Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus : Series latina"

See other formats 


v^}^ ' ' 


Z-  ."!' 


'^V'-^, 


xi',''  •■ 


^'^■■' ,  f„ 


^V^tH'      1*1*'  i'  '  V  ' 

v'^">:J^\:'<  ,  ■'  ,  •     ■  ■,.  ■•i'{v5!Vy 

<' vV'.',  ♦..';■'  '•   •:!.    '1    ■,•••,■ >  •   '.■i,'l"   '1 

J^'?-:..''h  '■  ^i;;i-\|v-r:-',ri;;'^'":f:;'^fe;:v 

K%<'#v''-''^v:.-:r;^.:^'v^ 
te\^f>-^--v:\i:-.H'^^^'t;'-^'3i''':-'^ 


"'.'.'•;''  V-.V'.-.,^''!!'!.'.'^''  ■ 
•.'r-.''^'^'^*^:iJ#^' '.!•'■> 
i.ll;;,(,i;;,i;.:,,-,-^'«V;:'','-.S 


&M;S;^iC '^•iili'/;;. 


'  ■IV 


'■f  *, 


i^.  *il 


■^ 


m: 


^i'-",-,';i. 


,  -,l  . .  .   •.■'  -     .',  -  , 

vv ■:•'<<* '',•''  ■  '■  ■ 

l-    '•        .■.•;«4^,'K,, 


'>t-f:. 


:/.'^' 


^:'' 


«%■. 


IV* 


|\'  rl 
f  •■■'  ■■(^ 


*■;•'' 


::'f'C'.^.(i'', 

r.l'??: 


;-;':::'1;',. 

!¥'i;ix'^ 

■.<'rU,  :-i. 

:;jiL'''"/„' 
,'  *  ;  •>; 


'V  ,<.,■■■' 


1 


^^,; 


V\"' 


1. ' 


m: 


*3: 


%-'.^ 


m 


''./^•<;j:-'  :,^'.i 


)!^? 


','''!  '/.V.tlf' 


,,,■-....,,• 


••i.^wj-yni-  ■. 

..;^f:^a^'r' 


n,.'  V 


>  :/• 


.   I     >    1 

?)v:^;- 
cf^>i-;: 


i 


Digitized  by  the  Internet  Archive 

in  2011  with  funding  from 

University  of  Toronto 


http://www.archive.org/details/patrologiaecursu204mign 


PATROLOr.tiE 

CURSUS    COMFLETUS 

sivi; 
RIRLIOTIIECA  UMVERSALIS.  l\Ti:(.UA.  UNirOlOIIS,  COMMODA,  ORCONOMICA. 

()}iMni  ss.  PATRni.  Doaonni  sniin  o!tni()i'i;  KCCLiisiASTiroRni 

AB  /EVO  APOSTOLICO  AD  INNOCENTIl  III  TIOMPORA 

FLOIlLlillUNT  ; 

RECUSIO    CHRONOLOGICA 

OMMl  M  QU.E  liXSTITKKE  MCWUMIvNTORUM   C.VTHOLIC.E  TRADITIONIS  PER  DUODECIM  PRIORA 

ECCLESLE    S/ECULA, 

JfXT.V     tUlTlONKS     .VCOll(.\TISSIMAS,      I>TEI<     SK     lIUMQUli    NONNULLIS    CODlCinUS    MANUSCRIPTIS    COl.LATAS, 

PKHQIAM    DILIGENTEH    CASTIGATA  ; 

DISSERTATIONIBUS,    COMMK.NTAHIIS,   LF.CTIONIBl  SQVE  VARIANTIBUS  CONTINENTEH    ILLl  STRATA  ;" 

OMMBIS     OPEHIBUS      POS  r     AMPLISSIMAS      EDITIONES     QU^    THIBUS     NOViSSIMIS      S^CULIS     DEBKNTUR      ABSOLUTAS 

DETECTIS,     AUCTA  ; 
INDICIBUS  PARTICULABIBUS  ANALYTICIS.    SINGULOS    SIVE  TOMOS,   SIVE   AUGTOBES    ALIRUJUS   MOMENTl 

Sl BSEQUENTIBUS,     DONATA    ; 

CAPITULIS  INTRA     IPSUM    TEXTIM    RITE    DISPOSITIS,     NECNON     ET     TITUI.IS     SINOUI.ARUM     PAGINAHUM       MARGINEM     SUPERIOREM 

DISTINGUE.NTIBUS    SUBJKCTAMQUE    MATERIAM   SIGNIFICANTIBUS,    ADORNATA  ; 

OPEHIBUS   CIM   nUBIIS    TIM    APOCHYPHIS,     ALIQVA   VERO    AUCTOHITATE    IN   OHDINE    AD  THADITIONEM 

ECCLESIASTICAM    POLLENTIBUS,   AMPLIFICATA  ; 

DUOBUS      INDICIBUS  GENEHAI.IDU.-i    LOCUPLETATA    :     ALTERO   SCILICKT   RERIJM,    QUO   CONSULTO,   QUIDQUID 
UNUSQUISQUE  PATHUM    IN   QUODLIRET  TIIEMA   SCPIP.SERIT   UNO   INTUITU    CONSPICIATUR ;    ALTERO 

SCRIPTUR^  SACR.K.  ex  quo  lectori  comperihe  sit  orvium  quinam  pathes 

ET   IN    QUIBUS  OPEHUM    8U0BUM    LOCIS   SI.VGULOS   SINGULOHUM    LIBHORUM 

SCItlPTURyE  TEXTUS  COMMENTATI   SINT. 

EDITIO  ACCURATISSIMA,    C^TERISQUE    OMNIBUS    FACILE    ANTEPONENDA,    SI    PEHPENDANTUR  :    CIIARACTERUM   NITIDITAS, 

CUABTiE    QUALIIAS,     LMKGHITAS     IKXIUS,     PEHFI.CIIO     CORHKCTION IS,     OPKRUM   RECUSOHUM     TU.M    VARIETAS 

TUM    NUMERI  S,    FORMA    VOLUMINUM    PEHQIAM    COMMODA    SIBIQUE   IN  TOTO  OPERIS  DECURSU  CONSTANTER 

SIMILIS.  PHETII  EXIGUITAS,  PH.-ESKIITIMQUK  ISTA  COLLECTIO,    UNA,  METIIODICA  KT  (JIIHONOLOGICA, 

SEXCENTORU.M      FHAGMENTOHUM      OPUSCULORUMQUE     IIACTLNl  S     HIC     ILLIC     SPAHSORUM, 

PRIMUM    AUTKM    IN   NOSTHA   DIDLIOTHECA,    EX   OPEHIHI  S   AD   OMNES   -«TATES, 

LOCOS,   LINGUAS    FORMASQUE    PEHTINENTIUUS,   COADUNATORUM. 

SERIES    SECUNDA, 

IN   QU.'.  PRODEU.NT  P.4TRES,    DOCTORES  SCRIPTORKSQUE  ECCLESI.ii:  LATIN.E 
A  GREGORIO  MAGNO   Al)  I.NNOCENTIUM  IIL 

ACCURANTE    J.-P.    MIGNE, 

BIBLIOTHEC/E    CLERI    l  i^IVEBS/E. 

SITE 
CURSUUM    COMPLETORUM     IN     SINGULO.S    SCIENTI^     ECCLESIASTICvE     RAMOS    EDITORE. 


PATROLOGIA  niSA  EDITIONE  TVPIS  MANDATA  EST,  ALIA  NEMPE  LATINA,  ALIA  GRyECO-LATINA.  —  VENEUNT  MILLE  ET 
TRECKNTIS  FHANCIS  SEXAdlNTA  ET  DUCENTA  VOLUMINA  KDITIOMS  LATIN.B;  OCTINGENTIS  ET  MILLK  THKCKNTA  GR^CO, 
LATINiE.  —  MEHK  L.VTINA  UMVEHSOS  AUCTORKS  TUM  OCCIDKNTAI.KS,  TUM  OHIENTALES  EfJUinKM  AMPLECTITUH;  III  AIJTEM, 
IN    EA,    SOLA   VERSIONE   LATINA    DoNANTUR. 


PATKOLOGI/E   TOMUS   CCIV. 

CLEMKNS  III  PONT.  ROM.  S.  STEPIIANUS  OR.VNOniONT.  L.\IU)R\NS.  IIRNRICUS  l)E  CASTRO  MARSIACO, 
S.  R.  E.  CARI).  BAl.DriNUS  CANTUAR.  AnCIIIKP.  Ri:i{NAlil)US  AlilJAS  lONTIS  CAI-IDI.  STLPIIANUS 
DE  LICIACO,  IM-ITRIS  RKRNMU)!,  (iUILLELMUS  i)i:  TinillNACO.  (iKRARDUS  ITIIERll,  (iUANDI- 
-MONTENSES.  RELNKRU-,  LAURLNTIUS,  MONACIII  LKODILN.SES,  LRMLNGAUDUS,  IIKNRICUS 
SEPTIMELLENSIS. 

i:xcrnKR.\Tn\  kt  vexit  .apuo  .l-p.  mi(}M':  kditorem, 

IN  VIA  DICTA  D'A.)lIiOlSE,  PROPE  PORTAM  LUTETI.L  PARISIORUM   \  ULGO  IfE^FEli  NOMINATAM, 

SEU     PETIT-MO.NTROIT.R. 
I80O. 


7KE  INSTI7UTE  ^  EVAL  STUOILS 

I-  £ 

DEC  -7tfl31 

aao4 


SifilCULUlM  XII. 


CLEMENTIS  III 

POXTIFICIS     ROMANI 

EPISTOLyE  ET  PIUVILEGIA 

OKDLNE    CHROAOLOGICO    DIGESTA 


ACr.EDUM 

S.  STEPIIAM  ORDIMS  GKANDIMONTENSIUM  FrNDATOKIS,  LAiWUANTIS,  HENRIGI 
DE  GASTKO  MAKSIAGO,  S.  W.  E.  CAKDIXAMUM,  BAIJHJINI  CANTUARIENSIS 
ARGHIEIMSGOPI.  BERNARDI  ABRATI  FONTIS  GAGIDI,  STEPIIANI  DE  LIGIAGO, 
PETKI  BEKNAKDI.  GUILLELMI  DE  TKAHINAGO,  GEKAKDI  ITriEKII,  GRANDIMON- 
TENSIUM.  HEINEKI,  LAURENTII,  MONAGHORUM  LEODIENSIUM,  ERMENGAUDI, 
HENRIGI  SEPTIMELLENSIS 

SCRIPTA   QVIE    SUPERSUNT 

ACCURANTE    J.-P.    MIGiNE, 

UIKLIOTIIE(.C;    (LEKI    UIVIl  EU.S.li: 

SIVE 
CURSUUM   COMPLETORUM    IN    SIISGULOS    SCIENTIiE    ECCLESL4STICiE    RAMOS    EDITORE. 


TOMUS    UMCUS. 


VEMT  8   FRANCIS   GALLICIS. 


EXGUDER.VTUR  ET  VENIT  APl  D  J.-P.  iMIGNE  EDHOKEM, 
IN  VIADICTA  D.iMBOlSE,  PRUPE  POKTAM  LLTETI.E  P.VKISIOKUM  VULGO  D'ENFEl\  NOMINATA.M. 

SKL    PETIT-MONTUULGE 


i:m:\(jiijs 

Aiii  Toitiin  irr  oi*i:iii'H  ^u  ii  iioi  toho  i  i  iv  i:o.\Ti\K\TL'ii, 


KKI.NKKl  S  >l().\.\(:Hi;S   S.   I.Mr.lMII  I.KODIK.NSIS. 
I)i'  cljiiis  scriplurilMis  moii.islocii  siii.  ( i,l.       I.j 

Coiiiiiiciit.iliii  iii  iio\i'iii  ,-iiilc-ii.'il.-ilili:is  niiliplioii.is  .ili  0  onlicfitos.  41 

S|ir('iiliiiii  p(i'iiil('iili;i;  scii  Vil.i  S.  Pcl.-ij^-i;)'.  ol 

l';iliii:iiiiiiii  vii'^iii;ili',  scii  Vila  ct  l*;issio  S.  Mari;i!  \\vi^ii)\s  C^ippailocis.  61 

|)<;  ciiiilliclu  iliioniiii  (lii(-iiiii  cl  ;iniiii;iriiiii .  70 

l)(;:i(lvciilii  rcli(^iii;iriiiii  S.  L;iiirf.'ntii  iriarlyris.  X9 

Trioinph;il('  Hiiloniciiiii .  99 

Vit;i  Kiir;i(li  Lcodiciisis  cpiscopi.  H7 

Vit;i  Ucji-iiKirdi  Leodionsis  episcopi.  12.-> 

l)c  c;isii  tiiliiiiiiis  siiper  crclr-si;im  iiioii.Tstcrii  sni.  \:j1 

LiltclJiis  ^r;ili;iriiiii  ;iclioiiis  ;iil  H.  L;iiii'ciitiiiiii.  i4;j 

De  iiicendio  ecclesia^  S.  Lamberti  Leodiensis.  l,-)2 

L;icryiii;i'.  i.'j:^ 

Dc  |)rol(,'(-Lii  iiiorlis.  iHi 

Vita  8.  Wolboilonis  Leodiensis  episcopi.  197 

HENRICUS  DE  CASTRO  ^ARSIACO  S.  R.  E.  CARDINALIS. 

Epislol;\!.  215 

Dc  |)ercgrin;iiil('  (ivilale  Dei.  2S1 

RALDLINLS  CANTUARIENSIS  ARCHIEPISCOPUS. 

Tractatiis  varii.  403 

Liber  de  comnieiidatione  lidei.  .  o73 

—  De  sacr;iiiiento  alt;iris.  (U2 

—  Conlni  C;illiaros.  777 

RERNARDUS  ARRAS  FONTIS  CALIDI. 

Uber  adver.sns  Waldenses.  793 

HENRICUS  SEPTIMELLENSIS. 

Elegia  de  diversitate  foriunae  et  philosophia'  consolaiione.  8il 

LARORANS  S.  R.  E.  CARDINALIS. 

Notitia  el  fraginenta.  901 

LAURENTIUS  DE  LEODIO. 
Gesta  episcoporum  Virdunensium.  919 

S.  ST1':PHANUS  de  mureto  et  alii  grandimonienses. 

Dicta  S.  Stephani.  1071 

Liber  sentcnliarnm  ejusdem.  108o 

Regula.  1135 

STEPHANUS  DE  LICIACO  GRANDIMONTENSIS  PRIOR  QUARTUS. 

Dicta  et  facla  S.  Stephani  de  Mureto.  1163 

PETRUS  RERNARDI  GRANDIMDNTENSIS  PRIOR  QUINTUS. 

Epistolae.  1177 

GUILLELMUS  DE  TRAHINACO  GRANDIMONTENSIS  PRIOR  SEXTUS. 

Epistol;«.  1177 

GERARDUS  ITHERII  GRANDIMONTENSIS  PRIOR  SEPTIMUS. 

Vita  S.  Stephani  de  Mureto  1179 

Itinerarium  fratrum  Grandimoiitensium.  1221 

ERMENGAUDUS 

Libcr  (-oiiir;i  iKcreticos.  1^23-) 

CLE.MENS  lil  PAPA. 

Epistola3  ct  privilegia.  1275 


Ex  Typis  L.  MIGMi,  au  Petit-Montroige. 


INNO    DOMIM    UCIWXVIII 


REINERUS 

MONACHUS  S.  LAURENTII  LEODIEISSIS 


I 


>OTrn\  HISTORICO-LITTERARIA 

(D   Bcrn.  Pezius,  Pnyf.  r»il  i.  IN    Tlietniiri  Anecilot.,  p.    wri) 


nfiiicri,  r«;iT;ieiii,  (\fiiieiiive ,  copiiobii.r  Laiitviui;»iii  Lfoilii,  pliircs  liarieiiiis  incmiiiorp,  iioniinmiin 
U:\roiii*is.  Y;tlciiiis  Andrciis,  Grr.Tnliis,  Jo.iiinos  Vossins,  Cliapeaviliiis,  M.ihillonin'.,  Casiininis  Oiiiliiiis 
:>lii(]iie.  scil  paiicis  a<lnu)tliitii  el  neqiiaqii.ini  iK  lanttis  vir  iiierehaliir.  In  catisi  ftiii  (|iio(l  ina\inia  pars 
Keiiit-ri  opnsniloniin  iii  leiiel>ras  abdiia  liucusqite  ignorareiur.  Seil  oiniiia  de  eo  dc  iie.^ps  tciiior.i  ol 
ainpl  ora  eriiiil,  posiqnani  ploraqne  ejns  ingonii  inonumenla  cl.  1'.  I.onibardiis  ex  aiilot;rapliis  co  licibns 
<n8iri|)t»il.  iio-iioqiii'  Tlie.s:itiro  iiiseniil.  iti;iliMn  lleiiieri,  qtiem  pleriqtie  circa  aiinHin  l)oiiiini  1130  d.i- 
rniise  bcribiinl,  ceiiam  li;ib  111118  ex  ojiisdeni  iibelio  f)e  casu  fiilininis  snper  orcies  am  nionaslerii  sni. 
^'«MMTa-iieHM  (jniio,  iii  |nit,  ^i/i  e^f  ab  Incarn.itione  Doniinica  1182  xi  A'a/.  ApriliSi  iii  crnsiinum,  sciiicet 
yoit  dief  Pnlmanim,  iniruhilii  in  alii-s  Dominus  inlonuit  luptr  ncs  ftilmiiie  cicni  maxinw  ntque  liorribili  [ra- 
yore  cndenle,  eic.  tjiisiiiodi  cerlas  ad  slabilicinJiim  Ueineri  aelatein  iiolas  clifonicas  in  aliis  eiiaiii  cjiis  lcin 
opiisoiiii'*  leporios.  Qno  atifem  aiino  morlcm  ciim  vita  commntaverii,  ex  iinllis  monastcrii  sui  nioiiunion- 
listl.  Li>iiil.;irilus  poliiil  extiiiulcte.  Vinitn  riiissc  cxceilcnti  ac  pcreleganti  ihgenio  praedilum  oiiinia  cjns 
oper..  loqiiti:  liir,  slylo  perscripia  ciudiio,  tcrso,  el  qtii  vix  s.TCuli  sui  sil.  Nec  virliilc  ai:  viix'  sanolimonia 
Hireriur  ixstiiil,  iit  qui  coclcslibtts  eltam  visionibtis  rlarueril,  qiias  in  opusctilis  suis  lanquain  ab  aliis 
iiabitas  pas>im  referi,  et  veleribns  quas  lract;>l  bisloriis  interseril.  De  opcribtis  suis  ipse  accnraie  agil 
libro  II  l)e  tl.iri^  scri(tioribiis  mnnasierii  siii,  cx  ipiibus  ca  dtiiitax;it  roccnsere  jtiv.ii  qd.ne  111  iioslro  Tlic- 
sauru  iiiinc  ptiiiiiiiii  c  iinpareiil. 

1.  De  ilarii,  scriplonbus  moiiaDlcrii  sui  Ubclli  lil.  Ili  i(;i  iii  codi.  c  aulo;;raplio  inscribtiiMiir :  De  imy.tiii 
rtijijtdam  idiola:  libellui  ad  ainicum  suuin,  (jtiae  iiiscriplio,  siiic  dnbio  ab  ipso  11  inero  profecia,  iiisigm-n» 
aiicloris  ;iiodc6liaiii  pio  lit.  Iii  co  salis  acciirale  qiiiil  a  qindibct  inajoriim  siionim  sctipuim  iiosierilaliqiie 
comiiicndalnm  sil,  rece;isel.  Oplandun  /orcl  ul  idein  circa  co:c;;iiii'OS  sibi  sod.iles  pr.esliusscl.  Sed  mo- 
Mi;nij/«r  c-ii»!,  iit  ipse  iiiilio  libuHi  ii  faletttr,  duo,  sc//J(V/  ne  nut  livoris  ar(jneritur,sirendssius  laudaret 
qua-  Lauilanda  e-ieni.  aut  iiaremr  adutationi,  merila  si  dependerei  praconia.  L;clenim  cx  lioc  Ueincri  opn- 
sculo  iioii  p.iniin  liicis  veius  bistoria  liiieraria  accipiei,  q<i:ti  laiilo  sttidio  ab  eriidins  iiosiri  tcmporis 
escoiiuir.  Lir;U  vero  ooii  Jeviler  vir  enidiliis  Joan.  noiirridiis  Olcirius  l.  II  liiblioilicc:e  scripl.  ccclos. 
ubi  p:ig.  121  scribil  Uciiicri  libros  III  De  liiis  illuslribus  monimeni  sui,  qiii  ipsissimi  iiosiri  biiii  libolli 
suul,  ii)  Colleciione  rer.  Leod.  a  Joaii.  (.di.ipcavillo  cditos  fuisse,  ciim  111  ca  nihil  Ueincri  praetcr  Vilam 
b.  Luniberti  |l)  reperirc  sit. 

2.  li'.  noiem  anle-witulitias  anliplionas  ab  0  exordienlesopusculuin,  sc»,  Quid  significent  novem  0  el  qnas 
sil  dierum  iliorum  ra/jo,  (|ttein  lilnlum  se  COitimenlalioiii  siijc  prx-lixisse,  in  prulcgo  ad  :imicuiii  Ueincnis 
tekialiir.  Iloc  opuscnlum  pra^ccdcnli  mox  siibjtiiixiinus,  proplcroa  qtiod  idein  ;ii  jjuincniuin  Ueinerus,  licc^ 
MiCi  iiiclius,  iii  ejiis  libollo  111  periraclel,  alqiie  adoo  allerum  cx  iilloro  siippleii  possil.  Piodiil  qiiidem 
li.L>c  commciilulio  j:im  pridcm  ,  nempc  aiino  l<il8,  Leodii.  Vcruin  ciiiti  cjiis  cdiiioiiis  cxcmpla  ran.<.siiii;i 
siiil,  ejusquc  iie;i.o  unus.qui  bucusqtie  Ueiiierum  cclebravii,memiiierii,  eam  in  nosira  colieclione  rcpclero 
\i.<.(iiii  fiiil.  Cominodo  ac  iisiti  01  it  diviiii  veibi  prxcoiiiiiu.N,  qui  iii  diversis  ccclosiis  iil(im:i  DoinitiKi  Ad- 
voutus  lie  ido  iiail;i  iii  li:is  ipsas  mysteriornm  pleinis  anliplionas  serinoiics  ad  popnliim  b;ibere  coiisnovc- 
niiil.  Quje  aitiein  sil  raiio  tpiod  Ueinerus  iiuvcin  cjiisinodi  aniipbonas,  non  sepicin,  (|UOl  iiuiic  in  oinnibus 
lcre   ccclcsiis  dco.Tiiiari  solciil,  exposn.Til,  bxtor  ex   iiota  cl.  P.  Lomb;irdi  co;^iioscol. 

3.  ii;;f(.u/um  paein/^u(i<r  seu  V ilw  S.  l'ciagia'  lib.  II.  liis^orix"  liujns  iioii  taiii  auclor  quam  intcrpidalor 
Ucmerus  esl,  ulcx  ipsiiis  vorbis,  qiiibns  piolognm  liinl,  coiisi.iro  poiost  ;  Cujus,  111  [iiil,  moniinenlu  con- 
leraiunit  (F*olagi;c)  afe  aliu  qnidein  scripla  leperi,  scd  cum  urutio  pdrum  iduneu,  tuin  leio  barbansniorum 
erui  ati^ue  tul(£Litmorum  tanla  coujusio,  ut  iltustrem  maieriain  siijlui  obscurior  lacerum  reddidissc  ac  deipi- 
rubilem  videreiur.  \  eruni  de  scrijJturis  litiu  mayis  quuin  ac  auctoris  wiperilia  id  accidifse  suspicor,  dunC 
qHttluur  aut  ampliut  clausulis,  tum  el  dimidiis  se  vers  culis  paistm  mHttlutum  /f.rti<j  pronnutiaret.  (,luriosis 
iiHttrn  rebui  pluninum  tollil  graiue  sermo  conleinptibilts.  Meltori  eryo  aliquantHm  facie  pradictam  curavi 
materinm  relormare,  ruaeiniue  experin  adulesceniitv  indotcm,  Opuscn-uui  in  duos  digc$si  libros,  atifuc 
l(/u/u  ;;ra.'iO'(]r<  Speculuin  1'uiiiilenlix.  Nain  quantum  remedii  liujus  sil  bonum,  qnam  felix  prover.lus,  in 
Itoc  enam  tpeculari  potest  bentvoteniioi  cxpiatus  coltyrio  cujHtvis  oculut.  l'orro  eisi  lioiuni  libcllorum 
arguinentuiii  saiis  decaiualum  sil,  non  seijuc  tamen  cognita  liucusquc  rueruni  plura  virlulum  exeiiipla 
<iuj:  \cl  de  bf.  dissimulato  noiiiiiic,  vel  de  aliis  lib.  1,  cap.  4,  et  lib  ii,  cap.  3,  Ueinerus  narrat,  id  quod  el 
Ih  aliii  Itiklorijrum  el  Vilarum  suarum    tibcllis  agit,   ul  adeo  vel   hoc  itonHnc  in  lucein    proierri  duJuta 

(!)  Noii  cii  Reineri.scd  Sigebcrli  Gemblaccnsis.  Vije  Palrotogia:  t    CLX,  col.  759.  Edit. 
PATr.OL    CCJV  qq  1 

"SlO 


IJ  FinM.lllS  S.  |,\l  i;i.MII  l.r.Of).  MO.NAC.IILS.  H 

<-<uniiH>riii  fiiciinl  Si  imiis  nnn  (l<(>«s«'  iKMnincs  r|'ii  r'jii-iiiin  li  nriiiii:i  ilcrisiii  hrilir^.tnt.  Si.l  nrc  ilcsiiiil  fjiii, 
«i(:li.'clii  lialiito,  iii:tgiins  i-li.iiii  in  aiiiino  rriicliiH  <-x  ii-,il(Mii  c:i|ii.iiil  Q  lihiS  si  iiosii  is  l.ilxnilnK  :iiiiphiiH 
proilcssii  cii|Hniii»,  ncnio  pniilons  il  ;cpn!  :ic  iiiiptilicii:<.'r  fercl  iii  opcre  i\u(ni  ilivcrsisfliinoriiin  li(iiniiiiiiii 
iisiliiis    (leslin.thiii)  esl.  Opiisciili  liiijiis  ijisi:    mciiiiinl    lti:iii<-rii:s  lib.  ii    Di:   cl.iris    b(  ri|it.    inoiiaslerii  »ui, 

4.  Palmnriitm  v\rii'ui(i'p,  s(>ii  I)e  viia  el  pmtione  Sfinct(r  Mnritr,  rirqini»  dnppailorig,  libri  11.  WoB  ailo- 
lcsccns  adliiic  cdidil  llciiii-rus  co  niaxlnK^  lini;.  nt  otiniii  rii{(ciel,  ac  i«:iliii;iiiliiis  Kiinlii»  aniintini  iiiibiicr<;i. 
Sliiiiultiin  ail  s:icr:i  :ir};iinif^nla  Iractand.t  :iil1i(lcrat  vi^io  B.  JiMiinis,  inag  slri  sni,  iii  (|iia  l>i::iti  .*iiiii  Laii- 
rciilii  vooeni  ci  nioniinni  .0  qnain  dclectnlnle  e^t  nlqiic.  jucHiutnm  iliviiiit  rehnt  iiiieiiiltre  nuimnm,  a(iilis'-e 
f('rcb:iliir.  |g  cniiii  jpse  csl,  do  tino  it:i  ii  pKiloj^D  scribil  Ueiiicr.is  .  Fmter  elenim  qiudam  pueris  tire 
adolescctitibti»  Temii  iim  legcbat.  Seil  tcenica  leciio  pla^  obesse  qu/im  proiiMse  audiioriliu»  infirinii  tolei. 
Iiiterea  mngisier  illc  iiifvmnlii»  esl,ila  ul  peiie  dcs;icrareiur.  Qui  cx'ra  sc per  e.rttw.im  lurlitt  plura  vidii  el 
ttudivil  memorahilia  quit:  posica  scriplo  edidit.  Bealam  quoqne  Lnnrcultum,  qnnm  prnmisi,  tenieniiant 
tninncilcr  sibi  ohjecisse  iiou  tiicuil,  rcdargucitiein  quod  IwJicrit  sor.Hdarelnr,  dnm  romico  uiereiur.  ^um 
reiitenlur  parum  religiosus,  qui  peclus  vel  linguam  occupel  ungi^  turiihnt.  Dwinn  igiini  linclnveei  lionetin 
inluberrimum  ett.  Angescil  scienlia,  vilnlur  oiitim,  proficil  nd  virtuies  oinnin.  Sem,>e  qnosdnm  legimu» 
Pairum  iniexrre  mnttnt  sive  sportellas  solitot  fniste,  qunrum  graitdet  euniulos  dunt  coiigrtfisscnt,  quoninm 
qui  disTiitieret  uon  erat,  igni  supposito  cremasse,  el  nlias  deiiuo  [actilnsse  ad  similem  redigfnilnt  torlem. 
Pliiloxoplii  quidem  spiritunles  sic  aiguinenl-ili  lueriitt,  otioiilalem  csic  iniinirniu  ^inijnar',  quum  oiteo  insecta- 
rcnlur.  Verum  improhus  ego  consercndurum  iynarut  j>incoruin,  neqne  tpoilntis  tiloueut  aiiexenilit,  ,^»cribere 
tallein  aliquid  conabor  ,  adolescentiamque  ariibut  atsuescere  bonit,  uec  fornncibnt,  ted  codicibns  dedere 
ingeniolum.  Ilaqite  ^emiuo  dtslinclum  libro  0|iiiS(  u'iiiii  coiuposiiurut  sum,  cujut  <rMii(//ns  ;  r^tlnMrium 
viiginalc.  Elenim  sancta  virgo  Maria,  quo  agone  cerlaverit,   liotle  devicto  quatiter  palmnnt  ndcptn  tii   coeli- 

xnm,  ineo  detcribetur.  Ilaclcniis  Ueineriis,  ciijiis  soiitcnlia  olsi  longior  cssel,  liiic  IransrcTc.MiJ..  videlcitnr, 
ul  (]iiiliiis  sliidiis  aninios  sdos  exercetenl  religiosi,  addi.sceieiit.  Ne(|iie  eniiii  ejiis  gcni:ris  di  siua  nosltU 
teiiiporilMis  lioniiaes,  qtii  non  codicibus  scd  piclis  ciia  ii  oliarlis  et  aliis  iiiigis  iiigcnioliiin  dcdanl,  iis 
(|ii0({uc  iiidignari  sollli,  iiui  boiias  lionil.is  cxscribcnilis  vcUtuhi  iiionnnienlis  cons^craui ,  (|ii.c  i,)si  iiirc 
omniiio  indigna,  utpole  siiis  inoribiis  perqinini  infestj,  existiniaiil.De  Maria  niariyre  Oa|ip:id(>(C  ac  .-inciti.i 
\i  le  ISaioniuin  in  Mariyiologio  Roinano  ad  dieiii  primain  Noveinbris  el  l.aiireiit:tiiii  bnnc  p,  fiiu  cddciii 
die  Maiiai  ac(.i  cx  Yinccnlii  S;ie.  ulo  bisiotiuli  rccilal  ,  quo  inle^ro  fcre  sacnio  niiii.|uior  nobicr 
ilciiuuiis  esl. 

5.  De  vila  S.  Tiebatdi  libri  II.  Do  bis  uli  et  [iFJCiedenlibiis  diiobiis  opiisi  iilis  il:i  loquiinr  ij.sc 
Reincrus  iib.  ii  De  daris  $(  riplor.  nionasierii  sui,  c;ip.  3:  Ceminis  eryo  Ub<His  cenversivu:  nt 
dcsaipsi  sauciw  Pelagice ,  opusculumqiie  Itoc  illuslravi  /f<u/o  ;  .Specnluni  poeniloniiai.  Uelinc  pnstwueiu 
rirgiiiis  Mnria:  Cappadocis  mqne  duptici  libetlo  e.xpticavt  ita  prcettlidando  :  l*aliii:iriiini  virgmale.  Si-be- 
(juenler  Vilain  Ticbaldi  ereininc  duobiis  iiidein  iibeUis  complexus  sum ,  appellnvique  Floioni  cicini.  Aiqne 
Itiic  anlea  ijnidein ,  *ed  scnbro  4icialionuin  fuerant  stylo  detcripta  ,  qua;  ego  niontiu  quorumdam  scienttvtir  , 
//?.<?  polui,  tima  pnrgnri.  Pnrcndnin  esl  quippe  amicit  pia  iujungeulibut.  Sanclornin  vero  res  gesne  communu 
censenlnr  muteria:,-uec  vauiialis  puiKjendns  ct>t  nolu  qucnt  iicl..iis  exerceni  stndia,  clc.  ISon  prodit  (luideiii 
Ht.'incnis  cni  qn;c  de  saiiclo  TicbiiMo  conimeinoial, debcal.  Vi  ruin  qiii  Viiani  cjiiKdeiii  saiiciissinii  eroiniiu;, 
a  Petro  Vaiig:idici:e  abliatc  in  litlcras  relatam,  ei  a  Surio  ei  Mabilionio  parte  ii  Saxnli  VI  Benedictiiii ,  a 
jiag.  l.-iO  cdit^ini ,  onni  Ueineri  opiisculo  vel  leviier  coiiiiiIeiit|,  illico  reperiei  liiinc  ill.us  vitula  arasse, 
iicc  nisi  elCj^aii.iori  oialione  Ueinermn  Pelri  opus  conve.slivisse,  ae  singulaiibus  qiiibusdain  sui  lcinpons 
<  voniis,  pri)  niore  sno ,  tclain  disliiixisse.  Laluil  id  laincn  onine  Mabilloniuiu,  inlcr  eos  qui  sancuiiti 
Tielkaldujii  laiidaniiii,  Keincitim  aiias  iiequaipiain  pru:ieriiiit>surum. 

6.  Deconfiicln  dnorum  duciiiu  et  aiumarum  mirabili  revelalioiic,  cic,  tibetli  II.  Isand  Ueit>cri  opusculum 
i|tiemadiuo(liiiii  el  sequcns,  De  adventu  reliquiarum  S.  Lnuientii  lioma  Leodium,  iileo  duiilaxai  in  collc- 
Cliotiem  iio:sirani  iininisimiis,  ul  qiiid  eliam  versu  potiieril  Uoinerus,  crudilis  palcracercmus ,  liberuni  ac 
iiilegniin  iis  rcliiiqneiiics  qnid  vel  quanluin  ejusmodi  bisiotiis  tribuere  vciiiii.  Do  priori  opnsculo  bac 
Ucineii  verba  suiil  lib.  ii  De  clar.  scnptor.  nionasierii  sui,  cap.  U  :  ^e  mucidis  auiem  dorntvanies  lubetlie 
ccris  sltitiis  parieli  affixus  rubiyinis  lepra  tabescerel,  scripsi  nd  qucnidnm  faniHiareni  opusculuin  De  iiisigiii» 
litis  iiisulariiiu  Sardinia.-  ct  Siciliie  dnobus  veisifice  digesluiit  iibellis.  Iiem  ad  aiiunt  duos  Ubellos  :  primuin 
De  cuiiniciu  (Uioriiin  diicum  el  anitiiaruni  niiraUiii  revdaiioiie;  secundnni  |)e  qiiod:i!ii  milite  caplivaio,  «i 
4ier  salularcni  bosliani  libcralo.  De  posieriori  anlem  ita  ^cribil  cjnbi:cni  libiicap.  8:  Scripsi  eUuin  veisi~ 
Jice  libclliim  De  advenln  leliqnianim  S.  Laurentii  in  Leodiuni  ab  urbe  Uoiua.  Quin  el  ud  ipsuni  mur,uriin 
il  ad  alios  plutes  sancivruin  diceitdas,  rogatu  fralrum ,  plurimat  conscripst  oiaiioues,  quaru:ii  unain  nie- 
iricaui  ad  S.  Laureiiliiini  babcs  cul.  iiifra.  Cui  iiiox  ob  idem  orationi.s  gciiiis  Ojftcium  ae  mncto  Si.iriiu, 
&cnsii  pielalis  pleuiim  stilijtinxi.  Qnid  ve^o  hnjiis  ollicii  sciibendi  occasioneni  lieincro  dedeni,  apii.l 
<iinuleiii  videre  p:ii(;s  cilaio  libro,  caj».  8.  Ca;ieniiii  in  opusctilo  tiiejrico  De  adveuiu  reliquiurum  S.  Lau' 
rentii  iiiarlyris  iiiliil  lere  aiiud  egii  Ueinerus  quaiii  ut  id  ({Uod  Ludovicns  Senior  de  eodein  argiuiieniu 
|ir«isa  onilione  Iradidil,  vetsa  eiiani  rcdderci,  qtiod  pro  xiale  sua  iioii  iiiclcgaiiier  exscculus  esl. 

7.  De  adveniu  reliquiurum  S.  Laurentii  lionta  Leodiuin  liber  meiricus,  cic.  De  lioc  opusculo  Ueineri  inuk 
iu  liini  est. 

8.  Triutnphttlis  Uulontci  iibetli  V.  QuaiUas  Uirbas  cl  caljinilales  llugo  ei  Uainaldus.  lilii  U^iinai.ii 
l^.irreii.sis  coniiiis,  bcclesix*  Leodiensi  inicrceplo  casiro  Dtiloiiicu  seu  buiiiono  dcderinl,  lato  de.sciii  ii 
l>arilioloina:us  Fiseniis  iii  llistoria  etclosia^iica  Lcodionsi  lihro  x,  ad  annuin  llii.  Earuiii  iiii^jeiiaruiu 
iliadcin,  ac  landeni  Leo..iensis  Lccle.siiC  |.osi  ri-c.iipeiaiiitn  ope  S,  Laniberii  niartyris  casiruin  Bullioiienso 
iiiiiinpiitiiii,  dtio  insignes  veleies  scnpiorcs  iii  Imeras  leiuJeninl.  Piiniiis  es'.  ^icoJaus  ,  caiionjcus  L<o- 
«lioiibis,  auclor  xqualis  ,  ctijus  Triuniphum  S-  Lainberii  M.  de  Caslto  Uuilonio  cx  veicri  codice  iiioiias.eMi 
Alnciisis  prinium  in  iiicetti  cx;ulil  Joannes  Cliapi  aviiius  loin.  il  Sciiploruni  rerutii  Leodienaiiiin,  a  pa". 
1)11.  Aiier  esi,quein  iilustrandtiin  bic  suinpsiinus,  U  iiieius  de  Ecciesia  Leodiensi ,  non  iino' nonuni; 
«piiiiie  inerilns ,  (|iii  (.'Jiisdein  aigiimeiiii  libt;ilos  v  iidiiioii'iin  clegantcs  ct  gravcs  coniposnil ,  ut  ipst; 
icslib  esl  lib.  u  l)o  clar.  scriptor.  nioiiaslerii  sui,  cap.  9  :  l'irc  eien,  iU(\u\i,qHiitque  txnmvi  libellorum  opu- 
sciilo,  qualiier  diebus  ni,s  r,s  lLcclei>ia  Leodiensit  iiuUoniense  c«ilruin,peivasortbut  trium  ha  i»diviu;t  receptiit 
viriute,  tiluloque  iirini^u  .VI  :  Iriiniipliale  liuluiiicuni.  IIjc  ip:iuin  luusico  quugne  uiirnxi  n^oJuUuinuc. 
idusicum  !ii(id:ilaiiien  cxculissc  \idelur,  solo  rt-siduo  Triumphalt,  qiiod  ex  aulograplio  a  tl.  H.  Loinli.n  o 
ciutniii,  ail  itlii^UanilaM!  noimiliil  anqdius  liibif(ri;':ii  Lot>d>oi!soiii  liic  publici  jnris  lecimus. 


13  NOTITIV.  «l 

fl  Errncli  e;iiiopi  i.eoiliensh  V  tu.  Il.iiic  ex  .iiiliii.iioiiliiis  (ii:Iliiis,!:rii  momuinMilis  K.iiicnis  Cincii;'»  i- 
vil.  It:i  eniiii  iii  |ir(iln(;ii  iliss«'ril  :  Kir.idi  iilitiue  ijc^ta  iinoiiinm  fuerc  jirirrliiru,  fnrranl  ct  \irifclaro  di.inn 
tciiplore .  iiui  pcritia  diritDnis  boiiir  ntcun  luni  prophciitm  tlicrcl  jnsin  :  nHOniiiiu  bcnc,  quoiiiam  frucium 
adiiivcniijnum  iuntu»  ct'tH'dcl.  Dixcruni  el  qniilnni  scriit  orc^  niijunl  tic  iliu ,  neil  miuui  hciic ,  qnia  minu^ 
ihlitieiitcr  nut  ylcunric.  Spariim  in  tnr  ilicin  c.ceiiil  iininumduin  Irnlnnn,  Lcneiotu  itmnliine  imrorinnn 
fdiio,  nt  in  unum  coltnjjrcm  et  iniifieniiorc  xtiilo  Incrnn  er  ;  lirihi  s  SiM>/'s  unnni  icriptionein  ,  qncm- 
ailiuoiluin  (cccrnm  in  itctciibenJo  Viinni  S.  Wolhodonii  Lcoilicnsium  item  cittiropi  ,  etr.  Noii  iiieiiiiiiil  iiiijiis 
\ii.»'  lU-iiiiTiis  libit)  II  l)e  clar.  siripior.  iimnaslerii  sni  ,  nlii  o|iiistub  siia  !)iiij;iiloniiU(|iit'.  occisiones  et 
liliilos  n-ccnset.  Asl  iioii  oiiini;i  il  ilciii  lotnli^sc  lli  iiicniiit,  :iiil  |>liiri  li.-iiitoiis  |i;»i  tiiiiiiiin  iliinii  iiliniiii  n 
jc,  lipsis-e  \el  ex  imc  lii:.)  «ieiiioiisliari  polesi,  tii>i  se  al»  autore  Viia;  S.  WtdL)  uloiiis,  editai  a  Mabiilonii» 
S:iMiil(.  Uene.li<tmo  Vl,|wrlei,  iiiiiiiiiietlisiit.giiil.  .....  .     ,.,    „ 

10.  Mtn  domnt  Reqinu^i^'  ^l'^*^^^!''-  ^''^  liiijiis  opMsnili  nieiituiiieiii  lat  il  llciiieiiis  iii  lilielloruni  siiorinn 
iii.lituk)  «iiieiii  lilno  II  l).>  ciaii!>  sciiploiibns  iiioi)a<l<'ni  siii  oonitxnii.  Nec  tameii  pioplerea  miniis  Iii|iii- 
iliiii  ei»l'illiul  iieminen!  aliuiii  (pnoi  eiiiii.leo;  fleiiiciiiin  :ui.  torcni  agnosrere.  Ul  eni.i.  jaiii  nibil  .le  coilict!, 
in  (|iio  Viia  Ht^giiianli  oam  aliis  eerli>  aeinen  o;.ii>ci.i'S  |  crnnMa  Cet ,  (licain  .  ancloi-  ea  in  prolo-o  alleit 
#|n.e  miili  iiisi  Iteineio  possunl  couvei.ire.  A.l  que^n  .  ""I"'l  »'«  l'eKiiia'-do .  descnbendum  elium  frn- 
iretqiilnn  liort,itn  bcuico!o  el  jwji  mc  prccatu  q:i,ii,i  .»:/)••</»  ««  detide.n  t-xcii.avrunt ,  imiiortunc  oh- 
jectaniet  non  minus  grnHtuJini^,  non  v.inus  chsrqnii  wa  ,,i\,  '.r'yrl'imiiias  debere  iiostro  ,  cuj.u  bene/i- 
Ciit  edncatus  tnaxime  etseiM  «  pnero  ,  qnam  snncfis  prxcsuiifmt  \,'j:ivuohi  cl  tUrnciO  ,  ',"*">"'»<  jam  anl.-,i 
duobni  libellit  Vita*  descript  ssem.  yu.e  ijisissitiia  «puiCuJa  iVn:;cii  .<.<:il ,  a  :i(»)i»  piau.*^*'*^"*'  iiuiiicii» 
reteiisil.-i. 

H.  De  easu  fuliuinis  snper  ecclaiam  monris!cr  i  sui  iiher.  Ciiin  nnno  Doaiiiii  ll)^2,  xi  Kn'.  .Aprili.s  ecciesci 
ntonas'erii  S.  Laiireiftii ,  iclii  riili'iinis  perenss.'»,  tlire  coiiila;;i;..>scl.  tn«tJ<R(iiaiii  siii;,'iilari  iibro  Reiiienii 
|iers<Tii(iis  osl,  euiiM|iie  inscripsil  ac  oblnlil  Friileiioo  ii»(>n:itiio  ,  jnmiiinri  antico  suo,  ac.  (Jeiii  coinobil;'» 
Sl;ibiilLTsi,  ul  palct  ex  epistola  Rciiicri  ad  ciiiiKlom  daia,  cip.  7,  in  tjua  prafleiea  <|neritiir  de  FriJcrico. 
t\U0i\,pvttquam  Siobulas  ahiistel  postqunm  Siabulcut^is  effedus  esscl,  nnllum  sibi  aHoqu.Hni  HuUam  litteraruin 
tchedulnm  miseril ,  qnasi  arieles,  oves ,  viiuloa  ArdHCUnu  tion  habiai,  de  quorum  solcnt  pellibns  coi.fici  perna- 
menu'.  iinjus  opiisculi  nulla  iiKMnoria  c.vsl;il  in  iil»n>  ii  Reiiiori  Do  c!;iris  scriplorilms  monaslerii  sui.  "kx 
qiio  paiilo  aiite  dict:^  de  noii  recensitis  iiiilii  oiniiib:is  ejiib.lcm  opiiscuiis  ampltiis  coiilirmaiitiir ,  siiniilqiiu 
lonli.  iiiir,  lil»cl!os  illos  irot,  omiiia(|uc  i;i  iis  co  miieinorala  opuscula  aii(c  aiinnm  l)i)miiii  l(8i  u  Reincru 
cumposiin  riiisse. 

li.  Libellus  grntiarum  actionis  super  iledica  ione  nova  ecclesiiV  monasterii  sui.lAWlUts  liic  prsnceilciitcm 
iiaiivo  online  conseijiiitiir.  Ciiin  cnini  liigiilnem  basiiicie  sii.t.  casum  et  excidiiim  iii  priori  flevissel  ei 
niiserai.is  esset  Reineiiis,  in  isio  fauslam  «•jnsiUin  resiisoiirtiionem  sifii  celeliran  .'ani,  perpolunmrjuR 
gr.iii  udversus  U  Laiireiitiiini  :.iiiiiii  nioniimeiilnm  esse  relinqucndiim  cxistim:ivit.  Kiiit  opiisrnliini  boe. 
eocJein  aniio  <|iio  priiis  conililiini,  iit  cap.  C  iios  ipse  docel  Kelncrus  liis  verbis  :  lijitur  a  pritna  dedicatimte 
hujut  «ccletirr  ud  ieciindani  dedicntioncm  nttni  iuppuiantttr  cn,  ah  anno  avlem  Uominiciv  lucarnalionis  1  I8i. 
heuique  xi  Kni.  Aprilis  divina  fuinius  animadvertione  ptagali,  sed  eotlem  niliitominns  anno,  \y  scilicet  Noiia* 
yotembris  dtfinn  miseratwiu  stniati.  Uujits  sanationis  la-liiiam,  hoc  esi,  dedicaiionis  toleinnilatem  exemplo 
Sulonionit  vel  ^achnbrvorum  per  oelo  egimut  dies,  alque,  wl  Kriptum  esl,  oblulimus  holocausta  precuin, 
tt  satularia  liiu  lis  in  canticis  sjrirituaiibut  et  gratiariim  actton,dut  tanquatti  in  vatis  tnuticorum  diversit 
con/itentet  Uomino,  quoniam  bouus,  quoninm  in  «(rr u/urw  misericordinr  ejut,  et  cjelera,  (\ux  siiie  dispentlio 
lemporis  ipse  lector  percurret.  Itt  enim  in  Ueineri  opu.sc>iK-:  singnlare  est,  quoJ  brcvilatein  ciini  elcgantia 
uijitioiiis  mi4liLi  n  n  conjuAgal,  id  quod  cl  ud  leciionem  facilu  pellicit,  el  ab  eadcni  sine  fastidio  ac  (xdi.> 
diiuiitjl. 

15.  Brevitoquiwn  de  incendio  ecctehice  S.  Lnmberti.  Ejiisdcm  oommatis  lioc  opnsciiium  est  ac  nnmern  11 
reljiuin.  Moii.|»e  Ifssns  est,  qiieni  Ueinerus  fecit  cum  anuo  ab  I ncarnationc  iDoMiiHi  IISS,  quario  Kn-. 
hlutt.  quo  die  S.  Lamberli  celeirutur  trantlaiio,  ad  vritnam  sci  icet  tubsecutw  nociis  vigitiam,  ignis  a  iloin  > 
prorunipent  cujut4um  canoiiici.,  circumposiius  domos,  deiu  clnuslrHin  ctaustratcique  officinas  repente  coiripuit 
et  abtHinptii,  nimiumque.  dtimonica  e.vagii(itionc  itivulescentei  flnmma:  luo,  sancte  Lamberle,  mon.itieriit 
iiicnbiiere,  el  lecla  quatuvit  convetlita  diligenliniiue  ptumbo,  umbnsque  turres.  nec  non  et  palalium  reln-i 
cum  ecctetia  tanciarum  virginum,  noHnullisque  circuin  tnnnsioiiibus  ingenti  conflnqratione  tuinaque  dejecere. 
Rrexiculuin  qiiidem  buc  scriptiim  Reineri  <'si,scd  qiiodlainen  insi^ni  iisui  osscpoiuissei  Barllioloiii:ro  Kisen» 
iii  perscribenda  llisiori.i  ecclesiasllca  Leodiensi ,  in  (|uj  iie  verbo  qnidcni  litijiis  mcmorabilis  evcn:iio 
iiKininil  ad  uiiiium  1I8S,  i|iioetiiii  contigissc  ex  Ueinero  adverlinius. 

14.  Liicrijmuium  libelli  ///.  Lleganiissimi,  el  <pii  piclalis  seiisu  rclitinn  oninia  siipcrcnl,  stinl  prxscnte.i 
III  i.i;ic>yniarum  liLeili,  a  Keineiu  ad  IMiilocbrislum  seu  qiie.ulibct  jcsu  (jbrisii  amatorem  conscripli,  rorto 
Jam  a  benio  gravi  elmorli  viciiio.  Vocal  aulem  proplerea  tibellos  scti  librot  Lncrtjmarnm,  qiiod  iii  iis  eui 
Uuiiiaxui  doclrinx  ac  excniph  proponauiur,  qux  animiim  terrciiis  rebus  iiiimcrsnm  salulirilcr  fiiliironim 
c.ispeciatione  ac  niclu  cuiuuliaiii,  el  ainaras  p<jeiiiteiiliai  luciynias  ex  capiis  muniti  vaiiiiaie  o<uiii 
iiiciant.  Ca-lcruiu  iii  iis  noii  pauciura  iiisinrica  qiiain  ascolica  leclor  deprcliendcl,  laiiielsi  forle  tion 
tieerii  qiii  lain  e\  liis  <|iiaiii  ex  aliis  biicnsqtie  leeensilis  iibeliis  Ueineriiiii  argii:il,  (|iiasi  qtii  piiis  jii^to 
Bumiiiis  el  u:irnitiimculis  paruni  (jravibus  iril>iieril.  Verum  Itciiierum,  viiuiii  alias  ductiim  ei  poiilum,  iii 
bis  noii  sine  Judicio  el  disciimine  vcrs.iluin  iuisse,  libi'»»  i;  Lioryinaruni,  cap.  i,  bis  veri.is  iios  dnoei : 
AfC  vero  inlendimus  fnvori ,  ted  compunc^ioni  :  t.icrijmnrum  quiertinns  insirumcnta,  non  tevi»  jac!.;,.tii,lo! 
urtjHittenta,  masime  cum  duobut  lanlutnmodo  nobis  nottra  toquniuui  famiiiaria  vet  scribumus.  Sunt  eien  in 
ht  liiiterta'  faciet,  iia  ditersa:  Itominum  Oiiintonet,  dum  quod  atiut  cettiinal  bonnm,  atius  oinneinr  maun:. 
Tnlit  objicere  conira  hujutmodi  totei  tchotare  illud : 

Somnia  i\%  cures  :  nani  iiiens  liu  <i:ina  quoti  oplai 
Uiim  vigilal,  spciai;  pcr  soinnia  ccrnil  idips:im; 

Ia  illud  Snpienlit  :  niultos  errare  fecertinl  somnia,  el  exeidcrniil  speranies  in  illis  ....  \eque  in/icianf.r, 
seJ  'jMod  item  tcriptum  etl^magit  appo.tiiti i<s  :  Soninia  malc  l..cientiiiiii  vanitas  csl,  e!  siiiii  p  nitiii -ntis 
(.or  tuiim  pliaiiiasias  palilur  :  lutnen  non  distimn^untet,  quod  sequilur  .*  nisi  ab  .\liis  iiin)  \'<tcr.i  eniis^i 
'  isitatio.  Vanisiitnum  quippt  esi  icque  et  tluliissi.iium  tntendere  soinuiorum  phnntiitiis,  iiuorunt  nec  gtiicrt:, 
rcc  format,  nec  significantiqs  fhnritonis  sitpient  nliijuif  aut  conjcclor,  tion  regis  Sabucbmlonosor  qutsqn;iii 
liiiriotnt,  nnn  maqui,  uon  Chaldwus,  nec  ioic  quidcm  HluUamad  Suratcnorum  vruph^ia  ct  dcus,  itcei  atiqciuiu 


15 


RF.KNERI  S.  LAURK.NTII  I.f  01).  MONACIU  1« 


Cttbrielem  nttum  cvlpoverit  [uhte  mytlerinrrfien,  compreluntlere,  iriterprelari  ad  fl-niim  poluntel.  Tanlui 
tomniorum  etl  nreriut  phdiiiailicorvni,  ul  Jndaici  (jomur  tuperel  ijijiniie  metnunim.  Sfponimui  ejiitmodi :  eot 
eommendamut  tolummodo,  quw  ad  liot  qni  lubulaio  tuul  corJe  el  liumilet  tpiriiu  emiltuuiur  ub  Altitiimo 
vitilalionet,  qui  tuper  jluminn  llnbylonit  tedcnlet  flcni,  dum  recordnnlur  Sion ;  qui  flucluunliu  ei  (fLwj- 
enrrtmlia  linjui  taculi  con\utione  pleni ,  nl  adversn  tic  prospera  depulanlet  flrlni  cum  Apotlolo  dicuni : 
Non  liabemut  hic  manentem  civitalem,  ted  lulnrum  inquirwins,  e.U-.  Qni  io  uh  ii(  prolixus,  iu  ptncununn- 
du8  el  apUis  esl  ad  Keiiieruni  :il)  8iiJ-|ti<;ioiie  iiiiiiia!  nediililaiis  viii(!ic»inliim,  in  (|iirMii  ajMnl  noiinulln» 
ob  rclalasfreqnonlms  qna  jHoprias  i|u;i  alicnas  visiones  band  tinljit  \eiiifl.  DdClissimus  P.L<>iiiliar<liift,  qni 
lios  cum  sequenlilius  lihros  e  lcneltris  eiiiil,  arcnrale  iioiavil  iii  eo  «ftili.c  ipio  nsns  eft-.et  nonun  Kcineri 
non  C8SC  iiriiiia,  sed  non  iiihil  recenliori  mriiin  dcpiclnm,  imo  iftsos  eiinni  lilif.llos  I>a'  rymrifuni  non  eodein 
«110  crclera  iiidiibia^Keiiieri  opiisciilri,  cli;iracure  pcrsiriplos  essc,  (liiiif|iie  in  alio  rjMipraplio,  anrw  I  i-.8 
a  Joaiine  Slabnlao/cciebri  S«iil:inreiiliaiio  ca-nobila  exarnlo,  lianc  lanluni  insc"!  li*iii'iii  reperiri  :  lHci,.it 
libellui  LMcrymarum  primnt,  edilut  a  quodam  fralrc  Eccleiia:  notircc.  ODservavil  p<isliemo  nb  aii<  lora 
borum  libellorum  ipsiini  K«!ineriim  vfliil  liinmpUulis  ftu/oH^ci  coiidilon  ni  lib.  nj,  c;ip.  4,  in  linnc  modoni 
«•ilari  :  C<r'erum  pradiclus  frnler  qnomoilo   tain   aiW'ii>t>em   leriio  mnjeslaiem  lideiii,   nnnc  reiicebo,  quia 

intimu»  hic  nosier  in  opusculo,  cujus  esl  liiultts :  iTionipliale  Kuloiiicum,  lioc  r.tulit,  <  lc.  hx  qnibii»  o iliiis 

P  Lonibardus  cviiici  posse  puiabai,  bgs  nbci.o^  Laiiyniari;ni  i!0n  Kemeii,  sed  tnins.lam  alienus  K<  inero 
faniili;iris  ccenobiiae  Lanren''»'"  «sse  Sed  coiijecliiras  li.is  nnllas  esse,  omnibns  li.|uidissiiiinm  eril.  qiii 
linc  De  laorvniis  opuscubim  oiim  reliqiiis  miiiiine  conlroveisis  Kciiieri  libris  oonliil<;rinl.  T.tiiIs  enim 
in»'enii  siyli,  l''«^'^^'s  el  lcsiiviiaiis  u:robi'tn(!  siiiiililndo  csl,  nl  eorum  niliil  Keinero  abjntliccs,  quin 
oiunia ';\ulf>r;i's.  iNec  poslrema  erndilissin.i  aii.ici  no>lri  ralio  iiivicl:i  csl.  Nec  eriiin  adeo  insoleiis  apnd 
anlii|'uc!>  visionum  el  ii.iraculorum  scriptores  csl,  ul  modesti;e  vcl  invidia;  caiisa  e.i  aliis  Iribnaiil  qnre 
ipsis  couligenini.  Lx  pluribus  iioii  nisi  unum  in  lem  pra;seiilom  exemplnm  cx  lonii  nosiri  itl  pirie  m 
:idduoam.  Ibi  Oibroiius,  decniius  Lmmerammensis,  iii  Iibro  De  cursn  spiriluali.  cap  i\  (2)  leiiiaiionc."» 
ei  porlcnla  qua;  sihi  jiiveni  monacbo  obviaruiil  bis  verbis  eiiarrarc  aggreditnr  :  Libet  liic  fcriptn  cujuslam 
*idelis  miliique  noiiisimi  fralris  inscrere,  cjui  ad  couvrnionem  veniens,  ei  Scripturam  sacram  legciido  frt- 
ijuenlans  (habebat  £iiim  spem  magnam  in  hac  lecliijne) ,  nimia  Jiulurnaque  husiis  aniiqui  iiiipugnai:orie  fati- 
yabalnr  iu  eadem  sacra  Scriplura,  ctc.  Quis  non  crederel  fidelem  illiim  cl  OUilono  Hotitsiwum  frr.trem 
ab  ipso  Olblono  diversissimum  esse?  ^ibil  lamen  minus  es!.  Nam  quaicunqiie  loco  ritaio  cx  illius  fiJelit 
fralris  scriplis  narral  Olblonus,  in  libro  meirico  De  docirina  spiriiuuli,  suo  nomine,  apeit<!  :ic  sine  uliis 
involiicris  de  se  ipse  caiiil  cap.  14  et  seqncnii.  Maneal  itaqiie  certiim  bos  Lacryinaniin  libell.is  a  iiullo 
alio  qiiam  a  Reiiicro  fuisse  prolectos,  ul  recle  alia  niamis,  licei   rccenlior  in  codi<e  adnolavii. 

15.  Deprofectn  rnoriis  libii  duQ.  Uiium  euindcmqne  esse  anctorein  libioiuin  De  prorecln  nortis  (qni 
iliiJjin  niaguam  paileni  liisiorici  sunl)  ac  libellorum  Lacrymarnm,  e\  illornm  cap.  iO  tonsial,  in  qtio 
AVillelniiim  boc  opusculum  De  profeciu  morii»  jiibel  accipere,  el  opuiculo  adjungere  ilii  qnod  anie  ahquot 
dies  composuil,  qui  et  pro  qualitaie  wi(y<enei  Laciymarum  prafi.\it  lilulum.  iSec  dubinm  qiiiu  libcili  Da 
profeclii  morlib  id  idciii  opnsculiiin  sint  quod  in  iiiie  bbelii  iii  L;icryinarum  bis  verltis  proinistial :  Et 
^uideni,  fraircs,  me  wsliino  lacnjmosa  jam  vobis  narraliuiicula  satisfecihse,  quiK  noverim  refeiendo,  eisi 
aliqiia  renenl  quw  opusculo  insereiitur  illi,quod  aiite  uliqucd  lempus  incwptum  perficere  vcsira  ine  a/fcctij 
el  Itortatus  tmpellil.  Ila  Kcincrus  ipse,  qni  (jUaiii  pryeclaie  piomissis  steteril,  al>uiide  cx  nlnsi^ue  l.bc.lis 
cohSlal,  quos  VVilelmo,  celebii  ciiidan!  moiiaclio,  cujus  virluies  lib.  ii,  cap.  10,  inaximib  !;m<libiis  ceStltral, 
dedicassc  videuir.  Libcllus  ;ilter  sub  i.niiiu  muiilus  est,  forie  propleiea  qnod  niorie,  cnjiis  profectunt  s:bi 
adeo  conslanter  ob  oculos  posuit,  pncventus  cuiu  ad  culcein  perducere  nequivciit.  Alijue  liaec  de  Kciiieri 
opusciiiis  in  noslro  Tliesauro  pnblicaiis.  [I'ra'tcr  ojtusciila  superins  tomiiiemoraia  qii;e  pnblici  jnris  li^cil 
D.  Kcrnanlus  l*ezius,  exsiai  Kciiieri  liber  de  Vita  S.  Wolbodoiiis,  Leodiensis  episcopi,  cujus  tpsu  it.einiuil 
iii  Vilis  S.  Lveracl:  cl  Kcgiiiardi  supia  laudaiis.  Lcit.] 

(2;  Ptttrologice  lom.  tXLVl,  col.  214. 


REINERI  MONACHI  S.  LAURENTII 

LEODIENSIS 

m  miu  mmmnm  momsterii  sci 

LIBELLI  TRES  ^^' 

Ex  ms.  cod.  in  lucem  dali  a  g1.  D.  P.  Coeleslino  LoDit>ardo,  ejasJem  nionasterii  biblio- 

tljecario. 

(D.  Bern.  Pezius      Tlies.   Anecdol.,   t.  IV,  parle  iii,  col.  17.) 


LIBELLUS  PRIMUS. 


J  PROLOGUS.  pra:parare  el  Doinini  guoernare  lingnam,  qnia  omiiet 

llomini$  quidem  ett,   ul  ail   Salomon  ,   a>iii;i»m       viai  hominum  pntenl  oculis  ejus  et  tpiritumn    pondc 

(5)  Cod  :  DeinepUis  cnjusdan)  idioix  iibellus  ad  amicum  «uuin. 


17  DE  CLARIS  SCniPTOniGUS  MONASTEnil  SUI.  —  LID.  I.  «8 

ralor  ett  DominiiB  (Piov.  xvi).   Non  sic   aulem,    o  A  scripii  nullum  rclinncril  moniinenliim,  laiuen  Kii!)i 
amice,  non  bic  scanJalorum  opincos  ,   (|iii   :iul  Oiiii,       «li;^i 


vci  invidia;  sccuri  cl  m;illeo  UTri(ioi,  aui  grali.c  vcl 
aJiilalionis  nincina  cl  torno  dclininci  slaicns  nibri* 
caiil  dulos.-ts,  poihliis  Iruliiianl  utqiio  pondus  ,  ncc 
ino<jesli:e  inlendenles  ut    pr.vjiidicanl   iinpie  ,    sic 


dii^niis  csl  ,  qiioniaiii  scienlia  ciariis,  sed  conversa- 
tiiinc  clarior  digniim  se  pairemramilias  exliilmil. 
Novelhr  adlinc  Kcclesia'  leniies  cranl  res,  proindo 
ialtoraliat  omnimodis  vel  conqnircrc  proedia  ,  vel 
.Tdificia  construere,  ac  sohrie  vivciis   sibi  subiralio- 


Liandiiiiitiir  improlic.  scilicet  erroris  mancipia  qui  lial  qnod  nliis  proliceret.  Tcnuilali  crgo  reniin 
dicaiii  scicnlor  malum  bonum,  el  boniim  malnm.  impensas  commelicbaliir  snmpluum  ,  cratquc  ine- 
EquiJem  iiescil  udiiim  ralionem,    iiividia  :rqiiitiMe       liiis  modicnm  jnsto  snper  divitias  pcccalonim   nuil- 


carcl.  Iluc  iii  uno  familiariiim  adverti  sliipid.  ,  qiii 
tuni  iiiiime  qiiosdam  diligcrel,  eo  qnod  domcsMra 
lido  ainicos  crederct,  barhara  iiiiinicos  sensil  p"r- 
fldia,  diiiii  niinislciioinscrvircl  aliqiiaiido  rratrnin, 
eo  laliore,  ea  ridelii-.itc,  ac  spiiiiiis  angiisiia,  qiiam 
iiuvil  Doiniiius  Sahaolli,  qiii  ciiin  trniM|iiillita:e   jn 


las,  diim  familiaribns  inierdiim  adjocarclur  snper 
Vitcllio,  Uomani  voracissimo  cyclopc  imperii  illo  , 
qiii  qiiaicr  aiil  qiiiiK|nies  in  dic  cpiilareliir,  qiiem 
iiisi  viia  exiurbassel  maiiiro  Rcspublica  ejitio  , 
acrem  voluci  ibns,  marc  piscibus,  terrani  quadrupe- 
dibtis.lioiTca  riuiiienlo,  ccilaria  vino  vaciiassei.Naiii 


dicat,  et  ciiMi   inagiia  revcrcnlia  ilispoiiil  iios.  Tiinc  "  et  iii  qua  lam   scribiiur  rceiia  praMer  c.Tleros  snin- 

{rutis    uliqiie    fraires    lioiiiiiiis   |iaiiper:s    odoriini  ptiis  iliio  millia  pisciiim  ac  scplcm  millia  avinni  pio- 

euiii,  insupcr  cl  amici  prociil  reccsseui  .t   abeo.   cl  lligasso,  nl  Bcle  Babylonio  iieqiiaqnam  fucril  voraci- 

taiiqiiaiii  prodigiiim    factiis    csl   niiillis.   qiiia   essct  lale  iiiipar  ,  quamvis    foriissiiiio    illi  convivx   pcr 

obsor^aro  rudis  aniuios  siib  nilpe    l.iioiitos    liorum  sin^nlas  itocies  siinihc  diioilecini  arlali;c,  ovcs  qua- 

qiii  iiibil  iiiMla  dicaiil  facianivo  .Miiicrva.  dia;;iiiia,  vini    sex  amplioiai  divini  scilicel    veniris 

Probabilins  crgo  est  coiifidere  in    Oomino    qnann  qiiodam  orco  absiiiTicnda  apponereiitiir. 
coiifidere  iii  bomine.  Inconsians   quippe  est  iii  piii-  Vcrnm  Stepbanus  el  faciendo  sticnne  el  docendo, 

ribiis  lides,  frcqiienicmqiic    paiiliir  eciypsim  corni-  postqiiam  logilime  ccrtavii,  quam  sigiiabal  nomino, 

ciilalam    qiiorumlam    amicilia.     Qiiid    porro   lia;c  mi^iavit  ad  coronam,    vir  revclalionibiis    siipcrnis 

^eliil  insoliia,  fraloi,  qncrcris  ?    Sodari  oiliiim  iion  digiius,  pn-sorliin  cnm  ei  pro  inopia  fralrum   ali- 

potuisset  .-ilqiie  invidia  fr.ilrum,  nisi   posl  cislcrtuc  quaiido  mGcrenli  angelus    Domini  per  visiiin    vultu 

vor.igiiiem  Ismacliuc  vol   Piniiiliar    monciis  Iradii-  aslitcrit  nec    non    liabilu    prop.claro,  alqiic  saticlos 

iibseiti  Joscpli  ;  iioi|iit'   iiiscclatio    qiiievisscl   iiivi-  Laiirciilium  cl  Wolbodoncm  huiic  a  Chiisio   lociim 
«loruin,  iiisi  Danioleni  cavcc  intriisissctil     L'Oiium.  q  in  snamsuscpisseiulclam  dixerit,  ciijusfundair.ciila 

reroimi  discoidia  adversiis   innoceniiam    gras^atiir  qiioque  iii    moiitibiis  saiiciis   consisicrcnl.    Iiihabi- 


iiialiiia.  Siint  aiiiciii  viiia  nientis  instits.c  vulKcra. 
Quo  cxplelur  viiii;m,  eo  aiigciar  incommodum.  Ergo 
pliis  sibi  malcvulis  quaiii  aiii  iioc<-t. 

Mc  vero  iieqiiaqiiaiii  iiivectionem  inslrucre  con- 
Ira  osoies  Pbalaricam  inepiiaiu:ii,  qiiin  jioiius  iiii- 
•(ellain  iiilc.veic  ciebio  iiisiantcrque  moiiuisti,  quu 
videlicel  p;iu|iei  tini  supellcclilcm  ingeiiii  cnumcran- 
do  coinpiohciidcrom.  Quociicasiio  aemuli  fnKinliir 
absiiiibiu,  iicct;ir  iiobis  patieniia  suuni  instillel,quia 
liuinanum  (|uidem  cst  irasci,  diabol-cum  semper 
iiialignari,  Igiinr  qiiaehacienns  scriptii;irim,  qtiibiisve 
occasionibus,vel  qua  intcniione,  calamus  pcrcurrel. 
Qti3niiiiam   mihi   lioc   inagis  iinidiosuiii  quam   libi 


tatitibus  prxterea,si  primum  qiia:rercnl  rcgnuui  Dei, 
omiiia,  qu.x  necessaria  forcnt  ,  adjicienda.  Qiiod 
ciiiim  luiic  ille,  ct  nos  usquc  nuiic  cxpcrimiir  Cliri- 
sto  largienie,  Doi  sapicnlia,  ciim  qiio  suiit  di\ilix  ct 
gliiria,  opcs  supcrb.i;  ct  jusliiia. 

Cap.  III.    De   Snnclo   \\'vlbodune   epiicopo 
Leodienti. 

S -d  qiiia  iiigloriiis  iisqiicqnaqite  filius  iion  csi  , 
qui  glui  iosos  recenseal  viros  ,  antedictus  \Viilbod« 
quisnant  fiicril  pariimpcr  rccenseo.  Flaiidrcnsis 
genero  liiil,  et  claios  nobirnatcac  possessiunibus  pa- 
rcnlos  gloriosa    rcddidit    vita,    illuslri(|uc    sciciiti.i 


a-slimem  rructiioium.  atiamen  nulli  beiie\olo  inju-  ^  clariorcs  ,   apud   Ultrajeciensem  ccclesiam    primo 


riosiim.  Sed  videtur  nliqiic  non  ineptum  ,  si  qua; 
fratres  Ecclesiae  nosinc ,  litterarum  videlicot  pcrili 
(crip!>cruiil  uiilia,  prius  attiiigam.  Nain  et  cautius 
csi  alieiia  qu.iiii  propria  praedicarc. 

Cap.  I.  De  Lamberto  tecundo  abbaie. 
Lambcrtns  abbas  nosier  sccundus  mnltimodae 
Lumo  utililatis,  accuralo  salis  slylo  Vilam  sancli 
llenberti  Coloniorum  archiepitcopi  el  miracula  de- 
tiiipsit.  Quin  eiiam  inusice  qiixdain  de  ipso  com- 
posuii,  iii  versibus  qumjue  faciendis  claro  fretus 
iiigeiiio. 

Ckf.  II.  De  Stephano  abbate  primo. 
Sicphano   ipse  successeroi  ,    qui  ,   ijcel  aiicujus 


(|uidcm  canonicusatqiie  scbolarum  magisicr,  posica 
Leodieiisis  cpiscopiis.  Dc  qiio  aliqua  majores  pagi- 
nis  mandaverc,  quibus  declaratum  cst,(iuam  vixerit 
episcopaliler.  lloc  aiitom  prxlerire  iion  debui.quod 
tinicesancto  martyri  Laurenlio  devoius  ,  nosiro  sc 
loco  toliim  impenderit  cura  ct  robus  ,  duin  viveret, 
corpore  post  obituin.  Apud  nos  siquidcm  in  crypla 
sanct*  Dei  Genilricis  operoso  condilus  e«l  mo- 
niimcnto  ,  quod  apicibus  auratis  tale  praeleri 
cpilaphiiim  : 

Inyens  carnit  honor,  sed  morum  gralia  major, 

l'nvsLlis  o\fi(io  te  lucnt  ei  sotio. 
Seiiiit  dives  egeHi,ut  eras  ad  nuriula  prwsens^ 

IsUt  vnlt  salns  ,  liis  fluit  unde  cibus. 


19 


HIIM.UI  S.  LMKKNTI  I.EOf).  .\IO.NA(JII 


50 


llinc  eiileiH  unitix  ntsum   ci  tiinnii  ciiiiriit 
tiirie  tiituiiferuin  eicolimut  lumiilntii. 

Nostra;  crpo  nrcolj  Ecdchln'  liiilcliioscil  gi:iiii.M) 
(liuc  ro.s;i  cl  lilio,  iliuii  cl  inartyr  aiii|ii:iira  rrli<|ni:i- 
iiiiii  pntlc,  (.-Tiiilcssor  ill^iiii  iiibigniai  lolo  (oip'ii<', 
(MliOciiiio  ac  iiicrilis  ulerqiic. 

Cap.  IV.  De  Lverardo  III,  ubbute  Suiieit 
Lnureittii. 

Teitiuni  soriiii  a  Sicpliano  pasioiein  suiiuis 
Eveiarduni  ecilcsiiC  FloiiiiciiBis  iiionaciiuin  policii- 
lcui  expericfilia  viruin,  (juo  virlules  veliiti  pacalo 
iilchaiitur  kabiiaenlo,  qiii  iiurcdilaieiii  Doiiiini  pi- 
ttccrcl  iii  HiHOCciitia  coitlis  tHi  et  iii  lilellectil.its 
inainiuin  suaruin  deJiiocrel  eani.  Sed  paHcii.is  die- 
niin  obstitrl.   Main  fiiiiiiis  cst  brcvi,  iil   nc  iiitcro 


ca,  oiiiiiis  ariiialora  roninni.  .^.iici»  poiro  arJcii- 
liiiii^qiic  1'liahiris  iMibiis  sxvicril,  tanicii  iiividia  Si- 
(iiliiioii  invciicrc  lyraiiiii  niajns  lonncnliini  qna 
110-.IC!  .Mattiosal.iii  (arciis,  iii  iic(;ligciiies  rnagnn- 
|,)-ic  !•  I.ilialiir,  jiivciiluti(|ih;  iniiiiincbat,  iic  paiiein 
•itiosa  (Oiiicilcrct.  D.iviil  scnio  qiiidem,  seil  nun* 
«inain  licnevolcntia  iiicessit  curvns  ;  qiii  iil  aliqnem 
rr::c'uni  iiiilcrcssi  Ctliilisscl  laboris,  Pnttionem  lancii 
lilutii,  Yiiinn  «lciiiqnc  tancd  F.uclicrii  Aurelifinentit 
ijnaiiililicl  iocnplelc  contcxln,  .iltamen  grossiorc  «t 
(^ii.isi  caitiiaLiiio  lclaiu  onlilns  cst  slaniiiie. 

Cap.  IX.  D«  Eiigelberio  monnehiy, 

niigcllierliis  coinpoli  venlilalor  et  assecli,  qnx- 
(!aiii  llicoreinala  coinputislis  nlilia  conipn(>iiiavit. 
Naiii,  queinajinoduni  Boolcs  in  carditic  cceli,  dniu 


lui.lem  aiinoadviveict.    Luci.Ia;   porro  inienlii.nis  H  jic  jngiter  in  hac  rcrsatnr  aric,  ct  plausiruin  ii.e- 


«icurje  jam  bene  florenlis  iioii  caieal  fruclu.  Itai;iie 

iii  (liebiis  vcri  compntclur    aiini ,    ci  citni  jnslit 

.scriplus  bx-reditale  capiat  terrain,  ubiesl  iongitiir- 

niias  vita*  et  vietus ,  ubi   esl  lumen  ocnlonini  et 

pax. 

(1ai>    V.    Oe    Lndovieo  ieiiioie  luonacho  et 
diacoiw. 

Lndovi.us  b(in;e  lecordationis  scnior  qiialiter 
ab  urbe  Uuina  icliqui;e  nobis  saiuli  dclat»  m.mI 
Laurcnlii,  jain  anie  cxcripscrut. 

Cap.  VI.    De  Falclialiito    Ludovici 
discij.uto. 

Falchaliiius  eiiani    scbolarurn     niagisler ,    cjns- 

eoaluerat    disciplinis.     iste  Francoiii    sebolastico 


nioria:  vulvi  qui.lein,  scd  noquaquam  palitnr  occi- 
dcre,  mnltani  exin.lecomparavit  not:tiain,  quapru- 
pier  Marotiis  eum  bis  vcrsibus  illiisirarhn  : 

Qui  iiumerot  catviue  tiat,  qui  tidera  uottet, 
Oefectut  lolis  variot,  lunnqme  laboret ; 
Lnde  tremoir  territ,  qua  vi  maria  alta  tumeuamt 
Obicibus  ruplit,  rurtutque  in  te  ipta  retidant. 
Qiiid  laHluin  Oceano  properent  te  lingere  tol*» 
Hibenii,  vel  qua:  lardis  mora  nuct\btu  obttet. 

C\p.  X.  De  Bereiigero  qunrlo  abbaU. 

Suininopere  apiid  monachos   scu  vlcncQS  Urbi» 
noslrx  studia  liinc  vigcbanl  scholaria,  diuque  vi- 
giior;iiil,  ne:;  miniis  roligio,  lU  slalui  ecclesiaruni 
splcndide  illud  congrucrel.  Qiiam  pulchra  labemm- 


Saiicti  LaniLerii  in  opnsciilisde  qnadralura  circuli,^  «^«'a  '««.  •'«'■<'''»  ^'  tentoria  lua,  itrael,  ut  vnlletne' 


c.t  de  jejuiiiis  Qiiatuor  leniporiim  cooperatns  csl. 

Cap.   VII.    De    Heribrando  quinlo  abbale,  Ludovici 
uliero  auditore. 

Ilujiis  qiioquc  exslilil  audiior  lleribranJus  ihUnsr 

Hosterqniiitus,    in   (|tio  canilics   sensuum  caniliei 

«oiigrueret  caj  iiloiiini,  (iiji.s  sccniiduin  Ccclesia- 

sicti  (cap.  ix)  o:t:ni  tcmpore  veslinienla  c$S''iit  can- 

di.'a,  cuin  suecii.cios  habcret  caslimonia   lunib.is  , 

iiiceiiiani  in  inaiiibus,  i  I  csl  operibus  D.  i   ci  |iro- 

ximi  dilcctioiic   ar.lcntcm.  Ad  dlclanduin  eral  sive 

ad  vcrsiQcandiini   proniplissiinus  ,    tainqne     diviiia 

(|uam    bninana     prcditus  littcraiura.   Mie   fiiaiit 

Tlicodorici  junioiis  de  Sunclo  lluberio  abbalit  scri- 

p:o  iradidit.  Nec  pccuniain  scientise  babebal  rcpo-  D 

.siiam  in  sudario,  scd  ultro  eiiam  docebat  inscios 

sc<np«r  placididale  cl  aiiiini  nlensel  vocis.  Capitur 

cii.m  a  discente  melius,  qiiod  dieiiur   a  doccnle 

lciiius.  Arle  potius  '^uam  vi  liactaiida  sunt  ingcnia. 

Cap.  Vlil.  De  Davlde  moiiaclio. 

David  asinus  forlis,  qui  usque  in  sene.  tam  et  se- 
iiiiiin  ad  poiiandnm  Christi  jugum  suave  et  onng 
leve  supposuerii  bunicrum.  Die  ac  noete  ecclesiasli- 
cis  tiisudabat  muniis.  Nunc  oralioni,  nunc  vacabat 
leclionit  nunc  digiti  ejus  apprehcndebant  calamum, 
ei  quos  legcn  nt,  quos  meditarenlur  fratres,  scri- 
liebat  doclorum  libros.  Nam  Davidicie  turris  h.iec 
s.uiit  propiignacuia,  lii  mille  clypci,  qui  pcn.lcnl  cx 


niorosa:,  ut  horti  juxia  (Iniios  irrigni,  ul  laberiiaeula 
qua  fixit  Dominus,  quati  cedri  propter  aquct  (i\mm. 
xxiv).  Virlntibus  ac  disct|iliiusLeodium  llorebat  ncc 
non  diviljis.  Lral  «[ectabiliof  tamcn  beoe  litteratus, 
quam  bciie  iiiMnmaius.  El  cum  beaia  sil  lerra,  cu- 
iiis  rex  iioliilis  e^l,  siudia  verx  bcatiiuiiinis  nostra 
Ititic.  lcniporis  :cmulabatur  Ecctesia,  dum  prasesset 
lierengerus  abbas  quartus  spiriiu  quatn  earne  u»> 
hiiior,  cogiiulione  quidem  humiiis,  verum  ut  sapICD- 
iis  ci!jii.sdam  utar  vcrbis,  ociikis  Dei  respexit  illuia 
iii  bono;  ct  ei^cxii  iliuin  ab  liumilitate  ipsiu».  et 
exaliavit  caput  ejiis,  ei  inirati  sunt  in  illo  multi. 
Eieniin  sagacilate  admodum  famosus  ad  instar  lu- 
cernsc  super  candelabrum  positx  regno  conspicuus 
erai  el  Ccclesix.  Nibildminuset  qui  sub  illo  dege- 
reiit  fratres,  liliis,  qu£  sunt  in  transilu  aqua>,  serio 
coinpararim,  quia  pluribus  nec  candor  religioni«, 
nec  odor  bonre  deerai  opuiioni.s,  cuai  litleraria  quo- 
qiie  irrigareiilur  scienlia. 

Cap.  XL  De  Roberio  seu  Buperto  potiea  abbate 
Tuilienti. 

Iiiler  bos  velut  inauris  aurea  et  margarituin  fui- 

gcns  Itobertus  emicuit,  homo,  qui  attenderei  sapicn- 

tiam,  ei  prudeniix  inciinaretaurcm  suam,  quiqux- 

reret  eam  quasi  pecuiii:im,  et  sicui  liiesauros  eflb- 

deret  illam.  Hic  a  pueruio  penes  nostrum  est  edu- 

catus  monasieriuni,  ul  aptate,  sic  virtutibus  germi- 

narct  fi^liciier,    ingcniuiiiqur;  mcmoria*  reboranie 


5t 


DK  CLAKIS  SCmPTOIllDlS  MONASTLnil  Sll.  —  LIU    I. 


22 


oiiiii  atlderet  sciemi.iin,  a(lileli.il  el  laborcm.  Eleniii)  A  iterunclo  illiiisloci  .ibbnle,  liica  qiiod  iiiiiiisleriuiii 


i|iio(l  %\[)\  leireniio  infundebat,  aliis  doccndo  rernn- 
dclial;  inor.tlionc  taincn  seduliis  clcnntrnipl  ilir)i:e» 
iiiauiliiiis  makinie  c\rii!iiis.  Qiiilnis  quaiiloserre^ius, 
laiilo  iuiistebal  dcvoiiiis,  ('uni  conc^.lrscercl  cor 
ejus  iiilra  se,  el  in  ine<!iialinnc  sn.i  ex  irdc<cerci 
igiiis.  Necuboraiit  lacryinaruinadipc^  ;  lins  adulcliat 
iii  oilorein  siiavissiinuin  l>oiiiino,  revera  cui  suavius 
liihil  esi  spirilu  conlribitlalo,  cordc  conlriio  et  Iiu- 
iniliaio.  U.ide  rnieliatiir  sxpciiuineio  illuslraiioiie 
diviiia,  liinpidiqiie  i>lisccltai  iu  eoiiitt-lleciiis  auror.i; 
quoniaiii,  ul  sciijiluin  est,  bcnc  consurgil  diluculo, 
qui  «iiixrit  bona.  Aporiiil  ergo  illi  seiisum  Sapieii- 
lia  Dei,  ut  inieUigHrel  Sciiplnras,  iit  traclarel  de 
illis  suniiiia  racullatc.  sitiiinia  itlililate.  Po!csi  iii 
ijiisltiu:  ptMvidere  opitscHlis,  cu^us  oculuni  vol  i^l.iu- 
«oui»  itnidix.  vcl  li.  piiu  lo  itnperili  0  iion  scaiid;i- 
li/:il. 

Ijiltir  cmii  adbiic  ossei  juiiior,  sciipsil  iibetUim 
metrice  in  lumlem  Si>itili<i  inucli,  ciijiis  proricicbat 
ina;jis  a$.piiati(iiie  iiitatii  aliciijits  niagisiri  crudilione. 
!toiii  aliiini  De  dirertis  Scri;>lHriirHm  fenienliis  ;  ter- 
liutn  nihilouiintis  adiiecloiis  ve  sii  bcroico  l)c  lncnr- 
nuiiuHe  Dontini  Uin)  cli.im  Hbello  slilum  noilriv 
iTiiscciilus  osi  tlccUsia',  vidoliiCl  a  qiiibiis  exsinicla 
hit,  qti;i'  boiia,  vcl  i|ii.T  mala  de  inatiu  Doniiiii  ab 
fCurado  Leddiciisiuni  episc  >pi)  i!Si)iic  ad  0!^erttim 
siisc«'pi'iii.  De  liac  c.ideiti  qiioi^iio  niaiclia  nliudopvt- 
tuluiu  SKjiliico  cunfecii  nulro.   Viuim  (leiii(|iie  sancli 


quamvis  salageret,  atquc  instar   Marlliu:   soilicUiii 
essct,  iiiterduitiqite  turbaroliir  cr^a  pliniina,  lanieii 
iiistar   Mari;e    unum    sedulo   propoitebal    neceos;i 
liiiin. 

Sedebat  eieiiim  scciis  pedes  Dotnini  el  audiclial 
veibutii  illius,  quandoqmdom  niedilatioi.i  nibiioini- 
niis  sanrlx  et  scribcndi  sludio  invigilarel.  Cui  inus 
etiain  crat  tam  laudabills,  iil  si  qiiando  ininorotu 
sibi  adoss:;  gratiain  seniiret  (  nani  corpms,  quod  cor- 
tnmiiilur,aggravat  animam,  el  deprimit  lerrenn  in- 
hubilatio  sensum,  mutla,  maxiine  esloriora,  coijitan- 
tem  (Sap.  ix^,  iiunii  anle  Domiiium  scse.  adjicerel 
crticiiixiiin,  cl  a  sanc|o  el  vero,  qui  habet  clavim 
Duviil,  qui  aperil  el  nenio  claudit,  c'audu  el  nemo 
aperii  (Apoc.  ii,7),  polerel,  quodclaiisiini  cral,  apc- 
riri.  Iliiitrtliior  (|u:et-oiiti,  iidelitcr  pulsanti  inox 
apcriob.iliir,  diiin  luce  inlellectui  snperrusa  mirabili 
iiiodu  aiidirol,  quidloqiicretur  in  ipso  Domintis  Deus, 
ciijiis  uiiqiic  lingua  calamus  scribx  velocilcr  scn- 
beiilis,  ciijus  qui  appropinqiianl  pedibiis,  accipiotit 
dc  doctrina  illitis.  Adco  ciiim  sc  diligcnlcni  diiavc- 
rai,  adoo  tliesauruin  peciorisejus  replcverat,  iil  diio 
insiniul  aui  tres  vix  posscnt  exciperc  scriplcrcs, 
qti.e  diclabat. 

Qiia  cx  rc  siipcrntium  non  ritil  qiiod  aspexer.il 
ariqiian.io  in  visu  noclis  Sapientiam  Dci,  Vetbui!i 
Dri,  »e  dcoscitlans,  ctiju<i  scilicct  toium  exisu-rot 
cori  ns  quasi  de  aiiro  fi)rinariin  piirissiino,  a  qno  ol 


.4u9us<iiii,  ticc  tiiiti  cl  tuncUr  OdHiiv  viiijiuis  radiaiilc  r.  fiatulx  proinitiebant  utidiqiic  cojiiplttrcs,  qn»   viv.is 

ciini  inipelu  iii  illiiin  ai|iias  prorundebatit.  Naiit  ct 
Psaltnisla  :  Declaraiio,  iiiqnil,  termonum  lnoruni, 
Domine,  illuminat,  el  intellectum  dal  parvulit  {l*sal. 
cxviii),  id  cst  bumilibus,  qiio  altonini  nnliiia  sccrc- 
loritoi,  qiix  solis  debctttr  ainicis,  diiescant,  airaliiii- 
que  irrigeiitttr,  queinadinoilutn  ipsa  qtioqiie  Sapiei;- 
tia  dicit  :  Ego  tapientia  effudi  (lumina,  ego  qucsi 
trumes  aquw  imnientcv  de  (luvio  :  ego  quati  fluvius 
Dorix,  et  sicut  duclus  aqua:  exivi  de-paradito.  Dixi, 
rigabo  meum  hortum  planlationvm,  ei  iitebriabopar- 
lusmei  fructunif  el  faclut  est  ntilti  Iramesabimdaus, 
el  fluviut  meut  propinquavil  ad  niare,  quoniam  do- 
clrinam  quasi  antetucanum  itlumino  omnibus,  el  uur- 
rabo  illam  usque  in  tongintfuum  (EccH.  xxiv). 
Ilaqiie  idein  Roberiiis  eliain  t/i  Cautica   cantico- 


uielioravit    slylo.    De   sanclis   TheodarJo   marttjre  , 
Coare  ac  Severo  confessorilius  ennlus  contp-isuil. 

Facius  presbylc-r  ttitn  voro  accessit  ad  cor  alluin, 
quia  lolius  jain  iitleniioiiis  ali|iie  ingciiii  vola  in  vo- 
riiin  cxplicans  aitsirurn  De  divinis  officiis,  sivc  sa- 
cratiienlis,  qnx  celcbrantnr  in  Ecclesia  pcr  anui 
nrciliim.ediitil  libellus  XII.  Deinde  /n  Evange'iuin 
Joanni*.  Iibellot  A/V.  De  sancla  Trinitale  etoperibus 
ejus  libros  ILII.  nbi  degnslcs  omiiia  Scriplurariini 
poma  scilicei  nova  et  veiera,  q.iae  dileclo  se  dicii 
•ervassc  tcclcsia.  Ajwcalypsin  pclente  Frederico 
arcbiprx:$ule  Coloiiionsi  XI!  libris ,  similitcrqiie 
Xll  Prophcio»  XXX  el  /  clarissinie  explanavit. 
Be  rictoria  \erbi  DeiXlll  libros;  ei  /«  Evangelium 
iiaiihm  iteni  XII'  scrips:!,  qiio.u:n  scilicet  decla-  D 
rat  penullimo.  qaam  mirabiliter,  quam  gloriose 
grartam  scribendi  |desursiiiii  a  Patre  luminuin  ac- 
rcperil.  Nanique  ul  litleris  lioc  mandarel,  prorsus 
iiistitit  Cuno  Sigebergensis  abbas,  qiii  itivituiii  diu- 
liusquc  rciiiientcin  per  tremendnm  noineti  sancli! 
Trinilalisadjuraverat.  Diviito  quippeliberaliter  don» 
adgaudebal,  quoilluin  biMuvolits  uii  exaclor-instan- 
tissime  horiabalur,  el  conrerens  ctim  eo  sxpiiis  de 
Soripluris  (ielocl.>balur  in  cjits  diclis  vel  scriptis 
iiicul  in  otiinibiis  diviiiis.  Sa(  rarmn  siquidem  eral 
sludiosissinius  leclionuni,  ciijus  scieniiain  morcs 
ogregi  adornabaiil  el  rtligio,  qui  RadisponensiHin 
quoqi<c  posiea  faclus  est  episcopus.  Uuiii  et  ipse 
Robeilus   l^cclcbi.'e  prxlalus  jam  fuerat  Tuiliciisi 


ritm  scripsit  libellos  VII,  iti  Samuetem  sive  Daviil 
librot  XV.  De  gtorificalione  Trinilatit  el  procestione 
Spirilut  tancii  librot  IX.  Tractutum  quoque  con- 
didil  V  libellorum  qucm  annulum  lilulavit  ,  co 
qtiod  lidei  altercationein  iiiler  Clirislianuin  conrtneat 
el  Judxuni;  nec  non  tuper  quibuidam  capiiutis  Ite- 
gulm  Sancli  Benedicti  I  V  edidit  ilbellot,  in  quornin 
videlicet  priino  denarrat  qiianlos  iiividonim  assiil- 
tus,  qtiales  passus  sil  inolcslias  calttitinianiiitni, 
quod  esset  lia:reticus,  quod  sacras  pravig  sensibiis 
Scripturas  temeraret.  Ouocirca  et  juvenetiliis  aJ 
Ansclmitm  Lauduiioiisem  scholasliciim  alqne  Wil- 
lelmiimCalalaunenseiit  cpiscopum  opinatissimos  luoe 
Francia:  inagislros^  til>dl)im  scripscrkt  apol<>geticu>n 


2S  rWlNKfU  S.  I.ALIlKNill  LIOD.  MONACHI  U 

de   volMiiUitt   Ufi,  iii  qiio    iliis   npu^Mi.il,  qiii  jiiM.i  A  iimii:ir(,PSPil)ilil'T  frii.itur,  jiiTta  quod  scriplnni  e«t  : 

Qui   ilorli  fueriiil ,  fulyebiinl   ifwui    ipleivlor   firniu- 


lijprftbim  Coliliaiionim  ilicciciii,  Dcuiii  vcJlc  inuluin 
iieri,  non  qiiiilein  iiuiliiiu  iilllii  lionis,  ijuod  (iliiic  in- 
terdum  ncci.-ssc  est  ad  conopiioneni  ()cc<-aii(iuin 
inrcrri,  sed  quoilcunquc  passini  niuliini,  (|ii(i>l  &i( 
liono  virlulifiue  coiilrnriiiiii.  Noiinull.i  eli:iiii  sciipl^ 
6CU  contra  criminalorcs  siios ,  seii  coiilra  irrcligio- 
sos  qnosdain  eiliilcral,  (|iiorniii  iinus  pie.sbylcr,  inio 
«oiiruliinariiis,  prcsltyleios  conruhiiiis  licenler  ufl 
(tosse  nicnsirualis  aslrnxeral  pngollis.  Alter  <le  mo- 
iiaciio  clericus,  imo  dc  coluiiilia  f.iclus  fupr.il  corvirs, 
qiii  crrorcrn  smiin  allcg.ilionibns  defensitns  improbis 
niallei  in  sxciilo  nuclunre  ct  periclilari  qiiam  apnd 
Noo  verum,  id  est  Chiislum  iiitra  monasterii  arcain 
ro(inicsccie  cl  siilvari. 


tneiiii,  ei  qui  ad  jutiitiani  eiudiuiil  miiltut,  quutt  Hella 
i/<  perpeluai  celeriiiuilet  {Dan.  iii,  5>. 

C*i'.  XII.  De  yVnteliito  teu  Wntelino  ejut  nominit  II 
abbiiie  Vll  S.  Laurentii. 

Viri   tam  illiisiris  (MUilitns  e"-t  ni»xiblerio  W.t/.di- 

ni:s  altbas  noslcr  VII  qiii  docirinariiinsnlioneni  diini 

henc  exccpii,  hona  virliiluiii  gcrinina  edtdit,  qii«!iii 

il;i  coluiiilia!  simplicilas  inaiismMum   facerel,  iit  ser- 

peiiiis  pnnlcnlia   se»eriini  rcddcrct.  Grati:i.ii  crgo  ct 

discipliinm  inv«iiil  ror.im  Dco  cl  hoiiiiiiilju.<,  ct  duni 

SCienlifK  ^einm;is  »uro  iUii-lrnt  rcligioiiis,  opinione 

factits  esl  odorifeia   qnafii    linis  redolens  iii  iliciiu.i 

jcslaiis.    Pcriiiuc   illins   exfiiltel    docninctiiuin  lilier 


Eveiiil  prxteiea  iil  circumposilas  Tuiliensi  cociio-  B  qucm   scripsil  :  De  comordin   Evnngeliorum  et  ex- 


l)io  grave  inceiulinm  oflicinas  corriperel  alquc  ab- 
&umorct.  Uiuliquo  sicvieb.tnt  immanilcr  n.)mm;c , 
ipsum  jam  cuMioiiiuni  snbsiderel  periculo,  nisi  diviin 
irrontssci  iniscratio,  L't  enim  videre  aliquibiis  da- 
tiim  esl,  sidercoc  dcsupcr  (l;\riiatis  pcrsona  asiiiit, 
qiKC  siii  .imiciHS  ora  vcluti  quodain  flabfcHo  insiir- 
penles  igniuin  glabos  cvcnlilarcl.  Rcfiigere  igitiir 
vaporcs,  illicsa  euiicuil  domus  illa,  impleto  liaud 
<!ui)ie,  (|iio:l  ad  l>om'n  im  proplieta  dicil :  Cum  irntus 
fueris,  misericonlia:  recotdnberis  {llabne.  iii).  P.iro- 
tliilanani  vcro  ecclcsiain  depasia  suiit  incendia.  Sed 
ibi  nihilomiuiis  Cbrisli  gloriosc  mai;niricata  esl 
de.viera.  Ciim  lHcril  n;iin(|iic  lanta  conn.iKratio,  nl 
*li;tin  caiftp:inas  liqiieCoierit  ejusdcm  erclesi;r,  ar- 


posidone  eorurt,  opns  cquileni  claruni  el  uiile.  el 
quod  sludiosiis  doleat  leclor  ronnnsisse  imperfe- 
cliinvr^^^ec  miitiis  boc  .iddoceut  pictur.TC  seu  vela 
qiiarflmdam  ccclcsianim,  iibi  perlegas  visti,  colligjs 
sensn  luciilcnlam  ac  singuLircm  :illcgoricariim  luin 
<Ie  Veleri  qmim  de  Xovo  Tcslamenio  maicrianini 
illo  diclanie  consonantiam.  Snncto  denique  Sicotao 
so  prjeslitit  ofriciosiiin.  s-  ilicet  rubigiiiosa  cijnsdam 
de  viin  vel  viirnculit  illiut  scriiila  pnrgalioris  dicti- 
Itis  a  I  limain  rovoc;indo  De  Iminfignrniione  Domini, 
dc  sanclis  Agaunensibux.  tlc  iiniclo  Aiiollinnre  mnryrt 
solemncs  composuil  Caiiliis.  Quin  cii;im  eo  s:ila- 
genle  oruloriiim  saiirii  Georgii  in;iriyris  pcjios  nivs 
itl  devole  sic  operose ,  iil  pie,  sic  ;'pie  exsiruciuin 


inarioium  tamcii  lignciim,   iii   qno   pixiic  cl.iusum  ^  csl,  qualenus  saiiclorum  pitrociniis  liansire  mcre- 


«orpus  Dominiciim  haiicbitiw,  corrunipi  adiisiione 
iion  poluil,  sacros;iiiciiiiii  sciiicet  siuiiii  s(!rvaile 
S;iriClos.tiictoru;ii,  ciuis  caro  rc.iiiievit  iii  spc,  ciijiis 
non  derelicia  fuil  aniiiKi  iii  ii^foruo,  cni  daiiuii  e»t 
rson  viderc  corni|  lioncm.  Quin  ct  a'ii  cnrporale, 
(|Uod  in  longo  bastir!  qirulam  prolnlcral  c  fralriluis 
iu  ipsns  deciiiit  flaminas.  Ciim  puiarotur  auie.ii  exu- 
filiiin,  mtro  resilivit  iuodo ,  aiqiic  in  aora  iiliraliim 
iuiigius  ab  igiAc  iniegniin  se  illiliatuiiujue  in  lcrr;im 
deposuii.  Ncc  niinus  lioo  fuit  quam  iribus  pueris 
l5abyloiiicam  oliiti  lcpiiisse  fi)rn;icem,  quaiulo  cl  bvU 
Itiimis  cxtremuit  lyrauiitis  iiii  eos  hcsisse  corru|;i;o- 
nis,  (luin  iiequc  capillus  capilis  ooruni  adustiis,  no(|iie 


retur  in   locum   tabernaciili    adiniraliilis  U6i|ue  uJ 
doiuum  Di"i. 

Supra  f.Muiliain  Doniiiii  constiliitus  d.tb:il  iiiis  iii 
loiujiore  Irilici  meitsiiram,  qiiia  discreiioue  prtdi- 
liis ,  eloquenlia  suavis  prtblice  rtc  prival'iii  vel  ad- 
nioiiere  vol  corripere  eral  opportunissiuius.  i»in 
p^irio  scnuor.il,  jam  diiitinus  iii  scrvitio  Cliristi  la- 
bor,  pra'ierca  noiiniiiiquain  inlor>tiepeiis  x-griiuilo 
illum  delriveraiit,  sel  iiiile.n>.'xa  I  •ciiouis,  oiMtioimm, 
contomplaiioiiis  acie  in  verum  solom  oculos  liubens 
.'tniiiue  fixos  iiltisiri  qiiu  !am  niodo  iioviiate  rcpit- 
bcscobai  ;  hoc  sciliccl  insiar  pliocnicis,  qnem  diiin 
extoiisius    a-viim    languiJiiio    iuarcore    coitiraxcrii 


sarabara  suiit  iinmi!tat;t  ,  ncc  odor   igiiis  t!ait.^!vji  j^  (fortur  «Hcnint  nitra  qniugontos  vivcro  annos)  e  vir- 

por  eos.  Quae  vldelicet  ad  memoriale'pcrpetuuni  ip»e 

IXoherlus  aiireo  ei  compHncUoiiis  pleno   deicript^il  ti- 

beiio  quem  intilulavil  De  incendio,  allerum  quoque 

siibtexeus  De  medilaiione  moriis.  Cujus  aiiqtiantam 

|):i!iem  dum  confecisset ,  iile  coelosiis  pliilosopliia 

nssessor,  o!    ilie  divini  symmislcs   eloquii  moriem 

lA.Wl  pleiius  utique  dierum,  sicul  ei  anie  aliquod  sbi 

touipiis  pcr  levoliilionem  illud  fucrat  diclum  <|iiod  iu 

Job  logitur  :   In    abundaiiiia    ingredieris   sepulcruin 

(Jobii).  Oliva,  in(|uam  ,  fruciifera   in  doiuo  Oei  o ! 

subit^c  adusla  est  lohris  atira  oi  emarcuit.  fiobortus 

scicnlia  el  viriulibus  par  doetoribus  siimmis  appo- 

silus  esl  popnlo   sanclorum>  inler  'luos  ver<c  pacis 

uc  juruiidilji.is  ol-.O;  et  diviiii    luiniiio   coiispeclus 


gulis  striiem  aromaticis  faltric;»!,  plaiisuqne  al.irum. 
niqiie  igneo  sulis  ntilio  usus  incendil  se  ipsiiai,  scJ 
jiost  iriutiniii  cx  siio  reviviscit  busto.  piiboremque 
assurgil  deiiiio  iii  aveui  unico  el  singulari  exemplo. 
!]i>ic  eliam  (ongrnenier  seu  a  piioeniceo,  id  e,-.l  ru- 
hiciindo  colore,  seu  <i'J0d  sil  tolo  in  orbe  siitgnla- 
ris,  Arabum  vocalur  lingua,  qui  plupniccm  dicunl 
siiigulirem.  Qu.e  iioslro  aliqualcnus  licet  congriiaiit 
VVazoiiiio,  atiaiiieii  i);ci'  (|ujiii  miixiine  libi  con- 
g'uun!,  0  Jesu  Clirisie  singnlaris  et  unice  phoeni», 
b.ec,  in(|iiam,specialiter  ascriboiula  libisuiii.o  Isaac 
ititigenite,  qui  es  risus  ei  amor  sanclorum,  qiii  aro- 
ir.alilius  omiiis  gr.uix  deiibulus  stiper  iigi-a  crucis 
temCiipsum  obtulisii    Deo  per   cbaritatem  Svirilus 


iZ  DE  CLARIS  SClUrTOUIUlS  MONASTF.RII  SLI.  -  LIB.  I.  89 

«ancii,  scil  singnl.iri  novitaie,  seJ  iinica  pnbeiiiile  A  «lu-iiido  Iiistor:c;c  riniTalioniscnmpiim  myslicis  anioe- 

potl  iriilnuin  e  sepiilcro  relloruisli  iinHioruliler  jiin  nei  norihus  allegoriarum.   Qui  dum  cxieris  pollerel 

redivivus.  artiljus,   mavinie  tnnion  in    miisic.1   (Inlces  fariohal 

Cap.  XIII.   Wiizeimut  I  hujuf  iiominis  ubbas  S.  Lau-  nioilos,  qiiemadino.linii  lifjncl  in   canlihns,  (|uos  v,l 

"""'''•  tlc  sancto  Georgio  mariyrc,  vcl  de  saiicla  Rasenuna 

Altcr  liiiiic  in  al  buia  Wazeiimis  a/itecesserai,  qni  virgine,  nec  iion  ei  dc  saticta  GegRa  «on.poMiil. 
simplex  qiiidom  in^-enio,  sod  religionis  soiers  stndio         Cap.  XVI.  De  Joaittie  mouacho,  Cisleberti  frntie. 


■  juvoninte  iii  si-netiiiioni  ecilesiasiica  rile  exsecn- 
lus  est  onicia  iiiiiio.  Iigeiulo,  iiiinc  ps;illendi\  nnnc 
orando  volnli  bos  nervosiis  sediile  Irilurans  iil  arca 
Domini.  Maiisiicliis  oral  el  aiTaliilis.  ut  MuyseM  san- 
Clnin  niagis  qiiam  N;ib.il  imilarefir  illuni  Carnu>ii< 
teii,  qiii  pliis  oann  It)  Idriiiosus  nil  alii|ii.iiiili)  reclutn, 
iiil  olTaioitir  paciruum.  WazoiiMiim  lecol.ml  .^tudioiii. 
^V;iielii)us  paicrnc  coluii  sliidiosos.  Ipso  a:iiaro  ca- 


Qiiin  ctiain  Joannos  tain  spirilii  qiiam  carnc  illiiis 
fr.itor,  scliolaslicus  cl  onitlitinno  ol  olTioio  fiiil, 
ciijiis  exliemui  iderumiine  ferniam  pner,  iil  clav:ini 
llorciilis  riemo  nunquani  ptiis  o\tromtiurii.  Iloti 
qiio  i  s,  dtitn  nost.'a  oxigit  aut  disuiilil  opusciila,  ol 
adniicis  conoplas  matiibns  oliliiitii»  labollas  ooiil;) 
iiitncliir!  HtMi  qiioties  itliim  Viigilii  monooiiliini 
ino  pulavi  Polyplx-miim  iiioiirrissc !    iileni  alitpiando 


leiis  invidi;c  illud  dtilcilcr  frequenlare  soleliat :  Do-  ^  i,,iifii,;,nis,  miroqtie  satis   ordinc  oxira  sc  ei 


miiic.  dilexi  ilccorciii  ,loinus  luic  {Psai.  \\\). 
Cap.  \IV,  l)e  Lamberio  mon<iclio. 
Lambprliis  fubulas  .'lLsoi>i   ronnuenlaius  est.   Ilas 
vero  ail  fignran  Itis  hominnm  mores  aiictor  sagaciier 
prxscripitts  linxit.  Sod  comiticiilator  iioster  morali- 
ia:c  poslhabiia  insudavil   allo-^-ori.e,  in  lioc   minirne      roico  pede  peroiirni,  ci  C/oii/oa  odMMooim»  ((/<9f.v,;j/« 


siipra 
se  failus  pliiriina  viilit  nionioralu  digna,  qiia;  ct 
gratia  rodifioalitMiis  scriplo  odidit.  niiios  eliani  cnn- 
lus  Composuit,  id  cst  do  sanclo  ('.liriiiojiiioro  niar- 
lyre,  el  dc  sajuin  iluria  ..liyypiia,  Uistoriani  Tobin-, 
iiemqiic   !ilarlyriuni    S.  Siepli  ni   jiruli-inariyris  hc- 


tagu,  tpii  ex  rcbiis  Iinjii5mi)di  saor;ila^  voinorit  res 
procuilore  ipiasi  de  spiiiis  colli^anlur  licus,  aiil  de 
riibo  vindeiiiienlur  ut;u.  l-^ilnr  Kal.ii  li$  M;ii  lialibus 
liber  illo  in  soiialu  sorionin  reoitatus  esl,  disctis- 
&IIS  esl,  abjinrn  a:us  cst,  soiitoiui.iintino  aciepit  cnr- 
rosivain.  Innoin^ii  pit>iiide  ox  :tgris,  iiriieruniox 
viPis  P:il,osiin')riitn  miiros.  ac   offoro  deiite  invase- 


ej  parle  aniiplionuiiin  tiindiilaitis  e>t. 

Cap.  XVII.  /)(?  y,ione  munaclio, 
IScc  vcro  Nizutioin  oinisenni  iiostni.n,  qitoiii  i;n- 
poritinnm  qtiodainniodo  iiatiir.T,  discendi  soleinii<> 
liahnimiis  exeiiiplir.  Qiiippe  diitn  oliliiso  et  qii;isi 
tosiiiditieo  esscl  ingonio,  tamon  cveiciiiis  ;tcuolia- 
liir,  doneo   medil;itio..e  scn    lcctione    assidiia  qti.isi 


nint,    corrosornnt.    di  sipaverunt   apices    praescri- ^  dttabus  alisin  cultnon  as-uigorot  olimati  provecius 


plos.  Qii;e  aiiloin  spcs  rocnpoiaiitli?  decrat  Pliiii-ti- 
nornm  iiol.i>  inolyla  supolKx,  qui  nMires  poltieriinl 
auroos  io  siia  ixpemlLrc  vol;i,  ne  pcrgamcna  qnitloj)! 
suppeiebai.  Porgamtiin  vero,  (|ikc  scilicei  prima 
perg.tnioiiis  l;iiii  usii  qiiam  oopia  nomen  iHdidit, 
adire  ariiiinni  iiobis  ac  dilTit  ile  iiiinis.  Ki  t;o  iEsopi- 
cuiii  illud  ila  disjier.il  s.icraiiiostoriuiii. 

Cap.  XV.  De  Giiiebeiio  monaclio. 
Gislcbertus  agiio  claruinquo  ingoniuni  cxercilio 
cflooil  agiliiis.  usu  peiiiido  clariiis.  Pecliis  ciciiiiii 
iiiannmtine  jugiier  coiiversabat  Tol  nieditatido  ali- 
(|iii.l  vel  sciipiilaiido.  Itaqne  versu  lieroico  scripsit 
Hitiorium  Je  Joseph,  unuiiiqiie  iii  volumcn  extoii- 
dii.  Deinde  Cesla  /)<iri(i-eodem  melro  pariiens  opus 


(ihir.is  ediilii  Mclodiux  de  sanctis  Joanne  ei  Vw.lo 
nuirlyrilus,  de  siiitctis  yuzario  et  Celso,  de  donino 
Frederico  Leodiensi  episcopo,  e.t  cnjus  euoiu  ijestis, 
obilu  vel  miyiiculii  Libellum  soiipsit.  Falli  poier..V, 
lalloie  homo  simplox  ignorabat.  Proinde  nos  ptie- 
riili,  cuni  ab  illo  docercinur,  itiidoiibct  iiobis  iraiiini 
facile  snpplaiil;ibaniti8,  ac  volnii  ex  alto  ;iero  oa- 
dontia  libranlis  cl  ferienlis  oiuileb.iinus  voibora. 

C.\P.    XVIII.   Pe  aliis    pluribtts  nominaliin  non 
recensiiis. 

Eos  quidetn,  qttos  aliipta  scripsisse  compcri:nus. 
fi.ilres  iiominaliin  iiostros  exprossiiniis,  qnaiKpiaiu 
Iticrinl   plures    qiioqtte  alii  luin  soiciilia,  tnm  reli- 


icr  libcllos  .XII.  Planus  el  facilis  esl,  vorumlaincn  d  «'^""^  commondabilcs,    quoruni  mcininisse  ei  ihiloo 

dinne  Ijtidahilis,  ipiia  fa.ile  ti>-us  difiictli    est  opcra 

socnndtim  lios  sniinel  versicnios  : 

Curm  na  composui  yraloqne  labore  veregi 
Sune  liilficiltm  i>iopoiicndo  milii  le^ieni. 
Lrx  fuil,  11/  rerbum  curnrem  rcd,iere  verbo. 
Ardna  res  certe  mutin  diguissinin  l.iude 
El  labor  egrcyius  est  ex  sermone  pedeslri, 
tx  humili  prosa  saUcnti  currere  lenu, 
Aique  setjui  cyclinn  paluluin,  sic  ut  sibi  quivis 
Sperel  idem,  sudet  muituiti,  frusiraque  luhoret. 

Ncque  illiub  opuscula  (rrat.o  suiK  utiliiaiis  niiena, 


et  tilile  sit.  Veriiin  de  liis  pitira  sorilioio  tiosloi» 
ntinc  calamus  iion  siisoepil.  Iloc  onniiniodis  opia- 
iiius,  hoc  lc,  0  Chrislo,  imploiainus,  qui  iiuiiiciai 
iiiultitudinem  slellaruiii ,  el  omiiibus  eis  noiiiiiiu 
vocas,  (ini  sancloiuiii  soientissimns  cs  caloulalor^ 
ulsciibas  sdipcr  eos  nonieii  Doi  lai,  ct  iioinen  ci- 
viiatis  nova;  Jcrnsaloin,  iiu.e  dcsceifdit  dc  cjelo  4 
Dco  Itio,  el  notjion  tuum  novnm,  ul  des,  iiitjna-iiiv 
illis  caloulum  oaiiditluii),  ct  iti  calcuio  noiiion  nv»- 
viifii  bcriplum,  'pio.l  ncnio  scil  liiiji  <l"ii  actipil- 


ii 


HKIMKI  S.  l.ALIltMII  j.EO:>    MOXACIJI 


28 


LIBELLUS  SECUNDUS. 


Cap.  1    De  prmit  Heineri  ipthis  ujmtcutit.  ^ 

Sicul  euruni,  qu>  SJectilu  jhii  «liiclinn  cieni|i(i 
sntil,  breviicr  adiiolavi  !>(iiili;i  vcl  o|iusciila ;  sic  fvn- 
trnin.  cliaribsiine,  no8(ronitn,  qni  ndiinc  siipcrsdlcs 
«iml,  voiel)ain  ingenia  (ibi  vol  scripta  rclexere.  Setl 
niuraiittir  nic  dno,  scilicel  ne  aiit  iivoris  aigiiMr,  si 
reniissius  landeiii  qii3e  I:iml:inda  sitiit,  ant  detnr 
adnlatiuiii,  ni4-ri(a  si  depcnd:iin  preconia  Igiliir 
per  se  vcrius  innoie  cenl,  propriis  clari'sceiit  pio- 
l):ib:lius  nioniiiiieniis,  qu:inilo  alii  iioii  pnii  oflTen- 
sain  qiiod  cx  sese  niercinr  gntiain.  Qii:ini  <ib  rcm 
pctiiioni  jam  ln:r,  imo  iinpcrlunit.ili  sa(i  f.tciiini,  ac 
liiii  duntaxat  boli  mcns  rclexani  in  plias. 

Aliijiios  snper  Ecciesi^e  prcssuris  ihrcnoi  mciro- 
rnni  alqne  rliythiiKiruin  divers:i  cdidi   spccie  ndole-  n 
Si-eiiltilns.  DibCcndi  qtiip|>e  agcliar  sindio,  ct  inagiios 
pocias  epo  pocla  inodicus  teniabain  iilcnnqiie   imi* 
lari. 

Liiiic  et  opiisculum  de  Noro  ac  Veien  Tema- 
menlo  cundidi,  duobutque  libris  parlitus  stim.  iloc 
eiiain  /*<i)i//tfr«mpro  varietate  appellavi,  qnod  |'nis4 
essctac  inciris  vclut  inniiJcolonicr  disiiminm. 

Qiifii  eiiani  De  comjiolo  qnxdain  lunc  <o:Kpo- 
sm. 

f>fniqMe  tibeHum  Dc  suspeudio  scri|isi  pitisaice 
cuiusdam  latrouit. 

ila^-lyrium  quoque  17/  ilncliabworum  fratrinn 
vorsii  licroico. 

Deiitde  illud    de    Apostolo  cnpiinimn   :  Ncsciiis 
quod  ii  qni    iu    ./a^/io  currun',  omues  quidcm  cur-  C 
riiMl,   ud  uuus  ticcipil  biurxvm   (/  Cor.    ix)   pcile 
latius  excurri  Asclepiadeo. 

Sed  qnoruin  niemini  iiiinc  optisciil  quid:im  no- 
str.inim  ramitiaris  schcdnlarutn  invito  siiiu-ipnit. 
Non  cniin  snppeicbatit  cxempiari  t,  et  qnod  \eic- 
bar,  acciilit,  nt  ila  destiiuercr  iaboruni  primiliis. 
Nam  convei^ionis  ille  graiia  in  aliam  ost  rojjioneni 
prorecius,  atquc  in  pignns  iiiuti)£  cliaritatis  lixc 
sccum  Srpolia  dcporlavii. 

Cap.  II.  KJHsdem  melo'lia  «/<r  saiictis  hujusqtte  for- 

Itiua. 

Praeterea  dutn  arte  instituirer  niusica,  qno  as- 
signnssein  frtictum  &liidio,  melodiam  composni  dc 
sanciis  Sixlo,  Feiicissimo  ct  Agapitn.  Quippc  vege-  j. 
lalio  iiigenii  sedulilas  csl  excrcilii;  simnlqm;  mira 
vis  intlita  probalur  .trrt,  ul  piis  cordibus  niultnin 
aCTeciionis,  multum  ;>arere  soleat  conipuiiclinnis  sna 
«Jiilcedine.  Id  nitnitiic  luiilam  adondenles  ca  scdulu 
cnm  exercerer,  levitati  et  lasciviu!dopntab:iiii,  quo- 
nini  videiiccl  nnus,  q 'lem  scci<iiiti  prioralits  iiinc 
fnlcir.  nt  tribiirialia,  arn.^^iens  lalioHrtS,  qiiibus  e.xi- 
lcs  iinprcsscram  cogitatns,  alinnanlispiT  considcra- 
vi'.  Inlcriin  osciiabain  niciu.  Llcniiii  torvu;j  lioiniiiis 


vnliiis  siiKpcnsnqiie  8iiperi;ilia  riiliiruiii  miiii  m.-ilutii 
pix^agicbant.  0  jitilicctn  Minoe  rei  Atlinni;iiilo  t^'- 
veriorcm !  Icgens  iiirreinuil,  lantani  ex  ln/C  in  b<H: 
inclinavii  :  ciim  orcc  veluti  niagna  rolapliizatMS  in- 
jtiria  cocpil  iiinorcnK-s  ccras  oltriiero,  ct  qna;  e\- 
arata  crant,  cctntiiti  uii;!nis  aralro  coiifiiiidcte.  Qiiid 
facerem  ?  itictaierm;,  slrci^ercm,  conviiiarer '  Vir- 
g:iruin  falces  iii  capiiulo,  accusatorcs  miilli,  oi  rc- 
cogiiamla  magiiopfrc  milii  Pliari.s:eoriiin,  S.iduc.i  o- 
ritmiptc  tiitnullti.itio,  i|it.'i  piMiclitatits  oiiio  Paulii^ 
fueiat  iii  concilio.  Peblem  iniirmiiie  iniprecarcr? 
Prossum  detitibiis  iiibil  prudc^sct  aiiatlicma.  Quid 
igilnr?  Depono  aurinibis  ul  iniqux*  menii:»  aseilu», 
cnm  gravins  dorsn  subiil  <mits,  bypocritaiumqne 
patieiil'a  mansuesro  ad  calamiialcm. 

Niiin  vero  iteriiin  ceris  dclccl:i  mamhirem ?  Lngnic 
ille  Intciiteiilior  immiitercl.  .Meinltiaiiulis  rcK:iri-i« 
rem?  Ariilam  ct  pninas  n'<;is  Jo:icbim,el  .S4-alpi-iliini 
Jitdi  sciilia;  .tnitno  vcrsaliam  nciximc,  ciini  nec  cgu 
Jercmias,  nec  mibi  Bariic!i  csscl  tiol:iriiii.  Ergo 
rcrrigiierain  ab  inorplo.  L-)iigiiiii  (icniqne  jjiit  tem- 
piis  dcccsseral  :  rcvoiverc  landt-ni  <.rrpi,  si  qiio: 
cjiisdcm  apnd  memoriam  catitus  reliqui.e  snpcrcs- 
sciii.  Qni  lam  prompte  recnporatus  e>l,  ac  si  anie 
oculos  lt;ibcrcin  «nterlores  adnotaium,  nt  Mnsoritu 
ceilo  q!iod:im:noiio  voia  non  dcspicerc  Ueum  siiii- 
plicia.  Igiiitr  dedi  membraniilu; ,  qiiud  redditn  n 
cr:t(  men^orio'.  Nec  olio^ilalein  scctaliar,  qux  ini- 
miea  ost  aiiimx,  ctim  dtilcc  poliiis  essot  ciinriniie 
occitpari.  Menipe  Salomouicum  mc  iilud  exeila!;al : 
!\^oli  diligere  tomnum,  »e  le  egeilas  onprimat;  .ipeii 
octitotei  ittltrare  panibus  (i*r/>i-.  xx)  ;  lloratianuin- 
que  illiid  . 

Vi  te  ipsum  serves  non  expergisceris ;  atqui 
Si  nuiii  sanus,  CMries  tiylroiiirus :  el  ui 
Posces  unte  diein  librum  cum    amuie   si  uon 
Jnlenries  aniwuiu  sludiis  el  rebus  honesiis, 
luviUia  oel  amore  i/iyil  lorqneberc. 

Cap.  lll.   ^<i<i  Peineri  opusrula. 

Veminis  ergo  libetHr  cono^nionfm  dcsci  ipsi  suuclie 
Veiagiw,  opnsculumqiio  hoc  iliushrdvi  lituio:  Specu 
lum  paniientia:. 

Dcbinc  Pnssionem  tiryiiiis  5t ai  ta;  Cappad^^ci*  Xi\nfi 
dbplici  libello  expiicavi  i(a  prai(i(iilando  .  PatiuariuiH 
virgiuale. 

Snbseqtie;iier  Yilam  Tiebaldi  eremiiK  duobus  iti- 
ilcm  libeitis  complexus  suni,  ap|)eilaviqne  FlorciH 
eremi. 

Atqne  b:f?c  antea  quidcm  sed  scabro  dicla(iom:tn 
fuerant  sly'o  dcscriptn,  qii:e  ego  moiiittt  qitorunid  ni 
scientioix  qu:(  potui  lima  pnrgavi.  Paremlnm  esl 
quippc  amicis  pia  i>ijiingenli!nis.  Saiiciornni  voro 
rcs  gcsta:  communis  ceiibciiiur  niatcii»,  nec  vani- 


39 


DE  tLVIUS  SClUrToRiBl  S  MONASTRTl!!  SITI.  -  UL«.  II. 


50 


falis  |iiiHKrMJiis   csl  iiola,  qncm  (Hel.tlis  excrii-iil  S  m.\s  iutri viiilii.  liiii  LcneilivisfCI  ;ul  vilaiii,  tx  ipsa 


siii.iin. 

Opiisciilnni  Jciiiqiic  cntifeci  qiind    .oii:  liintatiir  : 

I.il-ellus  (ujntdam  fHitebrU  »mpfr  morte  niiiici,  cui  ct 

le:riitlichon  sii|>ers<  riliciHluiu  luinnlo  ailjeci. 

Cap.  IT.  Crnr  ttima  Reintri  iii(iru,it'it  et  aaiiitat 
ditfnitui  reeKperuta. 

Gravissima  post   borc  x^riiudiuum  labcs  locain 

iiiccsscnt  noslrum,  el  atuix  fv-tjns  caiiicul.n-iiiin 

vp|iorc  (lierum  .icriorcs  pluriinni»  frairiini   leclulis, 

aliquos  tdiliccb^iil  sepulcris.  Yersus  esl  iii   luctuui 

cl.onis  iiosler,  iluni  .lul  inltniianinr,  a«i  morinuir, 

i'.nm  rel  tiinnre,  tcI  dolore  conculiuinr.  S(;il  lili,  o 

vifil  cl  sanclo,  qiii  noii  durniis  iiequc  doriiiilas,  qui 

ru-loJis  Itrael,  libi,  0  Jesu  beuijnc,  cura  esi  ile      . 

, .  i-  u  ••  n  iDops  eisiiivi  niiiiiuscuU,  scilicci  ad  iir.im  niiseri 

iiitbiii ;  tu  nos  dii-biis  oirinilms  artiisque  nostios|)ro- >>  .  ' 

spii  rs    a   liice  prinia   hi   vcspcnim.  Qojd  lunc  Uiii 


SM:n  mortis  T^iucc  retr.icius.  Vcrum  auinia  quos 
cvolvet  gcmilus,  qiias  ocull  stillabunl  lacryinas? 
Trcniens  factus  suin  et  tiineo,  ne  niortis  illa  dilatto 
iiicx  ininus  sit  viix  correctio.  Scto  :iNtein,  Doniini», 
quia  rion  cst  boniiuis  via  »Jus,  iicc  virluk  ejiis,  nt 
ainbulel  ei  dirigjt  gresMis  8uo»>  Corripe  ergo  mc, 
Teminlanicn  noii  iu  ju>licio,  cl  non  in  furwre  luo,  iie 
Airte  ad  niliiluin  redig.is  nie,  sed  qni  cognuscis 
rignn-niuni  nienm,  sicut  polca»  sulida,  quoiiiara  s:ne 
le  liibil  esl  Taliduin. 

Cap.  V.  Grutut  Reiiieri  ergn  ccttettei  medieot  tinimut 
Yitio  cHJHtdam  de  judicio  diciiia. 

Posie.iquam  8nspil;itc  vigonlns  suin,  qiix  possiiu. 


ciiani  rrnlriiR»  perspicueosiensuni  e»t,  cui  i  octurno 
iluni  iiilercssel  psalleniio,  atque  dnrniilarel,  qii;i> 
Ham  asiitit  sidere»  personx  Tenuslatis,  lenileri|irc 
pnlsans  :  Quid,  inquiC,  dormit  ?  ti/fila  et  ora  (Lhc. 
\tii; :  proniisit  Deus  coronam  vigitanlibiis.  Vigiia- 
vit  illc  et  atiendit,  quia  in  niedio  slaus  chori  eus, 
qui  lum  excessuii  vita  es.sent,  inieUitibili  qiiodain 
iiuiu  dcsignarei.  Dein  per  gradus  sanciuaiii  Ascen- 
dfns  ilisparuit. 

Exo  niiserix  et  infirmitlis  v.-^seuluiu,  r^o  limus 
el  igiiobile  luluin  virgam  ir.c  Doi  supcr  me  vigibui- 
tein  tunc  graviler  sensi,  qtni  pi-n-u&sui,  qu:i  pcne  ad 


cordijc  malrcm  spiritus  coiitritiuluti  orfl<itiM«iN 
rhyilimice  exprettam,  atque  in  diviiia  elalioralain 
prj-cotiia  de  ipto  confettore  melodiam. 

Deiiique  band  puto  stiperv:icancuin,  si  aitexain 
qiiid  unus  rntruni  de  alio  fnitre  tunc  viilcrit.  lu 
inorlcm  bic  agoiiizalial,  ille  adtnotluni  j:icctijt  iiilir» 
mus.  Quoiiam  diluculo  dum  vigibrcl,  vidii  iii  cadem 
inaniresle  doino  quamdam  judiciarix  uucluriialis 
personam  p«sito  tribunali  resedisise,  apud  qiiatn 
canilidati  qiiidain  viri  catisam  morientis  :igebaiii 
accus.ilioiiibus  vel  objeciis  respnndentes  d^ciiioniim 
foris  tumuliuantitiin.  Divina  elenim  quadain  vi,  iie 
irrumpcrenl,  inbibcbaniur.    lltnrum    specie    nibil 


....             ,    .                 p.     .  ,  lelnus,  qiioruincti.im  Itvor  cl  nialitia  reblisquodaai- 

Mibilum    redactus  sum.   Siqiiidem  a^groiavi  iisqiic  r        .        .  .  .  .  -l  . 

.  , _  r.-_  : • .    .  *-•  inodo  elhorrore  sulpbureo  labesccnlibus  patebat  cK 

ocnlis,  ac  vclut  indagine  locum  obtederant.  Egrc- 


ad  morlem,  et  Doniinus  univcrsum  slratum  ineuin 
versavit  in  infirmilate  me;i,  replevit  aic  ani.iritudi- 
uibus,  inebriavit  me  absinlliio.  Spein  vivendi  signa 
jani  funeliria  expuleranl,  cuui  per  sepiiin.mam  «ibi 
petiitus  ac  soinni  expcrs,  tuiii  et  igneit  rclire  cxsrc- 
caio  propemodum  periclilarer  cciebro,  agcrcr  piiaii- 
lasiis,  loquerer  aliena.  Sed  pia,  sed  scdnla  frairum 
coinpassio  divinx  genibos  nie  advuJvii  cioincntix, 
iltiqiie  assignavil  iuflnix  cormplionis  morlicinium, 
qui  liabet  claves  mortis  et  inferni,  qui  fuit  mortuus, 
iicc  ^idit  corruplionero,  s«d  ecce  vivit  jn  s^ccula 
s.Tcutorum. 

Igitiir  in  crypia  snnctx  iKsi  Genitricis  ad  septil- 
crum  doiiiini  episcopi    Wulbudonis,  ctijus   ineiniiii 


dicnte  tandeui  auima  et  judice  illo  cuiii  beaiis  spi* 
ritibus  recedenie,  luin  veio  intokTMbili  luiuuliu  ei 
iiK-oiidila  vociferalionc  prosecuti  sunt,  ul  uimiis 
iotiihi  aerem  proceliis  crederes  biliorate.  O  lacry- 
mabilem  boraiu  !  o  tcrribile  exanicn  1  o  fiaveadaiu 
nimiuro  necessiiateni  illam  1  Ouain  bcMius»  qtiuiu 
boiia  lanc  reddideril  tulum  conscie.ilia  1 

CaP.  VI.  Yaria  Btineri  eputcula, 

Aliqtianlo  dehinc  omiseram  tempore  «cribetidf 
opcr:im,  eo  qtiod  vel  leclione  magis  fruerer,  vel 
eruJiiioni  me  fralrum  pro  viribus  iinpenderem.  Ve- 
luro  ab  aniico  inierpcllalus  pro  aliqua  iiecessitaie 


siipra,  delatus  »tim.  Ibi  ad  medinm  fere  noclcm  de-  D  scriplum  elncubravi  dilTusius^quod  nuncupavi  Com- 
ciiliui.  Langnor  qoi  toliiin  depastus  erat  corpnsciilutn,      tNoiii/ortum  pietatit. 


ad  sedem  jam  irrepebal  aiiiinx,  claudendisqne  seii> 
sibus  sera  ieiliatis  iinpoiiebitiir,  cnm  eccc  sanclum 
vidco  itlum  pura  canitie  Doridutn  et  canlero  citltu 
feslivum  sacerdotali  a  de.\lris  astitisse  lecluli  ac 
lertio  signum  supcr  nie  cnicis  cxprinicrc.  Bene- 
diciiunis  conliniio  sensi  virtulem  :  tolis  qiiippe  quo- 
daminodo  meinbris  fremenlibns  erupit  sndor.  .ic 
vigiliis  acrsceiiles  oculi  dulccin  somnitm  recepere; 
nec  ab  edulio  jain  slomachus,  sed  ab  jejunio  di$- 
scnlicbai.  Sic  beatx  Dei  Gcnilricis  romp.issiotiu 
inxslimabiii,  dignaliiine  mirabili,  qux  inrtiitulutu 
in  cruce  ponilenlcm  adora.^duin  indignissimo  cxo- 
sculandumfiMc  obiiiiissei ;  s miii   pr.Tierca  loiifcs- 


Nc  nincidis  :  ntctn  dormiUinles  talieilx  ceris  stjliis 
parieli  nllixns  riibi^itiis  lcpra  labcsccret,  scripsi  ad 
qinMndam  familiarein  nptiscutuin  De  intignibut  iiitu- 
lariim  Sardiiiitt  et  Sicilia  duobus  vcrsifice  digcotinn 
libcllis. 

Iiem  ad  alinm  duot  tibellot  :  primum  De  con/Iictu 
ditoruin  ducum  el  animarum  mirabili  revelatione; 
seciiiiiium  De  quodam  milite  caplivato  elper  lahtiarein 
hoiiinm  liberato. 

.\rlcm  vero  iitienlius  illam  qnisque  excnlit,  quam 
sibi  el  scienlia  el  tisn  ma&ime  compararil.  Qiia- 
propicT  iil  inilii  aliquandilam  diclaniti.labor  f;iculta- 
lein  .iciuibissci ,  ftpiis  airipiii,  qtiod  cxccdtre  ingc- 


51  HM^KUI  S.  I.AlJr\KNTH  I.EOD.  MONACIII  5f 

niuliun  ip^e  iioii  ignoiarciii,  iliius   cerle   lloulijiii  A  '|<ii  in  srtngoiiic  lCblatiicnli    ini  eini^il  viiiclos  siiot 


leinef-MriUb  lr;iii5;gn'ssor  consiilli  : 

Sum  le  niateriam  vexlrit,  qui  tcribilis.  crqunm 
Viiibux.  ei  vertiilc  diu,  qinil  jerre  recusenl, 
i)uid  valetiui  liuuiert.  Cui  lecla  fioienlrr  eiil   ret, 
ISec  lacundia  iteierel  liunc,  ucc  lucidui  ordo. 

ll:K|UC  iiisloriaiit  libellis  (ilciiiiqiio  suiu  XiV  coni- 
plcxus,  (|U3e  contineut,  qiiaiiicr  Jcriis.ilein  saricia  el 
alix*  pliirfs  apud  Oiicnlciii  iirbes  sivc  regiones  al> 
occiilciiialiljiis  Chri.slijiiis  cirta  noslram  sinl  rctatein 
rc(e(ila?,  cujus  esl  liuilus  :  Laurea  pereijiindiuni  Je- 
rosolijtnitHuoyum.  Iii(iriiiitas  nic  posliiiOilum  gravis 
iii  I(.'(  tiilum  dojccit. 

C.\P.  Vil.  Altera  Reineri  infirmilos,  cieUlun  dcpulta. 


ilc  \:\rM,  iri  (|iio  non  (■>.l  aqin,  iia  solulii.s,  ila  con- 
forlaios  KUiii  ,  qurilciius  sine  qiiovis  (iislcnt.-iniine 
liinc  snrgcrem,  cum  pixdiclo  fraire  oraloriuin  pc- 
lcrcin,  loto  gratias  pcrfumJcriMn  affcctu.  Ita  «leiii 
Bospi(a!c  reitiiilcgraius  snm  s.tnctisqiicilormientitjus 
8cpi(  III  exile  qnidem  el  omnino  imiiar,  sc  I  prae- 
cnrdiale  lamcii  l.iudis  aiquc  grniiarum  aclionis 
mnnii-)  obluli,  viJelicci  coinixtsilain  de  ipiit  me!o- 
duini. 

Al  vcro  si  qiiis  gr.'ival)iliir,  si  qnis  j:icl;;iirae  dc- 
piilabii,  qiiod  talia  scriham,  nuni  inlcrdiccic  volct 
iic  niiser  miscraiioiium  Domitii  rccordeliir?  Siiipli- 
cem  piamque  iiilcniionein  nemo  beiievolii.s  arcusai. 


Jam    pclli  mcifi    consumptis  cariiibiis  adha-scral  „ '''<^^'"^'"""l"'»'em  rc-isabscoiidere  I  oiniin  csl,opcia 


os  mcuni,  jam  spcundinn  propliclam  lccerat  1)011.4- 
niis  vcluslaiii  pellem  ii.c;im  el  cariicm  meani,  coii- 
Irivcral  ossa  mca.  Cibi  dcfeccral  omiiino  apiiciiius 
succique  inopes  venae  somno  illnpsum  neg;ibaiil.  Ad 
Dedni  ergo  still;il>al  oculiis  animx-  u\ex,  qiiia  iii  me 
iransibaiil  ir;e  cjiis,  el  lenores  ejiis  coiilurbabaiit 
me.  Quippe  cl  siiis  aiiima  lacrymis  rigalur,  el  coii- 
liaciioiie  rescluia,  indii  i!>ilique  scnsu  quodain  affe- 
cla,  lenerriiiio  plor:i!ii,  forlissimo  gciiiilii,  ipsa 
Spiriliis  Paricloii  visccra  idovcI,  iiicrelurque  coii- 
s;)lalionem. 

Acccssil  ad  visilandum  aliqiiis  fralrum,  qiii  dicla- 
ret,  ut  nomina  sancioruoi  scplom  dormientiiim  iii 
Bcbediila  sciibi  faceicm,  capiiiijiie  circumlig;irenj. 


13 


aulcin  Dc.i  revclare  ei  coiirncri  iioiiorificuni  est. 
Cx'lcnim  iiieiilis  csl  limoraLc  iioii  alla  sapcre,  scd 
liuniillbus  conscnlirc,  siqnidem  piis  siipernx  revc- 
biliones  iion  viiii  sed  virlulis  inslrumenla  siinl. 
(Jiiid  vcro  iinpiis  iil  iSalaam,  ut  N;ibucliodoiiosor  di- 
vina  prosii  vitiissc?  L'ppienles  sol  confiiiidil  ociilus. 
Dcum  non  saiicla  visio  ,  sed  saiicia  meretiir  aciio. 

C.'.p.  \'in.  .4/irt  posili(fc  oputculn  Heineri. 

Scripsi  cliam  vcrsifice/i6«//Mm  de  ndientu  reliquia- 
runi  S.  Laurentii  in  Leodiuin  ab  urbe  lioma. 

Qiiiii  ct  ud  ipsniii  inanyrein,  el  nd  alios  plurcs 
&a.'H  lorum  dicctulas  ro^alu  (rairuni  plurimas  coa- 
scripsi  nrntianes. 

Libellum  doniiiiie  ad  qiiosdam  odidi  sacerdol  s  de 


IIdc  nempe  remedio  pi;c  fidci  a'grol;iiilibusd(.rmiondi  C  revereniia  sacrcrum  locontni,  acrilcr  culpans,  quod 


nonnutiquam  rcstilui  faculia;em.  Adliibui  fideni, 
feci  ut  injiinxer;il,  el  aiirc  j;iiii  quodauiinodo  audio- 
ba;n  inieriori  :  Fides  lun  le  snlvum  facici  {Marc.  x). 
Repenlc  eieiiim  pcr  moniis  oxcossiim  in  quadam  me 
vidi  essc  regia.  qiiain  lux  ina'^tim:iljiiis,odor  iiicre- 
dibilis  perfun.Ierei,  quiiipe  ( uiii  liicer»ia  cjus:,  gloiia 
cjus.  exsuhaiio  cjiis,  illa  verie,  illa  unice  dcsidora- 
bilis,  beai.e  el  adoranda»  essel  Triniiaiis  majestas. 
Scd  enim  os  inlenipeiaiis  atqne  procax  fiosianduTO 
est,  (le  meas  infciix  liiiiiiuin  gravom  iniserias.  IJoc 
iii  graliarLMii  aciioiiciri  dixisse  soiuiii  suHicial,  (jiiod 
intcr  clioros  piirpuraloriim  aliiiie  albatorum,  (|iii 
adoranl,  sanclos  agnovcriiii  illos  aureis  gioriosc 
ooronis  et  oslro  r.ibenlc  ii,sig:iiios.  illic  iiova  d;il- 
cissima,  illic  caiilica  rc.soiiabaiit,  ci  rpsponsoiiiim 
lliid  orgaiia  modiilaliaiilnr  angelica  :  hii  siint  aancii 
(jiti  pro  testamenio  I)ei  sua  corpora  iradidervnt,  ct  in 
SHiKjnine  Agni  laveruni  slulus  snnn  {.\poc.  xxu). 

Ad  iiie  auiem  rcversus  ationitijs  circuu.rereliam 
ociilos,  peiie  ignanis  ubi  esscin.  Iniciiuj  fratcr 
I.iiiiiliaris  icclulo  assidebai,  qni  diim  magiicvpeie 
<|iKoreret  cur  ii.i  circumspectaieiii,  quoiiiam  pro- 
balae  conliilrMli.i  dcbelur  ainici(i;e,  rctuli  visioiiein, 
(pnim  noii  liiis^o  fiivolani  iiiox  c.\()er!iis  suiu.  Sic 
luenibra  Innj^uoie  debiiiKila,  sic  (folore  lanquani 
vinciiiis  asiiicla  cMiil,  quod  pcr  sepiem  dies  iicc 
fiiiigcre  ncc  slare  ni>ialiono  polui.scm  adininiculo. 
\crum  de  aispoctu  foriis   illiiis,   lui^icricf/rdis  illiu.s. 


D 


Moiios  cojineleria,  scu  coipora  deluncloruin,  pri  ;s- 
qiiam  ad  ccclesiaiit  defcrreiiliir  ,  iiociurnis  m;ixiiiic 
vigiliis  puellares  choros  aLaque  exscciaiida  agi, 
dici  vcl  catililari  palerentur, 

Sopliisla  vcro  qui  sua  cxioileip,  nosira  doprinioro 
pugiuucl,  abbtrus.is  qiix-stioncs  barbaras(|'ie  dicliii- 
lics  iindccunque  coi)ge;«t3S,  (iiibi  scripto  proposuit. 
D:cdali  labyiiiil^um  et  MinOlauri  cprtiua  me  puia- 
vcram  incoriisse.  Qua  ovadcieiii  ?  Qnibus  regcror? 
Subiilis  dceraiil  lila  ingenii.  Quo  dofendeicr'  Fa- 
ciituii  gl.idius  oris  liiillus.  Implcxa  taiv.en  illa  dis- 
solvi,  coiniipoiain  dirum  evasi  ,  libelliisquc  liunc 
accopil  tiluliim  :  Qui  sopiiiittice  loquiinr  odibi- 
lis  eil. 

Qu.a  vero  liiiiiian^n  indilum  constal  naiuix,  qnod 
aiiernis  rccreaiur,faslidiumque  mulalio  lerg  i,  innc 
piosa  ,  iiunc  vcrsibus  interdum  niusica  s:iiiliuiii 
variabam.  Qiia  dc  caiisa  geminos  cantus  scilicol  de 
s;tnclis  confessoiibus  Anloiiio  ac  Ilieronymo  ordi- 
lussiim,  prati^ipue  cum  lanlis  aliqua  oalionis  oilicia 
mea;  parvilalis  cnperem  impendissc.  0  ine  besiia- 
lem  liomunculum !  o  curvam  in  lerris  aiiimam  el 
CGelcstium  inanem  !  lamen  aliquando  faciom  aiisus 
l(V;ire  meiilis  c!  pectore  et  lingua  \olui  gcminis 
evcclus  alis  angeiica  irrupi  arcana.  Eienim  de  vi 
cloria  Michaeiit  arckangeli  tres  digessi  vertifiie 
libellos ,  tatn  de  illa  videlicet  qua  ex  aniiquo 
(Iracone  el  angfelis   ejtis    cum   siiis  esl  (Isrificaliis 


55                              DE  CLARI5  SCKIPTORIBUS  MONASTERH  Sl'!.  -  LIB.  III.  84 

«i.celis  ommde  ilb.  qiia  pro  Cl.rislinuis  conlra  A '7«'«^"'« '>'""»'""»  «'  cotifirmamini ;  quwrue  fnciem 
p  cano',  o.micans  glorio.e  ini.ol.iil  ,  q.i..ndo  in  ej„s  semper  (Psai.  civ).  F.i^olam  i.on  fuisse  visin- 
inonie  Garganico  nov..m  inslilnil  ac  dedicavil  s:.n-  ne.n  f.aler  iHe  experlns  esl.  dum  sese  q..od:>.n  ex 
rii.arium.  Non  in    illam  <|nidcin    sunl  exiiensoD  fa-  '  '  *        ""  '*   " 


Iricnm  melallorum,  marmornm,  cedrorum  conge- 
ric$  preiiosT,  seJ  enim  r.ipcs  concavo  iinpi.liio 
cipanvlil  fornice  siniis  plus  religio.iis  proic.idens 
qii;iin  opcrosilalis.  Na.n    iil«i,    o  gloriofic  assorlor, 


liii.c  tui.iii.c  it.f.istim  iiieiilis  cl  molunm  assnllus 
rar.ialiu.n  sil.i  pliirini..in  niiligi.los  coninlc  la<  rjr- 
niabilileiqiic  asscvciarel.  Pcuiuf  proffclo,  quem  tu 
erudieris,  Domiiie,  et  de  lege  lua  docneris  cum,  ut 
witigei,  ei  a  diebus  malis  {l'sal.  icili). 


libi.  inqtiam,  o   niagnifiCC    scciind.im  nomcn  in.im      Qj^^    |\     Htliijua   a   Heinero   rclic^a   ingetiii  monu- 
adiniraior    glorilicami.«   cl    adniirniul;v   Tiii.i:;ilis  1 
iMiimvcrn  (inis  sicni  Dci.s?  l.omiimm  ni.Tgis  pcciora 
placciil    fule,    spe,    cliarilaie  dilaia,    qnain    dives 
rjnsmodi  rernm  maicria. 

Qiiin  eliain  de  satuto  S.trivio  cl  de  snucta  Berjfjn 
r.iu>iie  altqua  rog.itus  a  (.aiio.iiiis  q.iibusil.im  (oin- 
|insui. 

De  tancto  Sjiirilu  set<l.eni  Ininnios  nl  conlcicrcm, 
fralcr  priiil,  cnjns  ilcbcrcin  dilectioni,  qiio  sa;isf;i- 
rcrem  divolioi...  Ui.i  sciliccl.  d.i..i  fainili;iri  s;i|)iiis 
inc  colloqnio  ;cilificartt,  qiiiddam  iiilcr  cxiera  re- 
lcxii  qiiod  vciicraliilc.  qimd  meniorabile  sil.  Ali- 
quando  cnm  vigiliis,  alqiie  invocaiioni  ejiisdeni 
Spiriliis  saiicli  qnain  dcvoie  instilissoi,  circacrc» 
piist  iilum  in  exces>.um  factiis,  vidit  a  qiiodam  tia- 
rii.ilis  |ienilii$  cl  sii;iviiaiis  n.iraiidie,  qiiom  alb.x 
su;>cr  nivom  niiid;e  iiiflorarci  accincins,  sc  in  Ec- 
rlcsiain  dcporlari,  lucc  solcmnilerseu  odore  predi- 
l.im.  Qi.a-  persona  diiUissiino  qtiiilcm  aniplocieba- 


fiicnin. 

Pr.Tlcna  <iuiuque  cxaravi  libellorum  opiisiiilo, 
qiialilcr  diebiis  iiosiris  Ccdcsia  Lcodicnsis  liullo- 
iiwnse  cosiTuiH  pe.vasoiibiis  Irini.ipliaiis  divini 
recc|K'..l  viiliiic,  liinioqiic  pr;esignavi  :  Trinmphule 
P  fc'it/0Hi«ioH,  lloc  ipstnn  miisico  qtioqne  astruxi  ino- 
dui.imine. 

Dc  snnclis  eliain  martiiribus  l.vcrinuro ,  sive  l/r- 
bano,  exigcnle  rralrum  dcvolioiie,  ijcuiinos  caniiis 
coii'po->ui. 

Ejiiiuphia  el  cpisiolas  conscripsi  quaniplurimas. 

Talibus  ergo  vel  similibus  incpliis  miseram  c\- 
cgi  vilam  ac  iiionaslic.T-  conversalionis  oncribus, 
lixceliam  vicissini  oncra  dorso  noslri  snpcrimpres- 
siinus  asclli.  Absil  aiitcni  ni  mnric.-tlos  cxsp^cia- 
vciiin  qnorunidani  obclos,  qnibiis  Doslr.-e  ooiifo- 
di.intur  scliediilu),  nulliiis  ipsc  ccnseo  csse  momcnii 
qux  sciip^i,  aul  scribo,  qnin  poliiis  indocl:.,  quiii 
polius  inepl.i.  Propria  lanicn  ntciinque  malo  fabri- 


liir  illiiin    nfleclu.  ntr:qiie   pet  lori    n>anti  ajiposiia,      ^.^^:  (j„,„,,    aiiei..-»    usnrpaic   et    doineslica    iiicudc 
qiieniadn.oilnm  p;a  malcr  ad  diil.ia  solel  l.'Cieniem  ^  q„.„„  ^,^Ip^,.jj,   „1;^    „pc   ^le    Lalinis   bonis   L:ilina 


infai  tiil.im  i.lH^ra  stringcre,  sed  facicm  suam  oc- 
Cdliabal,  diim  se  fralcr  crel.rius  illc  convcrlerel,  ac 
dcsideranier  eam  lc.iiarci  iiispicere.  Iiilelligcbai 
cnim  sanctiim  ose  Spirilu;.!,  lanien  ad  niodiciim 
viilil  fai  lcin  illam,  de  qiia  reiicciidnm  cst,  quia  caii- 
liiisesl  inde  compnni^i  qiiam  loqui;  arcana  vencrari 
qiiam  dc  arcoiiis  dispnlare  luiius  cst.  Deiiique 
fr.iler  itleni  clcmeniissimi  olasmaloris,  digiiantissimi 


sarciie  itoii  bona.  Praedicabilis  fabcr  o  quibqiiis 
es,  i.ovus  inlcndas  essc  Tubalcain.  Ail  eKompIuM. 
vclcris  exerce  pricdicabiiia.  Pioprius  le  ignis,  pro- 
priiim  le  prxdicel  iilcnsilc.  Iiiertis  namqie  est 
ailificis  al  eiios  soir.per  inalleoios  ac  ftillcs  appctere, 
el  inglorii  apud  aliciiam  jtigitcrmeiidicare  fornac.i- 
lam.  Fontis  laicx  non  esse  censetiir,  iiisi  qiieni  de 
propria    fundit  vcna.   Qiiod   exlrorsiim  iiifiindiuir. 


rcparaioris  dcMcrain  a  pectore  suo  clevaiis,  aiqiie      alieiinm  cst.  Mil.i   crgo  cavcndiim,  mibi    rclii^enda 
digitos  illius  ad  sigiiinn   criicis  expiimcinlum  pro-      poiissimuni  iili  esl  Flacti    casliKalio,    qiia    moiiet 
priis  aptaiis    manibns  cx    eatlcm    stiper  cor,  siipcr      ainiium  : 
lumbos,  rencsqite  siios   signatulum   tcrlio  salnlarc 
iinpressil,  qmilcnus  cnnlra  cogitationtim  molcslias, 
seii  carnalcs  ronciipiscenlias  lucrctur  ac  roborare- 
tiir,  clioro  canilitbiiorum,    qui  aderat,   canoris  mo-  D 
dulanle  vocibus  :  Lateiur  corqnaneiuium  Dominuni ; 


Privnlns  nt  (juivrat  opes,  el  lnngcre  lilel 
Sciipla  piiliitinus,  qnacunque  reie;:it  .\pollo  : 
Ne  si  forie  suas  re,  tt  tum  venciit  oliin 
Crex  aviuni  ))lunins,   moveal  co'iiicula  risum 
furiivs  nudata  coloribus. 


LIBKLLUS  TLRTIIIS 


Cap.  I.  rroponilur  arguinentum  libelli. 
Mex  quidem  ineplix  qiiasi  iiigro  calculal:e  sint 
lapiilo.  Nunc  Parii  veru  cruslula  marmoiis,  niinc 
prctiosos  laclei  aspeclus  exopt;.Nerim  unioncs , 
qt.o  calciilus  ea  digoral  ciarus  in  i.iimcriiin,  qittc 
dissereiid;e  iiuiinus  niiper  proposuii  amicoriiin. 
QiiX'silii  elciiim  digna  et  scilu  sunt  ntiiia  ;  et  unus 
iii.pclrat  jure  qu-jd  pluribiis  velii  prodejibe.  Vide- 


licel  qnarsivil  :  Ciir  aiite  Dominicum  N;il:ilc  novem 
aniiplionae  ;ib  0  incipioiites,  liovem  a^quc  tiiebus  sii* 
per  Evangolij  canticum  ad  tespertinam  syi.axiin 
c:.iK.iiti..-  iti  ecclesia  ?  Ilcm  cur  passio  sancti  Sie- 
Iil.;iiii  pioiomariyiis  secnnda  Doii.inici  iN.ilalis  dic, 
as.^iiiiiplio  saiicli  Jo;iiiiii;>  cvangciisi;c  lcrtia  celc- 
brelur,  lium  alicrsccundum  Iradilionom  |iiiajoruni  111 
noiias  Aug.isii  passus,  alicr  vi  Kal.  Julii  ad  pcrpe- 


B 


ns  <;F.1NKU1  S.  LALMW.M 

'.'..iiii  &it  a8SHnt|>liH  i.iiii  orl.iliiateiii,  i:i<jri<:ii«l  i  <iui-  . 
(lciii,  beii  ccliT.iis  iJii  eii  ievivisc«;ii(l<i?  ciir  ciiiiiii 
(jiiaria  laiiuc<'iiiibus  sil  (lc|iulJia,  iluiii  iioii  fiicile 
cuiiaiel,  «jiiod  Ujiic  passio  illurum  piovciicril.  Ilxc 
ila<|ue  priiiio,  deliinc  cxlcra  qu.r.sliunuiii  ,  (|'ias 
bciscilalus  cst,  diaserain ,  pro  voluiiUle  nignntiii 
laiiu»  iiMlc  iraciaudo,  licel  «triclior  csse.  ut:iJiiis- 

bCIU. 

Cap.  II.  Cur  novem  antipliona:  a  liltera  0  iticipieH' 
te$  novem  diebui  anle  ^atale  Ihmipi  ad  xenfierai 
cananiur ? 

Igiiur  cordecrediiur,  ad  juslitiaiii  ore  aulem  coii- 
fesbto  iil  ad  satuteiii,  qiiod  Luigenilus  bei  iucunia- 
liis  de  Spirilu  sancio  ex  Mari.i  virgiito  hoino  Jaclus 
«il.  Qu«»uiain  ergo  sapicutia  per  voluulaleui  Fairis 
xdilicaole  sibi  (loniuui  corporis,  ac  excideule  cu- 
luuiuas  Kopleiu  graiiaruiu  uiirabilis  ilia  liumauaju 
iioveui  iiieusibus  iiiira  uleiuui  coaliiil  atque  cclc- 
brata  esi  viigincuui,-  iios  x'que  i^vcui  diebus  cbris 
eaui  recoliinus  laudeiu  cclel<riis.  Fro  inciise  eieiiiiii 
diciii  suboriiauius.  Quippe  cuui  el  aiiis  vcl  teiiipo- 
luin,  vel  soicnuiitatuiu  uos  olliciis  vacarc  oporleat, 
ci  cuin  debeaut  sacruncnla  quuque  alia  celcbrari ; 
niiuus  idoiieuin  aui  laiiouabile  essct  iu  uuo  jngiter 
uccupari.  Assiduitaleiu  hutnanuiii  raslidil  iu'ie- 
liiuin  :  quod  «^i  r:trius  aJii>iilit  gialius. 

Quod  ciica  itiicui  dtei.  ((uod  sub  occasuiu  solis 
ea  cduuiur  pia-iouia,  iliud  pra.'clarc  iiiystical,  quud 
is,  qiti  erat  ex  Paire  ualus  aule  oniiua  S."C(*l:i  litiii 
dc  Deo,  luiueii  de  luiniue,  gcuiius  iion  factus,  uiii 
vciiit  pieuitudo  leuiporis,  factiis  uc  gctnius  ex  nni-  q 
1  erc  e^i,  quando  sciiicei  visitavil  iios  oricits  cx 
:;l.o  illuiuinare  his  qiii  in  tetiebris  et  in  umbra 
liiortis  seilebaiit.  Kain  et  ipse  iu  Apocalypsi  io  {ui- 
titr  :  Ego  sum  «  el  w,  primut  et  riovissiitius,  iiiitiuiu  el 
finis  (Apoc.  x\u),  quaudoquidein  oiutiia  per  Ipsuin, 
ei  iu  ipso  facla,  sive  creata  suul;  otnuia  per  ipsum 
et  ab  ipso  iiistaurata,  sive  perfecu  suni. 

lioc  utiqtie  qucinqiiaiB  insinueiit  superiores  ^il- 
tera:,  quaruni  «Gncci  aipliabeii  priina,  «*  postrcnia 
esi ;  subesse  tameu  cltrius  adverias  inysterium. 
Grtcca  siquitieiii  eicinenia  nou  soluiii  verba  conipo- 
nunt,  sednuiiterosquoquccfn«itint :  et  sicut  uuuni- 
qiiodque  est  ordine  poslei  ius,  ila  cliaractcre  lilubt 
siionniueruiu  aiiipliurein,  aigilur  uuuin,«iisignirical 
octingentos.  El  vere  inisericordiicr,  vere  dignantcr 
qni  erat  uuicus  sive  utiigeniius  Pairi-Filius,  in  flnc 
s£Cuioruin  Glius  Dci  sccuin  noti  ^uidcut  genere  sed 
atioplioiie  voluil  babcre  quasi  oclingentus,  id  est 
iiiniiiueros,  bealiiudinibus  octo  geiierosc  prjbdiios. 
OiMis  iiaque  pietalis,  inyslcriuin  ibiserationis  etiani 
i|>hi.s  atigelorntn  iioveui  or>!inibiiS  adniiranduni  nos 
oninintO''i<  adiniruniur,  qui  etsi  ncc  corde  nccore, 
(:ii'ii  :(da:q'iare  possiinus  beiieficii  gratiarum  actio- 
..u:.,  V.. f.  i.'|iic:is  Jitai  :  Cloifir.-intcB  Doininuin 
quunluincunque  puiueriiis,  supurvaleuii  uiiMic  ct 
adniirabilis  inagnificcntia  ejus;  benedicenles  Doini- 
nuii)  exaliaic  illum,  qiiantnin  potestis  :  ni^tjor  cst 
cntiu  in   laude;  exallantcs  cuin  replcniini  virttiic, 


D 


II  LI.OU.  MO.N.ICIU  30 

i.e  l.:ljMclis,  iiiiii  ciiiiu  pcrvcnic!!».  Esscl  iiupia: 
(.iiiicii  iii^i  jli(iiiJiiii:>  gralij.s  iion  u;,(;ie.  nraii^udiirs 
igititr  iKmlr.i;  gliiiiQcalioticiii,  bciiedjclioiteni,  cxal 
latioiicnt  I)co  dipeiidiinus,  ::c  |ier  novciu  anliplioiias 
niul.iplci  quideiii  votuni,  scd  pnrilciii  coticc(i(u:u 
\cro  soii  scttipiicrno,  dici  orbciii  plcnilndinc  lucii 
j.inijaiii  illuniiiiaiuro  (licatiiiis.  h^iqitideni  in  Clifisto 
inliubitut  oiiiiiis  pleiiitudo,  divitiil:itis  corporalitcr 
qiii  (anqiiaiit.spoiisusprocedeii»  dc  tliul  iiiio  v.rgiiiejc 
aivi  oiiiititnoda  virtuluin  suuvilale  niiris  ontiiiuin 
fligrutitiis  gruliariiiii  sc  irioiaiuiii  atque  iitfusuiu 
evbibuil.  Jta<|ue  iluin  lcr  leuiueiii  luuJetn  tcr  san- 
ct:c  Triiiilatis  antiplionx  insuir  «int  ler  tertiarum 
coinposiix  gratijriini,  dcsitierabilc  itubis  est  de  al- 
lerulra  iSlaruui  coiisoit;iulia,  fci  v^ctur  desursuui, 
dissrrerc. 

Cap.  III.  Exponiiur  mifnleriuin  primcc  antiphona  : 
0  sapietitiH,  elc.  Appantio  Stipientiic  cuidain  (a- 
clu  rejertnr. 

Priina  gratiaruin,  quas  Eplie.siis  scribeus  iiiciuo- 
rat  Apostolus,  seimo  sapieuiia:  est.  Iliiic  priiua  an- 
lipltonaruin  0  sapieHtla,  tfu«c  ex  ore  Altisiim:  prodisli, 
ctiain  ipsa  linerali  superncie  consoiint.  Oiiinia  vcro 
in  sapientia  fccil  Deiis,  niiivcrsa  per  verbuni,  qiiod 
cx  ore  illius  prodivii,  Al.issiniiis  cieavit,  quia  ipse 
dixil  et  fucta  suni,  ipse  maiidavii  el  crea  a  sunt 
{Psnl.  xxxii).  Quse  tiiiniruin  sapiciitia  aliingil  a  fiiie 
usqne  ad  fineni  fortiier  {Sfip.  viii);  quiu,  (liiiii  dcJi- 
f  (as  vuK  esse  suas  Ciiin  flliis  iioiiiiQinn,  a  (fivini(aio, 
ultra  qiiaiii  nibil  est,  ad  liuinanitalem  «e  incliiiavit, 
qii;je  iihitiia  in  rebus  cifbdita  cst. 

tiirislus  ioque  Dei  virtus  cl  Dei  sapientla  tim 
salnlariier  qiiain  poteittcr  opere  consutnmato,  qnod 
(ledcrai  sibi  Paier  ui  facerei,  ascendit,  unde  descen- 
derat,  quoniain  a  sumino  coelo  egreisio  ejus,  et  oc- 
cursus  ejus  usque  ad  summum  ejits  (Psal.  xviii). 
A  Deo  enim  proccsscrat  el  vcncrat  cbaritalis  ac 
misericcrdia:  aurea  rcdiniitus  corona  grati::ruiii'|ue 
fultus  pieniiudine ,  ut  ipsum  ctiaiji  eletnenlum 
qiiod  sux  invoratiotti  profcrt  Eccle«ia,  0  scilicel, 
pienaria  rouitiditatis  st>x  lorma  iiinuere  nionslra» 
tur.  Dettique  hoc  idein  cuidam  fuisse  lideli  ''oelitus 
iniaginaium  didici.  Vcruui  parvipeiiduie  soicnt  qui- 
dain  ct  sulisannare  iliud  olijicienies  sapientis  :  Som- 
via  exlollunl  imprudentes  quasi  qtii  apprelieiidit  um- 
brum,  et  pertequilur  vetilum  :  sic  et  qui  atiend.l 
ad  tisu  mendacia  {Eccli.  xxxiv).  Quibns  econlra 
res|>omlelur,  quod  idem  eiiain  paulo  post  subdit : 
Soniiiia  maie  facientiuin  ranitas  esl,  et  sicut  parlii- 
riemis  ar  luutn  pliatttasias  palitnr,  nisi  ab  AUissimo 
fiierU  ifuiisa  visiiuiio  {ibid.).  Ta:n  es  canonicis  qiiip- 
pe  quani  el  aliis  plura  snppeJilant  exeinpla  Scri- 
pliira',  noiio:iine  visun).  nononine  somnium  luendux 
cssc  aui  erroiieuni,  et  interduin  ad  pios  Iiontiiics, 
maxime  qni  juxla  Danieiciu  sunt  viri  desi(icuo« 
iiMti,  tjb  Aitissinio  cniitli  non  lain  soninia  quaui  rc» 
vclalioiies.  Siqiiidoin  et  .ipud  Job  irgitiir  :  Per  som- 
niiitn  in  visioiie  nocturna,  qua'  '.^/  iiruit  iopor  supir 
hom  itfn  e:  dt^rniiunt  in  iectulo,  tunc  apejit  auies  i'i- 


o7                      he  rL\ftis  sr.KirTomniis  MON.\sTr.ni  soi.  —  lir.  iil                     38 

rorum  et  ^'tJ^fi  eo$  imtiull  ditcii^liiia  (Jub  \\\m).  \  ^iT\{>Uitii.  NtJiiipe  el  Moysi   se   iionicn   intlicussi', 

I>r;t:t('r  an-niilorom  elenini  sensuni,  lioc  a«l  lilloraiu  qiiotl    |>:<(rihiis   nnn    iniliraril ,  loqiiiinr  :  Fgo   Oo» 

qiioqiie  snlis  iJim-e  poiesl  nccipi.  tHiiius  qni  apparui  Ahruhain,  haac  el  Jacob  in  Dco 

S.ipicnda   er<;u  Doi  llirotio  viJebalur  aiireo   rcse-  omuipotenle,  el  nomen  meHm  Adoitai  non  ind.cavi 

tlissc,   curonani    :r(|iic    liahciis  niircam  iii   ca|)ilc,  eis  i^Exod.  \\),  snlHiitclligondnni,  ul  libi  iiidici  dms 

quam  vemn  «lisliii};iiercl  gralin  gcniinarum.  Facics  suin  vcl  signa    faci(^n('o,  vol  facie  «d  racieni  (oHo- 

cjns   iiniiiarcessiliili    llorclial   caiidure,   cuiii   oculi  «jiieiulo,  Cui  clijm  anlca  in  igiie  lliniiiia' riiM  :»|  p  - 

qiiu.Iain  arcan.T  luiis  iiiiraliililcr  vigore  splendesce-  rucial.  dicciili(|uc  :  \udam  tt  videbo  litiomm  laic 

rcnl.  Erai  lineis  vcsiiia,  candenlilius  iiiinis,  pallio-  niagnam,  quare  unn comburalur  rubui  :  ne  apprvput, 

qnc  circunidiiln  inanraio  ,  dum  cl    arca  icslamenli  ini|nil,  hnc;  solve  cakeamentuiu  de   pedibut  lm$: 

purissiiiio  inius  »c  foris  anro  splfmhiciil,  siipraijue  Iocm$  enim  in  qno  $ta»,  terra  $unclQ  esl  (Kiod,  iii). 

coronain  «onila  sil  niircain,  «iiiia  Filio  Dei  velul  ca-  QuorciTca  cilani  iiobis  ad  taiii  revercndu.n  ie;idcnti« 

pitis  csl  diadenia  vcl  oriiainciituin,  <|uod  sicul  per  bus  spiHiacnluin  carnalis  e:>t  cakeainemuin  tcm<  r.- 

gratiam  voluil,  sic  pcr  poleniiain  valiiil  honiine-n  ta(i!t  solven.lnm,  quu  spintu  Ituniiliuiis  ambnlanlcs 

assiiiiiere.  Mirus  pnrierca  odor  spirabat  sicul  odor  vivo  uc  viTificante  frui  niereainur  incendio. 

agri  pleni,  quem  bcnediiil  Doininus.  B      /?(ifri(*  ille  bealam  ligurabal  Mariani,  qu.i>  rtveta 

Circa  viri  scdeliaiit  a->pcclH  cl  amiclu  conspirui,  verecniuix  virginiltis  purpnreo  cisiai  ruborerp'- 
alqiie  iiislar  liliornm  quadam  pnbcrl:iii;  gcrmin:in-      clabilis.  Ardi-bnt  rubus,  scd  niinime  ronihurebainr, 


(es,  qiios  radii  ex  ipsa  undiqne  proccdciites  snpicn- 
lia  illustrahniit.  Cilliaras  (eiiebanl  iii  luaiiihns  iiixeo 
rouipactas  ci  ehoie  ac  operose  respcrsas  .luro.  <|ui- 
Inis  iiiilcis6iiua  pcr.<«uliahant  muska  iI!o<i  Psalmi  ver 


quia  Spiridi  s:inclo  supervcnieiitc,  rt  virlute  Aiti». 
siiiii  ohiinihranie  iiieflTabili  aicensa  est  virgo  :inior>, 
red  non  :idtisU  ,  quoniam  Dcum,  Dri  Veibum  sic 
iiiciiie  coiicepil,  ct  cameiR  fa.  iiim  pcp  rit,  iit  |Ntst 


si(  iilos  :  Lez  Duiuini  iinmnculaia  eonrerlens  uniiua$,  pnrlum  inviol.ita,  carnal  sque  fnndilus  cipers  co:i- 

tetiimoniitm  Domini  fidele  $fipieniiam  pra-sinns  par-  ciipisccnli.x  pcrmancrci.  0  dulccdiiiis  igncni !  o  sun- 

iHlit ;  juiiiiiK  Dotnini  recKv  laiificaniM  corda ;  prtr.  *ialis  flaiuinam  !  o  singulare  incendiuin,  qiio  maie- 

ceiiuiH  Dotniui    lucidum   it:uiniiinns    ocnlot;   liiitor  rics  noii  soluiii  caslissimui  caniis  non   niu:l,  qi;in* 


Doirini  tanclus  pfimnnent  in  saculum  saxuli ;  j  idi- 
citi  Duiuiiii  rt  ra,  jutlificiMa  iit  seinelipsn,  di-siilerabi- 
litt  snper  anruin  et  lapidem  preiiotum  mttllum  ,  et 
dulciiirn  siiper  mel  et  fnvum  {Psol.  iviii). 

\^ii'ii  ol  l  niliis  «jiiasi  cx  colnre  (ligcslKS  sapphi- 
liiio  logeb:iliir  :  Ego  sapieniia  hubilo  in  cousilio,  et 
erudiils  inlersum  coyitulionibus.  rrafdicUis  siqiii.icni 
lidt.!is  iiicdilnlus  (locte  illn  cum  cordc  siiu  eiTuderal 
irt  s»  siiiiiinm  siinm.  quia    nienior  opcrum   Douiiiii 


iiiio  rusn  lam  speciuli,  qua  c<]eluin  icrraque  puipu- 
r:iii(iir,  iluruit! 
Igiicus  denique  splcndor  ille  zclum  et  spleiidi.la 
P  sigiiniil  mirahilia,  qu:e  nioi  facturus  erat  Oumiiiiis 
iii  (crra  iOgypii,  iii  campo  Taiicos.  Tair.ei  poiissi- 
luiiiii  si^iiatn  csl  chnrilale  ardeiis,  ac  m  raculis 
splcudcns  hiiiiiniiitas  J.  su  Chrisli.  Dc  hoc  Jo:in>»cs 
Bnpii.^ta,  qiio  iuier  i.ali.s  uuilicrum  iion  siiirciii 
nuijor  :  Ipse  est,   iii(|uii,   qui  post   me  vittiuru$  e$i. 


ei  jiidiciorum  ejiis,  (|ua;  a  <;a.-cul()isuiil,  siiae  pncltr-      ff"'  "'*'^  "*^  f  '^"'*  "'»  eujus  ego  non  $um  diynits  ul 


ea  niiscrae  coiiditioui>,  :ifl1iclus  luerat  cl  humilia- 
liis  niiiiis,  lacryiu-sqiic  sti.-)luiu  suuiu  rigavcrat, 
sii|ierabiiii(bnti  compnssiouc  divinitutis  baiic  ncce- 
peril  visioneni  pro  cousoljlioiie.  ra'!c>tit)us  quippc 
urniiilis  piaui  fnii  nMiiiinMi  iit  coiisohilioiiia  hciicn- 
ciutu,  ita  tlcvoiidiiis  csl  iiiciiaiiieiitiiiu. 


solvam  ejus  corrigiam  calceamenSi  (Joait.  i).  Siqii  - 
dcni  lalccaaiciiluin  Clii i>ti  cst  biimaiiita.s,  qua  c  ii.s 
cnlccala,  id  c&l  citcuiiidaln  esl  diviiiilas.  Cuni^^i.i 
Caiccamenli  perplexa  iiostris  scnsibns  lanli  snhi  li- 
(as  sacramciiti.  Absistu  iijilur,  et  cum  Moyse  a'  $• 
coiiiio  facieni.    Non  cnini  audco  respicere  conlra 


Igitur  0  tapieniin,  quo!  suavilcr  disponis  omtiiii!  Ddim,  scd  lerrx  advolulus  quia   pulvis  sum,  cl  in 

Suavis  cteuim  es    uiiivcisis  ,  el  miseraiioiies    tu:e  pulvcrciu  ituius,  tnloauiiiia:  alTcctus,  loiis  scn..-uuiii 
snpcr  oinnia  opera  tua,  vciii  ad  doceudum  nos  vinm  |)  cxclaiuo  uiediillis  illiid  vcruiii  ver:c  Yirginis  pmo- 

prHdeninv,  qiia  scilicel   ralioiie  angelus   forii.s,   iit  nium  :    Ucuedicta  tu  iiiler   mulieres,   el   benediclus 

Rcrihit  Juaiincs,  descciideril  de  <:<elo,  ainiclus  nuho,  frudus  vcuirislui  (Luc.  i). 

in  ciijiis  cnpite  irii,  riijiis  fucies  cral  ul  sol,  cujiis  QuiiKiuagcsiiuu    prxtcrea    die   cxiliis    isiacl  de 

pedosificiit  culuiitiia  igni»:,  qni  hahebal  in  maiiusiia  ifi.yplo,  domus  Jacoh  dc  po|:ulo  bnrhnro,  lcx  Moysi 

l.hello.m  aperium  :    liujus,  iii(in;>fu,   sacrriuieiila  !i-  <lai:i  cst  iu  Siiia,  ciiin  dcstciidissi-t  noiniiius  supcr 


holli  docc   iios,  ul  caiilabilcs  nubis  siiil  jusliilc-.lio- 
iKS  iu:c  in  h»co  peiegiiiiatiuiiis  liosirx. 
CaI'.  VI.  Mysteiia  secumla:  anlipUona:  :  0  Adonai. 
Scciiiida  gratiaruin  est  sermo  scienlia;,  cui  uiili- 
phonariim  seciinda  0  Adonai  chnc    coiisonal.  Njiii 


ei:iii  iii  igiic,  cl  ascciuliMel  fiiiaiis  ex  co  quasi  •!» 
fdriiace,  cIaii<^orqne  luicciux  vehemenliiis  persirc- 
pi-icl,  qiiaiido  nudita  sniit  (oiiiirn:i  ac  inicueie  rul- 
giirn,  ae  nubns  densi.ssima  opciuil  nioiilcin,  timnii- 
qiii;  popiiliis,  i|ui   crnl  iii  castris.  Ilxc  aniem  omnia 


I 


Doii  iuus,   quod  iiitcrpretatur  AdoTiai,  qiiulitcr  dux  iii   ngiiia  coiiligciiiiil  illis.   Sii|iii(lcni  pra.'signabnn- 

fiieril  in    iiiisericordia  sua   popiilo   illi,  qiiciu  rcde-  tiir,  qux  Pciilccusles  die  acln  fiicniiil,  scilicet  post- 

niit,   qiialiicr  circuiiiduxeril  cuiu    cl    ilucuerii,  cl  (|ii:iiii  Moyses  veius,  id  csl  Chri>liis  dc  Aigyplu  iii- 

cnslu.licril    <i'iasi    pupiMam    «ui.li  si:i,    I.ah-  iiius  iii  iLMnIi  popuhiiu  cdiixcral   saiicioi  uin,  nc  per  niarc 


jc)  re:m:?u  s.  laurbmii  um.  Mo.NAnii  48 

UuLriim  fiiiy  pnBsioiii»  Iradiixpr.ii.  t-i  ab  afniis  6nb-  A  «lonios  aiil  Ix-.lcrc ;   sir    eti.iii  nup".    T"  »\mn,i]t\« 

J  1118   p:tssil.ilil.ilis  aUjiK;  iiiorl;ilil:ilis  rPMi.TPCliOhc  poslein,  i.i  csl  ^inimam  cl  corpuii  aul  «upcrlniin.aie, 

ri  :.s.ecnsioiic  fiicrM  glnri(ic:.ins.  Ivfi.i.ii   (nciiu  cu  u\  est  f.'ilion.iJ>ilil;.(rm  suaiii    fi.lc  pra-iiolal  crucii, 

repeiile  dc  ca'lo  toiius  tnnciuam   ndveniendi  tpirrtui  m  <x  passioi.c  Cl.iisli,  .jn.-c  pcr  t.yssopiim  sigti;.tnr, 

velicnwnns,  et    replevil  lolam   tl„miim,  vii  erani  *r  iicrljaiii  \i(lcli<  it  (luiiiiicn.,   a.naraiii,  Kc<i  salulircm, 


rfe/Kf.5  a|io»,loli,  el  nppnrueninl  ilin  ilispcinKr  lin- 
(jwv  lantiuom  ignis,  t,edii(iiie  snpra  iin(ju'.us  eornm. 
ei  repleti  sunl  oinnes  Spiri^u  taiicto  el  cirpcrum 
lo(iiii  variin  lingnis,  prout  Spirilus  snnclus  dalial  elo- 
fui  iUis  {.\ct.  ii).  Tiiiic  sme  i>iictiii;i  laii.  sonor.o 
|/r;i'<liialioi.is  |ieislr<'|itMite  coiixciiil  nii.llitinlo  cl 
tiKuie  confn^^a  csl,  (|iioniam  niKiielinl  iinii:qnis(|iic 
l:iigii;i  siia  illos  loqiiciites  inagnaii;i  Oci.  Tiiik-,  in- 
qiiai.i,  pcrsoiiiieri;  (on  Irua,  ac  niiiiiei»;  fiilj;iir:t, 
(iiiiii  el  iiiiiaciila  corusrarcnl,  ct  divii.a  <x  Sciiplu- 
visjiiiiicia  iiiteiit;ireiitiir,  iit  pi!l'i  illinl  ;  froplietam 
snr.cildbil  lobis  Dvuinius  Deus  veswy  ile  fialribut 
rc.wi/,'!  lanifudm  mc.  l psum  audiciis  jn.rlii  omnia  quic 
l.oiulns  fui  vobis.  Eril  aulem  :  omni.s  (inimu  qucv  non 
auitierii  indphetam  illum  ,  cxlermiunbilur  de  plebe 
{Dcul.  xviii).  Vel  illiul  Joclis  :  Et  quidem  superscr- 
vos  mcDs  ei  supcr  aucillas  meas  in  diebus  ill.s  effun' 
dain  (le  Spiiim  nien,  ei  proplietabunl,  el  dnbo  prodi- 
gin  in  ccelo  sursnm,  el  sigiia  iii  terra  deorsiiui ;  saii- 
(jiiincnwl  iijiicm  ei  iwpurem  fumi.   Sot  coineite:ur  in 


iiiiiiimc  8candali/.clur,  iino  piJicordialiler  rrcdat, 
vcraciler  falealur,  qiiiii  c(  $a(ro<anc(ain  dignc  fu- 
nial  eu(li:iris(iani,  pciciKionlis  noii  iin-iilet  nianntn 
dinlioli,  (|uia  sancCc  Triiiitalis  sigiKibilnr  noiiiinr, 
ti.ciiilnr  saciainciiio. 

l^nis  vcro  in  prodigiiiiii  dntns  c^l,  (jnoniani  lu- 
cciiii>  cl  ardeiitis  ciiin  sil  snljslaiiti.c,  s:giii(icjba- 
(III,  qiiod  Ciiri.')ti  aposlolos  S|)iri(us  sancius  d  zelo 
acceiiderel  cl  ii.l<  llcrlii  illuiniuarct.  iNanii|iic  cl 
dis{>>Ttilaitiiii  forii.iilj!lin^uaiuiii.  ilivisioncs  inysli- 
c:ibaiit  gr;iliariini.  V.ipor  dcniqiic  iiimi  in  prod.gium 
d  aiis  esl,  ({ii.indo  piiiiimi  ad  prcdicalioncm  apo- 
sloloriiiii  onijiiiiii  li  sunl  cordc,  iaciyinal.iiilcrqae 
coii-<iiiuiii  su.t  llagitabant  suiniis  dicei.ies  :  Quid 
fncicmus,  viri  fraties?  {Act.  ii.)  Mani  fiiniigare  cst 
coiiipui.fji,  ac  de  peccalis  /lerc.  Li  qnideiii  obi  pri« 
niuin  Kcclesi:c  baptisina  cclcbraluni  cst,  Iria  niliij 
iioii  ;ibsqiie  ina^iio  coliecla  siiiil  prodig  o,  vidcl  cel 
diviici  praesignaiitc  graiia,  quod  ad  (idcni  Tiiiiilalis 
de  loio  essci  coiiigemla  orbe  iiiuiiiludo  crodeiiiiuin, 


tsnebras,  cl  lunn  in  sangiiinem,  nnteqnam  vcui.t  diet  sinuilqne  ut  pcr  igiicm  iiluniinatio  scu  ardor  fide- 
Doinini  magnus  el  liorribilis  ct  mnnifeslus  {Joei.  n).  ''i""»  '1^  per  vapoiein  fuini  ca-citas  Jnd.conini  ncc 
Qiiippc  qiiamlo  cx  lalcre  hiiKcaio  Jcsii  Nazaieiii,  Jniniis  conipnnciio  poenilcnlium  ,  vci  obu^neiiralic 
pcr  niainisiiiiqiioriiin  palibiilo  adixi,  nin)  jain  ciiii-  inlellisji  polesl  inipoeiiileiiduin, 
sissei  spiriium,  sanguis  ct  oqiia  praitcr  inornioriim  C  ^oi  auiem  in  prodigium  daliis  esl,  quia,  dum  i« 
exivil  corporum  naluram,  (imc  saiigiiinem  in  pro-      passione  Doniini  obscuraiur,  Israelis,  quae  lunc  con- 


diyiun-.  dedil  Doininus.  Fnil  siqiii<lein  sangnis  iile 
aliis  prodigiii;ii  jiiorlis  in  fiioricin,  aiiis  vii.e  in  vi- 
lain  qiiemadmodinn  el  ag;ii  (luondain  s  ngiiis,  cuni 
cinissa  sunt  signa  et  piodigia   in  iiicdio  Jijiypli,  in 


ligit  et  niinc  eiiam  durat,  ceecilatem  porlendii.  Al 
vcro  liina  licet  in  saiiguinein  conversa  fnisse  paiam 
11011  panieiil,  iitcunque  lanien  se  babueril,  sangni- 
iica  illis    facla    esl,   quandoquidem   pasclia   suum, 


l'liaraoiieni  ei  iii  onmes  scrvoscjiis,  (asciculus  liys-  M"od  scilicel  ^ecuiuiiim  liinae  cursuai  quar4a<leciina 

sopi  in  eo  intinclus  esl,  nec  non  aspcrsiis  uierqnc  die  ad  vcspeitimex  mandjto  legisagnuni  coiiKdeii- 

posiis  ac  siipciliininare,  et  diim  iransiiel  Doniiiuis  '^'*  '""^  faciebanl,  occidendoClirisliiui  crBentavcre, 

peiciuions  iEgypiios,  vidil  suiigiiinein,  signaiaque  ^'  paiinum   tain   proi:ii;ioso    scclere   menslniatum 

iraiisccndii  osiia,  cl  non  sivil  percussorem  ingredi  Synagoga  stiper  ocuios  accepit  sanguinaria. 


Ctviera  desideraHliir. 


il 


COMMEM    IN  ANTIPIION.  ANTE-NATAL. 


il 


REIINERI  aiONxVCIII  S.  LAURENTII 

LEODIENSIS 

IN  NOVEM  ANTE-NATALITI\S  ANTIPHONAS 

Ab  o  eiordicntcs 

COMMENTATIO 

Post   editionem  Leodii  anno  1618  typis  Joannis  Ouwer  procuralam  (i),  nunc  ilerum  ob 

maximam  opuscuii  raritatem  hic  recusa. 

<D.  Bern.  Pezius  Anecdoi.  t.  IV.parte  iii,col.51.) 


PROLOGUS AD  AMICUM. 


Miiniis  .Tmicitiae  congnnim,  qiiod  nosira  exliibel  onTiciosilas,  jiictiiuie  lui  viiliiis  acceptet  IiiJariias,  «t 
p«r  lianc  e\hili  (i  mtmeris  spccii^m  ainici  sciiulo  contcmpleris  imaginem.  Esl  enim  liic  hoiiesti  quxdani 
forma  cxcrciiii,  qna  Jolectamnr  plcnimquo  scribendo  ciiivis  amico  familiari.  El  nunc  qiiidem  breve  hoc 
opusciiiiiin  ad  le  scribimus,  ciii  hic  in  rrohlc  pr.-cfigilur  tilulus  :  Quid  signiftcenl  novem  0,  et  qua:  sil  dit' 
ri(m  illorum  ralio.  Cujiis  nimlrum  opuscnli  m<>iiibra  capilululim  digesla  hic  libi  prx  ocuJis  faiiqnam  brcvi 
(tepinxi  tubclhi,  ne  ut  iiirormis  qiixdam  /acies,  iiiordinola  parcat  orationis  series. 


{k)  Ciijiis  en  tiliiliis  rl  prnrrmia  :  In  novem 
onie-nataltliai  senininm  proprium  caenobii  Divi  Laii- 
reniii  uiuni  $eH  officium  [itlius  tidelicei  /rin)  nnlifiho- 
mis  ab  0  exerdieniei  opusculiini,  iive  pin,  hrevis  eidO' 
cia  cunxntentniio,  nuclore  Riinero  ejnsdctit  S.  LnurenlH 
ordiiiis  S.  Benedicti  religioso,  ^tuHqiiam  anleltac  in 
lucem  ediin. 
fi^rerendtssinio    ac   aniplissimo    D.  domino    Otcero 

LoNCi>"o.  celelerrimiv  et  aniiquo'  Divi  Lnttveyilii  ad 

Leodienniit  moenin  abbalia:  arcltimiindrila;  vigilan- 

lissimo  carwien  ltejcas'ichiim. 

Clara  '.o(  lieroiim  prolos,  Otgere,  verciifla 
Nequ;iqinin  Palrihiis  rclliijMonc  miiior 

Faria  Palriim  «liscuris  cvi>lvcrc  pergc  icnebris, 
Et  iiiiilaiii  i»r;rl)e,  qiiain  menicre,  facem. 

rosloritas  olim,  qiiaincunqiie  iuereliere,    luccm, 
Qii.Tm  moilo  fers  aliis,  oificiosa  feret. 

De  clarissimo  D.  LaHreiitii  monaslerio  in  publiro 
Leodiensium  suburbiorum  monte  sito  carinen  enco- 
miusiicum. 

liesperiilum  ilitcs  Pocniis  qiiiil  snspirit  hortos? 

F(£ta  quid  aiiiuiiniu  diviie  scpta  caiiit? 
Qiiid  vanos  Gr.iiiis  flores,  ijiios  p.isris    Hymeile  ? 

Quidve  liins  Sicnliis  concinit  Hyliia  rosas? 
In  (aHuin  nieliorc  jngo  mons  publiciisexil  : 

Vero,  vcl  auliinino  nobiliore  prior. 
Proxima  Legiacis  attollii  culmiiia  muris  ; 

Ciiliiiina  sidcreis  proxiiniora  jugis. 
Ilic  iibi  fragranlcs  sialuil  Lauroniius  liortos  : 

Qiios  Boreas  nunquam,  iioii  fera  Lcdal  hiemi. 
Oelica  feciindi  Ix-iiim  sirepit  aura  F.ivoiu  : 

itiherco  felix  rore  madescil  hiimus. 
Luiitine  Ph<pbeo  fovel  eiia^cenlia  Chrislus 

Patrol.   CCIV. 


A      Sed  fovet  occidui  nescius  ille  maris. 

Lrna  sacros  diviim  ciiieres  bis  lerna  recondit: 

LiiMirial  tanto  pigiiore  pingnis  hiiinus. 
Qiias  promitiilopes  divino  pignore  torra  : 

Hybia  iiias  vincct,  viiicet  liymetlc  tnas. 
Lili.i  virgineo  stirgiint  candore  docora, 

El  viola  exeni(>Jis  siiavis  «dore  fragrai. 
Ilinc  Tyrio,  appinxit  r|iiem  fax  divina,  iiitore, 

Iliiic  iiivea  rident  inlogritaie  rosye. 
Qiid  variosnorum  percurris  innsa  coloresT 

(opia  crit  niiniero,  carinine  niajor  crit. 
Al  qiios  apes  s^inclo  lloniin  pascuntiir  odoro 

Qii.eve  i)C0  sacrciil,  diilciii  mclla  legiiiit! 
Al  qiios  aves  sanclis  effiiinlunl  carmina  ramis, 

C.irmina  pr.Tliislr;  nohilitaiida  facc  ! 
Ilinc  rciulil  sacras  divino  Virginis  arie«. 

Miincrc,  qi:cin  coliiii  Tiiiiia  saiicla  P;ilrcm, 
Qiii  loto  c;iiiiliir  celel)eriiii..is  orbe  Knpertus, 

l.cgia  qiioiii  liirom  vindical  esso  siiani. 
jj  Pliinnia  noii  |):irva?  piiliescnnt  perinina  f:imT, 

yn;L'  ^aria  fe(  ninlo  seiiilne  lerra  liilil. 
Miili.i  iiilil,  (iU()ihi;iiii(juo  lorol  :  sio  vivida  virljs 

Sporidet,  et  aiilii|u,v  rclligionis  aiiior. 
Per^rilc,  majoriinniue  dociis  >orvalc  ininores  : 

Moii  csi  virlnli  [lalnia  liilura  niiiior. 

telicia  Reneri  vola. 

Nescil  anmr  porlerre  moras  :  amat  ccie  Ileii  •rii'%. 

Nuinen  am;iiil  Palres,  irislis  ulrinrpie    nior.i    i$t. 
0  lilii  jiHigar  ainor!  Palrutn  pia  liirbj    canebal  : 

Aiidiil,  clsupcia  vciiit  ab  arcc   Dous. 
0  tibi  juiig;ir  .tiiior  :  cnpido  canil  oro  Iteneriis  : 

Audiif,  el  cnpidum  vexii  ad  aslra  l)eus. 
Haciems  anon^mus  liujus  opuscuU  editor 

2 


ii 


REINEni  S.  LAUUF.NTII  LEOD.  MONACIil 


4i 


CAPITULA. 


C.'.p.  !.  Proposliio  n\nter\(r. 

Cap.  \\.   De  vera  ChrixH  humnnUnle. 

r,\P.  III.  l)e  otiervnulin  dicrinn  nfjvcm  aiite  diem  yalalit. 

Cap.  IV.  Qtia  sit  nuliphonnrum  novem  ralio. 

Cap.    V.  De  consonnnlin  autiphonarum  earumdem  cnm  sinquHt  qrntiarum. 

Cap.  YI.  De  prima  autiplionn,  tO  Sapienlia  qutr  ex  ore  Altissitni  prodiiili  nllingent  a  fine  utque  ad  fi- 
iiem  forlilev,  suavitcrque  disponens  omnia,  veni  ud  doceudum  nos  viiam  prudentiw.  > 

C\v.  YIL  De  secuuda,  «  0  Adonni  el  dux  domus  hmcl  qui  iloyti  in  igne  flamma  rubi  apparHttli,et  ei  in 
Sina  leijem  dedisli,  veni  ad  redimendum  nos  in  brnchio  Cf.ientu.  i 

Cap.  Wll.  De  iertia,  i  0  lindix  Jesse  qui  sins  in  iiynum  populorum,  tuper  quem  conlinebunt  reget  o» 
jujjHi,  quem  qenles  deprernbuninr,  veui  ad  libcrandum  nos,  jum  noli  tardave.  > 

Cap.  IX..  De  quarln,  t  0  Clnvis  Dnvid,  et  sceptrum  domus  Isruel,  qui  aperis  et  nemo  claudil,  claudit,  nimo 
aperil,  veni,  et  cduc  vinclum  de  domo  carceris,  sedenlem  in  lenebris  et  umbra  moriis.  » 

Cap.  X.  De  quinla,  <  0  Oricm  splendor  lucis  atermv  el  sol  justiliai,  teni,  et  illumina  ledenlei  in  lent~ 
bris  ei  umbra  moriis.  » 

Cap,  XL  Desexla,  «  0  rex  gentium  el  desideralut  earum,  lapit'angularis  qui  facis  utraque  unum,  tetii 
et  Sttlva  hominem,  quem  de  limo  formasli.  » 

Cap.  Xil.  De  sepiima,  <  0  Emmnnuei  rex  el  lcgifcr  nosler,  exspeciatio  genlium  el  Salialor  earum,  renind 
satvandum  nos,  Dominc  Deus  nosier.  t 

Cap.  XIIL  De  octava,  <  0  Yirgo  virginwn!  quomodo  fiel  islud,  quia  nec^primam  similem  vina  ««,  nec  hn- 
here  sequentem  ?  Filiw  Jernsalem,  quid  me  admiramijii?  Divinum  cil  mysterium,  hoc  qnod  cernilis.  » 

Cap.  XIV.  De  nona,  f  0  summe  arlifexpoli,  rectorque  siderum  Hliitsime,  ad  hemines  descende  tedeniei 
in  tenebris  et  nmbra  morlis.  » 

Caj?,  XV.  Brevis  superiornm  complexio,  et  compelens  rationit  propoiiice  conclusio. 


COMMENTATIO 


IN  ANTiPliONAS  ANTE-NATALHIAS  AB  0  EXORDIENTES. 


Cap.' L  Prcpcsilio  materice. 
VoUva  Naiaiis  Dominici  gauJia  diligens  qtisedann 
ccciesiasilcse  consucliidinis  prKcnrril  observaiiiia, 
qnam  non  abusivo  prodiiam  primordio,  sed  coeiesli 
tradilam  magisierio  cvidens  probai  mysieriorum 
ralio.  Siquidcm  diebns  aliquot  nnvo  graliac  prscco- 
nio  vespertina  Laus  celebriori  pen-.giiur  officio,  ju- 
cunda  scilicet  aniiphonarum  quaruindam  dccania- 
lionc,  qu3R  lam  veiborum  quam  pneumalum  onini- 
nioda  florentes  pulcbritudine,  devoiionis  ac  lcclitiae 
plurimum  sacro  excitent  conventui  ecclesi?e.  Siini 
jtorrodies  non  ainplius  novem  lalis  observanliae,  ei 
ejiisdem  numeri  anlipbonae  cum  Evangelii  caniico 
singiila;  dicbus  singulis  decanlandae.  Quarum  om- 
nVium  principia  eadem  praenotanlur  0  iiller?.  Qiire- 
rilur  qi!ce  obscrvamiie  lalis  causa  vel  raiio?  Edis.se- 
ranl  b;ec  plenius  subliliusqiie,  quibus.*aIlior  ingenii 
vis  esl  :  nos  intelligcnlia;  simplicis  frucluni  ex  Iiu- 
luiii  carpimus  lenilcr. 

Cap.  II.  De  vera  Christi  humanilate, 
Unig»iniliini  Dei  Palris  in  vera  nalura  nostr.-eoai' 
nis,  iii  ciinclis  bumanae  nalurae  logibus  babiiasse  in 
iiobib  fidei  puriiaie  noviinus,  propler  qnod  inleme- 
r;na  malerni  uleri  fecundilntc  edilum  veracitcr 
crcdinujs.  Il((c  deniijuc  cxccpto,  lolo  ordine  suo 
versi  hoininis  nalura  cucunil,  sicut  a  PaUibas  tra- 
(liia  fidei  regula  saiie  delendil.  Coiiceplus  cniiri  uon 
ic  ni.iriiali  opere,  sed  '.liviiia  saiicti_>;i:ii!.<s  ooeia- 


A  tione  legenalwrali  inira  visccra  maicrna,  toiis  no- 
vcm  meDsibus  coalnil,  naiusqne  infans  in  praesep' 
vagiit,  alquc  laciis  aliinonia  ciboque  communi  edu- 
cari  vei  siistcnlari  vobiit,  omni  conversandi  habitu 
condilioni  noslrse  simillimus  et  in  setalis  pleniui- 
dinem  proficiens  cremcnlis  naiuralibus.  Passus 
deinde  est  vera  carnis  pa.ssione,  ct  rnortuus  vera 
hominis  morte,  qiioe  iiilirmilaiis  bumilia  seque  ut 
viriulis  opera  magnilica,  qualia  swiil  niiraculoruin 
insignia,  el  supcrexcellcns  Resnrrectionis  gloria, 
Ascei(sionis(jue  exalialio  pr.cdicanda,  pielale  coii- 
grua  ainpleciitiuir  ac  vencraniur,  qiiia  niilia  sui  in- 
digentia,  sed  salulis  noslrse  causa  necessaria,  vo- 
lunlarie  bsec  eum  pcrlulisse  fldci  conslaulia  profi- 
lemur. 


C 


Cap.  Ul.  De  obscrvantia  dierum   notem  ante  diem 
I^atalis. 

Iiaque  anni  nostri   lempora   variclaie  disiincia 

ordinabiliter  disponimus,  ct  singiila  singulis  sacra- 

mentorum  faciebus  conformi   pielale  notamus,  nl 

hiiic  velut  accedenlis  sempcr   clarilotis  perstringa- 

mu!  fulgiuibus,  diiin  succcssini   inslanralis  gloria- 

nuir  s«loiniiilaiiI.us.  Hinc  illud  est,  quod  ante  so^ 

leiunem  Nataiis  ejus    diem   proximos  novem  dies 

gaudiis  observamns.  ac  veluli  ruiilanlibus  novae  lu- 

cis  exordiis   lnlariiaie    sii.s'ioHimur ,    praecipueqtie 

bora  vcsjjeilinie  tynaxis  gralulalione  concepta  su- 

"Oien''i/:';ii.\r   du;;*  crM^nrl-inMii  iiioJalis    illustrio- 


45  COM.MEiNT.  IN  ANTIPIION.  ANTE-NATAL.  46 

rein    clniiorcmqnc    synaxlin    caindom    pcragimiis.  A  Clirisins  auiein  iii  Maria,  ergo  onmes  ilicsaiiri  s.-- 


Hac  dciiiqiic  (liligeiili  oliscrvaniin  iradilio  ecclcsia- 
slica,  (|iia  v:i!cl  i.iniiliit)dinc,  gcslil  cxprimere,i|iiod 
is,  qui  in  priiiiordio  dc  lcnebrisluccin  splcndcsci-re 
ilixil,  niinc  vergonle  inuiidi  vosperc,  scdcnlibns  iii 
lcnebris  cleniciilcr  illiivil,  ct  vcia  diHnilalis  luce 
proruiidasnociis  liuiiiaiKR  loneliras  teisil. 

Eadem  iiec  disslinili  obsirvaniia  (oins  iiovcin  d^es 
coiilinnniniis,  per  (|uos  iiiiiiirii:ii  incnses  iioveni  si- 
giianlcr  expriini  adveriiinus,  r|iii!iiis  iii  sei  rolo  vir- 
ginalis  uieii  ciibicuioscscronlinuil  Deiis  lionio.  Digna 
plane  cclcbris  obscrvanii:E  raiisa,  vel  raiio.  Qwd\G 
eiiim,veiqiianluniest,  quoJ  in  illo  purilalisloliiisquc 
sanciilulis  sacrario  arcana  diviiiiiaiis  operatioiic 
peraclum?  .Magnuinesl,  ineflrabilc,  imo  ei  incoinpic 


piciilii'  cl  scicntix  Dei  iii  Maria,  iiuo  et  Uit:t  divi- 
iiiialis  pleiiiuiiio,  qiix  corporalilcr  inliabitai  in 
CJirisio.  Liide  ol  angclns  cam  lein  vcncr.tbililer  sali:- 
laas  a  graiia  cxor^ns  ail:  Ave,gniiiupten(i,  Dominut 
tiiCHm,  bencdicla  lu  in  muliciibus  (Ltic.  i).  Digiie 
graii:i  picnain  asscruit,  qioe  Uni^;cii<liiin  Dci  Pairis 
castis  ooiicipere  visccribiis  nieruit,  ci  benedicta  mi 
aulernnin  Doininnin  nobis  ci  boniinoin  progcnuit. 
Apostoliis  Coriiilliiis  sciibcns  graiiaiuin  plcnitii- 
diiicm  parlitione  novcii.iria  siibdislingnil  iiKpiicns : 
Alii  fiet  Spiritum  dalur  icrmo  snyieniKV  ,  uiii  termo 
scientitr,  nlteri  fidei,  ntii  gralia  suuilalum,  olii  opera- 
tio  viriutum,  alii  prophelia,  alii  ditcrtlio  tpiriiuum, 
alii  geiiera  liiKjuaruin.  uiii  inlerprelatio  icrmonuni. 


•  "       --  ,    -  -     --, .--  _  _-  ...^ — ,,.^   n   I 

Iiensibile  esl.  Cujns  enim  vel  mens  cogitalii    s;iltoin       n^^c  aulem  omnia  operatur  unni  alque  idem   Spi- 


atlingcrepossil,  qualiicr  in  iilcro  fcmineo  Dcus 
bomiiii  persomilitcr  unitns  sil?  Non  oiiin)  pcrniu- 
taia  in  carncm  diviuilas,  sed  assumpla  in  Deo  vera 
creditur  bunianiias,  ul  e\  dii:ibus  iiaturis  una  fic- 
rel  persoiia  Medialoris  indivisc,  incoiiverlibijiicr- 
que  iiniia  dciiatc  carni  nosira;.  Uiuie  non  jain  scor- 
suin  al)  homine  por  se  colilur  divinitas,  vcl  sc|»ara- 
liin  sola  prxdicatiir  liiimani(as,sedunusaboinnibus 
fideliler  adoralur  Chrislus,  vcrns  in  iilraqiic  naliira, 
Condilor  idem  ac  Rcden-iitor  Dcus  ei  bonio,  Dens 
niile  sjbcularia  tempora  gcuitus  ex  Paiie,  cl  Itoiiio 
in  lempore  procrealus  el  naius  cx  Viiginc.  Digna 
profcclo  jucundiiaiis  observaniia  tanla  sibi  propo- 
sita  ^audioruiii  inaleria. 

Onod  vern  dicin  pro  nicnse  assnmimus,  raiiona- 
liiliicr  cl  discrelc  temporibus  prolixiias  conlraliiiur, 
neliiijus  celcbiiiatis  jiicnnditas  intercurrento  fesli- 
vilate  aliqua  inlcrcipi  vidcatur,  iieve  inlinnilatii 
Iiuinanae  loedio  scmcl  acccnsa  frigcscal  (Jcvoilo  ; 
scd  fervoie  vegctala  continuo  qiiantobrtivior,  lanio 
sii  piirior,  ac  por  iioc  suprcuix  digiiaiioni  lial  ac- 
ccptior.  AdsuniMs  iuiqiie  frequciilcs  bora  vcspertinse 
Laiidis  cuin  psaliiiis  el  byinnis,  cl  vcniunc  solcinni- 
lalis  gaudia  nova  qiiadiitn  piaoiiiiiis  iKliiia,  Regt.|tie 
processuro  congruo  scrvilutis  occurriniusobseqnio. 
Nam  proccssuriis  est,  ul  exorlii  novo  exspecianlcs 
se  laciificel.  Qualis  piitamus  proccssurus  est  ?  Nimi- 
ruin  pulclier  cl  decorus,  snavis  el  dcliciosus,oiniii- 
busque  oinniuin  t.raiiarum  unguciilis  delibulus. 

Ckv.  IV.  Quce  sil  anliphonaruin  novein  ralio. 

Earum  profecio  graiiaruin  pleniUidir.om  no^cm 
illa;  exprimunl  antiplioita:  splcndida  verbornm  piil- 
cbriuidine,  suavi(|uc  mclodi:c  diilcedine  docciUer  ac- 
curalequecoinpositx,  qnasin  laiidcin  Fiogis  ojiisdoin 
inairisque  Ueginx  cnin  caiilico  ipsins  alTcctuosa  cl 
vocali  eniintialionc  celcbriter  cfferl  clioms  Hcclosi:c. 

Nec  incongrue  ojiilico  Viiginis  coaptanlnr,  ciini 
celebritas  bxc  niairi  a:qiic  iii  (ilio  dedicaia  piMMli- 
celur:  el  redundans  in  Filio  graiiarum  peifotiio 
plenarie  in  malrc  adfuissc  probaJiiliicr  asscraiur. 
Si  enim,  ut  ail  Aposlidns,  iri  Christo  sunl  omnea 
tlietaufitapteniioiet  scieniia:  Dei  reconciin  (Coloss.  ii), 


riius  dividens  siiujutis,  prout  vuli  (/  Cor.  xii).  Qua- 
rum  profocto  gratianiiit  pleniliidinei»  nonio  fidc- 
liuni,  ut  diciuincs(,aiiii)igi(  iii  boaiain  aniuxisseTir- 
gincni,  qiiain  vcit  tola  iniiiKialioiic  Diviiiilas  iinple> 
vil,  tota  plcniludinc  (orrcns  voluptatis  incbriavit. 

Cap.  V.  De  consonatuia  enrumdein  ciim  sinaulis 
graiiarum. 

Cum  crgo  Apostolus  graiix*  pleniuidincn;  distiN« 

ciione  novcnaria  subdividai.ct eanidemnovcnarius, 

iil  pra:missum  csl,  aiilipiionansm  niiincnss  signanier 

cxpriiiiat :  pcrpnlcbrum  ac  deleclabile  eril  carinn 

ad  inviccin  coiisonaniisin  pnulenii  raiionis  judicio 

disceriiere,  ac  vehiii  ex  insirumento  inusico  vocei 

p  diversas  casJem  rogiil.iri  sympli0!ii;c  succenlu  au- 
dili!  inlcnio  percipcre.  Quod  perfacilc  eril,  3i  nou 
pigcat  iii  sing(j;l:s  illarutn  paulisper  sobsiiilere,  ec 
quasi  lcvi  manus  pulsu  cbordain  tangere,  ut  cujus 
siiii  ad  iiivicem  habiludinis  vel  consonantix,  cauta 
qiie;il  auris  inicrna  solcrtia  disccriicre. 

Airc  cniin,  conteradir  priina  aniipltoiiarum  cuin 
priina  graliaruin,  et  eodcin  niodo  reiifjiKn  per  ordi- 
ncm  conreranlur  altcriitruin,  ul  indubitalo  consict 
laiioiiis  judicio,  una,  iicc  dissiinili  liabitiidine  biiiat 
aliriiisccits  sempcr  sibi  rcspondere.  Nam  qiiomad-» 
i!iodu:r.  in  inusica  diapason  maxiina  syinplioniarunK 
qiia:  dupla  dicilur,  jiixla  observaiiiiani  proporiio- 
niim  ei  voci,  quani  in  nciitis  odidcril,  non  dissimilcm 
a  gravibus  succinii  :  sic   iiiminiin  pari  concordi;! 

D  seiisiium  adscila  qtioque  inierdnin  cognaiioiie  vcr- 
borum,  antipbonarum  siiigul<c  singiiiis  graliaruiii 
qtiasi  succiiiuiit  cuiisone. 

C.4P.  VI.  De  prima  nniiphonn  :  t  0  Sapientia,  quai 
ex  ore  Aiiiisimi,*  clc. 

Eooe   enim   cnm    |iriiiia  f-raiiarum   sil  sermo  ««- 

pientia;,  et  priina  aiitipbonaruin  0  supienlia,qua;  ex 

ore  Aliissimi   prodrtsli^  profcclo  jain  in   ipso  inilio 

patescil  concors  sonoriias  eluqiiii.  In  seiisu  veru 

longc  claiior  rcildiiur  coiisoiianliio,  siinililndo,  cuni 

sinmils  penevcrba  inyslerioruni  foc.indiiaic  gravida 

p.ilam  facianl,  qiiod  iion  verbosa  vaiiilo'iiiii  lcvitatQ, 

scd  pondcic  prol.ita  siiit  sapientix  Nom  cl  primuni 

clomcnliini  0  p^oposiice  ralionis  apie  congrnil  niy« 

sic!  io,  dum  forii..'.  plonari.i  suk  roiu'idil:ilis  rgnnv- 


47  nr.lM.IU  S    LMllENTII  l.EOD.  MONACIII  43 

liUT  plciiiluiliiicm   cxpninil   Oiviniialis,  (jiiie  ciiin  A  '«!<•«•,  »iii:>  opprcssoroni  (i.ldi.mi  M.araonHm  coniri- 


omniliiis  graliarum  (lislriljiilionihns  Uilitin  «^c  roii- 
tiilit  in  carncin,  cl  lotuin  assuinpsii  lioiiiincin  cx 
\irgiiie.  Wac  cslsapioiUia  quac  ex  oie  Allistimt  pro- 
diil,  Kilius  8<:ilitel,  qui  dc  palcrna  prOKCniUis  sub- 
slanlia  omnium  in  principio  Cr»;alor  appaniil. 

AUiiigit  nutem  a  fine  utque  ad  finem  [orliler,  dinn 
a  divinilale,  in  qna  cuncta  creavii,  ad  luiinniiila- 
icm,  quain  in  fine  omnium  condidit,  se  incliiial 
niiscriconliler  ulramqiie  uniens  naturain  in  se  pcr- 
sonaiiicr  ca  loiliiudiiiis  poleiilia,  qiia  Deus  esl,  cui 
utiqiie  verliuin  oinnc  possihile  cst. 

Suaviier  dixjionit  omtiia ,  dispcnsaliono  sciricel 
ordinalissima,  qua  provide  regil  condila.  Hinc  in 


vil,  siipnliuiii  conliTal  diaboliim,  ciijiis  ill*:  lypiiiii 
gobsil.  Singiila  itaqne  li.TC,  qnaR  dicta  suni,  cuui 
scrrnonc  S(-icnti.c  probaliiliier  ronsona  sunt 

Cap.  VIII.  De  lcTlia  anliphona  :  •  0  Rndix  Jettc,  ^ui 
Ha$  in  tignum,  >  cic. 

Rcquilur  lcrlia  anliplionarmu  O  Rndix  Jette,  el 
lcrtiie  gratiariini,  qiix  cst  fidet ,  amica  rcspondet 
siinililudiiie.  Nam  Uadix  Jetie  Clirislus  csl  secnn» 
duni  fldcm  :  sicut  e  ccnverso  Hadix  Christi  Jcae 
secunduiii  carncm.  Deiiiqne  lam  Jesse  quam  el 
Abraliam  vcl  Patrcs  reliqni,  qui  iaii(|uam  bonx 
planlalionis  arbusculx  suo  qiiique  tcnipore  virlutum 
gratia  cllloruere,  in   fidc  Cbristi  Tenliiri  radicati, 


fine  antiphonae  lideliter  supplicamusei  ailente:  VcHi      ^g|  piantati ,  iicul  et  de  pingucdine  bonje  radicls 


ad  docettdum  nos  viam  prudenlia;,  videlicel  ut  appa 
rens  visibiliter  in  carne  innotescal  angclis  et  b»- 
niinibus,  qiia  via  vel  consilio  prudentiae  snae  forlcm 
jirmalum  fortior  ipse  aggrediatur  de  atrio  suo  ejl- 
cere.  Ila  plane  cuncia  primse  anliplion*  meinbra 
primae  graiiarum  veluii  barmoniae  cnjusdam  aplan- 
tur  concinentia. 

Cap.  VII.  De  secnnda  anliphona :  t  0  Adonai  et 
Dux  domus  hruel,t  elc. 

Secunda  qnoque  anlipbonarum  0  Adonai  secundae 
gratiarum,  quac  esl  sermo  scienlicv,  non  dissiwili 
respondel  babiiudine.Quid  enim  aliud  nomen  ipsvun 
Adonai  indical  «isi  quia  scienlire  gratiam  Deus  fi- 
dclibus  suis  cum  tempore  inultiplicat  ?  Moysi  enim 


liujus  uberem  bonorum  fruciuum  dulcedincm  Iraxe- 
runt,  de  plcnitiidinc  redundantis  in  eo  graliae  omiies 
aeceperuni. 

Radix  Uxc  de  terra  silienli  aicendit,  et  iii  arborcm 
pulcherrimam  cxcrescens  fruciiiin  bonum  in  tem- 
pore  suo  dedil  -  Cbrislus  Tidelicel  de  popiilo  Jii 
daico  noii  habente  bumorem  fidci ,  secundum  car- 
ncm  exorlus  est,  exailalnsque  in  crucc,  morlis 
aniartludinem  sustulit,  ac  vitx  dulcedinem  fruc> 
tuosa  umnibus  passione  atlulit.  Nunc  super  coelos 
ail  dexlerain  Palris  elevalus  lignum  crucis  suae  ex- 
luiit  in  signum  populis  el  geniibus,  ut  hoc  tam  in 
froniibus  suis  quarit  in  menlihus  fideiiier  ronsi- 
^enlur.  Jamque  super  ipsum  continent  reget  o* 
dicit :  Ego  Dominus,  qui  apparui  Abraham,  Isaac  et  C  «««»«  fatenles  humililer,  quod  ipse  excelsus  dorai- 


Jacob  in  Deo  omnipolente :  el  nomen  meum  Adonai 
non  indicavi  eis  (Exod.  v).  Ulique  qui  baec  dicit, 
per  incremenla  lemporisdonascientiaeniultipliciora 
se  largiri  asseril,  duin  el  nomen  suum  Adonai  Moysi 
indical,  quod  Abrahae  primo  non  indicaverat. 

Qnoiyero  t\deminigneflamma;rubiapparmt{Exod. 
Tiii),el  inSinalegemdedU{Exod.xxi\),  nimirum  cura 
scrmone  scienticeuiruinque  aplissime  congruit.  Nam 
per  hoc,  quod  in  igne  apparuit,  myslice  prudeniem 
Moysi  animum  crudire  vcluil,  ui  scirei,  se  el  tunc 
pro  lemporali  popiiii  sui  liberatione  in  magiio  ve« 
nire  zeli  fervore,  magnaque  ac  pavenda  signorunr. 
ilaritate;  et  quandoquc  pro  aelerna  ejusdem  salva- 
lione  venlurum  in  carne. 

Triliim  ac  celebre  est  in  schola  Chrisii,  ei  nolum 
eliam  parvulis  filei,  rubo  qiii  ardere  potiiit,  nec 
comburi,  bealam  Virgincm  Mariam  ngi!rar.i  ,  quaiii 
•vcre  ignea  Diviniialis  siibsiantia  sic  implevit,  ut 
lotis  novem  mcnsibus  in  utero  eju?  habilaveril,  el 
fragilem  in  ea  nalurae  feminea  maleriam  noii  sohim 
non  conibusseril  vel  dissolveiit,  vevum  eliam  cuni 
\irginilalis  bonore  majori,  gralia  formali  exindo 
boniiiiis,  quem  assumpsil,  perciiniicr  illustraverit. 
l)e  lege  auiem  data  in  Sina  palei,  quam  muliiplex 
in  toto  mundo  profluxeril  scientia. 

Huic  ergo  Adonni  pia  lideiis  Eoclesiae  devotio 
magno  supplicai  d(;siderio  :  Vcni  ad  redimendum  nos 
m  brachio  exienio ;  videlicci  ul  ea  bracliii  forlitu- 


netur  in  regno  hominum.  Ipsumque  genles  depre- 
canlur  coleiites  in  hosliis  et  muneribus.  Quae  omni» 
cum  sacramenio  lidei  convenire  evidenlissime  com- 
probanluf  ratione.  iluic  ergo  tola  supplicanius 
fidei  devoiione  ;  Veui  ad  liberaudum  nos,  jam  noli 
Urdare. 

Ckv.  IX.  De  quaria  anlipkona :  t  0  Clacis  Damd  et 
scepirum,  »  eic. 

Quarla  nibiloninus  anlipbona  0  Clavis  Darid 
cuin  gratla  saniialum  omnimoda  sui  habitudine 
congniit.  Quae  enim  hoc  in  loco  csi  Clavit  David, 
iiisi  poteslas  regia  et  sacerdoialis  ?  potesias  judi- 
cium  faciendi  vel  peccala  reinitlendi,  quam  habet 
D  Ciirislus,  seciiudum  carncin  fitius  Daviit  ?  Qui  cum 
sil  Deus  et  bomo,  Rex  el  Sacerdos,  interpellal  idera 
ct  exaudil,  conciiial  et  absolvil.  Esiqne  scepiruru 
domus  Israel,  decus  scilicel  regium  omRiuai,  ad 
quos  veraciier  periinel  nomen  Israel. 

Ipse  pulsanlibus  adiluiu  regni  manu  gratiae  cle- 
menler  aperil  ,  conleinptoribusqno  vel  incredulis 
censura  jiisiitiae  (;/(j«rfi/.  INec  est  qui  eo  aperienie 
claudat,  vei  eo  claudente  aperiat.  Quis  enim  rcpel- 
!ai,  qaem  ille  per  niisericordiam  colligere  volueril? 
Aul  quis  valeat  coliigere,  quera  perjusiitiam  repu- 
leril?  lluic  lalein  ac  tantam  babenti  potestatem  jure 
damus  puratn  cordis  ei  oris  nostri  confessionem, 
pelirnusque  suppliciter  ;  V>nj  el  educ  vitictot  de  domo 
carceris.  !>edet>.lem  in  lenebrts  ei  vmbra  laortis 


49 


COMMENT.  IN  ANTIPUON.  ANTE-.NATAL. 


SO 


CiP.   X.    De   quinta  anliphonn  :  t  0  OyienM  $pleiiJor  \i\\iln   pollicil.itioiiein  suam    permanenlc   nobisciiin 
Lucis  atern<r,  i  elc. 

Qnint.i  qnoqiie  anliplionarum  :  0  Oriens  tplendor 
luci$  teiernce  ei  toi  jutliice  c\m  qtiinla  grdiiarum, 
qii»>  esl  vperalio  viriuium,  non  dissoiin  aplalur  .«ic- 
iniliiuJine.  Verus  naiuque  Orient  Cliristns  est,  $ic- 
ui  perproplielam  diciiur  :  Ecce  vir  :  Orient  nonien      c^p.  XIII.    De   ocfava  antiphona  :  t  0  Virgo  virgi>- 


u>iqiie  ail  cunsiiniiii.ilioiiem  s.eciili.  iluic  lotuin  (|uod 
inuiligiiiiiis,  :tiil  possumus,  liumiliter  ascribenies, 
ut  nos  salvationo  sompilcrnu  posside.1t,  orrimns 
fidelitcr  diciinnsquc :  Veni  ad  talvandum  nos,  Do- 
mine  Deut  notler. 


ejut  {Zach.  vi).  Kt  item  iii  Kvangelio  :  Yisitavil  not 
orient  ex  allo  (Luc.  i).  Splendor  est  Lucis  alerna:, 
8iiporn:iin  sciliccl  sancioriim  palrinin  indenrienli 
clariricans  Oivinit.itis  luco.  Esl  ct  Sol  jutlilice, 
Scriptiiru  proteslanie  :  \ obis  limeniibus  nomen 
meum  orietur  Sot  jusiilite  (Malach  it).  Hicexorlus 
in  tenebris  lumen  rcciis  corde  quosdam  lucis  liioe 
radios  visiliililer  qiioqiie  in  lcrra  sparsit,  dnm  om- 
iiem  langnorem  ot  ii.rirniilaics    divcrs:.s  verbo  vir-  B  quomodo  fiet  isiud,  elc.  Onibns   illa   vocc 


num,  qnomodo  fiel  itlud  ?  > 

Octava  cliam  anliplionariiin  0  Virgo  virginum 
resonai  concorditer  cum  ea  gralia  ,  qux  generu 
linguarum  dicitur.  Vox  esl  naniqnc  animMniiii  lidc- 
lium  iii  ciinctis  gcncratioiiibus,  lin^nis  oiiinihns 
Dci  Gcnitricem  bealificantiiiin,  inagiiiliidiiiciiiqnti 
tanlurnm,  qux  in  ea  complet:)  sunl,  inysieriortiiu 
adiiiirantium   atque  diceiilium  :  0  Viryo  virginuni 

snavi  et 


liilis  sua*  polenler  cur:ivii.  Snper  lixc  ctiam  apo 
slolus  splendoris  ejnsdcm  clariiate  peneirabilitcr 
irradiavit,  per  quos  lain  iinihiplicia,  tatn(|ne  di- 
ver^a  miraculoruin  insigiii:i  in  mundo  osleiidit.  Ad 
qiiem  niinirum  pia  dirigilnr  Ecclesiui  devotio  siip- 
plicantis  :  r^fii,  et  illumina  sedentes  in  lenebris  et 
umbra  mertis. 

Cap.  X(.  De  texta  nniiphona  :  i   0  Rex  gentium  el 
desideralus  carum,  i  elc. 

Sexla  ilidem  nnliplionarum  0  Rex  genlium,  pro- 

phelice  convenii,  quas  esi  sexta  graiiarum.  Deniquc 

si  Scripluram  propheiicain   diiigcnter  atiendimus, 

de  salule  gentium  familiarius  semper  eloqui  inaiii- 

feslissime  rcperimns.  Nam  post  celcbrala  in  Clirislo 

ii<ysteri:i    reparationis  liumanx',  quid  aliud   soiiant 

oiniies  Scripiurx  proplieiarum  divinitus  inspiratae 

nisi  vocalionem  genlium,   repnlsioncmqne  Judseu- 

rum  '  Propierea  recle  dicitur  Rex  gentium  et  deti- 

deralut  earvm.  Judxi  naniqiie,  quos  el  propria  cit- 

ravii  praedicaiione,  el   nuiltiplici  sanilalum  erexit 

opere,  ipsunt,  iic  regnarei  supcr  se,  importuna  ni- 

inis  repiiieruiil  neg:ilinnc.    Non  habemus,  inqiiinnl, 

regem  niti  Ccrtarem  (Joan.   \ix).   Gentes    voro  ubi 

primum  per   apostolos  prardicationis  verbnm  acce- 

pcruiii,  tolo  ad  cum   corde  conversne  ad  regnanduin 

super  sc  iiltronca  submissione  expetierunl.  Ilic  cst 

tayit  angularit  qui  fecit  ntraque   unum  (Ephe$.  ii)  : 

ex  ulroque  scilicet  popnlo  credcnies   in  se  unit,  el 

unain  fjcil  rcclcsiam  fidclium.  lluic  devolione  sup-  j) 

plicatnus  fideli  :  Veni,  salca  hominem,  quem  de  limo 

(ormasti. 

Cap.    XII.   De  teptima    nnltphonii  :  «   0  Emmanuel 
!icj  et  Legifer  nvsier,  >  elc. 

Sept  ma    (jiioquo    antiplionarum     0     Emmanuti 

sepliiiiae   gratiarum,   qua>.   dtscretio   est  spirituum, 

corisonal  suaviter.  Per  ipsum  eiiiin    Emmanuel,  id 

cst,    per  lioc,  qnod  nobitcnm   Deut  esl,  id  est,  liix 

et  Legifer    noster,   exspcclaiio    genii\tm   et  Snlvaior 

earum,  discretionem    habcmns  spiriluura ;  discer- 

iierc  noviinus    inler  sanam    Catliolicorum   dociri- 

iiam,  et  insonam   liireiicorum,  experienlijni   lia- 

bciitcs  probandi  spiritus,  si  cx  Doo  sunl  .  snmusqin.' 

iiiiet  oiiiiiia  ^ilje  discrimiua  luli  ipso  Rcgc   no&lto 


k 


jiicunda  :  Eilia',  iiiqnil,  Jerusalcm,  quid  me  admiru'- 
mini  1  Divinum  e^t  mytlerium  hoc,  quod  cei'nilis. 
Divinx  operatioiiis  est  ct  gratix  lolum,  quod  ad- 
mir;imiiii  in  me.  Ilespexil  Deus  humililatem  ancillai 
tua:  [Luc.  \).  Per  nie  salutcm  operari  di);na(ns  esC 
ifl  inodio  terrac.  Ecce  enim  ex  hoc  bealam  me  dicent 
omnet  generationes  :  quia  fecil  mihi  magna,  qui  po- 
leiis  est.  (ibid.) 

Cap.  XIV.    De  «0(1.1  antiphona  :  t    0  summe  artifeK 
poti  rectorque  sidertim.  i 

Uliima  jain  anliphonaruin  0  sumnic  ariifex 
ulliiiui'  gralianiin,  qux'  esl  inlerpretatio  sermonum 
concordi  habiludine  respondel  suaviler.  Nain  qui<i 
G  aliud  verba  h<ec  inniierc  probanlur  nisi  quod  clau- 
sas  eaienus  Scripiurarum  voces,  sermoncsque  pro- 
phetarum  nobis  apcriunl,  vel  inlerprelanlur?  Snm- 
Dia  quippeeornm  esl  :  Allissimuin  Allissimi  Filiuni 
per  iiiiemeraiai  Virginis  uierum  dignanter  desceii- 
siinim  ad  homines,  nt  cjus  erigat  humililas,  quos 
propriae  elisil  snperbiae  leinerilas. 

Ipse  esi  summus  artifex  Deus,  vidclicei  Crealor 
vel  fabricalor  omnium  :  qui  a  priiicipio  polum^ 
sive  coelum  innumera  depinxil  lampade  :  tiderum, 
quorum  per  sxcula  inerrato  rcgit  ordine  cursum. 
ilnic  profiisa  supplicaniiis  devolione  cordis,  ut  dc 
occulta  prodiens  liabitatione  lucis  inaccessibilis 
dignanier  ad  iios  liomines  descendal  tedentes  iit  te- 
nebris  el  vmbra  mortis. 

C*p.  XV.  Urevis  sujieriorum  complexio  el  compeleut 
raiionis  proposiice  conctusio. 

Rccc  dnm  in  singulis  graiiariim  antipliOiiartini>qiie 
paulisper  immoraiido  subsitiimns,  carum  ad  invi- 
ccm  concurdiani  sive  coiisonantiam  flda  menlis 
inicHigciilia  notavimus.  Undc  non  incongrue  dictiiin 
pntavimus,  his  novcm  antiplioiiis  earum  cxprimi 
plenitndiiicni  graliarnm,  qnx  lani  evidciiti  ralio:  e 
sibi  pcr  oiiinia  consona  sunl.  Quarnin  proft-clo 
graiiarum  dislributionibus  beatam  decuit  Virginem 
scluli  congriiis  oppignerari  muneribns,  ut  essel 
gr:ilia  pkiia,  <jnje  Fiiium,  in  quo  hal>ilat  omn-i^ 
plciiiludo  diviiiiijiis  corporaliter,  saiiclo  snpcrvi:- 
uicnle  Spirilu,  inlcgris  iliibaiisqne  visccribu^  coii- 


W  RELNKRI  S.  LALflEN 

cipcrel,    lolisqnc  noveni    mcnsihiis   felici    gravi»la  \ 
liiijiisiiiodi  oncrc,  in  iilero  gcsl:irel. 

Ilxc  pr.-Bilicia  dicrum  novcm  ol;sftrv.'»iiii.'»,  .inli- 
p1ionariini(|iiK  signal  distiiiclio  iir>vciiari.i.  Pro  sin- 
gtilio  niciisiiiin  ilirs  singuii  obscrvahilcs  siinl,  iicm- 
quc  singiilx  aiili|iliun:iriin)  singnhkg  <-xpriii)iinl 
graliarnin.  Iiidc  nobis  prrcitiiliiini  tialtir  nialcria 
gaiidionim:  liinc  voiivui  causa  cclcbritalis  ,  qn.'ii)) 
pio  relulil  sludio  ocdcsiaslica  scdulit^s  rcciiisihijs 
Jiniinis.  Hic  fiiiis  promissiontim,  qn.i;  ad  Paires  fa- 
tlx  sunt ;  liaec  adimpielio,  scj  verins  omniiim, 
qiirc  a  prophelis  longe  anle  pra^dicla  stiiil.  Vcrhiim 
quod  in  principio  erai  apud  Deu.i»,  et  pcrqnod  oiii- 


T!l  LhOD.  M0N.\CIII  52 

nia  facta  simt,  condilionis  liuinanx  fragilc  iiidnil 
ligmcnluni  :  lencra  carne  circumdari  Diviniiasvo- 
liiit  iii  iitero  vlrginco  ac  no&lrae  couniri  substan- 
li.c  aicano  sapientix  su."»  congilio,  sic  u(  in  uno 
codciiiqiic  cl  diviiix'  radiarel  splendor  natiirx,  el 
Ycril.is  .'ipp.^ireret  inliriniiaiis  assumpta".  Hoc  ju- 
cundic  laudis  cl.ira  pcrson.it  cdeLriias  :  hor.  novae 
iripudiiim  Ixtiliac,  ol  pia  saMciariiin  exprimil  nieii- 
tium  hilaritas.  Hxc  de  ohscrvanlia  tam  celebri  slri- 
ctiiii ,  tcnui  veibortiiii  c->/pia  dixerinius,  ne  amico 
fainili^iri  olficiositatis  pruprix  opcra  atiquatcnua 
deriiissc  vidcalur  (5). 


(5)  Pro  Coronidc  scirc  le  oporlel,  clarissimc  do- 
luine,  qiiod  prisciis  Ecclesias  Leodiensls  ususdecciu 
liiibeat  ainiphoias  :  deciinam  enim  dc  sancio  Tho- 
in:i,  cnjus  initium  :  0  Tfioma  Di{lyvie,m\i'm  isiis 
adjicit;  quin  ct  eam  liis  repeiii  in  ulrisqic  scilicei 
fesii  ejtis  vesperis.  Ali.T  forssn  aUnm  seu  msyorem 
Kcu  mii!0iT!u  eariimden;  aniisjlionnnim  nnnierum 
ohservaiil  Eeiiiesia',  secuiidiiin  p;ilriiim  ct  leliijiosuiu 
cjijuM}iie  morem.  iNcquc  est  proptcrea,  qiiod  divcr- 
siialetn  liatic  qiiisqujm  mirctur,  nciltim  leviicr  im- 
probctj  aut  iuiitigiie  calumnictur.  Qucmadmodum 


cnim  regionum,  imo  ei  honiinum  plerumquc  (.ingo* 
loriim  mor^^s  sunl  diversi,  nec  idco  taiiien  in  nr- 
bMiii  :  sic  et  parliciilarium  quando.'|ue  ritus  Ecch- 
siartiii),  clsi  varii,  omnes  tamKn  lauit<ibiles  et  boni. 
Cajlcrum  Reinerus  nosier  iiovein  ex  profes.so,  dna- 
hiis,  scplcm  a  ritii  Roniano  instiliiiis,  hodieque 
o!)scrvaiis,  pro  raiione  proprii  sua  xiaie  olficii  aJ» 
jiinctis  explanal;  idi|iic,  nt  in  siio  pi-ologo  aii,  in 
aniici  graiiam  familiarii  :  et  profecio  sicul  fami- 
liariler  ila  pie  ,  solide  brcviterque. —  yaia  c/.  I\ 
Coeleitini  Lombardi. 


SPECULUM  PCENITENTIiE, 


SEV 


YllM  SANCTJE  PELAGIJ;  LIBRI  DUO 

AUCTORE  REINERO. 

^Es  ms.  coJ.  cccnobii  S.  Laurcnlii  Leod.  eniii  cl.  D.  P.  CtBleslinti?  Lombardus;  edidil  D.  Bern.  PczioSi 

Anecdoi.  t.  IV,  p.  ai,  col.  C9.) 


IINCIPIT  PROLOGUS. 


Eseraplar  conversionis  ac  pcenilcntiaj  Pclagian^ 
proposui,  quae  de  lenebri.s  ad  luccm,  de  prostibuio 
ad  cjslimonise  emersil  sanclilalcm  :  in  <|ua  bene- 
dicitur  Paier  misericordianim  Deus,  qtii  vas  perdi- 
lioiiis  et  iroe  iii  vas  traiisrormavit  salvationis  ei 
graticc;  CHJiis  dignatione  nil  profccto  dignius,  iii- 
dulgenlia  nil  prscslabilius  est ;  qncm  plus  impocni- 
iC!)3q»!a:i)  delinqiiens,  qiii  desperat,  veliit  qui  neg.-^t, 
offendil.  Nemo  ilaque  tam  summe  malus  cst,  ciii 
summe  boiius  noii  ignoscal,  si  ritc  pcaiiiteal.  Igi- 
iiir  Pcliigia  spem  veiiiae  peccalorihus  susciiat , 
niuUitiidiiiem  viscerum  Chrisli  prsiiical. 

Ciijus  monimeiila  conversioiiis  ab  alio  quideni 
seripla  rcperi  ,  sed  ciini  oralio  parnin  idonea,  liim 
yoro     barbarismoium  crai     alijnc    soloccisniorum 


B  tanta  confusio,  ut  illustrem  matcriam  stylus  ob- 
scurior  laceram  reddidisse  ac  despicabilem  vide- 
relur.  Verum  de  scri|»toris  vilio  magis  quam  de 
auctoris  impeiilia  id  accidisse  suspicor,  dum  qti.')- 
ttioraui  ampiius  clausulis,  lum  et  dimidiis  se  ver- 
siculis  passim  inuiilaiiim  textus  pronnniiarei.  Gio- 
riosis  auiem  rebus  plurimum  tollii  graiiae  sermo 
coiilemplibilis.  Meliori  ergo  aliqiiantum  facie  prii»- 
diclam  curavi  materiam  reformare  ,  rudemque  ex- 
periri  adolescenliae  indolem.  Opusculum  in  duos 
digessi  libros  atque  litulo  prsnotavi  Specutum  poeni- 
Unii(c.  Nam  quantum  remedii  hujiis  sit  honnna , 
quam  folix  provciittis,  in  hoc  etiam  sperulari  po- 
test  henevolcniix.  expialus  coHyrio  cujusvis  ecu- 
lns. 


55 


ViTA  S.  rfXAGIif:.  -  L(D.  I. 


Rl 


LIBER  PRIMUS. 


CAPCT  pmMUM.  A 

Alliori  quodam  pro  negoiio  saiiclus  <iuid.im  Ai»- 
(lochenoruin  episcopus  (iniiimos  opiscopos  evoca- 
viL  Convenerunt  oclo  nuinero,  inter  quos  cral  vir 
aposiolicus  el  dignus  sacerdolio  Nonnus  Ucliopoli- 
tanus,  qai  ob  merila  virtulum  raplns  Tabencnsimn 
ex  monasterio,  quanquam  invilus,  pascere  susce- 
peralgregem  Cbrisli,  in  saluieni  niultorum  elcclus 
ab  ipso  ei  vocaius.  Hic  jam  Heliopolim  civiiaiem 
cl  XXX  Saracenoruin  millia  dc  sub  jiigo  diaboli  ab- 
acta,  regis  sui  tnnstuicrat  in  mililiam. 

Tabeiiensiiini  porro  monasleriuin,  Thcb.iide  si- 
liim,  pncstaniiisimo  floruit  quondam  rcligionis  vi- 
gore,  ac  probaiis,  quos  educavii  viris  orientcm  illu- 
slravit  uiiiversum,  ul  plane  gauderet  quxvis  Ecclc- 
«la  ile  illius  se  alumnis  meruissc  pnstorcni.  Quin-  ^ 
que  vei  amplius  monacliorum  ibi  millia  regebaniiir 
uno  abbate,  cui  quanlo  parerenl  studio,  qua  sni>- 
cssent  iiumililale,  quam  giorioso  calcarent  nmn- 
duin  despeclu,  quia  dicere  nimis  iongum,  superse- 
deo. 

Igiiur  eplscopi  posiiis  die  quaJam  seilulis  pne 
foribus  basilicae  Juliani  martyris  consedcrant,  at- 
i]ut  venerabili  Nonno  do  vcrbo  vilae  iractanti  triie- 
Lanl  audiiorium  :  cum  ecce  meretrix  speciosissima 
iniinarum  Anliochise  prima,  vebiculo  scdeiis,  trnns- 
iil  amicla  pallio,  margaritis  auroqne  insignito, 
lorqiicin  coilo  iial^ens  auream  (|u:ini  pr.-e  iiin>i.i 
pulcbritudine  bcu  omamenloniin  splendorc  Marga- 
lil.iin  cognomiiiareiii  Anlioclieni.  Forince  illius 
nulla  poteri-t  filiis  &3ecnli  s.nllelas  ficri,  qua  Sirenes 
vuracissima  iniseros  oliiciebat  cl  perdebol.  iilani 
priibai  ci  sequcbaliir  ingenli  pompa  nucrorum  ac 
piielLiruiii  turba,  scilis  v.uliibus  culiufiiie  ambilio- 
so,  diversi  persulians  gcneris  musicam,  quo:  ex 
unguetiioriiin  redoleniia  toium  in  iransilu  aerein 
pcrrudit.  Sed  iinpudiciiise  scbcmal.)  pudicus  liorret 
oculiis. 

CAPUT  H. 

Ilorrueruni  ergo  sacerdoies,  sullusiquc  vcreciin- 
dki  averlerunl  oculos  suos,  ne  viderenl  vanilaiem. 
Veruin  aliioris  iniellectus  vir  Nonnus  iiilendchat  in 
eam  spiriluali  oculo,  speculans,  quuusque  pertr^ns- 
issel,tuiic  dicil  circumsidentibiis  :  <Tanlamiic  isiius 
considerjsiis  pulcliriuidinein,  beatissimi  sacerdoles?»  D 
I\e>iceiitibus  illis  capiit  inler  nianus  reclinavit,  al- 
qiic  flesls  gcniliiis  flcvii  uberrinie.  Inde  rursum 
inierrogavii :  t  Num  deleclati  taiiia  bujus  non  cstis 
piilcbriiudine  ?  >  lllis  laccnlibiis  adjecil :  <  Ego  uli- 
q<ie  deieciatns  siim  valde,  inibique  species  ejuspla- 
(iiii,  qiiia  isiam  babei  prxponcre  Deus  ct  staiuere 
in  conspeclu  tremend.c  sedis  siix  judicaluram  nos 
el  cpiscopaius  noslios.  Qiiid  nainqiic  .xsiimalis, 
quauias  fccerit  in  cubiculo  nioras  unmi  siudio  ad 


speculum  sesc  lavans  ei  componens ,  quatcniis  ni- 
bil  corporc.T)  dcsit  pulcbriiudini  ?  Quomodo  omui- 
bus  piaccal  siiis  amaloribus  ,  lurpis  non  appareal, 
qiii  liodie  suiil,  craslino  tollciitiir?  Nos  e  coiitra 
immorlalem  babciites  in  coelis  Spoiisum,  donanicm 
casliiaiis  ainaloribusdiviiiariim  pr:i>niia  coeiestiuin, 
qua;  ccstimari  non  possinl,  non  exliibcmns  corpora 
nostia  bosiiam  vivenlem,  s.inct.im,  Doo  placcnlcni; 
Hon  inquam,  aninias  caslincainus  nostras  limoro 
ipsius,  iieque  cxuiinur  coiicupisccntiis,  oruaiiiurvo 
sacris  virtulibus,  sed  in  piilveie  jacenius  viliuruin.  i 
Dum  ca  dixissel,  cuin  diarono  suo  ad  cellam  iii 
qiia  iiospitabutur  recessit.  Illic  ingressus  cubiculum, 
jaciavit  so  in  pavimenium  ,  facieni.iue  in  terraiu 
preinebal  cl  lacrymabalur,  dicens  :  <  Domine  Dcus 
iniscrator  ct  misericors,  igiiosce  niihi,quxso,  pccca- 
lori ,  (|iioniam  ornatus  exlcrior  merelricis  isiius 
inlcrius  urnainenlum  siiperavil  aiiimx  mex>.  Qno- 
nain  vuliu  suspiciam  ad  le  ?  quibus  justificer  scr' 
iiionibu«  in  conspectu  luo  ?  Neqiie  eniin,  Dominc. 
cor  raeuin  occuliaveriin  ante  le,  quia  tu  renes  et 
corda  scrutaris,  nuda  ei  aperia  sunt  omnia  oculis 
Luis.  Ei  vx  miscru  niilii  qui  tuo  aliari  asiare  prx- 
suino,  mysleriis  mc  sanclis  ingcro,  nec  pnlclirani 
oiTcro  animain,  qnalem  cxpeiis.  llla  promislt  liomi- 
nibus  placerc  cl  fecil :  ego  proniisi  placere  libi,  ct 
nieiiiitus  sum.  Niidiis  siim  tam  in  coelo  quam  itt 
tCrra,  Doniiiie,  quia  peccavi  tibi  ei  mandatis  liiis 
non  ol)C(livi.  Ergo  iioii  esl  spes  inilii  ex  opcribus 
bonis,  sed  spes  inca  lu  cs,  lua  luiscralione  coniido 
salvari.  > 

CAPUTIII. 

Erat  snbbainin.  Ciiiu  igiiur  noclc  secuia  sacerdos 
quicii  cuncessisset,  jucundo  pcr  visiim  dc  ruluris^ 
cst  rommonilus  oraculo.  Nain  sanctis  mcnlibus' 
divini  nonnunquam  sc  pricostciulunt  ar(2ani  bcnc- 
ficia.  Ilyninis  proiiuie  diclis  inauilinalibus  diacono' 
bxc  rcitilil:  «  Somniuin,  trater,  vidi-,  quod  perlur- 
bal  me,  quia  ncqiteo  illud  discerncre.  Vidcbar  inilii 
sanclo  aslilisse  altari  cl  divina  cclebrare  myslcria, 
coliimbaqiie  nigra  ol  mullis  iiivoluta  sordibus  a 
sinislro  exsuigcns  allaris  c(>rnu  circuinvoliiabai 
nic,  ciijus  ferre  non  possem  feloris  ac  sordilix  hor- 
rorcm.  Qnani  abigero  duin  vellein,  importuna  insi- 
slcbat,  (lonoc  finissem  calccbumenorum  oraiionem. 
Cuin  clamassct  vero  diaconus  :  Proccdile  ,  calcchu- 
vieni ,  nusquam  compariiit.  Verum  posl  missaruni 
cxpleiioncm,dum  diinioissem  ccclesiain,  egredient£ 
me  sncrario,  itcrum  circuinvolilabat  inc.  Qiiain  ego 
inanu  approbensam  in  aqux  concham  dejeci,  qux 
eral  pciies  .".irium  ccclcsix,  ci  penitus  uiniii  cxuta 
dcroriiiilalis  sqiialore,  cl  in  inirx  florein  noviiaiis 
iransrunnala,  nivc  caudiUior  ascendii  dc  lavacro)^ 


85 


RFJNEfll  S.  LALKLNTU  LKOD.  MONACIII 


56 


concusitlBque   alis    iii   silluin  fercbaUir  ,   doiicc  in-  A  rc-olf-.ns  illud  Kvnii^clii  ;  7'un<r  tn(i/n«n(  (/>ccr<  mon- 


lueiilis  ab  oculis  flublaia  cm.  > 

Ilaque  iii  cnsliiiuin  epi8C0|>i  ad  rnnjorcm  procc»- 
■crc  ccclcsi:iMi,  nalulaloqiic  civit.ilis  cpiscopo  riiis- 
«aruiii  tclcljravcrc  Caiioriom.  Posl  evanfjelicam  le- 
clioiietn  antisics  Antiociienus  laudabili  ISonnu  por- 
rigens  Evangclil  codicem  ad  populuin  facere  ser- 
nionem  hortatus  e&t.  Qiii  ambone  ascenso  de  rcgno 
Dci  el  sancloriim  jjloria  ,  de  lotis  pccnarum  alque 
pcrditoruni  iniscria  peroravit,  non  in  pcrsuasibili- 
hus  hiimanoe  sapientix  verhis,  scd  in  viriute  spin- 
lua  Bc  simplicitale  vcritatis,  ulpolccujus  aperueral 
03  Dominus  ,  quein  repleverat  spiiitu  sapicntiae 
et  inteliectus;  compunctaquc  sunt  audientiuin  cor- 
().t,  fundeUantur  lacrymse,  dahanlur  gemitus. 

intcrcrat  famosa  peccalrix  illa,  ciijus  sopra  ir.e- 
nini,  qux  inisereiitis  Dei  tiacta  et  adducta  instin- 
ciu,  qiii  non  vull  mortein  pcccatoiis,  scd  ut  con- 
\erialur  et  vivat,  ad 'poeniienliam  compuncta  est, 
lleiusque  edebal  amarissimos.  Quo  enim  plus  pec- 
catiim  prius  delcctaverit,  eo  plus  poenitenlis  ani- 
iiium  pobtea  nioeror  excoquit.  Der<jccalum  vero  jam 
hoit:iiicm  l:Rtiti%  quoddam  serenum  rcficit.  Oona 
eniin  conscientia  nihil  placidius,  iiihii  tutius,  niliil 
Jcsiivius  esi.  Aliqua  inierseram  quae,  ut  credo,  su- 
pcrllua  non  sinl. 

CAPIJT  IV 

Frater  famiiiaris  mihi  referre  solitus  eral,  quod 
(iuoi  adoiescentulus  essei,  eilinicorum  sedulo  libris 


B 


libut :  Cadite  luper  not;  et  rollibut :  Operitenot  {Luc. 
ixiii).ElillM(iApoc:ily!ii«(vi) :  Et  dicenl  monlibut  el pe-> 
tris :  Ciiditetupernos,  el  nbtroiidilenota  facietedenlii 
tuper  tlironum,t:l  ab  ira  Agni,  quonium  tenit  diet  ma- 
guui  irce  ipsorum,  el  quis  poleril  i{are.'Expergefaclu> 
taiidcm  jnedicibiii  se  modo  vclut  arboris  foliuin 
Iremorc  agiiatuni  in  lecli''o  lcsiabalur.  DcniqMe 
sulijicicbat ,  quod  iiem  in  visu  noctis  aliqnando 
aspexcrit  Dei  ac  virginis  Unicum  iii  crure  pcndcru 
vivum,  qiii  scvcro  se  vuitu  rcspeclaret.  Luce  spe- 
Ciosiis  forma  pr:e  filiis  hominum  vernabal  inxsli- 
mahili,  de  quo  raJius  proccdens  cor  ejnsdem  fra- 
tris  penctrabat ,  et  inordaciore  quodam  aflicieiiat 
sensu.  Lux  eteiiim,  qu%  soiet  lenissima  esse  ac 
desiderahilis  bcne  conscio,  asperrima  sentitur  ac 
formidabilis  male  conscio. 

Indicabat  etiam,  quid  siiiiililer  una  sihi  noclium 
conligerll.  Fosl  iaudes  m:ilutiiias  fralruin  conven- 
tus  in  crypta  sanclae  Dei  Gcnitricis  psalmos  ex 
more  pro  fidelibus  defunciis  eanebat,  dum  ab  aliis 
scorsiim  sedens  atqiie  obdormiens  spiritum  rcpenle 
suum  a  corpore  advcrlil  egrcssum.  Vidcbal  eniin 
el  aiidieliat  psnllenles,  sed  magis  vocihus  inlcnde- 
hal  strepcnlium  loris  d«monum  ,  qui  ad  judicis 
eum  nibiinal  raperc  concurreranl.  Cuin  crgo  aii-. 
giisli*  illi  essent  uiuiiqne  :  nam  hiiic  coiiscientia, 
iiiiijc  (luinioncsargiiebani,  tolo  ca;pil  alTcttu  sanclani 
Genilricein  Cbrisli  et  bealuin  Laiiienliu!»   in:irty- 


intepderel,  ac  suae  negligcns  animae  minus  curaret  C  rein  invocare.  Nec  mora,  sensil  se  in  corpus  relahi, 
divinos.  Nucie  igitur  quadam  per  soporem  sibi  vi-      scd  sensiin  alqiie  indnlgentia  qiiadam,   ne  sciliccl 


«lchaturquod  dies  uiiiversa/is  inslarel  judicii.  Ve- 
niebatii)  nubibus  coeli  adjudicandumFtiius  hominis 
cum  potestate  inagna  ei  majcsiate,  ardenie  ac  ire- 
inenle  horribiliter  mundo.  Rccedebani  subilo  e 
inonunientis  mortuoTum  rediviva  corpora.  Jubli 
candore  lloridi  rapiebanltir  obviam  Clirislo  in  aera  : 
Siyusli  nigredjne  horiidi  fugiebanl  a  facie  illius  iiii 
acerbius  repuianies  quam  videre  eum,  quem  pec- 
calis  exacerbavissent.  Sed  hos  saeva  rapiens  ver- 
ligo  ,  simulque  fislminum  jaclus  impeiientes  cum 
nnalignis  spiritibus  in  chaos  provolvebant  larta- 
Teum. 

Praediclu.s  frater  parum  fulens  conscienliae  late-  _. 
hrtfiu  sibi  quacrebai,  dum  latere  tainen  non  possei. 


niembronim  crates  fragilis  iinpelu   relabcnlis  cli- 
derenlur. 

In  se  vcro  rev*  r.^is  liorrende  slupebal,  dum  anima 
corpiisquc  mirahili  adbuc  glutino  reconciliarcnlur. 
Nutanto  igilur  vesligio  vix  ad  leclulum  reversus 
est.  Solabar  quo  poieram  affectu  ac  sermone  hatc 
aliave  plura  cum  lacrymis  el  irepidatione  memo- 
rantem.  Siquidein  divina  illiim  dicebam  clemenlia 
corripi  nec  esse  pbamasmata,  imo  salulis  coinino- 
nitoria  videre  interdun»  ea  per  specuium  et  iu 
atnigmale,  quac  procui  dubio  fulura  sunl  in  re.  Esl 
enim  saiubre  somnium,  quod  aniraae  facial  profe- 
ctum.  4am  quoe  iniermiseram,  altero  explicahuniur 
lihro. 


LfBER  SECUNDUS, 


CAPUT  PRLMUM. 

Cum  didici.sset  Pelagia,  quoniam  Nonnus'episco- 
pus  io  basiiica  Bcali  maneret  Juliani,  per  duos  pue- 
ros  tabeliiim  misit  continenlcm  liaec  :  Discipuio 
Cbristi  di.scipuia  diaboli :  Audivi,  Domine  mi,  (juoi 
i)€U!t  luus  de  calo  ad  terram  descenderit  non  pro- 
r(cr  JHSUi,  ^ed   ul  ]h'ccaiores  satvarcl,   et  in  qucm 


prospicere  desideranl  angeli,  inler  homines  tisus  $lt, 
cuni  publicanit  ac  peccntoribut  convertalut  tit ,  rfi- 
gualione  illis  mira  se  exhibuerit  coUoquendo  atque 
conveicendo.  Et  tu,  domine  meus,  multam  habet  $an' 
clitatem,  carnalibus  licet  oculis  ipsum  Dominum  non 
videris ,  qui  se  merelrici  Samariluncrj  ad  puteum 
manifeslavtl,  queruudmodum  a  Christianis  didici-  S» 
ergo  tam  benigni  discipulus  es  mngistri,  ne  me  defpi' 


57 


VITA  S.  PtLACL€.  —  LIB.  I!. 


U 


tiat    miieTafn    atqve  piccatricem ,  led  obtecro   illi  A  (>»'!(.  Facta  esl  auiem  illi  ({<ui>nnrt  inaier  spiiiinn- 


per  te  mercar  attignari. 

Ptescripsil  vero  episcopus  :  Deut  non  irridetvr, 
omiilier!  quidquiti  inlendis  vel  cvyitat ,  ei  mtinife- 
ttum  ett.  Humilitalem  meam  ne  lcnlaieiit  :  [bomo 
«nim  peccator  tum  minimut  lervorum  Christi.  Quod 
ti  tuve  taluiis  detiderium  habet,  el  me  tidere  rii, 
vtni,  et  corum'  eoepitcopit  meit  me  videbis :  aliler 
lidere  non  polerit. 

Lecio  niulier  inJiculo  cur:>im  aJ  basilicain  veiiil 

sic  aJ  re<;i>«ieralioiiis  desiJerans  laTacruni,  qiimn- 

aJinoiluni  cervus  aJ  roiucs  aquaruin.  Namopiabiiis 

segroio  s:inilas  esl  :  peclus  coinpunctuin   veraciler 

ad  cnram   lendil  ceieriler.   Nuntialum  esl  Noiino 

episcopo,  qui  ei  cicteros  episcjpos  cvocavit :  san- 

cloqne  oblaia  mulier  convcntni   prociJii  ad  pcdcs 

episcopi,  pa-nileiiliamqne  agciis  dicebalcuin  laciy- 

niis  :  <  Obsecro,  mi  sancte,  imitare  Cliristnm  Domi- 

num  el  move.iris  in  me  visreiibus  piel.itis  ac  niise- 

ricorJia»,   faciasque  Clirislianani.   F.go  enini  suin, 

Doitiine,  pelagus  peciatorum»  ego  cocnum  immnn- 

dilix:  supplico  in  Clirislo  purincari.  >  Ciii  dnm  \\\ 

persua»iss«.'t  episcopus  ui  surgerel,  ail :  <  Sacris  e»t, 

fiiia,   saiicittim  canonibus,  increlriceni  non  dclicre 

Laplifari,  nisi  liJfjiissore  da:o  spopundcrit,  non  se 

inaiis  denuo  prioiibus  involvcn  lain.  i  Ad  qnoJ  ile- 

rum  illa  scso  in   ierram   dedil,  pcJcsi[iie  slringens 

sacerdolis  coinple\.ib.itiir,  alqne  cxemplo  peccalri- 

cis  evaiigeV.cx  rigibal  laciymis,   tergeb:il  capillis. 


D 


lis,  Sic  profecio  Juxla  visum  viri  s:iiicii  columlct 
nigra,  et  niullis  involuta  sordibus  in  lavncro  xletiii 
caiulificaia  fontis  cst,  pulcliraqiic  reviruit  jnven- 
luie,  sicul  rennvaltir  juvcntiis  aquil:r. 

Dco  ilaqne  seiiior  gralincans  dixil  diacono  siio  : 

4  Diem  agamu»  lestum,  frater,  ciim  angclis  Dei  pro 

salule  puellrc  liiijus,  ac  prxlcr  coiisiieiudincm  vi- 

nnm  sumamiis  el  oicum,  qnia  invenit  Deus  dracli- 

mam  suain,  quam  perdidoral,  el  reportavit  a<l  gre- 

gein  ovem,  qu»  perieral.  Qiiibus  lyntanlibus  ac  rc- 

ricicnlibiis ,    cxaudiebanlur    in  aere    voces    quasi 

aliqnorum    vioienliam   paticntinm.     Prince^s  crgo 

perdilionis  li.xc  in  sanctnm  convicia  jaculaliaiur  : 

«  Ouidnaiii  mecum  decrcpilus  isle?  Mea  lollil,  inea 

diripit !  Jain  imposloris  iion  suslinco  contnmaciain. 

Non  suflricicbat  illi,  quod  xxv   Snracenonim  niillia 

cunclosquc  Hcliopolilas  meo  snbduxerii  rpf^no,  quoil 

freqiieiiies  fecerit   rapinas ,  scd  maginim    insu(>cr 

spei  mex   nunc  Inlil  cmolumentuni.  0  sencm  inju  - 

riosnm!  >  Pucllaiu    <ieniqiic    liis    redargucbal  qiic- 

stibus  :    lEia,   domina   Polagia,   qnid   fecisti  ?  Tu 

meum  Jndatn  imitaris.  lile  gradu  ct  lionore  prove- 

clus    apostolico    iraditlit   Doniinnin   cl   Magistruin 

sunm,  sic  tn  quoquc  milii  lecisli.  i 

Diim  liorribiii  i(a(|iic  latrarel  ejnlalii,  vir  sanclns 
puellam  commonofaciobal  atlenrnis.  Qn.i:  crncis 
iRiprimcns  sibi  signaculiim  noii)Cii(|uc  Domini  iii- 
vocans    exsudlavit    in   da;moncm,   et  sicnl   dori<'it 


figebai  oscula,iiiulioeuin  snpersalutesna  obieslaus  c  funius  ,    sic    dcfccerunl    phaniasinala    ejiis.    Ncc 


genittu. 

CAPLT  H. 

lioti  sunt  omnes  tanla  satisfaclione,  collacry- 
nianles(|ue  poenilu.Ii:icm  se  Latili  afTecins  niinqinin 
vidis:e  (c.siabaiiiur.  .Miserunl  liaqi:e  ad  episcopnin 
civiialis,  et  causain  insinuanles,  uuaiu  petiernnl  e 
iIi3C0iii.».sis  exbiberi. 

Qiii  gavisus  in  Domiuo,  misil  Romanani  diaco- 
liissaruin  primain  Nunno  sic  remanlans  episcopo  : 
f  Beno,  Paler  honorabilis ,  le  exspectabani  <ipeia 
isla.  Scimns  quod  os  Dci  cs  dicenlis  :  Si  ejeceria 
pretiotuni  ab  indigno,  tanquain  os  meum  eris.t  Ve- 
uieiis  ergo  Iloniana  invenil  mniierem  sacerdotis 
adliuc    vcstigiis  inlixrentem ,   monuitque    diccns  r 


qtiievit  deccplor  aiiimarnm.  Dcnuo  qnippc  inslau- 
ravil  lcnlaiioncm.  Tertia  dchinc  nocic  ancilla 
Dci  cuin  Romana  in  cubiculo  (jnicscebat.  Ad- 
fiiil,  dormientcm  pul.savil,  com(»cllan.sque  :  «  QuiJ 
libi,  inquil,  domina  Pelagia,  foci?  Iii  quo  coii- 
Iristavi,  ul  me  diniiitcres?  Nonne  meis  opibus  di- 
laia  cs?  Nonne  atiro  atquc  argcnio,  genimis  alqne 
ornamenlis  '.c  insignivi  preliosis?  Ostende,  in  quo 
Ixserim,  quaienus  salisfacium  tibi,  lanluni  ne  op- 
probrio  me  facias  Chrislianis.  > 

Tnra  illa  sisno  crucis  koslein  repnlit  ita  incre- 
pans  :  i  Chrislus  omnipotent  qui  de  liiis  me  cassi- 
biis  cripnil ,  ct  .td  sui  agnilionem  nominis  vocaro 
dignatiis  esl,    ipse  tibi  resistat   pro  mc.  i    Ad   hxo 


I  Surgc,  filia,  ul  exorcizeris,  »  Quaedum  surrexisset,  D  d;c<iion  nialigiiuin  infrcinlens  evanuit. 


(lixil  episcopns  :  I  Confiierc  pcccata  tua.  i  Et  iHa: 
I  Si,  inqiiil,  sancie  conscienliam  cordis  mei  iiispe- 
xcro,  non  inveniam  vel  moinentiini  in  me  boni  ope- 
ris.  Peccala  vero  mea  suiit  inllnilo,  nec  facilc  sci- 
liir  pcr  numcrnin,  qnoJ  sine  niodo  sit  cumulaliiin 
Miseratione  auleiii  Dei  indulgentiam  confido  adi- 
|>isci.  I 

Tuin  iioinen  ediccre  sunm  jnssa  :  i  Pelagia  qui- 
itein,  ait,  a  parenlibns  dicla  suin;  verum  oh  iiiai- 
gnia  ornainenloruin,  quibus  circa  minisioriumorna- 
har  diaboli,Marg;'.ritain  cives  denosninanl  AnVocIie- 
ni.  I  Dixilepiscopus  :  i  {Poiagia  vocaris? —  Eliam,» 
iriquit.  Tunc  calechiiavit  cam  et  liajtlizavii,  cru- 
tlsqiie  inuiiiens  signaculo  Chrisii  cotporc  parrKi 


CAPIJT    UI. 

Agnovi  ccrtc  virgincm,  qu;e  virlutum  lainpaiJe 
iliustiis,  oleo  charitatis  ,  qnod  conscientij;  relinc- 
hal  muiido  vase,  pr.T;lil.i,  supemis  se  niiptiis  cxlii-< 
bere  dignain  salagcrot.  Os  adioni  modesluin  conso- 
nabat,  falbiUxjuium  vitabat  omnimodis.  Ea  milii 
falcbalur,  sicnli  sancl:c  siinplicilati  faniHiarc  cst 
quxdain  interduin  cx  suis  retegcrc  secictis,  dxmo» 
iies  se  nlii|Uolics  ct  vidcre  el  andlre  objurgaiilcs, 
qiiod  immissis  teinerc  siiggeslionibus  vel  veiilameii- 
tis  resisleiei.  Nec  fabulor  :<du.'aioris  Lbio  :  qiiippe 
jani  einciiso  illa  sl.iJio  laborum  justitiu.'  acccpii  bia- 
vitifo:  boata  vivctidi  principia  bealiorc  onclusil  finc. 

Nidl    et  fratrcm  probabilis   viije ,    qui  tumcnlia 


59 


HEINEill  :>.  LALntNTll  LEOD.  .MONACHI 


«0 


Il.cniibiis  phgis  ititordiim  niiiiimeinljra  osleiidcrcl,  A  '|iiis  licnc  &ibi  PcJjgia  proviJil,  opiinitm  cuiii  hh- 


u  (lacinonibus  in  so  visib  lilcr  quo(|iic  grasbaiilibus, 
adco  conliisa,  ut  orc  bangninciii  cjeciarcl. 

VaMbat  igitur  relagia  dic  ac  nocle  .spirliialibus 
ffliidiis  prioriMn  i^^noraiiliam  conntcns  ciim  l;ifry- 
inis,  ei  ftpiiilii  forti  rrcn;ibal  carnis  lcnofitiia. 
Cotivcrsio  C8l  eiiim  illa  bcata  ,  (jh.-k  posl  pcciiilcn- 
t  ain  non  admiitil  pa'nilcnda,  Adlia-iobal  pedibns 
Noniii  rpiscopi,  accipicns  de  doclr.na  sap^eniis,  iii- 
iiiiium  re(:insc  coiifcrcnda  iili,  qtix  a  fiiiibua  lerrx 
sapiciiliain  Yeiiil  aiidirc  Salonionis.  iliu  regem  ob- 
scrvavil  inclyium  :  ista  Cbrisluin,  vcl  CJirisli  digci- 
puluiii ,  qno:  Jam  nibil  ducens  preiiosiiiii  prxlcr 
s::lu:is  xlcriisc  &ppctilum  omnia  rcliuquejc  fcslina' 
bat  cl  Cliiislum  scqui. 


ria  parleni  elegil,  (ju.x  non  auferelur  ab  ea. 
CAPtT    Y. 

Dcciiiso  abliinc  Irienniu  unus  diaconoium  ejus 
orationis  (^ralia  Jcroy)lymaiu  adire  disposniL  Cni 
scnior  a  l :  i  Cum,  (ili,  volum  rcddidcris,  einiacbuiii 
qiieuidain,  Pclajjium  noiniite,  qiii  vilain  longo  jaia 
tcm|iorH  solitariain  agil,  diligonter  require  ;  quia  s> 
eum  videris,  pluriinum  xdificari  ex  ipso  poleris.  > 
Diccbalatilem  dc  Pelagia. 

Dum  crgo  poslmodum  ad  saiiciam  Resurreclioncni 
adorasscl  diaconus,  reqnisivit  de  viroDci,  ac  didicil 
quod  in  monte  manerct  Otiveii.  Et  ascendens  bu« 
miiem  co  loci  itiiuiius  csi  cellulam  ubi  sub  passioiie 


Denique  descriptis  omnibiis,  qti:c  hai)ebal,    sub-  ^  lcrtio  Dominus  oravciai.  Eialbrevis  in  paiiete  fe- 


sianiia  .scilicel  satis  locuplcie ,  posiiil  anie  pedes 
viri  aposlolici,  obi5ecr;ins  iil  pcr  euni  iu  Christi 
pauperes  dispensarelur.  Qiii  Ecclesix  omnia  tecono- 
mo  iradidil  sub  anatliensaie  ad,uran«,  ne  quid  ex 
bis  iii  ejiiscopiim,  nc  quid  InfcMcl  ia  ccclesiam,  s«d 
lolum  usibus  cedcrel  indigcnliuin.  Quod  el  facluiu 
esl  fidei;ier,  di.<pcrsuinque  e.l  beiic  qiiod  congrega- 
tuni  fuerai  male.  Liberiavii  quoquc  Pcl.igia  omntjs 
pucros,  puellasque  suas,  singulisque  siiigulos  poni- 
gens  aureos  moncbal,  ne  essenl  suu;  m^gligenles 
kaiuiis,  verum  religioiie  Lniliarenlur  Cliriiiliaiia. 
CAPUT  IV. 
Aderat  jat»  dies  cc;ava,  quaiido  alLas  buLerd 
<l<>ponere.  Et  de  iiocie  surgens  vc:>tes  sacras  exuii. 


neslra,  por  quam  adveniciilibiis  s.'t!icta  sc  exiiiiic-' 
Lal.  Hanc  piilsavil  diaconus,  apcruiiquc  soliiaria. 
Yideiisque  viniin,  recognovii.  Ipsa  vero  minime  sil) 
illo  recognila,  quia  cam  adureiiiis  sol  poeniieiiii:e 
de.;o!oraverat,  aique  vircns  flos  Juveululis  arefactum 
ieral.  Sed  erai  prolcclo  iiieriiis  jam  piilcbrior  quaiu 
mcniljris,  anima  quam  corjiorc  caiididior.  Oculi 
quidem  dcfossi  indcsinciites  lacrymas,  paUeiss  atie- 
nuaiaquc  facics  prnetendebai  infatigabiles  abslinen- 
lias.  Menlis  sobrielalcm  ptidica  frons  exprinicbal. 
iiiterpresquijipe  inierioris  exierior  esi  boiiio. 

Inlcrpcllans  ilaque  biimilitcr  :   <  lliide,  ait,    lc 
halieinus,  bcnedicle  Domiiii?Cum,  inquil,  deside- 
assein  saiictorutn   hu;c  adire  lcca,  tum   niaxiind 


__.„ —  ,  

tuuicaque  iricina  ei  byrrho  induia  Nonui  episcopi      ad  sepnlcnim  Domiui  adorare  libuif,  mandaiiimqnc 


laietiter  uibe  discessil,  Jerosclymam  se  couiuiit 
adorare  ad  sepulcruin  Domini,  necnon  loca  vciic- 
rari  sancla. 

Inde  in  monte  Oliveti  exsirucla  sibi  inansiuncula 
icgressa  esl  Ghrisii  coluinba,  ubi  liLera  sxcuii  flu- 
ctibus  vacibal  el  viJcbat,  quoniam  stiavis  est  Do- 
niinus,  VigiiJis  frangeLai  corpus  aique  jcjuniis, 
nunquam  os  ejus  a  precibus  ,  ocuii  nunquaiu  cessa- 
banl  a  lacrymis.  >Esluabat  enim  ac  nene  deficiebat 
anitna  illius  ad  amplexus  ei  myblica  Sponsl  festinans 
ccelesiis  oscuLi.  liiuminata  qnippe  Spiriiu  sancto 
coniemp!3iii>nis  fruebaiur  spcculo,  revolvens,  quae 
essel  in  rogno  coelorum  visura,  quod  vim  paiiiur, 
quod  posuiieiiiium  rajMlur  violenlia. 

Nain  el  srcrelo  a  «^uoilam  fratrs  audivi,  quia 
cum  poDniieici  enm  iicgligeiilius  vixissc  Iticluque 
senieiipsum  assiduo  dijudicaret,  ne  in  fuluro  Judi- 
carelur,  miram  perceperit  coiisolaiionem.  Contem- 
plabalur  enim  per  visuni  sanciam  Triiiii.alem,  cu- 
pis  ct  invocationi  ct  laudibus  aitcuiissime  insisle- 
bat  in  speculo  perlucidissinio  ullra  Itoniinis  artifi- 
cium  effigiaiam  ineffabiliicr,  de  qua  vivae  lucis  ires 
radii  emicantes  illum  celluslrahani  mirilice.  Fructu 
siquidem  vera  iion  carei  pocniienlia  :  sorliiur  mc- 
rituin,  si  caveai  peccaium. 

ilaque  dum  Pelasiam  lugeret  Romana  ignoraus  , 
quid  de  spiriluali  accidisset  iilia,  prohibcbat  eain 
episcopus  :   nc  flcvcris  ,   inqiiicns,   imo  gatideas., 


dedil  sciiex  venerjibiljs  >onnits,  ul  ex  ipso  satiit:i- 
rem  te,  qui  precaittr  ttiis  se  Doinino  conimendari 
oraiionibiis.  »  Accepil  hoc  illa  venetaLiliier. 

Post  colloquium  aulem  pronus  adorans  graii.is 
egii  diaconus  ac  recessii  pliiiiinum  xdificaius.  Qni 
regrcssus  Jerusalcm  circuibai  sancloruin  h.iLiia- 
cuU,  et  de  conversaiiouc  Polagii  monachi  Loiius 
ubique  odor  spiraLat.  Jgiliir  tcilio  posl  susccptiini 
Laptisma  anno,  felix  pticnitens  longo  Christi  Jcsider.u 
faligatn,  inultis  tcnlaiioniLus  aiqiie  inediis  prcLata, 
jam  tandetu  diu  desideralam  seniiens  sui  oLitus  ad- 
esse  hoiau],  butni  prosirata  sed  meiite  ci  oculia 
ci^Eio  fixa,  spirilum  Deo  reddidit  ctim  gloria.  lixc 
D  niiiiiri.im  in  ara  poeiiiicniix  inagno  cremala  com- 
puactionis  igne  asccodit  a  deserio  sxculi  Lujus, 
sicut  virgula  fumi  ex  aromaiibus.  Carpit  iiaque  bo- 
trum  supcrnx  duicedinis,  qujc  luleral  fasciculiim 
myrrhx,  pondus  videlicei  mortificalionis,  inarga- 
riiaque  fulgct^s  assumpla  e  pulvere  mundi  locaiur 
iu  £di0cio  coclesii. 

Teriio  praeierea  die  revisen.s  diacouus  lugunuiii 
ancillje  Dei,  dum  nemincin  inlerius  perseniiscerei, 
accessii  aique  consideiavit ,  ei  ecce  ilia  soio  de- 
cumbebat ,  moriemque  nullo  sensu ,  nullo  motu 
praeleudcr>at,  Tunc  luio  fenesirani  diligenier  obsi- 
gnal ,  el  curreus,  quia  migrassel,  urbi  nuiilial. 
Egrediiur  ad  exsequias  Pairum  honorabilis  coelus 
cum  nionachorum  psallcnliis,  ci  corpus  loeo  cffe- 


«  VITA  ET  rASSiO  S.  MARI^  CAPPAD.  -  LIH.  I.  Ci 

renics.  quo  lavarelur,  mKlavcmnl.  ViiliMiies   veio  a  "iTic  cx  loln  concurrii  rcgione   mnliiintlo   insgna 
mulierem  el  ailus   exanimc.s   plusqnam    limpiiluin      ntonacliorum,  viiginum,  tl  pi)puli  uirius.|ue  sexus 
iiilerespeculum,   ac  mirum   spargpre  odurem,  ob-      cum  ccreis   al(|uc    l;iinp:t(libus,    sacruim|ue  corpus 
slupiiere,  magiiiOcabanlqne  Deum,   (]ui  taiu   mira,      pielioso  deiibulum  myrrlio  leriaB  manifaverunl. 
lam  ijloriosa  0[>cralur  eliam  in  sexu  mnlicljri.   De- 


PALMARIUM  VIRGINALE 


SBU 


DE  VITA  ET  PASSIONE  SANCTiE  MARIiE 

VIRGINIS  CAPPADOCIS 

LIBRI  DUO 

JiUGTORE  REINERO. 

(D.  Dern.  Pczios  TheMaur.  Anecd.  IV,  iii,  83,  ex  co<l.  ms.  monasierii  S.  Laurenlii  Leod.) 

PROLOGLS. 


0  quam  deleclabile  est  aique  jucunJuin  divinis  n  lia,  viiaiuroiiuin,pronc.(  ad  vlrlutesaniina.  Neinpo 

rehiis  intendere  animum  !  QuoJ  sapil  maxime  fide-  quosdam  iegimus  Palrum  iniexere  maitas  sivospor- 

lis  anima,  qux  alTeciu  transfusa  in  Dciim   sancli  icllas  solilos  fuisse,  quarum  grandes  cumulos  duin 

Spirilus  merelur  aiiacium.  Nobis  eiiam  melle  dul-  congessisseni   quoniam,  qui  dislralieret,  non  erai, 

cior  hxc  seiiicniia  esl,  eo  magis,  qiiod  eani  a  beaio  igni  snpposilo  cremassc,  el  alias  denuo  factiiasse 

niariyre  Laurenlio  dicimus  prolalani,  cujns  equidem  ad  siniilem  rcdigendas  sorlem. 

dicta  velut  divini  gcmmce  oracuii  sunt.  Frater  (G)  Pliilosophi   quidcm   spirituales  sic   arguinenlaii 

cuvnmqiiidam  pueris  sive  adolescenlibusTereiiliuin  fuerint,  oiiosiialem  esse  inimicain   animae,  quaiu 

legebai.  Setl  scenica  leclio  plus  obesse  quam  prod-  adeo  inseclareniur.  Veruin  improbus  ego  consercii- 

esse   audiioribus    infirmis  solet.   Interea  magisier  dorum  ignarus  juucoriim,  neque  sporlulis  idoneui 

ille  inrirmaiiis  csl ,  ila  ut  pcne  desperaretur.   Qiii  allexendis,  scribcrc  salicm  aliquid  conabor,  adole- 

exlra  se  pcr  exsiasim  facius  plura  vidit  ei  audivit  sceniiamque  ariibus  assuosccre  bonis,  ncc  fornaci- 

meinorabilia,  quae  poslea   scripio   edidii.  Beatum  bus,  sed  codicibus  dedcre  ingcniolum.  Ilaque  je- 

quo(|ue  Laureniium,  quam  prxmisi  .sentenliam,  mi-  miuo  dislinclum  libro  optisculuin  compositiirus  sum, 

naciler   sibi  ohjecisse   (lOii  tacuit,    rcdargcemem ,  cujns    sil    lilulus  :  Palmarium    viryinule.   Eieniin 

quod  ludicris  sordiilarelur,  dum  comico  uleretiir.  C  sancla  Virgo  Maria,   qno  agone   certaveril,    hosie 

Nam  ceu.-^eatur  parum   religiosus,  qui  pecius  vcl  devicio  qualiier  palmain  adepla  sit  ccelicam  ,  iu  eo 

linguam  occupel  nugis  lurpibus.  Diviiia  igiiur  ira-  dcscrihclur. 
tlareei  honesia  .sulubcrrimum  csi.  Augescit  scien- 


'6)  B.  Joanncs  roonachus  Leod.  cujus  scriplum  .supra  dedinnjs. 


LIBERPRIMUS. 


CAPTJT  PKIMtM,  Curisti  ciicurrit  inJefcssa.  Uii  se,  .suamqiic  virKlnV- 

VirgoMaria,genleCappadox,Caesarca;fuiloriunda  talem  vovit,  ei  juxla  Aposlolum  cogilahai,  qure  Oo- 

plebeis  onidem,  scd  Clirisliaiiis  pareiUihus,  qnx  ;ih  niiiii  sunl,  ut  essei  i-aiicCi   corpoic  ac  spiritn.  Ero' 

iufanliadivinisIcgihusimbiil.T  III  odore  ongueiuoiiiin  anhui    Hi»  illa    nobilis    cMjii-,dam   Tcrlulli    iioni.n'? 


<ts 


REINERI  S  LALREMTII  LEOD.  MO.NACIM 


64 


cujus  et  (lcserviebat  obficquiis.  Seil  noliiliLiiem  rar-  A      I.ccia  im|)criali'pagiiia  :  <  Qniilnnni,  prrfcesait,  o 


iii.i  lobililale  nieolts,  diviti.is  paiiperioie  prxoelle- 
bal.  Pliiri»  esl  ciiiui  virliilibiis  poiI(;reqiiim  opibiis  : 
animx  qaam  corporis  poiinr  cst  ( l.iriludo. 

If^itiir  Niualeni  filii  cclebranie  Tt- riullo  cpulis  va- 
nis'|(i«  bnstiassiinulacrii  iininobntc,  consueluin  b.xc 
leiiebal  jcjunium,  conscrvamque  suam,  quu:  obsc- 
tjnia  sccum  prjL'ytabat,  ne  protleretur,  dissiniula- 
tioiie  fallebat.  Qua  diu  tamen  insidiante  latcre  non 
polnii.  Evocaliir  ergo  a  domina,  cur  absiincat, 
quid  liabeat  inocrnris,  disquintur,  jiibctur,  cibum 
capiat.  Cum  Cbristianam  se  illa  dicercl,  ac  semper 
ol^scrvasse  jejunia,  renuerelquc  obtemperare,  tum 
vero  (Joinina  furens  gravia  illi  verbera,  ipsain  in- 
supcr  moriis*poeiiain  inlcnlare.  Alque  diiin  cogit  b.-r-c, 


civcs  ricturi  suinns?  Niim  coiilraire  (loiiiiuorniii 
possiimiis  senientix' ?  »  Ail  qiicin  cnrix  prin«ip^  : 
<  iluinnniijs  nos,  inquiiint,  au<lire  itigncrit,  preca- 
iiiiir.  »  Tuiic  qiix  dicerenlnr ,  adnnlare  prx«e»  iiu- 
per.il. 

CAPUT  III. 
Surrexit  ilaqiie  Nilhaguras[scliolailicnB,  atque  iil 
eral  in.iurati  eloqueiiiia  oris,  omninni  siisr<>pia  iii 
se  persona  sic  elocntus  cst :  <  E/regie  princcp* 
nosir.i;  rivil.ilis  ac  poptili  dcciis,  benigiie  nos  ainiias, 
oramiiK  pru  vestrx  mansueliidii.is  ct  jcqniiaiis  glo- 
ria.  Vir  islc  mullis  rnnclionibus  piiblicis,  naia- 
liumque  prxroj^.itiva  urnatiis,  magiium  ciirine  prx- 
slat  nostr^  auxilium.  fuit  Aiigusturiini   poiitir':x  , 


lla  rcluclaiur,  ecce  a  foris  Teriullus  ingrediinr.  Qui  ^  urbis  insupcr  muner.irius.  Tuin  lcg.itioiiiDns  plnii- 


cngni!.a  causa  llagellan  nni  ilhun  jtibet,  graviierqiie 
ainictam  custodia;  subigil,  cotislitiions  iili  inodicnm 
el  vilem  cibnm,  qiio  iion  sali^ireiur  riMncs,  iino  deli- 
ciens  quotidic  ad  iiicJiain  aniina  servareinr.  Verum 
devola  Cbrislo  fraiigi  niens  non  potuit,  qutn  ctiam 
jugibus  inctimbcbat  oralionibus,  el  cranl  illi  (a- 
crymx  iu&  panes  die  ao  nocle. 
CAPUT  II. 
AJerat  diesjam  tricesimus,  vinculis  g.iudcbat  ct 
Iribulatioaibus  illnd  rcpiilaiis  :  Qui  perseveynveril 
nnque  in  (inem,  hic  taloui  erit  [Mnllli.  xxiv).  Propo- 
nebat  sibi  sanclaruiii  gioriosos  agoiscs  aiinic  palnias 
virginiim.  qu.r  scxu  fr.agiies,  sed  senRii  foitcs  iiuiii- 


inis  pro  pubiica  utililnie  siisccpiis  lantum  sibi  glo- 
ri:e,  (|iianlu!it  amoris  ascivit.  EJiis  doniqne  siiiiiiiiis 
largiiionibus  aucla  res  publica  cst.  Iiirinitniii  pecn- 
iiise  modum  in  divcr-is  fabrici»  ci  balncanim  expcn- 
dil  calefaciionibus.  Siint  el  alia  major.^i,  qiix  pcr 
longiim  sit  enumcrare.  Nam  primuni  xlaiis  tenipiis, 
iii  qiio  lubric.i  viia,  rudesque  anni  calore  juvenili 
llammanlur,  divin.^e  obtcmperans  religioni  evicit,  •  t 
inodcsli.-£  freno  naturu;  jura  ipsius  cobibuit. 

€  At  cuin  sevo  gravior  maiurioris  esse  cocpii  coii- 
silii,  satisfecisse  divinis  so  praeceptis  credens  aliqnid 
popiiio  qiiod  placeret,  invenit.  Bluncra  igilur  aiiui 
auspicantis  cxsolvit,  et  speclacula   propriis  viribiis 


dum  Iriiimpbasseiit,  ei  ad  sidereo.s  Sponsi  thaiaiuos  ^  siimpluosa  comparans  coinmunem  loiius  popiili  su 

liavlt  aspectum,  diim  plurima  inlulerit  agonuni  in- 
signia  nostnc  civiiati.  i£mulas  ctiam  pru>lii  vu- 
liipiates  gladiaionim  iiiler  se  dimicantiuin  civibns 
non  ncgavii.  Neccssitates  proprias  el  in  rein  vo 
nientia  familiarcin  lucra  palri;e  sempcr  credidit 
poslpoiicnda.  Placiiil  ilaque  diis  sacerdolio,  mune- 
ribus  civitaii.  Quin  eiiam,  quod  esl  niaximuni, 
vinci  «clntcm,  Jtiveitis  sacerdos  odocuil,  ostenditque 
non  re^udiandam  io  gravioribusannisTOluptatciu.» 
CAPUl  IV. 
Dum  perorassct,  advocaius  pneses  dixit :  <  Quid 
pruetcrilartjin  splendores  aclionum  adeo  coinmen- 
das,  cl  quod  iiileiiiliiur  crimeii ,  non  refcllis?  Cul- 
paiii  videtur  agnoscere,  qui  dissimulat  excusare.  > 


iiiiorum  ac  rosarnm  conspicuoc  coronis,  qu.i-s  dislin- 
giicbat  vel  pudor  servaius,  vel  cruor  oxspcrsus, 
asceiidissent. 

Ni;ntialum  interea  pr^siJi  est  Terluiluin  priuci- 
palcin  illius  civitalis  conira  principuui  decreia  Cbri- 
sliaiix  in  domo  sua  religiouis  celarc  ancillam.  Ad 
Iribunal  TerluIIus  statiin  peiducilur,  ac  primoribus 
advocaiis,  assistenle  eliani  vtilgi  corona ,  prxside 
jtibenle,  sic  ex  cbarla  rccitaliiin  Csl  :  «  Adrianus 
atque  Anlonius  pii,  fcliccs,  augu3ti,oiiinibus  nosiro 
jure  vivcniibus.  Evenit  ad  nos  vauitas  rcligionis  a 
quibusdam  nnper  inventa;  cssc  eiiini  perhibenlur 
uonnulli,  quibus  nec  saciiricia  cordi  siiil,  iicc  culius, 
quo  uumur,  pcr  quos  sine  dubio,  nisi  ciio  poenoe 


suocurr.Tl  fonnido,  oblitteianda  antiquitaiis  credu- D  Ai  ille  :  <  Nec   puclla,    inquit,    cujus  pro  scelere 


lilas  cs?(  Ycneraiioque  ex>tiiigucnda  inajoniin.  Da- 
inus  ila(|i!e  omnibus  popnlis  batic  legein  c!  singulis 
ha.'c  observaiiilu  Juilicibus  cdicta  proponimus,  ut 
conipcllantur  aii  sacririciuin  singtili,  rebelics  gladio 
uUor(^  fcriantur.  Maliiinus  nainque  paucos  inlerlici, 
quam  oinnes  crr.Tic,  noc  vagari  ut  pecora,  sed  esse 
unius  scniciilia?.  Si  quis  iiaquc  hujus  legis  aut  cul- 
tiis  occtiltauduin  aliquem  puiaverii  cujuslibet  :(>tatis 
aut  sexus,  lerro  ipse  exhalet  spiritutn  edictis  repti- 
gnantem,  facultates  vcro  illius  fisco  inferantur.  De- 
lator  auiem  tanli  criminis  ex  serario  publico  qua- 
dringentortim  donalionc  denarioruin  graluletiir  , 
quatciius  agnoacanl  univorsi,  ncc  uccratuin  pcrjre, 
nec  pr.«mtum 


diuniiius  astal  jinlicio,  sicut  doialia  testnntiir  in- 
siruineiila ,   ab  uxore  donala  csl.  >  Prxses  ait  : 

<  rerltilli  uxor  ino;enua  est  ?  »  Respondit  :<  Ingenua, 
imo  et  nobilitnlis  eximijc.  Nainque  pater  rjus  vir 
Rorcnlissiintis  Clernidis.  >  Praeses  dixit  :  <  Coiiipa- 
rnla  esl  lijcc  ancilla ,  an  vernaculi  educatione 
suscepta?  >  Tertuilus  ait  :  <  Nata  quidem  donii  vi- 
detur,  sed  parenles  ad  nos  ejus  ex  coinparjtioiie 
veiierunt.  »  Cui  prx'ses  ;  <  Socer  luus,  o  princeps, 
incoluiuis  est,  antie  Jam  lali  inunus  rmplevil?  >  — 
Do  medio  ,    inqiiil,  Jain  faclus  est.  >  Prxses  dixil : 

<  Istius  coniumacis  pueilx  parentes  supersunt?  — 

<  Sed  iani,  ait,  couccssere  snperis.  >  Prxses  dixit 

<  llnjus  eraiit   pcrditx   rcitgioiiis    deoruuinc   cul- 


C5  YITA  ETPASSIO  S.  MARI/K  CAPPAD.  —  LIB.  II.  60 

lores? -- «  Eadem  ,   immit,    amcMlia      icnobaniur  A  prolulii  tnnJoin   sciitenliam  :  <  Torliilliis  orc  pii- 

criicirixuni  colonltfs.  >  lUo)  lautialiis,  cui  lionor  pro  meriiis  ropeniifinhis 

AJjecit   iteruin    advocalus  :   i  Equiilem   scias.  ,  cst,  seu  pro  natalibus  cdiior  oplimus,  scnator  in- 

oplime  pracscs,  cum  ista  diuiius  puolia  corlaiiim,  sigiiis,   inipcralori  pariler  devolus  ac  numinibus, 

qualenus   errore  potuissct   libcrari.  Veniin  neqne  qui  el  Icgibiis  satisfecil  ei  cullibus,  cujus  imajjincs 

niulccH ,  neque  flecti   umjnam  poinil.  In    lanlunt  lolain  sa.'pius  per  urbein  eliam  ipse  aspcxi,  iiber 

8Hp|;licii8,  lerroribusquepccinscoriiiKnaciainagrcste  abscedai.  Nullum  calumniatorem,  nullum  judiccm 

concepil.  Sed  xquitali  certe  dctrahilur  ,  si  probilas  nieluat.  Dum  auribuslixc  oninia  securis  intimentur, 

iioininoram  pro   iir.probiuic  plccialur  servorum.  scelesiissimam   niilii  hanc  pncllam  ollerri  jubeo  in 

Bonos  aitjudicart  propter  malos  cruJcle  cst.  Culpas  publiciiin,ul  babcat  ct  culpa  supplicium,  el  popiilus 

reus  culpam  luai.  i  cxemplum.  i 

Tutic  diutina  prxses  liabiia   dcliberaiione   banc 


LIBER  SECUNDUS. 


I 


CAPIT  PRIMUM. 

Igilur  Iradita    virgo    carnilicibus    sicut  ovis  in 

msdio  csponilur    liiporuni.    Traliilur,    injiiriatur, 

Judici   8isli!ur.    Qux   quiJem    ociilos    babcbal    in 

juJicem,  scJ  menle  in  coelo  ri\a  Cliri.slo  s»;  com- 

menJabal,  Cliristum  precabainr.  Clamarc  inierea 

populus,   lollcndjm   liiijiismodi   de   lerra    licbeie , 

gacvis  laleni  pcriro  incenJiis.  Ac  virgo  mancliiK  in- 

Ircpi Ja ,    qiiaiiilo   perrecia    in    Ciirisium    ohantas 

oiiinem  ab  ca  foras  misissel  limorem   llaque,  oculis 

ad  ca-lum  clovalis,  Cbristi   nomcn  coiislaiitius  in- 

vocahai.  Super  quo  prjeses  obsiupuit,  ac  per  iii- 

legraro  fcre  horam  miraculo  spcclaiilibus  fiiil  lanla 

piicllc  cniistaiilia. 
Ttim,  qux  vocarelur,  prxses  inlprrogai.  Respon- 

dit  M.iria  :  <  Cur  de  noininc  rcquiris,  dc  lege  niliil 

dicis?Illa  esse  pcrcunclandi  «Jebel  ralio ,  quae  vo- 

ratur  ad  crimeii.  Neque  e'iiim  natura  iiiiiii   nomeu 

posuit,  3cJ  culliis.  Secnra  iiaque  inlerrogaiioni  liias 

anie    responJco,    nie  Chrisiianani   esse.     Prxses 

i<;i:nr  :  •  Doininiis  lc  luus   bic   opciilur,   qiii    aut 

prxiniuin   conferal  resipiscenii,   aiit  suppliciiiin  in- 

feral  rcpugnanli.   tlige  qiiid  sequaiis.  »  It  apoiidil 

Maria  :  <  Corpori  qniJeiu  meo  iilc  doininatur  nun 

aiiimx.  »  Pra:ses  dixii  :  <  Ciir  religionein  domini, 

anrilla  cum  sis,  iion  scqneiis  ?  >  Rcsponiiii  .Maria  : 

I  Quoniani   ab   infati'.ia  Clirisio    Jicala   sniii,  ci  ab 

ipso   iiilellectu  cl  ralione  Joiiala,  sininiatra   vana 

alqiie  insensaia  respuo,  culliim  ci  taniuni  exhibens, 

(|ui  feiit  oninia,  non  eis,    qiii   ab   honiiiiibus  lacU 

prohaiilur.  > 

Prxscs  dixil  :  «    Ex  qua    succcssioiic   Iixc  a  te 

vanitas  pcrveiiii?  »  Rcspoiiiiil  .Maria  :  »  Lx  majo- 

ribus  iiilonnata  sic    tenco.   ISam   religiosi  parenles 

religiosos  qu.im   diviies   lia!tere  fiiios    cxoptanl.  » 

Praeses   dixit :  <   rnrentes  C.inni    lui    liiijiis    fiierc 

seclaB?  I  Ucspondit  Maria  :  *  Scinpcr  in  liac  manse- 

runl  sacraiissiina  religione.  »  Prseses  dixit     <  Aiilc 

Deucitioiieinne  isiam  susccpisiis  roligioiiem?  quin 

inio  sacriGca,    ut  el    te  ct   Jominum  (uuiii  culpa 

eiuas.  »  ResponJii  Maria  :  <  Qu;p,  cniin  ooinparalio 

lionrais  ad  Deum,  ul  non  nierilo  pliis  lioiiiine  limeri 


"  Deus  debeai,  ciijus  nuiu  nosqnc  omniaqnc  pariler 
regiinliir  elciiienla?  qiiaslibet  ergo  perferam  cruces, 
qiiibns  afliciar,  siippliciorum  accrbilaiibns  :  xqiia- 
nimiter  oniiiia  sustinco  pro  amore  Jesu  Chiisli 
Doioiiii,  qui  et  liic  pracstabit  aiixilium  el  in  P.ituro 
reddet  pr.x-miiim.  Ne  ciiiin  qiixvis  angiislia  vol  per- 
secutio,  faiiies  vel  niidiias,  gladius  aul  periculiiin 
aliquod  £ive  iribulaiio  nos  abojus  sep.irel  chariiatc, 
pcr  Apostoluin  sar.cttiin  pncmoniiil,  ul  q\i:ii  promi- 
sil ,  aJipisci  palinaria  nicrcamur.  liiiic  robtir  cst 
illiij  invictum,  hinc  incxtricabilis  aiiiiiins,  cl  JoIp- 
riim  acerbilate  mens  ipsa  siibliruior,  quod  ci  prj:- 
dicla  sunt  nobis  ea,  quoe  paiimur,  el  niajora  sunt 
praemia  quani  dolores.   Dum  iiihil  ilaqiie  sil  qiiod  a 

QCbiislc  srparare  iios  debeal,  tcslor  illiiin,  queiu 
(liligo,  quein  desiJcro,  ad  qnem  suspiro,  nie  iii  ejus 
duraturam  coniessioiie,  el  malle  ir.uri  quam  vinci. 
Tcrrcna  «nim  relinquere,  ct  coelestia  fcstiiio  as- 
seqiii.  f 

CAPUT  li. 
Pr.Tpses  (lixil:  <  Sacrifioa,  el  qu«  (ibi  immineot, 
evadere  tormeiila  ,  fcsliiia.  »  Respnndil  Maria  : 
<  Toriiionta,  qu:c  minaris,  transiloria  siint  :  illiid 
obsecro,  iii  qiioJ  inlcnias,  non  larJcs  perficcrc. 
Dumiiiiis  mihi  aJjuKtr  esl,  iioii  tiiiicbo,  qniJ  faciat 
milii  bomo.  >  IiiiiigiiaUis  pr.'csos  suppliciis  cam  , 
jtihel  applicari.  Qnx.  lanlam  popiili  iniscrationcni 
adcpla  est,  ul  a  circiiiiisiamibus  hicrymx  fnnde- 
rciiiur,  m.T^nisqiio  illi  claniorihns  veiiiain  postiila- 

D  leiil.  \criim  accclcrari  poenaiii  urgobal  praisidis 
insania. 

Uursiim  pnpiibis  i.i  clamorem  cxcilatus  judirem 
argiiebat  sarviiije;  vocifcralio  namqne  una  lolius 
cral  ooronap,  hicerari  virgiiicin  crndolilaK?  juJicis 
non  iiUione  pcccati  :  (^onlra  leges  agi  oinnia,  nec 
aeqiiit:iiis  jura  servari.  Slupens  proinJe  pncses,  ad- 
riictiisque  cbmoribus,quippo  qui  pixtnmnliuvocum 
ipsa  ctiam  pntarcl  leola  niere,  rclaxari  virginem 
pr:i;c.pil.  Unde  ciiin  popiilo  snliifaoluin  creJeret, 
jain  sccurior  :  <  Qmc  vos,  inqnit,  o  eivcs,  .urepsil 
iiisaiiia?  qniJ   vociferainini  ?    quid  inslalis  ?  suid 


67 


HEINMU  S.  LALKICNTII  Li:OD.  MONACIII 


m 


8lrepilis7an  ul  inipcrnlorurn  pra^c(;itt.i  violci.iur  d  \  UirDiium  scilcltil  s.ipitliiriniim,  siinifii»»  l.  nclril  fen.H 


Kiiil  iinpuiiila  sccicr.i  ?  »  Ll  :>cclaiii.iliiiii  esl;  s  li 
ncmo  leglbns  sacris  inaniis  a'sliinjveril  o!iji-ciaii(l:is. 
Sanxil  liomiiioruni  majesla.s  vel  S3cri(lc:irc  singiiU^s, 
vcl  capit;tli  subj^iccre  scnlcntix ;  iion  s:icii(ic.il  iiac 
puella;  poenam,  qna;  dccrelo  contiiielnr,  cxcipi.iJ. 
Qiiiilnam  divcrsis  cruciadbns,  qiiidnam  (Joloiiim 
gciieribiis  cx(juisili8  pcrnrgclur ?  Inlcifuerc  jiiBiiis 
es,  non  laceranJo  coiisnmotc ;  Iiomiiicm,  non  bc- 
stiam  ju(!c.\  se  ralionaiis  il(.>bcl  ngiiosccrc. 

[>iim  ergo  Iridiii  poslnlaiciil  indncjas  vir;;ini,  &! 
fotlc  ab  iiiliiilionft  poluisscl  rcvoraii,  pr.cses  an- 
nueiis  :  t  Do,  ail,  quod  petilis,  spaliiiin.  Vos  Llan- 
diliis  agiic,  qiiod  lerroribiis  ogo  non  potui.  >  Ail 
vero  nd  pucllain  :  i  Si  pciitns  acccpcris  indiK  i:is. 


doilalis  ol  gloria:  il.nin  consiili->taiit  alcin  Liiigciii- 
tu:ii,  tlni  fndui  etl  ol  edieiit  ut^iue  nd  iiiorleiii,  tnor- 
tem  nuieiii  crvcit  {1'liilip.  u).  Quem  cliam  fratri  prx- 
lcmlcbal  iii  (rnrc  [lenlcn  ein  vclnti  admoiiciido, 
qiiali  <in;inio(|'ie  pr<(  pf.-cc.iioribns  non  pcpcrcissol. 
Qiio  affocln,  0  ;iiiliii:i,  qiiilnis  cvplicom  verliis,  o 
liii^jia,  qiio:iioil()  p;ileinis  illiim  astringenjl  alqi:o 
amplc  l.ircliir  ulnis  ?  Spirilus  quoqiie  sanclus  in 
spccie  viseb:i(iir  columbsc  incomprelien^ibililer  , 
iiiciraliil  ter  a  1'airc  procidcns  ct  iMJio.  Qiiin  et  tiiii. 
Iiis  tandidis  erat  littcris  taiil;»;  inajcslaii  superscri- 
pliis  :  Lgo  aum  bcns  Abraham,  Deus  Itaac,  Deut 
Jacob  {Malili.  xxii).  Iii  qnam  scilicet.dum  piMJictii» 
fratcr  dosiiler;tniissiiiic  aspiceroi,  occiirrebal  cogi- 


s:»crificaic  consenlias.  »  Al  ill.i :  i  Qno.l  oplimiim,  "  lalioni,  qiKinia  aiiim.e  vivaciias,  quania 


inquii,  esl  tenco,  neque  indiicias,  iieqiic  bumaiiam 
reqtiiro  indulgentiam.  >  Prscscs  dixit  :  i  Do  lameo 
spatium.  Si  ic  in  liac  deiiiccps  invcnero  contamaci 
profcssione,  acerba  fcriam  suppliciorum  aniniad- 
versione.  >  Quai  ail :  t  Imo  le  plurimtim  obicslor, 
cptirr^e  pr:»:ses,  si  qua  niex  cura  uiilitalis  le  movel, 
m  Tertulium  dcminum  mcum  ab  hac  immunem 
culpa  liabcas,  t«a«|!ie  aucloriiaie  absofvas  jiidicic, 
quia  iu  profcssioiic  isla  iiiliil  ccrte  oper.'.tus  est.  > 
Pireses  dixil  :  <  Jam  liber,  jain  absofutus  esi.  Tii 
poi  ro  si  ad  dcos  meliori  te  consilio  transtuleris,  ci 
digns  remuneraberis,  et  liberlale  (lonaberis.  »  Kc- 
spoiuiii  Maiia  :  *  Uiberlatem  a  Christo  jam  merul, 
m  domilis  viliis  el'  faisitaie  calcata  studcam  virlu-  ^  Erit  forsilan  qui  hxc  faslidiat,  qiii  hxc  vilipendat, 


carnis  ebscl 
iiinnnnac  fr.igilit:is.  Auiliviiqiie  unuin  proiinus  c 
saiictis  rc<pondciitcin  :  //ue  {ecit  not  el  non  ipti 
nos  {Ptal.  xcix). 

Dein  cuni  cocpisset  dcorsum  iiiiendcre,  animau- 
VLrlil  tcrrain  iiireriiis  jacentiim  ad  lelhorcie  imrncu- 
silatis  compxralioiieni  qoasi  Lreve  ac  roiuiidam 
foi  nacis  coipiis ,  qiiod  undique  oceaiins  aliuerel. 
Qoofirca  jamsilti  vidcbaturperspicuum.quoJ  bcaius 
Bencdiclus  corde  iii  Doiiin  dilaiatus  omnein  anle 
se  adduituin,  ct  veinl  sub  uno  solis  radio  colleclum 
vidisse  niundum,  legiiur.  In  se  autem  revcrsus  da 
quo  luininc  iu  quod  obscuruni,  de  qiia  felicilale  in 
quam  recedisr-iol  calainitalein,  mccrendo  revolvebat. 


libcs,  ac  lesiificer  verilati.  Tu  qnse  promitiis, 
vani  £t  caduca  sunt.  Quid  aulem  prodest  homiui,  si 
vnitersiiin  mundutn  tucrelur,  anima  vero  su(v  delri- 
uienlitiii  faciai  {Luc.  i\).  » 

CAPUT  ?SI. 

Virj^o  iiaqiic  absoluta  libera  iencbaiur  sub  cii- 
&tGdia,  qnae  fcite  cum  orarei,  ei  oculos  in  cijelum 
esluHsset,  atqne  irium  decaniarei  Psaimi  versiculnm  : 
Levavi  ocidos  meos  in  montei,  unde  venlet  auxilium 
nuhi  {Psal.  cxx),  silirciqiie  aninia  ejns  ad  Deum 
fo.^itein  vivum,  subito  conie  diblato,  UIainiti?^iisque 
botjunis  sensibus  inloriotis,  vidil  glorium  majeslalis 
iii  escelsJs,  el  ssnctorum  clioros  suis  dislinclos  ordi- 
nibus  in  voce  exsuUaiionis  ei  coiifessioiiis  concinere 


qai  objiciat  :  Mulios  errare  fecerunl  tomiua  (Eccli. 
xsxiv).  Verinn  cgo  crronea  noii  diico,  qtiae  plus  sf- 
ferant  profeclus  qiiam  defcctus.  Qnae  ad  virtiitem 
incitat,  s;iliibris  visio  cst.  Spiritum  pielalis  com- 
puiiclio;  spiritum  vanilalis  comitatur  coiifusio. 

CAPUT  IV. 

Parabal  igilur  virgo  saiicia  evaderc  dc  nicdio 
naiionis  pefvfcTsce,  el  vclnt  coiumba  iauoccns  elTu- 
gerc  de  laqueo  aucnpum.  Opporluniialem  provido 
nacia  fugain  iniit.  P(enaium  forsiian  airocitalcm 
nformiuaveral.  Humaniiin  lioc  fiiil,  diim  cl  Salva- 
tor  itunis  ad  passioiiem,  coppit  jiavere  tl  locdere  {Midt^ 
\iv),  ei  factiis  sit  sudor  ejus  aicut  guiics  tnnguin  t 
dpcurrcniis  in  lerram  {Luc.  xxii).  Sed  lidelcin  spons:»; 


J;iti]e;n  sanci.x  Trinitali.  Qnapropier  lanto  exhila-  j)  agoncivi  jain  coiouari:  Sponsas  ccclesiii  dispoiicbat. 


raia  csl  gatidio,  !:lj;itn  paradisi  se  acsiimaret  amoe- 
nit;i!ibus  isiUomissam.  Pia  siiiuidesn  iii  Beum  anima 
iion  polest  iislcrdum  non  videre,  quod  amal,  forii- 
quo  oigit  cbariiale,  quod  desidcrat,  cum  dniitur  in 
pnrsenii  etiain  s^ociito  hiimilibus  aiqtie  ainiclis 
fuluraj  rcmuneratioiiis  qu.xdatu  primilijc. 

Nain  cl  qiiidam  fratcr,  qiii  assidiio  corilcmpla- 
tioiii  diviuac  ItsliaLircrel,  niiiii  aliquando  iiarravit, 
quod,  diim  oraiionibiis  cl  nuillo  liiclii  pro  suis  ossol 
peccalis  quodam  dilucuio  aniici.us,  ropciile  iu  su- 
perna  sit  f;ipiii5  pcr  spiriinnf.  Viilchal  saiiclam 
Trinitalcm  habituilino  prorsur<  admiranda.  .^iiliqinis 
lUtt  dierum,  Palcr  iniscricordinnmi,  cl  Doiis  tolins 
coiiiolalionis    nive©   capile,  vuliu  ruuiaiiic    supev 


Duai  eiiim  a  persecuLciribus  se  in5(i(iui  scnsissoi, 
lota  ad  ipstim  menie  convcriitur,  ct  iil  in  paoe  jaia- 
jam  mereauir  biisclpi,  txoral  cnm  lacryniis.  Pro- 
fofto  niiraud;e  novilaiis  miracnlum  I  Vcrdin  si  aii- 
clorem  aUenderis,  noii  viuci^iiur  les  incrcdihilis, 
quia  iioii  est  inipossibile  apnd  Deuui  omnc  vcrbum. 
Graude  ?ax(im,  quob  ohvium  jacebat,  sese  scindeiis 
nicdiun),  virginein  sinu  quasi  maienin  excepil,  ite- 
rumqnc  a.lduttis  iii  .solidum  parlibiis  corpus  jam 
e-ianiine  sopiilcri  vice  in  se  recoiididit.  Magitifica- 
vit  cigo  Doiaiitus  faccre  cuni  virgine  sua  salulare 
tan)  iiisoliliim,  ac  ne  malitia  iiuiiaiet  iiiloIIo< tuni 
fjtis,  aul  liciio  dccipcret  aiiimam  illius,  proporavit 
tihui)  cducercdc  u.edio  inifiuilalum,  (pioiiiam  gralia 


C9  VITA  S.  TIEUALDI.  —  LIB.  I.  10 

el  miscricorilia  esl  in  sanoios  ojus  cl   rcs.pecUis  in  A      Al  vero  qiii  evasisscnl,  ad  profan.i    ijoloriiin  li- 


elecios  iiliiis. 

Al  carnirices  innqiiam  cancs  rahiili  locnm  iiida- 
gine  claudenlcs,  scnil.ib.mtiir,  sicubi  prccda  (ain 
suLito  silii  prxrepta  l.itiiarel.  Dcpreiieiidcriini^ine 
iii  silice  cxlremas  virginti  amictiis  uras.  Siipcr  qiio 
incredibili  sliiporo  allonili  rem  pr.csidi  gcsl.un  iii- 
limariint.  Sed  inali  unde  fie.-i  deljoreiii  mcliorcs, 
Guiil  inde  noiiniin(|iiaM)  deteriorcs.   Jiiilex  crgo  itii- 


mina  confiigienlcs  duin  sacrilega  ambiniii  .Tllarii. 
inlericre.  Suffr.igia  qiiijipc  ncqnic(|ii.im  i\  illis  spc- 
r.inlur,  qui  sibin  Pi  siiffragiiri  nci|ne  tnl  riiil'iCO:iiiis 
etiain  aiile  ipsam  a:dis  jiiu  .m  spiriium  fiidii.  C^ro<i- 
siis  denique  i^iiis  a  Doiniiiodevoravil|)opu!iim  s'mhl 
cl  xdcm.  Periit  ilaquc  inini^lra  crii('eiilatis  iiiiilti- 
tiido ;  qur^ntoqiic  illic  plura  liabiicre  niiniiiin,  lanio 
ad  ignis  aiiginenliim  inaJDra  incendii  suggesia  su:it 


pius  pariim  ira,  pariim  admiralioiic  pcnnoliis,  jiis-  roii;€iila.   Pcciaiis  igilur  siiis  impntent,  quod  iii- 

sil  riiilocomo  priiicipali   Neocliorcnsium  liviialis,  censi  ;  dconim  niimcro,    quod  diuliiis   coiiciemali. 

iil  multitudine  collecia   idem  saxiini  rcstiniis  dirii-  Summa  eonim,  qui  (ain  repeniino  cnsu  quam  iii- 

tuni  procederct.  Siatim  prxconis  vocc  popnlus  cun-  ceiu^io  absiiinplisiint,  diio  miliiuscprmgeiili   Quibiis 

grcgaliir.  vcro  evasisse  conligit,  iu  ci>tiatcm  tremcbtiiidi  rc- 
Jam  Tentum  ad  lociiin  fiicral,  el  rem  perficere  „  fugcrnni,  ei  magnis  iiliiqiie  conclaniabant  vocibns, 
laborabanl,  cnm  rcpcntc  coruscatio  spleiidoris  magiia 


emicuil,  atqiie  iiorrisoiio  loniini  eriinipenlc,  ul  ip- 
sam  peiic  macliinam  credcres  cncii  dci  idissc,  (erra 
conciissa  est,  nutautiaqnc  corruere  omnium  vcsligia. 
Ei  ecce  duo  coBlcsiis  milirKe  equitcs  cursu  vclocis- 
simo  pcr  viam  oricnlis  a  supcinis  descendenies  oc- 
ciirrerc  ad  spcctaculum,  qiioium  equi  «ive  candi- 
dioros,  oniatus  onuiis  csftCt  .".urens,  sidcreis  ipsi 
rut.Iaroni  fulgoribus.  Qiios  siinul  atqiic  videnini  qni 
.fderant,  ianio  liniorc  qiiadam  vi  divina  pcrcuUi 
sunl,  quod  fugiente  sensii  alqiic  aniina  cutum  in 
iiiortcm  oculi  claudereiitur. 


niagiiimi  cssc  Dciim  Marix>,  solum  esse  Deum  Cliri- 
sliaiiornm,  ct  justa  ejus  csse  judicia. 

Qiioniani  ergo  aliorum  perdilio  aliornm  paril  plc- 
rumqne  saluicm,  iiiuhi  pwnilenliam  prisliiii  agcnlc» 
erroris,  coiilulcrinil  sc  ad  verilalcm  fidci,  apposiia- 
qiie  sunl  ad  Deuni  circiler  tria  miliia  liominum. 
Crescebat  aulcm  credentium  miilliluiio,  quia  post 
pcrscculionis  proccilaiii  pax  iiccle!.i:s  daia  esl,  dum, 
imperanle  Jcsu  ventis  el  mari,  facta  esset  iraaqnii- 
litas. 


REINERI  MONJiGHI 

FLOS  EREMl 


SF.O 


DE  YITA  S.  TIEBAIDI  MONACHI  ET  EBSMITi 

LIDRI  DUO. 

(0.  Bcrn.  Piztcs  The$.  Anecd.  IV.  iii,  95,  cx  eod.  ms.  nionasterit  S.  Laurcnlii.) 


PROLOGUS. 


Ad  gloriam  Dei  profpcliiniqiic  lcgoniinm  <-i  aii-  C 
dienliiini  vjrlulcs  rocensenlnr  alqiic  opcra  sanclo- 
rnm,  qnaieiius  in  eis  cognoscalur  el  landotur  gra- 
lianim  dator  mirabilis,  .ic  pra^clarac  cxcniplo  viriu- 
lis  fecuiidie  mcntcsgermina  bon.-eprfireiaiilaciioiiis. 
Typico  apud  bistoriam  facto,  qna  scribiliir  Jacob 
saiiclus  vngas  populeas  virides  cl  aRiygilaliiios,  cl 
cx  plal?.nis,  iit  c!»  parle  dc.corticassc,  dcltacti:..qiie 
corticibus  in  eis,  quse  spolinta  fueraiil,  candor  ap- 
part!!! ;  \\h  vcro,  qwp  ii-ii^^gra  eraiil,  viridia  corn:.Tr.- 


scrnnl  :  posuiiqnc  ca  in  cafialibus,  nbi  aqna  elTiiri- 
debatiir,  ul,  cnm  vcnissenl  grcges  ad  bibcnrlum, 
antc  oculos  liabereni  viigas  oves,  et  in  conspcclu 
carnm  concipeicnt. 

Eo  nimirum  mudo  iii  Eceiosia,  ubi  vivcnlcs  fliiuiit 
aqiia)  cojleslis  doctrimr,  (jnilflis  gres^es  polanttir 
ndrlinm,  posila;  siinl  virgx  virides,  \irua?  c;indi.l;c, 
sincli  videlicet  viri,  qiiilms  et  (iiioi  viror,  et  vil.c 
rectilndo,  candorqnc  Loiii  inest  opeiis,  liir.iuin  iii 
aspeetii, 'Hioium  doctir.ienip  aiqiie  vX.citipiic  uv<,s,  id 


71  ItKIlNF.nt  S.  LALhi: 

csl  simplices,  jiitla  Propliolajn  roncipinnl,  cl  fjuasi  A 
pariant  cl  pariiiriuiit,atqiic  spiriluin  saiiKis  raciant 
in  lcrra,  {^raliilelnrqiie  Sponsiis  ot  dical :  Omnet  ge- 
mellit  felibui,  et  $lerilit  non  ett  inler  eat  {Cant.  iv). 

Siiin  quitlem  ini|icritus  laai  sornione  qnain  scicn- 
lia,  iilpolc  qiii  cum  Csau  per  lu&tra  ferarum  ve- 
nando  non  discurreriin,  qiii  per  au<litoria  discendo 
non  sim  vagalus  philosr.pliorum;  quiii  poiiiis  cum 
Jacobsimplice  penes  matrem  Rebeccain  in  laberna' 
cnlo  scniper  resederim,  regularejugiler  in  Ccclesia 
oiium  obserTaverini.ifllerni  tamen  Palrissnpienlioi 
ac  Vcrbo,  quod  ex  orc  inranlium  cl  laclentium  p«r- 
fccil  laudem,  confido. 


NTIf  LIOD.  MONACIII  7i 

l({iliir  laudniiil(:m  i;M)iiacliu:^i  iiidignus  licel  lau- 
d:il)(i  iiionacliiiS,  0|iMS(jj|iiriiqiie  diiobus  coiini  ium 
libiis,  cui  |ti'.('piiig;ilur  lalis  lilulus  :  Z' /oi  neini. 
Qua  cnim  vila,  qnibds  norucrit  Yiriiiiibus  ercmiia 
et  nionaclius  Tiebaidiis,  in  eo  cxpediam,  alque  iil 
primi  lencllji  adliuc  xiatis  ^el  piicritix  flores  in 
liunc  coalescaiil  rrucinm,  cnilar.  Nain  saliibre  est 
btuiiiis  peclus  cxcolcre  Iioiiestis.  Oiiosilas  qiiippe 
fruiiccs  alil  viiiuruin,  quos  ut  prxcavcrim,  studurc 
jiivai,  qiio  vcste  nigra  tanquani  iiii^jris  lixdorum 
logatus  pclliculis  de  illa  quiitptani  assequar  beii»fdi- 
ctione,  quani  lulil  fialer  leiiis  a  fratre  piloso. 


LIBER  PRIMUS. 


CAPllT  PRIMUM. 

Apnd  tcrriiorium  Scnonense  Tiebaldus  qiiasi  ge- 
nerosx  arboiis  flos  clara  progeisiHis  stirpe  fuil , 
pencs  caslrum  vero  educaiiis  Pruvintim  siib  llein- 
rico  Roinanoruni  impcraiorc,  ct  Ileiurico  alq«c 
Pliilippo  ejus  lilio,  Francorum  regibus.  Parenies 
illius  ab  Odonc  famosiasiino  Campanorum  oliin  co- 
mite  duxcre  gcnus,  iilo,  qui  ob  insoleuliam  circa 
Barum  caslrum  a  militiis  oppressus  Lotbaringonim 
aique  csempius  esi. 

Ipsc  inler  priina  inranLise  rudimenla  boneeprotulit 
spci  ex  sc  indicia,  ut  videri  frivolum  noii  debuissel, 
qtiod  cum  micabilein  in  vila  fore  anicula  pauper  spi- 
ritu,  dum  adhuc  utcro  clauderetur,  prxdixeiat, 
cum  id  Tiebaldus  qiioque  prreilixerii  episcopus 
YieRnensis,  avunculus  aviss  iilius,  vir  scilicei  pro- 
balsc  sanctilalis,  a  quo  el  icquivocum  noineti  iraxil. 
Formabalur  ilaqtic  sensim  sclale  et  gralia,  ornaba- 
lur  morum  insigtii  purilate  vel  modcstia.  Est  enim 
iutur^e  virlulis  magniim  specimen  parvuli  sincera 
imlolcs.  Deinde  iibi  primum  juvenilis  lobur  «latis 
alligerat,  sanclis  agehaiur  sludiis,  loca  visitabal 
sanciorum,  parcimonia  el  oralionibus  lubiicam  fre- 
«abal  xtatcin  verborum  Domini  diligens  aiidilor. 

Vitse  porro  ercmiliCce  zelaliis  poiissimum  phiioso- 
pbiam,  qua  contincnlia,  pauperlale,  divina  noret 
coniemplaiiouc,  htiic  so  proposilo  dcvovil,  clamqiic 
pafcniibus  quemdam  laudaium  crcmilam  in  una 
Scijuatitc  Uumiiiis  insul;  rum  degcnlem  adiil ,  ac 
stiam  apernit  volunlatcm.  lilc  juvcni  niililaiuro  mi- 
lilis  pr3emos)sir;>.i>s  ollicia ,  diligenlcr  inslrusit  de 
oiiinibut^,  commendalumqiic  Clirisio  dimisil  a  se. 

r.aqiic  Tiebaldus,  qua;  jeiro  siinl  oblivisceiis,  ad 
ea  vcro  qnai  siiiil  priora  exlciidcns  scipsiim,  ad  de- 
stiiiaium  pcrsequebaltir  braviuin  supernoe  vocatio- 
nis,  el  reliclis  pairo  vci  malre,  fralribiis  vel  man- 
ripiis,  amplissiraisqiic  praidiis,  quidquid  dciiiquc 
est  inundi,  proximo  Pasclia  lanquam  mililix  sum- 


B  piunis  cinguliim,  cutn  Iribus  sociii  milite  scilicet 
qiiodam  sibi  familiari  ct  suo  et  iliius  armigcro  vc- 
iiii  Remis,  hospilalusqiie  iii  uibe  csl.  Tunc  oppftrlu- 
iiilate  se  exciiliendi  de  manti  yEgyplix  domtiia>,  vi- 
dcliccl  pompx  sxcularis,  reliquil  pallium  ciincii: 
supcllectilis  el  fugil.  Dimissis  iiam<|ui',  domi  lam 
equis  qiiam  armigeris  cuiii  collcga  lidbsimo  vrbiti 
aiiiicos  sahilolum  exiens,  lalenlcr  iu  auiciiora  dis» 
cessit.  L'bi  duos  obviam  habentes  pcregrinos  op- 
timis,  quibus  iuduii  er£.ni,  vestibus  seso  spoliant, 
egenos  vcstiunt,  eorum  vililius  el  abjcciis  induunuir 
cilicioiis.  Iia  scheaialc  commutalo  iior  firiiint  viri 
iiiisericord«s  ad  locuni  Ptango  (7)  vocabulum,  qiii 
eial  ii!  Teulonicorum  rcgno.  Memor;iljilis  piclas! 
Ycslierunt    in   pauperibus  Cbristuii),    quo    miiiidi 

C  evaderent  nudi  iiaufragium. 

CAPLT  n. 

Pra?dicto  igiiur  loco  diuiiiis  remoraii  in  fanie  ct 
siti,  in  frigore  el  nudiiaie,  in  jejiniiis  el  vigiliis 
niiillis  cgere  vitam.  Elenlm  jnxla  quod  canilur  iii 
psaliwo  ;  Manus  eorum  in  copliino  servUjrunt  (Pial. 
^xxx),  quia  paiiperes  pro  Chrislo  pcrcgrinique  facli 
ob  quaereiuia  necessaria  vilissima;  se  siiliiniseruni 
serviliiii,  fenum  sc.Iicel  e  praiis  sccando,  lapides 
porlando,  jumenlorinn  mundando  doiniciiia,  car- 
boiies  in  opera  eflicicndo  fabrilia.  Tcnui  pcrinde 
parto  cx  lahoribus  siipendio,  nudis  ad  Galiiciaii) 
cxicTc  pedibiis,  patrccinia  beali  rcquisitum  Jarohi. 

Invidit  diabolus,  et  eoruin  obviare  profertibus 
p  iiisiirrc\il.  Nequc  aulem  propalam  ausuin  hoc  ha- 
btiil,  sed  Iraudem  paral.  Nam  reverlenti  aboraliuue 
Tiebaldo  iti  liomitiis,  qiiam  fimissel  lorina,  .se  op- 
pDuil,  iii  lerra  steriuiur  obiiquus,  eiqiie  lapsum 
facit.  Slalim  Cliiisium  illc  iiiclamal,  ciucis  se  arm^at 
sigiiaciilo.Qiiod  non  ferciis  illusorevanuit.  Sed  lenia- 
tiunum  moicslia  jusiis  csl  coronarum  materia.  bti- 
moncs  impugiiaiit,  dtfundit  Ciirislus.  Prxuiia  ina- 
jores  majoru  merenlur  agoiies. 


(7)  Al.  Pilango,  Pilindo,  Picingo. 


It 


V>  VITA   S.  Tlr.BA 

Voncral  posi  Ir.ec  Ticvcrini  ciini  colloj^a  vir  licd-  A 
liis,  iliiqiie  invciiU)  (talre,  adiiioiiniii  (ristains  csl. 
ti  al  sii|uiJein  illi  ailversarius  in  vin  Doinini,  el  eum 
rcliiicre  in  sseculo  iiilclialiir.  Ip>e  vero  tencns  iii- 
coiicussum  (|U0(l  legiinr  :  Qui  amnt  pnlrem  uu.'  mn- 
irem  super  me,  non  est  me  diijiius  (Mutlli.  \),  patris 
vel  sxculi  conlcniptu  a(lli:i:sil  po^l  Cltiisliiin.  R:i- 
jiiluns  igilur  cniceiii  6uaiii  desiiJerio  adoratKii  vc- 
iierabile  Jerosolyniis  sepulcruiii,  iloinatn  prinio, 
lieiii  Veneliam  mare  Iransidirns  accessil.  Qna  iii- 
tniiione  fines  p.^rvagalus  Jtalia;  iii  locuin  (icvciiil, 
qiiem  (8)  Salanicam  vetustas  dixit,  plac(iiti|ne 
roiiiorari.  Loco  siquideni  peHuslralo  rcperil  saltnm 
latc  sp<')iiosiiin,  ac  veleris  ruinas  ecclesix,  ct  a 
«lominis  iuci  obicnla  liabitaiKli  licentia,  (jiiod  iiicnte 
jaiii  oliin  concopissct,  vivcre  scilicei  solit.iriain, 
iniplere  aggredilur,  rabricatoi^iie  tu^driulo  iiovus 
ei-eiinim  iliam  liabitator  inscdil. 

Tuin  vero  qnas  sibi  agonisla  forlis  cruces  iinpor- 
lavil,  evolvere  lunguin  est,  in  jejuniis,  in  vigiliis, 
iii  orationibus,  in  maceraiione  cartiis.  Pritno  qni- 
(lem  carnibus  atque  otniii  piiigucdine  absiiiiiiit, 
liordeaceopane  tanliiiii  et  aqiia  naturae  quam  vcntri 
salisraciciis.  Enimvero  spirilii  ad  rortiora  invale- 
scenle  ei  liuiuana  jain  supergrcdiente,  ipso  pane, 
otiinique  siin  polu  negato,  rruclibus  tniitum  sive 
Iterbis,  iierljarumqne  radicibus  aliqiiot  violilavit 
uiinos  cilicio  semper  ulens.  Qnippc  obsequiis  pasce- 
talur  bomo  inlerior  cceleslibus  ci  coiilemplutione 
assidna.  ul  jam  miiiiis  extcrior  de  cibo  cogilaret  C 
inaletiali,  lottrsfnio  in  Deo  roqiiiescebal,  plane  ul 
«licere  tanlum  pos.set  :  Sub  uiubta  illius,  quem  deti- 
derareram,  tedi,  el  fruclHs  eju$  dulcis  gutluri  rueo 
(C-iiil.  ii). 

C.\PUT  \\\. 

Acium  igitur  esl  superna  dispensanic  gralia,  uli 
|U(>licientibus  nieritis  a  pia<sule  Liudeciierio  (9), 
viro  speclabili,  per  gradus  ccclesiasticos  ad  sacer- 
«luliuiii  tisque  iii  Vincenliana  proniovcrelur  Ecclc- 
sia  ,  quaienus  qui  jaiii  carnis  erai  inortiflcalione 
\iv.i  Deo  faclus  bostia,  vivificum  illi  et  acceplabile 
s^iciificium  sacrosaiicta  iibarel  in  ara.  Nani  libalio 
prubaiur  gratior  ,  quain  coiiversatio  cominendat 
inclior.  Silcniio  anleiii  iion  dcbel  suppriiiii,  unde 
(tossit  quilibet  ae^iilicari. 

Audivi  secrctius  a  qnodam  sacerdole,  qiiia  duui 
iii  cclebralionibus  niissaruni  .niystcri?  couficcret 
revcrenda,  ila  inlerdun:  qnodam  vaporc  ignis  ailla- 
L.itiir  invibiliilis  ,  veliit  atdciiti  assislcrel  caiiiino. 
Qiiioeiiam  ipsum  paiteiii  vol  c<)liceiii  niiro  calcic 
inu.lo,  duin  tencrct  iii  manibus,  scnliebal,  qiioriiain 
Deus  Dei  Vcrbuni  ignis  veie  esl,  cujus  c:u-o  paiiis 
iile,  tfujus  sanguis  vinum  illud  vere  cst. 

Veruin  qua  et  illud  afreclione  niemorem,  quod 
vidcrit  aliquaiido  super  allare  vcri  Isaac  sacranien- 
luiu  iii  formain  pucri  |)endcnlis  in  cruce  illKjuc  ar 


LDl.  -  LIB.  i.  7V 

riilciitis  Iraiisfurin.iluni,  cnjus  inmon  g.oriooa  flore- 
ret  caniiies,  iit  el  iii  pueritia  lioiuiiiis  novilas,  el  iii 
ca|»ilis  grandaevilate  Dcilatis  signarctur  antiqtiilas? 

Nec  vcro  nie  piolas  occultare  sinil,  quodani  iilti;n 
crepusciilo  pcr  visiini  sanctam  TriniLiiem  contcni- 
plaiuin  fiiisse.  Lrant  duie  pcrson.-c  liabitu  el  viiUii 
iiicClabililcr  veiioraiido  cl  capite  ultra  nivein  caii- 
dido;  terlia  florc  conspic«.i  spcciosi  a!que  ^u.  vis 
inodcstix  jiivonis,  induta(|uc  rlilaniyde  coocinoa. 
Qiiaiit  duin  aliffi  insinu.ircnl  ac  direronl  :  Amice, 
aijnoscisne  Josnm,  ille  to:o  in  cum  affeclu  iniende- 
lial,  vostcmquc  ;gnosccbat,  qua  idem  rex  gloiix  ct 
lionoris  ;  rcx,  inquam,  cl  regis  unigcnitus  in  dio, 
qua  iiiiproperi;i  iinproperaniium  cecidenint  super 
enm,  cironmdaliis  luissel.  Ad  cnjus  pedes  Cdiii  pro- 
cidere  vcllci  ac  deoscnlari,  ipse  inira  dignaiione 
saiiCias  ac  venerabilcsjinanus  suas  rccenlibiis  etiain 
ttinc  plagis  sanguineas  illi  exosculandas  porrexit. 
Ecce  liquescil  mens,  stiipcscuiil  sciisus;  serino  ile- 
licit,  ncc  complecli  polcsl  oralione,  quod  circum- 
scribl  polcsl  afTeclione!  0  qiiam  ine/Tabilis  supcrnai 
suavitas  est  dulcedinis!  Anima  dcfigcns  osculis  illas 
dcsiJerii  coilium  xlernorum  plagas,  os  suutii  dtil- 
cissimo,  piissimo  inlinclum  quodamniodo  sangiiino 
niiro  et  incxplcbili  gustii  persensil. 

Neque  opitior  prjelcrea  relicendum,  quod  prxdi- 
cius  quoquc  lidclis  rcferebat,  se  divinani  dtim  ie- 
geiet  paginam,  siiavi  aliqtiolies  caloris  aura  per- 
llatum,  qua)  ex  eo,  quciii  icncret  lunc,  libro  procc- 
dcbai.  Piiini  alquc  seriuin  est  lioc.  Nam  legctn  Dei 
scilicct  oinncm  Scriplurain  per  Spiritum  sanctum, 
igncm  uliqne  veruin,  aspiratain  el  editani  Moyses 
scribit  esse  igneam ;  et  David  :  Ignilum  eloquiuin 
(uum  vehemenier  {Psal.  cxviii);  el  Salomon  :  Omnis 
sermo  Dei  igitilus  clijpeusesl  sperantibut  iu  se  (Prov. 
XXX).  Diligentibus  ergo  Deuin  omiiia  cooperantur 
in  boniiiii.  Qui  revera,  dum  pr:e  dilecliouis  vcbc- 
nientia  incoiaiutn  suum  prolongaii  geinitibus  lugciil 
incnarrabilibus,  praeserlim  cum  miliiia  sit  vita  lio- 
minis  super  terram,  iiec  securos  esse  sinant  ialir- 
inilas  carnis,  lol  tiuslcs,  lot  vulnora,  Sol  passiones, 
niiseriic  vel  casus,  nli  consolentur  el  conridanl,  quia 
Jesus  muiiduiii,  divina  nonnunquain  revelatione  vi« 
silaiiltir,  prx'sidio  aniiiiatitur. 

CAPLT  JV. 

Iljque  Tiebaldus,  quo  se  nosccl  Deo  propinquasso 
aliiuri  gradu,  co  inlendebat  studiis  spiritualibus  ;  tit 
si  nunc  cjns  districtani  ccrnercs  conversaiioneni, 
anleactani  putares  vilam  deliciosain  fulsse,  duiii  facto 
etiam  intihilido  /l:igciIo  seipsuin  ficquentius  quam 
s«iveie  cecideril.  Casligabai  eniincorpus  suum,  ct  in 
serviiutcin  redi^cbat,  ne  corpori  servire  cs.geretur. 

Quiiiquenuio  donique  sicuti  ejus  testab.intur  fa- 
miliaies,  iioii  j.icnido  sed  stdendo  suninium  co|>!t 
furto  taiii  landabili,  ui  dccuuibens  veslibus  sc  d.Ii-- 
i;entcr  qiiasi  toia  iiocle  quicturus  tegcret,  posl  ini- 


•(S)  Aliit:  Sallanic.-i,  ballavica  cl  Sarjvi-a. 
1'atrol.  CCIV. 


'Oi  .1/.  Liuiichcrico. 


:r 


Rf:iNEUl  S.  LVLT.KNin  IJlOn.  MONACIII 


7« 


niHtri  vcro  tiisccssiin)  .id  s.icrariini  so  iiiiiiii;i  |i'-'iii-  \  ii»sc  rrnlris  iti  inorliiii  agoniz.wlis,  (|iii  uli(|iniiiliii. 


fcrcl  vifjiiiariiiii,  loliisqnc  exijjorcl  oramlo  iciic1(i;h, 
Minuiinii  in  Irciiilo  siio  |>cr  noclcs  qn.xiciis,  ()U(;ii) 
«liligiflial  aiiiina  fjtiR.  Ciim  vcro  cral  fturgcndiiin  , 
lecliilo  scsc  rcddcrci,  laiidcin  sriliccl  vilando  h'j- 
m:)!).')!^,  Pciimtinc  hil)i  snluin  consciiini  cxnpianilo. 
Flnil  ii.^tmqiic  llos  cx  orlion',  f|ncin  naliis  carjii  15.) 
re.T.  I'".x  jaclanlix  viilo  l)on:i  (icMorcscil  acllo.  L<!- 
cliilicjiis,divcs  aiiibilinarca  rral  :riiiialis  supcrllcici, 
lineuinqiie  dcsiipcr  lintcolum  ,  c:ipiialc  truncus,  ct 
I."mci!S  |>iilcolii9,  nncin  ;ib  a  sln  in  pcrcgriniUiorn; 
lial)ucral  iiercnsurcm.  Scd  d:im  cilicio  lolum,  ul  iui 
(lixeriin  ,  corpus  armassci,    pro   liiitcolo    ciliciniu 


(iuiii  sinc  ^'siiiiii  jacnisscl,  nl  oljitiSC  crcdcntliir,  «  cii- 
lo»  apcriiil,  circiuiispf  x  l  aiiiicos,  flenlcs  ('Oii->ol:iliis 
csl,  osc»l;i  (lcilil,  {jlori.r  baiutoruin  s»;  nrofcs-ii<j  csl 
inlerriiis:>e.  D<:liiiic  oratioiicm  ,  i]iiair.  fudil  pro- 
plicla  iii  venlic  comcIiikiis  ceti,  niajjno  alTeclu  air|iie 
siispiriis  sub  •imrnMire  co;pit.  Inlcr  ciijiis  verb;i  ex- 
liabiis  spiiitiini  dt:  corrnption."  ir.uriis  :id  incorriipti- 
bilein  sulilcviiliis  cst  viiain.  0  (|ui>(|uis  cn,  in  (|uo 
^ii^iisiijtiir  aiiiina  tiia  pro  fluctibiis  loiilalioiiuu)  at- 
(|ue  iuiscrianiin,  qui  siipcr  tc  Iransciml,  atleicbs, 
rccogiics  iMi^Miciilinin  aitgusliis,  niorienlluin  ago- 
i:i.)s,  (|iialiicr  iirgc.Tiitnr,  (pialilcr  sudeiit,  qua  cx- 


.si!!)Slravil ;  pro  .irca  q(io(|uc  siipposito  sibi  lato  tl  pciulaiil  amaritudijie  pomi  dulcediiicm  illius,  <|iio(l 
(lolaiili  iigiio.  Sic  quoliiiiana  corporis  casligalioiie  crncntis  dcntihus  prinii  usurparunt  parenles!  Il.vi- 
niaccinliis,   cl  liuniirali  s|:iritus  conlrilione  liqtic-  D  sas  sepnlloruin  iiiniulos,  ciim  non  susiincas  felores; 


fai  li!S  il.ici  rc  vciaiilcr  polerat  :  Manut  mccc  dislilla- 
vcrinU  ivtjnhum  ,  et  digili  niei  plcni  erant  imjrilui 
prohtidssima  {Cunl.x).  Sic  crgo  Ticbaldum  vidisse 
philosopliantcm  crat  prorcclus  plurinius. 

Bicnnium  iiulc  Hiixer.ii ,  ciim  socius  proposili 
ejus,  qiicm  dixi  supra,  Wallerus  nomiuc,  bono  fine 
(lece.ssii.  Nain  bouc.  nioriiur,  qui  bcne  vixcril. 

Certc.  mcn.itii  aotc  aliquol  annos  nie  leclalo  asli- 


liurrciidis  (pjoqiic  supcr  iiiorticinis  extrciiiisccs,  iil 
iiuper  lugubre  noLis  ac  rniscrabile  s;icctaciiluii)  pras 
icndil  corpus  bunianum  ,  quod  ossibus  quid.'ni  et 
iiervis  adbuc  compagiiiatuin,  scd  cariie  csscl  niula- 
tnin.  Nam  iiiiilium  rcpngnal  viliis  sediiio  vcrsare, 
quid  futiirus  sis.  Vcrn!!!  quae  residua  sunl,  iiber  jam 
secundus  explicct. 


LIDER  SECUNDUS. 


CAPUT  PRIMUM.  C 

TiebaMo  igilur  aniiqui  iion  defuere  liosiis  cerla- 
niina,  «i  probatioreniiercl  de  constaniia.  Dsia  enim 
noclium  ciim  iii  stralu  jacereJ,  nequc  l.iincn  dormi- 
rcl  tcntaioradrtiil,  in;pnlsuque  niagno  pariclem  cel- 
Uila;  qualieus  iiicrcpitare  cocpil  Tiebnkluni  Jesiiiix 
nimis  scrvire,  qui  somno  di»lciitus  tnatiitinos  cantare 
negligerci,  jam  surgcndum  essc.  Visum  esl  viro  Dci 
quod  fraler,  quv  cominanebat,  ad  maiutinam  eum 
synaxini  excila^ct.  rrocessU,  sed  [icmiiiem  invc- 
nit  :  el  dum  fr.^trli  illius  pul^asscl  ad  cellulaiii , 
poslibus  serafis,  quiescerc  ct).:;iiyvil.  Iutcllcxil  eigj 
dxntoiiis  fiiisse  illusioiicm.  Tum  expicsso  crucis 
signaculo  inclamatoque  Spirlu  sanclo,  spirilum  iic- 
qiiara  delurbavit,  cl  eum  tanquam  ruslicorum  mtil- 
tiloiiineiu  silvam  securibus  cedcnliuin  audivii  dis- 
cedere.  Bcllalorem  plane  fortem,  qui  ercinitam  ciim 
nequivil  evinccrc,  lia;iia  saltca)  ciemi  se  oster.tavil 
posse  prosteriierc! 

Aliqiiaii  Jo  cti:im  inler  quosdam  dissidcntes  pacis 
Icgiitioncin  sanriiis  agcbal,  cuiu  impugu;itione  frau- 
dulenla  fiiin  insidiator  appcliil,  qiiaienus  iKsissel 
corpore,  qucm  spirilu  superare  iion  posscl.  Duin 
tiiim  apud  casirum  Lconicum  numcii  vocabnio  .\o- 
viim  Iransircl,  plaustroque  liinc  scdebat,  qiiod  pr;c 
tl<fi*ctione  pcdos  ambuiare  non  vaUibat,  cx  vcbiculi 
cubiio  rolis  tiiia  d  spaniil,  quo  vir  Dci  prsccipilatus 
inlcrjreisubmcrgio,  Veruni  cuslodivil  Dominus  dili- 
«^ciitein  se,  ct  huiiiili  suo  facliis  csl  iii  salulem.  Sol.i 
fci'1'iideffl  cvectus  rota  transiil  illiCsus  ne  icnui'er  qui- 


D 


dem  liumcctatns.  Sancios  quippe  irraiionalia  rtinni 
Tercnliir  elemeiila. 

Millc  pru^terca  liiuin  nocendi  ariibiis  liosiis  ver> 
sutus  allentavii.  S'^d  conlrivit  Dominns  bracliiuin 
pcccaloris  el  ma'igni, seninerque  gloriosioribiis  victo» 
riis  mililem  fecli  snnm  gloriosiorem.  Qucm  iiiter  ren- 
laiJiina  qiioquc  ccelesiibus  iioiinnnquam  visionibiis  rc- 
cieavit.  Mam  fervordevoiionis  niuliuin  oleo  igr.escil 
divinac  consolationis.  Neque  cxislil  efTicacius  adver- 
sum  icnlalioiicsoccursusve  inalos  palrocinium  qnam 
Spirilu  sancli  scdula  invocalio.  Ilacc  unicus  salutls 
portus,  li.^ec  singnlarc  serenum,  bxc  diilcedo  niira- 
bilis  est.  Qiiic  coidi  dum  iiistillel  vivuin  saporcm, 
iiitcidum  guslu  eliam  mellilluo  vigcl  iii  orc,  adeo  ut 
fttii  lioc  ineruerit,  se  refeclum  siibito  g.iudeai,  ei 
vero  peirianie  au.nro  gratic  floicm  novitalis  ia- 
dual. 

c\PUT  n. 

Rcferebal  mibi  gralia  icdiiicalioiiis  mcmorabile 
quidain  frnle''  f;\mi!iar!s.  Quod.mi  diluculo  sanclum 
i.is'.;;nlisb!in.;  Spiriluin  invocarat,  cum  oralione  ci 
biciymis  tlcfessus  obdormivil.  Sj)iritu  vem  graiidi 
ct  forti  lanquam  toniiruo  ingriieiile  cvigilavit.  Ja- 
cebiit  apertis(|uidem  oculis,  sed  se  movere  periiins 
ncqiiibat.  Posl  &piriliiin  auleni  facla  esl  commotio 
ita  ul  lectulnm  moveri.  tL  cc  veli;l  arboris  agilari 
solium  sentirei.  Posi  coniiriOticiiem  ignis  circuuifu- 
su 3  csl. 

Recordabaiur  iiilcrim  ille,  quod  erga  propbelnm 
sanclum  in  spclui^ca  ir>oiiiis  Oreb  simile  quiJ  aciuiu 


77 


VITA  S.  TIEnM.DI.  —  LID.  II. 


78 


lit.  Posl  igncii»  crgo  sibilus  aiinv  tciiiiis  au.ii.krnr  ^  to!ivcrs;tlioiiom.  Diibiiavil  prnc  liinc  pia  maler. 
*t  ibi  Doiiiiiius.  Coliiinl»:i  .siiniitlcm  omiii  noi;.l;or  cnii.l  iii:illct,  siiosiie.  palri:im  vcl  opcs  repeierc,  .in 
«nloie  ciiiiciiil,  qn^  siiptMvoliinns,  alquc  imliccs      TicbaMo  nni    iiilixicrc?   Sitl  vi.ilair.oi    lilii,  iiuu 


aircclioiiis  ilnl.  isMm:ts  emilicns  vocnlas  in  os  il- 
l.i|H.i  csl  fralris,  ct  iisqnc  ail  cor  pciiclrans  ali<inania 
snpcrse.lil  mora.  Alis  ilcimle  concnssis  CRrcssa  e-.l. 
O  quanla  linic  iliilcctlinc.  o  iin:inla  lunc  snaviiaie 
for  illuil  affcctnm  csl,  iluin  curpus  iiuoiine  ipsmn 
leiiissiino  soilorc  qnasi  oloo  ir<oralnm  madiicril. 
liabciial  planc  iilem  frjlres  Spiriins  sancii  imicsi- 
nciiieni  mcmoriam,  miro  moic  lotis  cnm  inc.lnllis 
invocans,  ampl.-clcns,  dcsiilcrans.  L'mlc  cl  frcqucnti 
(Jignabainr  ab  illo  vi!>ii:nioiic 


cbariias  Clirisli.  r><'niiiiliavil  s^ecnlo  cnni  suis  otnii- 
bus,  scnta  cslClii  islum.  Ambiiiosos  exiii:i  ortid- 
lus  crcinilicas  ambil  sloLis,  vcslcin  piiHain  ,  paupc- 
reni  ciillnm.  Qu.-v  crgo  priiis  mngnanini  cxsiiilssci 
ilomorntn  laiiqiio  (lomina  cospiiis,  iiniiis  cum  Tic- 
baldo  C9snl:i^  modn  angusii:is  incolii,  cnjiis  cxcmp'o 
jcjiinia,  vigilias,  nralioncs  frc^nentai.  Ciii  piissinms 
l.ini  sednlo  iiiius  inscrvivii,  nt  millo  uiii|uain  frigote. 
luilla  incominodilaie  illi:is  «lcfncrit  otscqiulx.  rcco- 
li-ns  scriplum  :    I''ili,  honorn  palrem  tl  malrem,    mI 


Scd  qui:i  cbarissimns  qni.lam  prccibns  inslat,  ut      litlongatus  supcr  ternim    {E.rod.    \\\  iMus  elcnini 
scribnm  aliquid  dc  gralia  cl  consolalionc  cjusdcni      Dcoquam  nalurx  jiistns  sc  accnnimoJal. 
Spirilns  sancli,  ca.  qu.T  vcl  »  prjcdicio  fralrc,  vel  B      rrxierca  si  qui   snpcrvcnijsent    bospiles,  qnasi 


ab  aliis  mcmoran.la  diilici  ,  opporlnnius  in  co  al- 
tesam  opnscnlo,  si  viiam,  si  racull.iiem  Patcr  Inmi- 
niim  dcderil.  a  qxo  oinne  dalum  opliinnm,  ci  omiic 
pcrrei;tum  donuin  il.sccn.lil. 

CMMJT  m. 
Igilur  (bim  aliquando  Ticbaldns  rorde  confracto 
commissa  sua  Ingerei,  aiqup  iMo  Ax;»;  v»jicri  exem 
plo  irriguum  siip.'riiis,  ct  inignnm  su^spiraret  mfe 


nlier  sivc  Abraliam,  sivc  Lot  sanctos  occurrcba  , 
gandens,  salulabat  coi)ipIe.xabalur,  «lcoscnlabaiiii-. 
Inducebat  liospiliuli»,  lavabat  pi.'dcs,  coqncbai  <ii.i- 
scula,  mcnsampoiicljai,  frangcbat  pancm,  poculuni 
ipse  porrigebal;  spcclarcs  liomini;m  dis€iplin:i 
exa<-tuin  .«piriluuli.  Moribus,  sermonc,  habilu  crat 
conspicabilis  ;  molcsfa  facics,  fluridi  iiilcbanl  o\'»\'\, 
per  quo5  onqiiam    per  diio   spccula   intcrior  ra- 


rius,  vox  ad  cum  csi  dcl-psa  bnjujmodi :  !S'e  fltvcris,      diaict  graiia,  cl  ad  inslar  Job  sancli  lux  vnlius  ejus 
remissa  buuI  Ubi  peccinii  tun  (Mailli.  ix).  Digna  uti-      i»on  cadebal  iii  tcnam. 


qne  ronsolaiio  fiilflis  aninur,  .|n;c  in  lcrra  pcrcgri. 
nalioiiis  ct  miscri;c  j:im  acccpciil  oraciiiuni  salvaliO' 
nis  siix. 
Eodem  fcic  sub  lonporc  nocliirno  ei  visu  asliicrc 


CAPtlT  ... 
Uicnno  antcobiliim  siuini  omni  tcnlaiionc,  viiio- 
i-uuiqiic  immiinis  assnltu  fuil,  scd  moil  onim  obsitiis 
lanlis  vulneiibiis,  lanloqitc  pressus  incommodo,   nt 


sancti  Erniiigoras  aiqiic.Forlnnalus  marlyrcs,  qiio- ^  i'C  grcssum  qiii;lciii  figcre,  non    in    laliis    sc  &lind 

rnm  nomiiiis  ad    liiiiluin    oraioriuni    cclliil;c   cral  dcclinare,  non  manum  ad  os  duccrc  <juisscl.  Sum- 

ipsins  diilicainm,  calesli  miraliiles  vcnusia;c,  iufncis  mus  enim  arlifex  igne  tribiilalionis,    tl  lima   iiilir- 

vu!iibiis,  slcllaiilibus  ocnlis,  aniiclu  purpureo,ct  milatis   gcminam   dispoiicb:il   expolirc,  qiiani  mox 

illius  devolae  scduliiati  crga  Dci  cnllum  ar  sni  nie-  crcplam  dc  tcrra  diademali  suo  inscrcrcl,  purgsbat- 

iroriam  divcrc  grnlias.  Eqnidcm   fuliccs  cjiis  ocuii,  quc   seplupbim,  (jncm  in  lalicrnaculo  babilarc  suo 

qui  adliiic  in  lcrris  posilus  cwlcstia  mercaliir  coii-  dignum   jiKlicassel.    Ein:>!'<  iiil   ert^o   crcmi    iacloiis 


spicar-. 

Qnidain  ilLus  nii.  istcr,  Odo  nomiiic,  gruvi  fcbriiim 
sngebalur  ac  Hci  niolcslia.  Qiii  oraiionum  ejiis,  diiin 
rrcbro  petcrel  snffr.igia,  iile  piiino  rcfugerc,  pccca- 
t.>reni  se  dicerc,  iiec  csse,  qni  volunl:ili  qucal  D«:i 
rcsisierc  ,  ciijus  arbiiiio  infirniilates  scrviatil.  Scd 
eiiiin,  cum  ii^elem  minislruin  jam  suprcmum  Ira- 


ille  nos.  Aur;)  infirniilatis  ^nUislus  usl  \crnans  illc 
flos  cremi.  Decumbibai  TiebaUlus  ca:'o  sempcr  in- 
lenttis,  ncc  de  priori  quidqu.1111  rigoic  ininut 
passtis  aniiiiuin  non  dvilcctcbat  ab  oralioiic.  IDtcnini 
pliis  in  sanclis  3iiim:c  firmilas  qtiam  corpoiis  ii.lir- 
inilas  valcl.  Quo  l:ibcscil  caro,  co  animiis  invalcscil. 
yam  virtus  in  infirniiiate  perftcilur  {II  Tor.  xii). 


Iicre  spiritum  vidcrel,  illius  dolcns  discessu,  ad  ec-  rj      Anno  igitiir  duo.iocimo,    ex  quo  palri.im  roli.iuo' 
clcsiam  nli  dcrcratiir,  prxcipil.  Ipsc  sacia  celclir.i-      ral  (tres  cnim    pcrcgrc   aniios  fccit,    noveni  vixil 


lcrus  missarum  acccilil.  Comniiinicavil  corporc  et 
«aiigtiine  sacrcsancto  igrclus,  fiigataqiic  proiiinis 
hilirmitas  ci  reformata  s:inilasesi.  Qni  crgo  altornm 
vix  delatits  fnissel  maiiibus,  merilo  Tiebal.li  suis 
samis  rcdiil  pcdibu<;,  iinpleio,  qiiod  Vciil,is  cre.Un- 
libus  rcproinisil  :  Anien  dicovobi$,  (fiiin  quiJqnid  pe- 
lierilis  Palrem  in  noniinemeo,  dabil  vobis{Jo(in.  xiv). 
Liiccrna  ergo  super  candelabritin  posita  la.li.is 
laic  suos  sparserat ,  duin  mnllis  ad  virum  Dci  nii- 
<li(|ue  conflucnlibiis ,  palrem  i|iioqiie  ac  inalroin 
illins  ciim  inulla  nobililale  opinio  iraxit.  Gaii.lc- 
bani  oppido  se  parciilcs  iiiveiiissc,  quem  pcrdiili  se 
ilolcbaiil,  niaximccuui  lilii  cerncrcnl  tain  gluii';s.:m 


solitarins)  ad  exlicma  vciiil.  Tunc  acccrsilo  bon;» 
frii,:i[is  viro  Pclro  :ibbale  familijrissinn)  sibi,  a  «pio 
eodcm  anno  monacliicum  sn^ccpissct  babilnni , 
ni.itre.in  suam  ,  ac  iilios  spiritualcs,  quosparturicrat 
el  ciJiicavcr:il  Cliristo,  pauperciii.|no  siipcllcclilcni 
illi,  ncc  nnn  sux  curain  ccilnla:  commen.lavil,  sui 
dissolutioiicm  immiitcre  prxdicens  fraUibns. 

Posl  li;£C  inorbo  invalesccnic,  jacebal  ap[oni::ans, 
morlisr|ue  longam  guslavil  amariuidiiicin.  Nam  sic 
piirgabatiir,  .ini  inox  cral  ad  Ilcnni  assumond  is,  arf 
qiiein  oxcipicndum  (|iioiiiain  divina  occurrissel 
tlomciuia,  tcslis  fnil  lcrrje  moius,  qiii  lcrlio  liia 
anlc  ipsius  transiluin  ceilulam  quiiiqnies  concusse- 


■19 


nr:iNKRi  s.  i.alrknth  Lr:o:>.  mo.n.vciii 


80 


rat,  qtuni  aliqui  prae  foribus ,  oniiics  senscre  ooii-  A      L'i  paliiissci  oiiiniUMs,  quam  punis,  quam    inno- 


sistenlcs  iiilriii!>ecu8.  Cui  disccssuro  niuhi  iiiriusquu 
6CKUS  vaiediccrc  convcnerant,  gcniiuisquc  d:ibant 
el  |.-icrynia8. 

Sed  viJens  iinus  rralriim  (liulina  virum  Dei 
Agonia  taligari,  laclus  diviiio  insliiiclu,  cgredi 
runctos  liorlalnr.  Diiin  paululiim  crgo  rcspirasscl 
itle,  miro  petiil  cum  afTeclii  Dominici  rorporis 
et  sangiiinis  vialicum,  acccpil,  graJias  egit.  Dcinde 
siiblutis  in  cocliini  manibus  cl  ocnlis,  duiii  ssepius 
iiera.sset  :   Domhte,  Domine,   mi»erere  populo    tuo 


cens  vixcral  TiebaMn»,  quamdam  fiilur.-E  plori«in 
rcsnrrectionis  ac  demulalM:  naluram  carnis  prrr- 
lulii.  Micabat  ilaquc  liiiis  candidius,  aroiuatiini 
rcdolcbal  arcolis  suavins.  Quftm  exscquiis  liono- 
rnium  solcmnibus  niullis(|uc  commendalum  lacrymis 
lioncslo  condidcre  (idelcs  sarcophago,  qnoad 
in  reslilutionis  dic  rcllorcal  ad  incorruplioneni 
aelerni(|uc  accipial  candoris  sloiain  dupliccin.  Tran»- 
iil  II  Kal.  Jiiiias,  indiciione  vi,  imperunte  Ucin« 
rico  Ueinrici  filio  Angusli  secundi,  cujuii    prxconia 


{Kslh.  xiii),  dilecto  jam  pulsantc,  surrexit  apcrire  meritorum,  crcbra  qu.o  per  iliumnunc  usque  fiuiii, 
ci,  alque  muniis  faiigalum  divinis  feliciler  reddidil  loquuntur  miracula,  populorumquc  frequeiiliis  ejii» 
soiritum.    Manibus    ergo   angelicis  in  via  deductus      memoria  celcbris  esl. 

esiniirabiii.  Et  quia  liicesnrieratelsilieraljustitiam,  Deniqiie  sacri  cineres  illius  a  sororc  po6l«iodiii« 

euns  vcsle  nupliali  intromissus  ad  coeiiam  agni  epu-  6  >n  Gallias  translali  suiit.plurimarnque  pluriLus  mc- 
tatur  in  inensa  bcal:cac  pcrpctux  s.itici  rucrc  in  locis  vcncralionein. 


REmERI  niONAGHI 

DE  CONFLICTU  DUORUM  DUCUM  ET  AMMARUM 

MIRABILI  REVELATIONE 
Ac  de  milite  captivo  per  salutarem  hostiam  liberato 
LIBELLI  DUO. 

D.  Bern.  Pezios  ubi-  tupra,  col.  109,  ex  eotkm  ms.) 
EPIGRAMMA  SEQUENTIS  OPUSCULI. 


Qu3C  scribimus,  o  amicc,  diicis  grala  pluriiniim, 
Sonsii  licel  aique  diclis  valcant  qiiam  miniinum. 
Scd  q.ui  corde  liqncns  allo  vcrbis  stillas  aurei.s, 
Nostris  quid  te  tam  sedulo  acclinas  lesiaceis? 
Tc  sappbiri,  te  smaiagdi  coilustrant  scienliyc, 
T;M»luin  noslrse  qiiidnam  placel  glarea  miscri*? 
Aneclu  ecrtc  tralieris.  Squaiemus  ingenio, 
^cc  scribere  pigei  lamen,  quia  vertis  serio. 
Ergo  surne,  quod  ad  lcgeiii  lexm  versificam, 
IScc  ilnbiia.  Cluniaci  lianc  abbas  asscruit 
Monacliica  bancl.tale  MajoUis  qui  claruil, 
Inicr  diios  gesta  duces  reiii  sane  mirificam. 
Qoippe  bella  dnces  ipsi  cuin  versarent  gravia, 
5'ic  eorum  forlc  Palcr  subiit  confinia, 
Diimque  luslrans  aljbalias  studeret  negoliis, 
Ei-l  abduclus  a  mililum  captivus  cuslodiis, 
Ai;  tiim  ccrtis  coinpluridm  didicit  rclalibus, 
Dcfuncloruiu  qux  relulil  visis  ex  .spirilibus. 


C  ILiec  uno  libi  primitus  libello  disscrui. 
Poslaliud  seqiie  dignum  allcro  subicxui 
De  caplivo  scilicet  ab  boslibus  niilite 
Sacrain  Clirisli  per  bosliam  scrvalo  insolite. 
Quibus  lanquam  cbarilatis  la  fave  pignoribus 
Mnliiique  iit  amoris  pcrgratis  obsidibus. 
Nain  quinorumhsc  dicrum  sudavi  curriculo, 
Nec  iion  vcrsus  quatcr  cfinlum  indidi  opusculo. 
Quin  eliam  bis  iricenos,  bisque  denos  addi^li : 
Scd  lios  qiiia  maturabas,  minus  cultos  edidi, 
lA.scribensijne  commuiiiler  tuo  quaeque  Idi^lu 
Adiiiisi  poetico  synalccplias  passiin  ritu. 
Ai  scnbciidi  si  cessisses  otium  rnorosiu-i, 
Carmen  p!ane  perveiiisset  noslrum  casiigatius. 
Qiialeciiiiqiic  tamcn  illud,  dignanter  accipias. 

I^  Solus  lialie,  solus  li'ge,  celesque  ineplias. 
Ii.ijvirtuium  qui  ruiilas  gcmniis  miiltiplicibus, 
Uniiis  vcl  carbuncnli,  ad  nos  jace  radium. 


S,i 


LE  CONFLlCrU  DLORUM   DUCUM  ET  AMM.  -  LID.  I, 
liJLSDEM  rUOOCMlOLUM. 


W 


A.isiinis  majon,  priiis  perlenlo  minora,' 
^ngeiiiiimqiie  brevi  rude  iitiiic  jnsuesco  relalu, 
Ne  milii  niatcria  sil  lalior,  inde  vercnda. 
/tiiuore  nauia  Dianum  sic  c\plor:U  brcviorc, 


A  (..iim  riiiiiDiis  ooeplis  prlns  arlcin  comparal  usu, 
Qiiam  veiit  umtoso  cominiilcro  vcla  profunJo. 
Noc  vero  phalcris  niodo,  sive  lcporibus  iUar:I 
Esi  poiius  stiiJio  simplex  ac  lucidus  ordo. 


LlBELLUSrUlMUS. 


De  coiifliclu  duorum  ducum  ct  animarum  mirabili  revclatioue. 


E^goduccs  olim  viguissc  duo  memoranliir, 

Alicr  Sicaniis,  Sardois  alter  in  oris, 

llic  eral  Eusebius,  Osiorgius  ille  voraius, 

Cui  viiUis  cliiim  major,  niimerosins  agnien, 

Diviiix'  plnres,  m.igis  amplificala  poiesias. 

Sed  morum  dole  Sardiis  poiiore  \igelial, 

Jub  similis  sanclo  iiulla  honilale  carebal ; 

Pro  vila  riiiictis  lamen  adprime  sludiosus 

Jiigibus  obsci]uiis  coinplacebal  Deilalcin 

iaclesiis  plura  vel  cgenis  exlribuendo, 

Aiiiue  freqiieiilari  sacra  missaruin  f.icicndo, 

Ono  viia,  requie  frucrontur  perpcluali. 

IRnc  cx  subjeolis  elegeral  nrbibus  unan), 

^jii.»'  cului  melior,  redilii  loonpleiior  cssel, 

Aii]ne  dicarat  cam  Cbrislo,  menibris  quoqne  Cliris)i 

Dcitiiibus  duniaxat,  egenis  nc  peregriiiis, 

Ad  (jiiain  conlbierenl  velul  ad  pieiaiis  asilum, 

II. c  requielnri,  sumpuis,  vestes  habiuiri, 

UsiliU-s  iiidc  suis  nil  prorsiis  eo  relinente, 

Cnnctos  qiiin  potins  qna;  parebal  rcgionis 

Conduci  decimas  istuc  fac'ente  quolannis. 

Nec  vero  lantae,  lam  faustae  sedibus  urbis 

Munia  divini  deerant  vitalia  cnitus, 

Nocte,  dieqiie  pcr  ecclesiis  cclcbraiio  laiidum 

Et  pia  missarum  vulgo  fei  vebai  agcnd:). 

Sic  igjlur  nardo  pieiatis  quam  preiiosa 

Sunvibiis  ungenlis  devolae  se  iuiiiaiis 

Vir  perluslris  inungebai  vesligia  Clnisti 

(^iix  fiiint  miiiiniis,  rieri  sib>  lcslinoanlis : 

JVani  sua  sutil,  membra  licol  ejiis  oorporis  una. 

Deiiiqne  ul  illiiis  evangelic:c  muiieris 

NarJiis  aromaiica  miros  asj^crsil  odores  : 

lidjus  sic  etiani  sUiiliiim  inemoraliile  jiisli 

Spiramenia  bonae  qnoqiio  versus  dedit  aurai, 

Doncc  ot  arcinos  snpsTtim  penetrando  recessus 

Ipsos  cineriiil  stiiiiiii;c  •>ifaotiis  Dcilaiis. 

Et  qtiaiili  fiierii,  quain   snavis,  odora,    placcnsque. 

r.larius  esl  iuce;  (jiiia  non  modu  profuil  illi, 

Oiiiii  eiiaiii  tnnhis  iulil  cmoluinenia  salulis, 

tl  f.icie  reruin  jain  fiel  et  oidine  notuin. 

Cum  irabcrcni  i.^iiiir  ijng:f.  ronfiigij  rixic, 
Allortiiioqtio  duces  dicli  beHo  qi.itcenlur, 
liiiiU.as  Si.ulus  conlra;  frainJ«jniTuc  prtravit, 


B  Disposilamqiie  Den,  vclsnbsidiis  animarum 
Aggrossii  Gcpit  subito,  qiiam  diximus,  nrbein, 
Iiircsiainriuc  saiellitio  snt)  jura  cocgii, 
Proh  vebcinens  et  raptor  iniquiis  Ixdcrc  faclo 
Oui  vcrllus  non  sit  lam  degcneri  piclaicm, 
Ncc  non  obscqniis  lemerare  dicata  supcrnisl 

Euscbium  rumor  absentem  perculit  isle, 
Nnbila  inocroris  animo  contraxil  el  ore, 
Uipolc  (ini  parlc  mallcl  regnl  caruissc 
T.im  clar.c  sibi,  inm  cLar.x  quam  moenibus  urbls, 
Appellare  Doi  qiiam  ciebrius  ipsc  soleret. 
Aitaincn  in  Doiiiiinim  spcm  jaot.-inscl  medilatui» 
Pncsumcnsqnc  sibi  provcntus  ailforc  fjsuslos, 
(lonvocal  in  coelnm  socios  fidas.iuo  coliorles, 
Lxcitat  liortalH,  firmal  diibios  raiiono. 

C  Eoqiiid,  aii,  socii,  quid  vos  ccnsetis  ainici  ?  " 
Enioviino  Doi  vcslras  injtiria  nionies  ? 
Pra;ilo  qiiod  cupidiis  iili,  qii.o  conltilcramns 
Abripnit  fiaii.Io  ,  \'\  nililiir  cl  rctincrc  : 
Virtiuis  mininie  feral  hoc  induslria  vostrse. 
Jusiitiam  zclcmur,  ci  liosii  congrediamur  : 
Jnslili;!  luli  violoros  cllicicmur. 
Sin  aliud  pl.iciuiin  ju3l3e  fuorii  Deilali, 
Uiililer,  iaudabilitcr  sic  cmoricniur. 
Namque  staiu  viloe  sustollellabe  cnicniis 
Cujus  pro  causa  nos  conligcril  cocidisse, 
Et  corriiplibilcm  morli  vilani  eAposuisi.c. 
Condccel  crgo  manus  ad  fortia  miltere  lorlcs, 
Ul  qiio  icsgiavior,  graviora  pcricnla  puUanl, 
Kliiccscal  eo  virlus,  animique  probeiitur. 
Ncc  vobis  cquidem  bcllanlibus  olia  ducam  . 
Sign»  fcram  priinus,  cerlaniina  priinus  iiiibo, 
In  cunciis  adoro,  ncque  me  fraudabo   labori. 
Tuin  velui»  solc  fiores  pandunlur  aprico, 
Nox  lorporc  suo  quos  aslrinxissct  opaca, 
Afflaliiquc  vi^or  lucis  rcspirat  aniio;c, 
Qiii  langiiens  gelidis  peno  cxspiraveral  unibris  ; 
Corda  ducis  nionitu  sic  instaurata  virorum, 
Atiiuc  pavor  radiis  '^.^plosus  incrs  raiio:!is, 
Pcciora  r.orviscu-^l,  iii  robur  braol-ia  glisciinl. 
Curii  dcxirls  rp;rn<:.s  spoiiOcnl  in  boll:.  fidi-ies, 
lllcisciqnc  pa^ani  cl  cognn'.  ijndnjuo  vires. 
VneUucio.:  i.unc  ('•'.'t  cuv.^o:  ttJucii  in  I.oticfa 


W  HKINFJMS.  I.M; 

{}\i\  (lum  5>i\)ilt'al  «l  piij;ii;c  Jmn  «opia  ilcliir, 
l|»s«  loco  castra  liilo  rccc'j)il,  coliilx  l(|iie, 
I(isi(lia.s<|uc  viris  molilur  ab  afrniin^  icclis  , 
llapial  el  iioslilcni  fraiKlanJo  icviiiccru  fraiKtciii. 
<  a^iris  inloroa  cnsloiJcs  advigilahanl, 
I  I  spcculis  posili  luslr.ihaiu  omiiia  visii, 
IMospecliiniqiie  soii  louge  l.ilequc  pclchant, 
C.Hin  prociil   advontare  aciem  ccriiunt  nuiiicrosani. 
Arma  piilniil  liostilia,  sciJ  dubii  tamen  asianl  , 
Inieiidunl,  iil  ccrliiis  iildiqiiosccrc  pos;>iiii. 
J.iiiiqiie  propimiualtal  paulalini  cxcrciios  illc, 
r.iijus  eral  mira  specios,  liahiiudo  s(ii|(eiida. 
(ledere  florifor»  ceBseies  liiia  campi, 
JDiini  nive  plus  arina,  iiivc  pliis  vcxilla  iiilercnl, 
Vcriiaroiii  ct  eipii  cindoic,  fniibus  rcsidcliaiil. 
IMiira  qiiid  altexam  ?  lclliis  ({iiasl  flucluat  oiiinis 
Qiialihel  tncedant  vibrali  iucc  niloris, 
Al(|uc  jubar  solis  florcnlibits  innal.'>l  armii». 

Cuslodes  igilur  iiovilale  sliipenl  iiiopina, 
Ac  referunl  doinino  curls  urgcnlibiis  3P.j;ra. 
Nec  niinus  ipsc  stiipei,  prcuiii  liinc   melus,   critjii 

[liinc  spcs, 
Qiiippe  qnoil  audissel  liabiUis  canderc  virorum, 
)<i  speiii  ix'turuin  vocal  hauJ  Inierprcs  iiianis. 
Porro  quod  cx  arniis  belli  prxleiiderc  vultiiiii 
Suspensusmeiuilsibi  trislia  ne  qua  niincntur. 
Consulil  ergo  suos  el  primores  el  amicos, 
Atque  viros  equitcs  prxmitlens  qiialuur  iilo  . 
Qui    sinl?    unde    domo?    quo    tendanl?  (|ua:reie 

[diclal, 
Qiii  vcniftni?  uirum  iractcnl  liosiilia  ncone  ? 
Approperantibus   his  ,  ex  prsescripto  quoi|iie  coetu 
Quaiiior  occursanl  equiles  responsn  daturi, 
a^mie  saluiaiiles  resalutanl  ofliciose  ; 
Adventusque  loganlibus,  armorum  qnoqiic  caiisas, 
lijcc  referiint  placiJc,  sic  el  mulcciit  siupi>laio.s  : 
Sil  formido  prorul,  coiistanlia  cordibus  insil, 
.Anxielas  lev£  toiialur  suspicionis, 
l'acifici  siipiiJcm  vobis,  veslracquc  vcnimus 
Caus^je  tulorcs,  ac  vestris  ho^libus  iiostcs. 
Fuiigimur  ol)se(|uio  ca^lcsli  miliiiaqiie 
r.oelitus  et  missi  sumiisin  solatia  vobis. 
Proplerea  domino  redennles  di<.ite  veslro  : 
ISos  adcal  fi.lcnler,  et  nllra  nil  veroalur, 
Imo  mcttis  ncijulam  spe  deicrgal  metiuri, 
Exhibealqtie  suos  conspcctus,  atioquiumqiie. 
N  inc  qnasiposl  hiemem  verno  redcunle  sereiio, 
l*.)siadver.sa,  secunda  Deo  radiaiiic  redibiint. 

Lcgaii  iiiaiidata  duci  tain  faiisla  rcporlani. 
Qiii  lan(|intr  vinciis  mcerore,  mcluqiie  solutus 
Spe  (neiitem  reievai,  spc  jam   super  hosie  iriu^n- 

[piial, 
Illorsiim    quoquc    perlendit  pauco    comiiatu. 
Lxcipiunl  equiu-s  idem  hlanJumqiie  salulaiit, 
Ac  miris  sataguiil  afleclihus  advencrari. 
Tnm  mcmoranl  eaJem  qiirc  missis  anle  locuti, 
Pturaque  snhjiciiinl,  siinul  inJolealne,  requirunt 
Diix  uriiem  Sicuius  sibi  tanlam  quoJ  rapiiisscl, 
Id  perquam  scse ,  respondci  habere  molesie. 


D 


ll!;,Nril  LEOD.  MO.N.\(.II'.  Kl 

A  l'r»>s(rlim  qiiod  cani  Clirislo  lcgassel  lia,>cndaiu 
Kl  Clirisli  niemhris  aiiimaliu.s  pro  redimciidis. 
iianc,  aiunt  curaiii,  tantiim  sepoiie  dolorcm  : 
Nain    ChiibtO   qiiu:cunque    dabis  ,    qux-cunque   de- 

[dimi  . 
Esl,  ii  qiiis  fratiilcl,  rapiat,  minuatqoc,  caturus, 
<;rcililo  nimirum  tihi  non  casura    per  x>vum, 
Qiiiii  rata  mansura  ccelo  quoqne  ceiiliiplicanda. 
Ac  tc  suspciisiim  nc  pcr  promi>8a  ir-jhamus, 
Jiiris  ctiiicia  liii  jam  nuiic  rcpciemus  ah  liosle, 
I(cs!itiict(|iic  vcl  in  diiplum,  quiJquiJ  liilit    abs   le  , 
Aiqiic  salisfacicns  dilioni  suhjicietur, 
Vci  capicndiis  cril  ct  tradondiis  tihi  vincttit. 
Tu  modo  nos  audi,  sequcre,  ac  difliJerc  iioii, 
l)iiciiirtis(|iie  liias  lccum  dispone  calervas. 

Ilic  scse  (iJei    princeps  commiltil  eortiin 
Arhitriu  n  scqiiilur,  pulto  ctiiiclamiiic  pare^, 
lii  siia  caslra  re  lii,  coiiducit  in  anna  manipios, 
rius  iina  qiiihus  institui  ncqucal  iQgiom;. 
Hos  taincn  horlaliir,  liis  pr.icedii  comilalus, 
His  quo(|ue  Iricenis  occurreremillihus  audet, 
Plus  qu:im  lerrenis,  flJens  ooelcstibus  armis, 
llli  cnm  iiiveiim  prxjux  inceJeret  agmeii 
Qiioi  bis  vicenis  conferiuin  millibus  cssei, 
Moc  noii  fiJeniem  sihimet  ferreiur  in  iiosiein. 

QuoJ  siinul  adJiscil  Osturgius,  usqne  siupcscit. 
Namniior,  armorum  species,  habitus  veu  eiituui 
Miilliim  inlorqucbanl  niiilta  noviiale  siuporein. 
Tiinc  qiii  siiii,  propere  scilaium  milti  ,el  unde? 
Sic  qiiare  immineant?  tanlx  quis  dux  acici  ? 
C  Albato  occurrtint  venienlibiis  ex  ^rege  quijain. 
Qui  se  quxsili  de  mililia  faleantur, 
KtChrisii  regno,  regique  siio  famulari, 
Aique  venire  siium  causa  dominum  capiendi, 
Suppiex  iii  veniat,  pacem,  veniamque  reqnirai, 
IJiqiie  salis  Christo  facial  Ciiristiquc  ministro, 
Qiicm  supcr  ercpla  taiiuim  iristaverai  urbe, 
Nec  iiiora  Trinacrio  tam  ixva  duci  referuiilur. 
OjipiJo  consuUum  trepiJus  peiii  illc  suorura, 
Klaliiral  quoquc,  quo  jiissum  coiisullus  adire. 
CanJifluo  quidam  a  comiiatu  iiec  niinus  aJsunt. 
Diix  ab  eis  qtixrii,  qiia;  iegati  prius,  audil, 
Qiiin  eleiimgraviiim  pulsanl  terrore  minarum, 
Poenas  divinacsnhitiiruni  sciliccl  irx, 
QiioJ  Christo,  quam  contulerit  ciillor  piiis,  urbem 
"  Impiiis  absluleril  raptor,  relinere  vci  ausit. 
lile  vereiur,  et  aliremil,  ignoscique  precatur , 
racitirum  spondel  quac  censerent  facicnda, 
Quo  temere  commissa  piel  corrcciio  dij^na 

jaiii  fuerat  veiitum  liirba!  candeiilis  ad  nginen, 
Ei  qux'  pacis  eranl,  Siculiis  veniamque  rogabat  : 
Ecce  supervciiit  ei  Sardorum  qiioqiie  ducior, 
Cui  se  vel  lotam  inox  siibjtigai  Triquetram, 
Nec  non  dupliciter  dispcnJia  (in.ncqne  reformal. 
FoeJera  panguntnr,  et  pax  (irmaliir  uirinque, 
Plenaqtie  jam  ftJos  concoidia  rcdJii  amicos. 
Si  dtio  cum  llabris  mare  vcraarinl  diuttirnis 
Hiiic  Boieas,  illinc  Ausler,  divorsa  frementes, 
Sub.-idunltandem  Phaihoqiie  silenl  ruiilanle. 
Euscbio  ccelus  tum  canJidus  ilte  profalur. 


8-"»  DE  CONFLICTl'  DLOUUM 

lS;nqiie  sufTicianlnc  silti,  perqiiiiil  ainico. 
ftoiinil,  :ic  pturcs  sala<;il  (lcpendere  gr^los, 
Ri  (|ni$tnt,  nosse  vaniim  jain  non  puial  cssc. 
Si:pple«  acceJil,  sublilius  inde  rcquiril. 
Ni-c  sccreta  viro  sua  qiiibanl  abdere  laiito, 
Ciijiis  erant  mcritis  sorlili  gaiidia  lnci!>, 
At  silM  proficiie  vcl  pliiriliiis  lioc  apcrirc  : 
Nus,  :i|iinl,  aniinx  dernnciorum  siimtis  ille, 
Oiins  (iiviip  luis  salvavii  gralia  factis  : 
N(>s  qiiibus  a  Sat:inx  la(|iieis,  misera  ditioiiu 
i'eccaliqne  jugo  fclicili^r  eripiiisti, 
Lnrjs  et  xlernx  pciicir.ilibus  inseriiisti 
Eulesiis  vcl  pnupcribus  tiia  pariicipnndo, 
Scu  Clirislo  qux  grala  prubcntur,  ritc  sludehilu. 
Nec  pigent  ccrte  bona  pro  nobis  sludiiissc. 
NiKlus  cs  liinc  siquidcin  rcgis  coelcslis  atnorcm, 
Sanciorum  quuqiie  vcljusli  cujusque  favorein, 
Iiiio  vulunlate  nnnc  usqiic  bona  qiiod  agcbas 
Scilicct  cx  propriis  opus  acocpiabile  votis, 
Nosirx  jam  moniiti  prccis  obsequiiquc  (idelis 
iMciiius  cxsequcro,  mclius,  meliusqiie  studcto, 
Qudtcnus  cropii  pcr  le  pocnisqiie  soluti 


OLCLM  ET  ANLM.  —  LIR.  If.  M 

A  Vilnin  scii  pjcem  libi  pcrpeluaiovc  salutem 
Nobiscum  pariter  orenl  indcficicntcr. 
Noii  elciiim  dubites,  quia  nos,  quos  aspicis,  Otnnes 
ViUi  retldidoris  pacalo  jiidice  nobis, 
lliiitos  et  reddes,  vi>,'ilanlia  si  pia  ilurcl. 

Sic  duce  comiiioniio,  sic  inagniiirc  relevato 
Floridiisille  sui  qucslus,  feiix  qiioqiic  coetus 
Siippiicitcr  sese  possit  quo  solval  abire. 
D.ix  toio  lacrymas  aircctii  fundit  oburtas, 
Mira  Deum  facicnteni  collaudat,  bciicdicit, 
Qiiisua  tam  niirc  secreta  sibi  patcfccit. 
Stilvil  et  alltatuin  coiiteslans  iiluriina  cceliim. 
Ille  invisibiles  repelil,  qiia  vcnerat,  arces. 
At  vir  devolus,  vir  planc  rcligiosus 
0  quanias  siudii  gcncroso  pcclorc  sancii 

R  Kxtiilit  biiicflammas  ulco  pieiaiis  adauctas  ! 
Nec  valel  lioc  dici,  nostro  ncc  carmine  scribi, 
Evpcndat  poiius  cnjiiblibct  id  meditntus. 
reifeclus  crevit,  mclius  beiie  cuepta  peregil 
Ncc  fnictu  caruil,quia  centuplicata  reccpit, 
AdJitus  xtcrnx  |)ossessor  ct  incola  terrx. 


EPILOGUS. 


Qui  valfeant  habilum  sumerc  corporenm 
Rcsnon  corporcx,  pcrquiras  fors5»il,  aniice 

Qiiatcnus  liuinanis  particlpent  oculis 
\isibilcs  animx  qux  jnni  form:is  posuere. 

Nec  qtiis  mcmbrorum  siipputat  o(Ticiuni 
Vcrbonim  inodulos  ul  forinent  arliculaios, 

Id  mcns  atque  mcum  non  capil  ingeitii^ni. 
Arcarum  tale  cuivis  hand  credo  palcre, 

Ntitu  scd  Geri  non  nego  posse  Dei, 
Nil  impossibile  soli  quia  noscilur  esS6. 


C      Nain  sic  multipliccsdum  mcmorcnl  apic^^s, 
numani  qiiivis  speciem  quod  spiriliis  oris 

Sxpius  indiicrit,  verbaque  protulcrit 
Tain  bonus  atqiic  malus  ,   ralsuinnc   vcl  niiiinnui 

[utlus. 
Qiiod  tu  conspicuo  prxditus  ingenio 
Disquiras  tecum,  sil  qiialilcr  accipicnjum. 

Altius  hoc  cerle  si  libcl  inspiccre, 
^atrum  ccu  specalo  scripiis  uiare  sereno. 


PROOEMIOLUM  LIBRI  SECUNDl. 


Eccc  cano  penc  vulgaii  singulari  vcrsu 
Alquc  terc  plaiic  lcvibus  compcndia  Pyrgi  : 
Quod  incmorcs  talc  tibi  gralum  carmen,   amicc. 
Elquia  jain  pinxii  stylus  anicriore  libello 
Q'iCs  parianl  agnpis  fructus  impendia  sanclx  : 


^  Nunc  qiioquequid  valcanl  divinx  mystica  mensx 
Viiiiim  cum  pane,  suppinget  poslcriorc. 
Pcrtxsus  noslrx  si  non  cris  ipse  camenx, 
GraMim  scribercerit,  et  nec  scripsisse  pigebil. 


LIBELLUS  SECUNDUS. 

De  milile  caplivo  elpersalularcm  hostiam  liberato. 


Alicruira  reges  duo  pugna  conserucre 
San^juiiie,  diviiiis  excrciiibusque  superbi. 
Vis  atriqiicjgravis,  idcirco  gravissima  strngcs 
Impulii  ulrinquc,  fcra  mors  hinc  sxvit  ct  indc 
Occiibuere  viri,  funcsiaquc  vulnera  dcnsiin 
IrJregerc  acies,  ncc  non  par  pcne  pcricliim. 
Namqiie  rejiorlarit  uiius  licet  hostc  fugalo 
Victrices  aqiiilas,  lani(^n  usqiieqnaque  crucnlas. 
Amihil  siquiiiem  lethali  volncrc  fralrem, 
Cliarorum  quoquc  nonnullos  cum  parte  acici. 


Intcr  quos  eliam  nduiQ  C(vcidisse  ministruni 
Ol:tigit  illius,  maclx  jiivcnein  probitntis 
Plagis  prxgravibus,  jam  snngninc  qni  vncuatus 
Uiiius  spalium  noclis  parilcrque  diei 
Exaiiimus  pene  inansil,  viinquecarcnti 
Assimilis  turbx,  qox  circnmrnsn  jnccbal. 
Ast  ubi  vilalem  sciisim  per  mcinbra  calurem 
Elvircs,  scnsu  demnm  rtideunle,  rcsninil  : 
Assurgii,  residet,  ncc  non  pro  posse  suanini 
AUos  plagarum  relig^ns  inslrjngit  hiaius. 


e?  RKINEftl  S.  LAUnENTII  LEOD.  MONACm. 

Tuin  modica  pcclui  rcqiiic  con>ponil  anlifluiii,  A  Libalo  (iijjiio  lcnlescunl  altsitiniilque. 


«8 


Ac  licei  iiivalidiis  iii  grcssiim  subrigit  :iriu$, 
Itl8islit()uc  vinm,  si  forlc  quis  ohvitis  adiil. 
Qui  curam  sthi  coiiiiialicns  iinpcni.al  amiciu. 
Oiicmdiimr|U3crilal,lioslisutlcsl,  captumqiieretcnlal. 
Kt  diicis  iii  viiiluiii  i^icfducil  «irsculiciiduin. 

Undc  sil  illc  rog.ii,  S(*ii  ciijiis  coiiditioiiis? 
Ciijus  el  oilicii?  iniin  lihcr,  scu  popul;iris? 
!>issimulai  juvciiis  quod  erai  solers  aperire, 
litvidiamque  cavciis,  Sum  pauper  ni&ticus,  inquii, 
Lo',,!iimoquc  milii  conjux  anni^xa  cuMli. 
Hes  nohis  leiiues,  indeptiim  denique  qiiidquiU 
S.Mvilio  fueiit,  socios  parlimur  in  iisiis. 
Tiiin,  l>one  dux,  cuni  sim  bcllundi  ignarus  cl  expers, 
Nil  palriic  propler  aliud  suin  casira  scculns, 
Qiiam  quo  miiilibus  deferrem  expendia  vicius, 
Edicto  ul  milii  regali  paribusijue  stalutum. 
Dfts  igitur  veniam,  plecii  sorvos  minus  aeqnum, 
Obst^rvare  quihus  reges  doniiiios(|uc  necesce  esl. 

Flcciilur  his  princeps,  misero  dolet,  ac  misereiur. 
Colligit  hinc,  adbibei  medicos,  impendia  prxbei. 
Al  poslquam  rediii  vigor  et  sanesccre  coipil, 
Noclu  ne  fugerct,  vinciri  compede  jussit. 
Sed  potuit  nulia  vincius  ralione  leneri. 
Nam  simul  abscessii  cusios,  qui  vincula  striiixil, 
Est  irivisibili  actuium  viriute  solulu?, 
Alloiiito  tanla  nimis  ipeoiiiel  novitale. 

Fraier  porro  sibi  vita  decoratus  lionest.! 
OfticiumqHe  gerens  venerabile  presbyleralus 
Faina  qui  induclus  ariiris  ilium  ceci>disse, 
Scdulus  exslinclum  proi)cravit  lollere  corpiis 
Aiierliis,  sed  enim  qiii  forle  similiiinus  esscl, 
liiveniens  campo  fratris  piilat  esse  cadaver. 
Hoc  leval,  lioc  vehil  inpal;iam,t!innilalqne  dcceiiler, 
Ejus  pro  reqnis  ncc  oniillil  percelebraie 
Missartnn  ofiicia  devota  sedulitale. 
Iliijc  veluii  diclum,  revcra  proveniebal, 
Nejuvenein  iinposila  quisscnt  consivingere  vincla. 

Sed  fidei  qiiisquam  ne  asci  ipserit  huc  per^grinse, 
Veridico  pajia  Gregorius  aureus  ore. 
Ke:]!iaquani  absimile  quiiidam  iegilur  rnemorare, 
Diiotiis  quOii  fueiit  quidani  capiivus  ah  hosie, 
Qiii  lulcrit  nuillos  arciissima  vincla  perannos, 
Kxcessisse  tamon  viia  (inm  crodidil  uxor, 
llliiis  ob  requieni  corlis  holocausta  diebus 
Myslica  Jibari  sacram  faciebal  ad  aram 
i^aiviricum  Chrisli  corpus  Chrisliqiie  cruorem, 
11  ces  ei  boine  a  caplivo  disstlicbanl, 
Aiqiie  facessebat  labor,  infliciique  dolores. 
Ad  iialale  solum  qui  posl  quatuloque  regressus 
Pbnius  uxori,  quod  conligeral,  patefecil. 
Q\}3i  proicst  ita  cst  horasqtie  fuisse  diesquo 
Ipsius  obUii  lolies  relcvainine  sacri. 

Quin  et  V\  araccam  maris  alro  gurgite  naulaiii 
Absorpium  pcne  doctcr  tion  prasleril  ipse, 
Praisidio  lutum  tali  erepluiiique  fiiissc. 
£bl  i^iiur  nil  coinmodius  nil  dignius  islo, 
tjuo  vivuiil  aiiimaD,  vcgetanlur  corpora  satro, 
Ouo  laiJ!  corporci  quaiii  nexiis  spiiiluaies 


U 


D(:iii(|ue  rnajori  quiiiain  cumuijiilur  lionore, 
Qiiaiii  quibiis  id  Iractare,  sacfurc  tribula  poleblut, 
S(  iliccl  ollicio  si  coiisonel  actio  vilae 
Siiiiquc  maniis  miiiid.c,  cordis  sine  sordibus  arca 
()iix.  inan  ccelcste  iiueai,  ulparesi  reiinere? 
N.iin  facil  cssc  dcos  Ocur,  uris  viciiina   f.iclus. 
Vorurii  cocpla  prius  ordiri  jain  rcpclamus. 

Eigo  stupeiis  juvencm  priticops  baud  possc  ligari, 
lil  qiionam  fiat,  s.Hagtl  pcrdiscere  pacto. 
Ilaiidqiiaquam,  Domiiie,  sceleri  hoc  verias,  ait  illo 
Ariis  iicii  inagic»  repnies  prxsligia  nosse, 
lliic  a  (^hrislicola  procui  esio  pedorc,  froule 
Coiigoslanlc  insignc  crucis  bapiismate  unclo. 
Ais  inagis  hxc   lio:i'.iiium  sub  dxinoiiiU  agiianluiii, 
Oiiis  ratio  niilla,  grave  peclus,  el  aciio  dira. 
INam  reiiiienl  aiiiinas  terreno  in  pulvere  curvas. 
Ncc  haralhri  metnunt  mala,nec  cupiunt  boiia  ctt'Ii, 
Perditio  quoriim  certissima,  ni  resipisctni. 
Presbyier  olTicio  qiiin  iii  palria  cst  mihi  frater, 
Exempliim  bello  qui  me,  velut  aesuiiio,  credens 
Miiiiia  inissaruiii  pro  nie  TCiieraiuia  frequenlal, 
Ac  modo  si  seclo  poenis  .iddicerer  illo, 
In  quod  succcdunl,  ex  hoc  quicunque  recedunt 
lllius  requiem  meriiis  foriasse  inererer. 
Piieterea  teinpus  iuibi  dcgens  aliquantutn 
Ideni  clarorum  juveiiis  spectamine  moruui 
Prodiuis  esl,  miiiime  vulgari  forte  fuisse 
Siemmate,  quinimoquod  celabai,  generoso. 
Quippe  quod  adJidicil,  longuni  quod  Iruxii  iiiusum 
In  leiiipiis  loiigum,  nequil  ulliis  dissimnlarc. 
Sed  ruisciinque  palet  propensus  sedulo  signis. 
liiiic  cl  adorsus  euin  priiiceps  vocat  iile  seorsii  ii^ 
IJtque  sibi  reiegal,  qui  sil,  propensiiis  iiislal 
Dii-.nmodo  nil  fallal,  tutum  siiper  hoc  fure  firmat 
Proilam  vera,  referi  eisi  graviier  cruciaudus, 
Noc  fictis  utar,  etsi  crudeie  necandus. 
Nempe  fui  regiset  miles  ei  oCQcialis, 
Rfgis  prxcipuos  non  infinuis  inier  amicos, 
Nec  populare  gcniis  mihi,  clareo  sanguine  aviio. 
Ingenui  mores,  aii,  el  responsa  vel  actus 
Prodebant  niihi,  quod  non  genie  grcgarius  esse^. 
Cl  lu  fine  quidem  consumi  digiius  acerbo, 
Naiiiquc  lui  Martc  rogis  irislique  triumpho 
D  Aiiiisi  fialres,  coiisanguiiieos  et  amicos  : 
Sed  tibi  jurala  ncquaquam  conviolabo, 
Atijue  fidcm  paclam  nec  poena  vindioe  solvain, 
Nec  scindam  morte,  qnin  plectam  vendilioiic. 

Ex  phigis  igilur  ubi  plaiic  convaluissel, 
More  subhastalum  servi,  qiii  obvenorit  armis, 
l!iii  Fresionum  prelio  coniradidit  illiim. 
Qiiinue   siudens    servum    viiiclis    reiinere    coeiiw 

[piiiiii 
Nec  valuil  notlis  coniDcre  ncc  artibus  ullis, 
Mullimodis  qiian<[uain  variasset  pondera  bacri<, 
Ues  lamen  haec  niira,  cum  terna  snrgeret  hora, 
Missas  qiiando  sacras  fieri  solemniler  usus, 
Ci  ebrius  iii  juvene  jam  falo  proveniebal. 
Ilinc  ei  ei  ^cse  redioiendi  indulia  faculias, 


89  DE  ASV.  RtLIQ.  S. 

reiidere  si  preiinm  proliberlaie  valerel, 
f&que  suo  jurans  iloiniiio  &eu  n.iltere  pacliim» 
Denuo  seu  regredi,  UJei  nec  prodere  sacruui, 
l.ollierum  pe^ril  rcgem  cabusque  reicxil, 
Ac  sibi  munificum  ri>gali  miinere  seiisit. 
yiiippe  soroiis  ciisii  i:oral  vigiiisse  niiniutrum. 
liigo  suo  suiiiinam  misil  iloinino  sili  pactaut 
Ac  sic  servilio  cxnins  patriam  rcpetivil. 
Krairi  ncc  Ucuil,  ici(|iia;<iuc  sinislra  lulisscl, 
Vi-I  quye  divino  sensissel  comnioda  dono, 
Ubere  quam  dnlci  casns  sese  inlcr  ani;iros 
Yincula  laxando  luclavil  euinque  levando. 
Prirshyier  itidiciis  cerluin  lcnuii  referenlis 
lliis  tcmporibus  duiilitsal  sive  «licbns 


LMRENTII  LEODIUM.  00 

A'nexirain  subsidii  viclum  mcrnisse  siipcri.i, 
luiplorare  Dcuin  <|uibus  asliieril  snper  isto 
Dclibando  sacrain  Clirisli  mystcria  ad  aram. 
Iino  neqne  Loc  jnvenis  aniin.idveriit  minns  idoin, 
Fl  referens  miihis,  ad  opus  mulios  pielalis 
(ioelilus  in  r.ese  facta  movii  piciate. 
Siilicel  ul  pro  Sc';,  pro  rli.iris,  proqiic  propiiKjiii», 
Qiosbive  liacc  viia  relincrel,  sive  rulur,i, 
P  rvigiles  liJ)i>re  prcccs  Cliristo  sluduissenl 
r.mperibnsqiic  piam  pro  posse  impcndcre  curani  : 
Onodque  bonis  majus,  reliquis  quod  dignius  essei 
Missarum  impepse  sacra  recissent  celebrari, 
0  'X  fam  corporibus  quam  prolioiiinl  animabus, 
Unica  commodA  vcra  salus,  alimunia  perpes 


EPILOGUS. 


Iland  equidem  oubitat,  quicunqne  vigei  raiione 

Omnicreatorein  nmnia  (Misse. 

1*10  libilu,  pro  consilio  ulilnr  ipse  creaiis, 

Qti.iqna  ncxcrit,  illa  scqnuniur. 

Non  igilur  mirum  vincli  absilui&se  calenas 

Ipsius  virlute  sacrorum, 

Kvaleai  cum  vis  et  idem  cujnslibet  herbap, 

Uu  im  picus  admonsiraxerit  ales. 

Iiivcnies  pliysicos  elciiim  meiiiinisse  peritos, 

Quoii  si  qiiis  ni(!o  inseral  biijiis 

Viiicula  digressac,  pullis  ul  quyritet  escam, 

Dum  rcvolat,  neque  tecia  palcrc 

Off.iidil,  qiiamdani  pcrqnirilct  appUcat  berbam, 

Oua  mox  involucruin  omiie  resolvit. 


Q  Tiini  notat  atqiic  logit,  qni  caplal  liabmc  cadcutcni 
Jam  polis  omneni  jiac  vinccrc  noduni. 
Me  vohicsis  iicmpe  &ic  expcrieniin  brulx 
Arcanae  vis  ui  movet  beibre. 
Omnia  sed  sensus  comprendore  non  valel  ullus, 
Qnse  mirabiiis  cdidil  aucior. 
Papx  qui  volucrnin,  vel  qui  grnus  omnc  aiuinan> 


[tuin 


Naiurasve  reiexerii  omncs, 

licrbarum,  tapidum,  lignorum  noinina,  vi:cs, 

Inii)  quis  explicet  omnia?  Rcruin 

Ri:e  Crcatorem  vcl  nossc  vel  excoluisse 

Vura  scicnlia,  snmma  salutis. 


REINEBI   mOTSACm 

DE  ADVENTU 

RELIQUIARUM  S.  LAURENTII  MARTYRIS 

ROMA  LEODIUM 

LIBER 

Cum  aliis  diversi  generis  carminibus  et  epigrammatibus. 
(D,  Bern.  Pezils,  Anecdoct.  IV,  iii,  120.) 


IiNClPIT  PROGEMIUM. 


ArgCJilo,  geinmis,  auro  species  minuuntur 
Ntibesilus  longi,  qn.iiiiio  neglecla  prenuinltir 
El  rutilum  qnamvis  clialybciri  nibigo  laccisil, 
Oiia  si  putilur,  nsuinve  maiiuinvc  recessit  : 
Sic  decor  et  roliur,  sic  qnwlibcl  ars  bebelaliir 
Assncia  mininie  qnando  cura  vfgeialiir 
Kl  scabicm  lciiial  aniiiii  lorpcda  nilorcm 


C  Si  ixdcl  sltidiortim,  dissimulatquc  laborcm 
Prosa  seu  pcilibus,  uli  libul.  Umlo  (rcqueulor 
Oiain  vel  icnuis,  ne  marceal  insipientcr. 
Ardor  iiiesl  legere,  mediiari,  scriberc  piura. 
Nain  dala  dcsidiu!  \itiis  meris  csl  ruiltir.i. 
C.iruiine  Laurciili  nunc  procclubrabeie  [/.  pcrr' 

llcLrabcrel  iiostro 


01  nEINf.ni  S.  I,AlliU.N'lll  LEOD.  MONACUI. 

Vorno  inadyiii  iiijrc  •pcctabilis  oslr»,  A 


02 


At  no:i  l<',  C:<*8ar,  iil  itiir|ti(i3  <TJlictil;iri( , 

Sii|>|ili<iis  icliirii  prcl  oso  fiiw:  Ijcavii  : 

^foliib  iino  c.iiiaii>  pars  ul  collala  ItijiDiig, 

Eliciiit  (|ijcin  torritliilo  vis  alia  vuporis. 

Injjetiil  (riiiiiis  lioc  iibori.is  sn:isit,  inircrn. 

Om'>i  (ums  ei^ir  antor,  (lcvfitnrn  iiMiniis  oiiircn». 

Oui|i|>c  iicc  «Ib  ni;txis  grjviier  rclcvaiio  pre-.siiiii, 

^oc  juvat  umh  magis  solari  caurnate  fcssuiii, 

N(;c  tiia  quain  n:ira,  ltlii!(>.s  (](iarn  coninicMiorasse, 

Ei  scripli  muiius  libi  (piulibcnnquc  <licass(^, 

Cloria  {|uaiila  tibi,  qiiam  pra;cc!Iens  Iiabraris, 

rcrcipictcui  tc  drgnanier  notilicaris, 

!*er  visum  ctiiJain  niiraltilis  ut  patuisli, 

Aiiro  limpidior  obrizo  dtim  micuisii, 

Mnnilus  revera  innito  vclul  igne  probalirs, 

Florens  liiccmera,  Cbrislo  velut  irradiauis, 

L:eia  tibi  fuc.es,  stellabai  iiix  oculoniin, 

El  subridebas,  o  melica  spes  niiseroruni ! 

Orsaqtic  niaereitti  consolans  i.sta  liilisii : 

En,  fiaier,  morerc  :  libi  inorlcin  naiiKine  pciisii. 

Hiiic  te  picluram  digiio  monstranie  nuiabai, 

Assus  uii  f«eris,  qux  desuper  filigiabai. . 

Si<:  ilatsancle,  viliis  iJem  inoriatur. 

Sic  pie  virtutum  per  lc  vitam  mcrealur, 

l|{(ie  sacro  culeat,  qno  mirificc  caluisli, 

Ignes  ielhiferos  qno  roranics  babuisti, 

Quam  meriiis  vigeas,  rebus  pcrs.Tpe  probari 
C(ciims  et  constat  le  signis  cbrifirAri. 


D 


A  siipcris  plauhlrnin  pcrrcpimns  igne  pcrnsltnij, 
litiptoiius  a{i:iico!.i  qiio.l  micssc  minabal  oinislutn, 
Fchla  !ui  dititi  m;iriyrii  tcmcre  violarol. 
IKiiiinose  cul().'«m  luit,  nt  lihi  riio  vacarei. 
Kst  ca  res  nobis  ab  eodcin  noiifrcata. 
Tnm  pic  pcr  csliibitos  cirbones  certifkata. 

Allcr  s.inrita  (lum  rcligiono  vcrclur 
.MiiiiificciUi.T  qiianla  libi  8cnlir.j  meretur, 
In  planslriiiu  messem  pciitttriis  l«^cl.i  lcvarai, 
Festa  lu:r  noclis  liunc  Jiora  «ed  anli(;ip.tral, 
Ab->lilit  iiiccplo,  liqititqiic  siib  aere  nndam, 
liide  .sed  obsltipiiit  ncc  rore  noc  imbrlbu8  inlain, 
Nox  ca  sive  dics  fucrit  qitanquam  pliiviosa, 
lieddidit  illx.sam  virlustamcn  olTiciota. 
Tempore  sic  pi  isco  siccum  tulil  area  [Cod.  recent. 

[.lera]  tcIIus, 
liiiiirifero  dum  rorc  madesccret  undiqne  lellus. 

S;uicie  tui  vencraiio  no  rcpiilciiir  iiianis 
Asseruil  vel  qiii  manavit  sanguine  panis. 
Coxerat  buiic  mulier  quxJain  fcslum  vioKindo, 
Taleni  sed  luicral  b.TC  ausu  monstra  creanJo. 

Te  porro  scriplis  qniiiam  queal  sequipararc  ? 
Laudibirs,  ut  par  est,  magnalia  dignilicarc? 
Hislorij»  scd  jam  scrics  fausle  rcpliretur. 
Prosaric  pritis  edita,  vcrsifice  memorctur. 
Oio  fave  voiis  icntiem  moderare  cainenam, 
Kt  merilis  lucem  praedux  adiiibeio  screuam. 
Pecius  mundifica  roeiio  sorJens  viiiorum, 
Digtio  qiio  iiiteant  senstis  habiliidine  moruin. 


INCIPIT  LIBELLUS, 


Prxstaiiii  vila,  mornm  culiu  redimila 
Longe  vir  nitidus  cratinclero  Gode.^^ridus, 
Tum  qiii  florebat,  urbs  Lcgia  quo  renilebal, 
Presul  cura  regeret  Tiuvinus,  coqne  vigeret 
Clara  multorum  pia^fulio  dote  bonorum. 
Saiignine  magnorum  scd  (|«iamvis  altus  avornm 
\.t:im  tranquille  degebai  clencus  iile, 
Pius  humili  sensti  qiiam  pollcns  divite  censii : 
Pliira  dabat  gratis  cultor  solers  pieialis. 
Ilos  tecio,  victn,  plurcs  refovebal.amiclu. 
Li'iiiiia  sacrorum  visebal  crebro  locoruui. 
SaiKtos  oiabai,  votornm  ibura  lilabat. 

Se  I  tti,  Laurenti,  spcs  illius  unica  inenti, 
Se  tibi  commisit,  lua  s:ri>c  liiosqtie  revisit. 
Ndbis  munificum  se  pr;csi!tit  hinc  et  aniicum 
Arttius  baerendo,  semper  prodessc  sludendo, 
Sic  opporlunus,  de  nobis  sic  crai  uniis, 
Pervigili  cura  mcditans(|iie    pavcrisque  fHliira 
Jiidicis  examcn  vcl  prxmia  vel  cruciamen, 
Se  sibi  plecicbat,  lapsus  punire  stiidebat. 
Ouo  le,  sancto,  bonnm,  Pclrc,  coiicilianJo  patronnm 
Yotis  leiiibat,  Romam  peregrinus  adibai. 
Ilic  preccpulsabal,  gcmitu  lacrymisquc  citaoal 
Jure  poiestatis  summx  clavi  pieiatis, 
KJlbona  prxstarcs,  til  clauslra  poli  rcscrarcs. 


^  Mori  durabat.  Ilunc  anno  qnoquc  novabat 

Morem  servando.  PraRienderai  huc  aliquando 

Chrislicola  gcnle  jejuiiia  sacra  colenle, 

Qtix  sanxit  mtrnJo  priur  luec  Chrislus  suheundo 

Plane  vicenos  dum  soles  bis  quoque  dcnus 

liicolnil  sallus  non  viclti  qtiolibct  ailus. 

ReJdidil  ut  vota,  petiitsibi  limina  nola, 

^cilicct  abbalis,  cui  liiiea  proximitatis 

Sc  commcudabat,  affcciio  vel  sociabal. 

Ciariis  et  hic  vita,  mulla  probitale  polila 

Romx  pollebat,  iltimbcrtus  nomen  habcbat 

Ciisios  Ccciesix*  datMs  ob  meriium  thetiria;, 

Summosacraruin  prelio  quam  rcliquiaruiu 

Marlyr  ditabalLaiircnlius  alqiie  dicabat. 

,   llic  liquor  ille  saccr,  excussit  qucm  vapor  acer, 
I)  ... 

Quem  devotorum  pia  !cgii  cnra  virorum 

Craie  superslrata,  qiii  mcmhra  tulere  beaia. 

lliinc  lenetampulia,  polior  nccducilur  ulla 

Urbi  RomaiuTp,  sacritm  ncc  babettir  inane. 

Ne  stilulucaliir,  haud  .segniier  invigilatur, 

Im  qui  mandatur,  vir  idonens  anlc  probatnr. 

Flagtat  pro  lauro.  s.ippblro  prxsiat  el  auro, 

Ncc  desunt  vota,  colii  I3rbs,  ambiKjuoque  lola, 

lloc  cl  lutciam  sibi  credil  ct  cssc  mcdcbm 

Sa;:cti  plcrumquc  n-.criiis  pciscnlit  utrutmpie. 


W  DEADV.  UKLIQ.  S 

Commcda  praeslnnliir,  qiixvis  advcrsa  lev.iiitiir. 

Esl  slniclnra  qiiiilcin  miniis  a-ili  gr:uiiiis  eidei», 
Grandissed  ciiiins,  openim  solid.imiiie  fiillus, 
Fiicissleliaiiir  iapidiiin,  canieris  docor.Tliir, 
Clarcl  crysiailis,  radialiis  uhiqiie  meiniiis. 
Marmore  so^mcnla  piiigiml  vario  pavimonta. 
Nil  Inea  ligni,  nil  ((iioil  carpatur  ali  ignc  : 
lloc  qiiia  caveie,  qiii  inartyrium  staluere, 
Crelirasflamniariim  jactnra*  urbicremaruin. 
Non  ea  sacralus  cui  inarlyr  inesl  tumiilalus  ; 
Non  ipias  slruxeruiil.  «ilulos  qiiibus  imposueruiit 
Damasiis,  ac  gencre  pollcns  Lucina  vcl  .lere, 
Non  qiijc  dotaliir,  vcncraliilis  cl  liiulatur 
Craiiciila  jusli,  qiiaiii  laiirca  dcdical  usli, 
IIocinstrumcniiim.do(us  Iioc,  felix  nioMuineiituin 
Ciiis  plus  cljariim  rctiiiet  geiis  Uomulidarum. 
Tol  leviia  quidein  lemplis  clareicit  ibidem. 
Lucifer*esl  Urlii»,  rulil.it  merilo,  prece,  lurhis. 

Ergocognalum  p;Uor  Humberlus  memoralum 
.\ii!iiiiiii  graie,  proiia  refovel  pietaie. 
llle  nioras  neciii,  inonei  Iioc  Itospos,  prece  fleoiit. 
Illic  Tersaiiir,  aliquoique  diesrcmoratur, 
Oiat  fervoiiler,  siibit  Ecclesiam  sitienier. 
Iiisial  leviUE,  boiia  dei,  lergat  mala  vilac. 
Tunc  ibi  sanciariim  qiiid  incsset  reliquianim, 
Qiiaerii,  scruiaiur,  aiidil,  snpplcx  veneratm'. 
Abbas  nil  celal,  sed  caro  qti.ncque  revela( 
&]ira  retezendn  mcritiimquc  loci  retegendo, 
Addii  el  ardorein  saiicli  monsiraiulo  liquorem. 
Sedulus  aitendil  ei  grates  iiie  repcndii, 
Tjuio  thc&auro,  quoJ  dignius  usque  sit  auro. 
llaud  tepidam  meniem  movet  indulgere  parcntera 
bi  niale  servclur,  locus  illo  ne  vidueiur. 

Talis  scriuo  qiiidem,  mediialus  non  erat  Idcrn. 
V'er8:il  eiiim  parieiu,  qiiain  siibiegissc  pcr  ailciu 
IHiiis  possei,  boc  iie  qnii  dcniqiie  nossel. 
Nobis  lalc  bonum,  nobis  boc  nobile  doniim 
Vir  fidiis  (oiis  inliiat  conquirere  volis. 
C'^pia  successil,  abbas  quia  forle  rccessit ; 
Ciiris  illectusesl  longius  Urlie  profccliis. 
Al  precibus  inille  pcrnoct^it  clcricus  ille, 
Oral  successus  loios,  et  ab  inile  rcgressus. 
Tiiiii  siibii  ad  fraudem.  surgit  qnasi  peiderc  l.iu  !e  n , 
Qiijin  iioctdrnariim  vis  csigat  excubianim. 
Cella  progreditur,  acdes  reverenda  siiLiltir, 
E  s  iciis  mutius  ad  idem  comtniiiiicat  iiniis, 
Qtiem  iiil  ccliissel,  admillere  nec  diibitassct. 

Appclil  allare,  juval  illud  sic  tciocrarc. 
\as,  qiioil  pcndebal,  pigiius  sanclum  coliibcbat. 
Vas  est  crysljlio  comptiim  radianle  iiie;allo. 
Iloc  positum  caplat,  aliud  supponilel  aptat, 
Poiset  ut  eCTuudi  liquor  Ituc  luloqiic  refiindi. 
Scd  noii  siil:a!)at,  siia  q  lem  pinguedo  lig:ibal. 
I.x  se  doiisaius  crut  ct  sciiio  solidatus. 
lliiic  est  perciils.us,  hiiic  a  spe  pciie  repulsus. 
AiisiiiK  astnbal,  qnidnam  faccrcl,  dubilJibal. 
P  :rs  iie  parva  quidcni  lijtni  conslabal  ibidem, 
(JL-iani  silti  capiaret,  ccrpio  quam  siippcdiiarct. 
ti  ra  fcrro  pcJcin,  |:ii.ci»io;c  rur  ii'^  iii  xilin 


LAIRK.NTM  LEOOIUM.  91 

A  ItfauHiin  rcpiilal,  pavet  id,  c.iutiisi|iic  rcfnlai. 
Iliiic  ne  siispecliis,  ne  fiat  Ixrtc  retictiis 
ruin  vero  gcmere,  suspiria  crebra  ciorc 
.M.irlyris  ad  meritum,  cor  luctii  vorlere  tortum, 
Voiis  acceiht,  ne  cassus  ab  inde  reccdal. 
.Mlev.il  bic  moo^liiin,  removet  martyr  pius  xsliim, 
Fitqiie,  qiiod  afTociat,  lignum  proplcr  brcve  spccUX 
Cirrtiis  injoctum,  quam  pinu  iiescio  scctuin, 
Noc  duclu  sc:'.bro,  snlis  aptutn  mnriyre  fabro. 
IIoc  oapit  absqnc  mora,  magis  undant  /I^'tibus  ora, 
Quos  ricl  aficcliis  divino  melle  rcfj-cliisl 
Oplalo  fruiliir,  preliosa  mcrce  potitur 
Uiiguinc  »acraio,  mern  plusquam  balsama  gra:o. 
Qiiod  cum  iraiisfundii,  nova  sc  rc.Iolontia  fundil, 

Q  Ciinctos  qu;c  flores  cunctal,  qn.'»!  vincat  odorcs, 
Utsil  millarum  par  balitus  arcolaruin, 
Vis  pigmcnlorum  licol  imbucrit  varioruin. 
Scilicet  assatus  ita  dixerat  ille  bsatus  : 
igne  libens  islo  sum  factus  vicliina  Cbrisio, 
Qii.x  diilci  rore  suavi  jiivcl  liunc  et  odorc. 

Sed  rclegi  pavido  minus  id  graliim  Godcfri:lo. 
T.intuin  non  Roiiia  si  perscnsissel  aroma, 
Rom  si  rcptssel,  non  iinpunilus  abissel, 
Acsibi  vitalis  (iercl  iiquor  exitialis. 
Ergo  pavens  tiirbae  migral  noclanler  ab  Urbc, 
Fallil  cognalum  caiisaliim  diu  renioratiim. 
Expedit  ipse  moras,  palrix  contondil  ad  oras 
Nec  pcdos  inccdii,  sed  cquo  properantc  rcccdil, 

r  At  nec  odor  cessat.  Ilinc  ne  qnis  ali  Uibo  laccss.ii, 
Kxlremil  introrsum,  spectat  qiiam  sxpe  iclrorsum, 
Saiicliis  protoxit  cursiim,  per  pruspcra  rcxil. 
Tuti;s  iter  Irivil.  te  Legia  lulus  adivil 
Ga/.a  tantnrum  dilanlam  rcliquiaruni. 
Qiias  iii  captavil  duritas,  ul  jusla  probavil, 
Ponlifici  mciiioral,  lieros  hilarcscit,  adorat, 
Tliesaurus  prx-fori,  Cliristo  praeconia  deforl. 
Ilxc  bona  qiii  niisit,  bxc  qui  pcr  dona  revisit, 
Ail  iios  sancla  qiiidemtum  pignorn  dcsiinat  idcm 
Noiiis  coiidenila,  speciali  jurc  colcnda  : 
Qiios  tutela  boni  fovct,  associatque  pairom. 
Plobs  ca  devota,  clcrique  freqiicnlia  tota 
liyiniiidico  more,  cclobri  coiiiilatiir  lionore 
\c  fcslivorum  chorus  occurrit  monacliorum, 

D  Exripii.  exsuiiai,  aHoolu,  voce  rcsiiliat. 

Tuiic  fera  lempeslas,  bioiaalis  lunc  erat  xs'a.i. 
Acr  squab^bnt,  aqiiilonum  tiirbo  furebat. 
Ninibi  maiiabanl,  bos  niibila  continu:ibanl, 
Miiiidus  luilabal,  Mliiid  catacly^nn  pul.ibal. 
Cliristus  pulsalur,  Cbristiis  pro  pace  rogaiur. 
Pro  terrc  frucln,  qu;E  jain  sil  subrula  fluctu. 
Clirisliis  et  attcndit,  el  commoda  larga  repondil 
Mariyris  oblentnm  scntit  mox  tiirba  pciciiluin, 
Co.MioLio  siquidcm  nostro  vcncrabilis  idcln 
Ul  liqtior  illaius,  summoquc  favorc  locaius 
Ut  s.upor  allare  ,  cocpit  pcr  sigiia  niicare 
Vcrberc  jam  Irisli  populiim  rclovanlia  Chrisli. 
Iliiic  plausiis  daiitem,jubiIando  collacrymanlcr.». 
Por  mciiscm  icciiis,  staiim  sol  nubc  rclcclu» 


83  hKl.NKKI  S.  LALIILNTII  LKOD.  MON\r,IU 

rinniiia  dispersit,  c(i:l(irii  c;tligine  icriiil,  .  C(X;li  lijiw|ii.ll.i  r^icie»  (|uia  prxslilil  ill;i, 


Iiiilires  emuvil,  el  lerrns  i(;iic  rcfovit, 

Vcr  nituil  duJuui,  leiiipiis  uiiiii  oLfuil  udum, 


Succeisere  hnna  !>an(-li  boniiale  palroiia, 

l'A  rriigiiii)  niuiido  bic  reJdiu  spes  gcinebundo. 


EPILOGUS. 


Cnm  Jiinio  incnsc  ([uarlum  sol  cdcrcl  Idus 
Acla  refuilere  nos  isia  novuii  quasi  sidus. 
Aiiiiu;»  liix  eadem  nobis  profess:»  rcflorcl, 
Concio  dum  iiostra  vuiis  liymnis^ue  peroret. 


Ergo  L:iurenli  priniaft  iiilidissiine  floruin, 
Simgiiiiie  (jui  vcrnanl  super  u:Uiera  |Mirpiircorum, 
Abte,s  siipplicibus,  des  coinmoda,  noxia  denias, 
Salviliccs  ii.er.li^,  qiios  pijjncribus  dladcmiis. 


ORATIO  ADEUMDEM  SANCTUM  MAUTYUEM. 


IJoate  Lanrpnii, 
Me  vnllii  clemenli 
Kespice  mis»;rum  ! 
Dulcibiis  te  volis, 
Qux  obslant,  rcniolis, 
litipondc  prosperuiii. 
Niimerum  noii  liabcnl 
Pi.stes,  qi!ibu.«  labcnl 
Mea  pr;«cordia. 
i^aliitis  amice, 
tfficax  inedice, 
Coiifer  remedia. 
Tiio  siin  meriio 
Liber  a  debilo 
Totius  crimiiiis, 
Piorism  parliceps 
Coiiscribar  miiniccps 


In  regno  lnminis, 
Levita  pudice 
Piirpurans  ooeiicc 
Yirluluin  gioria, 
Tiia  mc  lubricum 
Vivere  pudicum 
Impetrct  gratia. 
inopes  tu  Christi 
Divile  fovisti 
Gazarum  prelio, 
Nosli,  nl  cgeam, 
Tiio  sic  vigcaiii 
Sanclc  suflragio. 
Crucntus  lc  lorsif, 
Sed  nuitqiiam  delorsll 
A  recto  cariiifex. 
Me  premii:!t  viii  •, 


Rapl.inl  pcr  devia. 
Tii  adsis  opifex. 
Te  dirus  exnssil, 
Nec  Deum  cxciissil 
Vapor  craticui;c. 
Liixus  i:i  iiic  fiirit, 
Aiigil,  versat,  uiii, 
Te  voco  sedisie, 
Sacer  le  Spiritiis 
Ussil  mediillitus 
0  Clirisli  victiina, 
IIoc  uiar  fcrvore, 
Tain  dulci  anlore 
C:ileaiil  iiuiina. 
Plus  iii  te  valiiil, 
Iiilus  ouod  caluil. 


Ouain  qnod  exleriuk. 
(>lirislo  iil  caleam , 
Mundo  iil  frigejiii 
Ora  piopitiii6. 
Aiiro  tii  clarior, 
Cryslallo  piirior 
Kxisli  liomiiiem. 
Mica  jair.  C(i;lilus. 
1'iirga  jam  penilus 
MiMU!  cali{,'incm. 
0  qiiali  ex  ore, 
Qiiali  ex  peclore 
Ciaics  liinc  egeras! 
Atidi:tl  sic  Dcus, 
Duin  claiii:'.l  hic  reus, 
Tuiic  ui  piaciicras. 


OFFICIUM  DE  SANCTO  SPIRITU. 

Uymnus  ad  Noclurnos. 
0  Israel,  qui  custodis  vigil,  sancie,  qiii  non  dormis  ! 

Nos  e  somno  vitionim,  nos  siiseiies  Pneuma  sacrum. 
(ii  Matutinis,  Domine,  meditari  dones  in  le, 

llUiinines  vita  nostros,  ne  mors  obscurel,  oculos  ; 
Kl  no  dicani,  inlmici  :  IIos  adversus  praevalui; 
Juvei  Pater  ac  Filius;  regas  tu,  saiicte  Spiriius.  Amei». 

Ad   Laitdes. 
Umbra   noclis  incjinaiur,  lerris  dies  relorinatur, 

JJepubescil  sol  aureus,  spleodor  gliscit  xtiiereus. 
Viliorum  fuliginem,  peccalorum  rubiginem 

'lergas,  o  sancle  Spiritus,  expiesque  nos  penitus. 
Sic  cum  Palre,  cum  Filio  perpes  libi  l;\udalio  , 

INos  ul  per  le  iiinovali,  pcr  se  siiiius  el  beali.  Ameu. 

Ad  Primam. 
Mane  novo  sacri  fonlis  iiinovalos  gralia 

Sancto  par  est  Spiritui  laudum  ferre  muner.i. 
Atirem  oiam  noslris  ipse  accomodel  vocibus, 

Ceiiscriqiic  pnecipi.il  angelicis  cuin  laudibus. 
Nosiri.*;  Paler  ciim  Filio  se  votis  pr.eslabilem 

Idoiiique  reddai  Spiriius  semper  exorabilein.  Amen. 

Ad  Tcrliam. 
Hora  fulgcl  ci»  lerlia.  feiix  lempiis  ct  siireum, 

Qio  afthvil  iiiire  doiians  aposlolos  Piieuma   sacriiiii, 
N«,'s  c;idem  pariicipel  ipsum  digiianicr  gratia, 

Amot":?  reddat  fervidos,  el  laude  diserios  siia 
CScmcus  no!)is  hoc  largiie  1'alcr  sancic,  cuin  Filio 


DE  ADV.  RtUQ.  S.  LMREMil  LKOniLM.  94 

Rcgc  luo,  ac  solare  iuiiic  el  sonipcr,  PaiiKliie.  Aiiiea. 

Ad  Scxtuni. 
Sancte,  daiiius  sexia  tibi  lainlein,  S|iiriliis,  Iior» 

Quam  propter  Cliristinn  pius  ndiiiitlc  hac  cruce  peiisuiii. 
Vuliiera  siilYificani  iiobis  fac  illa  inedclain, 

Saiiguinis  et  iiosiros  vcro  cura  uiigiiine  inurbos. 
Filius  ipse  piis  accoiial  ouin  Palre  volis, 

Lt  le  (|uit:  pclimus,  a  le  el  per  (e  obtineainus.  Ainen. 

Ad  Nonam. 
Vivifica  Chrisli  inorte  eacnila  Dei 

Chrisiicolis  nona  reverendam  se  cxhibel  hora. 
Eii  (:bi  devotu  paiiginuis  ol>sei|iiici 

Pnciiina  sacruin  ;  nostra  fiemcns  tii  pcifice  vo(a. 
Lnus  libi  cum  geniio,  cum  genitorc  Deo  : 
Hos  aMcrna  chcris  per  sxcuia  junge  siipernis.  Ainer.. 

Ad  Vesjieras. 
Nullut  tit  liymuus. 

Ad  Complelorhm. 
Liix  vera   nubis  nesciens,  sol  occasuni  nun  palisn», 
Spiritus  Paraclile !  Nox   ingruit ;  Ui  coiHiilius,  lc 
Luccrna  sis  pedibiis,  lulo  duceiis  iramile, 

Per  viiia  ne  iabamur,  da  virtiiics,  his  rrganiur 
Sa-culi  pcr  devia,  his  ct  veri  juhila'i,  ctxtcniat 
Keqiiiei  mcrearour  oiia.  Aincu. 


VARIA  CARMINA. 

Cjrca  crucifixum. 

Crux  vitx  signum  domal  e(  fiigat  omne  maiigniiin : 
Mors,  hostes  cedunt,  ncqiic  signat(>s  criice  ijtdunt. 
Ilac  liomo  sitbnizus  cniierc,  qua  crucinxus, 
Feis  hona  lune  viix,  si  mortiliccs  m.-iia  riie. 

Circrt  cymbalum, 

Esurias,  siliasqne  Deum,  qni  vivere  quaeris  : 
Angeiica  salie  niox  fruilurus  cris. 

Epitaphium  circa  lumuiinn 

Erut^is  es  mn..do  morlis  legem  suheundo, 
llililehrande  Paler,  iain  (c  rp(inet  pia  matcr 
Jerusnlcin  snpera  ,  lax  et  requies  iihi  vera. 
Mam  hcne  vixi^ti,  gregibus  hene  consuluisd. 
Nunc  recipis  nicrita,  revirescis  perpcle  vila, 
Quod  lapib  hic  urgel,  Ciiiis(o  venieiUe  iesurgo(. 

Ciffrt  campanam. 

Laudc  tua  digimm  Dens  hoc  sii  fusiie  signinn, 
D^jt  populis  moiiilus  sacros  advisere  ritus. 

In  fenestra  viirea. 
Vive  colninhinus,  sed  cau(x  simplici(atis- 
Sis  .scrpcii(iiiii«,sed  hoitcst.x>  calliditaiis. 


99 


UF,INt:lU  S.  I.AUUKNTH  \.VA)\).  MONACIIl 


fOO 


REIMERI  raONAGHI 

'^RIUMPHALIS   nULONICI 

LIBELLI  OUIIVOUK 

Sive  quelitcrdiebus  nostris  Ecolesia  Leodiensis  Rcillonienscci.slrum,  pervasoribus  Irium- 

phfllis,  divina  reccperil  virtuie. 

I>.  Bcrn.  Pezius,  ubitupra,  col.  liO,  cx  codciii  iiigs.) 


PROLOGus  SEOUENTis  nmoniAi. 


Qiia  (lic!)iis  iH-stris  nicriioriim  gralia,  qua  .signo- 
ruiii  glori;i  .•^aiiclns  iiiaiiyi-  Luinbcrlus,  qiiasi  LucifiT 
iioviis  olTuUcr.;  :  ((ualiler  ile  niaiiii  |)crvasoniii>  iii- 
signo  Rulnnti  casinim,  i|iiO(l  l«'g*liiiia  (radilione, 
tuin  el  libero  jnre  pcr  nini;os  po.  sedcral  .innos,  rc- 
ccperil  in  peivasoiTS  ipsos  nltns,  quani  niagniliie 
Irjiinipliaiit,  cuni  sil  nu-niorabilo,  xslimavi  non  j^ic- 
pluin  paucis  describcre.  Mulii  qnideni  ntiilia  lo({tiiiii- 
uir,  alqiie,  ul  in  ojnsinodi  solei  nrgoti:s,  divci$.x 
divcrtioruin  scnlentiu:  stinl.  Veiunr.aiiic.')  jHOiit  in- 
vesligarc  ab  ei!>  diligc:i  ins  polui ,  qui  inleifouiC, 
posni  verilalcm. 

Qnoi!  cliani  opiis  in  qiiinquc  disliiixi  !ibel!os,  lilu- 
iuniqne  praeecilpsi  :  Triumpku  e  liiitvincnm.  In  qno 
e:si  prscier  veruni  quid(|!iani  posilnni  sii,  rcialoriLns 
aii  scripioribus  a-qnins  l.oc  iiiipclciur ,  Lenevoti 
scnlenti;c  lecloris  dcfc.o.  Sed  .'iniica  reli^ionis  ve- 
ritas  cst.  CnJe  a  quibiis  iixc  aicepi ,  ncqtaqUuR) 
Mispicer  cos  aliqnid  fiiixisi>e,  dnm  ntO;fciiia  iioc  CK- 
ciisel  piMsoiianim. 

Cxierum  ci.ira  maleries  dornni  poscil  irgeiiium, 
tl  aurcos  sciisiis  carbuiiciilis  dcccl  i.iusliari  verbo- 
rttni.  Veitiiti  (mkhI  mcrs  ogo  ac  iinpciiliis  tai.lurn 
agjjrodi  iicgotiii.ii  prxsuiipsi,  ari.or  duiil;ixal  in 
&anctnin  ct  devolio  nio  indu.\cruitt.  Qtiippc  gialia- 
ruin  dcbilor  ilic  iMaiii,  qiias  cx  iiisloria  lain  <-olemi!i 
dopcndeic  noii  oliosiiiit  itabui.  I']ictiim  cum  pcr  an- 
i.uin  fere  duabus  Jiigeicf  qiiarlaiiis,  el  aiil  uicrcr 
ardoitbuj,  aul  frigoribus  contialterer,  ila  ul  pia;- 
kciiliuin  perltvso  niiberix  niibi  et  oncri  jaiti  cpsei, 
qnod  vivcrcin,  poslqnam  nnpcr  a  loco  qnielis,  sicul 
iiifra  ii(|uebil,  rcvcrcndiim  sancli  corpns  eiulum 
csl,  inter  iangneniinui  alios  grcgcs  sullragiiim  ini- 
ploraturus  arccssi.  Qiioti  tndignum  inoxbansta  fiicril 
clenienlia  ejkandire  dignalus,  liabui  cxpenmenlo  be- 
uoncium  .sospilaiis. 

Sed  in  Eyangelio  displicncrc  novem  ieprosi  pro 
recuperata  saluie  ad  graiiarum  acliunem  negii- 
genich.  Ilaqnc  excmplo  gralilici  alienigeiia'.  ego  Iiu- 
iiiii.tcr  adoians  roriim  bcnigno  Jo^u,  Oeiinuji:e  nia- 
gniiicans,  licjus  proct<,'ii!aiis  diciatii;iii  ulx  velul  iio- 


A  siiam  arcopla  icpiasf.iuavcritn  pro  incoluniiuic 
lanto  sacordoli.  Duiii  eiiim  dclcslabilc  sil  maiLiii 
ir.graliludo ,  aqiiiiin  oiiiniinodis  cst,  diviuis  ii..« 
existere  gralos  bcnericiis.  iNcnipc  qn;iin  grains  sil 
no.mrx  in  se  devoiioiii,  ipse  luiius  boui  \i:I  gr;ttu: 
largilor,  liice  ciarius  csl. 

^'cc  piiio  snpciiliniin  foie,  si  rem  piclaiisci  gr.i- 
rundinis  plcnam  hic  incmoravero.  Amici  quideui 
suppriiiicre  pcisonam,  virinies  vero  cxprimcre  «a 
catitchc  ei  X'dilicalionis  cs'.  Jnre  pnbliiator,  )|ii(i4l 
imilabilc  sil.  Qood  aiilcm  '.loita  in:eniione  pixdic;»- 
Inr,  nemo  bonns  inale  iiiter|iretalur. 

Igitnr  qnidam  pnupercnlus  devoto  crg.i  saiicl;iin 
Triniialem  dbseqnio  fervcl>;il;  noincn  lrinii:|)iialc 
{}  Paliis  et  Filii  cl  Spiiitus  suncii,  per  qnod  advcrs» 
evincnnlur  oniiiia,  a^sidue  coii  ploclcbalui  cordc, 
Co»rileb;iliir  ore.  Nani,  sicnl  scripium  csl  :  Turri» 
fortissimn  uonien  Douiini;  a:l  eam  currit  jutiui  et 
txaltubitur.  Subslmitin  diiiiis  urhs  ruboris  ejus,  ri 
quGsi  tuuruf  viilidus  circunutans  eum  {Picv.  xviii)  : 
quod  idcm  qnoqiie  jiiblns  cxpcrebaiur  ploruiii(|ue 
nccessttaliinis.  Qni  scilicel  dnm  qtiodam  diliicnlo 
comemplaiioni  et  coiifraclioni  dcdilus  ,  scse  icttnlo 
posi  vigilias  reddidissel,  ropenie  carnis  sonsibus 
novj  vigorc  pcrniuiaiis,  a  Spiiitu  veliementi  biiiii,- 
valus  in  aerein  cst  dcdnclusqne  ad  ecclesiatii.  llos 
penc  incredibiiis,  sed  Oei  omniDoicnti»;  i  on  iinpos- 
sibilis. 

,  L.nin  forcs  esscnl  claus.'»*,  sic  psr  ipsas,  ac  si  per 
aliqttod  concrciae  ccrpus  nebuhc  iransivil.  Nuturac 
siqiiidein  nnclor  naltirum,  dum  vnll,  immiilal,  pront 
vnil,  dispensal.  Krgo  diHicilc  non  fnit  Saiicio  san- 
ctoruin  claiisu  matris  ulcro  processisse  in  orlnm, 
scd  inirabilis  niirabililer  lininaiialus  sic  lilins  cssc 
volttil,  ut  Virgo  niaiiorcl  saiicta,  quxgcnoil.  Qiiis- 
qiKiinnc  illnm  diibilet  cbiiiso  ilcm  sepuloro  siir- 
rexisse  a  morliiis,  claiisis  ad  discipnlos  iiilrasse 
janiiis?  Sunt  b.^ec  (|tiidem  sccreia,  alljmen  vora 
dibcnl  procul  duiiio  credi,  licol  ncqneant  coiiiprc- 
bctiili.  Eiiimvcro  cl  aposloli  el  alii  satKloruin  qui- 


fOI  TIlILMlllALi:  |{L! 

J:mii  c!.tu»a   lcgiiiitur  Oalia   |  or  (lixin.iiii  oxisse  \\\ 
iiilrnssc  iuirificoitiiaiti. 

Ii.iqiie  (lauporciilus  iilo  aJ  |;rai!iis  saiicluniii  (li- 
|MisiMis  sei{»Miiti  slupeliat ,  M>i(»siMii  p.iipabat  iiianu  , 
«■x|KTiri  ciipifiis,  utrum  iii  s|»iiil'i  laiiiiiin  aii  et  iii 
corpore  illo  sk  aiiveiiiksei;  cMiit  eccc  sursuui  au- 
(iivii  iMirse  dulceJiois  votes  or|;aiiicas  coiiciiioiites  : 
l)ietsauciificatui  Uluiit  nobit,  leiiile,  ^fcntes,  el  uilo- 
rale  DomiHum,  (luiu  hodie  detcendii  lux  niugna  tujsiT 
terrnm.  Evestigio  laiuo:  coiu>c.<lio  lucis  .saiic:iiar:o 
iiifuUit,  ul  solis  viiictTCl  nieridiani  claritatem  :  qua 
eliam  ille  perruiiis  iniendit  aJ  niajus  altare.  Paveo, 
uiiser.  exireinisco,  inrdix  ,  quia  ,  (Jimi  vir  fiollulns 
labiis  ego  snni,  usi:rpo  laiiliitn  elu«]iii  arcanum.  So- 
lU-Lal  fclicinalc  saiicta  Tiiiiilas  vcre  incomparabili. 
Pater  aspeclu  coruscans  rcvcrendo  ac  regiis  pur|iti- 
raliis  ornsincnlii  ex  canitie  capitis  suorti»i  anti- 
quitaiero  prTteatlcbat  ilieruin.  Spirilus  .«aiicius  Ta- 
cioi  ac  voMis  clar.i  jucunUitaie  festivits,  igiie  cir» 
CNiMfusus  li«|uitlissiaio  erai,  viigainqite  tcnokil 
manu  auream ,  uipoie  t\M\  ei  :(naiu  acceniiii,  e( 
lactu  erudit;  cujus  long.Tvit.ilctn  ratiitiei  (|uoqiie 
iiisiuuabaL  lu  inedio  vidcbatur  nnslL-r  illo  vivoiis, 
nosler  ille  Euimatitiel ,  qui  ni  tiini  Deo  cssoiimis, 
«iira  bomiiiibus  e^se  non  e^t  .'^spcniaiiis.  In  nicdio, 
{iiijuam,  pendebat  iu  criice  il!<^  speciosus  [orma  jnw 
ftiit  liominum  [Ptal.  xliv),  iHe  io(ut  desidcrabHi» 
(Cttitt.  v).  0  niitCin!  o  iiumiloin  cordel  Ijiso,  iiuli- 
ii:ito<]iiani  rovorcnicrcapiie,  grali.-is  .igobat  pitR.lirio 
p:iiip(:tculo  pro  afleclimic.  pto  dcvoiionc,  qtia  sil.i 


ONICLM.  —  Li;{.   I. 


\(ti 


A  rocrrl  o'.)spq«ii.  Njn»  («:iiliiiis  illo  s:uro%atii  latu 
p:iS^>ti<iioin  \()l;S  iO(Ci:scic  lliiicuin  .ic  volivtiiii  l.:i- 
bi'l»:il,  <  ritc  fixi  iiiinj;itn  iti  a.  or.iie,  :»ii:|.li'i  ti,  ri;;a:e 
l;inyiiii>,  (inas  turdis  fiitidi  reiil  iiilcrior.t,  lei|,c  e 
capillis,  (lorigorc  osciilis ,  ct  pro  ungiemis  gciiii- 
tdosas  prctes  ali|uo  cliarii.ilis  cxliilirrc  odnrcs. 

DiMii  a«l  l:ini:iiii  oigo  vi.sioiiciii  piiKidis  Cl  iii  lcr> 
rnm  ndorarolfine,  ac  totis  :.niMi:v  \o(  ibiis  ot  tiicdnllis 
gloiirtc.Trcl  al(|iio  iKncdicfrel,  siiblratl.i  siibito  (;lo- 
riacslilia.Quioost.irtiii,'|itovonoral,  otdinead  l(.'c;u- 
hitn  est  rcNOcnttts,  ita  ul  in  ilhim  se  dcmilti  ctare 
advorleril.  rrofccfo,  ui  aii  S:iloiiioii,  t.ilcm  siceraiu 
niaitcnliliiis,  tal<-  viniini  li  s,  r|ni  atii:iro  sniit  .iiiitno, 
das,  o  Laniitcl,  ijuod  iiitotprctatnr  in  quo  Deu»,  ul 
bibanl  cl  oldiviscaitliir  ogosi:)ii'.  sim>,  ct  doiiMis  u« 
recordcnliir  ainpiics  ,  latcin  iitiqiie  consotaltoucin, 
lale  gaudiiim,  o  Cliri!>t(^,  o  dilccie,  votorum  iiumi- 
liiiin  pra;bcs  lugciilibus  ct  coiilritis  lordr,  rfnaiom:* 
qui  (e  dcsideranl  ct  diii^unt  in  vciitalc,  a  lc  coit* 
soleiiliir,  tc  interdnin  vidoaiit  s.tl(cni  per  spcculuM 
ct  in  A>iiigmaic.  Asscrlio  (|iiippo  l:t.i  (st :  Denli  tini 
lngeni,  quoiiium  ifisi  couiolalunlnr  {ftalth,  t).  SoJ 
inlorniissa  jam  rcpclo. 

igitur  priniuin  voliii  pra>libatuni ,  uiide  aut  «iDO- 
modo  siipra  scriptitnt  liulonionse  castrnm  in  jtis  ae 
posscssioncniS;inct.T  Mari.nc  Saiicliqite  Laiuberli  :ic- 
ccsserit.  De  silu  otiam  ipsins  luci  bicviter  cspLc:iit- 
dum  duxi;  neqiic  atbi  ror  ii.««|ucquaqitc  siylo  sito- 
ccnscndiim  paitpcri,  ciini  debcant  rcs  polius  (piani 
vorba  peiisari. 


D 


LIBELLUS  PRIMUS. 


CAPUT  PRIMLM.  C 

I.olliariiigiae  dnx  coiebris  Godofridos,  q«)t  li:rredi- 
l:irio  a  itiajoribus  jiirc  Biilotiiom  possidcbal,  ciiiii  Jo- 
rosoiymaiii  peroginari  votitm  babiiissel,  qwcinadnio- 
diim  in  opcre  qiiod  tiiul.ilur  :  Laiiiea  yeregrinarum 
Jeroioltjmilaiiorum,  i\iiJl»QT{.]ccim  som  pleniiis  libris 
exseoutus,  pro  niille  ac  treccniis  argenii  ct  tribiis 
auri  inarcis  Olicrlu  Leodioiisi  cpiscopo  idcm  c.nstriim 
rontradidil;  vadum  lameti  noniinc  altcrutrinn  sci- 
liret  tali  couditioiic  firmaia,  qttntctius.si  repatriasscl 
«bix,  ipse  faciill.»tem  Itaberel  rcdimcndi;  .«.i-i  vcro 
mitiime  revcrli  contigisscl,  cadciit  ad  rotineitdttin  fa- 
ritl;as  fratri  ejiis  Eustai  liio  B<)tio:iionsi  rcdcret  coniili. 
Qui  redeinpiionc  hi  sttpcrsodissct.  tnm  vero  iii  jus 
ac  ditionein  S.  M  iria;,  Sanctiiinc  L:iin!)rrti  ;otori:a 
li#ro«!ilalc  lil»ora  1 1  rala  iHisscs^iout;  trinsirel.  Igilnr, 
diice  Jerosoljuii>  itoslniodiini  dicm  obcuntc,  ol  r>:il- 
duiiio  fratro  in  re;^cm  snblimato,  cnmcs  Ettslacliius 
a  Doiniiii<-u  n:pa:riat.s  scpnloro  I.otliaringiam  vcnil, 
ditorlil  Lc«»diu'ii.  Iliilia  il»i  bonorificenti.i  in  dic  Do- 
ininico  Natalis  ab  episcopo,  cloro  ac  popnio  c\>v- 
pius  el  obsoquiis  atnplissitiie  b.ibilus  osl.  Q:tidiiiiid 
tlai|ne  in  pRediclo  Castro  babcbnl  jtiris,  corani  tcsli- 
iius  iJoncispcni^ns  a!')'icavit,  tanique  pro  sua  qiin;n 


D 


pro  fralrnm  suorum  atqsic  majoniin  sabito  Sanctsj 
Marix  clSaiicto  Lanibcno  ciiiti  otnnibus  pcKiiioniiis 
iii  poslera  possidendum  saecnla  concessil,  :id  m.ijus 
;illarc  celebrata  «loiiaiionc,  quam  lcgali  cliam  pcr 
oiniiia  lcnorc,  srriptoqiie  firniandam  censuil  omi:i 
prorsiis  reclamatioiio  ciijiisqtiam  sni  aut  fratrninb;c- 
rcdis  vel  coiisanguinci  pcrpctuo  inicniicla. 

Caslrum  illud  in  oxlreniis  silnm  Lcodicnsis  opi- 
scop.itus,  LoiIi:iritigi  rr.inciqiic  coiilcniiiuiiim  rcgni 
f.tcil,  tain  sui  natitra  q::3iii  iiiimano  ciillu  sin^itlare, 
tuin  itisuli^^tiii  incrniiiiii  r:il>rica,  tiini  prxcipiiiis  sco- 
pti!  .niiii  ol  ahiludiiic  coiifragosa,  ad  Iijic  voro  spa- 
ciosa  citctiitijcc:a  ticnioris  vasiitalo,  ac  flinio  Siiiioi 
pi;i;tetfliionlo,  acccssuque,  ul  osl  pcrd.llioile,  ii.i  el 
iii-upci:ibilo.  Illic  iicc  pisciutn  cupia,  noi:  vcnaiuitiu 
doest  .iiniioiili.i.  Scd  looi  i)onniini|u;iiii  lirniaincntitin 
b::i>itatoribiis  iiisiilonliu!  p:iril  ft^moiiliitn.  Qua  do  ru 
ca>>licnscs  in  iitiiliinos  quosqnc  c^t-dibus  ol  rapinis, 
an!.  qiio  libulssot,  nocciidi  {^cnoro,  (pii.i  /aveiet  iiii- 
pnnitas,  fiioraiit  plcriinii|iic  gi'ass:iii.  Ouod  soIciti.-r 
pr:i:dictus  iccogilaiis  cpiscopus  nt  tam  sux  «lia>ccs's 
qiiain  diioriiiti  paci  rcgiiuniin  consiiluissol,  do  ilio- 
saiiris  siil)jeci;iruiii  ecrl  ■siaruin  cotLilani  laiH  di«'l:u 
pcciitii.c   sui;  maii)    iii  cjiis   .icqnisiiioiiom   cuninbt, 


m 


nF.INKIlI  S.  L\l  Ut.MllLKOD.  .MO.NACIII. 


<0l 


t.)iillonim<i!ic  por  hoc  liiluil;ttioii  •«>  (laiiiiiaqiic  siii  •  A  Uoriiaiijm  scjiiiulo  fyiioiliiin  cxpclciis  iiiansii  ii»  (11 

Uilit.  cax.  In  irilHm   d.iMVp.e   rcgalibiis    c.iriis.  Coiira  i., 

<AliJt  II.  viJelicel  scciiikIo  roKiuiHc,  Roinaiiis  ceiisnrani  sii- 

Eigo  ad  ppis<:o|)anint  iisqiic  Al(!xan.iii,  al'  Obcilo  por  lior,  i.irri  rc^jii  qijiirri  proc.  ruiii,  intcrpellavit. 
quarii,  Kc  lesia  (niiflo  cl  libtro  jurc  ipsiun  caslniui  Vcniin  niliii  a.leo  firof.-cii,  ul  apcr  i.lein  vasl;,*l.>. 

posscdil.   Quo    pru^bidcme    Lco.licnsiiini  rcspublica  riii.s  cuin  alio  rjiio.lam   Doniinic»  vineae  impio  vin- 

ln-lloru:»  fre.|neiilibus  lurbis  al.ine  princip:ini  seJi-  (lcniialorc    acriori   rabie  «pirans  iJluMre    oppiduni 

(ioiiibu!)  non  iiiinimuin  agiiala,  ccclesiaruiM  posscs-  /'oiji»,  s.nnrli    marlyris  Foillani  rl  rorpore  cl  nie- 

sioi.es a  pravis  boniinibuspervasje.oppies.sic  faniilix,  nioria  icvcrcnduin  dolo  siiniliier,  furliriKpie  aggrcs- 

diiepla  sunl  bona.  sus,  iict  popiilatuin  cverlerel.jue  por  inccndiuin.  Nuc 

Aiqui  ob  iinpuiiilalcm  scelcrum  niaiis  luiic  liccb:»i 


uti  iiiuliliu  nullu  judicii  niclu,  nulta  cnju^libel  poic- 
stalis  reverentia.  Quippe  stalu  rcruin  in  diversa 
orbis    Uonianus   dissensionuin   quassabalur  lciiipc- 


vcro  quoqiiani  obsisienle  (na:n  cives  re  inopina  allo- 
iiili  qii.V|uavcrsum  difT.igcrani)  vis  nammarum  mm 
solura  donios  ac  lurres,  quiji  el  sacram  marijri» 
ac.lcm  om.inasquc  corri^.uit  el  a,siimps»l.  Kpi-^copa- 
^^  lcm  qnoquc  domum  .scpiaqi.c  muralia  bosl.Iis  niai  nt 


slale,  cuni   Uoina  duobus  se  dividcrcl  aposlolicis, 

diio  rcKcs  nnuni   scinderenl  impcrium,  duo  dutes  "  pessurridcdii.    Alia  ctiam  passini  cpiscDpo  daimia  m- 

f<()lbarini,'iaB   sibi  ducalum    allerulris    vindicareni.      i"lil.  Quapropicr  cpiscopu.s  Uomam  adul  jam  lerlio 


Hiiic  malos  extolli,  deprimi  bonos,  raperc  potenlcs, 
miseros  pcrdere  tenipus  diclabal  indisciplinalum. 
Abstineo  c<cleris. 

lllud  aiilein  non  dissimulavcrim,  quod  Uim  con- 
fidcniia  virlulis  sax,  cl  diviiiariun  mulliiudine  ob- 
nrmatus  ia  stiperbiam  Codcfridii.s  exdux  Lovanicn- 
s>is  ferro,  igiii,  prxdalionibus  Leodiensem  est  ag- 
grcssus  inipugnare  Ecclesiam.  Conlraclo  pr.xlerea 
im.lemide  ingenli    exercilu,  pcnes  castrum   Dyrra- 


aposlolicuin  allenlavii  pairociiiium,  super  «cclerum 
lanla  immanilate  exoraxjt  ejus  judicium  vel  son- 
tentiam.  Sei!  rjjin  boc  pariim  prodesse  perpcndisscl, 
rcversus  in  sna  per  se  taudeia  ac  pcr  suos  expei  iri 
negotium  iiitendit. 

CAPLT  lY 
Namque  primalum  conciliata  .Miorum   fidelilat", 
c«mmunic.ito  assensu,   et  auxilii  sponsionc  IJalo- 
nium  obsidere  siaiuil.  Verum  quia  faclo  anticipasso 


cbium  ad  conllit  tum  piocessit  bellicum.  Dei  vcio  fam-^m,  rebus  iicnnunqiiam  piolicil,  oninia  secreio 
iiileiiieraia  Genitrice  ct  sanclo  marlyre  Lamberlj  agilans  quod  nioliebaiur,  adversarios  laluisse  Cvo- 
siiic  parli  faventibus,  qnamvis  ecclesiasticorum  fi«-  '"'')  <l"od  prxvcnli  caiilius,  coiKludi  possent  faci- 
par  lusrii  ionge  iuimerus,c«so  tamen  perlerritoipie  C  ''"^- 


liosiium  non  parvo  gregc,  dissiluit  conlractum  coiim 
pcccaloris. 

CAPLT  IIL 
Taiibiis  ilaque  ac  diversis  causaruin  aliis  luuiiii- 
tibus  dum  urgercliii  idem  episcopus,  dum(,ue  hor- 
siiin  suis,  aliorsum  imperiaiis  distrabeivtur  curi^e 
i.egotiis,  iion  domesiicis  modO;  veruiii  exteris  quo» 
que.lioslibus  iiicursa:idi  episcop:iiij  dabaliir  oppor- 


Anno  igilur  sui  episcopa:iJS  qiiinlo  xvi  Kal.  Sc- 
ptemliris  ciim  quibusdam  e  principibus  et  deleciis 
oquiiibus  in  obsidioiicm  proeessit.  Egrcssi  lunc  foe- 
rnnl  duo  filii  Uainaldi,  Ugo,  qiii  el  naiu  inajor,  et 
Uaiiialdus  junior,  cxtursiouem  in  episcopiuin  f.»- 
cere  ac  prae.lari,  muUaque  cum  ilJis  mililuin  maiun 
in  armisespedilorum.  Quibiis  miliies  cpiscopi  oc- 
ciirreiiles  congressi   sunt ,  illosque  in  cui-lnim  al;- 


iuiiitas.  liiuie  Uainaldiis  conies  Carcnsis,  vir  inulliE  acios  conslanler  obscdere  fi.rro,  igni.jne  giassantes. 

<liiidem  pofculise  sed  ingenii  pr;ivi  ac  subdoli  ca-  Oua"'I"am  vero  castrenses  ainpliori  csscni  numcro, 

ttnim  Buloiiiense  pcrvasil  a  cuslodibus  tain  accepla  tamen  rali  piures,  quam  videreiii,  liostcs  in  insidiis 

(|(iam  promissa   iiiduclis  pecunia  per  prodilionein  delilesccre  (iiec  euim  lain  ardiium  opiis,  tain  pau- 

iiiiiciiiisnus.  Qiia  (!o  causa    Li-Oiiiensem  suspoctui  ^"a»'  muliiiudinem  aliier  pra'sumpsisi-e),  diiin  libere 

episcopuni  scinper  babcns,  vcriliisque  neqiiando  in-  posscnt  cgiedi,  aul  ingrLdi,  sola  lenebantur  forini- 
slrueiel  conlra  obsi.iionciii ,  pncsid.is   illuJ  firiKis  D  «iiiie  inclusi.  Loci  ilem  lirmiludine  lonfisi  eo  vilipen- 

pracniunire  siiidiiil.  «lcbaiit  obsidei.les,  ul  tolam  noctem  epulis  commo- 

Posi,,  nbi   Alcxandcr  doccsserat,  Albero  Moiensis  dantes  ac  cilliarie  pucros  el  puellas  agere  clioios  iii 

Ecclcstacprimicerius.cb.rissimo  vir  cdiiussanguine,  eorum  Irrisioneiii  pneciperenl ,  maxime  cum  illos, 


in  cpisopnm  est  subrogaius.  Qui  aposioiiae  seii 
Siiper  d&lo  jnjtiblitiaquc  pervasoris  quosliis  uli  ab 
5it«ocentio  .secisnilo  aaalbemalis  ferirelur  scnioiUia, 
Leodiensis  Ecciesiac  supplicatioiicm  oblulil.  Verum 
Ijoc  et  iiie  prrKcavens  Komam  adieral,  et  mimeribiis 
curialium  favorc  comparaio,  <j(io  miniinc  id  ageic- 
tur,  elfccerat.  Apud  avaros  cnim  pecunia  quam  ju- 
Slilia  plurisest.  Scd  eliam  quod  ii>suiii  sibi  castriim 
Jyre  propinqiiilalis  obvenissel,  asscriiil;  simul  quod 
l^-.ccHniam,  pro  qiia  Eeclesia:  fuia^ci  obvadalii.ii,  rcd- 
dcrc  voliierit,  At  vcro  cpiicopiis   pro  cadcni  causa 


qui  pra-Mupta  moiuis  jam  occupassenl,  abegeiiiit,  et 
qiiosdam  pcremcrinl. 

.Al  cpiscopus  ei  qui  cuui  illo  eranl ,  statio:iem  ca- 
slris  piascribere,  teiiloiiorum  mstiluere  diversoria. 
lum  iioctii  et  iiilerdiii  e.\cubias  cl  cusiodias  ag-iarc, 
pjirati  sempercsse,  ncquando  aut  obsessi  erumpc- 
rciil,  aut  coines  liainaldus,  qiiod  saepe  fama  mii.a- 
batur,  lepeiiUi  ciini  exeicilu  iiicurrerct.  Abuiiila* 
baiit  veio  roruiu  comiiieatu  ncccsaariarum,  lo^laquo 
miiiislrnbanl  c>|uis  pabnli  circumjacenies  agri , 
rctduin  demcssis  s<  geiibus   ubcrc   ;;lcba    prrcdili. 


i(\*  TRIfMrilALE  Bli 

llo?li«/ii  inscrvicl)al  tisibus  molpndiiu  ofScinit  pones  A 
fliiviiiin  Siinoin  instilnt:),  ([nx  aJ  victtiin  duin  essfi 
accoHiino-.ln ,  sjk?  nd  resistonduin  HJos  armaret  non 
miniiiKi.  Ciijiis  (|iiii!cin  roias  iil  cc^erior  in<;i(ass«( 
inotus,  a<ji;«  ariificioso  coiile\lu  scpiuin  rcicnlx 
collcctiores  ni(|iic  rapidiores  superiniluebant.  Quiii 
<*t  ipsi  oflicittx  sii«in  erui  prxbidium  ,  quo  ex  iiosie 
dcrendrciur. 

Intendii  ergo  linnc  iiitercipcrc  Heinricns  comcs 
Naniurcciisis,  hoilntiisqne  socios  fluviuin  |)riiiiiis 
irriiinpit,  qiinteNus  disniplis  aquaruin  relei)Uiciilis 
in  proprinin  cns  :il\ciini  rcflcclanl.  QMCin   Ires   ba-  B 


.0N1C13M.  —  LIB.  II.  106 

lisiarii  appclotites  jacnlis  ,  uno  anleriorcs  arnios 
C(]iii .  qucm  Mdolkal,  itlio  cnis  ipsiiis,  terlio  iiiliil- 
oiiiiiius  ejusd^in  cqiii  iratisflgunl  ilia.  Quo  rnCHle 
sessor  iii  niimcn  una  dccidil.  Clainnr  iitrinquc  orilnr 
iii;;ons  speclantiiini ,  elTerunUir  liostes  gaiidio.  Co- 
niiti  nec  niora  sncii  subvcniiint,  ab  iiiler  undis  pcr- 
tialiunt.  Sed  injiiria  ir£  indijnnlionisvc  stiinulus 
csl.  Nc  (liu  ila(|iie  liostes  l.nctarcnliir,  alligato  cotnes 
vuliure  ad  ca^lum  opus  .ncrior  redii,  nec  absiiiii, 
doiic*;  disjcciis  obstaculis  ad  liberum  aqiias  cursuiii 
rcvocasscl.  Sic  ohsessortim  gravi  dispendio  eideiu 
ofTicinx  molendi  cxcmit  officium. 


LIDELLUS  SKCliNDUS. 


C.NPUT  PMMLM. 

Intcrea  ciini  ob  di(liciiltaieiu  et  suspcclas  locn- 
rnm  .infuslins  nullus  adire  castra  vd  iMi|K>rlare 
qiiidpiain  andoret ,  iieccssari.t;  obsidenics  dcficerc 
fes  cacperiini.  Proinde  icgalis  episcopus  qiioquover- 
snin  Huiiiiis  de  lolo  cquiles  ac  pedilcs  cpiscopio 
coiivcnirc  edixil,  aflatiiiiquc  viciualiuiH  coiiduci  ue- 
cessaria  in  c\pcdi:ioncni.  Tunc  ccrtatini  confluen- 
tilHifi  copiis  assulius  |.)4uriini  agebanliir.  Oppugna- 
1)31)1  ki,  rrpiigiiahniil  illi.  Vuluera  mortesqiic  liiiic 
ct  iiide.  ^cqiie  aiiient  ub  ob&essoribus  qnidqeain 
AiniUebatnr,  qiiod  Cure  in  rem  contra  obsessos  cie- 
ilebatur.  Dum  firmiias  vero  loci  diOicultusque  oin- 
iiia  iinpaiiens  despiceret ,  soiuin  illiiJ  iti  spein  ad- 
duxerai  obsidenies,  uti  profligarenlur  ranie  ,  qiios 
liumana  foi-tiiudo  vel  ingeniiim  uiinus  valerciU  subi-  Q 
gcre.  Obscssis  igiiur  oinncs  egredieudi  scu  ingre- 
iliendi  prxchidure  adilus  niolicbanlur. 

Ca  dum  agcreiitur,  iiutu  Uei  omnia  suavitcr  dis- 

ponentis  episcopo  et  majoribus  Ecclesix  visum  est, 

ul  Ycncrabile  beali  Laniberli  corpus,  de  loco  motum 

SMX  paiisationis,   nd  castra  deportaretur,  quateniis 

prxsenlia  vcl  miiniiiiine  tanti   pnlroni  amplior  ac- 

cresceret  uniinus  cxercitui,  alque  ubi  virlus  cessis- 

«et  bumana,  divina  pcr   buuin    opeiari    martyrem 

digiiareiur  omnipotenlia.     Nam    principes  qnoqne 

exercilusquc  omnis,  populus  denique  civitaiis,  qui 

«>(iicto  erat   cpiscopali  processurus ,  id  snminopcre 

effl;)giial)aiil.    Qnocirc^    liccl    mnlta    lixsitaiione , 

inullu  dtrlil>eralionum  Iractalii,  postremo  lanien  coin- 

placiluin  esi  necessilati  lanix  s.iiis(ieri.  Quod  eliani  D 

approbnsse  inariyrem.cum  successn  reruni,  tom  el 

rcvela;ioiiiiius  el  indiciis  esi  quibusdam  salis  com- 

pertuin,  assoveranlibus  loii  ciistoiiibus,  quod;  tnntis 

pleniin(|ue  inolibiis  circn  dies  iilos  fereirum ,  quo 

fclicia  claudcbanlur  pignora  ,  concussuni  sil,  laiilus 

tcrror   inccsscrit  divinus ,    nli   nnn    audereiil   illo, 

prescrtim  nociibus  accedcre  aiit  iiigrcdi.  Naiu  ob- 

Blupescunl  carnaiia,  dum  cmicanl  spirilualia. 

Adcnmuluin  profccio  tux  glorificalionis  boc  nge- 
Lalur,  u  inarlyr,  o  decus  ei  gloria  coroiia  Lcodien- 
sis,  quod  a  loco  iransferebaris  prislinac  qiiielis, 
quatenus  lua  per  le  recipcrcs,  quia  jfftn  cohxres 
thrislo  faclus  in  rcgno  nullius  iiisi  prnpicr  luos 
cgciis  fjclus  csscs. 

rATHOt.  CCIV. 


CAPUT  II. 

Igitiir  VI  Kalcndaruni  Seplembrium  convenienlibus 
t.ini  nioiiacbis  qtium  clericis  atqiie  numerosa  divcrAi 
scxHS  ct  aelatis  ri-cqiiciiiia  abfoatcs,  viriqtie  religiosi 
subcunies  iii  secrelari«m  crypla;,  qiiod  taiiluni  as- 
scrvahat  tlicsauruiR,  dcbita  sacniin  fcretru:n  rcve- 
reiKia  estulere,  mellitisque  laudum  convcnientibus 
in  vocc  eTsiiltationis  et  coiifessionis  jiersionaittibus 
in  medio  csi  ecclesiae  locaiuin.  Mulia  ibi  vota, 
mulla;  prcccs  ac  lacrymae  fusae.  Sancti  qitoque  vir- 
lus  prxftilsit  inirifice. 

Quacd.1111  mulicr,  qvx  capilis  obsnrducrat  dolore, 
cuni  occurrissel  ad  reretruin ,  optiinqne  fideli  afTe- 
clione,  pio  laciymalu  impiorassct ,  stibito  in  vcrli- 
ccin  grave  qiioddam  pondus  superiie  sensit  decidisse. 
el  quasi  duos  ferri  duculos  ulriquc  auri  pcnetraLi- 
liter  infixos.  Es  qiio  lernc  consteriiata  duiu  iia 
coelesti  inedicaniiiie  sensum  nudiendi  plene  rccu-' 
perasset,  Dco  et  martyri  gratias  reddidit. 

Deniqne  pueila  qusp.dam  passionis  trino  g«nora 
iniserabiiiier  agcbatur.  Modo  etenim  febre,  modo 
paralysi,  intcrdum  epilepgiaco  quassabatnr  inconi» 
inodo.  Super  qw  nimiuni  parenies  affecti  voluin 
inarlyri  vovere,  illiusqiie  ad  nutriyrium  cujuslibet 
speciei  oblaiioncm  inllrmx  acqiiilibralatn  deferre 
staiuerunt.  Pix  supplicum  devotioni  pia  sanct;u 
Trinilalis  opcratio  adfiiit,  qux  aclutum  pueUain 
eisdeni  .td  iiiiegrum  passionibus  liberavit. 

Puer  quoqne  erromti  sensus  ac  lurbidae  menlis  li 
sobriuin  ratiunis  Eialnnt  conipositus  est.  Alin  etii^iii 
provenisse  sanilalum  feiclianlur  rfmedia.  Sed  nn*- 
racula  pro  angenda  fiunl  devolione  credenlium.  VtX 
crgo  ad  dcvolionem  provectior,  qui  esl  ad  crcdu!i. 
laiem  inclinaiior.  Tuiic  primi  atque  saniore»  pn»- 
vido  solliciti  metu  nc  quid  forie  trisiius  stiper  mar- 
tyris  torpore  accideret  si  delaluni  in  caslra  foret 
inam  bcllorum  inccrios  evenlus  essc,  atque  nnnc 
isthinc,  nunc  iliinc  adversa  inisccri  el  pro^pera), 
decreveruni,  ul  resignnio  eodem  feretro  inde  lcva- 
relur,  liiliorique  inlerim  loco  rp.C(md€relur.  Quod 
videlicct  sunt  exseculi  abhates  religioRi.  el  ad  boc 
clecti  prohabiles  viri,  qui  bcala  ossa  penes  aU.ire 
sanctae  crnci*  siluin  in  oralorio  cilein  basilicx  ad- 
juiicloipgenli,  sicul  par  eial,  mc:'i  »c  devolionc  «4 


107 


ULI.NKHI  S.  UliUE.NHl  LtOI».  MO.NACIII 


m 


iioflurnuin  Iraniposiierc   siiciiiinm.  Ali(|iias  lameii  A  rosuiiipiis  olHciosas  leliiljuoiifc  gr..lij,  sccuiu»  m 
iii  ipsiini  ferclruni  reliqiiias  rc|i<)iieiilos  di-niio  signa-      cxpciiilionftin  e.^t. 


vcriiiil,  e(  lioc  ad  casira  eiliiljere  pcrfeiefMluin. 

CAPLT  III. 

Ncc  quievil  )iie(.i>  populi  vovere  voia,  oblailones 
nlTcrin,  doiiec  Inde  bulihlum  nim  (.ihula  operose 
f.ilircf.icia,  ciii  Dominica;  cnicis  porliiinciila  inesscl, 
«•;is(ris  deporlarelur,  clioris  monnciionim  at(|iie  cle- 
ricoriim  lan(o  Palri  dcljito  affecdi  ei  vfnoralione 
pro.soqnciilibus,  a(i]tie  caniiconitu  olTicio  iidqiie  lio« 
snin  niiviuin  pcr  pubiicum  niontem  «lciliiceniibus, 
per  sanc(orum  coenobta ,  iiiibi  \;ou6(itula  honoriCcc 
pi  iiis  docautalis  luuJibus. 


Seriila  deiuiic  notlc  .'ipii'1  \itl.tiri  fplici  [AoJi* 
Oiifes]  niansione  disposil;»,  ulii  pi;e,lo'alialur  Leo- 
diciisis  exTciiiig,  dcvoia  riilclinin  seJiililjis  cum  iii- 
coiis  loci  cclebre  cxcpii  pcrvigilium. 

CAPLT  IV. 

liiile  inatntiiio  dum  movissent,  advcnit  qui  dic«- 
rei,  sef|'ieiiii  die.iii  videliret  Kil.  Sepicmbris,  lUi- 
ii:iMimi  coinitim  ciini  f|uiiigeiiiis  cqiii(i|>us,  e(  quiii- 
dcciin  pediliim  ntillil^ns  IjcIIo  confliciurtjm.  Quapro> 
p(er  accclcralo  ilinere  prono  jain  in  occasuin  ftole 
Tbeliiii  villulam  vencre.  Ilii  cives  paulo  an(e  Huiea 
s<'S  buspiia(i,  sed  bo?.pi(uin  iiuin.tnilate  lioslililcr 
Neqiic  popularium  defuii  iiigens  lurha,  suas  Ipsi  abnsi  annona  el  rebus  cos  nccessariis  fuerani  po- 
bntlcs,  sua  pcrsonucrccantica.  Veruin  locnlo  vcne-      pnLiii. 


laiiili  escopto  uavi  devotiiy  grcx  piuin  pastorein 
liiuUa  o!)secratioue  et  lacrymis  comniondans ,  uli 
prospere  abiret,  prosperius  rediret,  qiiia  gressu 
non  iilteritis  valebat,  diu  tameii  vuloscquer.s  elocu- 
)is  iii  siia  (andem  rediit. 

Concurrebal  aiitem  undique  obviam  feretro  sancto 
de  vicis  ac  villulis  ulriusque  sexus  ninUitiido ;  Re- 
hantquG  suni(a(es  pluritnae  (am  medic^biiis  iigni 
viriutc  qiiam  beati  martyris  merito  ct  oratione.  Ad 
Nantbieiiscin  quippe  villaui  nbi  vcn(uin  esl,  lioino 
iaiiguidus,  queni  accrbu  membroiuni  coniractio  dis- 
Eolverui,  ipsi  (crctro  .tpplioiius,  exoralaque  sancti 
clemeniia  celeri  esl  sospilaie  instauratiis.  Ueiiide  in 


No:  lc  ergo  media  directo  cxcrcilus  ad  rpis^op.j'n 
Vercdario,  qui  super  bello  dis!;eiel,  cum  postera  in 
luccin  jain  aiirora  orumperet,  exinde  progressi  Vi- 
laiitiam  propcraio  villam  contcn;!ere.  IIIiic  rediex» 
logattis  belliiin  co  procul  dabio  fnlnrum  die  iiunlial. 
Sed  formidolosos  sinister  facilc  rumor  encrval.  IJnde 
compluics  inepla  formidine  fracti,  soloque  audiiu 
yulnerati  sunt.  DilTideniia  ergo  subierfugere  mulie- 
bri.  Ac  rxleri  cum  vi(alis  ligni,  ttnn  sancti  niartjris 
coniidentia  potius  qnain  fcrro  arinati,  per  angugios 
semilarum  liactus  in  aiixiliuin  sociis  maluraveruiit 
peclore  virili.  Ab  utioqne  auiem  exercitu  missi  ex- 
ploratorcs,  qiii  quoiiiodo  sese  paries  liabercni,  ve- 


villa  Pliriere  cacus  iumeii  rectpit  oculorum.  Unde  q  stigare  ac  referre  deberent,  duin  sibi  occurrisseBi, 


ciim  esset  digrcssuni,  quidain  miles,  qui  quartano 
diu  lypo  laboraveral,  et  capiiis  valei;:dinario  ure- 
LaUir  assidue,  ubi  salubrem  attigisset  loculum,  sup- 
posilisque  bumeris  aliquanlo  tulissel  spalio,  inconi- 
iiiodis  fucral  iiberatus.  Uui  etiaai  aritiis  protinus 


tjciti  ac  dissiniiilaiUcs  ad  sooia  se  castra  retulere, 
atque  Iiostcs  quidem  ex  suis  cogiiito,  quanta  obsi- 
dcntiiiin,  qiianta  eorum,  qui  lunc  coiifliixeriiit,  essel 
copia,  sitiiis  probaverunt  conjtu  lemerario  absisiere, 
quam  pcriculuin  in  se  uUro  arcessere. 


LIBELLUS  TERTiUS. 


CAPUT  PRIMIJM. 

Posteaquam  fuerat  andltum  in  castris  Dotninicse 
crucis  insigne  cum  lanio  adesse  palrocinio,  ab  cpi- 
scopo  exerciluque.pro  exspectatione  belli  instruclo, 
armis  occnrsum  est.  Ea  igitur  incesbit  l.i;tiiia,  cac 
cboros  diicenliiim  voccs  insonuere,  uli  existimasses 
.ircani  foederis  Domini  excrcituiim  tnnc  cxcepissc 
Isracl.  El  sacniin  qnidoni  leretrum  inlra  paralum 
silti  lenlorium  in  locu,  qui  Pratum  SunC.i  Linuberii 
«iicitiir,  receptum,  deputalisqne  ciistodibns..  el  qui 
congruis  temporibus  divinas  diccrent  laudes,  clericis, 
quidnam  in  sc  continerct,  quantain  detvilissel  opcin, 
niira  coBpit  conlinuo  declarare  polenlia,  u(  lniuido 
palucrii  oinnibus  venisse  Deum  in  castra. 

Kiiitnvero  ad  prsesentiani  ejus,  qiii  erant  in  castro  D 
sive  pncsidiis,  ei  invicio  sc  loci  s-ilu  inexpvignaliiles 
.Trbilrabantur,  subita  iiebeiudini!  ac  roetu  quasi  ful- 
iisine  lacti,  per  iioc,  si  mcns  non  iaeva  fuisset,  sibi 
f»,;iiiiadveriissent  piffdici  qiiod  lali  forent  iriaciiiua 
"?  !>!ignandi.  Quineiiain  IJgo,  qui  liaerediiario  jure 
iiisuiii   posi  patrcia   possidore  caitrum   accci>ei.i!, 


duin  viso  cminus  feretro,  juveniU  arroganiia  insul- 
tarei,  toto  siatim  dissolutus  corporecoepii  (remcre, 
sensuque  pcrdi(o  rclrorsum  ruit :  excors  cl  insolens 
qui  non  iiilcHcxisset,  cujus  inJigue  (ieri  coiiacios 
atteiitarel.  Scd  ubi  paulatim  scse  resumpsii,  ftai- 
Daldiim  fr.itrem  cum  primis  e  fainiliaribus  seor&iim 
cvocal,  qnanlum  lcrroris  patiatur,  aperit,  iiiieiiliu- 
iicin  in  00  snaii:  e>sc,  quatenus  sancto  tiiariyri  sa- 
tisfacijt,  siiumque  caslruin  illi  resliiuat.  Super  quo 
etinm  voiuniatem  esse  palris  quxrendam,  ac  silii, 
quo  urgeaiur,  pcriculo  insinuaiidum.  Se  omiiimudig 
obsecrare,  ut  pereunti  paierna  pieiaie  prospioiat. 
Quod  peiebai,  scae  exsecuiuros  illi  compromii- 
lunl. 

Induciai^  ponuntur  in  hebdomadam,  intra  quam 
Iioc  ipsius  referri  po(ui3sei.  Leodieiisis  acies  (ertio, 
poslquani  adveneral  die,  posl  missarum  agendam, 
post  salutis  commoiiitorium  ei  peccatorum  absolu- 
tionem  ariiiis  accincla,  prasidiuin,  quod  supcrius 
diclum  tuebaliir  molondiiium,  aggreditur.  Hoc  ciiaoi 
cadcii!  luiii  o!!ii.iiia  iiiieclii  igiiibus  absuinil,  ji;lui'e: 


m  TmiMPIIALE  niLONXLM.  —  LiB.  III.  ItO 

s.tiiCKHi  lUrlnquc,  ei  aliqui  leih.ililcr  occubiicre.  A  alicui  salieni  advcrsarioriim  atdibiicre.  Qiiod  uliro- 
QMiii  el  s.icerJos  quithin,  (iuin  periculo  incaiiliiis      neum  staiim   iiiiuanlis  scquens  arbilriuin  a  monlis 


se  exposiiissoi,  a   balisiariu  ca|Mte  lr;ijccius    iu- 

ieriil. 

CAnJT  II. 

Evohilis  iniluci.irum  diebus  cam  prxscrtplns  ju- 
venis  suos  re(]uireret  qtiid  egissent,  quid  sopcr 
saliite  sua  iraclassenl,  vcl  p:Uris  qnx  esset  senlen'- 
(ia,  nbi  nil  aciani  ititellexernl,  gravi  s(oiii.icliJlus 
ittdignalione,  volenlihus,  iiiquit ,  bive  nolcnlibus, 
qnoil  suuin  est,  sanclns  rccipiet.  Sed  en  ego  (iiviiia 
plector  :iiiiina(iversiune,  et  vcslra  facicntc  obsiiiKicia 
cruiloli  fu  moiior!  Veruni.o  milile.s  o  aniici,  si  qiia 
nici  vos  movet  niiscralio,  si  miscro  parciiis,  iniie 
jaiii  (leinum  miUi  ac  vobis  salnbre  consiliuin.  Duro 


est  super(ilio  ad  aquain  deductiim.  Uiiusqiie  militnin 
moY  asccndit  lr.insductum,  el  bello  habilc,  el  ciirftti 
probuvit  pra\Uanlissiniuin. 

CAPUT  III. 
I^itnr  coiijiccre  castronses  pnloranl,  sese  diviui- 
lus  impediri  alqne  snperiori  bc«(ij>  n-|Mignaitiia 
suain  rchellionem  |  erlinaciainqi-.e  coar^ii.  Nec  itii- 
niis  purro  iii  cis  qHani  in  jiivenilias  illis  notam  fccit 
sanclHS  viriuieiM  sv.im,  qui  posl  furorit  qni  feni 
oontenlinnumquc  jnrgia  |.lu'ruinqiic  lanta  adversiim 
scineiipsos  arinabanlur  insauia,  uti  alteriilro9gl.(iJiia 
appelercnl. 

Ilorroiis  quoqiic  ac  tcrribirs  ciijnsdam  pav.nis 
insiarei  vchcinentius,  illi  nlira   nuu  r«ren(es  eum  q  le(ra  iiuper  eos  cali;;o  inciibucr.il.  Sicui  cniin  post- 


lam  (lirc  a^iiiari,  nocte  seciKa  per  abdilos  tiknrHia 
cilles  inisere  C3S(ri  prucurnlorcm  et  militii;  anle- 
signaniim,  qui  ad  pairem  iliiits  rem  perferrei,  ac 
referret  senlentiam.  Qui  jnraii<eiito  ftiam  nrntavit, 
quod  seqnenli  hatid  dubie  Doiniiiica  revertetur,  nisi 


inod:ini  ralchantiir  ipsi,  singnlarcm  iiinc  in  «iii  :in> 
niadverlisse  iniseriain  ruit,  cuin  cxlcrioii  noti  soiniM 
obsidionis  valiarcnlur  an^^usiia,  vcrMm,  gr:oiu4 
quo  nihil  esset,  inte^tiiio  discordi»  malo  siia  iace- 
rarent   muiuo  viscera.    Quo  contra   dnm  capl=vi« 


fbrte  aut  hostili  captione,  aul  inortc  prxvenius.  Sed      quidr.m,  qui  pltirimnin  jain  lempns  iilic  feccrat  in 


ab  co  fidcs  ncglecta,  (tosthabita  est  sponsio.  Nec 
enim  peregit  legationem,  nec  reriiit  ad  socio<,  sed 
cuidam  milid  adjuncius  de  his  qux  in  castra  conve- 
bebantiir,  prxdaVioiics  agebat. 

4uvene  qui  raorarum  f.islidicbJl  lardilatein,  conr 
dicd  denuo  die  a  siiis  exquiren(e,  qiixnani  vnluntas 
seu  deliberatio  pa(ris  esset,  ac  respoiideiuibus  se 
nuntiuni  niisi.-Hse  quidem,  inininie  vero  ftsse  rcver- 
sum  :  liim  acerriino  Uictu  illc  oeslunns  et  mente  ca-  C 
ptus  liorrendo  ccepil  modo  agitari,  seipsuni  discin- 
dere,  nianiis  biacliiaqne  dentibiis  :ippctere,  ad  sancti 
vclle  ferc(rum  pioruinperc.  Veruni  ligaius  a  inini- 
siris  penes  rcmotiora  coniineliatur,  divulga(o,  qiio- 
iiiani  xgro(arcl.  Scd  nullain  eu  JidnHltente  quietcm, 
iino  qnx  soia  sibi  libcra  reinaiisissent  labia,  lin- 
Ciiaii;que  morsihus  laceranle,  id(|ue  inter  inrondilns 
crclirius  votcs  pcrstrepei.le  :  Qucerite  c«ntHium, 
qua-riie,  sui  iiiaeroreet  anxietate  circiiinfusi  s(atuere 
Rainaldum  fratrein  ejus  (ain  (ri.s(is  nunliuin  rei 
aptid  pali^in  fieri ;  furtasse  prxseiids  aspec(u,  ab- 
scniis  alierius  filii  i.raliere(ur  alTectu,  par\ipenilcrcl- 
qne  alicnam  hxredilaieni ,  ob  quain  lain  gratuni 
aoiillcret  lixrcdem. 


compedibus,  viriutein  mariyris  invocassci,  c\  ediio 
se  (urris  loco  dcorsum  miltens  (|uanilibcl  dcvohitu» 
pcr  aspcrrinia  sit  prxcipiiia,  non  solum  Ixsioniti 
tanium  nil  pcrtulit,  quinimo  vinenia,  qiiii/iis  strin» 
gebatiir,  superno  soluia  beneflcio  ab  eodein  sui  i 
aiite  ferctruin  Uepor(a(a,  et  in  argumentum  tanta.' 
virtulis  appcnsa.  Eleniin  lides  ac  devotio  mcrenlur 
gratiain ;  periidia  ei  prxsu:nptio  incurrunl  offeusam. 
CAPUT  IV. 
.^dificabatvr  intcrea  grandi  opcre  macliiua,  quoe 
piurimam  pollicereiurspcm  advcrsarios  oppriincndi, 
qunni  scilicei  inanus  artificis  voluhilem  conslrucbat 
solidissimis  subler  rotis  quatuor  insertis.  Desupcr 
vero  stationem,  qux  diinicantes  continerel,  ciudis 
diJigenter  buum  lergoribus  vcs(ieba(,  quo  tali  obsla- 
culo  niissilia  hos(iuiu  iinpac(a  frHSlrarenliir.  Locus 
qiioqtic,  pcr  qiieiii  ilia  trabi  placuerai,  iiemOre 
expediebatur,  ubi  coinplanalo  ad  inontcm  acccssu 
advcrsuin  muiiilioncin  ipsius  tnciUcin  iiioniis  fasli- 
gia,  applicaii  dobui>set,  quam  du:n  uiihics  loricaii 
adinudiiui  inille  quingenti  adnisii  speciabili  tia!«'- 
reni,  ruptis  subito  funibiis  huiiii  coniiJerc,  talii|ue 
siiiit  illusi  iiifurlunio. 


At  ciiin  adok.scenli  processuro  elcclissiiniiin  vel-  Quin  ct  Iij,'ncuin  paiabalur  mslruiiienlum,  quod 

Icnl  cqnuni  cxUibere,  itaieiiHS  beslia  neque  ictibiis  snper   Sinioin   iraliL-ndum,  obscrvantibusqne  in!u$ 

nrgcri,  iieqne  horlanliuin  potuit  vocibus  :novcri,  nt  halistis,  ne  obsessi   aquain    haurire   deitcendeient, 

fixo  gradu  in  siinulacrum  piilaretur  obriguisse.  Qua  esset  iuliibilnrum,  liCC  non  sagittariis  c  castru  jacii- 

sciiicet  dilfictiliaie  facla  accessil  experinienio  ciiain  lanlibus  objieienduni.  Scd  cuin  dellueret  tempiis,  iu 


aiiis  iiidnstria.  Nam  ipsius  equi  velavere  nculos, 
a^cbaiilquc,  qnatenus  vel  sic  procederel.  Quia  vero 
non  esl  coiisilium,  iion  est  conalus  conlra  Domi- 
iiuin,  bxrenie  illo  asliis  solerliaque  exinanita  est 
linminiim.  Ita  ergu  adolescentis  iter  impeditum. 

PossesbOr  auiem  equi  moleslissime  liabcns  lanli 
se  nsu  vehiculi  desiitulnm,  ne  deficiens  quoque  in 
inoriein  conspcxisset,  scquenli  die  armigcru  jiissil, 
bi  qiio  possct  paclo   aqualum    illuiii  projiiccrc,  d 


exstruendu  txdcre  po|)uluin  coepil  inorarum,  prx- 
seriim  dum  et  proftisior  intcmperaiiiia  priorcni 
abundaniiam  gravi  cxelufiisscl  victuuliuoi  inopia, 
gravemque  gigncret  ceniinuus  iniber  intempericm. 
Porro  ei  inilites,  qui  qnolibel  illustri  faclo  suain 
einittcre  induslriam  cupercnt,  contra  principcs  jnm 
causari  supcr  rerum  dilaiione,  el  qiiod  niUil  agere 
prcrlnrnin  jubcrentiir.  Scd  virliis  profccto  (livin.i 
suo    rcscrvabut   liianyii     triuinphalcs    tilulos.   SiO 


),,  Btl.NriU  n.  I.ALIIKMII  li:OI).  MO.NACIII  Ht 

naiit(|iie  ciiiula  sapieniitmi  iiii.'eiiia,  sic  ciiiicl.c  con-  A  Hiic  cliam  accf:ilcl).tt,  qiiod  !l:ii!i3lcliij  coiiifs  pliiri- 
iiill:»noiiesniiclii:it)aiil,iil,  <iii<»tl  <lolil>cr,iliini  vespcri  rnas  conlrahcre  copias,  iiibl;.iilci(|iic  iiioliii  Lelliiin 
fi»€C.   poBlero   mane  vix  aliqiiaiulo  agi  placuissel.      ferebalur. 


LIDELLUS  OUAUTLS. 


CAFUT  PRIMUM. 

Cnm  se  igitur  pliirimi  Eubduccrcnt,  i.xiiio  alii, 
alii  vicliis  indigcnlia  cxliansti,  dccrcvcrc  primorcs 
niacliinanim  ultcrins  non  prrcslolari  consumnialio- 
i.cm,  qiiin  politis  lotis  in  coinnnine  viribns  adver- 
siiin  pracdia  liosliiim  congrcssiis  cxpcriri. 

Ad  quinlum  decimiim  iiaqiic  K:ilcn(i:>rnm  Oclo- 
brium,  qui  dics  glorioso  splcndescil  natalilio  beati 
liamberli,  ut  se  in  expetlitiono,  (inis^inc  pararct, 
ediclum  esl  in  castris.  Nani  co  majsis  die  virius  saii- 
tti  sperabalur  adfulnra  prajliaioribus  snis.  Tuin 
vcro  cxercitu  pediliini,  qul  cenlonoruin  scslimabatur 
niilliiim  excepiis  eqnililius,  qiiorum  Iria  esscnt  mil- 
lia,  certatiin  ad  assuilos  concnrictUc,  infinila  ligno- 
riim,  ramoriimqiio  a  silvis  congerics  advehebatur. 
Qiia  SKb  ipsa  iniiniiione  aggcsia,  ignibus  admolis 
Miiebantur  suscitare  incendia.  Scd  venlo  veliemcnli 
ex  adverso  aspirante  injuria  fnnii  simiilque  flam- 
itiflruin  globis  oppngnanles  alTocti  :il)sislere  cogc- 
baiilur.  Ila  nihil  co  conalu  profeceranl. 

Voriimiamcn  ibi  quoqiie  lur.c  opcriita  esi  manus 
niarlyris.  Quanquain  e:ii!ii  inconsultius  p!uri!iii  pu- 
fn.ircnl,  ac  nudo  corpoiv,  ct  (diviis  pccioribns  ftio- 
liiil  hoslibus  expcsili,  inillus  lanieii  fiiii,  qui  se  illo 
qiiorerclnr  fnisseassnlin  gravaliim.  Acinillarissiim- 
niopoie  coJiors  comnumila  ferro  per  al«riipla  inonlis 
loplabiindo  vix  gradu  consccndil,  atqiie  inier  (jiias 
n;uuiiiones,  qnas  anle  niajiis  caslrum  coinos  ex- 
slruxeral  Kaiiialdus,  conslitit.  Qusc  profecio  res  iion 
ininimam  foiel  boslibus  necossitaiein  allalura  egre- 
(liendi  vel  Ingrediendi  faciillate  inlercliisa.  Tanto 
nulem  dissensionis  furore  iniseros  ille  dies  indueral, 
ni  3UX  dcfensionis  ac  saluiis  iinineiiiorcs  ferali  po- 
lius  invicem  rabie  baccbarenlur.  Seiisu  elonim  ferae 
iisduiiur,  qui  Dco  ropngnarc  nitilur.  Voruin  j;im 
licspero  dieinclaiidenie  desccndil  exciciiiisdenionie, 
miiiiibus  dnntixat  loricatissliidio  acrioriiirgenlibiis 
iiicliisos. 

CAPUT  II. 

\cnilUinc  in  caslra  llcinricus  coincs  S;ilniicHsis, 
cx  sororc  ortus  Rainal.li  coinitis.  Ilic  ab  opiscopo 
ol  principibus  pelitis  niqne  impelralis  indueiis  col- 
lcculiirus  nepoli  suo  lignni,  qiiom  essc  iii;oqii;ilem 
aiidior.ll,  cl  lani  illos  qiiam  coliros  ad  dcdttionom 
h(irl;inirus  in  caslruin  siicccs>iil. 

Ea  no\  lolr;c  c;iligiiiis  ^ilii  iiihorriiit  iiicleinonlia 
nMnbonim  piigiiaoiquc  aiisiro,  phicida  sorcnit:tlis 
Cticlo  qiiiele  ojccta.  Discussil  caslra  sa*vions  proccl!;», 
et  iilTcoil  inundatio;  scil  l.tiiil;ihilis  si.lTorcalinc  excr- 
iiius   sciiliim   objccit  ini  (>nti)u>do.  At  militcs,   qni 


poinociali;iiii  in  monle,  U.c.  quidem  nrc  aliqiiain  in- 
toniperiein,  iicc  arniornin  pcilulerc  oncra,  eo  qiifwl 
gloriosa  siii  patroiii  proicciio  illis  in  scciiril.iiem  <  t 
in  absconsioiicm  fiierit  a  lurbitie  et  a  pluvi:i.  Gniies 
doiiii{iio,viso  jiivcnis  t.iin  exiliali  inaln,  diviii:ini  c%se 
(illioi:ein  aninindvertil,  coinpnnciusqiK-  iii  I.k  rym.is. 
''  ut  similc  cavoront,  rcIi(|iios  ailmonuil.  ljiiiu.s  elcniin 
ptag:iin  pluiibus  debere  licri  c.tulelam. 

Ai<epla  proinde  at>  iinivcrsis  spons^one,  quod 
i.ibi  iiitra  dics  sepiein  a  Domino  siio  iliis  suhvociic- 
Inr,  sc  cl  casirum-dcdcrcnl,  qiialcniis  idem  Ig»  ad 
feretnim  nr.iriyris  efretriliir,  el  ;ib  episcnpo  sfikenr- 
tiir  excommunicaliono,  et  eoruni  qiix  iii  saiictuin 
dcliqiiissel,  veniani  mercrclur,  ol.linuil.  Yerumta- 
men  t:ilis  intcrjocia  padio  cst,  ul  qiiousquc  rien-t 
dcditio,  ipse  jnvenls  apiid  opiscopiim  obses  deline- 
rctur.  Qiiin  cl  fraler  illius  Raiiuddus,  qiii  ne  fierot 
deditio  periinaciler  rcslilcrat,  gravi  confecius  «l<i- 
lore  mombronim,  ad  forelruin  perdncitur,  sancio 
saiisfacit,  volo  se  oldigal,  quod  ros  cjns  iiulla  nl.o- 
Q  rii's  lemeraret  perv.Tsione,  dumn:o.'o  iinniinens  cva- 
deic  pcricnluin  incriiissct. 

CAPUT  III. 

Nonniitli  etiam  adversarionim»  alii  alio  iihionis 
niodo  iniiltaii  suiit,  ne  quis  leve  xs>tiniarol  manii» 
niitlfte  in  Sanctnm  Doniini. 

Iiitcrea  Ugocriiciaiuum  longoangore  consumpliis, 
niiilluinque  inarlyiis  nomen  inclainitans  dieiii  clau- 
sit  exlremum  r-nne  per  hoc  insinuans,  qiio  indigmiir.e 
compnlsus  sil  ad  exitum. 

Ad  cnjiis  scilicet  pairem  comes  prxfatus  maiuraio 
proriciscitur;  siipornse  indignaiionis  iram,  piini»- 
geiiiii  moriem,  aliorius  incoinmoditalcm,  siionini 
liiiseiias  exponii  attonilo,  suadetque  sibi  landein  uc 
siiis  consnI.it.  Cuin  res  enim  tam  iii  arclo  sint,  ce- 
D  dondnm  csse,  el  debere  diniilli  quod  nequeal  reli- 
ncri.  ilaque  perpeiidens  barbarus  illc,  quia  velle 
Divinitati  rcpngnarc  conalusesset  liumanosexcedere, 
liialoium  violenlia  oxlorsits  in  deditionem  consensil 
aimo  a  pervasione  duodocinio.  0  (iiein  triuinphaleni ! 
Tunc  piane  sicut  soi  in  ortu  suo  riiiilat,  ila  inar- 
lyris  noincn  eflriilsit  ningiiificcntia,  qiii  de  ccelocon- 
tra  hosles  dimicans,  quod  pcnitus  non  poluisscnt 
liU"ii;i!i?c  vires,  diviiix  virluiis  lioc  pciogil  p()ifii!i:t. 

Ljeclis  igitur  e  ci^.slro  advcrsariis  xi  K;il.  Ocm- 
l.ris  intromissum  est  splondido  ciim  iriumpiio  lcro- 
Irmn  vencrabilc  et  in  iiicdio  ccclesi:c  locatum,  qii:c 
c.imeialo  liansvclula  opcre  dcreiitis  slructiira:  red- 
dil  :tspectuin.  II;ec  sanoti  B;ipii:>lu!  Joannis  s:iciata 
csi  iiil  tiluliMii,  qi'Ciii  LunibcrlU)  splciididc  imil.lub 


U3  TllllJMPHALI::  BCLONICUM. -LIB.  V.  Ili 

seqiie  ocfiibiieial  ptopler  jiisliii*  cl  caslilalis  le- A  lyii,  qnoiiiaiii  liiiiuiliassri  siciil  xulnt^i aHiin  s»i|um- 
siiiiioiiiiiiii.  Dicfli.iiiliir  ilaquc  I.Mhles  Deo  sccuu-  biiiii,  el  in  virliiie  bijcliii  sui  ilispcrbiNsel  iniinicos 
(lani  iiiiiltiiuJiiiciii  nugniludis  ejiis ;  pixconiu  niar-      suos. 


LICELLUS  OUINTUS. 


r.APUT  PBIMUM. 

Triumplialis  liostibus  posiqiiain  nosler  ronis 
annatus  sua  recepissci,  oninia(|iie  illins  jaiii  in  p.:ce 
(lisponereiitur  ,  siiam  repciere  Lcodinn)  placuii. 
Unde  ccleitraiiN  posl  liidniini  inalnre  miss.iniin  so- 
Iriniiiis,  feicli  (ini  plaustio  superposiiiini  nd  oppidum 
Deonantuni  esl  siilivcLliiin;  iiide  Naiiiiircuin  peliliir. 
Illic  piiero  sepleniii  ca.>co  a  nativ  laic  videiidi  |)er 
niarlyrem  usiis  provciiit.  Apud  Andcleiinani  i|uoi|uc 
clericus  acerba  corporis  valeludine  exlia:isliis  ab 
ipso  pene  inorlis  liialu  .id  vicnn  reiraclus  csl  el 
saluicin.  Nec  lloienso  oppidum  lam  mcdicabilis 
gralia  prxleriil.  i^i  coiilracio,  qucm  nunquam  am- 
biilassc  lestarcniur  parenlcs  ,  iiovi  grcssiis  oflicia 
iiidutsit. 

Jani  porro  ubi  ferclrum  navigio  Lcodium  pcrac- 
ccssii,  iriuinpliali  coronala  gaudio  toia  se  in  occiir- 
9um  ciritas  cCTudil ,  plausibililiusque  canlicis ,  ac 
festis  ordiiiibiis  duci  cnicrito  poinp.-e  morciii  prxlu- 
lit.  Kxcepium(|iic  iii  porluSaiicli  J.icolii  a  monacliis 
ct  clcricis  ecclcsiaslico  cnliu,  aiqiic  per  insuljc  ino- 
oastcria  doporialum,  reddilisqne  caiiora  niodula- 
lioiic  hyninis,  ad  majoran  dcnuo  csl  ecclesiam  rcla- 
iuin.  Corpus  deinde  beaii  marlyris  ab  aliari  S.  Cru- 
fis  ,  pcnes  qiiod  repositum  fuerat,  levatum  est, 
«k-cen(iqiie  illaiuni  fcretro,  in  mcdio  ecclesix  debi- 
lis  asicrvabaiur  obsequiis.  Nec  supernu!  dcstitil 
|iiolatia  miiniliccnlia,  qux  ad  probanda  iliius  nierila 
itcrare  sit  dij!ii:ila  salulis  opera.  Neiiipe  duin  qui- 
dam  Janguidus,  qncin  totiim  possiderel  icgriludo, 
ad  ejus  tnariyriuiii  defcrreiur  vdiiculo.  gralia  saiii- 
lalis  illius  lidei  occurrente  iii  iiincris  meciio  aiili- 
qiio  dcccin  c»l  lepiosorum  salvaiiis  exeniplo,  qiii 
diitn  irent  os>ciidcrc  sc  saccrdulibiis ,  'jubcnte  Do- 
niiiio,  priusijuani  pcrvenisseiit ,  muiidati  sunt  ab 
leprx'  incoiiimodo.  Exsilivil  ergo  ,  slciit ,  et  ainbu- 
labat  ille  bomo,  el  omnis  pleb$,  ut  vidit,  dcdit  lau- 
dcni  Dco. 

Qiicindam  quo'|ue  capiivum  quem  in  vincula  ar- 
cijinquc  cusiodiam  barbaries  conjecerai  bostiuin  , 
se  iiivocanteui  exaudivit ,  ut  eripcrei  pii  martyris 
nierilum.  Maiu  subilo  dissilucre  ,  quibus  vincicba- 
tur,  boi£,  sicque  indcpla  fugieiidi  oppurlunilatc,  ul 
suiim  iionorificarct  liberatorcm,  casdcni  pro  \irtu- 
tis  iiidicio  ad  ecclesiam  delulil  ciini  graliaium  ac- 
tione.  Sed  sanciorum  vera  beatitudo  Nignornm  iion 
«gei  icsliinoiiio.  Quocirca  vanum  xsiimu  liis  snper- 
addcrc  plura,  cuin  prorsus  paleal  indiibilate  ,  itifi- 
iiiiaque  astipuleiilur  documenla  sancio  mariyri 
apitd  Deum  nihil  essc  iinpossibilc.  Vcrum  acta  bxc 
l>oiniitiox  Incarnationis  aiiiio  1 141,  indidioiic  tv, 
ie;jiianto  Ronjanii  Cgnrado   sccniulo  ,    lunio   vogni 


ojiis   qiiar:o ,  rpiscopatns   aiilem   dnmni  Albcronis 
seciindi  i|uiiito.  Laiidos  mcriloriini  ipsiiis  ct  mira- 
biliuni,  qu.v  fecil,  prxconia  iiustoris  mittcnt  s;i'cu- 
lis,  til  oiitnis  C(>gnosc.il  generaiio. 
CAPUT  II. 

Prauorea  duin  Olii  Iioniinum  irritarcnt  in  vani- 
laiibns  siiis  Doininuni,  iUnttcndo  ma.xinic  imtuode- 
ralis  culiibiis  ct  Insciva 'stipcrnuitaie  vesiium,  ct 
f>  ipse  in  \irga  ct  verberilnis  visilaret  iniqiiilalcs  ct 
peciata  cornm  ,  iia  nt  iii  quibtisdam  mundi  parli- 
biis  inierduin  ipsa  Itoniinnm  corpora  illnosis  vcsti- 
biis ,  itiierdum  ips.ne  vcsics  igne  iinisibili  ardorcnt 
iiilaciis  corporibus  ,  plag;e  lam  borrilica;  pavens 
urbs  Leodiensis  poliasiiiio  duxit  icmedio  pneoccil- 
pnic  lacieni  Doiiiiiii  iii  coiiressionc,  pociiiieiUia  et 
Itlaniis. 

Qitapropicr  cliam  visnin  esl  iit  boai!  Laiiibcrli 
coipiis  pcr  loca  su.i  ilebcrci  vicosqno  doporlari , 
(|ii.itcnns  lanti  palr>ini  mcriio  cl  ^;iiii;lirtcaiiono 
tueri  ,  conscrvari  iiUTiiissel.  Id  m;igno  a.Tcclu  cl 
celebri  dcvoiione  iiioii;icliorum,  cloricoMim,  ac  po- 
piilaris  rrcqueiui;e.  .icttini  csl.  Vcrun.,  quod  sine 
geniiiu  el  dolorc  non  dixcrim,  (|uidani  laicoriir»  m 
C  ingereiiles,  ac  fcreiniiii  deporlaiiono  iiidcbila  tenie- 
ranios  marlyris  polius  cxaccrbavere  iram  ,  quani 
commcruere  graliani.  Nain  prxsumpiio  magis  esl 
qiiam  rcligio  ab  indignis  saiicla  contingi.  Sinislris 
cvesligio  rebns  lioc  probalum  esl. 

Klenim  civilalcm  casu;ile  corripiciis  inccndiuin, 
cum  per  eadcin  inaxiiiie  loca,  quibus  fncral  pctla- 
tum,  iolis  sc  laxasscl  liabcnis,  iiun  prxcbiras  do.Mios 
lantutn,  iiifinilasquc  supcllectiles ,  verut.:  ecclcsias 
(|UOiiiic,  nioeiiia,  soii  tiirrcs  aut  e!>i  depastum  peui- 
lus  aul  noii  mediocri  dcmolitum  jactura.  Nec  eva- 
Inil  ad  ubsislendum  cuii;ittis  aiii|uis  vol  opera,  qnin 
voracibns  flaminis  subsidorot  iirbis  pars  maxinia  et 
vcnuslissima.  Sed  eqtiidoin,  uti  postoa  coni|ieriiiius, 
sinc  divina  Iioc  iillionc  iion  aocidit,  dum  flagilia 
"  inliabilaiitiuiii  pessiina  igttos  lam  validos  acccndis- 
sciii,  qnod  iKMi  soliiiii  proxiiiia  ,  scd  Cliam  loiigiii- 
qiia  lialilii  ipso  sciitiillisi[iie  miniinis  inflatuma- 
rcnt. 

Memoiabile  vero  qiiidd.iin  inlerfulsit,  qiiia  matro- 
n<c  ciijiisdain  liabiiaculuni  quainvis  cssct  ligiicuiii, 
taiiien  evasil  discrimcii.  Ardebant  uiidiqnc  grandct 
ac  iiiuralx  duuius ;  babiiaculutn  illud  si*iuainiiia 
flaminarum  iiorrciido  circiimdabant  cainino ,  scd 
diiiabal  illxsiiin.  Quin  ct  saiicti  Ceorgii  marlyrig 
contiguam  prorsus  ccclesiam  absiimpsil  incendiuni; 
iliiits  babilacitli  aiidain  ac  pene  cariosam  parietiim 
fabricaiii  iiiiiociii  iillanibcbant  vaporcs  ,  qiioiiiit 
i.iiila  viscjsei,  ui   saxa  quoquc  dibsolvcici.  S(Y 


115  HEiNEHI  S.  LALRENTII  l.KOD.  MONACIII  «!• 

eiilm  |»ioruni  p.iira  suiil  iKtn.i,  qiix  liotiiincs  I  ilcanl,  A  rit.  Nam  dare  opcram  sanclonim   iauiiiliiis  clarv 


I)fo  niaiiifcsia  siinl.  Proindc  Cfedendmn  cdt,  quod 
pa  <;oiiveis;\lio  mnlifiris  lioc  mcrucrit,  ul  rirca 
ilhitn  prisci  nornrctiir  sxcnli  iiiiraculnm,  <|iio  tres 
pnrros  nil  pcnilus  Uesil,  imo  cbiilicuvU  rornax 
r.iialj^jcorum. 

Conjiciebant  tamen  pliirimi,  sanclum  illi  Barlho- 
Ioin.-cum  prxsidio  adftiisse,  ctii  summoperc  dcTola 
«xislcrct,  aiJ  ciijus  qnoque  ecclesi.im  anle  aliquot 
(fies  paltitim  obiulisset.  Nec  equideni  niinirs  reii* 
ceiidum ,  quod  ignls ,  ciim  nd  qiiamdam  ejasdem 
aposioti  ofricinam  rircuinquaque  tempcstatis  insiar 
sapxiendo  pervenissei,  rcppnte  concideril.  Actollc- 
Jiaiiuir  iiili^rduni  ciimuli  nammarum  rehit  indi- 
gnatites  ilu  subsi&tcre,  et  xdiricinm  invadere  corta- 
bant ;  sed  in  semel  relabebantur,  sed  minucbaniur. 
Nam  gloriosus  ille  suipendeniis  aquas  filiui  mcrilo- 
runi  eos  nucniis  restinguebat;  ncc  ibi  jus  pericii- 
lum  habuil,  ubi  sc  patronum  Baribolomxus  cxlii- 
buit. 

Frequentes  prxierca  motiis  ac  turb."e,  ci  ab  si- 
cariis  Anluenneiisibus  furlivaj  aggrcssiones  et  cne- 
des ,  aliaquc  passim  nostrx  civilati  incoinmoda 
fuuc  obtigcre.  Quod  sciliccl  bominum  geniis,  cuii 
Se  po  issi:iiiim  latibnlis  lucalur  silvarum,  impuniia- 
temque  (hnicullaiibus  auciipsiur  viarum,  plnrimnm 
iieaiiHnq.uam  noccrc,  non  facile  vcio  circuinvcniri 
aut  opprimi  poicsl. 

CAPUT  III. 


B 


sediililalis  cst ;  nec  carcbit  prumiio  ile\oiit<)  ijuJ»« 
lor,  si  cjii^  qiicm  laiid.1t,  S(*(liilii<)  (>.it  imiUHor. 

lulcr  lleinricum  episcopiim,  qiii  siiprasrripio  yic- 
cesserat,  Aiberoni,  el  comilem  Naitiiirccnscm  lieiti- 
ricum  grarea  inimicilix  a  fartiosis  siinl  boininibns 
conn.ila;,  ila  ut  plnrimorum  inDigprciit  sibi  d»m- 
noriim  incomnioiJa  direptionibns  alqiie  concrcma- 
ironibus  viNarnm  seu  ecclesiarum ,  et  liominum 
lilrin«|iic  ca;dibus  saerirent.  Ad  poslrenmm  decer- 
ncre  belio  comes  non  esi  rcrilns ,  eqoiiumqiie  co<- 
lecla  pcdiliimque  manu  Andetennam  acccssil ,  viUaia 
pencs  Mos;»m  fluvium  silam  ,  conlra  qiiein  proccssil 
episcopiis,  iicet  equitam  iitiaorenumero.  Leodicnses 
enim  iloiensesque  cives  dum  classe  processisseni , 
mettiens  episcopus  neadvers:triorum  illos  eqiiitaius 
incursarei,  seqni  non  dislulit.  Ea  praercnlus  necet- 
siiaie  pqneslres  aggrpgare  cni>i.'»s  mintis  otXHrrcrat. 
Sed  procnl  dnbio  Clirisliis  marlyrem  suutn  boc 
etiam  desiinarat  triumpbo  gloriflcare. 

Kalendas  siquidem  Februarias  ciiro  armaUe  m 
pugnam  acies  concurrisseiii ,  lanlo  repenlc  pars 
hostium  slupore  alligata  est  ut  se  imbeilem  ipf« 
stuperet ,  eiiam  ipsis  quodammo:!o  tciis  ad  ferien* 
dum  tardioribtis.  Priiiii  crgoel  clecli  eorum  cqiiiiet 
dejecti  el  c.ipii  sunt ,  fiigic  caeteri  consulucre,  ei 
quibus  nonnuUi  rel  sauciaii  vel  comprebensi.  Pedi- 
les  aui  concidere  ferro,  aiii  funibiis  absiracli  suiii, 
nisi  quos  pedtim  s.ilvavii  vclociias.  Etferiuiur  crgo 


fClapsis  posl  IiJec  duobiis  ferc  annis ,  vcnerabilc  C  Ecclesije  glorioso  successu  ,  neque  dubitanuis  acci- 


ni.trlyiis  corpus  in  crypt;i,  sub  aliari  S.  Triiiilalis, 
ingeiili  cuui  gloria  el  bonore  xiv  Kat.  Januarias 
csi  rclccaium,  per  lioc  scilicet  temporis  spatium 
V')iu  fereiro  quam  sccreiario  eodem,  auro  ac  gera- 
Miis,  lum  ct  lapideis  exlrorsum  labulalis,  superio- 
rum  triumpbu.n  opc:os.t  roprxscntanlibus  scuiptii- 
in,  prxclare  adomalis.  Sancitum  insupcr  episcopali 
t>si  auctoritate,  idipsuin  Ecclesia  Leoilicnsi  pro- 
I  u.ite,  ut  IV  Kalcmlaruin  M:iiarum  ejus  lem  trium- 
pbi ,  necnoD  el  Iranslationis  (quia  idem  mariyr  de 
Trnjecto   ia  Lcodium  est  iraiisiaius)  solemuis  in 


disse  quasi  miraculum  a  Deo.  Eienim  duui  adver- 
sariis  nec  virium  copia  ,  ncc  armorum  derutrii 
expericniia,  adeo  ul  seciiri  victorix  fune*  qutMjue 
qiiibus  [abstraberent  viclos  deporiariiii,  ue  uiius 
tamcn  ccclesiasticorum  aul  Yuliierjius  aut  caplus 
csl. 

Igitur  viclores  quia  parccreni  vi:tis,  el  maxime 
quij  celebriias  iiistaret  sanclx  Dei  Gcniirici^ , 
omissa  fugientium  insecutione,  iriumpbali  cuui  tri- 
pudio  in  sua  regressi  sunt.  Sic  Moab  ille,  cujus 
audivii  Ecclesia  siiperbiam  ,  quod  superbus  sil  ral- 


posierum  agaiur  memoria,  qtioniam  ix  Kal.  Janua-  de,  fractus  quidem  esi  armis,  sed  non  fractus  ani- 

lii  ipsu   pii  nitus  Iransbiio  facla  ,  eo  die  propter  inls,  quoniam   superbia  ejus  et  arroganiia  ejus,  ei 

Diuuinici  Natalis  vigiliam  debiia  non  possct  cele-  indignaiio  ejus,  plus  qtiam  forliludD^ejiis. 

br.iri  bonorificenlia.  Qux  nimirum  qiialiter  a  sa  icto  "  Tu  porro  bumilis,  gioriose,  tu  mariyr  victorio- 

sii  lluberto  diriua  oiim  admoiiiiione  peracta  ,  quot  se,  cui  floribus  gratiarum  ei  laudum  scripti  bujus 

ei  quantis  vrrlutum  signis  lunc  eiirificaveril  Doml-  coronam  qtialeiiKunque  lexui,  omnia  tuis  suppliei- 

iius  sanctuni  suuni,  quia  reperitur  »  mullis  mulii-  bus  adversantia  invictx  manu  miseratiunis  exclude» 

luiide  conscriptuui ,  visuui  mex  esi  parvit.iti  inle  vul  uque  respiciens  sereno  vlde   el  visita  vineam 

b;tbeic  sileniium.  Attexere  vero  opportunum  rcor,  Leodiensis  Ecclesix ,  luoque  irrigatam  sanguine  cl 

«ju  iliter   anno  qiioque  aU  Incarnaiione   Domiaica  fecundatam  corpore  sub^  umbra  alarum  tiiaruni  ab 

1135,  viilus  mariyris  erga  suos  Leodienses  claruc-  impiis  alqiie  allligentilius  xicri;aliier  proiegc. 


117 


YITA  EIRACLI. 


118 


VITA  EURACLI 

LEODIENSIS  EnSCOPIOUADRACESlMl  QUINTI 

AUCTORE  REINERO. 

(D.  Bern.  Peziu»,  Thetaur.  Atucdot.  IV,  155,  cx  cod.  ras.  S.  Laurenlii  Leo<l.) 


INCIPIT  PROLOGUS. 


Ou.inloro  honoriflceiuix ,  quantum  graliludinis 
Euraclo,  gloriosi  mcinorialis  cpiscopo ,  Ecclesia 
Leodiensis  «iebeat,  opcroe  preiium  est  recolere  scri- 
pto,  quam  scilicet  rooribus,  doclriois,  basilicarum 
ttructuris  tanlopere  excoluit,  in  liac  Doroini  vinea 
\tTt  0|ierariu8  solers  atque  indusirius.  Propterca 
ni«rCHdis  xternae  non  esi  fraudatus  denario.  Fidc- 
lis  esi  eniui  et  verax,  cum  q«o  convcnii  eodcin  ex 
denario  Tioex  Domiuus ,  qui  reddai  unicuique  se- 
cuiiduin  opera  ejus. 

Euracli  ulique  gesta  qiioniam  fuere  prxciara  , 
fuerant  et  pra^cbro  digna  scriptorc,  qui  peritia 
Jictionis  bon£  secundiim  Proplictaia  dicerei  justo, 
quoniain  bene,  quoniam  rructum  adiiiTcnlionuin 
(iiinruin  comedet.  Diieniiil  el  quidam  scriptorcs 
atiquid  de  illo,  scd  iniiius  bcne,  quia  minus  dili> 
geiitcr  aui  plenarie.  Sitarsim  igilur  dicta  excgit 
quoruiiidani  frairuin  bciicvola  simulque  importuna 


A  peiiiio.  ul  in  unum  eoltigerem,  e(  diligentiuro  styto 
facerem  ex  pluribus  scripiis  unain  sciipiionem, 
qiiemadmodum  feceram  in  dcscril>endo  Yilum  S. 
Woibodonis  Leodiensium  ilein  episcopi. 

Verum  exilis  cgo  ingenii  ac  nullius  ttcienlia*  con- 
scius  excusavi  et  reluctatus  sum  diulius,  inira  ma 
illud  versans  poeticum  : 

Similt  materiam  vesiris  qui  scribitit  aquam 
Viribus,  et  versale  diu  qiiid  [erre  recu$dnti 
Quid  valeant  humeri. 

(HoRAT.,  Ars  poel.  58,  10.) 

Quoiiiam  vero  cliariias  sccundum  Aposlolum  Le- 

nigna  esi,  nec  qnxrit  quae  siia  sunl,  sed  quat  .ilio- 

ruin  ,  et  oinuia   sustinet,  quanquam   supra  virea 

mens  pcrpcndercm   esse   ncgoiium,    tamen   parvi 

"  landem    peienlibus ,    malcns    iinperitiae     notam 

subire  quam  beuevolenii»  fratrum  non  obedire. 


INCIPIT  VITA. 


I 


CAPIJT  PBIMLM. 

Egrcg-iim  Leodiensis  Ecclesix  dccus,  claro  Sa- 
xoinim  Eunclus  sanguine  fuit  oriuiiJiis.  Ipse  aj)ud 
Coloiiiam  Agrippiiicnsem  ad  lillcraruni  dispositus 
ruiliiiienla,  tanlam  poslmodum  in  divinis  seque  el  q 
liumanis  assecutus  est  scicnliam,  ut  summis  par 
esse  pliilosopliis  jiire  censcrciur,  prx.sertira  cuni 
tenustalcm  corporis  mores  eliam  inaiirarenl  splen- 
didi,  ei  iuxla  Salomonem  in  facie  prudeniis  lucerct 
sapicntia. 

Verona;  autem  Cisalpinae,  quam  vulgo  Bonnam 
dicniit,  inagisterio  praeditus  scliolaruin,  inira  bcni- 
giiiiate  lam  suos  scholares  qiiam  universos  sludii 
ad  se  causa  conflucnies  crudicb.ii,  et  scse  coniem- 
perans  quibusque  cl  acclinans  liis  solidum  quidcm 
doctrinae  cibum,  illis  lactcam  qiiasi  nialernis  prx- 
bebaliix  ubcribus  alimoniam.  Flaccus  Ucljius  Mi- 
nulio  Rulilio  conscholastico  suo  Donaliim  descii- 
bens  grammalicum,  super  quavis  ratioiic,  inqiiit, 
consullus  diccbat  brcviicr  omnia  ct  rnrihunilo,  ila  D 
ul  ncc  a  discipvilis  audcrcl  iiilerrogari.   Qiioriica 


furore  duin  sx*piu9  persireperet,  obscenisqiie  cssct 

tam  membris  quam  nioribus,  ordine  senatoniin  et 

curia  pulsus  esi,  dum  senaloris   antca  mcniissei 

pileum    proptcr    grammaticx    artis    magisterium. 

Rebium    ergo    dinissc    cxistimes  :   Sic    Donalum 

decuit   scicnlia  ,    qucinaJniodum   si    auribus  suig 

coaptctur  inauris  aurea.    Verum  mininie  lalis  iio- 

sier  Euraclus,  qui  noii  exspeclabat  intorrogari,  sed 

insisicbal,  quo  iiilerrogarclur)  non  faslidiciis,  noii 

lassescens,   quaiilunicuiiqiic ,    aut    qiioiiescuiiquc 

quidlibet  ab  eo  quabrerelur.  Adco  profcctui  bludc- 

bat   aliorum,  nec  habebal    repositam    iii  sudario 

desidix  peciiniani  doiiiini  sui,  iino  expciKleh.il  caiii 

liberaliicr  iu   usuram  coelcslis  gralix,  pigrus   ac 

dcsidcs  iii  sludia  cxcilans  illo  SaloiiiOiiis  proverbio  : 

Qui  operalur  terram  suam  satiabitur  panibut ;  qut 

aulein  teclatur  otium  ttuUissimus  ett  {Prov.   xii). 

Ilidcmqiic    illos    iucundissimc    iiigcicbat    saiyrict 

versiculos  : 

IJt  juguleut  homines  surgunt  de  nocte  Inlrones  . 
Vt  leipsuni  senei,  non  e.fpergitcens?  At  ffui 


iM 


lltl.NKIll  S.  LMRtNTIl  IJiOD.  MONACIII 


190 


Si  uotea  tntius,  cBritn  hyilrojiirut,  el  iti 
1'incet  onle  dicm  lilnmn  cnm  luitiiiif,  <i  iioii 
liiiciiilcs  iinimuin  slittliiti  el  tcbuh  lionenit, 
hnidia  vel  niuorc  viipl  loniueheie. 

(Ilorul.  Kptit.  lil).  I,  episl.  i,  32  5S.) 

iAvm  II. 

Fiilri  «rf;o  fiririiialc  <;l  o|.f;rtiiii  riitorft  vir  (Tniii- 
lus  oul,  »U  .S(;ri|tHiiii  csi  :  fjuuai  ras  uuri  ioli.lmn 
i/i>ini  lapide  pretioso  adornuttim  (Ixcli.  i.).  ynciii 
JiGCl  iiiYiiiMi)  r.c  rciiiloiiloni  Vcroiiciisis  Ecclesia 
iibi  praTccil  prapposiuini,  expcri(;I;;iUir(jue  iii  illiii» 


A  n(l<'o  (!islr;ilicij:iliir  cimIh,  tii  noii  [ir.T-poiicrel,  (jnje 
••s^'iil  cccl»  siyslicT  provcciinns.  lnlci  (  j-icr.t  cciiii 
^ii;«  focit  inagiiiric:»  ,  CfniidliiMin  <\iin(]\\p!  Suicti 
r;iiil:iIconis  peiics  Coloiii.iin  e\»lrii\ii,  moinclio» 
in  eo  ;il»l):il(;in(jiic  instiliiil,  lociiin  lli<;saiiro  cl  redili- 
tiliiis  liiUivil  a:ir|ilissiinc. 

Ilujiis  sludiuin  xintihilns  Dci  ^ininhiioiif  noslcr 
Eiiracliis  (iicc  enim  «ral  infcrior  (levoiionc)  «loo  in 
liic  Hrbe  monasleri.i  condidii  ;  uniini  Sancli  P.iu!i, 
.Tlleriim   honori  el  litulo  drilicnn»   S.iiuii    Marlini, 


! 


miiiislciio,  r|uanl.c  slrtMiuiUlis,  f|iianl;c  c.^scl  fii.'»-  "*^*^  '">"  P''''  <'"mm|iiodqne  IrigiiiLi  caiionicos  (»epn- 

lilalis,  nljiirc  diccrcl  illiid  Isa.ic  pairiaicli;»; ;  f.'««  '^'»S-    Ac   licel    s.xpcniimcro   picincrctnr   !ai:(|iiain 

9dor  filii   tttei,   sicul   odur  agri  lieni,  cui  benedixit  "^^  dukis  adtersil.ilnni  lorculari,  inililanlibus  qui- 

Dominus  (6Vh.  x.xxvii).  dnm  offerrcl    fruciuin  Ihj-  bnaJini   villas   scn  bona   episcopii    usurpantibiis ; 


It 


luim,  qnod  fnerai  in  illo  bcr»e  scminalnm. 

bictuiii  ilaqnc  illi  esl  a  Doiniiio  :  lutge  i:rvc  botie 
et  ftdelis,  quiti  super  puucn  {uitti  fidelis  liuprn  muUa 
te  coniiituuin  (Mallli.  xxv).  Dccedentc  ctcniin  viia 
Italdrico  Lcodiensiuin  cpisco|M>  iiujns  noininis 
primo,  iii  clectioncin  Euracli  atque  suLsiitulioneiii 
clerns  uc  pupnlus  fvlici  studio,  siimniaque  aniina- 
ius  Cbi  cuiicordia  favciitc  cl  adniicnie  Colonionini 
:trcliicpis(opo  Bniiione,  qui  el  illuin  egregie  sibi 
coinperlum  solcinni  bencdictione  sacravil  in  epi- 
scopuni,  exsullans  in  gaudio,  luccniam  laleni  poni 
snpcr  Ecclesi*  Lcodiciisis  candciabvnin. 

Ilcligione  igilur  el  doctrinis  Eniachis  iucebal  i"go,  ler  effregerint  rulicosqne  Wonnaliensis  viiii 
omiiibus,  qni  in  domo  Dei  crant,  adco  nl  sciioias  ''vos  In  siibterfliienlnm  Mosam  per  prona  diaTnde- 
eliam  pcr  clanstra  urbis  monasleriali:!  inslilueret,  "nt.  Sed,  qnooiam  scripmm  .esl  ;  Doc/nna  viri 
doccndisqnc  pucris  providerel  magislros,  snflicien-  C  per  palientiam  ncscitur  (Prov.  xi>,'.  El :  mtHor  est 


sibi  tamcn  in  eisdcm  monastcriis  scrvicnilbus 
ubercs  decimftrnm  ac  praediornmreddiliisacqnibivii, 
cl  cliarlulari  miiiiimine  KrmaTil  possidcndos  per- 
pctne  ;  malleb:iiqne  peniiriam  rei  familiaris  non- 
nunquam  pcrpeti  quam  ]>anpcrib(is  no»  iribiiert', 
aul  eis,  qnos  aggre;^asscl  Deo,  nccess^iria  deesse. 
Sicut  deiiiqiic  iii  Zacharia  icgitur  de  Jesn  sacer- 
dotc  magno,  qtinniam  Salan  stabat  i  dexlris  cjuft, 
nl  advcrsarelur  ei ;  sio  aliqnoiics  pcr  &nos  etiam 
cives  Eiiraclo  adversaius  est,  eaienus,  quod  vice 
quadam  ccllaria  ipsius  vinaria  in  monle  ^v.tncli 
Mariini  sita,    ian(|Mam    filii   Belial,    id  est  ahs^ine 


lin  iiiis  slpciidia  claniuios  rcd.iitus  assignans.  Lit- 
lcraiun:  quoque  suidia  taiilo  fervore  prosciiiicba- 
tnr,  qnod  iiiiii<itt  illum  occupalior.es  retrahcrcnt , 
(|ii  n  fu;pius  Silioias  adirci,  arliurnque  disciplinas 
»( iiolaribus  pro  cmiis^iic  ingciiio  el  captu  ineiiina- 
icl.  Yernin  si  aul  iii  cxpediiionem,  aul  in  aliqna 
regni  negotia  evocaltiin  conlingcret  diulius  remo- 
rari,  quos  rcliqucral,  scliolarum  magistios,  provo- 
cabal  slrcnne  ad  slndicrnm  paiaeslram  niitlendo 
scriplr.  vcl  liiliiri  prosa,  \e!  liiiici  nic.ro  coniposila. 
Nainquc  el  ab  lialicis  ei  Calaliricis  partibus  sigsia 
sequens  impeiiaiia,  non  omisii  iitlerdum  sciibcie. 
Nec  abslilil  iiitenlione  t:tm  laiidabiii,  qnousqiic 
iniilta  frucliricarel  in  muilis  scicntia,  cum   quiluis 


vir  patitm  viro  forte,  et  qui  dotninatur  enimo  suo, 
eX]iugnatore  urbium  {Prov.  xvi),  cnm  retribucre 
possct  maia  pro  maiis;  sal.igebat  laineii  in  boao 
semper  vincere  maium  ,  .ic  miilio  niugis  ignoscere, 
quani  uilionem  exigerc.  Sic  ergo  secundnin  Osee 
propliclam  memoriaie  cjiis  &iciii  vinum  Libani,  ut 
qiiia  Libanus  candidaiio  inlerprelalur,  cocl&sti  iii- 
lcat  candidalu,  et  vino  l<£tili%  frualur  perpctnae. 
Asiis  auiem  Tbebanis  paiiens  babilns  sil  Socraies 
qnoque  philosopiius,  qnein  dum  aliqiiando  Xanlippn 
iliiiis  uxor  proccllis  nrgeret  conviliorum ,  toni- 
truans  bominem  esse  fcedissimuin,  fecalva  fronto, 
simiis  naribus,  pilosis  iiumeris,  cruribus  repandis, 
ac  superiorc  starei  ioco,  deorsum  slantem  perfudil 


vidilicet  jam  conferebat  de   rebus  myslicis  aiqiic  ^^  «'»"«  grandi  siiilicidio.  liie  a  vcstibjis,  capillis  el 


I 


pcr  horlos  Scripluntrum  spatiando  fruebatur  cuni 
illis  dc  pomis,  ut  ila  dixerim,  fruciunm  sclis  ac. 
Inn.r,  id  cst  de  sacramenlis  el  dogmatibns  r.hrsti 
ei  Ecclesisn,  de  pomis  cliam  coiiium  aelernoruin, 
Ul  csi  dc  aciibus  ct  cioquiis  Palrum  calhoiicurnm, 

CAPLT  lll. 


barba  imbrcm  putidum  decutiens  :  <  oatis  iioveram, 
aii,  post  lonitrua  solere  pluvias  sequi,  nec  egiic- 
ram  taii  hac  inundalione  doceri.  >  Hoc  duiitaxai 
phiiosophus  responso  duxerit  sux  satisfacium  in- 
jnri3e. 


CAP13T  IV. 

Euracius  prieterea  rcfcrrc  solitiis  crat  quod,  dum 
Euracii  sunimopcrc  amplcctebalur  indnstriam  aiiqnando  iii  casiris  essel  cum  Olionc  imper.\lorc, 
Bruno,  de  quo  pnrinissuiii  esl,  Colonicnsis  arciiiepi-  (tui  adversum  GraecdS  occupaverat  Caiabriam,  su- 
scopus,  et  archidux  LoUi:uiiigi3e,  qui  ul  suminx'  bita  soiis  obscuralio,  el  horribiie  facium  sil  deli- 
iioblilalis,  ila  el  suinmae  rehgionis  ac  prudeiili;c  quiiim,  noclurnas  cxcrcitus  lencbras  el  chaos  in- 
«riiabalur  gloria.  U.c  ciiin  fralre  suo  itnpcraiore,  solilum  perliorruit,  ac  veinti  urgeiet  iiitiinus  saeculi 
sciliccl  Olioiic,  rcgiii,  scu  inipcrii  potcntcr  ac  iii-  dics,  judiciiquc  lcmpus  iiularcl,  ccEpil  pavitare. 
diisiric  luodcrjljalur  tiiibcruaciila  ,   iiec  s;ccu!aril.'us      •M:igii;\);iiiics   lioroas   iiiiiid-ti»:»  iiislar  daniuiarum 


I 


\i\  VITA  ELUACLI.  IS2 

vi.lissfs  iilTiigi  n".  Qiiitl;i:ii  iii  vnsa  rciialiiii  vinnria  A  Qiioqne  habitu  lioc  prxMendcroiK,  quoJ  ile  CJ. lisl-» 
Irriitiipcre  ,  tiiiiJain  iii  cislas  prolugcre  ,  alii  snb  iii  Caiilicis  cainicorum  ilixil  Kcclosi.i  :  Comtc  rjm 
«anis,  iii  speciiinis  alii  JMilare.  !lc»  qn*  liirbalio,  iiiui  elai(V  piihnaruni,  t.-iijra-  quasi  corvm  (Caul.  v). 
qii.f  liiiic  liepiilalio  erit,  qiiaiulo,  ut  pr.uilixil  Do-  Coin;e  siiniiilem  Clirisli  sunl  lideh-s  eiilem  snu  ca 
iniiiiis  :  Eriiiit  t,igna  iii  sofe  el  luna  et  slellis,  el  in  pili  a.lli.iMrnles,  qui  proplorra  el.ilis  paliiiariim  ,  ij 
terrii  preisitra  geiiliuni  jiriv  coiifitsioiu:  souiininiiiris  csl  spalnlis  S''sc  iii  altiim  clovaiilibiis  assiinilaiilnr, 
et  pitclnuin,  aretccnlibus  hoininibns  prce  liuiorc  cl  <|iiO(l  fule  cl  opcrilins  lciuliMil  iii  snperna,  qiialciiiis 
ej;*l>ectaiione,  quiv  supen'eni''itl  uniperxo  orbi.  A'/jm  ilicnnl  cnin  Aposlolo  ;  Nosira  conversnho  in  caeHt 
virtutes  ctetorum  muvebuaiur  (Luc.  xxi) ;  sive,  iil  in      esi  {l*/iili}).  iii).  Corvorum   tlrniqiie  piilli    dnin  plii- 


Apocalypsi  Icgitiir  :  Quando  calum  recedel  sicut 
liher  iiivolHlus,  el  oiunis  mons  et  insHla:  de  locix  suis 
iiiuvebunlur,  quando  rrges  lerra' el  principes,  et  Iri- 
buni ,  ei  diviles,  et  furtes,  et  omnit  servus  et  liber 
«bscondent  u  in  tpefuncis  el  pelris  monlium,  et  di- 
tcnl  moHlibus  ei  pelris  :  Cadile  tuper  not  et  abtcon- 


nicsoiiiit,  allii  siiiil,  ci  i|uia  parcnlibns  siinl  dissi- 
iiiilcs,  nrgiigiiiiliir  ab  cis  ac  niiniiiie  p:isciiiilur. 
Qni  laiiicii  coacli  raine  lialiln  suo  nalurulitcr  fu- 
rcnlc  ninscas  allraliunt ,  qiix  circa  eoruin  roslra 
glotncral'.c  gluiinniur  ab  eis.  Hinc  ct  inler  cxlera 
laiulDin   Dei    Psaliuisl.^^  :  Qni  dal,   iiiquil,  Jiimt^iirM 


dilc  nos  a  [acie  tedeniis  super  tUronum ,  ti  a  ftcie  H  eicam  ipsorum  ,  el  pulUs  corvornm  invocanlibut  eum 
Aijni,  quoniam  venil  dies  tuagnu*  ira;  iptorum ,  *ii  {**•«/.  rxtvi).  0"«  scilicel  poslquam  nigrcscere  coe- 
qnit  poterit  Hare  ?  {Apoc.  vi.)  periiil,  propler  pluinarum  similitudincin  unplius  et 

l!t  vero  inlerniissa  repelain,  Euraclus  disciplinx      ainanlcr  .1  parcntibiis  el  altiniur.  Conix  igitur  Cliri- 
hand  ignariis  astrononiicx  ,  maiisil  inlrepidus,  al-      sti    nigrx  qiiasi  rorvus,  duin  lidcles  dcnigrari,  hoc 


(|ui:  siiigiilos  circuicns  feiuincx  ar^ijebat  difliden- 
lie,  qiii  ircpidareni  liinorc  ubi  non  erui  liinor,  ficri 
isunque  aliqnaiido  taiiicn  naturuliter  solU  deces- 
siiin.  Viderent  posl  pauhiiiiin  cuiicta  iiiiescere , 
qii*  fnislra  tiiiic  paviiabanl  nigrtscere.  Qiiorum 
i>i  lain  degencies  auiinos,  si  pcclora  t.im  iiielicu- 
lusa   pcrcipereiil   liosles,  quonim    in  medio  eranl. 


esl  niillis  refugiuiil  atlici  iribulalionum  prcssuris 
proplcr  Clirislum,  cnjus  nigrediiii,  cujiis  passionl 
compalicns  Isaias  :  Et  vidimus  enm,  iiiquil,  ct  non 
«ral  species  ei  ueque  decor,  despeclo  et  uovi^simo  vi- 
rorum,  eiro  dolorutn  et  tcienti  infirmitolci  (/*«»'.  Liii). 
iJeo  comx  lalcs  linniore  amoris  radice  boininio 
planlanlur  in  capiic.  Tales,  inqirim,  piilli  ora  siia 


qui  glorio.ve  c.xlcros  solebunl  vinccrc,  ignomjiiioss  Dcum  iiivocando  apcricnles  ,  bonique  odoris  allra- 

victi,  cxdi,  et  rapiiix  iideni  ipsi   foreiit  hoslibus.  Iicnles  spiritiim    non   muscis,   iioc  est    viliis,  sed 

Nsc  vcro  diutina    intercessii  niora,  cuni   paulalim  Clirisli   et  £cclesia;  pasciintur  nunc  sacramenlis, 

re.iusci    lux   coepit,   ac  Plioebes  t;inipadis  intoger  C  wtcrn;«libus  poslb.ic   pasccndi  bonis ,   ul  scripluiir 

caiidor  aera  rursum  perfndil  et  ierras.  Coepcrunt  esl  in  FiopUeia  :  ht  pascuis  ubernmit  patcam  eot, 

in.liies   tniiquain  forniicx  a  cavernulis  eincrgentcs  et  in  moniibus  cxcclsis  ervnl  pascua  eornin,  ibi  le- 

enam  iiivicem  ignaviam   incrf-pitnre,  cl  ludibundi&  quiescent  in  herbi^  vircni)bus,el  in  puscuis  pinguibuis 


plansibiis  sux  cxslasis  ridere  defeclionem. 

Kuracli  prxdicaUir  scieiitia  qui  ubslrusas  cliam 
reru.n  cansas  noril  pcrs|>icerc.  Cerlnm  rst  aiitem 
!Minio,  Mncrobio,  Calcidio  ,  aiiisquc  pluribiis  lain 
Astrulogis  qiiani  compoiislis  aucloribus,  quod  quo- 
lioscun(]iie  luna  cclipiicain  allingit  lineani,si  eadetn 
linra  coiigre«sionis  ejus  cum  sole ,  qui  circa  ipsam 
souipcr  ciirsilal,  liiicam  convencril,  iulervenlu  ei 
(vlijrdu  ipsiiis  soluris  nobis  dcfei  lus  lniiiini&  con- 
liiigal;  vei  si  pleiia  tunc  diamclro  a  solc  desliteril, 
illam  tcrreiix  molis  unibrum  incurrcrc  el  lerrx  op- 


D 


pascentur  (Eiech.  xxxiv);  diceule  et  Davide  ;  /'«to- 
i(i  in  contpectu  meo  meitsam  adveruis  eos,  qui  tr,bu- 
iant  tnc  {Psal.  xxii). 

Ncc  vero  incpiiim  sil  adiiectere,  qiiod  nibil  in  c.i- 
daveribiis  mugis  qiiain  oculos  corvus  appelai,  quu«l 
lar.g<;re  vidotur  ilia  ciiain  Salomonis  paralMdii  : 
Oculutn,  qui  SHbsannal  pairem  et  detpicit  parlum 
muiris  sua;  effodianl  eum  c«rci  de  torrcniibHS,  el 
comedanl  illtim  fihi  aquilcr  (Vrov.  \x\).  rscu('onia- 
gistri,  sidera,  iit  «>cripsil  Judas  aposUilus,  erraiilia, 
qitibus  procdla  tcinbrarum  iii  xternum   icscrvalu 


posilionc  ab  aspcclu  solis  pruhibcii,  el  ideocclipsin  csl,  dunidiviua  repielicndiint  jndicia;  Paireni  siib- 

nccessario  pali.  sannant    lumiiiis,    iixreiici,  iiiquam  ,    iicliiikc  siiic 

CAPLT  V  aqua,  illa  sctiicct ,  de  qua  Doininns   :  Q".'  btberit 

Igilur  stipcr   spocuhim  Doiiiini    Eiirachis  Slibal  a^iiam,  inqnil,   quam  ego   dabo  ci ,  ftel  in  eo  font 

jugiler  per   dieni,   et  siiper  ciisludiam  suain  slabal  Mqua:  saliehiit  in  viiom  alcrnam    (Joan.  iv),  duiii 

lolisnociibiis,  ipsc  lilleralus,  ipse,nl  ail  lsaius,verba  fidem  ,  scu  pra;dicalionem  dciidenl  Ecclesi;c,  p;>r- 


legis  pondcrans  ct  doctor  parvidorum,  qui  docercl 
subjectos,  qnidquid  jiislitix,  qiiid(|uid  viue  et  sa- 
lutis  essel  perpelux.  Ipse  iiilcr  cxtera  discipliiia- 
nnn  insli.uii,  ut  in  Advciilu    Doiuini,  ct  ;>   Septua- 


tum  malris  dcspicitint;  qnia,  diccnie  J.ianie  : 
Ex  nobit  prodierunl,  sed  non  eranl  ex  nobis  (/  Jodn. 
n).  De  Ecclesia  prodcunt,  qui  coiitra  cam  loiiuiiii- 
lur,  Cui  pro  crroneis  sunl  dolorcs  ul  parlniicniis, 


gesiina   usqiie  in   Pasclia   clcriis  pnlla  veslc,  nigri»  qualeiins  gcmal  ciim  Paulo  :  Filii  mci,  quos  ileruns 

hciiicel  cappis  ,  amicialiir,  eo  qiiod  niger  color  poe-  pnrlurio,  donec  [ormelur    in  vobit  Chrislus  (Calut. 

nilciilix  el  alDiclioni,  quam  albus  inagisconvcnial.  n).  Sed  |)<Tlidain   lioruin  inlcnlioncn!   duir.  Callio- 

piocul  dubio  iiitcndciib  iii  lilii  Ec(.lcsi:a;  iii  cxlciiori  liLi,    Scnpluraruiu    vivcnlibus  ao.siis    iminoiantcs 


133 


REINERI  S.  I.AURE.ITII  LEOD    MO.NACIII 


121 


iliitreptando  atquc  nrgiiciulo  revincunt ,  qiiasi  ocu-  A  Pulribus  iii  ecclcsi:is  miiiaia  sinl  el  Jc<lic.ila.  Il:ii|iie 


iiMu  iiciiuam  corvi  de  torrentihns  cffodiuni,  et  lilii 
uquila;  conicJuiit.  Sancti  et  quiilf-in  a|i|)cllanlur 
corvi,  quia  nigreJincm  in  se  oonfilcnliir  pcccali ; 
filii  Tcro  Bqiiiix  ,  qiiia  illius  vivifico  sunt  renati 
Fonle,  qui  lanquam  aquiia  volavit  aJ  coelism  longo 
jllrA  solem  liumano  radiant  iii  corpor^.  Qui  (icgc- 
iieres  nimirum  filios  rejecit  ,  rclut  aqtiiia  pnl- 
los,qni  a  raJiosolis  cxculicnies  renccliinl  oculos. 
Yeniin  Euraclo  crant  oculi  sicul  columliai  super 
rivulos  aquariiin,  qux  lacte  suni  lotx,  et  reMilent 
juxia  fluenia  pleiiittsima,  qui  columbitia  siinpiicilaie 
Scriptiiris  assiJue  vcriiaiis  immorab.-it(ir,  per  quas 
tpiritualis  cavcret  insiJias  accipilricis  ,  lioc  est 
gpirilus  menJacii ,  devUam,  ut  prsccipit  Timotheo 


certaiiin  rcrvcliat  opus ,  jain  :iliqiiaiila  ex  p:irl6 
snrrexfraiil  a  runJ.uiiriilo  iiinrrriiin  |i.iri'-l<'S ,  cnni 
iiitt-riin  episcopiu  difTcrcns  inajii»  all.-irf:,  qnod  esset 
tancti  Laureiiiii ,  miiius  fieri  scorsum  jukbit  ail 
lituliiiii  Saiicli  Sixii  pupre  et  martyris.  QnoJ  eliam 
Jeilitavit  Joiaiis  iia^ccnlor::  ecclcsiolain  praeJii» 
quibusJaiii,  qux  niiiic  usque  possiiJciiins. 

SeJ  repcrile  inipcJila  csl  xJificatio  illa  ,  maniis 
cessavit  anificuin  ,  qiiia  Euraclus  Je  meJio  factut 
esl.  Evucavit,  ini|uain,  aJ  se  Cbrislus  vinex  ime 
operariiiin,  ut  qtioniam  bcnc  fuerat  opeiatus,  el 
porlavcral  poiiJiis  Jiei  et  xslus ,  reJJerel  illi  iner- 
cedem  suani,  xierni  scilicet  refii^erii,  et  be.-«l« 
pausationis  Jenariuin.  Opus  ilaquc  roepluro  reinan- 


Aposlolu?,  profams  vocttm    notilates  et  oppositio-  ^  ^it  imperfectuin  ,  piipilla    facla   esl  al.sqiie  palre 
nes  falsi  nominis  scienlia,  quam  quidam  promiKeii' 
tes  circa  hdem  exciderunt  (/  Tim.  vi). 

CAPUT  VI. 
Et  quiJeni  jam  provectus  .-etale  processeral  in 
diebus  muliis;  scd  secundum  Psalmistam,  renovata 
esl  ul  aquilae  juventus  sua,  qua;  dum  ex  seneclule 
suos  caligare  oculos  senserit ,  el  impediri  volalum, 
aJ   rervenlissimum   solis  se  ardorem  exponit ,  et 


quasi  adbuc  lacteiis  ecclesiola ,  desolaia  sedit  ci 
nuda,  donec  Noibgerus,  qui^successcrat  cpi&toptis, 
xquari  tandem  parictes~murorum,  cl  tecium  supcr» 
poni  fcctt 

Ad  buAC  Leo  quiJam  episcopus  ex  nobilissiii<i« 
Grxcoruro  profugus  venit ,  qiti  puisus  a  scdc  sua 
idcirco  fuerat ,  quod  incusarelur  Otloni  secnnJu, 
dumidem  imperalor  adversuin  Grxcos  balicri-i  c:i- 
stRt,  prodidisse  Calabriam  :  quera  ci  huinane  exce- 


Kon  solura  toiius  ccrporis  pluraas,  sed  ipsas  quoque  ptum  pry.diclus  anlistos  in  boc  manere loco  siaiuii.ncc 
a'arum  pennas,  et  xgriiudinem  exurit  oculorum,  non  de  boiiis  qux  venerabilis.EuracIus  delegaverat. 
Uiiroqueeffeclu  aciem  inde  visus  reparat,  unde  ho-  cum  snis  babere  slipendia.  Qui  lempore  incoiaius 
miiiis  solei  obtundi  et  caligare  aspectus.  in  fontem  sui  sobrie ,  ei  juste ,  el  pie  vivens  exspeciabai  bea- 
debinc  limpidissimum  devolat ,  et  tertio  sese  im-  lam  spem  ei  advenium  glorix  roagni  Dei ,  a  quo  ci 
mergit,  aique  ila  pristinam  reformat  sibi   iuventu-  ^  postmodum  gloriosx  ab  exsilio  miindi  educius  est , 


lcin.  Ilac,  inqtiam,  similiiudine  Euraclus,  cnjus  si- 
liret  anima  ad  Deum  fontem  vivtim,  qui  baberet  in 
solem  jiistitix  intenios  mentis  oculos,  devotlonis 
sluJio  renovaius  esi  qoodammoJc  ce  refloruii,  ut 
quia  in  urbe  jam  exstruxerai ,  sicut  prxmissum 
esl,  duo  monasteria,  tcriium  hoc  in  loco  in  glo- 
riam  sanclx  Trinitalis  exsirueret. 
Igiiur  fundamenia  jecit ,  nec  veriiiis  est  sapiens 


et  ^anle  allarc  S.  Gcreotiis  penes  nos  accepii 
sepulturam  ,  non  jam  bospes  ei  advena ,  sed  civii 
sanctorum,  el  tttus,  o  sancte  Laurcnii,  domcsiicus 
Euraclus  denique  pius  paterfarailias]  et  scriba  do 
ctu9  itt  regnu  ccelorummigravit,  a  sxculo  Dominicx 
Incarnationis  anno  971,  vi  Kal.  Novembris,  prxsi- 
dente  sedi  apostclica'  Joanne  a  bealo  Pelro  aposiola 
134,  Ollonis  priini  lam   r^ni  quain  imperii   aiui« 


arcbilectus,  quoJ  locus    infamis  esset  suspendiis  iiigesimoquario,  sui  autemprxsulaius  xiii,digiioqiic 

laironum,  pollutus  sappe  malignoruin  cyJibus  bo-  Dei  scripius  esi  i«  vita  in  Jerusalcm,  ciijus  veneia- 

minuni ,    rapinis  exosus  pr»<ionuin  ,  qui  propier  bUecorpusdignoexseqularuni  culiu  sepulium  esi  in 

silvx  circumjactn:i8  tuitc  condensa  sibi  speluncas  eccle&i.i  Sancti  Martini  ante  majus  allare,  cboro 

bic  fecerant  et  laiibub.  Nee  enim  ignorabat  quod  utfque  iJiorum  aggregati,  de  quibus  ad  Danielem 

in  Calvarix  loco  Sanctus  sanctorum  cruciflsus  sit ,  I>  Jictum  est :  Qui  docli  fuerinl,  fulgebunl  quati  slen- 

Roir.si  Panihcon,  et  innumera  quaqiiaversum  per  dor  lirmamenii,et  quijad  jusiitiam  erudiunt  mulios, 

orbcm  dxmonum  temple  nonnunquain  a  sanctis  qua$isiellx  in  venetuai  tttemuatet.  Amen{Dan. ii\) 


<^ 


VITA  RECI.NARDI. 


m 


VITA  REGIIVARDI 

El>iSCOPI   LEODIENSIS    Q  UINQUAGESIMI 

AUCTORE  REINERO. 

(1>.  Dtra.  ruiLS,  Ihes.  AtietJot.  IV,  iii,  167,  excod.  mt.  coenobii  S.  LMrcDtii  Leod.) 

INCIPIT  PROLOGUS. 


Jinla  Salomonis  proverbiiim  :  Prelioti  tpirilnt 
f$t  vi>frMi<flHs(Pror.  ivii).Sed  egn  licel  siiii  ineru- 
didis,  idcoqne  nulliiis  revera  preiii,  uimen  exigere 
a  moipso  prpconliiilc  ei  volivum  iiabui,  ut  virain 
desrriberem  preliosnm ,  id  esl  Reginardiim  veiicra- 
bilem  episcopum,  qui  le,  o  snncle  Laurenii,  specia- 
lcin  sibi  p.itronuin  eligens,  in  quo  scrvi:ilur  perpctim 
Deo,  ad  Uium  nomen  labernaculum,  li;iuc  scilicei 
etclesiam,  xdificivii  in  lerra,  uu  !e  ei  coelosus  per 
te  l.ibernnculi  et  Ecc lcsiae  supernorum  crediliir  mc- 
ruissc  municipatiim.  Ipse  ,  inquam,  iiobis  sub  pro- 
icciione  tui  dej^cniibus  palrocinii,  ei  a  sirepilu 
Ceqncsiraiis  rerum  sxcularium  fa^uus  esi  veliii  in 
labernaculum  diei  ab  xsiu  in  securiDlcm  ,  ct  abs- 
consioiiem  a  tnrbine  el  a  pluvia. 

Ad  qiiein  describeiMliiin  eiiam  fralres  qui<lani 
burlaiii  IrmicvoIo,  ei  jugi  me  prccatu  quasi  pigrum 
.nc  desidem  escitaveruiii  ,  iinporlune  objeciantcs 
noii  miniis  graiiiudinis,  Don  wiuut  obseqniiuie  pio 


A  patreramilias  delierc  nostro,  cajiis  bciirflciit  «iIm- 
caliis  maxime  esscni  n  puero,  ^Ham  Miictia  |MraHiu- 
libus  Welbodoni  ci  Eiiraclo,  qiior::in  jaui  aiiiea 
duobus  Iil>cllis  Vitns  descripsissem.  Veniin  super- 
vacanei  rcspondobani  esse  btlioriseot  couiiuendare 
Tcrbo,  qiius  egrrgioruin  clarilicel  lampas  o|>eruMi, 
ac  si  sole  circumfusis  (accni  quis  prjereral,  acce»* 
suque  louiiiiain  dici  conetur  claritudii)eui  adjuvarc. 
Aitamen  pro  virtuium  inciiaineiito,  prolcctuqur 
vel  lcgcniium  vcl  audieniiuin  jusiuin  aliqnein  opciap 
prelium  est  celebrarc  liiieris,  nt  secuiidum  p^oplic- 
tain  ntemoria  jnsti  sit  com  laudibiis.  Nec  eiiini  posi 
p<riiiteiili.-e  dignos  fructus,  Rcfinardv  uiagis  csl 
iinpittandum,  quod  fecerit  aliquando  de  mauiuioua 
iniquiiaiis  commerciuin,  ememlo  sciiicet  opiscopa- 
luin,  quaiu  Mjtihxo  apostoln  et  evangelistx,  quod 
lucra  Beci:;iido  in  scde  publicaui  aiiquuiido  scdeiil 
ad  teloueuni. 


sammm 


INCIPIT  VITA. 


CAPUT  PRIMUM. 

Ih  lerrilorio  Colonix  Agrippinensis  claro  Rrgi- 
nardus  genere  orlus  fiiit,  sed  scholis  apud  Urbcm 
iradilus  tam  scienli.T  quam  virlutum  iniliavit  Ik)- 
iios  processiis.  lii  iii.'^jure  deliinc  ecclesia  canonicus 
cst  LcUts.  Jamnue  adotescens  ascensioncs  in  corde 
suo  secundum  Psalmislam  disponebat,  subire  sci- 
licei  gradus,  pcr  quos  ad  videndum  Deutn  deoruin 
iii  Sion  ascendilur.  Ilinc  caslimonix  studebal,  cx- 
icrisque  bonis,  aique,  ut  ait  qoidam,  sincerum  esl 
iiisi  vas,  quudcunque  infundis,  acescil,  sobrio  ac 
sincero  peciori  sacras  ieciioncs  vcluii  diviiios  in- 
siillubat  favos. 

Juvcnis  ergo  iudustriani  et  maturiialis  deciis  non 
luiuimuin  ainplcctens  venerabilis  arcbiepiscopus 
lleriberius,  sibi  adlixrere  et  suum  essc  coll.iteralem 
vuluil,  simul  qiiod  non  soUiin  spiritii,  qiiin  cliain 
c.true  suuiii  gralularciur  essc  proxiiiiiiin,  queiu   ol 


C  giila  ecclesiasiicorum  ordinum  officia  jam  prove- 
clum.  Hanc  ille  solerter  oeconomiam  ul  ddelis  et 
priidens  scrvus  super  Domini  familiain  cnnsliliilus 
adiniiiistnihat,  cauliis  in  consiliis,  aeqiius  in  judi- 
ciis,  reddens  Ecclesix  ecclesiasiica,  sxculo  sxcu» 
laria,  scnicci  secundum  Apostolum  rcddcns  onini- 
bus  debiia.  Ncc  ii.imcra  soper  innoctntem  accipic- 
bai,  necpersonam  divitis,  ut  oppriineret  paupereui ; 
illud  atteudens  Salomonis  :  ili^omiiialio  ett  apud 
beum  pondut  et  pondutf  et  ttalera  dolota  non  eti 
bona  (Prov.  xi). 

Defunclo  interea  Virduiiensi  episcopo  clerus  ac 
populus  talem  sibi  Tirum  prxfici  concordiler  iiisi- 
Slebat.  Sed  eli.iin  tunc    Durandus  Leodiensis    epi- 

Q  scopus  decGSsit  viia,  et  Reginardus  lenlatione 
appreliensus  bumana  (nam  in  rcbus  solent  bumauis 
appcti  ineliora)  Leodieiisein  quam  Virduncusciu 
magis  Ciiihcdram  ainbivil,  Adiit  ergo  iinperaiorein 
Cuiiraduui,  obtiuuitquc  ab  co  pcr  pccuuiam,  quod 


\r< 


IlKliNLIll  S.  LAl.llKMII  [A.Ob.  MO.NACIII 


<i« 


liiissoi  olitiMni.liim  :i  Dco  i»(:r  gi:\ii;iin.  Illum   «l.iii-  A  l':'!-»  vil.i;  lialuMilciii.  <|ii<:in  tlin  alilMlcin,  liCiiediiil 

r|)i>co|iiis  cl  liuic  loco  pr;»  l'cil. 

caim:t  III. 

I^iliir  a  iioslro  liinc  lioilo,  i;l  csl  Ecclc&i.'i  s»ncli- 
(aii^  alfjiic  virliiUiii)  fliieUanl  aruiuala,  (|uia  CLiisii 
boiiiis  oilor  iiilialtitnntr-s  cranl  facli.  Illoruiu,  iii- 
(|ii.iin,  (iij^ili  inyrrli.i  plciii  craiil  prob;ilissiiiia,  (Juiii 
ainariliiiliiicni  passionis  Jesu  Cliristi,  cl  cruciii  inur- 
lific.ilidiioin  iii  siiis  jngiler  roii>oril»uscirc»mfcrrenl 
el  (iperil)iis,  jiixla  illn.l  cliaiii,  ((iioil  in  Canliciscati- 
liroruin  sponsus  ad  spondani  i\\c\t.'.('om<r  rapilis 
Itti  sicul  purpura  regit  juiicln  cttitulibu»  (Cant.  \ii). 
Comx  siquidem  cogiiaiiones,  c:i|nii  incn';,  piirpiira 
regis  passio  rite  intclligiinr  Clirisii  nniiiia  rogenlis. 
Purpiiraergo  jiiiicla  esl  cinalibus,  lioe  csl  fideliliiis. 


<pie  in  episcopiiin  s:uh:Iiis  sacravil  llcribcrlus.  1,1 
slHMiuc  (piiilcm  ac  vi^jlianlcr  pasloris  ^tgciiat  olTi- 
ciiitn,  qiiaii(|iiam  u<:ccii<lcrii  aliuiidc,  nec  iiilravcril 
per  osiiuni  in  ovilc  oviuin. 

CAPl  T  II. 

Providcnliam  lnijiis  ecclcsix'  lui.c  lcinporis  agc- 
I)at  i^oppo  :..lili:is  Staliiilinsis  a:ilc  (|n;iili  icniriim  a 
saiicto  sihi  cpiscopo  \Vt>ll)0(loiie  iiijniicl.im.  I)<;  cii- 
jiis  sl;itu  vcl  profcclii  ciim  jain  (lcspcrarcl,  eamdcni 
ciiram  Rcginardo  cpiscopo  rcsigiiavit,  viilcliccl  jain 
exaciis  57  annis,ex  quo  priiiiiim  ipsa  fumlari  eccle- 
sia  ccepissei  ab  Euraclo  glorio5:c  conkincndationis 
tpiscopo. 

liitcrea  noster  quidam  innnsionarius,  hoiiio  pau- 


per  atqnc  exilis,    ct    nalurc   simplicis,  lestaliaUir  '^  qnornm   viddicet  ad   incnics,  dnm   fide  et  aniore 


pcr  iioctiiriias  se  visiones  inira  qii.cd.iiii  andirc  sx. 
piiis  cl  vidcre,  quoniain  parvnlis  iiiagn  i  iioiiiiun- 
qiiam  solel  levclare  Deus,  cl  ciiin  simpliribns  scr- 
iiiociiiatio  cjiis.  Vadciis  ilaquc  pcr  civitaieiu  fcslis 
dicbus  vulgo  rcfcrcbal  in  piiblico  inonte  sanctos 
Lauiciiiiiun  el  Wolbodonem  coinmiinc  liabere  lio- 
spiiium,  tolis  cos  noctibns  sinim  disponerc  ac  mc- 
liri  liabitaculiini,  ei  (|Uonian)  sibi  videreiur  an- 
giisliiin,  condixisse,  qiiod  velus  dirui,  cl  noviim  ct 
aiigii.^liiis  dcbciel  sedificari ;  simiil  dum  inquirenti- 
bits  iiisiiiuaret,  iiuc  usquc  in  iongnin,  sic  iii  latiim, 
laiito  in  :)lluin,  siias  ipsi  lineas  lciciulcritiil,  t:indiu 
li:ec  stoliditnti  ac  dcliraincnlo  suiit  depulala  ,  doncc 
subseqneus  proiarci  effeciuj  vcra. 

Arcliitccios  it:»qi:c  noslros  Laiiientium  ci  Wolbo- 
donem  aicbiicclum  in  se  crcdidcrim  cxbibiiissc  il- 
Inm,  qiii  aptid  Ezccbielem  funiciiio  vcl  calaii:o 
nicnsus  cst  icdiliciiiin  civilalis  siiper  moiilcin  po- 
feil;«  et  vcigcnlis  ad  austruin;  paritcr  adfuisscet 
viriiiii,  ciijiis  SGCMtidum  proi'belaiii  aspccuis  crat 
(;uasi  specics  xris,  qualcnus  sonor.(  Dci  lauJc  buiic 
pr*'signaret  lociini  diviiia:  laudi  dcJicanduin,  men- 
lesqne  inbabiianliiim  vero  accliiics  aiistro,  i<|  csl 
Spiriuii  saiiclo  religionis  odorifcro  bilalu  purflan- 
ilas,  frigido  ai|iiiluuc  cxtiirbaio,  liuemadmoduin  in 
Canticis  caiilicornm  sponsa  dicit  :  Snrfie  aquilo  el 
Vini  auiler;  perf.u  iiorlum  nicum,  ei  (luaiU  aromula 
iliius  {Cant.  iv). 


Cliiisti  adlixrcnt  p:'Ssioni,  coiifluunt  aqux  viva: 
ciiiirismatuin  Spiiiliis  sancti. 

Licct  itaqne  Slcplianiis  el  (|ui  sub  ipso  cranl  fia- 
trcs,  .ifllncrcnl  iii  spiritu:ilibus;  adniodiiin  laiiicit 
bonis  cgebaiil  carn;ilib»s,  scilicct  victu  ac  veslilu, 
eo  qnod  lociim  pcnitus  iicgligerct  episcopiis.  Quo- 
circa  ct  i<Icin  P:itcr  sc  qiiasi  cxsitlcm  iiia;rcbal  cl 
dcsolatiim,  :it(;ne  pro  rilionim  indigcnlia  qiiam  pro 
sua  iiiagis  :in\iab:itnr,  proinde  ut  csscnt  illi  dolorcs 
ul  partiirieniis.  Seiljnxta  qiiod  ait  dc  be:ilis  lu- 
gciitibns  prophoia  :  Domine,  in  unguslia  requisi- 
ernnl  le,  iii  iribulatwne  mnrmuris  Joririnn  lua  eis 
{Iscii.  xxvi),  bnjiis  coiisclationis  dcsupcr  actcjiil 
oraciiliini. 

NocU;  qiiailani  ciini  a.I  scpulcriini  sancii  Wolbo- 
doiiis  iiisUircl  piccuin  evciibiis,  essetqnc  gemilunin 
atqnc  laciymanim  jnin  fcssus,  inclinato  iiiter  laaniis 
capilc  obdormivit,  ei  sibi  assislcre  juvcnein  viilil 
florido  amiciu  et  facic  siderea,  diccntcm,  seapio 
Palre  W'olbodone  iransmissum.  Qui  el  consohns 
eiiin  amicabililcr  :  Bonum  cst,  inquil,  o  frater,  con- 
fidere  in  Domino  qnam  confidere  in  hcmine  (Tnut. 
cwii).  El  lu  qnidcm  niinc  Irisliliain  babes,  scd  qiii;i 
spirilu  conlribnlalo  liiinc  usque  ad  Dciiin  clamas  l<i 
paupetciu  dolenlcr  coiigcinisceiiJo,  saliis  Dei  le 
sii.scipici,  i!l  iti  proximo  trislili;i  bac  tna  conver- 
tatiir  iii  gaiidiiiiii.  S.incti  iianiqnc  Lanrenlius  :iiqu« 
Wolliodo  in  suam  liiitionem  el  ciiraui  liiinc  parilcr 


Nam  veliili  praMiiissuin  esl,  poslqiuiiu  Slabnlcnsis  p  lociini  anle  Dcuni   assiiirpseie ,  el  qiiandiu  inbabi- 


abbas  in  nianum  (lcgiiiardi  cpiscopi  bnius  loci  ic- 
miscrat  proviJeutiain,  comcs  Ilcrinianiius  prudcu- 
tia  ct  consilio,S  ul  nobitiiatc  vir  ciarissimus^  t|iii 
fralcr  eral  Gozelonis  Lolliaricu-iitim  ct  MosclLiiio- 
rum  ducis,  cpiscopum  inlcrpi  II,:bal  obnixius,  qno 
calenus  pupiihc  ac  desolalx  iniscrereliir  Ecclcsioe, 
patrciiiqwc  illi  cl  tutorcin  iiisiilnerct ;  Virduui  essc 
inunaclium  sihi  oplime  spcctatin-,  qui  rcligionc  cl 
scicnlia  tain  proeesse  quam  piodcssc  domui  Dei 
possct.  Episcopits  se  facluruni  gratanli  aniiiio  rc- 
.spoiidil,  dumniudo  i  le  adesset.  Al  vcro  comes  qui 
e;ga  s:iiiclutn  Lauicntium  iiiira  ct  iinica  dovolione 
fcrvnrcl,  quanlociiis  deducliim  a  Virduno  Slepba- 
niini  pr.Tsciitavi?,  0  nionaclios  sccuin    conim«iid:i- 


labiinl,  qiii  qii;erant  ro;,Miiiui  Dei  ct  juslili;iin  ejiis. 
omiiia  adjicicnlur  necesbaria.  Et  boc  tibi  signuni  I 
Ille,  qui  respicil  lerram,  iil  ail  Psalinisia,  et  facii 
eam  Iremere,  qui  laiigit  montes  et  fumiynnt  {l'ial. 
cm),  cor  cpiscopi  jam  respicicl,  ul  faciai  Ircnicrc 
ct  fnmigarc  aJ  coinpnnctionis  el  poe;iiloiiiic  l:i- 
ctitni  salubritcr  pro  Siiiioni.ccnlpa,  per  qtiain  o!b.':i- 
dit  graviter  :  cl  ipsc  hoc  in  loco  salisfaclior.is  nix 
jaciel  fiindamcnla,  qu*  pcr  Dei  graliain  sursum  in 
inoniibiis  sanclis  erit  stabilien.la.  Deiiique,  fraler, 
qiicm  aJ  roriim  Viseti  liodie  mitlis,  qualeiius  pro 
comparandis  in  usus  fratrum  veslimenlis,  mutuum 
aliqtiid  accipial,  virnin  inveniel  a  sancto  WoIbodoii«j 
«lirccttim,  (|ui  Iribtial  graiis  quai;lun»  ncccssc  sil. 


m 


VITA  REC.lNAUl»!. 


130 


I(a(|iic  expcrgof;iclii5  senior  fi.ilrein  jain  egrcs-  A<'issc'.    vo-e,  imiMam   ac  flolii  (lamiinssci,  leriia 


D 


ftiim,  jiiii  ad  foriiin  abeiiiilcin  revooari  ciiiiis  julict, 
\isioneiii  coram  omiiibns  apcril,  el  onnidom  abirc 
vclnli  j:im  spc  accinclnm  hon.i  |icrinillil.  Ycnerat 
Visclum  ct  sl;tnlcm  in  foro  inlcrrogat  ii;notus  (|ni- 
(l;un,  cwr  venerit'  (inid  qiiapral?  «  Missiis  snm,  in- 
«|iiil,  a  s.niHto  Wolbodfinc,  qnalcniis  cniain  vcsli- 
iiienln  frairibus,  scd  piclinm  prorsiis  iion  suppelil.i 
Critantcr  Iioc  illeaccipil,  el  qnam  propcrc  lx  pro- 
bal3c  nioncl.X'  solidos  cvolvit  a  niarsnpio,  maniiquc 
iibciali  ndnumcral  ct  largitur  monaclio.  Equidcm  o 
sapicniin  !  cum  qiia  suiit  divili.T,  opos  siipcrb.ne  el 
jnstili.i  ,  vigilantos  ad  forcs  tiins  qiiotidio  liac  iii- 
leriin  donasli  bcnc(iccntia,  obscrvanlcs  ad  postcs 
osiii'tui  lioc  snlilcvasli  niunnsciilo,  ciijus  genimina 
Tcre  incliora  sunl  argcnlo  elecio. 

CAPLT  IV. 

Igitnr  4il  a  gcnimine  mcrcationis  ni.tlsc,  Simonia 
>iddicet,  Rcgiiiardus  nostcr  jamjam  sc  faoorel  alie- 
niim,  iil  fipur^arct,  inqnam,  vctus  rcrmcnlnm, 
suas  die  ao  noctc  lacrymas  sibi  fcccral  qinsi  p.nncm 
aijrmnni,  ei  clcemosynis  alqnc  nii^oriconiiis  paiipe- 
niin  eper.ini  dando  secundnm  Apnstoli  inaiuialiim 
saia|cbat  osse  nova  conspcrsio.  Naiii  sui  opiscopalus  plaiilaium  e.u  (Job  xiv).  Nain  ct  Pclrum  le  iicgan- 
quadrieniiiiim  jain  fluxcrai,  ciini  voliili  qiialridu.".-  'c;ii,  o  Clirislc,  scd  te  respicicnle  nenlcm  amxri, 
Num  dc  moniinioiito  La/.arnm,  sic  ciim  do  profundo  '"  tbioiium  rclocasli  aposlolicum:  lii  iJcm  misora- 
pccali  pinscvotavil  Josus,  clsjiiiiln  con!-i'ii  sanclo  •<^"  *-''  ""'serioors  Reginardum  poenitcnlem  calhcdia 
aniniavil,  quilcnus  adircl  Roniam,  iil  pcr  eiim  illic  icilonasii  poniificali.  Nec  eiiirii  in  porpcii:uin  iruscc- 
jjolvcrclur  ab  inslitis  Simoniic  ct  cic;i!  ambilionis  q^  '''''  "<^<^  '"  ^lcmnm  comminaris,  dissimulans  pec- 
siidario,    qni  vicc   aposlolornm    ligandi  alquc  sol-      *^'''"  propler  pujnitcntiam. 


oiim  die  .tiI  so  iiibol  rcvocari.  Qiioni  cl  bcitignc  col- 
li;:oiis  :  <  Otii;i  ,  iiiquit  ,  indignalionein  Chrisii  rt 
flagolliim  non  e.vspeciasli,  scd  tiiani  ipse  callic.lr;im 
evoriisli,  qiiia,  iit  divinx  salisfaoeros  cohinibx,  id 
csl  Spiriini  sanclo,  le  bcato  Pclro'cxliibiiisii;  cc  c 
iii  nomiiie  Cliristi,  cx  aiiclorii.iio  Pdii  aposiuli 
curani  accipe  el  rogiinon  sanelx  t(clesi;i',  e(  iii 
tcinplo  Dci  scde  noii  jani  ul  iiierialor,  sed  ul  litlc- 
lis  dispcnsator,  ei  u(  lcgilinius  pastoi'.  tt  quoniani 
scriptiim  cst  :  Bene  fucll  amma  tua  vir  mi$enc(iT» 
el  feueratur  Domiuo,  qui  miser^tnr  pnuperi  :  nam  vi- 
cisiitudiuem  suam  reddel  ei  (Prov.  xix),  sccuihliiiii 
possibiliialcm  tiiaiii  pasce  panpcrcs,  ncccssilnicni 
paiioniibns  nssiste;  cl  si  facnltns  suppelit,  alicnjiis 
sancli  ccclcsiam  xdifica,  ut,  cnm  defeceris,  rcci  ■ 
piai  te  in  srlerna  tabernacula.  i  Dcbincbacnlcm  pa- 
storalcm  ei  iradit,  ci  bcnediclione  roboialnm  apo- 
Stolira  rcinittil  in  sua. 

Implelum  crgo  iti  eo  est  iiliid  sancli  J.J» :  Licfuum 
liabel  spem  ;  $i  prtniium  fuerit  rursum  virescet,  et 
rami  ejut  pultulant ;  si  senuent  iu  terra  radix  eju$, 
el  in  yulvcre  morluus  fiterit  iruiuus  illius,  ad  odorem 
nqua-  germinabil,  el  faciet  comam  quasi  cum  primum 


vend<.  fiiiigcbatnr  privilegio.  Fuit  aiilom  cum  lanta 
noLilium  |H)iiipa,  ut  cxpedilio  (|iiam  poregrinalio 
inagis  putniclnr,  quibusdam  pro  lionorc,  quibusd.im 
pro  devolionc  propria  secuin  euiilibns,  qni  laiitum 
niiqiic  p(Bniieiidi  zelum  conrcpissci,  nl  noqiie  nu- 
nierosam  comiiiililonnm  tuibaiii  snpcr  eo,  quod  fa- 
ccre  iiilcndcbal,  cniboscorol. 


CAPUT  Y. 

Rciliii  crgo  prospcre  Lcodium  Regjiiardus  ad  ar- 
cam  vcii  Noo,  id  esl  Ecclesiam  Cbrisli,  ul  illa 
qnondum  in  diluvio  coluniba  poriaiis  olivx  ramiiMi 
vironiibns  folirs,  pacem  scilicel  qiia  inUr  saculi 
fliictiis  vircro,  fronderc  ct  friiclilicare  babt  rel  iii 
doclriiia  et  operibiis  boiiis.  Itaqne  ciim  por  pnb  i- 


Ingrcssiis  cnim  Romain  el  principis  .nposlolonim      ^"'"  «"«"tcm  jam   dcsconderei,   alqiie  ecclcsiolam 


basilicam,  ubi  aposloliciim  Jojniicm  vidit,  lanquam 
riigiens  a  gcinilu  cordis  sui  coram  suis,  corain  onmi 
riei^iichlia,  illius  ad  pcilcs  procidil.  Moii  siiiii  om- 
iies,  tiim  niaiime,  qiii  cum  illo  vcncrant.  Molus  el 
ipsc  apostolicus  caiisam  addisccre  exspcclabat.  Sed 


liic  silain  prospoclaiei,  llorinianniis  coines,  de  qno 
jam  pra;missuiit  cst,  secreioruni  illius  noniiib  1  c.  n- 
scius,  accessil  propius.  i  El  cccc,  inqiiil,  Domino, 
sa^ictus  Laiirentins,  qucm  si  palroruni  libi  paiar.! 
sludueris,  adjulorem  in  opportnnitaiibus  (iduin  ba- 


cuin  singullibus  jacenlis    verba   in.pcdicbant  lacry    D  bebis,  et  npnd  Doniinnin,  <|iianix  sil    gratiae,  expo- 


riae.  Verumtameii  tanlx  nioesliludinis  vix  demuin 
nbsolvii  maloriam,  scilicot  opiscnpalnm  sc  pccnniis 
einisse,  propler  lioc  quasi  luinonlos  siipcr  se  fln- 
ciits  irain  Doi  scntire,  iinde  anlequam  judicelur  a 
Doininn,  seipsum  se  dijndicaic,  ei  vclle  bonorem 
pcritnlose  partiiin  abdicaie.  Approbal  voluntaiem 
aposlolicus,  ei  sic  cxpcdire  illius  salnii  proniinliat. 
Igilnr  pasloralcm  bncnlum  siipcr  allarc  sancli  Pe- 
tri  Roginardus  deponil,  ot  vcbil  grandi  cxoneralus 
sarcina  in  Domino  gloriainr  innoccnle  jam  con- 
scicmia  ,  suis  adinodiim  tiirbalis  ac  nia'reiilibiis. 
Inlcroa  reiraclans  .Tposloliciis  cnn)  illo  niisori- 
coniiiis  agondum,  qiicni  iico  in  gladio,  i:cc  in  arcii 
suo  (epissct,  inio  (jui  siiuin   iiIl;o  poccntiim  inodi- 


rieris.  i  lii  nmorcin  marlyris  ac  (levotioncm  niiro 
slaiiin  inodo  pr.Tsulis  affictns  iiic;induit ;  qiioni;im 
(liiidcm  in  cordibiis  limoralis  lacile  tlaram  suso 
tare  flammani  solet  olcum  pi;i:  adliorlalionis. 

Igilnr  dum  n  clero  ct  popiilo  fui-sei  bonorillto 
e.\co|ilus,  cl  in  paceo».scnl  illins  ninnia,  in  uiia  dii:* 
ruin  jiixla  qnodailSalomon  :  lleite  coiisurgit  dilucu.« 
qui  qua:rit  bona  (Prov.  xi),  aiirone  cxorlu  ascoinlit 
nd  locum  islittn,  babitaculn  inspexil,  fraircs  \i.->ii;i- 
vii,  paupcrciilninqnc  consobitns  Siepliaiium ,  pro- 
spern  rcpromisil  ct  lula,  sccnii.lnin  qiiod  cidcni 
abbali  aiigclicnm,  ut  snpra  dictum  cst,  prxiiuniia- 
ral  oraciilnrn. 

E^-ni  Novouilris  monsis   dics  sfcnndus,  iiVique 


151  nFJNEIU  S.  LALIILN 

proplo.r  instarilem  liiomcmsiiuin  iin|ilerc  proposiliini  A 
diHlulil.  Ai  vero  necdiiin  picnc  hicius  iraiibiorDi, 
iiecdiim  inilier  abicral  el  reccsscrat,  cum  Mmcn  prx 
dcsidcrio  inrhoand;e  domus  lux,  o  sancle  Laurenii, 
sibi  jnin  viderenlur  verni  (lures  npparcrc,  viiiea;  flo- 
rcnlcs  odnrem  dare.  El  ccce  terlia  dic  Februari 
mcnsis,  aurorn  vixdum  crumpeiiie,  nunicro&os  arli- 
ficcs  inisit,  qui  ecclcsice  cidmcn  coiisccndcnles  te- 
cliimdissipnre,  murum  subruere  ingcnlialacritaic  ct 
gaiidio  caepcrant,  ut  abbatem  Stcphanuin  :.li|uc  fra- 
Ircs  udhuc  quicscentes,  rciquc  tani  subiix  ignaros 
Tragor  illc  quasi  slupidos  reddideril.  Ila  voi  turtu- 
ris,  vox,  inquam,  id  esl  operalio  Re^inardi  bonos 
popnitcnli.-e  gcinitus  edcnlis  quaiitpriinum  audiri 
coepit  in  lerra  nosira,  videlicel  hoc  in  loco  nosito. 

Adjulores  auiem  alque  cooperaiores  in  lianc  xdi-  ^ 
ficando  ccclesiam  fueic  Olberius  S.  Jacobi ,  et 
S.  Pctri  Geinblacensis  abbas  el  lluncco  fraler  ejus- 
dem  episcopi,  Meinerus  quoque  islius  civilalis  tunc 
advocalus,  viri,  quos,  sccunduni  Aposloium,  jure 
dixcriin  agriculliiMm  Dei.  Nec  vcro  csl  iiiconse- 
qiieiis  refcrre,  quod  arbuscula  quxdam,  qiise  vulgo 
saiaiigrii  vocatur,  exlra  fundameniorum  fucrui  aiii- 
biluni  relicla.  ilaiic  prifniemorulus  somniator  lon- 
giludini  ccciesix  includendam  penilusasscrebal,  sic 
Laurcnlio  cl  Woibodoni  placere,  sic  perspicaces 
gcoinclras  iilosfuisse  peimensos,  alque  suoseoteiius 
tclcndisse  funiculos.  Jam  vero  niurorum  parietes 
iion  parum  suncxeranl  a  fundainenlis,  cl  iJie  in  stia 
iiibilominus  asserlione  durabal ,  cuin  prxdictus  ^ 
cpiscopi  fraler  veiiit,  cl  opere  inspeclo  improi)are 
non  miniinum  coepit,  dicens,  dispiicere  siiii  nien- 
siones  ioiigiludinis,  el  posse  doiniiium  suuni  iiiullo 
niclius  consuinmare,  quod  cc?peral  aedilicarc.  Tum 
opcrariis  coiifidcnlcr  praccipil  40  pedibus  aogcre 
iii  longuin  parietcs,  propriis  sese  sumplibus  ati- 
ginctuum  iilud  suppletiirum ,  si  episcopus  nolurs- 
set.  Sic  illu  Laureniianx  tcrmiiiaiis  arbuscuia  geo- 
iHClrJa^  muro  inclusa  esl,  ci  suiis  ilie  vaies  arrideits 
liis,  n  quibus  fueral  inisus,  quasi  scii lenliae  cotn- 
pos  insuliaiiai,  piane  ul  dc  iioc  scniiaiur  pauperculo 
illud  Saloiiionis  :  VotuMas  l>ei  iu  lii$,  qui  timplici- 
ler  ambutaul  {Rrov.  s). 

Oeo  igitur  piAsperanie  perrecium  csl  opu$,  con- 
siiraiiiaia  csl  ecclesia,  ad  niiiiium  dcducta  csL  liomi-  D 
iiuin  inalignilas  perversorum ,  qui,  ut  Samarilae 
niuros  oliin  Jeriisalem,  iia  diii  iniiliunquc  impeili- 
eriinliiHJus  cxsinii  domus  xdiiicationem.  Ad  cujiis 
srilicct  ronsccraiioiicin  episcopiis  voluil  npostolicx 
sedis  adiiibcri  auctoriialem,  et  inissns  n  Jaaiincpapa 
Juaiuies  Portuensis  episicoptis  cuni  Pelcgiiiio  C<do- 
iiieiisiiim  arcliicpiscopoingcnli  caiii  iioiioreeigniidio 
di;dicuvit  anno  Dominicx  Incanialioiiis  1054,  iiidi- 
clioiic  il;  aiino  auiein  episcopatusdomniReginardi  x. 
CAPUT   VI. 

Kfarlyris  ergo  mcriia  loli  cxlunc  civilati  sob 
clarius  altuxcriinl.  Siipcrioribiis  iianif|iio  aiinis  qiio- 
ii.sqiie  ccclesia  vciiis  liic  in  ncgligcnlia  cl  quasi 
pupilla  bieiil,  tuiita   iii   mariyiio  cjus  acris  iiehal 


lil  LKOI).  MO.NACIII  ISJ 

lurb.itio,  iil  prx  loiii.ruis  ac  nimiis  coruscatioiiibiis 
ipsa  qiioqiic  tcrrn  comiiiovcri  ei  conlreniern  puta- 
reliir,  prociil  iliibio  inaiignis  hpiiilii>us  ad  ol>te:ic- 
braiiduiii  <e!ebrilalis  cjus  spli  inlorcin  eiiun  elc- 
iiiciila  borieiidc  <0(iCMtienlibiis.  Nam  leterrimi 
ncbuioiies  quaiiUi  iii  Lauicnlium  torqiicaiilnr  iividia, 
quaiituni  viciorios:(:  aidiorrcaiit  ignes  craliculx,  not 
qiiO'|iic  :ili(|iiotieg  cxj  erti  siiiniis  :  lum  vero  maxiinc 
duin  llo!2  ()umii.icx  Incarnationis  nniio  xi  Kal. 
Apiilii  stibilo  el  pjvcn  !o  iiubium  fragore  fultib-n 
propc  nos  cccidil,  alqiic  per  iii:ijus  ustiutn  ecciciA.e 
ingrossum  divino  perinissu  ac  jiulicio  Uiscurrit 
iisqiie  aii  niajus  jllurc,  el  nilnl  :ilitid  peiic  laiigent 
aiit  uslulaiis,  ipsuiii  allaris  sigilltiin  in  frusta  coin- 
iuii.uii,  miro  vcrc  niiraculo,  qcaadoquiJcm  sudu- 
riiim,  q:io  idcm  sigi!  um  logebalur,  mansit  illibaluin. 
E(  quidem  (ale  Itiii  incendinm,  ut  de  loco  TL'r:<ciU'r 
isto  qiiis  dioi  illud  in  Zacharia  diclum  :  iVuniTtiii 
non  itle  loiris  etl  erulus  de  igne?  {Zach.  iii.)  Se<l 
buic  inodo  inatcria:  supcrs<^den<liini  esl,  quoniam 
ulias  iiidc  dissciui  uberiore  opusciilo. 

Sulemnc  igilur  esl  clero  ac  populo  bujus  civilalis 
a<l  banc  cuni  lilaniis  ecclesiam  convcnirc,  qnolies 
vcl  inlemperie  aeris  vel  incoinmodo  excili  fuerinl 
ciijusiibei  tribulnlionis,  ctijus  mcrita  illis  iionnun- 
quam  subveiiisse  IiauJ  diibium  esl.  Paluil  aulent 
lioc  cviiJenlius  qua  die  Godefridus,  innjoiis  Eccles  x 
prapposiliis,  vir  gciicre  nc  rcligioiie  conspiciitis  nd 
Bos  reliqtiias  cjiisdein  niarlyris  ex  t.rbc  floinideiu  il. 
Tanla  eieiiim  lunc  oral  pluvianini  iniinJaliO,  ut 
alierum  credcieltrr  iiiblare  diltivium,  qiiia  densilaic 
nubitim  sol  pcr  iiiiuin  fcre  nicnsem  occtilius  sublrft- 
xeral  suau  lucis  el  caloris  beiieficia,  ci  ;igri  ei  vii!c:.t 
nullain  spein  boiiam  frtiguin  siiis  ja:n  proinitiebant 
cuIioiiLus.  At  ubi  exdeni  reliqtiis  in  nostram  simt 
ccclesiam  illaise,  ac  siiper  allare  n:ajiis  dcposilx,  ct 
pro  sercnitaie  ei  pace  inissa  cclebiareii.r,  mox  ui 
clanuUum  cst :  Ktjrie  eleison,  Domine,  miserere,  (<«-- 
tum  eniluil  serenuni  sole  clarissiiniini  jubar  exeren!o, 
nl  non  niiniis  divinx  magiiiricenii.i;  nunc  applaiide- 
rel  ecclesia  qiiain  suj)er  laberiiaculuin  foederis  ap- 
parui.ssi:  gloriam  Doniini  quoiulain  applausii  Sytia- 
gogn^ASec  Liil  sorcnuiii  iliud  suLiiiancuin,  sed  ninnsit 
diuiiiiuin,  sticcessiique  matiuiias  ct  granJis  tojiia 
fiiigtini  inipeiranle  Laureiitio,  cnjus  nieriia  nec  elo- 
qui    lingua,  nec  toniprelieiideic  potesi  pagina. 

Ctijiis  corporc  quaiu  bcula  es,  o  Uoina,  qucin  lu 
qiioqiie  lo(  basilicis,  lcl  privilegiis  pciics  le  liono- 
raiuin  csse,  el  ceiebrem  vuluisii  I  Siquidem  in  po- 
laiio  Laicr.inensi  basilit^a  csl  ipsius  mariyris,  <|ii:e 
dici.ur  S:iiicla  sanctoruin  proptcr  exccllentiain  sci- 
liccl  reliquiaruni,  quae  illic  babeiUur  laiii  de  Sancto 
saiicioruni,  id  cst  Doniino  Jesu  Cbrislo,  qtiaiii  Jo 
aliis  coinpluribus  sanclis;  cum  siiil  eliaiii  ibi  capiia 
et  arlcri:e  .iposioloiiim  Pelri  cl  Paiili,  ac  pluriiinim 
de  carbotiibiis  alque  sagina  ijcaii  Laureiilii,  ciijus 
cti:\m  iilic  aiiaie  lanlo  c\(:eliil  piiviiegie,  iil  neii:iiii 
pr:cicr  :^poslulicuiti  coiiccJalur  supcr  iiiud  sacr:i 
ce!e!  rare  mis.sarum.  Iliic  viscrcs  rcvcriiidain  qiio^iue 


IJ3                                                           ViTA   UtGINUlDI.  154 

iinagiiiem  ClitisU,  qnain  dum  sanclus  Liicas  evan-  A  il«ira  ailvivcrei.  (onienliim  forc.  Vcnini  Joaniic  »!c- 

grii,-l.i  cfTigiare  ia'pissel,  niire  iii  crasliiiiini  reperit  fiinclo  in  aposlolalum  .Mailiims  succcssil,  Ipse  ro- 

consiimma-iani ,  ab  illo  nimlrum  opiflce,   ciijus  sunt  Iraclans  in  Formosum  iiicoiibnllius  :ic  jiialo  sevcrins 

mnmis  loniaiiles  aurex  plenx  liyaciiiliiis.  acliim  reconcilialione  illuin  Jonavii,  jurameiilo  al>- 

Loco  i^iltir  lam  iliuslri  pcrsona  (trxflcilurprubaue  solvii,  e(  iionori  aique   seJi  sux  resliluil.   Deliinc 

fidel  ac  vcligiosilatis,  viJelicel  primus  subdiacono-  Mariino  (iiem  oi>euiilc,    idcm   Funnosus  fjvore  ct 

rum   aposlulicse   sedis ,  cujus   esi  privilcKium  uti  assensu  Uomaiiorum,  qiiod  cssci  vir  sagax  cl  rcli* 

manlo,  milru  e(  annulo,  a(que  consccralo  rcccns  giosus  iii  pnpam  cst  provectus,  duobusquc  annis  ac 

ponliflci  summo  tradcre  claves  summ»;  domus,  hoc  scmis  antisiaiis  plcraque  fccit  industria. 

es(   Lalcranensis  pala(ii.  Ad  (ilulum  quoque  laiiti  Hlo  dcrcilonic,  subr<)galus  cs(  Sloplianus.   Ilunc 

martyris  papa  Dainasus  cons(ru\it  basilicam,  ncc-  pluribiis  liret  bencflciis,  c(  cpi^^cop^au  insiiper  urbis 

non  reliqiiiis  ejtisdcm  iiisigiiium,  locumquo  suo  ex  Anagniue  Formosiis  c\(ulciil,  ijnieii  dcicstanda  iii- 

iiomine  Damatum  agnominuvit.  Quin  cdum  Lucina  gralitiidinc  iii  dcfuiiclum   ila  cfTciaMis  cs(,  u(  coii- 

Roinanoriim  clarissima  celebii  sump(u  exsiruclam  cilio,  ac  si  dicam   inalignaiiiium   con^r<-g;itu,  i  liiiii 

in  bonorem  illius  ecclesiam   conquisiiis  pigiioribiis  noii  (anqiium  Cbiijliaiius  c(  papa,   sc<l   plus  qu:iin 

celebriorcm  fecil,  catcna  scilicel,  qua  idem  martyr  barbarus  c(  S< jrilia  gfpulcro  exdalj,  a(que  in  inC' 

vincdis,  et  cradcula,  stipor  quaiii  assatus,  c(  uno  diuin  deportari  fcccrii,  in  caibcdra  poiitilicali  localo 

tx  forcipibus  ferreis.quibus  dcsuper  fuit  coarcialus,  vesiiliim  dclr.ixeril  poiKificalem,  ct  iiiducrit  laica- 

et  pnrlc  carboniim  ei  saginx  a  sacHs  artubus  a  Ju-  ^^''^^i  a(que,o  rem  iiionstruosani!  illius  dexlcrx  ina- 

slinoet  Uippulyioexpre.^sx,  linlcodenique,  u(feriur,  i^u^  absclssis  (ribus  digilis,  capix  glaJiu  sccadim 

illo,  de  quo   in  calasti   crueniali    mcmbra  viderit  est,  ac  Tiberinis  ccrpus  iiijeclum  gtirgiiibus.  Quid 

Komantis  angclum  exlersisse.  Nero  absurdius;  quid  Decius  fccissel  inlininanius? 

Foras  innros  aulem   sub   niajori  Lasilicx  altari  Qu^  filiorum  piclaiis  meiites  lioc  fcrrc,  e(  qui  po- 

cum  protomarlyre  S(epbaiio  condilus  es(.  Quod  vi-  tuerunt  oculi  viderc?   E)r({0  ilum   solcant   ex  vivis 

delicet  aliare  (alis  es(  privileg.i,  ut  exceptis  VI  car-  mariyres  fieri,  ex  nioriuo  Formosns    mariyr  fa- 

dinalilios,  qui  ad  hoc  'deputali  siint,  nemiiii  super  Cdis  est. 

illud  divina  conccdatur  my$(eria  celebrare.  Bealus  A(  vero  qiinniam  iribunal  Clirisd  Slcphaiius  r.on 

uliqiie  locus!  Felix  nimiuin   (erra  !  Terrain  Evilalh  esl  reveridis,  ad  quod  FoTmosus  liinc  aliicra(  judi- 

Genesis  cummeiidat,  qiiod  ibi  aurum  sit  oplimum,  «andus,  iiiopi:iX  inortis  dolabra  morilur,  qiialuor 
qiioil  ibi   bdellium   invenialur,  arbur  videlicet  aro-  C  lantum  mcnsibus  honorc  apostolico  usus,  imo  ub- 

malica,  et   lapis  onycliiniis.    Sed    commendabilior  usiis.  haque  sccunduin  Scripturam  pr.xcisa  es(  velut 

lerra,  nbi  consilx  siin(  arborcs  (ain  aroinalicae,  ubi  ^  (exeiite  vi(a  ejiis,  dnm  adliuc  ordirctur,  succisiis 

aunim  pltis  qnam    o!)ryzum,   lapidesque   inveiiiun-  **l>  q"asi  ile  mane  usque  ad  vcsperam  finiius  esl, 

hir  laii:  preUosi,   Stephanns  et  Laurentiiis,  qui  se-  Corpus  auiem  Formosi  a  piscatoribus  invcnlum  in 

euinlumquodEvilatli  do.Vrjjinlerpretatur,  muUiiuo-  basilicam  principis  aposlolorum  loculo  cst  depnrla- 

di!>  passionum  doloribus  politi,  tuo,   Chrisle,  dia-  '""^  ^^'od  imagincs  sanctorum  in  marinorii>us  illic 


deinati  suiit  inserll. 

CAPUT  VII. 
Prxicrea  loco  qui  Panisperna  diciiur,  papa  For- 
mosiis  Laurentio  exs(riixi(  basilicam,  pcnes  ipsas 
vidi'licc(  Olympiadis  (hernias  ,  ubi  assaliis  idem 
marlyr  fiiera( :  qtiarura  ex  adilu  lain  suavissimus 
«pira(  hacienus  odor,  utaromatiim  prxcellatodorem 
illorum,   qii»  regiiia  austri  lcgi(ur  regi  exhibuisse 


exciilptx  lanquain  novi  maityris  et  emcriti  consotis 
satutasse  ei  adurat>se  palam  omnibus  visx  suiit. 
Miro  quippc  judicio  scntiebant  mclius  dc  Formose 
inanimati  lapides ,  quam  senserin(  iiumines  aiii- 
males. 

Siepbano  successii  Theodorus.  Isto,  Foimosi  apo- 
Etolalum  npprobans ,  qnas  fecit  ordinationes  in 
clero,  quas  (cnni(  synodos,  ra(as  habnil,  pcrperam- 


Salomoiii.  Sed  quanto  plus  habet    formam   doloris  D  que  in  i'.Iiim  gcsta,  vcl   scripia    improbavit  ct  daiii- 
facta  in  Forinosum  res  mirabilis,  lanto  plus  conlra      navit. 


iiiipie(aiem  quilibe(  movealur,  cmn  de  Furmoso  lu- 
gubris  iragicdia  mollire  saxca  quoquepossilpec(ora. 
Ilic  tcnipore  Joannis  papx  octavi  Lujus  iioniiois 
fiierat  Porlueiisis  episcopns.  Sed  diinisso  episcopjtu 
a  fai-ie  prxilicli  papx  fngeral,  sibi  adinoduin  oUciisu, 
quod  papalum  siiper  iltuni  quoquumudo  usurpare 
iiioiisarclur.  Rcvocatus  lamen  ab  eodem  papa  mi- 
iiiiiic  obedivii,  ul  sc  exbiberct.  Postmodum  vero  ei- 
(icin  papo;  apud  Gailiam  posiio  saiisiecil;  ncc  lamen 
askccutns  vcniaiii  usijuc  in  laicum  degradalus  esi, 
adco  ut  jiiramcnto  et  eiiam  pioprix  uianus  scripiu 
suuiu  .ibdicare  episcopaluin,  ci  llomanx  iirbis  ubin- 
crps  iiigressum  cygoiclur,  ..Cse  laicali  coirmiiniuiio, 


Nec  vcro  ininiis  post  illiim  papa  Jo.iiinos,  jqui  sy- 
iiodnm  Lxxiv  episcoporuiii  pra;sciii;bus  Fraiicornm 
arcliiepiscopis,  e(  Ludovico  rege  filio  Arnulphi  inn 
pcraioris  Uaveiiiixslaluil,  neciion  coram  eis  abdi- 
cala  el  creniala  cst  synodus,  quam  in  damnatioiicm 
Forinosi  fccorai  Slcpbanus.  Senlicndum  prorul 
dubio  esi,  0  sancle  L.iurciiti,  tuaFornioso  adfuisse 
suITragia,  tlbi  pccnliariter  devoto,  qui  sumina  gra- 
tiliidiiic  benefacta  in  tc  impciisa  pro.sequari»;,  el 
apuddivinam  clTioacissinie  commcndes  clcmeiitiain. 
1'iide  ot  dii  devolio,  el  adub  Reginardi  per  te 
prosptfrali  sunt  fcliciter. 


IS$ 


nrjNKlU  S.  LM  RKNTH  I.KOt).  MoNArill  15* 

rvriT  Vlll  ^  ^''"^  aiilnn  lii  lanLi.ii  O.lo  lyraiiiMur;m  cruperii  ab- 


Igiliir  paclnm  Poniini  cral  cimi  Koginnnlo  Tiljn  el 
pacis,  «inonlain  qniJctn  «odintlnni  prDphctam  Je- 
dpral  illi  Dominns  limoreni  ol  limrljai  ciiin,  cl  a 
fai-ie  noniiiii?  ejns  pavebal,  polissimHnKjne  insislc- 
bal  ilepmosynis  ac  rcfrigeriis  ogeiiorum,  r^copiliuis 
r.brisliini  injmlicio  iliclnrnm  :  Qiiod  Hui  ex  miiiimis 
vieit  (ecislif,  milii  fecisli$  {Mnlth.  xxv).  Tunc  erjjo 
validtssimx  famis  angnslia  hanc  repioncm  premenlc 
inille  el  dncenlos  panpcrcs  qnotitliana  slipe  susleii- 
lavU;  irccentos  Lcodii,  necenlns  Hoii,  Ireceiilos 
beonanli,  irefenlos  Fossis.  Barlliolonixo  qnin  cliam 
aposlolo,  qni  fiHus  svipendeniit  aquns  inlcrprclalnr, 
scilicet  illius,  qni  in  CanaGalilxae  su«pendil  aqiia<. 


nolvnni  pancis. 

nodiilplins  Bnrgiimli.t  T0\  din  miillnmqtic  invo- 
Inilii»  niirgnndioiiuiii  afTiTlus  el  irtilrilns,  ili;td«'ni:iie 
alxlicalo,  impcnilo  i  Cnnrado  rfKnnm  iradidil,  qno.l 
a  leirporc  Arnnlplii  iinperalnris  pcr  annos  plns 
(inain  ccnlnm  \\x  rc;,'C»  snar!  gcnils  lenueranl, 
sirqnc  in  provinriam  rnrsnm  Hnrgmidia  cl  red;i- 
cia.  Sed  prrdiclns  OiJo  ab  impfr.ilorc,  jiio  Tiilelirol 
iiopolc,  icgmini  a\imcnli  rrpftms,  ul  Bnrgnndiaiii 
snb  ipso  rcgcrct  magnopcre  elTliigitab.il,  nec  iin 
priravil.  L'nde  el  conlr.i  inipetlnm  nili  el  gras-;iri 
adorsns  csl.  Cnjns  insolenlcm  nimis  arro;,'aiili:i!ii 
Co/.olo  dnx  Mosrllanornm  ulquc  Loiliarlensinni  wn 
rcions,    Leodinin    \ciiil,   el    ;iggrogalo  iinie   niidc 


naluram  demulando,  ul  fierent  vinuin  ,  sese  libera-  B  excrcilu  ,    cpiscopnm,   quoil   eral  ntagnaiiinms  <:i 

rpnim  pcrspicax  dispoiiondarnm  ,  pro  lidclilalc  iiii- 
pcrii  ac  ilefensione  crclesiarnin  cxpedidoncm  iiiin! 
seciim  admoniiil.  lllc  prxceplus  reddeie  Dio  qu^ 
cssciil  Dei,  eiqiia;  Cicsjris  Casari,  iicqnaqnam  nl 
filij  Eplirem  iDloudenlcs  et  ntitlcnies  arciim  cor- 
versiis  csi  in  die  bclli,  sed  ascendil  ex  adverso.  rt 


lcm  exibuit  ac  devoiissinium,  ;qnatenus  ad  xii  ca- 
iionicos  illi  calenus  servienles  viii  adjicerct  conqni- 
rcns  allodia,qnorum  rcddilus  iu  eoruni  ubnsprofice- 
rcnl. 

Dcnique  siiper  flufium  Mosani  diflkili  admodum 
alquc  suinpluoso  labore  ponlem  maximum  cxslru- 


xll,  ulteriusque  posl  insnlas  locis  palusiribus  duos      opposuil  sc  iniirum  pro  slaUi  Ecclesije  ei  regni,  ct 


ponlcs  lapideos,  tertiumquc  niliilominussuperllri£m 
flivitiui  invia  paludiim ,  et  aquarum  voraginem, 
quibusqne  coiinneantibus  revera  uiiiius  cotiater- 
nendo  et  itinera  coaequando,  qnam  coxqu:ivii  V3- 
laginein  civiialis  David  pntris  sni  Salomoii,  dum 
^irJificaret  Mello.  Numerosa  cliam  inuliitndo  diversi 
sexus  el  a:talis  in  banc  urbem  de  psirlibus  occidentis 
tiiiic  counuserat  rerum  inopia  ci  betlorum  quassa- 
lionibus  a  siiis  scdibus  exlurbala,  cni  lani  profuse 
libcralilatis  el  miscricordia!  porrij-obat  cpistopus 
iiinnuin,  ut  aUernm  puiarcs  de  Aiexau.iria  Juaunem 
Eleemosynarinm. 

tral  dcnique  lam  ingenuae  discrctionis,  ut  eos, 
qni  eniendicare  erubesccbanl,  coiiduceret  in  opera. 
Misericordiaruin  ergo  facicns  odoros  aique  iinputr:- 
liilesfructus  sicul  cedrus  Libani  mulliplicab^tnr,  el 
juxl;«  qiiod  in  Apocalypsi  legilur  (cnp.  xxti),  (olia 
(jus,  id  esl  beiiefacla  cjus,  ad  saiiitaiem  gentium, 
qiiandoquidem  niiserendo  loluni  sc  iniscris  iiiipen- 
derct,  subjeclosque  ad  idein  inslanlisMine  adutone- 
rct,  detesuinsoiiiiiiinodisat)art<{am, //>({?,  secundum 
Aposidlum,  est,  nimulacrorum  sercilus  {Col.  iii). 

Tunc    leniporis   Odo  Campanix  comes   auxiliis 

Francoruni  aiqite  Burgundionuin  fretus  Loiliarin- 

gi;im  igne  et   ferro  gravilcr   incursabal,  el  diviiia 

a'que  babens  ul  bnmana,  (aiiquaui  apor  dc  silva  cc- 

«■lesiuriim  Christi  vineam  oxlerminahai.  ei  lanquam 

siiigiihiris  f.;rus  eam  dopasrcbaiur.  l>ciii<pio  caslrnm 

Barotise    expugnavit  et   cepii.    Urbom    Loiicornin 

quMui  Tnlliiiu  vocaiit,  vuliila  obsidioiie  ciicnnide  iit, 

episcopalnm    pra^diis    et    iiicendiis  cirouniqiiaqne 

vastitiis,  cui  lunc  prsecrat   Bruno,  vir   sanclitate, 

soiontia  cl  geiiere  clarissimus,   qui  pnpatu  Roinanse 

nrbis   postea   insignilus,  cuin  Lco   iiiijns    noininis 

iionns  diclns  sil,  vesligia  Loonis  ile  tribn  Jiida  pic- 

lalis  aloi:e  huii:ililalis  furlitudiiie   imilurt  studuii 


C 


cu.iu  dolocia  cquiium  ac  pcailum  manu  in  cas'.r.i  tc 
coninlit. 

Primis  piignw  congressibns  hinc  ei  inde  plnrinii 
concidere,  inier  quos  eliaiii  AHiertuR  comes  N:ininr- 
ccnsis,  diin»  perruinpere  conserlas  Iioslinm  tnnnai 
conainr.  Ai  Loili.orieti«es  siragc  suorum  atrci.si:j 
Tolicmciiliiis  aniniis,  ul  mori  qtiam  Tinci  iiialleni, 
adoo  iii  Francos  caedibus  grassali  sunt,  ul  Odonem 
ipsum  cum  otnnibiis  peiie  nobilibiis  prosicrnerfcnt, 
ignoutiiiio.sa  caeleri  fuga  sibi  consuletcni.  Diix  ina- 
gnifice  viclor  reversus  csl,  apud  itnperatoioin  ei 
aulicos  nou  niininiani  victorix  pariem  episcopo 
Leodiensi  stliibneiis.  Qni  et  pro  animabus  snoruin 
eo  in  prjclio  perempiornm  per  cuncias  episcopatns 
ecclesias  supplicaliones  agi,  el  sacr.is  oflerri  lioslias 
insiiiuil  :  ul  slatis  olini  Aaron  iiiler  niorluos  ac  vi- 
venles  tton  aireciuosius  pro  Isrncl  Dco  suppiicaveril 
vel  tliytuiaina  obtuiet  ii.  Ipse,  quod  ait  Apostolus, 
non  babcinus  iiic  imiuenletn  civii:>lcm  scd  fuluram 
inquirimus,  ineditaiis  die  ac  nocie  oiiiiiibiis  voiis  ad 
supernam  suspii:«bal  Jcrnsalem,  ulii  csi  longiinr- 
D  nitas  vitx  el  victus,  ubi  esi  iuineo  ociiloruin  ot 
pax. 

Igilur  xiii  sui  prxsulatus  anno  lemporalis  xiix 
stilitraclns  esl  bioi,  ei  dnc.ilu  Laurcnlii  a  vallc  I.i- 
crymariiin  nscendons  iitir.ivit  in  gandium  Doniiui 
sui,  1056  quidem  Doniinic:c  lnc:irnaliotiis  anno,  iu- 
diclione  v  iionas  Dccembiis,  anno  aulem  tam  regni 
qii.ini  irnperii  xv  Ciiiiradi.  Snbiit  mortein,  sed  me- 
iiiotia  iliius  penes  nos  setnper  vivil,  quoniain  qui- 
(iem  in  liac,  qu:im  exslruxit  ecclcsia ,  el  quam  sibi 
clegit  in  requietit,  ante  majus  altare  spcciabiii  ut 
opetoso  condilns  sepulero,  sciiiccl  ad  ipsos  san- 
clnarii  gnidns  assidiie  speciaiiir  a  noLis,  cl  qiiasi 
vivens  tuis  admoiiot  iil  assiduis  oralioiinm  innniis 
divinic  illwiii  coininciidiimus  propiiiiaioni,   Cnji:s  ol 


157  DE  CASt  FLLMIMS  SLTEIl  EC.CLES.  S.  LAlR.  m 

os*.-»   cnm  \u  prfiplnMnnim  ossH)iis   pullulenl,    iil  A  opiinia,  iribuliiiioiniin  lorml.iii  sxpe  nnmcro  pre«- 


MTipIimi  csl,  (lc  lu(  0  sno,  qiialemis  ciim  finilo  miindi 
lcrmiiio  siipcrntim  riim  iis  illnieril  rcgnnm,aiigelir3c 
noviiatis  flurcai  lucc  resurgcns  novus  homo. 
Amcn. 

CAPLT  IX. 
S^^piilrnini  ejns  pr.rclaro  insignivit  cl  opcre  ct 
«lccore  ilominus  abl)as  Everelinus,  piis  scilicei  ossi- 
bus  picialis  rxhibens  oflit  iosmu  mnniis,  aU|iie  lioc 
rpiiapliium  ab  ipso  composilnm  nnralis  circa  liltcris 
inscribi  fecil,  aiili»ies  libi,  rcvercndc,  prxcordiali- 
ler  dcvoius. 

EPITArHllM. 

F/o»,  defut  Ecclesicr,  prtetul,  speculutnque  tophiiv, 

Hic,  Hcginarde,  jacet,  corpore  jam  cinit  et. 
Not  quia  fiumenti  tatias  pinguedine  dulci, 

l^atcua  iiiit  coei  cenluplicala  tibu 
Te  rapil  c  tenebris  mundi  hxquinla  Deceinbiis, 

Spienffeal  in  requie  sot  (ibi  juttiiiee.  Amen. 

Ablias  Slcpli.inus,  secunilum  <]uoJ  ail  pcrpro- 
plieiam  Donr.iiiis  :  F.cce  ezcoxi  te  non  quasi  argen- 
ium,   elegi   le  in   camino  paiipertatit  {Itai.   xlviii), 


B 


sns  csi.  Sii;iiiilom  el  W.izo  opisccpiis  Nizonis  siic-' 
ccs^or  non  miniino  illiim  alUixii,  jiirn  quxilam  iii-' 
fiingerc  volens  cirruiDJnccnlis  lcrrac,  quain  veiicra- 
bilis  Reginnrdns  lilicr.uii  nl>  omni  cxaclionc  liuic 
Ecdcsi*  (IflcgaAor  il. 

Posi  \V;izi)iiom  Thcodninus  s^ncccssit,  pl.iciiliim 
Lcodionsis  Eiolcsix  sidns,  qiii  basilicam  sancl.c  Dci 
giiiilricis  Mari:o,  nl  inagiia  dcvoiione  sic  niagna 
o|>rrosiiale  iii  lloio  c\slrn.\it,  ciijus  anno  episco- 
paliis  XIII  prxdiclns  al)bas  Sleplianiis,  cnncloriim 
biijns  Eccicsixmonacliornm  Faler  prinuis,  in  sc- 
ncctnie  bonn  ct  plciins  diorum,  ul  Abraham  illc 
nuillarum  gcnlinm  palcr,  morluns  csi ;  posti|uain 
pra.Tueral,  iiiqiiJin,  normalilcr  linic  Ecclcsix  xxxiii 
aniiis,  sec.iiidiiin  i  omcn  siinin,  qiiud  iiorma/i(  iii- 
lerprciainr,  id  osl  coroiiauis,  felicis  normx,  jil  cst 
jiisliiix  laboruiuqiic  pcrccpit  snorum  tt  Cliristo  co- 
ronam. 

Sepnlins  cst  auicm  in  crypla  sanciac  Dei  Gcniiri* 
(is  aiiic  niajns  allare,  scilicet  nd  pedcs  Domini 
WuIiyOdonis  cpiscopi,  apml  qin  m  pio  sna  religio» 


defuiiclo  prTsule  qnasi    pnpillus  absqac  patre  paii-      siialc  e.l  lioiieslis  inoribus  miillnin   liabiiciat  grali» 
pcreiiidegeb.il  viiani,  qnoniam  Nizo,  qiii  avnnculo      ct  familiarltalis.  Al  vero  nobiiissimus  comcs  lleri- 


successerat  iii  pr;csiilatuni,  tulam  suppeilei  lilem  el 
auri  plnrimum  et  argfiili,  quod  ill€  S.  Laureiilio 
Uiezanriiavcrat,  ul  in  comparand  s  Luic  Ecclesiae 
pradiis  pro  illiiis  aniiisa  ex|>oiuIefclur,  relinnii, 
usurpavit,  non  recogilans  quaiita  piissimns  nulritor 


maniius,  qni  el  llezclo,  s:cc;ili  qiix  f  unl  renuntiaii* 
omnibiis,  Yiniuiii  apnd  ecilcsiani  sancli  Viloni  mo- 
nacbicum  stisccpit  habiium,  ct  vivens  nionnciiico 
usqite  in  nnein  boiiumt  aggroj^ari  saiulunim  coiic- 
gio  mernil  monacliornm.    Ipse  lideli  ol  unica  sem< 


snus  sibi  fecisset  bona,  Ni^o,   iiiquam,  vir  ingenio  ^^  per  dcvolione  sanclum  Laurcnlium  eicoluit,  qucni 


rudisct  pene  ignarus  litlcrarum. 

Tamcn  Siephamis  Dco  accliiiis  et  a  Deo  sustcnta- 
his  a-dificia  claustri  et  oflicinas  consummavll,  et 
rirriimquaque  snccisis  nemoribus,  qux  propler  i«- 
sidiab  latroiium  oiniii  eranl  iranseunii  noxia,  ela- 
boravii,   alque   excoluit   novalia ,    inslar   Noe  dc 


el  de  iliesaiiro  el  familia  el  proii  io  suo  li;Brcdilavit 
iiberaliier.  Ergo  per  sniTragia  ct  oblcntuni  eJusdLm 
niariyris  h.x>rcdiiaiem  capial  in  terra  vivciit  um, 
nec  non  ei  qui  decesseruni  fiatres  nostri  rcliciier 
in  lc,  0  Christe,  quicscanl,  dniii  resurrcctionii>  aj- 
vcneril  lempns,   o  primogeniie  morhiorum,   pcr  lc 


fruclu  nianuum  snarum   planlavit  vineam,  el  idem      resurganl,    libi  vivant,  iii  le  gloiienlur   in  sxcnla 
ipscvelutiuvadulcis  ex  vineaSorecb,  idest  cleciavel      saeculonim.  Amen. 


REINERI  raONAGIII 

DE  CASU  FULMIMS 

SLPER  ECCLESIAM  MONASTERII  SUI 

LIBER. 

(D.  Bern.  Peiius,  Thet.  Anecdoel.  IV,  m,  187,  ex  cod.  ms.  ojenobii  S.  Laureniii  Leod.) 


OPUSCULUM  CCJUSDAM  AD  AMICUM  FAMILL\REM  DE  CASU  FULMINIS. 


CAPUT  PRIMU.M.  qnam,  cecideril  corona  capilis  nostri  ab  eo  dejecia, 

Libeltum    ad^  te   flibilem    scripsi,  o  Frederice,  ^  qui  spincam  lulit  in  passione  curonain,  ui  doliwiter 

posiiilanlem  scire,  quoniodo  nuper  plagali  ab  eo  si-  cuni    Job  iioslra   diccre  possii  LccieMa  :  5po/uiei7 

nt()&,  quipl.^^gatuspro  nobisincruceest,r^iiomodo,  in»  me  Deus  glona  mea,  et  abttulu  coronatr.de  caottt 

PATliOI.     GCIV.  B 


iZ9  nEIM.RI  S.  LAIUK 

meo  (Job  xix).  Ypio,  iil  ;\il  Jcrfrui.is  :  Si<iiilut  orit 
iivstii  Chntlut  Domiuus  rnpiiit  etl  in  iieccuiis  notln» 
{Tliren.  it),  qiii;»  olisniriHiiin  fsl  npiKl  nos  aiiniin 
iliviiii  limoris,  iiiiKnins  esl  color  oplimiis  Siiiictx 
rcligioiiis,  ai(|iic  idco  jnxla  ctimilcm  propliclam 
virf;:»m  vigil.-miom  irar,  Dci  scnsiiDiis  &ii|)ct  nos 
[Jcr.  i).  ^am  iirrj-sinli  :mno,  qiii  tsi  al)  Incarn.ili  >no 
Doininica  HSi,  \\  K;il.  Apriiis  in  crasliniini,  sciliccl 
posl  (lics  r:ilm:iriim,  miraliilis  iii  allis  Doininiis  in- 
lonuil  siipcr  nos  fiilininc  cnni  inaxiiiio  aWpic  liorri- 
l«ili  fragorc  cailcnic.  Qiiotl  liccl  cxlra  cccideril,  ad 
sinisirum  vidcliccl  laiiis  itirris  noslrx,  taiiien  pcr 
majus  osriiim  monastcrii  valvas  fcricndoiiigrcssiim, 
et  ullro  cilrot|iic  volilans  ac  disciirrcns  confudil 
omiiia  vaporc,  fiinio,  fclore  secuiidu:ii  illud  in  Job  : 
Aspenum  etl  >»  liabilaiione  iiosirn  sulphnr  {Job  \\m). 
Allamco  nullum  pcniliis  lirsil,  qiiaii(ju;ur)  inlro  plu- 
rimi  esseiil,  adco  nl  ne  eoriinas  qiii.lciii  modicuin 
«Hlaveril,  quu;,  siculi  mos  in  Quadrasesima  osi, 
rtiile  crucifixnm  in  medioccclcsisc  cl  anle  canccllum 
pendebanl,  pene  celalis  snrsuin,  lcnx  dcorsinii  i\l- 
ligtiac.  Taincii  nunc  siipra  easdem  cortinas  se  ele- 
vando,  nunc  infra  in  modiiin  cvplor.iiilis  ,  quciu 
feriret,  se  dcponemlo  illins  judicio,  qni  leriibilis 
esl  in  consiliis  supcr  iilios  lioiniiniin,  pcnstiiwil 
tisqtie  ad  m.ijns  aliarc,  ctaliquamliiicircunivoliiaiis, 
nec  qiiidquam  aliiid  tangens  aut  usluians,  paHinui 
duntaxal  qno  Ipsurn  aliarc  opcrlum  crat,  scidii, 
«on  ussil;  sigillum  vcro  nurmoreum  in  scpieni 
parles  dissolvit,  sanclo  Spirilu  seplifornii,  lieii !  a 
nobis  oflenso.  Eo  deindc  quo  ierai  iiiodo  •cversum 
alqiie  circa  crucifixnm  el  cortinom  ei  appeiuientcin 
volilans,  per  majiis  ilem  osliuni  nion.asierii  supra 
capul  niiilierciii;«  cujiisdam  astantis  el  sancluuj 
Laiircnlium  inclamanlis  innocue  cgressuin  cst. 
CAPLT  II. 
Res  quoqiie  .^ccidii  inira  ,  qiiam  amplecliciur 
quasi  miraculum  a  Deo.  Nam  sudarium ,  quo 
prxdicliim  tegchalur  sigillum,  al)  uslione  ve!  scis- 
siira  iiivcntuiii  csl  illirsum,  scrvanle  procul  dii- 
liio  illud  Sanclo  saiictoruin,  qui  suam  in  sepuicro 
faciein  sudario  dignalus  csl  logi,  qui  cuni  iralus 
fiicril,  niisericordia;  recorilalur. 

Eramus  itaque  non  parva  itirbalione  nllonUi  tiir- 
Laulc  illo,  dc  quo  propiicl.)  :  Ab  aqnilone,  intini!, 
vandelurmalum  super  lerrnm  (Jers  i).  SitiuiJcm  cl 
:'.b  aquilonari  parie  corusciis  bic  |et  liiibo  pcrio- 
j.f^ranl  velienicnli  grandine  ignem,  <[i:i  e  vesi  gio 
i-.ipiis  nubibus  csl  sccutus,  icrlio  prxccdenle. 

Luce  clarius  ergo  excrti  iu  nos  suiil  ires  illi  de 
psalino  Tersiculi  .*  Atcendit  finuus  in  ira  ejus,  ei 
igttis  a  facie  eju$  cxarsit,  carbones  succensi  suiu  ub 
eo  :  prte  {ulgore  in  «ontpectu  ejus  nul/et  iransieruul, 
grando  it  carbones  ignit,  ei  inionuil  de  ccelo  Domi- 
tius,  et  AUissimus  dedil  voccm  svam,  gramio  et  ear- 
bir:ea  ignit  (Ptal.  xxi). 

Forsitan  cum  iSadab  ol  .\biu  filiis  Aaron  in  tbti- 
ribiilis  nostris,  id  csl,  in  mcnlibus  cl  corporibus 
uostris  ij{iicm  alieniiDi  ct  incensum  nun  bcne  redc- 


.Ni»  Li;Ob.  MO.NACIil  UO 

\  lons  obltilcrartiiis,  qnod  ferrc  ron  pjlueiii  lcviia 
caslissiiiitis,  m;irl\r  purissimiis,  qui,  jnxla  hancli 
Job  dicliiin,  prdlialiis  f?»t  qnasi  aurniu,  quod  pcr 
igiicin  Ir.iiisit,  (|iii  seipsiun  oblnlii  Dcu  iii  oilorcia 
8!ia\il.itis.  IJiidc  et  paYfndiim  borriritc  nobis,  qiiod 
ait  aJ  llcbr.fo»;  Aposlidiis  :  ilorrendum  at  inciJere 
in  inaiiuk  Dti  liveniit  (llcbr.  x).  Qtiia  lei  ribilis  ctl 
qu;e(laiii  cxspcclalio  judicii  ol  igiiis  %niul:itio,  qiix 
consuiii|)luraest  eos,  qiii  Filiuni  Dei  coiiculc.iveriiil, 
cl  sangtiincin  lcstamenti  pollutuni  dnxcrini,  in  quo 
sanctilitali  sunl,  cl  spiritiii  (rralix  coniiimcliam 
fcceriiii  polliiie  acced'iido,  '.enicrc  tiaciaiido,  in- 
discrcle  accipicndo  corporis  cl  sanguinis  Cliri.<ii 
sacrnmcnta.  Eleniin  quicunque  mnnducai  el  bil>it 
iiidigiie,  reiis  e$l  corporis  el  tiinguDiin  Doinini,  ji'di- 

**  civmque  sibi  manducat  el  biOii  noii  dijndicans  corpui 
Domiui  (/  Cor.  xi), 

Novi  siqtiidem  cl  icterni  leslamenli  Iioc  sanctufn 
singiihire  digiiius  ioiige  est  quam  vcteris  ct  Iraesi* 
lorii  leslaiiicnli  s;iiiciiim  s.xcnlare,  dtim  et  Lvan- 
gelii  pcr  Cbiiblum  gralia  pluris  miilturn  .sit  qiiani 
pc.r  Moyscii  legis  jnstiiia  ;  qtiam  lamen  si  qiiis  irri» 
laiii  fecissct,  sine  uUa  miscralione  duobus  vei  iri- 
bi:s  leslibiis  moriebatur.  Quocirca  cl  iJcm  Apo^to- 
Ins  Coriiilliios  non  riie  seipsos  probnnies,  iiiio 
inevcreiilitis  taniis  sc  nivslcriis  ingcrenics  rc- 
dargiieni  :  Ideo,  inquil,  in/i?r  tos  multi  infirnii  ek 
iinbeciHetmulti ,e{  dormiunl  mulli  ((<)u/.).Langiioribi:s 
enim    tabesceDaiU  variis,   el  fcbribus  iiixsluabanl 

P  cl  ntoriebauiur  plurimi.  Quia  igitur  seipsos  niiiiiinii 
diiiidicabunt,  quaienns  emendaiioni  siuderent,  ju- 
dicabantur  ci  corripiebantur  a  Doiiiino,  dc  quu  aJ 
lioyscg  angelus  :  Dominns,  inrjiiil,  zeiotei  nomen 
ejus,  Deus  esl  (vmulator  {Exod.  xx.mv);  ad  populutu 
Tero  Moyscs  ;  Deu.i  noster  ignis  coucumens  eU 
{Deiil.  n).  Cujus  sciiicei  quanluia  movere  soleanl 
seluin  anaihcniutis  seu  obeJicniis:  conicniptus,  ui 
duo  do  iniiumcri.s  ponam,  cxemplo  esl  Aclian  qui 
propier  aiiailienia  iapidibus  iuil  obrtitiis,  snaqiio 
oii;nia  i^'ne  combusla ;  iieniijtie  Saul,  a  qiio  piopler 
inobedieniiam  sci.^^sa  regiii  cs;  piirpiira  diccnte 
proplicia,  cujus  sciderat  ipse  pa!liiim  :  Scidii  Do- 
miiiuf.  regnum  J&rael  a  le,  el  qnia  vrojccisti  serino- 
nem  Doiniiii,  proiecit  le  Doiniiiui>,  ue  sis  re.r  :  melior 

D  e!>i  e»'in  obeilienlia  quaui  vidimiv  ei  aucus  tare  ma- 
gis  qiiam  olferre  adhem  arietum,  quoniam  qunti 
pecctt  umariotaiidi  est  reyugnare,  et  quasi  scelut  iUo- 
lolatritenoUe  acquiescere  {*  Rcg,  xv), 

Maleriyc?,  mi  h.ii^r,  exigii  irible  fanuamenlum, 
ul  lrisl:a  siipcrauiiiicem  verba  ;  ncc  vercor,  ne  iilo 
saiyiici  nie  iioies  eiogio  .  Plus  alocs  quain  tueiiis 
habes,  cum  vercainur,  cum  doleamns  Uxc  fuisse 
potissimum  mala  qtisc  nos  cibavorunl  pane  lacry- 
maium,  qucc  nos  polaYerunl  Jcioris  ;.b.*«yniiiio.  SeJ 
cceptK  jam  prosequar  sericm  narralionis. 
CAPUT  IIL 
Quando  bocc  nos  incessil  siibiio  lempesias,  pro- 
cedere  dcbebamus  in  civiiatcio  .^d  cxsequias  w- 
jusdain  caiionici,  ci  projiicrca  illo  uiiuic  niaturLu.^i 


DE  CASU  FUMINIS  SITER  FXCLES   S.  LAin  §41 

i:qnol  liorarum   cum   maiiilinali    missa  A  eniiii  ingialc  occipimus,   se.1   proponsn  prali:.ruin 


441 

ofTicir.m 

cipieveraimis,  dispensanle  miscrifoniiier  eo,  qm 
onmia  in  mensura  el  ponlere  el  nnmero  consiinii», 
iil  iion  ad  lioram  lanUE  inioaadversioni:;  divina  ce- 
lelirarcnl  snper  ipsum  aliarc  myslcria,  quod  sine 
mtilio  neri  nun  poinissel  periculo  lam  iii  minislrif 
qnain  in  sacrninentis. 

Miser  ego  ad  taniom  conciissioncin  pnvidiis  fngi 
m  ccclesiain,  nl  ibi  liilior  essein,  ciim  occiirrii  c\ 
fratribiis.  dicens  pallas  alt.iris  a  fulmine  lacins  ar- 
derc.  Iiiliorrui,  exlremni,  sed  lamen  promptc  in 
fiilem  mariyris  exciiiis  cnciirri,  Jifgligeiisi|iie  mei 
(necdum  eiiim  vaporcnni  roiore,  ciligo  cnm  liorroic 
deccsseraiil  loro)  hevam  altaris,  qnam  cxiiri  pnia- 
liani,  corripui  ul  excuiei^cm,  qnx  vi  qiiadam  velnli  a 
venlo  disjecia  partim  siiper  ipsum  ailare  snpcija- 
cenle  missali  remanseral,  parlim  in  pavimenlmu 
dcDiixeral.  Obslnpui  mansisse  incombusiam,  diim 
siib  ca  scinlillam  ignis  reperisscin  ardeiilissimain, 
in  quam  el  ali(|uandiu  inlendi,  alijue  o.onsiderivi 
qiiiddam  fuisse  vivacis  ac  sublilis  subslaniiu',  de 
qua,  mariyre  sanclo  tesle,  limni  ne  milil  aui  insi- 
lirei  in  fjciem,  aiil  sa;vum  aliqiiid  diceret.  Quod 
cnm  Ttfllem  dccuiiendo  elslingucre,  siibilo  disparuil. 
Fiiisse  dimonfiin  conjicio,  qui  pro  sua  poiueril  sub- 
tiliiaic  per  liinas  scn  c:ivcrniilas  irrepcre,  cl  ignea 
qnail.lin  vi  vel  riemoliri  aliqua  vel  adurere.  Namquc 
nl  crralici,  ita  suhversorii  sunl  d.xmones,  quanliim 
n  Dei  l)Onit:ite  trigidi,  lanlum  ex  sui  maiilia  igniti. 


aclione  excolinins,  qno  nd  lai.lnin,  iil  di^crim,  c:i- 
iniiuim  iiec  plnmbiim  liqiiefi-ri,  nec  rcrKinine  con 
siimi,  ncc  potiicril  ccra  rcsolvi.  In  pnvdicla  cienini 
capsclla  domoMS  Rcginardns  inemoral)iIis  cpiscopiis, 
constructor  ei  clcsix  isiins,  unica  devoiioiic  suuiii 
ex  CCI.1  cnm  rcliquiis  coiKiideriil  sigillum.  Non  a«l« 
verlis,  qiiicunque  picl:tlis  donalus  cs  spT.lH,  iriiim 
Iiic  piierorjiiu  |ira:coiiialc  sprflaciilnm,  qnoriim  ne- 
qi:c  sarab.iii:)  neque  capilliim  sallem  seplemplicis 
fliiiiinoc  valiiii  vclicnienlia  lemerarc  7  Eliam  liic  di- 
piio  Dci  aililii:)  coopcralns  esl  vi«ioriosii8,  de  qun 
voracitcr  dicltim  sit  :  Cum  iransieris  per  igrtnn, 
flamtnu  non  nocebil  lihi,  et  odor  ignis  iion  erii  in  /« 
(Dan.  II)),  qiKindoqiiidcm  ol  ipse  de  craticuia  m 
B  assantibiis  tlixeril  :  <  Iiif.iices  !  ISon  agnoscitis, 
qnia  earbones  vcslri  non  ardorem  milii,  scd  refrige- 
riuin  prx>slaiil7  * 

Ante  bunc  ignem,  flebilcs  ac  si  dicam  thermas, 
dixeral  in  visu  cuidam  sanciis  illius  advolulo  gcnibii» 
Cl  snpplicanli  :  0  frater,  veuio  ilcrnin  msnri.  Et 
qiioni:im  ininaliir  pcr  proplielain  Dominiis,  Scrula- 
bor  JerusaUm  in  iucernit  [iiopli.  i),  non  bubcalur 
frivolum,  quod  visMS  esi  idem  Vigil  sanclns  oinnia 
monasterii  noslri  ct  clanslri  nodantcr  diversoria 
di>ambu!asse  ci  cum  lucerna  scrutalus  fnisre,  ncc 
iii  fiiios  diei  cl  lucie  ambulaie  quosdam  indignatns 
virga  minaci  longiiis  eliininasse.  iloc  etenim  d« 
quibusdain    accidisse  mngis  esi  commiseftnduni. 


Qiioinodo  auiein    non  paieat  illi  nos  addiclos  sen- c  1"''"^  aiiqucni  hoc  vidisse  insiiiiul:\ndum.  Quid  vero 


lcntice  :  Misit  in  eot  iram  indiqnnlionis  sua-,  indi- 
gnniioncm  el  iram  el  Iribulalionem,  immissiones  per 
(tugelot  iiinlos  {Ptal.  Lxxvii)? 

Pyxidem  dcniquc  argenteam,  in  qna  corpus  Do- 

miiiicuin  Iiabebatur,  inveni  siipcr  aliare  dejectam, 

quia  catcniilam,  de  qua  ex  more  pendebat,  ferream 

vis  caioriit  veliit  stipulani  sicc.nm  absumpserai,  ut 

vii    aliquantos   inde  annulos    rcperircmus.    Ipsam 

geincbundus  accepi   firmiier  quidein  seraiani,  sed 

airamenii  instar  fuliginaiam,  et  foramen  moJicum 

Rolitiiiri  habenlem ,  qiio  nesciinus,  tnnc  artifice  fa- 

clum.  FuIiKincin  illam   manibus  lercndo  alque  fri- 

cando  abs.iersi,  aperui,  tresque  oblatas  iiilus  inle- 

gras,  sed  paiiiulum  obfuscalas  inveni,  circumslaii- 

libus  osiendi,  qnoniam  summa  nobis  eral  trepidatio,  D 

necorpus  Dominicain  daperisset. 

C.APIT  IV. 

Fralrcs  porro  aliai-e   circtKnd.nnles,  qiialcnus  si 

qu.i;  resedissent  ignis  scinlilhr,  e.^sLiiiguercnl,   pal- 

liuin  quidem,  ul  snpra  nicmini,  scissum,  sigiiium  in 

partcs  divisum,   siidariuin    nequo    scissum    neque 

ubUim  inveneriint,   nisi  quod   ciiam  in  co,  sicul  in 

pyiide,  modicum  forainen,  quantum  ficri  acu  pos- 

set,  vidercinr. 

Igitur  sigilli  fragmenla  :,tir'»  Iscrymis  ct  moerore 
multo  levanlcs,  pluiiiLitri.a,  .|..-:  sub  ipso  fuerat, 
capsellam,  inqua  sancloruin  rcr>-:i.i>a:  coaiinebanlur, 
liilum  in  iocum  posl  altcra  iraiiEposuiinus,  iibi  nec 
cura  diliceiiiior,  nec  Itimcn  deessct  conlinuum.  Non 


ei  illr.d,  nuod  conspecta  est  iinago  Domini  in  cruca 
pcndc.-.s  et  qnasi  vivens  amaras  rudlssc  lacrymas, 
illi,  qui  boc  vidcbal  in  mcnlein  lunc  venienie, qnia 
vidcns  Oominus  Jernsalein  llevit  super  illam,  qiii 
viJelicet  tanto  siupore  ac  iremoie  perculsus  est,  ui 
visionem  non  susiinens  nulabundovix  gressu  seso 
sublraxeril.  Verum  quoiiiam  dicit  Ecclesiasics  : 
'fempus  loquendi,  ct  lempus  tacemli  {Eccle.  iii),  su- 
persedeo  nonnullis  ct  visionibus  ei  ulTensis,  qtise 
lanlUin  nobis  pra-signavere  inalum,  pro  simililudine 
qnadam  illud  libi  Virgilianum,  mi  fruier,  ingerens, 
iiam  scliolarium  siudiosuses  liiterarum  : 
Sa;pe  malum  hoc  nobis,  si  mens  non  lceva  fuissei, 
De  cwlo  inctas  memini  prcedicere  quercus, 
(VificiL.  Ditc.  lib.  I,  vers.  \Q,  17.) 
CAPUT  V. 
Qtianquam  igilur  lam  cnormiter  confusi  lipccla' 
culum  quippc  facli  sumus  mundo  el  angelis  il  iiomi- 
nibus  (/  Cor.  iv;],  non  tamen  in  salicibus  Babyloiiis 
suspendtnius  orgaiia  noslra,  inio,  iit  scripium  esi: 
Jn  Iribulaiione  invocasti  me  el  tibernvi  le  ;  exaudivi 
te  in  abuondito  lempesialis  {Psal.  lxxx),  inuiliplica- 
viinus  laudare  Deum  supcr  judicia  jusiiiix  su«  v.i- 
riis  saiisfaciionuin  muJis,  qiios  propier  semelipsum 
habeil  acoeptos,  qui  penelraviicoelos  Jesus  Ciirislus 
Filius  Dei,  qui  in  diehus  carnis  suae  proces  suppli- 
caliO!icsq'JC  ad  eum,  qui  possei  salvum  illum  facere 
a  morle,  cum  elumore  valido  et  lacrymit  oferout 
«Tauditus  eii.pro  tua  rtverenlia{Hebr.  S). 


Ii.>  ftEIM:niS.  LALr\i:>/ll  LEOD.  MO^ACIM  ni 

Ne  dcscrtuni    pnptfrfa.  ««qiiftqiinqiie  rciii.-incrcl  A  siii|iiiii  lyiamnis ;  illc  inqiiam,   qiii    cicu^iil  flatn- 

ii::iiii  igiiis  Je  fi»rii:i(e,  liot  ciiam  Mu-^.i  iiicciidnim, 


rap;l;ile  nosiriiin,  id  cst  ru  ijns  ;il(r:rp,  (ir;iriiliiiii  .il- 
iniiiliiiiiis  prciiliolinini  :  IhhhdLi  Deo  xdcrifn  iuni 
laudir,,  el  rcdde  Allisiinio  v<tn  lua,  ct  iiivoca  me  iii 
die  (rihnlationi^,  cl  ernnm  lc  cl  lionmificabii  me 
{Psal.  XMx),  noc  noii  lircniin  cpisropali  iriiiiiis  :il- 
liirc  iiMJoii  iniic  usijtic  siipcrponinuis  sa(r:\liiiu  a 
floniiio  Tliic^vii  0  vciicraiiili  Lcotiicii^-iiuii  ipiscopo, 
Kl  r|uoriiaiii  ccclcsia  iiosii:i  iii  ^on.  ^ovcnibris  a 
«anctis  sacrala  cl  dodicata  csl  cpiscopii  Ilcginanfo 
vidcliccl,  Joaiiiio  rorliicnsi  aposlolicx  scdi.s  lcgain, 
rdcgrino  Colonieiisi  arciiicpiscopo,  \isiiiii  liiiiniii- 
lali  iioslra;  csl  (|uatcnits  pro  lantoruin  revcicniia 
cl  prarrogativa  Paltuin,  ncc  non  ci  priiiix  sacraiio- 
nis  pio  rcspcclii,  dciuio  ips.i  eadcm  dic  roconsc- 
crctiir.  ^ 

Proindft  levainus  oculos  nostros  iii  inon;cs,  iindc 
vcnial  auxilium  nobis,  iii  le,  o  bcnedicia  l)ci!Cili<  t.i- 
vutn  >'iig->  Maria,  dc  qua,  u(  scribit  Uaiiicl,  lupis 
;ibsciss:is  csl  siiic  maiiiluis,  qui  factus  csi  iii  inontcm 
inagnnm,  ila  ul  implerct  nuiversam  lc!rani;ctin 
ic,  0  Laurenli,  nions  craliculaie,  qiii  (ni:iiilo  iiiicr 
tormeiita  dclrilus,  inler  fljinmas  es  liiniclaciiis, 
tanlo  magis  cxcrevisli  nsquc  ad  roelcstcs  Chriili 
januas,  quas  irgrcili  solc  cl;irior  nicruisii.  iii  vos 
ctiam,  0  SaiiCti  onincs,  quos  \'.\  Canllcis  o.iniiccnim 
(iilccta  iliiccto  esse  proniinliat  montcs  aromatiim, 
niialcnns  vcsiroruin  odoribus  meriloruiii  jiixia  Za- 
cbaria;  (liclum,  effiindal  Dominus  siiper  douiuni 
lianc  ei  siipcr  i>abil;iiorcs  cjiis  spiriium  graiia;  ct  p 
prccum,  nt,  scciiiulum  cumdem  prcpbctam,  simus 
bcncdiclio,  qiii  niaicdittiHn  csse  iiiiiic  ceiisemur  a 
p;cciiio.  Siquiile:ii  li.TC  noslra  flagell.ilio  Jacla  esl 
inullis  in  scanduliim,  qiiasi  cl  ilieciicniior  lcir:x;  cl 
perambulator  Satan  Job  juslum  nbn  pcrcusscril ; 
Jesu  qiio:iiic  saccriloli  niagno  non  slcieril  a  dexlris 
iil  advcrsarelur  ci,  el  Psalmisia  noii  dixcrit  ;  Fui 
fn^ellalus  tola  die  et  cailigaiio  mea  in  mmutinis 
(Pnai.  LNXii),  iiinumeraque  alia,  (\\i:v.  possunlobjici, 
qiiando  nec  ipse  Satan,  quanlum  voluil,  sod  quan- 
tiiin,  ei  quomodo,  el  ubi  peniiissus  csl,  nos  iinpc- 
lierll  tUiiis  judicio,  cujiis  jiidicia  al>yssus  muUa, 

CArur  VI. 

Qiiod  evidciilcr  cuidam  ostensiim  esl,  qiii  siibsc- 


ct  ipsos  iii  <I;cii:i>nes  laii(|iiaiii  iii  Cluldxos,  qui  fe- 
roccs  iiilcrprelaittur,  rclor.-il, 

I*roplerca  iiiiscralioiiiwii,  lioiniiic,  (iiarum  rccor- 
dari  ap.qiiiiiii  csl,  laudaiionem  tiuuii  loqtii  os  no- 
siriim  saliilare,  siipcr  oiiinia,  qii:c  largiiiis  C8  iiobit 
scciiudiim  oiuliiuidiiicm  iniscriconlijriin  liiariim  : 
oiiinia  e:iiiii,  qiix  fccisti  nobis,  iii  vcro  jiidicio  fc* 
cisii. 

Ncc  vero  sil  supervacmim,  Jesn  Cl.ri.slc,  snccnlos 
ma^iic,  sarcrdos  iii  xlcrnum  scciiiiilum  ordiBcm 
Mi:Miisc<!ccIi,  quod  te  vitlil  quispi  iiii  rullu  «wccr- 
doiali,  ciillu  siip(:rca'lcsli  pbisqiiam  Aaron  glorio- 
siim,  ad  allarc,  qnod  niinc  vidcrii  iil  tnb<;riiaciil:im 
Silo  rcpiili;,sc,  iiiystica  quxdam  «»1  qiiaj  bUpra  bo- 
miiicin  siiiit,  sacramcnla  cclebras^-c.  Grat  ecclcsise 
slriicliiru  iiiiiabili  nioilo  iiiiiov;ita,  aromaiicns  oijor 
diffiisus,  cl.irilas  ul  civiias,  qii;i',  jnxia  Ajiocalj- 
pi  I',  noii  Ci:cl  solcncqiic  luiia,  iii  inccanl  inca,n&m 
claril;is  Dci  illiiiiiinat  cam,  el  lucernn  ejus  Agtm» 
ei>l  {Aiioc.  xxt).  Illuniinanli  ergo  mirabiliier  a  mon- 
tibiis  aicrnis  siippticciii  omncs  ftiii  liicis,  imploret 
ai(|iie  iinpciict  oiiinis  Fxdesia  baiulorum,  qu»temi& 
II'  I  Icsia  liOslra  beiiC.liciioiiem  ^cipial  et  ini»erl- 
cordiani  a  Cbri^to  Domi.io  ponlifice  suinmo,  salu- 
lari  vcro.  Amcn. 

CAPUT  Vlt. 

Fredeiico  in  Clirislo  '(imi/jnrj  \mico  t»ns  /?. 
Moncl  aposloliis,  non  alta  sap"'^.',  sed  buniibbiK 
coitseiuire.  idcirco  qiioiiiam  iiisiar  David  te  scio  bii- 
milem  in  liiis  esse  oculis,  nec  gciiero  ncc  scienlra 
exlolii,  sinuil  nec  vilipendcrc  .nmici  scripl;i,  qiiaio- 
libcl  simplicioris,  Libclluin  ad  le  ncbilcm  scri!>cre 
graluni  ac  pr:jecor(fialc  babui.  Qucm  vidciicel  iil  sic 
ruiilyicm,  ralio  diclavii  inateri;c.  Iluit  favorem, 
liuic  gralulalioiicm  te  impcnsurum,  prout  c;rleris 
solcs,  opusculis  mcis,  non  ambigo,  (amctsi  iiliiitas 
sil  in  cis  modica.  Scd  magnipendis  cliarn  minima 
pro  liia  iiidolcbona.  Nam  iiicdiocribns  qiioqiie  scri- 
plis  amicorum  beiiigirnas  .srcil  favere,  alienorum 
niabgnilas  ncscil  ignpscere.  Tr»bil  invidus  ad  cul- 
p:>m,  quod  emciiduiionis   niinus  fuerit  Iractum  ad 


nuo  Parasceve,  dum  maliitinali    iiora,  posl  vigilia-  D  li»^-'""- 


riim  et  oraiionuin  muiiia,  sese  in  terrain  piubilum 
qiiictiirus  coram  allari  quodam  dedisscl,  siiprn  se 
qiiod:Ui:niodo  faclus  vidil  ea  partc  acris,  qu:i  ful- 
incn  deci-ieral,  clarissimae  lucis  angclicam  colior- 
lem,  quie  ol)Siileril  da^monicsc  coborli,  iioslram  pe- 
nilus  in  conflai;ralionem  siicceiis:t:.  Scd  siculdcricit 
funius,  defecil,  sicul  fluil  cera  a  facie  iguis,  sic  lar- 
larcus  ille  lorris  a  facic  martyris  assaii  fiiniigaiis 
(jefluxii/ Nec  fuil  borridior  fiimiis  ille,  qticm  viiiii 
Isaias  implesse  domum  Domiiii,  islo,  qui  loliim  ila 
nionasterium  obfudii,  ut  ex  fiilgure  illud  accensum 
flcbiiiicr  discurreiido  perstreporeimis.  Scd  p!<)rtcio 
aiig<;Ius  faciei  Dci,  angelus,  quein  quarliim  in  ca- 
Miino  cuni  iribus  pueris  tjeauibulanicii)  viuii  ci  ob- 


Scd  babco  adveisiis  lc,  qiioil  cbarilaicm  primam 
Fcliqiiisli.  Sii|tiiilciii  puslqtiani  Sl:ibiilus  abiisii, 
posiqiiam  Slabnlcnsis  cffectiis  es,  nitlluin  mibi  nl- 
loquiiiin,  nullam  liiicrarun)  scbediilam  niiststi,qiia»i 
arieics,  ovcs,  viuilos  Arducnna  noii  babeai,  de 
quorum  solciil  pcilibus  coiilici  pcrgamciue.  Ei  quae 
lanla  fuil  Slabiilas  tibi  causa  vi<lcu<li  ?  illicne  lcgatu 
tibi  esi  slabulandoriim  cura  cqitorum,  qna  de:enlus 
liileraruin  ad  amicuni  ita  tcuus  subiiaxii  oBicinm? 
Sed  forsan  causabcris  onagros  abes^c,  qui  iuos  ad 
nos  dcporlcul  codicellos?  Adsuut  auictn  coinmean- 
lcs  phuiini.  Si  pr.cdones  vcreris,  qiiorum  ftrax 
Arduciina  esi,  e^^go  pcr 'alcs  mille,  qtioruin  supel- 
lcx  ad  insiar  sitGabaouitarum,  qui  iiiiicro  DOluer« 


»45  DE  DLDIC.  KCCI  tSI.E  S.  LALIltMlf.  14J 

I:  ibiiii  Ipsos  cli.nm  bostes  iiiclin.tre  ad  miscriior-  \      Qii.uKliti  :iiiieii)  iioii  rcsi.Tipseri8,  nec  Juos  saUc:si 
(i.in.  Ueiluc  ad  niemori.iiii  :  cMiiMfos  a   Saiiiat iuiio   (lcnarios,    iicc   a    iiol)is  \cl 

Caiilabit  tacuui  cornm  lalrone  tiuior.  sialmlarii  \ale  :iC(  ipios. 


REINERI  MONACHI 


l.inELLtS 


GRATIAKIM  ACTIONIS  AD    B.  LAIRENTIUM 


Sapn'  (Jedn^auone  n<)\a  cocIesicR  monasterii  $ui 


(D.  Bcrn.  Pezils,  i7'»(/.,  col.  197.) 


h 


C.4PLT  Pr.lMLM. 

Posi  Toe^H»  ronimoliODis  iingnae,  qiia  siij»cr  nos 
Uous  niajeslatis  iiitonmt,  qiiemnilniodum  anteriore 
<ligt  siiiiii  est  ril)cl!o,  noMc  ilta  nubis  vore  exci.iinan- 
dMiii  e.sl,  qiiaiH  a«<livit  post  sc  Ezecliiel  sancins, 
»orem  similiier  commoiionis  tna^iije  :  Beneduia 
ti'oria  Domiui  de  loco  sho  {Eiech.  iii)  Ad  tninn  si- 
<|)iiJcm  redi  ti  locum,  o  Lsnreoli,  a  quo  pcr  se- 
pein  iiictises  ac  Ircleciin  dies  nostris  releg.nins 
uirfii.sjs  eKsuhrveras.  Proinde  oi  ms  ui  Derxtopi  ver^ 
tr.iii*git'S>>ores  pcr  liaiic,  tui  exsilii  nioritm  oflonsjc 
Tiiiiiiaii  satisfacere,  sanctuin  deniquc  sepiiroimcin 
K|tiriium  iinpeiisius  obsecrare  non  desiiiiiinis,  el 
qiiasi  sepliiplum  nosmotipsos  variis  popnitenilo  mo- 
ili;>  puniviiiMis.  Tiiis  igittir  :iverljs  ineriiis,  ne  (ali 
uiterius  pl:>g;a  reri^HHur,  a  se|it(Mi)  deniqne  p'agis, 
quae  scribuniur  iii  Apocaiypsi  novistintcv  (Apoc.  xv), 
<|(iuiii.iiii  in  illls  coiisumiiianJa  esl  ira  Dci,  tuo  de- 
feiiSOiiHir  |t:iiri)r:iiio.  I{oiic(lictiis  ilaqiie  Dominus  cx 
Sioii,  ({III  liabitjl  iii  Jcnisuleni,  (jiiia  litei  fuoris, 
0  |ia(ro!ie  cxorubilis,  avcr!>u>,  soloinniter  tamen  ad 
pii^iiiiiiiti  e.".  Iiubi(:i<  uliiii)  rcversus,  iil  noii  solcm- 
iiii.ie  spic(:iciilo,  nou  cluriore  triiiinplio  a^  suam 
ti<r  cxbilio  rcilierit  sctlem  <  l:iris>iiiius  ille  Chrisli 
<lil<'(iiis  liiloliiiiii  proclamaiUibus  populorum  cboris: 
Jlenediclm,  iiui  vtull  iii  nomiiic  Domini;  Rotanna  iu 
iXceLii  (l/(irf,  jci). 

0  l.iiiip;i(le  bulari  spli-ndiJiurcm  nobis  illam  fu- 
ccnr,  tmn  iii  Noiias  No^embris,  (\wx.  vcleris  dics 
fticrst  JcJicuiionis,  aJ  novain  JeJicalioiiom  convc- 
iiil  iu  ecclislaiii  nosiram  magiia  devoiioiie  inagna 
poptili  miiUiliiJo,  cl  aslanle  tuni  monachis,  clero 
alibuiibiisque  leliginbis  anlisics  LeoJiensis  Jt.mnus 
HoiuCus,  vir  aiiipiissiin*  nobilit.ilis,  ccclcsiasiicje 
fvseciilus  esl  sacraiionis  niinislerin,  luin  pio  Jis- 
cur>u  ,   lain  spcclabili    occursu.  ac  sl  Jesum  iaccr- 


B  Jotem  magnum  nuilaloriis  cl  cidari  munda  ccrnere# 
inlloraium. 

CAPUT  n. 

QuoJ  fiieral  igilur  Jesolatum,  flt  aliarc  coiisola- 
itmi,  s:iorosanclis  renovalur  mysieriis,  aqua,  oleo, 
clirismate  liiariim,  Clirislo,  aJ  instar  plag.iruin  si- 
gnatiir  a<;  Jc.Iicaliir,  C:»pseIIa,  in  qua  Jtilcissimuin 
iiobis  man,  iJ  csl  martyris  rcliquix  conliiK^bantiir, 
cuiii  jiib.Iis  corJiiim  Jcvoiis  et  l.icrymarum  o  lora- 
mon;i8  reportattir,  Ha>c,  inquam,  iir:ia  Moysi  aiirea 
i)o!.is  prelio^ior,  in  prisliiium  rclocatiir  sacrariolum. 
Sii;illiii!i  siipcrinJucittir  marmorcuin ,  cl  finnaliir 
lapis  bonoilictione  j;im  el  nnciione  no;i  niiiius  s:i<cr 
illo,  ciii  Jacob  iji  Bclhcl  supeifiulil  oloiiin.  Ni;c  aiv? 
C  gelos  Jcfiiisse  sanolos  creJimiis  beiiij;nuniqtie  Jc- 
suiii,  qncm  iiiixil  Dcus  oleo  l:Llitiai  pr:c  consortibtis 
giiis.scala^  imii.vum  rcpropiliationis  Josiipcr  beiicJi- 
xissc  as(:)nlibus,  acccplasse  liJem  el  vota  sioiit 
tinguciiiiini  narJi  pislici  prctiosi  aromatizantia, 
quol  siiper  capui  ac  peiics  cjus  p(cniicns  efftiJit 
pretiooa,  cujus  cx  odore  miro  lota  esl  Jomus  re- 
ptcia, 

SubiiiJc  crgo  in  vocc  exsultalionis  ct  coiifessionis 
cnniaviiniis  :  Tembilii  etl  locus  isic,  liic  domus  Dei 
esl  el  porta  cocli  el  vocabitur  aula  Dei,  obtuliniusquo 
sacrificium  laujls,  sacrificium  quasi  vespertintim, 
qiioJ  te,  0  Laurenti,  passo,  tc  in  vcspera  scpnlto 
Justinii.s  obiulit  prosbYi.er  sanctiis ,  panein  vii;c 
«lernae  ctcaliccm  salntis  perpetuae,  de  quo  laciy- 
maliiti  communicatu  partlcipaii  sunt.  qiii  adcrant 
omncs  Cbribiiani,  stiper  le  gemcnie^  ut  columbx, 
miirmuraiiles  in  corJibu?  suis. 

;->all;iV(.Til  (|uiJcm  lotis  viribus  cgrct.'i'is  ille  psaU 
lO.sDiviJ,  |.(;ic  issorit  in  orgunis,  <)biulerit  boioc^n- 
,13  pi  p.icil-ca,  ciim  deJucere!    ircain  Ooinini  i-nr- 


147  REI.NliUl  S.  LAlltE.M 

litiiuiki  iii  laliernnciihiin,  qiioil  ti.-tciitJcrat  t\,  iiiii-  A 
vcrst)  Isin<,I  persoiianle  in  jiibilo  cl  claiigore  biic- 
cin;c.  Ucx  quui|ii<;  Snluinoii  ciim  canulciii  iiiai,'iiifice 
IrmismiKrarel  arcam  iii  onirnluin  icinpli,  in  Saii- 
Clum  baiicloruin  snb  ;»l:is  (•iicriibiii,  ariclcs  ni.icla- 
ril  alqiic  viMiIo<..  No.s  cti.iin  jtixia  0->oc  projilietaiu 
rcJdiilinius  viiulos  labioriiiu  nostronnn  alriiie  inu!- 
limoilas  pralinruin  ;>clioncs  vclut  .-^rictuin  adolcvi- 
tnus  nJipcs.  Aneiein,  inqnit  !>oiiiititis  ad  Moyscii, 
iunies,  qnem  cum  maclavcris ,  futides  de  saiii)uine 
ejiis  ciica  aUnin,  el  coiiciiium  alque  lolum  o/feres 
(o!um  in  iticensuin  super  ipsum  nliare.  Obluiio  est 
Domino,  odtor  tuavi&sinuts,  vicllma  Dei  [Exod.  x.xii). 
Quisquis  cum  Isaac.  patriarclia  bonuin  seiitire 
oiiorem  potes,  senlies,  (|i!od  arictis  liujtis  inslar 
LRurcniios  olfactui  divino  reiloleverii.  Plane  el  ipse 
aricj  spirilu  conlribiilaio  et  ccrde  contrilo  sagiua- 
tus  valde,  qui  mullipiicibiis  toraienlis  concisiis, 
Lnplisinoqne  lotus  martyrii  ab  eo,  apjud  quom  csl 
/oiis  vitsc,  ad  ultinriuiii  obIal;is  est  aique  viclin>atus 
sujier  arani  craviculx,  a  loto  snarsim  corpore  in 
carboncs  decurrente  sanguineo  liqiiore,  de  quo 
odoratus  eslDi/ininus  odorem  su.ivitalis  tanqiiam 
de  sacrificio  Noe,  qui  requies  interpretalur.  Et  qni- 
dem  subsannans  in  Sanctiim  subsannai.ione  Decius 
el  frendens  super  eum  dentibns  suis  :  Dale,  Inqnit, 
lectum  ferieum,  ei  requiescat  in  eo  Laureniius  con- 
lumax.  AHatus  esl  auieni  leclus  ferrcus  in  mod^im 
craliculae  cum  costis  iribus  desuper,  quo  sancls 
Trinitalis  agonista  invictus  :  Kcce,  ait ,  misQr,  „ 
assasii  unam  partem ,  rcgyr;t  et  aberam  et  man-^ 
dnca.  Carnifex,  qui  ponebal  morticina  servorum 
Dci  escas  volatilibus  cocli,  carnes  sanetoram  besliis 
lcrrae,  mirabili  odore  affecius  cst  nidore  gravissiino 
carnis  adustsc;  quia  qiiod  (ideiibus  in  vilam,  hoe 
sibi  factum  est  in  mortem. 

Nec  vero  siderei  vultus  coruscameirssterns  fiiius 
roclis  snflferens  cuni  Vaierinfio  complice  abslritus 
el  conrusiis  Tibcriani  sese  in  latebras  pal;itii  ul 
liicifsiga  proripuit.  At  vero  Laureniius,  qui,  ut  ait 
Psalmista,  jsm  in  iuiniiie  videret  lumen,  qui  tolus 
iiilenderct  ad  iliud  Isaiae  :  Oculus  riGn  vidit,  Deus, 
ttbsque  te,  qu<B  prcrparasli  exspeciantibus  le  {Isai. 
txivi,  vullu  vernans  pulcherrimo  :  Graiias,  inquit, 
figo  (ibi,  Domine  Jesu  C/insic,  quia  merui  jaiiuas  D 
tf.as  ingredi.  Igiiur  in  eodem  Noe  verus  requrevil, 
obdornHvi»,  inquan»,  in  Doniino. 

CAPUT  ni. 

Hic  revera  meriiis  non  impar  Stcphano  tan)  a 
Jerosolynia  quani  et  a  ConstaniinopoU  causis  inter- 
pellaiitibus  oppoi  tunis  proiomariyrem  allraxit  eum- 
dein  ad  Romam»  ul  uilo  requiescerent  in  sepulcro, 
guibus  fuerat,  iinoesl  cor  u/ium  et  anima  una{Ac(. 
iv).  Sed  quo  sensu.quibus  atlentaveriin  lioc  verbis 
edicerc?  lllo  milti  dicto,hic  utendum  est  poelico  : 

.^onmilii  si  oenlum  linguce  sint,  oraque  cenlum.^ 

£}igna  rei  lanlae  valeam  prceconia  ferre. 

)'iaiu  Laurenlius,  o  inaesliuiabilis  dilectio  ciiari- 


il  LKOD.  MONACm  U8 

laiis!  sesc  in  blu:i  vcriil,  et  ilimidium  reqiiictionis 
i>ua;,  id  csl  scpulcii  paileni  a^tjua  porlione  tanl') 
paitiius  est  colixrcdi,  osicn.tuinquc  esi  quod  hxre- 
dita->  iixc  prxclara  Cbsel  cis,  qiiibns  lani  be:it3;  so- 
dulilalis  cecidcrant  fiiiics  in  piu;'l;tris. 

Veriiiii,  iit  it.)  dixcriin,  o  iiiiriiin  inirabilel  quia 
diiiii  ad  corpora  vcl  reliqiii;is  sanclorum  niorinis 
vila,  sanitas  xgrolis  soli:at  tiilcidiim  iiislaurari, 
quiciniq:ie  lantiiin  LatirciUii  cxiisinin  corpus  vi> 
dorc,  lanqu.im  exaniinrs  .st.Ttim  cctidcre,  iicc  inlra 
dics  10  siipcffuil  iilliis,  qni  nioric  iioii  fiierit  exc.ii- 
plus.  Cur  auteiii  iioc  accidcril  liiiniano  investigari 
seiisu  non  polcst,  cum  dicait  Apostolns  :  Qnis  eiiiin 
coqnovil  sensum  Domini  {Ront.  xi  ).  Cujus  iiiitiis 
pryfundas  esse  cogiiationes  dicit  ct  Psalniisla.  Lsl 
autem  stipra  liominein  fllios  vilx,  quorum  spirilus 
in  coclesli  jam  gloiia  Clirislns  incirubiliier  digiilA- 
cavit,  velle  carneis  vidcrcoculis  niaxiine  iiidignos^ 
Qnapropter  tanlo  niarlyri  qtianlu.u  reverenlix , 
quantum  debcatur  honorificentix ,  hinc  xsiiiuau- 
duin  esl. 

Ncc  meam  ipse  debeo  reiicere  iniseriam  ;  qni* 
dtim  uli'jiiaiido  coinitse.'idalas:iMhi  quurumdam  san- 
cioriitii  •.eliqiiiaspubijce  vidcri  Ql  tjactari  exposuib- 
&eni,  lanto  mcintbrcram  siim  treniore  subUo  rcdur<> 
gutus,  quod  incauieSam  paralysis  raeam  viuJicasscl, 
iiisi  pcciiiientiai  moi  antidoluai  succurrissel. 

Ca-terum  quod  in  Canticis  canticorum  sponsa 
dicil :  Dikclus  meus  candidus,el  rubicundui  [Cam.  v), 
boc  itiiiein  tu  diccre,  o  1'ioma,  potes  ;  Dilecii  mei 
candjdi  et.  rubicuiidi.  Q:s£.  lilia  enim  Stephano  et 
Laurentio  caadidiuca?  (Jucs  rubicundiores  ro;>a^  a 
pigmentariis  consiix?  Quae  ^roiuaium  sreole  re- 
dolenliorcs?  mirx  ccnfeclioni&unguentura,  cujus  e( 
ipse  fuil  dlclator  Doiniiius,  qua  eliain  dictante  un- 
cium  est  taberuaculum  et  arca  lestameoti  omniaqu» 
ulensllia  ejus;  de  quo,  inquam,  unctus  est  Aarou 
et  Slii  ejus  ,  thymiama  ,  quo  uti  alieno  non  Ucel 
quod  Sancium  sanctorum  esset,  paradisi  tloribus 
lantis  nec  odore  suuvius,  nec  fuii  sacraiius  saa- 
ciitaie. 

CAPUT  IV. 

Bura  eniro  esset  tnventum  sacraiissimum  beati 
Siephani  corpus,  ait  inventionis  ejus  relaior,  terraj 
motus  factus  est  magnus,  tantaque  saavltas  et 
fragrantia  odoris  inde  egressa  esi,  quantam  ouilus 
hominum  sentire  unquam  potuerit,  ila  ut  puiare» 
nius  nos  in  amoeniiate  paradisi  csse  positos.  Et  da 
ipso  siquidem  odore  infinni  sepiuaginta  tres  a  di* 
versis  sunt  incommodilatibus  sanati.  Nihiloti/inus 
et  scriptor  iranslationis  ejusdem  a  Consianiir.opoli 
ad  urbeni  Romain.  Aperto,  inquit,  luiTiulo  cjus  laniat 
tamque  inici  et  suavissimi  odoris  abundantia  pro- 
diiij,  ut  qiii  aderani  in  illam  coelesiciu  jam  se  pa- 
triarn  transiatos  esse  puiaient. 

Incc  vero  rainore  odorisgraiia,  nec  impari  virtu- 
tum  mirilicentia  spiiavii  aiquc  effulsit  illa  be.iti 
LaurenUi  sagina.  quf  nobis  ab  urbe  Rorja  divipv 


I 


119  DE  DEUIC.  LCCLESLf:  S.  LAURENTII.  «^O 

l!is  provchii  tempore  ooinni  Dicwini  Lcodienbiiim  A  inciihini  :  libi  pro|>ler  iinniilit..lcrn  illiistrato  |)Ooi:il 

c;iiscopi,  cl  prihit  Ecclcsix  tiiijus  .iljlcitis  Slcphani.  in  cipitc  Ctirislns  cor?n.tin   dc  IjpiJc  prciioso,  cui 

(}iiOii  cli:ini  (li!i<^(Milor  a|)iiil  iius  iiaiif-liir  ilcscii|iluii),  qiK^iiiudinudnin    li:)[)Ctiir   iii    Job    iicc    lopuzius  dc 

i:leo(]iie  di(  la  pniis  snpcisedoo  ilicc  c  riirsnni,  prx-  .•E.liiopi:»,  i;co   saidonitns   lapis  prcliosissiinus  vc! 

seriiiii  qiiol  ci.uo  di^rsla  vili  «;lisciir;irc  siylo  c^scl  sappliinis  qucaiil  ad.cquari  ull')  inodo,  el  linclis  iti 
tcnicrariutn.    Ul   ntlipi^ain    i.inion    lircNitcr  :  \iiiiu 


Doniiiiicx  Incarnalionis  t0(>3,  a  dio  .-tiilein  priiitx 
dcdicalionis  nostri  C(jciioliii37,  ivliliis  Jiiiii  l.^^nloriii- 
niiis  dil.ili  tlicsniiro,  cmn  tain  prcliosuiii,  lain  do- 
&i.liTaljilc  pio'iius  ad  iios  ost  porlaliiin,  iiobisque 
collaiunt  prxsonll  iiiaxiiii:j  r  joij  ;ic  popiili  Dcuin  et 
marlyiein  iiuigiiificaiiie  frci|nciitia.  Suleiniiizaliir 
proiiidc  a  nobis  dics  ista  qnolaniiis,  duloe  nc  piiiiii 
incmoriale  spirnns  tain  rcdulcnlcr  nicnlibiis  piis 
qiiasi  flos  robariiin  in  diebus  vernis,  ct  qiiasi  llius 
rcdolcns  in  diobus  aesiatis. 


dic  colorilnis  oinnino  prcliosiore  es  purpura  donn- 

tus,  ab  iilo  sciliccl  Rogc  rcguni,qui  sua  fuil  in  pa&siono 

clilainyJe  coccinca  purpuralus. 

C/VFUT  V. 

Et  planc  quidi.veras  inlereistinclos  lapides,  lioc 

esl  inrKlcloS,    positus  :  M«a  nox  obtcurum  non  ha- 

bet,  sed  omnia  in  luce  clnreuunl,  qiii  lola  in  nain< 

niis  iiootc  agoiiizavcras,  lyranno  diceiile  :  .V<>x  ina 

iri  le  vcrsnhilur  cum  $upplicii$,  malutino  coni5canto 

liioircro  ad  diein  ct  rei|iiie!U  veram  Iransisti  dicenla 

'^  libi  dosideralo   cuncils  geiitibus,  diceule  libi  Cbri- 


Verumtainen  ul  scriplitm  csl  in  Propliela  :  Fr7io«  sto  colliutn  xternoruiQ  desidcno  :  Veni,  Jcsidura» 

ftiutrivi  c!  exn!u,vi,  ipii  aulem  coiiiiiunenies  ipyeiie'  lor  boiie,  vcni ;  desideranl  le  angeli  mei,  qnonlaii) 

ri(){(  me  (Isai.  i),  (|niilani  nlii|uando  c\  senioribiis  assatus  non  negasli  ine,  probalits  confcssus  es  me. 

iiosirisfirinavcruntsibi  scraionetn  nequain,  uiascr-  jSam  ci  auro  puriorem  obriio,  el  omiii  clariorcm 

pcnle  antiqno  supplant.ui  acuerciil  el  ipsi  lingnas  carbunculo  te  cuidani  oslendere  es  dignalus,  ulpota 

»uas  sicul  scrpoiiiis,  diccrcntque  islain   supciDuo  qui  luccs,  qni  ardcs  ul  serapliim.  Setl  scriptn:»  est 

celcbrilaicin  ficri.  Caud;iiii  draconis  partein  stclla-  i„  Tobia   :   Sacramenlum  regit  abfcoHdere   bonuut 


ruin  dicercs  iraxissc,  ouin  niinores  ciiuiu  siinplici 
liKcnles  oculu  eatcnusobsCur.irinl  cl  posl  sc  Iraxe- 
rint,  ut  codein  siipcrvcnienle  foslo,  dcbili  culiiis  ac 
fe^livn:  serviliiiis  frnudarcnl  palionum  lionoiifi- 
cenlia.  Cum  vero  aeris  essel  tuiic  inagna  sirenitas, 
lanla  iuliorruil  vcspcrasccnlc  leniposlas,  quod  pruj 


ssi,  opera  aulem  Dei  levelare  el  confiuri  homrifi- 
cuin  cit  (Tob.  iii). 

Uefcrebat  igiiur  nupcr  |uvenis  quiJain,  quol 
c.ipius  a  qiiiliusdain  fucrit  nploribus,  qui  rcbns 
suis  iiiliiatiics,  gravein  pecunix  sumtnam  ab  illo 
exfijcreiit,  qucm  et   vinculis  el  inedia  per   :)Iiqiiol 


lonitruis  liorribilibus  ei  conisris  locus  isle  profun-      dus  confeccrani,  el  deloco  ad  locuin  lrajicicbai:t 


dari  ac  subversum  iri  putnrciur. 

Zolalores  proinde  noiiri  ex  sua  iiigr.ililuciiiiu 
proicrva  coniriti  ct  coiifusi,  cuIpanHiue  allorulris 
accusaiiles  a  synnxi  ves|iertiiia  omisbX  rcstivilalis 
ofScia  repeiieriiiil,  leinpcrala  evcsli;;io  tcnipeslalc 
et  conquioscci.lc,  Dctesiabilc  profoclo  csl  viiium 
iiigraiiludo.  ilatic  et  ipse  C.Ii:isius  Doio.inus  in  no- 
veiii  leprosis,  qui  gcitiis  eraiii  Judaicic,  iiipioban?, 
uuius,  qui  eral  Satnaiilaiuts,  grnlias  agciitis  grali- 
luJinenicoinnicndal :  Sonne,  iiiquicns,  iionne  decem 
mundaii  sunl?  el  novem  nbi  sunl  ?  non  cst  invcnlus 
qui  redirct  el  laret  gturiam  Deo  niti  fiic  aHcnigena 
(Luc.  xvii).  Ergo,  gralissiincniarlyr,  grale  accepe- 


in  lurri  postromo  .salis  alla  concluscruiit,  peilcs 
arctissiiiic  iliius  in  cippo  conslringentes.  Jacebat 
crgo  niiscrriine  affeclus  ac  pcrvigil.  Sciens  vcro 
vigiliam  passioiiis  lunc  csse  sancli  Laureniii,  lo  :i 
nieiiiis  contraciione  mariyrem  iDlerpellabal,  cnm 
scnsiliepciile  conculicippum  alquc  iaxari,  cujus  crat 
lani  vai^ia  tnoles,  ul  illum  dxdali  quondain  laby- 
riinlio  dcslinatiim  sulTecissel  Minolaurnin  coliibcre. 
ila  oxlraclis  pedibns  accessii  ad  feiicsirani  lurris, 
circun\spicie'balque  ulrum  vaiuissct  sine  pcricula 
dcsilire.  Dillidobat  qnidem  praPcipiiio ,  sed  plus 
coiiridobalniariyri.  Iiaque  ab  alto  se  misiideorsum, 
ei  viiliiic  subvecius   martyris,  direclusque.  ducalii, 


ris,  quod  quidain  luistain  sedulo  asscderuiilrcliquiis,      qu;iu<j'jain  cssel  viaruni  ignarus,  tamen  tulo  ad  nos 
totiesscrinium,  iii  quod  erant  ab  allari  Ir.uispobilx,  jj  iiiiiere    pervenil  ,  quoe  sibi   accideranl  eiiarravii. 


amplesali  suiil,  affccinosaq-jc  figcnies  oscnla  infun- 
derunt  lacryniis ,  lanquam  vidcrent  cl  inanibus 
iraciarciit  arcani  fcsiaincnii,  quani  apcrlo  coelo 
visam  esse  iii  l«mplo  Domiiii  dicil  in  Apocalypsi 
Joanncs.  Sed  te  boc  attendissc,  te  boc  acccpiassc 
fusa  inierJum  dcsnper  liix  dcclaravil.  Lapidibus 
igiiilis  cquidem  ab  igiic  .isccndisti  in  iiioiilcui  san- 
tluin  Dei,  de  quo  projeclus,  de  quo  perditus  fuit 
cberub  illc  antiquus,  ad  quem  Duininus  pcr  pro- 
pbctam  :  Omnis  Inpis  preiiotus  operiinenlum  tuum, 
mrdiut,  topanus  et  jaspit ,  clnysoHilius  et  onyx  el 
beryllus,  cinbunculus  et  tniaiagdus  (ICzccli.  xxvm)  ; 
Lmifer,  iiiquaiii,  ille  qui  niaiie  oricbatur,  propler 
supeibi.im  ob.^cuiaius  uuii   porJi.lit  culius  opcri- 


Mos  juxia  psalinograpbum  nomen  Doinini,  ^iii 
educitvinctos  in  forlitudine  (Psal.  Lxvii),  alte  coii- 
crcpaiido  iiivocavimus,  cum  ille  ad  majus  aliare 
acccdens  vovit ,  ut  quoad  vixerit,  suam  annuali- 
ler  oblalioncin  sancto  dcpendut  in  graliarum  aclio- 
nein. 

iioiii  aliiis  ab  iniquis  capius  atque  im  compedefD 
coiij(.-lus,  iiisi  darel,  quod  eiigebatur,  injuriis  aii- 
gebatur.  S|iopondit  tandem  se  daturum,  et  abso- 
luius  uxorcm  pro  se  suam  vadem  reliquii.  In 
conipodem  pro  niarito  niulier  conjccta  est.  .Vderai 
fosi'111!  S.  Laurcniii.  Qucstibus  ct  dolorc  laciy- 
iiioso  iiiiscra  pcr  loiain  ferc  noctem  impo.lunH 
Laurenlio   sanciupj   inclamabai,  ranct'ini  obiesia- 


IM  ntlNKUl  S.  LAIUEMTII  LEOD.  MONACHl  i3J 

biWiir,  ciim    siibito    ilissiluisiC  boi;iiii    i»iral:i    csl,  A  xvo  .    Bemdicta  gtbna    Uomini  de  loco  tuo    Anicji. 
Iinimorpic  iisa   virili  fam  hiimcro  imposuil,  cuni  ea 


profiigii,  qii.uii  <l  (oiilinuo  p<;r  niariiiim  gralias 
agcnl<*m,  snii(.'to  liaurcnlio,  (|ui  soivisscl  coinpcdcs, 
<1csiiii.ivil. 

Vciiit  ctiniii  pncrcnm  boia  (Iciiiictns  a  pntrc , 
<l»omoilo  el  ipse  soiinus  sit,  ct  ad  invocaiionem 
niarlyris  in  ipsins  lc  .to  crr^ptiis  <!c  inimicis,  iiino- 
tiiit  coram  ipso,  Uiide  cl  iioLiscum  popnlus  dcdit 
laiidcm  Dco, 

CAPLT  VL 

Iffilur  .T  prlnia  (!c(.'i(a:ionc.  hiijiis  ccclesi;c  nd  so- 
ciiiidam  (ledicaiioiiem  aiini  siippiilnninr  loi,  ab 
.iniio  aulciii  Domiiiica  Incarnalioiiis  1182.  Deniquc 

XI  Kal   Apiiiis  divitia  fuimus  animadvcrsione  pla-       .  ,  .       .  . 

g.ili,  scd  eodom  niliilominiis  annu  iv  scilicet  Nonas      1"<^''  'Jc  snpra  diclo  luctaiorc  propliela  dicil  Osec 


EPILOGUS. 

yf^qiiiim  c«l  prwterea  illius  mcminisse  pracoor- 
dialiicr,  illum  adnotassc  celeliriicr  cujiis  inaxime 
impensis,  cujus  pra^cipiic  cura  ncccssarine,  qiiam 
(^xscripsi,  pl.Tgae  sanilas  cst  ntcnpcraia.  Paicrr.iini- 
lias  nostcr  doninus  abbas  iioslcr  hvcrelirus  (|uan- 
tnm  inslar  sancti  Jacob  liiclatus  sil  cnm  Anpclo, 
quantnm  precilms,  lacrymis,  aiquc,  iil  ila  dicani, 
bradiiis  clocmosynarum  insiileiil  Clirisin,  piuiii 
fiicril  momoralii.  Se4  Lonaruin  sine.:rilas  aclionum 
adiilalionis  non  rcqufri(  riiciiin  quaiidoquidcin 
scriptum  csl :  Lux  Dei  eti  beue  agentit  renigiHm 
{Eccli.  I.).  Tamcn  dici  de  ipso  polest  noii  teiiKtrc, 


Woveinbris  divin.i  miieralioiie  sanaii.  Uiijus  sana- 
lionis  Ia'liiiam,  lioc  est  (ledicalionis  solemnilalcm 
exeniplo  Salomoiiis  vel  Machabaeorum  per  8  eginius 
ilies,  a4iju(\  ul  scripium  est,  obtulinnis  liolocausl.i 
precum  et  salularia  laudis  iii  canlicis  ?p  riMJalibiis 
cl  graliaruin  aclionibus  tanqiiani  in  vasis  niiisico- 
rum  (liversis  conlilentes  Domtno,  quoninm  bcniis, 
quoniamin  sccculum  misericonlia  ejHs{Psal.c\x\\). 
Dicil  aulem  Jcsiis  liliiis  Siracli  :  Ctorificantes  Do- 
■ininum  qunnlnmciinque potueriiis,  supeivalebil  adliue, 
et  admiiabilis  magni/iceniia  ejus ;  bencdicenles  Do- 
minnm  exnliale  illum,  quanlum  poleslis  :  niajor  esl 
tnint  in  laude ;  exnltaules  cum  replemini  vinute, 
ne  Ittboreti»,  iion  enim  pervcnietis  {Eccli.  l). 


Jn  forliludine  suu  direC.us  eil  cum  angelo  et  invaluit 
ad  angelum  ei  confortalus  etl,  (leiit  et  rogavil  eum, 
in  Delliel  invenit  eum,  el  ibi  toculus  e$t  nobiuum 
{0><e.  xii).  /;i  Betliel,  iiiquam ,  quod  domut  Dei 
sor.al,  in  donio  scititel  oralionis  iiivenit  inagni  con- 
silii  angcluni,  nempo  qufcl  dicil :  Dumui  mea  domut 
orationis  vocabilnr.  El  t^t  toculus  ett  nobitcuin 
misi^ricordiam  posi  judicium,  ul  Ecclesice  iniuerel 
Leodicfisis  angelum,  id  csl  episcopum.  Sacerdos 
eiiim  angelus  Doinini  exerciiuum  esl,  qui  n(jsiro- 
ruin  (iredine  peccaiorum  arefactx  ut  liederam  Jonx, 
reformarct  nobis  novx  dedicationis  viridem  alqua 
floreiitcm  stalum.  Circa  cujus  instauralioiiem  Eve" 
Q  rclinum  abbatem  ila  spectasses  ofliciosum    quasi 


Ergo  quoiiiani  reposila  cst  corona  capili  nosro,      Martbam  satagentem  circa    frequens   Chrisli   mi- 


id  est  majori  allari  rcddila  est  sua  consccralio, 
wc  pcrvonire  possumus  ad  condir?nam  laudcrn  et 
graliarum  aclioDom,  lu,  o  sancie  Laiircnli,  procide 
cum  vigihli  quaiuorscnioribus  de  Apocalypsi  anle 
scdenlem  in  ihrono,  al  adora  pro  nobis  vivontem 
iii  ssecula  sx'culoruui;  niille,  iiiqnani,  luorum  coro- 
lijm  merilorum  anle  Ibronum,  adjdncloque  ad 
preccs  mirae  clianiaiis  summas  ad  Denm  gratix 
Slephano,  quemadmoduni  in  cielo,  sic  etiani  in 
scpiiicro  tibi  mirabiliier  conjuncio ,  exora  cum 
illo  et  impeira  nobis  servienlibus  hoc  in  ioco  luo, 
quaienus  digne  possunus  diceie  omni  saeculorum 


nistcrium.  Simon  Oiiiu;  filius,  sacerdos  magnus  a 
Jesu  niio  Siruch  prxdicalur,  qnod  in  vita  sua  suf- 
fiiiscrii  domum,  quod  iii  diebus  sui»  corroboraveril 
templum,  quod  iu  sua  elTulserit  genle,  quasi  arciv^ 
intcr  nebulas  glorije.  Serio  possunt  ha;c  cadem  at* 
nosirum  derivari  Everelinum,  quandoquidem  el 
hiccrna  supcr  candelabrum  posila  omnibus,  qui 
sunt  in  domo  Dei,  esi  conspicua,  el  in  Evangelio 
iegilur  :  Unaquoequc  arbor  ex  fruciu  siio  cognosci- 
tur.  Denique  aprimoabbale  Lujus  Ecclesix  abbas 
ipse  esi  novenaiius,  qiiem  noveni  esse  ordiiiis 
angelorum  consorlem  el  cupimus,  ei  oraroui. 


REINERI   MONACHI 

BKEVILOQUIUM  DE  INCENDIO  ECCLESI^E  S.  LAMBERTI  LE0DIEN5IS. 

{Vbi  »Kpra,  col.  207.) 


§  1.  Graviel  diiiiina  detenius  infiiiTiitaie  disiiili  ""»  Circuiior  lerrae  el  perambulalor  insidiosus,  ciijus 

lunc  c.s.ine,  iVrdres  iiwi,   saiisiaoere  voluoiau  -e-      inbiabiiiias  et    vagajo   sempor    intendit,    t.emper 

51'-.^  ac  peiuioni,  sciiicet  ul   persirmgajn  jrevuer      grassaiur  ad  nocendum ,  ille,  inquam,  qci  um  do 

2iatnii;B  iiiaiignitaicm,  qiia  nob   jn  commune.  la  est      ienier  Job  sanctum  percussii,  nec  no.sira  equid(>m 

clcium  ci  i>opulum  unpeiiit  ?raviler  ei  concussii.      a  percussionc  abstinuit,  dum  malr«m  nosiram.  \i- 


155  LACRY 

ileMtel  ecclcsiam  sancli  LaiKbcrli,  nec  iioii  aJ  nilij- 
juiit  ilcJiicere  per  lJitliiiii,qiiOil  viJi^lis,  iuceiiiiium, 
mMdiiiiniiis  est. 

§  II.  Aiinoab  lncarnalioiic  Diniiiiii  1188.  iv  Kal. 
M:'>ii,  qiio  dio  S.  Ljiiiliorli  ccldtralur  (raiislajio,  :ij 
priinani  s.  iliccl  siibseoflj;  isooiis  vigilian»  igi:is  a 
iloino  proriiinpeiis  oiijusilain  caiioiiici,  oirctimpo- 
sit;i>  «Kimos,  Jeiii  clanslrum  ol.iuslr.ilos<nie  onioinas 
ropeiile  oorripuit  ot  absumpsil ;  iiiMiiunnpie  tl.uino- 
iiira  ex:ifii!aiioiie  iDvalcsoeiitos  naniinx  luo,  sancie 
Laiiilierle,  monabliTio  incnbiicic,  el  tecla  iitiainvis 
lonvestiia  J;ii^ciiiissiine  pluinbo,  amba.sque  lurres, 
iii'C  iion  pi  palaiiiiiii  veuis  cuni  Eoclesia  sanctaruui 
vir^imim,  i)oniiiillisi)iie  oiri  iim  inaiisioiiibus  iiigcnli 
conniigralioiic  riiina(|iie  tlejoccic. 

ileu  (|uis  i.on  d  i  cie.  qiiis  a  gLMnitu  et  laciymis 
ibbiinere  pou  l  siipcr  lua  eversionc,  o  Jomus  excel- 
leiil  s  fabriocu!  o  noliilis  ain«e  illnslris  cccle;ia 
rlor»,  insliliiliooibiis,  iiuiliisiiue  iiisignibnj  gloriosa! 
Ecee  Jiviiio  qiialiler  percussa  es  jiiJicio!  ecco  so- 
noiil:ilis  atquc  J.iLe.Iiiiis  unica;  in  terram  c.mipanje 
deciJenios  coi:fraclx  sunt !  inarinora  paviincaii 
ipecl.ib  l:a  nullisjaiii  esse  usibiis  apla  ;Es:imaiiiur  ; 
itisust.'»i  opero>itaiis  oorona,  iiiix  jicn.iobal  in  ine- 
dio,  Juin  Kiaiuliuatic  el  rapliin  Jepoiiiiur,  inio  ct 
dojicitur,  plurimum  dissipala  est;  leciion.iriuiii 
auro  et  geminis  iiisigniier  raliricaium  prciiosis , 
eiportaiiim  est  quiJcm,  sed  de  ipsis  sunt  jjemmis 
pcrJiue  praestaiiliores. 

DcniquequiJ  n.euiore:n  allare  sanctx  Trinitatis, 


MARUil  LIB.  I.  154 

A  aliaqiie  sanctorum  nllaria  fuisse  Jcmoliia  incenJij- 
qiie  violala  ?  Adco  tiinc  invaloit  Salan,  aJoo  liiiic 
invectnsesl  in  siinclujriiim  Doi  iichulo  i^te  ;;elien- 
nalis,  illo  osor  saiiriilaii^.  Priiicipale  lamoii  nllare, 
qnotl  est  sanoi.o  Dei  (jonihicis,  inaiisil  inteiner.:luiii. 
Noii  etiim  poiiiil  tomorare  n.imiiia,  qnoJ  laiila  vo- 
luit  conscrvnrc  patrona.  iNoiine  cl  ipsa  suam  iniia- 
Li'iter  conservavit  ccclcsiam  p;irooliialein.  Instar 
ClialJaic;r  fi)rnacis,  iii  qiiain  olin  Iros  piioros  con. 
jeooral  tyrinmis  ,  liorremla  nnili(|iio  c\iind;ibanl 
incciiJia,  ox  illa  tainen  ccclesia  quasi  refugieiitibus 
et  lorpeniilius  (lammis 

§  III.  Al  vcro  lua,  bealc  Pelre,  domiis  intacla 
perslilit  et  ilLcsa;  lua,  o  aposlolc,  Joccn'.is  slruoiu- 
rx  b:>.silic:i  ooJcin  incemlio  ciiin  ecclesia  parocliiali 
snnclorum  Clcineiilis  et  TrnJonis  combusta  cst. 
Clanslruni  qiioque  cum  oITioinis  clausiniliiius  i£nis 
vorai  aii&umpsil.  Proli  dolor!  Proptei'  peicaia  iiilia- 
litantitim  sio  iniordum  s.mcla  Dci  Jisperdiintnr 
Iiabilacula  ;  propler  inJisciplinatoruin  oiTensas  sic 
iiiterJuin  Jiviiia  destiiunniur  sancluaria. 

SeJ  tu,  0  piissima  virgo  Maria,  tii  cxorabilis  mi- 
sciicitrdiiK  inaler,  vosqiic  magnilici  patroni,  Pelre 
cl  L:\inlietie,  vjs,  inquani,  piissimi  pastoivs,  a  ve- 
siris  jjregilius  Oiiinei  Salana.'  incnrsiones  propeliile, 
cl  Jomos  vestias  ,  iJ  cst  ccclesias  vestris  dicaiav 
inerilis,  oraie,  ut  ille  Doinimis,  ille  saiiclus  rcfor- 
nici  in  inclius,  cl  prologat  in  xternum,  cujus  do' 
mum,  ut  kit  Psalmisiu,  decel  sauciitudo  in  loiujiiu- 
dinetn  dierum  {Psal.  xcii).  .\iiien. 


D 


REINERI  niONACHI 

LACRYMARUM  LIBELLl  TRES. 

(D.  Bern.  Pceids,  ibid.  col.  311,  ex  ms.  S,  Laur.  Leod.) 


LIBELLUS    PRLMUS, 


CAPUT  PRIMLM.  C 

Sunt  jutli  aique  snpieutei,  aii  Ecclcsiaies,  et  opera 
eorum  in  manu  Dei,  el  Imnen  ueicit  homo  vtrnm 
amore  anodio  dignuM  tii  ;  sed  omuia  in  fnturum  ser- 
vanlur  inceria  (Lccle.  )x).  Pro[iterca,  o  pliiloohrl- 
8le,  qui,  excmplo  pr.eJicabilis  MajjJaleiia:  plagas 
nianuum,  lalcris,  ct  peJum  Jesu  Nazareni  crncinxi 
loiles  lacrymis  iavisti,  capillis  tersisti .  el  qnasi  de 
alabaslro  spiriius  ooiilribulali  profusiini  siiperiii- 
iiiuisli  oiloriferuni  nardi  iiqiior'^iii  :  proplorea,  in- 
quant,  0  ainalor  Clirisli,  cum  quo  inilii  familiariier 
frequcHS  de  hnjiisinoJi  sermo  est.  iimor  et  tremor 
vcneruni  suoer  mt  it  conlexeru)U  mc  tencbrce  (Ptal. 


u\).  I^noro  eleniin  qitamlo  vol  qiiomoJo  iiiorituru6 
siin,  iioet  iioverim  omnino  me  moriiurum. 

Ncc  sine  larrymis  el  dolore  n:ag!io  alqne  gomilu 
recordari  aut  dicere  possnm,  qiiol  qniJain  e  fra» 
Iribu»  tiostris  aliquolies  iiiopiiia  ct  subila  snnt  a 
nubis  niorle  sublraoti ;  et  domcslici  qiiam  cxlrarii 
tasus  visi  quaiu  audiii  nos  ilebcaiit  terrores  penc- 
trabiliiis  adinonere.  Proh.tbiliier  qnitiem  scripliiin 
esl  :  Juslus  qua  morie  pra-occupnint  luerii,  in  refri- 
gerio  eiil  {Sai>.  iv);  lanieji  praeocciip:ife  faciem  Do- 
iiiiiii  in  coo.fcssioiie  ct  pccnilenlia,  oleo  iingi  sanclo, 
ciuliarisiia  pariicipari  ul  piissimum,  sic  el  luiissi- 
inum  C8t.  Qiiis  vcro    animx,  quis  cdical  corpo:ii 


<55  HErNKR!  '-..  LALUI. 

niortiOsY  Ii)niin)erls  nilser  hoiiio  suhj.iccl  pasbiorfun 
cah)ii)il:itibu8.  V^iiia  siiiil  .-lulcm  cl  iniifiilorin, 
quacruiiquc  ariiiicnt  s;i;culi  lnijiis  [no^peM.  hfilim 
esl  ergo,  iil  (Jcfn.il  itieiii  KccUsi.is  es,  irr  ad  domum 
luciui  funtn  ad  domunx  couvivit  :  in  ea  euhn  finis 
cunctorum  admoneiur  homiiiuri,  el  vivens  cogiiat, 
:}uitt  fuiurus  sii  {Eccle,  vii).  Cojjiiaiio  frucluosa ; 
r)UOiiiani,  iil  sapieiis  (Jicil  aiius  :  Ju  'jmwbus  operi- 
bua  luis  ineir.orare  novissima  lua,  cl  in  alcrnv.m  uon 
pecoabis  {Eccli.  \n).  Jugiier  cniiii  aUcii<!ere,  qiiotl 
niorilurus  sis,  prx>scril)crc,  acl  (jux  sil  rniutiis  tibi 
sermj  reddeuda:  ratioiiis,  niuliuin  rciraLii  ;i  pcoca- 
lis.  Scd  qiiia  m  ilvangciio  ai(  Doiniims  :  Siue  me 
niltU  paieslis  fncere  {Joaii.  i\).  El  Apostolus  :  Neque 
voteiuis,  neque  currenHs,  sed  miiereniis  esl  bei 
{liom.  |\),  quidquid  cugitainiis,  quidquid  luquiniur, 
luidquid  agiinus  boni,  divina^  pulissiiuuui  esi  graliji 
inipulaiuiuo). 

Deiiiijue  fldelis  quidam  ejusden)  .\posioli  me  sx- 
pius  d.icto  coinpungcre  sulebat  :  Jfjsi  iu  iwbiimei- 
ipsis  responsum  morlis  habuimus,  ut  non  simus  /ideii- 
lesiniiobis,  ted  iit  Deo,  qui  suscilal  moriuns  {li  Cor.  i), 
qtiia  inentorarei,  dum  se  aliquulies,  diun  aui  ora- 
lioni  vacaiet,  aut  conteinphiiioni,  (aiiluin  aniiiii 
sluporcm  toliusqiie  snbito  perlulissc  corporis  ligo- 
reni  «l  sibi  aROiiiani  adesse  inorlis  crcderol.  Urgc- 
bat  iiitcriiii  cbaos  terrificufi)  liipuie  contra  quem 
lcrrores  Doinini  u.il  l;irent.  Etcnim  ad  (rcinenduin 
Dci  jndicium  lam  iiiopinaie,  lani  improvise  rapi 
cxspcctatio  fcnibiiis  aiJeo  csl,  ul  iiieiilem  bo;»iiiie, 
nciiiiin  iiiigunni  excedal.  Hinc  culpaitiin  co  geries, 
inle  iiiali^iii  spirilus  accusaiorcs;  luin  vero  judicis 
cx.imen  ei  scnientia  jam  vertabaniur  ante  oci.Ijs. 
Tribulaiioiicin  igilur  suam  lacryniaui  indjcibili  anle 
Dcuin  pronuiiliabal,  cftundendo  scilicet  ili;i!u  bcati 
Job  oratioiie;n  :  DiniiUe  me,  Domine,  vt  planqam 
vuu!ulum  doivrem  meum,  anleriuam  vadam  et  noii 
rtveriuTy  ad  lerram  lenehrosam  cl  opertam  mortis 
caiigine,  lerram  miserice  e(  lenebrartim,  ubi  mibra 
moriis  el  nullus  ordo,  et  semp-ternus  horrcr  infiabi- 
tal  {Job  x).  Ncc  iion  iilud  i's.iliuiit;c  :  Remiile  mihi, 
ut  rf.fiigenr,  priv.jqvam  abeani,  el  ampHus  non  ero 
{Psal.  xxxvni).  ISon  decrat  laincn  spos  illi  niiscri- 
cocdiae  sub  lali  anguslia.  Quippe  diiin  post  :il;quan- 
liiin  aniina  rursum  menibiis  otanibus  quasi  refun- 
derciiir,  sed  insoliia  concussione  el  freniorc. 

Qiiid  auiein  verear  fateri,  quod  e  frairibus  nosliis 
uno  jarn  piopinquaiite  nioiti,  ciim  qiiadain  Dominica 
Inler  Malnliiioriim  vigili;is  somni  gravedine  prcssus, 
snper  lcclnlum  ipsc  paruinper  roqiiiesccre  vcllem, 
tam  vebcmenlcr  daMnonuin  ni  iiie  lurba  inuil,  ul  ad 
ecclesiam  irenicljundiis  refugerem?  Al  vcro  pnulu- 
luin  posi  rcprehciKieic  inoipsum  cocpi  ct  coii/undi, 
qnod  taiii  modic;c  fidei  essein,  nl  a  facle  poicslaiis 
{iliaiilasiicyc  il.i  delerrcicr.  jj;ilur  qiiasi  priorem 
fugain  seu  difriiieiili:iiii  eincndalurus  ad  lcctuluin 
rcveisus  suin  dicendo  :  Dominns  illv.uiinalio  vica  ct 
fiitiis  mea,qucin  timcbo  {Psul.  xxvj)?  clc.,trucisqiie 
sii;(i,ii.ulo  ii:e  ciiCuinjcclo  5ol!icilc  coinnuaiivi. 


,N  flF  LEOD.  MONACIM  I.W 

A      Vin  irifpere  lioninus  co'peral,  ci  ecce  coliors  iib 
iniplacabilis  graviorc  admodiim  qiiam  prius  violeii-       M 
lia   iiicurrit,   fcralibns'|iic  trlifi  coiiiiniiiaus  el  lior-        " 
rende  irifeslans  adeo  qiioqiic  invnluii,  nt  dclnctuiti 
lociulo  ine  in  acrcm  vcluii  abripiimdnm  leTarel,no- 
nien  et  auvilium   incbimJns  Spirilus  «ancti,   cl   t 
prsle  lanta  rne  cxcuticns,  ad  ecclcsire  asyluin  ini- 
niic  pui^nator  invalidus  aiquc   soinnolcntiis  n.Tiiga       _ 
dciiuo  rcfiigi.   Nec  tniscrx  meiiti  ac  imperfecl:c  dc-      ^ 
fiiii  liorror,  dum  sc  ingcrcrenl  iarvares  ricbulosis- 
simiqiie  viillus  illi,  quos  aspcxor.mi. 

Siqiiidem  et  anlcriori  i|iiodan)  accideral  niibi  di- 
luculo,  iit  psaliiiodije  intciitus,  duni  siqier  claustii 
me  reclinassem  intcrcolumnia,  iinnianem  ursum  a 
domo  iiilirnioruin  slrepitu  exlrc  grandi  vidercm. 
Erat  liorribili  aspectu  et  lorvo  nimis,  flammanli- 
busquc  ocnlis.  Kcc  mibi  paruni  incusserat  horrorij, 
dum  econtra  iransiret,  nisl  salvificnm  exclamavseii) 
Spiritus  sancii  iiomen  ct  crucis  objecissem  signa-  ^ 
culun),  ad  quod  sicul  deficil  fuinus,  defecii  el  cva- 
nuit.  Veruii)  cilius  ego  abscedens  loco,  nt  qiiolrbel 
medilatu  alio  lurbalum  tranquillare  peclus  valuis- 
Kem,  lulibus  meipsuoi  versiculis  occupab.im  : 

Quanta  mihi  faciaiit  crebro  ceriamine  pcstes 
D.cinonicx  mala,  non  lcviler  dcpromcie  posslni. 
Inslriiil  ignc,  minis,  borroribus  alquc  fl;igellis, 
Coiiciiliimt  somiios  carpunlquc  triici  veliil  unguc. 
Qiiam  grjivis  illorum  vis  csl,  quam  dira  poiesias! 
Iiiiiuineios  soliis,  el  vincere  quis  queai  husies? 
G  Spiriuis  obsistat  sanctus,  iniseriim  lueatiir; 
lnriniiosqnc  suos  rirmel  charismaie  scnsus. 
Tanto  lulore  nil  siint  phantasiica  qiijpiine. 
IJic  beiie  tranquillat,  scclerum  quod  gres  male  lurbat. 
Felis,  fiiieni  initus,  qnera  graii;i  diligil  cjiis, 
Scnsibus  el  corde  clarescii  jugiler  ille ! 

C.^PUT  II. 
Nihiloiiiinus  auicin  occurril  mcniorix,  duos  es 
frairibus  noslris  inlinnaios  graviltr  fuisso.  Alter 
eoriiin  per  bcbdomadani  lcre  cibi  ac  polus  perditu 
appetiiu,  eiiam  levamen  perdiderai  inoriendi  Uiin 
febre  quam  jejunio  exsiccaius.  Nocie  igilur  iiiia, 
cuin  pervigil  jaceret,  subito  vidil  dxinoi;ein  fuligi- 
neis  alque  letricis  liorrendum  liiiea;i:eiilis  inlcr 
D  siium  et  aliei  ius  frairis  lectulum  constiiisse.  Iii  co- 
dem  qiiippe  diversorio  ulerque  alirinseciis  decum- 
bcbat.  .\d  ntriimque  vicissim  daMnon  cxplorautii 
nsore  geslibusqiie  iiitendit.  Et  coiiveisus  aJ  euiii, 
qui  vigilab;it :  «  Tu  qiiidem,  ail,  nuncevadcs;  alier 
vero  illc  confcrcl  nobiscum  jamjain  nioriiurus  :  i 
qnod  el  accidii.  Nam  evcstigio  fruler  aggravaius  c» 
ab  ipso  csl  divcrsorio  expnrlatus.  Porro  qui  renian- 
serai  infirnius,  tanlos  in  aere  clamorcs  eo  dec* 
denle  aiidivit,  ul  innumeriim  coiicursarc  lumiiltua- 
rique  viilgiis  cTcdcrei.  Evocavil  proinde  dorniifcn- 
tein  coi'ain  se  piicrum,  ct  :  c  Audisne,  inqnit,  tan« 
tuin  circa  iios  clainores?  —  Non  penilus,  ail; » seil 
slrcpilu  eoJeni  tumiiUuosius  accrcsccntc  idciiiidiHi 
illuiii  •xcii.avii.  Ad  fenesiiam  ccllje  piicr  acccssii, 


»^7  I  ACnYMAhlM  LI3.  1.  458 

Of.ilosdillgcnlcr  clrcniniulilel  auiciiliavii,    ei  t  ^e- X  tupiem  eU    {Pro-it.   xi),  jMlenic  ;i05  sitsclpitljat , 

:xeinploque  S:iniari(diii>s  (!iscreuis  viniim  el  oieiim 


qiie  (lunr,  inqnit,  audio  vdl  video  aliquiJ.  i  Verum- 
lamen  infirniiit  liorrore  qtiodain  ac  trcmore  angc- 
katur,  recogitans  qoniuus  dxtuonuiu  incursiis , 
qiia:ila  perftfranl  itiipeciimenia  e  corporibus  ini- 
granies  anlin.e.  Siqui<!ein  uum  ipse  Clirisius  Doiai- 
nus,  iiislanie  sna  (tassione,  dixcril  :  Venit  eniin 
priiiceps  mundi  liujux  et  in  me  non  nabet  quidquam 
{Joan.  xiv);  ncc  noii  tam  mirabilis  gratiic  et  inerili 
bcaius  evaiigolisla  Jo:innefi  visilatiis  a  Deo  el  invi- 
tulus  atl  conviviun)  Dei  precatcs  sil  :  Domine,  prin- 
ceps  {enebrarum  uon  occurral  mihi,  nec  venial  niiiii 
pes  superbia'  {Ptal.  xxxv),  el  manus  exlranea  non 
coniingat  me,  quiit  xsliniandum  esl,  draco  ille  ma- 
gniis.    tcrpens   anliqutis,  qui   TocaUir  diuholus  et 


B 


inniiiderc,  pliis  valebat  prodessi^  infirmis  menlibtis 
qiiain  ille  quoiulam  liyppocrus  xgroiis  corponbus. 
Revelaliiun  ilaque  pcr  ftiiin  Doniino  viam  iiieamf 
cl  agricolx  bono  passim  cxstirpanilum  dab.iin  , 
quiJqnid  conscienliani  punptMC,  quidqnid  urcre, 
Sfu  laccrare  animuni  possel  sednlo  Salomonis  aiien- 
(Jeiis  i!li  proverbio  :  Per  agrum  piffri  liominis 
Iraiitivi  el  pcr  viiteam  viri  stulli  ,  et  ecce  totum  rc' 
pteteranl  uilico!,  optrueraut  superficievi  ejusspiua', 
et  maceria  lapidum  dettructa  erat  {Piov,  xsiv). 
Migralnrus  laboravil  per  aliquot  dies  inrirniilate, 
sed,  aspirante  aura  supernx  miserationis,  juslus 
de  angusiia  liberaius   esl   ac  de  cnmino  laborum 


Saianas,  qiialis,  quam  iniporiunus  ad  alios  cum  soo      bujus  sosculi  educlus  iu  lefrigeriuin  *lcnix  pausa 
potentniu  veniat?  lionis. 

Ilis  itaqneac  simililuis  nuillis  nimium  pavens,  ni- 
niium  contrilus  .iniipo,  maiuiinaii  simililer  quodam 
crepHsciiio  me  somno  permiseram  ,  |cum  repenie 
vlsnin  mihi  esl,    qnod  essem  anle  altare  sancii  Be- 


Ipse  igitur  cum  apparnisset  cnibi  ,  quemadmo- 
dum  supra  reluli,  quia  pbanlasmatis  me  qniddam 
iiiquieiaverai  dormientcm,  accessi  pro  consueiu- 
dine,  ut  ci  confiterer  remcmorans  illud  beali  Job  : 
nedicli  in  nosiro  sitnm  monnsterio.  Ibi  qnenidam  Militia  esl  viia  bominis  super  terram  {Job  vii),  qui 
niilii  faniiliarem  snpplicitcr  hu;ni  proslraiiini  el  scilicel  n?qiic  cum  vigilat,  iieque  cutn  dorniil ,  a 
orantem  reperi.  Ante  aliqiioi  dies  viia  Ipse  exces-  ccriaminibus  lentalionuin  prsvalet  luiiis  esse  aut 
serat :  qui  pnmo  com  fuisset  canonicus  et  decanus  liber.  Absoluiionem  proinde  fecit,  benediciionena 
in  stibiiriiio  nosirx  Urbis,  ad  sanctum  scilicci  Bar-  dedit  ,  bos  niibi  versiculos  consolanler  inge- 
Ibclonijtnin,  rclinqucns  oinnia  el  sct|uens  Clnislnm,      rci.s  : 

qnatciius  prornissuin  ."  Cbristo  cenluphiin  merorcinr  Pecius  habe  casiim  nec  eril  pha»tasma  noeituni 

acciptre   el  vitam  selemam   possiilere,    faclns  e?t  V'/*-  flammce  nulla,si  loUantur  sibiiiyna. 

»piid  nos  monaohus,  quantumqiie  insiileiit  divinae  n  Equidem  Yolebal  inielligi  ,  qiiod  veluti  sopilUF 
lerviiuii,  vigilias,  oration^s,  ailaris  myslcria  fie-  ignis,  si  fomes  dcsil  ligiiorum  ,  sic  teiiiatio  cnerva- 
queolar.do,  novimus,  nisi  upupa  qnaevis  lenebranim  tur  facile,  si  consensu  careal  mentiset  delectaiioiie 
a^secia  ei  liiii,  aquilam  puro  aere  assueiam,  cla-  Praeierea  cnmlacrymosis  quaererem  prorsus  suspl- 
rosque  f.genlem  oculos  in  sole,  sordinm  et  caeciiaiis  riis  posl  morteni  qualia  sortiius  sii,  tremenduni 
argiicre  velit.  Quinimo  discipulus  Chrisii  qiiolidic  Ctn  isti  tribunal  quale  iiabueril  ?  <  Occiipalus  suni,» 
bajulans  crticem  suam  casiigabat  corpus  suum  ct  iii  inqnil,  <  pro  pocnileniia.  Namque  indiclnm  csl 
scrviiutem  redigebat,  dum  suinniopcie  discipliiiis  ntihi,  qnaienus  sancla  circuincam  loca,  sanciorum 
iltud  addiceret,  nudo  quicsccret  pavitiicnio,  vcl  sub-  nie  patrociniis  commendeni.  > 
strata  vili  nialiula,  ei  vice  pulviiii  posiio  ad  capnt  CAPUT    lil. 

lupide,  qui  suppasilum  plane  capiii  Jacub  iii  B.-thcl  Saluhris   posnilentia,    felix    purgatorium  ,  qiiod 

liipidem  nobis  repr.xsenlabat,  praeseriin»  cuiu  joi-  nullus  asperel  borror  d;cmonum  aiit  incursus,  sed 
daiiici  Baplistx'  arduus  imilalor  piiis  cumclonim  perpetux  jain  sahitis  spcs  purgaiidum  rclevet,  cui 
conlexla  contiiiue  ad  carnem  toga  vestirelur.  lii  neque  dcsit  Inx,  neque  visitalio  inlerdiim  angelica! 
Iriduiim  p!erumquc  aul  iii  hcbdomad.im  tenehat  je-  Anima  porro  nimis  (niscra,  qux  dx-monicani  in  pc- 
jiiniiim  ,  quamioqtiiJcin  ct  per  lotain  aliquando  D  teslatem  devenit,  qiiia  qnandiii  tu;iidiris  addicla  csl 
Quadragesimam  oinni  poiu  absiinuerit,  tanla  [lar-  exactoribtis,  bjberenullius  rcfngcrii,  iiullius  boni 
cimotii;»  prx-rogaliva  Moysi  el  Eli;csimilandiis,  nisi  spein  potest.quin  potius  die  ac  nocle  ah  inquieiis  in- 
q'iod  el  cibo  per  quadraginta  ilidem  dics  illi  absii-  quieluiur,  donec  reinissiuiic  divina  paenitunlix  siih- 
nuerunt ,  suo  jejunio  ji-juoattiri  qti^ulragebiniaiii  dainr  reinissiori,  requieni  bahinira  quandoqiicjnsioi 
Clirisli  pryconar.tes.  A  vino  el  cainihiis  sese  peni-  rum.  Qnod  cl  cuidam  fratri  ostcnsum  csl,  qui,  dnii» 
lus  rclcgarai,ui  do  filiis  Rechab  puiares  abilinciilis-  iiiier  vigilias  matulinalcs  alliorc  (|iiudam  luco  btaret, 
&iuii8  unuin,  el  qncmcunqne  sibi  vicluni  sublrasis-  clevalisque  ad  orientcin  oculis  incditarelur  cuii) 
sci,  egcniihuset  inlirmis  dul  per  seipsum,  aul  por  corde  suo  cl  intenlius  oraret,  audivil  luinullum  pei* 
alios  conrerehal,   procul  duhio  credcns  benigno  se      acrcm    magnura  ,  sancti    Spirilus     invocDlione   cl 


J<rsu  fecisse  qnod  uni  cx.  niinimis  eju.s  fecissei.  Dc- 
niqne  velut  ad  quamdam  Siloe  natatori.-im  interno- 
ruin  sordes  oculoruni  luieusque  acius  per  confes- 
ftioDcm  ac  si  cum  cjeco  lavaluri  evangelico  curic- 
iMmus,  et  juxta  quod  iegiiur  :  Qui  suscipil  anitnaS; 


sanctx  crucis  sc  sigiiaculu  p:;cmunivij,  ct  attcitdeua 
vidil,  quod  malignoruni  innumcrahilis  tuiha  spiri- 
inum  leira  niinis  cl  succensa  nitUiiudinein  ininis 
aiqne  iniolerabilibus  exagiiarct  iormonlis  Ex  quihus 
uua,  cijjusdaui  scilicel  fiairis  nupcr  dcluncii,  !i(.u  ; 


m  REINERI  S.  LAIRENTII  I.F.fin.  MON\r.IIl  ICO 

qu.iin  ai.xh,  Iicii !    qur»m   lii^uljiis   aJ   prn-iliotuiii  A  pciulii  liihus    iJigliis    moI'm   tcrrac  «I    libraNil  iii 
fr.tir  III  iliTuriii,     iil     ap'Tlc  fKisscl  inUiligi   (|'iO(| 
kiiii    po!ir>'i    HiKcurri.    Seil   liorri:mlo    Irn^ore  ac 


klrcpilu  niiii  IniiiiinTent  'arlaii-i  exsfciitores,  vi>a 
est  irai  sciirKTe  ail  pruxiiniiin  saiictx  D<'i  Ceniiri- 
cis  or;iloriuii),  fosi!aii  itii  allquoit  lial>i(ur:i  [laliuci- 
iiiuni,  00  qiiod  i  'em  rmier,  iliiiii  aillnic  css  i  iioliis- 
cum,  Ddiiiinje  laiii  bpcci:ili  se  exiiilnuTil  dcvoliiin. 
0  qiiiiiila  e<)t  ilislatilia  iiiliT  coitiiiii  t'(  iiifcnniiii  ! 
0  (|iiaiii  iiKigiiciii  ( tiuos  lirinaiuiii  e:>l  inlci  liiioo 
li:cis  01  /iiios  leiicliraruiii  !  Yidere  el  aiiiiirc  cule.^-lia 
siiiniiix-  (liilcediiiis  ac  refeclioiiis  est  ,  iiireriijlia 
suiiiiiix  ainaritudiiiis  ac  ilefecliouis.  C!uocin:;i  lior- 
ribifitcr  qiii  liue  videbal  vet  audiebat  extreiiiuit  , 
luco  sc  ainovit,  el  jiislitiain  Dei    aniuuv  fiatris  per 


fw>iider<;  mo:iies  clcollcs  iii  sinicr.i ;  totns,  iiiqiuiii, 
i'Ic  poiidcraior  spii-iiiinn  l.iiii  aiigi-licoruii)  qiniii 
liiitiiaiioiiini  ,  qiii  siiariiiii  fliir>Mia  (^raliftrinii  in 
siiigu'os  (lerivat  ei  dividit  iiaiirlos,  prota  vuli,  art 
pieniiiii  novil  ,  qiiaiiiiim  dc  siia  plotiiliidinc  iii 
Mariaiii  mntiiiis  sil.  poiidci  nvcriJ,  nppmidoril.  T.in'Oti 
os  incuMi  :<p'Ticns  c(  ailiMlicns  <-p'iiliiiii  oxclanio 
corporis  ci  .iiiimnu  lolis  affcclil'iis  :  «  llcn  r}iifl!iii« 
Mos  (ililigavcrniii  nialis  Ailani  et  Eva  !  0  (pia;;ia 
rei  iip.ivcruiil  l^ttiia  Cliiislus  cl  Maria  '  »  Sed  a:l 
nie  iiiiseriim  jam  rcvcrtar.  ('osiqitani  a  iiic  qnctii 
vidt  l'am,  ciii  colloiincbar ,  «.cnior  recossil,  a  soiuiio 
etiaiii  diini>sus  suiii  ,  mc  juc  perftisuin  iacryniis 
toioipie  Iteniuhiin  corpoic  invcni.    Iii   aiiufiiudiiii- 


iiinl(u:ii  lempoiis  fratcnia  coinpassiuiiO  ficri  or.ibal  "  bus  eii^o  iiiGr:il>a(i:r  iiiciiiis    nic;e   oculiis,  ei  erant 


piopili.iliileiii. 

Liide  vijfilia  qiia  lam  matuiinn,  cuni  scderet  in 
ccclts  a  rcntotus,  per  i(ucindain  excc^suni  nieniis 
tlciiiio  vidil  ipsum  fiatrcin  iiiler  qiiosdani  fr;i(ics 
dcfiincios  nlternalira  psallentes  :  Qui  liubnut  t« 
mljiitorio  Altinimi,  i«  proleclione  Dei  coeli  cuinmo- 
rabilur  (Psal.  xc),  el  c;i;lcra  HS(ixe  aJfiiiein  psatini, 
qiioriim  iddcin  niodus  poeiiiteiitide  esset  sancloruiu 
circiiire  niemorias.  El  cum  ab  illo  (|ua'rercl  iiuo- 
inodo  lunc  se  li:ibcrel  :  <  Fucraiii,  »  iiiquii,  «  (ra- 
ditiis  cuin  ;iliis  «luiliusdam  cnieiaissima:  d:eiiioiiuin 
I  otestati,  qiii  iios  siiie  uila  interniissione  loniienta  ■ 
bairt  iiidicibiliier.  Ab  liis  inater  iiiisericonlije  suo 
iiie  p:itrocin  0  et  iritervciilu  eripuii.» 


Il;i'c  ego  uiique  noii  quasi  frivola  vel  phaiitaslica, 
scd  qiia>i  scria  et.vera  compuiiclioiiis  elconeciio- 
nis  conimoiiiloria  scribo,  iiiaxiine  cum  ips;!  ejdcin 
in  ler  misericordiae  pr;ssci  ipto  fratri  pcr  se  diguaia 
sil  apparere  in  lectulo  resideiiti  aiquc  lacryuiis  ct 
orationibus  fatiga(o.  Nec  dormiebal,  sed  ciaiisos 
corporis  dura  lenerel  oculos  ,  aperli  suni  ei  miro 
quodam  modo  aniinae  oculi,  el  iliud  siii},'u|are  augc- 
lici  oris  Ave  angelorum  el  liominuin  doi-.iiKC  ,  qtia 
inierior  posset  liomo ,  revercniia  proteudeiis  :  .4i'i', 
jnqtiii,  Haria,  gratia  jtlena,  Dominns  teciim,  beue- 
(iicia  tn  in  mutieiibus.Qwoii  cuin  iiiilu  beiiigiiibsinia; 
facici  accepiasset,  iiiiiiiil  ei  ul  atlendcret  jd  illum 
qui  astahai..  iNaiii  suus  illc  capiivus,  ilte  suiis  ,  o 
u(;iiam  tibcmlUb  !  niinia  capiiviiatis  iiiclemeiitia  D 
iiinceriliis  aslabal.  Adeiidil  fraler  ad  frairem,  el  : 
QiKiiiiocJo,  aii,  0  :imicc  !  iiunc  agidir  tecum  ?  .\lla- 
iiyinaiis  il!e  ct  ingcmiscens  :  Heu,  beu  I  qiiain 
liorrendiim  cst,  inquit,  incidere  in  maiius  Dei 
vivciilis  !  in  b.is  pro  nicis  damnabililer  culpis  in- 
cideram  ,  nisi  laiiiae  bujus  iniscralricis ,  (aiitie 
biijus  liberairicis  nic  miseralio,  nie  auclorilas  li- 
berassei. 

1^'ituT  ciim  ncc  sensus,  nec  lingiioe  angelorum  ei 
liomimim  laiit;c  Viij;iuis  ,  tanlae  tualris  gr:U^:itn  , 
<iiKn:(alcni  ,  j^loriam  comprebendere  possnii  aut 
effan,  ego  iiiiimus,  ego  iiiers  lerrce  pulvisculus,  qua^ 
laudis  munii(  dependam  ?  Solus  ille  qui  mensus  e»l 
jii!;;illo  aqti.-^s,  ei  cocios  p.ilnio  pondcravil,  qui  .-^p- 


iiiilii  huiymx  me.^  paiies  die  ac  nocie.  Siquideiu 
niibi  pniponebam  unde  ct  quis  esscm,  nd  qiiid  poal 
pauiiiliim  deveiilurus,  cui  miscrx  redJiitinis  vitx 
lalionem  ?  .Moleatias  inArinitatiim,  agoni  s  in  tnor- 
lem  Ir.ilrum,  qui  mo  corain  posiio  i(u;iiii|diire>  dc 
ccsseruiil,  recolcljam,  laciymasque  a.Mcbam  la- 
crymis,  novas  veteribus  ,  illis  videlict  qiias  iii 
iccenii  fiiiicro  quorumJam  amarissime  fudi.  Cani 
capiiibus,  cainfenies  virtuiibus  Si^nes,  caiii  sensibus, 
lloreules  morilius  juveiies  recurrebanl  ad  mcitiem, 
quibiis,  diini  nostr;e  viiica  flnrercl  E<cte-i.e,  lalius 
boDJC  opiiiioni:»  oloreni  dabal.  Tales  d mi  supor 
custodiam  suam  siarciil,  Dec:tlogi  pixccpia  ser- 
Q  vando  el  iiiisericordiu;   sex  operiliusse  aciHnaiido  : 


lales,  iiiquam  ,  dum  super  custodiam  Doiiiiui  sta- 
reiit  lolis  noctibus  lam  isi  se  qu.im  in  alis  viiia 
resecanJo,  el  adversuspT.nciposei  po;eslales,aJver- 
sus  iiiundi  reciorts  tencbraium  bariim  .  cof.ra 
spirilualia  nequitiic  iii  c(EieslJbu>  coiiucian;!;».  ills 
iioii  iiijuria  suiil  cunferendi,  de  quibu^  iii  Can:icts 
canlicoiu!»  dicilur  :  Ln  leC.ulum  Sutomonii  sexa- 
ginta  fo  tes  atuLiunt  ex  foTiissimis  Israel  ,  omnes 
teuenles  gladios  el  ad  bella  doctissnri.  Csirusnijus- 
que  ensis  super  femur  svum  propter  timcre»  noclur- 
nos  [Cani.  iii):  quorum  bic  per  sKigulos  anmiiare 
persoiias  el  nomina  e.vprimere  fuissel  qnitiem  diilce 
niibi  et  gratuin.  Sed  tatnen  supersedi  ,  qitando 
quidem  spero  ea  esse  scripta  in  tibro  vii.c  ,  itlo 
scilicel  digiio  Dei,  i|uo  scripr.e  siint  talnil.e  lesla- 
ineiiti,  ut  siiil  b.credes  quidem  Dei.  «oiixMOiics  ai;- 
l«;in  Clirisli.  Suluieclam  deinLlo  qu!  I  loclos,  quid 
lacrymaruiii  iuerit  iion  leve  aliqu  indo  niilii  iiuiia» 
ineuium.  Nam,  seeuiidum  qitod  ait  bea(us  Jub  , 
St  dixero  :  Comoiabilur  mx:  IkciuIus  mcua  ,  et  lele- 
Vubor  loiiutns  mecum  in  siratu  meo  ,  leircbis  me 
ver  Mmuia,et  fier  visiones  Itorrore  concums  [Jub  vii); 
inibi  qiio.]ue  acciJil. 

CAPIT  iV, 
Videiiam  me  per  soii:iiium  iii  quadam  injiila  esse, 
qiiani  iiiare  rapidum  iiimis  ei  airis  burtilnle  c(  lur» 
buleiilum  aquis  circumdabat.  l.imes  aiigiistus  valde 
per  niediuni  porreeins  oral  nsquo  ad  aliam  procul 
lcrrain,  qua?  ad  oiieuieiu  posita  ot  omni  .'vmaMiitale 


ICI                                                              LACnYMARl  M  F.in.  I.  IG* 

vemansbDbcbalregi«mminPClinrontpnrab.ltsslni- A  '<>:■?':   (i<"niim    mirahilem,   aspcxi  leniplnm.  qt  alc 

ftnrx  el  lanix  clanlalis  ac  Iwaliindinis.  ul  nn.fii-  iioii  aiiilox  lioino,  scil  Dons  oxs;riiO!c  soliis  piil.s!, 

li.in  icprxbcnl;irel  proplielicnm  :  Oniltn  noti  ndii,  pioir.i.squ.;  in  f.iciom  a«loravi  salnians  el  conli-o.is, 

Jjiui,  nl<i'iue  te,   qnce  pra-paratli  on^pectanlibus   le  qni.i  poiCjjrinns  vcrc  Cl   liospes  sim  super  lcr  am. 

(Iia'4  XIV).  In  fjiis  porta  lilleris  sni>orscripliim  «u-  Hoimle  cum  appropiii.|iiass.>m,  ainlivi  riiiustlaiii  cla- 

rcis  lo"ebnlnr  :  BiOli  qui  habiLinl  'n  domo  lua,  Da-  ii>simc  coneiiienlcs   :    fulelis  scnne  el  omni  ucce- 

uiiiie!  In    tacula    icrculomm    iauJiibuiii    lc    (/'in/.  pione  liignin.quin  Cliiislus  Jeituvenil  m  hunc  niuii- 

txxxin).   Vo»   cnim    lainl.son;v   exsnliaiionis  alqnc  ditm  peccatorct  ta:v>i  fncere,  c\c.  (II  T,m.  i),  il.  lc  S 

giaiiarnm  aciionis  pcrp-  mo  illic  amliobaliir.  Nimio  ei  compiiiK  livae  iilins  anlipboiia;.  Tum  loi»  pli  pa:ore 

;«>sl«abaiii  (lcsideri.i  illic   iian.-ienn.li ;  scd  vcrcliar  januam  viiicns.  liici  cnm  irem.iro  magno  iii-r.  s-ii* 

illins  snpcr  aquas  allins  cininenlis  .riiricilom  cl  an-  snm,  so.ii/|ue  iii   pavim.Milo   lapi.him  el  niiii   mira 

gusmm  usqncqtiaqMe  Iractnm,  110.  si  lenioraric  ln»c  vaneiaie   constralo  ,  ui  ubi  ailverlerem  qno.l  scri- 

aiiohiassem,   cum   nnlla   .loilncorel  ant  suslontarcl  paiin  est  :  Platece  lucr,   Jervinlem,  sierneniur  curo 

jiisliiia.  nnlanle  Rrcssn  dcci.lcrcm,  tamque  pavon.i.T)  niwido  et  lapidibus  pre:ittis  {Tob.  xiii). 

Iiialu  ncrireai  vor.ig^nis.  Vcrnm  qiijilil»iis  vcrliis  afTo.  tnm  exiic.iiain  mcnt;.'? 

Flcl.am  igiiur  mullum,  eoqitc  ainplius  qno.l  vi.lc-  H  Cuin  alieii.li^scm  sursnm,  vi.,'i  Desiiler.uu.ii  cniKtis 

b;im  iransire  qiiosdam  non  fac.lc  taiiinm,  seil  eliam  gonilms,  vi.li    Desiilorinm  collium  a-iernornm.  Illo, 

cuin  graiidi  fulutia.  Super  arenam  dgo  conoiili,  el  q"e'>»  commendal  in  Caniicis  canticorum  sponsa   ; 

Oebam,  ul  iluxi,  fletti  magiio.  SiMim  qnippe  ci  anima  Dileclus,    iiiquiens,    meus   candidus    el   rubicumltis 

fletvini  halici  sive  luclum.  ui  ramilijre  est  lugeuli-  {Canl.  \),  ilie,  in.iuam.  vi.lciqlur  in  cruce  ilii    pe;  - 

bus,  de  quibns  diclnm  ost :  Beaii  qui  Ingent,  quoniam  «lere  vivus,  atqnc  incffabili   reveremlus   lial.ilu.linu» 

il.$i  consoUibumur  {Malllt.  v).    Ei  Aposlolus  :  ii/)iri-  ul  compoienler  iiiniium   do  illo  diclum  sit  :  Oi.i  in 

tus,  inqiiit,  orut  pro   nobit  gemitibus  inenarrnbilibut  diebus  cainis  iuce  preccs  sutplicuiiuneique,  nd  euiu, 

(Hom.  viii),  i«l  est  orare  nos  facil.  llaqne  succes&il  9"»  P*""  ialvum  illum  facere  a  moite  cum  clumore 

alii|.ianlulnm  el  consolalionis.  Annue,  Jesu  Clirisle,  valido  ei  laciymi*  offerem  exauditus  esl  pro  sua  rece- 

\\%\\  santle,  qui  nun   dormis,  nequc  dormitas,  qui  renlia   (Hebr.  v),  lniiooeiili;c   illins  quis   adx-qniic 

custodis   Israci,    anniie.    in<i'i:im,    cu-los,   qni    de  possil  taiidoiem  ?  S|»eciosus  forma  prae  (il  is  liomi- 

i;ocle,    qualenus   quod   por  soinninm  in   xnigmale  «""'  iiiiqnitalem  iioii  lecit,  ncque  dolus  luit  iu  oie 

vi.li,   rc  effocluquc  ronscquar,  qiio  yideiicet  irans-  ^J"*-  Eloqualis  rnbor  in  ejus  parebal  manibus,  iii 

ire  increar  in  locum  tabcrnaculi  admirabilis  usque  buerc,  in  podibus!  Iiunc  Zatharias  otulo  proplieuli 

>d  domiim  Dei.                                                                   *^  juboroin  tuiii    pra-.vidisscl,   lol  t    cllnsus   aiiintu   il 

Aspicitbain  qnippe  in  visn  nortis   in    eccbsiam  pra:coidiis  eontiissn»  aii  :  Ei  dicelur  ei  :  Qnid  suni 


mc  nostram  dednci  nnte  majtis  all;iro,  cl  a  quibus- 
dam  snmmse  au.toriiatis  ac  rcver^ntiie  pcrsunis, 
quibus  conlradiccre  nil  audorem,  a.l  puregr  naiuium 
ilesiiiiari.  Qiiam    hbo  iosa    |ierogriii:iil()  I    Angnsla 


placjw  isl(V  iit  vicdio  manuuin  luarum  ?  El  dicel  : 
Uts  p!agittns  suni4n  medio  eorum  qui  d.ligelanl  me 
(Zacliar.  .\iii).  0  tlesi.lcr:ibi'is  tiucilixc,  o  aiiialiili$ 
pl:igato,  n   qiiibus,  .[uoniudo,  qiiandiu    Iioc  dicclnr 


cii  oiiim  via,  qnje  dutit  ad  ^ii.ini    AJ  donnim  Dei  'i'" '■  A   Dco  btilicct  ralre,  ciii  faciiis  es  obc.lien» 

coi:i'iulere   prjBcipiel);ir.    Exivique   i:»cryir,osns  et  usqne  ad  n.oriem,  iiioriein  autem  crucis ,  a  ^amlis 

pavidua  iiiiiiis,«lpolequi  iiobcirem  ulrum  porvcnire  anjjelis  «|iii  in   tc  lalcni  .lesidcranl   prospicere,  ;ib 

possem.  et,  u   perviiiiicm,  nc  forle  ut  lalni.^  virgi-  lioniinibus   qiii    Ina   saJv;iii   sunl    conlixioiic,   chiii 

nibuh  iniliijaiiua  clan.lcrolur,  repnU.^^qiic  dicercttir:  ini;s'.imabili   affc.lii,  tuni  iiicnanaiiili  adinirationc 

Aiiien  dico  libi,  nescio  le  (Sltitlli.  xxv/.  p^^^r  oninia   dicolur    libi  sxtuia,  cl  iiiieir»»gai»eris  : 

Ibam  igiiur  dcmisso  vullu  laboreinqiic  pitalmn.lia  0'<t</  sini  plugce  m  medio  inanuum  luaium?  El  d.ccs, 

leiiiperans  sanclx  crucis   mc   sTpius  coiiforlaliain  0  vere  iniioceiis  nianibiis,  J.cos  di.  lone  qux  e\$:i- 
Mgnaculo.  Ilalieliam,  ut  milii   vi.lobatiir,  peram  de  d  perat  omnoin  seiisum  :  Uis  plucjmus  suni  in  dom.i 

.ullo   s.ispengam,   et  iiescio   qni.i   iiiiiis    vi;.(iti,   el  £orum,  i/ui  r/i/;(;e/>aii(  nu'.  Al,i;iham,  Isaao,  et  Jac.ili, 

qi..'iii    lenebiim    bacnlo  innilobar.  ^u.lis  siquidem  D.ivid   tl  c.  lcii  lales,   Duinlt  e,   .iilexeriiiil  ic,   se.l 

iiui.ibjni    pedibus,   qnoniam   ilcr   illud    sii.speclum  domus  eorniii,  doiiius  gcnoro,  noi»  lidc,  ^;.  n'.  p  c^u- 

spiuis  eial  el  scrupulis,  ct  uiroque  ex  lalero  obses-  trix,  popiilusqno  ..M^ivis  iniqiiit.iie,  bointm  iie.4(i.itti,. 


sum  siivis  borrenlibus.  ilcn,  (^iiol  impotus  in  me 
fctcruiit,  lieu,  quantis  iiic  lerrorilus  «iTeteruiii  ia- 
Iniiuuli  de  lat.lms  exsilienlos  '  Ali|uo  procul  «iuiiio 
aiiripuissoiil,  uW\  angclicx  venuslalis  qnid:im  juve- 


lilii  stelorali  .e  odiu  liabiieiunl  graii^,  el  si.  pligt- 
veruiil  le. 

Iii  iiac  .'iiani  vaile  iarrviiianini  qii.itio>,  ifiitliior 
a  dilotloribiis  luis  iiiierrug;iliis  es,  aui  iii(orio^Mii>, 


nis  Cliristuiii    intiainaiiii   suflragia    liiiiss:!,   (|iii.iii  dign.iiilissime  Ji&ii  :  Quia  siiit  plug-e   m   me<iui  mti- 

iiiltr.lum  <|iiidcm  me  oomiiaii  scntioliam,  nec  laiiun  nnum  luarum?  biiini.icr.inl  liot  tiin  inariyrij   pru  te 

videbaiii,  iii^i  tiiiii  ncoessit;..    .n4er|icll.t3sel.  Fiin.le-  pi.i^aloniin.  inoriiru  a;ioii<-s  laiiioiu  .«uaiM  ciui  vin  » 

baiur  desnp..r  iiiiiien,  <|iiali   semiplena  liiii.i  c.trcas  ei  couciipiHeiiiiis  pro  le  trutilr-.  iiimin.   |.i  tM;il>i.s 

aspergere  iiottis  tcncbras  solel.  Jam  penc  Ingnbris  app.iret  splcij.ii.le,  quia  fui  tis  oi  nt  niors  dilooiii», 

atqnc  aiilielus  viaior  defcterai»,  cuni  ecce  ast>'  \i  a  dura  sicui  mfernus  xmuiaii.i,  liun  vi.lelicci  illorom 


m 


UEINERl  S.  LAlJ.lK.NTU  LfsOn.  Mn.NAClll 


m 


}n  ItJ  cli.irlMfem  ncc  afiu*  nmha'  tcntnlioniim  ex-  A  limpiita  frij/cniis  appeiit  atjuac  niiciilo,  ila  silienikT 


Stingucro,  ncc  fluMiinn  iribulaliomim  polucrinl   \c! 
possiiit  obriicre. 

Cii!»  in  ilia  igiiiir,  iil  prescrlpsi,  resi<!ercm  (iomo 
TcfiigU ,  ecce  advpnit  et  cliorns  (liv^rsi  bcxus  ci 
cplnlis  mira  qiio<>amniodo  novitale  floriiins,  inodii- 
!aiis  vocilMis  decanian.s  :  Lnudem  diciie  Oeo  notlro, 
?.'?jR(?x  ittncli  ejns,  tl  qui  timelia  Deum,  punlti  et 
7».7gini,  quoniam  regnavil  bominus  Deus  JioUer  omni- 
poten! ;  gaudcamus  ei  extuliemut,  demus  ghriam  ei. 
):igrcssubcjue  disciiboil  siiper  p;iviineiit'.in,  el  slcul 
(I^ii  iiiaiio  .so!e  loiigiquc  itiiieris  laborc  cun.^^cctus  esl, 


ad  criioilixi  ln(:\<'.in  |jl:i(;.-ib(|ue  iitleiHj(.-iial.  Wx  eic- 
iiim  .^anciis  ci  (liilcissiina  i-lernr/i  gialiludinis  alqlie 
gr.ilinruiii  aciionis  eninl  coininoiiiiori.i,  ciunl  l.(in- 
pade»  ignis  ,  ncc.  iioii  IVintmaruni  ,  i|iiil)iis  bcato 
iilinis  inaiidio  igncscanl  el  flamincscanl  iiislar  sc- 
ra|iliin),  (jitaiido  rarif^  ad  ruciem  coiilcnipl.ibuniur 
rcgciii  piinnruiii  Saiui:ronein  verjm  in  diadcinaie, 
r|iio  coronavit  ciim  mater  sua  in  dic  despoiibioiiit 
illius,  ct  In  die  la^liiia;  ('ordis  ejtis,  Doininum,  cujus 
igiiis  c&t  in  Sion  ct  c.iminns  cjus  in  Jorusalem. 


LIDELLUS  SECUNDUS 


CAriiT  PIUMUM. 

lam  nuncophilocliriste,  debiium  nuiniiscisequere, 
«1,  quia  reiuli.  pro  qnilius  me  benevolus  exacior 
sofpiiis  compellabas.iu  quoqiie  referas,  finae  comperi 
s^  qnitiiisdani  '.e  veracilcr  hmiliaribcs  di^Jicisse. 

i  Honeslain,  »  iiiquil,  <  vicissiiudinem  reposcis, 
?iec  amico  dcboi  «ubiratil  quidtji:ain,  qtiod  liabcat 
85(iiricaijoiiis  maleriam.  Nec  vero  inlendimns  faveii, 
sed  compunclioiii,  lacryiiianim  qiia,'rimu5  i;i3ii«- 
mcnta,  non  levis  jactanliolse  ar^umenla,  niaxime 
cnm  dtiobus  JantunHnodo  nobis  nosira  ioquamHr 
famiiiaria,  vcl   &ciibanius.  Sufil  clenini  ul  diversoe 


i  Seponimus  cjiismodi  ;ca3  cominendam;is  sobim- 
modo,  qu.ic  ad  bos  qiii  InbuIalo  eunl  corde  ct  Iiu- 
niiles  spiritii,  emiuunlur  ub  Ailissimo  visitalione.s, 
qni  sitpcr  iluniina  Babyioiris  sedenles  flenl,  duiM 
reeordaiilur  Sion,  qiii  fliiciu.Milia  ct  kranscurrenlia 
luijiis  sdsculi  coiifi*sioiip.  pieni  ui  advcrsa  sicprospcra 
ilcpnuinies  flclui  c.uiii  .\postolo  dicurii  :  Non  liabe- 
mtis  hic  manetiiem  civtlniem,  ted  {uiuram  inquiri' 
mut  {llebr,  xiii),  u!)i  gloriO£3f»  iicciion  siabilis  in 
slernum  spccula  fidicii.uis  est.  Ad  banc  uliqiie  noa 
admiuunittr  illi,  qnos  apiid  se  non  rccte  cogitanles 
Dimiumqtie    insipienies  ila  dicere  quidam  sapiens 


facics,  jta   divcrs23  hominum  opiniones,  ditm  quod  icribil ;  Exiguum  est  el  cum  ladio  tem\ms  viice  not- 

aliiis  aeslimat  boniim,  alins  opiiiciiir  maltim.  Taiis  tr<g,  ei  nott  eril  refrigerium   tn  fine  liomitiis,  el  non 

Objicere  coiitra  inijusmodi  soiel  sciioiare  illud  :  esl  qui  agnilns  sil  reversus  nb  infeiii,  cuia  ex  uiUUo 

Soninia  ne  cnres,  uam  meiit  humana  (juod  epiat,  facli  luinns,  el  pon  hwc  erimus  lattquam  »o»  fueri- 

Dum  vigilat,  speral,  per  tomnia  cernil  idiptum.  nius.  VtnbTcc  enim   transitut  e.st  lemptis  nosirumf  et 

El  illud  SapienUs  :  miilios  errare  fecsrunt  somnie,  non  etl  reversio  finis  nostri,  qnonir.m  consigiiata  etl, 

sxciderunl  speranles  in  itlis  :  qiiemadmodum  dives  </  nemo  reverleliir.  Venile  ergo  et  frvan-.ur  ionis  qiuv 

eiiam   ille,  qui  noialur  in  Evangelio,  propler  pro-  tunt,  et  uiamur  crealura  tanquain   in  juventutc  cete- 


niissa  sibi  per  scmnium  longiora  vivendi  lempora 
tlesinixisse  veiera  ci  nova  resiru.\isse  ei  aiiip!i.*sse 
niessibus  rocondeiulis  borrea,  qui  diun  applauderel 
coiigeslae  quanlitali,  ac  niullorura  epulus  sperarel 
!u:&uriamqiic  annorum,  in  subilain  inortem  exlur- 
ittalus  pcrdidit,quod  thesaurizavit,  sui  ipsius  prodi- 
lor  dom  igaoral,  cui  congregarel  ea.  Ncqtie  infi. 
ciamur,  sed  quod  ilem  scriplum  esl,  tnagis  appoiii- 
mus  :  Somnitt  maie  [acientium  vaniias  est,  et  sicut 


riler.  Yiito  pretioso  et  uugiienlis  iios  impleainus,  et 
non  prcetereai  !>.os  fios  temporis.Coronemus  nos  rosit, 
cntequam  marcescunl :  indtum  pratum  iil,quod  non 
praiereat  luxuria  nostra  :  neino  noalruin  sii  cxtort 
luxuriiii  tmtriB.  ilbique  relinquamus  sigua  tati- 
tim,  quoniam  hivc  esl  part  noslra  et  hwc  ett  so>t 
(Sap.  ii). 

Hea  qualis  sensus!  Qiiaiia  niorilurorum  vcrba  ! 
El  quidiiaiDsiesseiit  inimorlalcs?  Sciunl  et  falenuir 


pnnurientiscor iuumphantasias patiHjr(EccU.xxxiv);  D  se  .moriiuros,  el  lamen  superbierido  ac  desperaiuio 


lamcn  non  dissimulantes,  quod  seqnitur  :  JVut  ab 
Atlisiiimo  luerit  emissa  visitatio  (ibid.)  Vanissimum 
qnijipo  esl  aeqiie  ct  slullissimum  inlendere  somnio- 
runi  plianlasiis,  quoruni  nec  genera,  nec  formas, 
nec  sigiiiflcaniias,  Pharaonis  sapicns  aliquis  aui 
coiijcctor ,  non  rcgis  Nabuchodonosor  quisquam 
snolus,  non  magus,  non  Cliald?RUs,  nec  ipse  quidem 
Mnliamad  Saracenorum  proplieia  et  deus,  iiccl  an- 
gelum  Gabrielem  sunm  culpavcril  fuissc  mysieriar- 
dieii,  comprehcndere,  iniepretari  ad  plenum  po- 
fiiissct.  Taniiis  somniornm  cst  acervus  plianlasiico* 
rum  ,  tit  Jiidatei  Gomor  superet  iniiaiie  mcusu- 
r;>m. 


tksmonibus  se  efticiunt  pares.  Ideo,  ul  ail  Scripiiiia, 
examinali  ad  inferos  descendunt,  et  qiioninir.  non 
habeni  tapientinm,  inlereuni  propier  suntn  insipien- 
lium  (Baiuch.  iii),  Dc  qualibus  el  .Saiomon  :  iVo/i 
regibut,  iiiqiiit,  o  Lamuel,  noli  regiout  ilnre  vlnum, 
quia  nultum  secretum  esi,  ubi  recjnal  ebrietas,  tie 
forie  bibant  et  oblivisco.ntur  judiciorum  el  viulent 
causam  fitiorum  pnuperis,  Duic  sicerarn  nuvreritibuSf 
et  vinum  his  qui  amaro  tunt  animo.  Bibant  el  oiftivi'- 
scanlur  egestatit  *uce,  et  doloris  non  recordcr.itr 
ampiius  (Prov.  xxxi).  Non  igiliir  qui  coionatilur 
rcsiE  deliciarum,  Bon  qui  floreiasciviniit  juvenn.iii*, 
sion  qui  viijo  prciioso  ci,   ungiieniis  se    impknt  e» 


m 


LACRYMAUIM  LIB.  II. 


140 


lnxuriis  gandent,  liium  mcrenlur  Tinnm,  o  Lainuel, 
qnod  interprelalnr  in  quo  Deui ,  iion  luijusinuJi 
roges,  ulcsl  supcrbi,  o  Chrisic  Deui»  lio;iio,  lui  spi- 
riiiis  ronsol.uioiie  ci  mysticnriim  digni  «unl  nolltia 
Scripliiraruiii  :  rjnia  nulla  cst  »A  Joquenduin  soliri- 
eiJS,  ulji  scienlia  inil^iis,  ei  poculo  iaanis  glori.e 
dcbriatis  deesl  ad  aedilicanduiii  cliariias.  l'ror«>c(o 
si  bibercnl  lales,  oblivisrereiitur  jiidicioriiui,  iJ  csl 
ninlr  judicnreiit  de  Scripluris,  el  mnt.iruiit  caiisain 
riliorum  p.iuperis  ,  oas  scilicel  iiilcrprfl.Trciitnr 
aliier,  (jn.im  saliiii  expediirl  audiloruin,  quos  lii 
pauper  filios  tibi  exa]ii:i  ci  Spirilu  saiicio  reffcne- 
ras.i.  Paiipcr,  inquam,i|uia  miiis  ei  linmiliscorde: 
insiiper  qui  iioii  iiabu-ris  iii  lioc  inundo,  nbi  capul 
lunin  reclinarcs,  cuiii  vulpcs  fovc.is  liabcant  cl  avc.^ 
cceli  iiidos.  Nain  el  propliolicuiu  de  te  lioc  prxco- 
niiiin  esl  •..  A'on  ctnmabit  neque  accipiet  personum, 
uec  nudieiur  fons  vox  ejui,  culamum  quaiSumm  tton 
conUrel,  cl  (innm  fumiyans  non  exsiintjuel ;  in  vcri- 
taie  educct  judicium,  nonerii  Irisiis  neqve  lurbulen' 
lus{ha.  iv).  Tibi  eigo  coinpelil,  o  Laniucl  jnste, 
libi  coinpclil  rcspicere  ad  panperculos  et  conlrilos 
spiriln,  et  trementes  scrmoncs  tiios,el  d.Trosiccram 
jnu^rcntibus,  ei  vimim  his  qiii  ainaro  sunl  animo, 
(lualemis  liiis  apcrias  scnsiim,  o  clavis  Davi.l,  ul 
iiileilig.ini  Scripiiiras,  cl  ila  liibetiles  despirilu  luo, 
^idelicet  singiiljii  el  inconiparabili  vino  nunc  inte- 
rim  ronsolcntiir  cx  parte,  donec  vcnial,  qiiod  per- 
fecinm  esi,  qnando  abslcigrs  on.nem  iacryaiain  ab 
oculis  eoruiM,  cl  dulcediuc  rciicics  luce  visioiiis. 
C.\rLTJL 

Jam  vcro  tibi  rcfcram,  mi  fraier,  quod  quxsie- 
ras.  .McKreiis  ei  amaro  cral  animo  quid.Tm  pauper» 
(uliis,  ai(ji:c  iiiier  oraiiouum  siispiria,  compiinciio- 
niimqiie  lacrymas  Spiriliis  sancli  praecordiililcr 
fre(iiiciilabal  iiivocalionem.  Hic  vespere  qiiodam 
ic  iii  iicuilo  qiiiclurus,  composuerat.  Adfuit  pia 
ejusiiem  Paracicli  inspiralio ,  dulci^uc  ailractu 
sopor.:tum  exciiavil.  Ille  prccibus  insiabai  affecluo- 
si^,  doiiec  iterum  snp.irarciiir. 

Scciindo  vis  diviiia  foriior  qiiam  prius  ac  diilcior 
sonmolciiluin  concubsil,  veliili  admoneret  iUum 
vigilarc  ct  orare.  Se\  iiaqiic  vicibus  l»oc  aclum  esl, 
ciiiii  \!cc  seplima  idcm  fiaier  in  noslro  repcnie 
mnnastcrio  se  invenil  aiite  .-iltare  S.  Beiie.licli.  Ll 
volcns  ceriius  e.xperiri,  iitrum  in  spirilu  lantiim, 
aii  ei  in  corpoie  iliic  cssct,  altrcclabal  sci|>?:iiii  , 
aique  palpaiido  discnliebal,  cl  dexlcra  niaiiii  pL-l- 
iiciilaiii  sinislrje  manus  suspeiidens  noi:  miiiimiim 
Miirabaiur,  cum  .forcs  moiiasterii  clans.t  e.«senl, 
quomodo  vcrum  et  p&lpabile  corpus  co  iiiiidissei, 
dum  vcile  insuper,  quam  vadens  durmitum  exuc- 
ral,  sese  advcrlercl  indutum.  Curiosos  niltilomiiigs 
circumferebal  oculos  ad  lucernas,  qua:  per  mo- 
haslerium  ardcbant,  ci  aliasclare,  alias  subobscure 
lioiabat  luccre. 

Fropierca  quod  iniendissct  versiis  occidciiJem, 
vidil  ad  introiMim  cbori  scros  aliarium  Sancl:e 
Marije  Mag.lalcMX  qiemdam  quasi  iiiou.;cliU!i!  »iai<- 


A  tem.  Signaculo  sancl.c  cnicis  frontcm,  orulos  pcc- 
liisque  signavil,  no  aliqnod  fortc  pliJiilasiiia  esscl. 
Aitamen  (|ni  vidcbatiir,  nec  ccs!>it  loco,  iiec  sig  iiini 
viialo  ('.vliorrnil.  Tum  Spiritui  saiicto  fraler  confi- 
dens  ivii  nd  illum  ct  dicendo  psalmiim  lkvi  : 
Dcus  miscreatur  uoitri  el  benedical  nobit;  ul  enim 
scriplum  est  :  Omnit  scrmo  Dei  ignilut  dypeus  ett 
tperanlibut  in  te  (Salium.  ji),  jnxta  conslilit,  iiilon- 
dcbatquc  umiiino  ad  faciem  illius.  Quain  ciiin  liabe- 
ret  gravi.^simo  qiiasi  poiidere  rum  lolo  c.ipile  9:ip- 
pressam  el  obvelatam,  videre  non  potuii.  Inleiro- 
gavil  lameii  quis  essel?  illc  tacuil.  Adjnravli  euui 
per  ircMicndiim  nomci^  sancta;  et  individux  rriiii- 
tnlis.  Diim  rcticcrel,  adjur.Tvit  .sociindo,  lerlio  ct 
qiiarlo  texigere  nihii  polnil.Uudfi  mir.ibalnr  admo* 

*'  dum  cl  repulabal  siiie  causa  non  osse  inaxiina.quoii 
nc  nutuui  quidcm  ab  ilio  ali(|ncm  sic  ridjurato  ex- 
lorquorc  possel,  ni.ii  quod  i.-.^porlaliili  qiiodam,  ul 
di\i  jKincIcre  illiiin  dosiipcr  prcmi  et  arclari  perpeii« 
dcbal,  ider.qne  sui  forsiian  non  liabcroipotcsi.ilcin, 
ciiin  cl  iliud  sc  offorrel  inciili  :  luiquiiines  nea: 
supergrefisa;  tunt  cnpul  meiim  ;  stcul  onui  grave 
gravalx  suul  super  me  {I'sat.  xxwii).  Cral  antem 
nigro  ac  veluii  exusio  coiorc  ei  iiullis  p.ireiiiibus 
membrorum  iineaaiculis  spirilus  niagis  vidcbalui 
essc  quam  corpns. 

Scd  iioscendi  foivcns  cuiiositaie  prrrdicJiis  fra- 
lcr  quintair.  iiigessil  deniso  adjuralionem,  ciijiis  ilie 
cflicdciaiti  elcuitn  jiuu  ferrc  non  vjilcus  «jdusi  pinri- 

Q  mum  gravalus  se  iii  pavi.ncnlum  dcdif.  S^iiiniisil 
se  eliam  iVaicr  ac  propina  scdil,  cmnpiccliquo 
illum  ac  lcjiere  cogiiabal,  Quod  ille  diim  pixscn» 
si&sel,  rjuamdain  quasi  maiium  cxeruil,  alqiic  ma« 
nni  sinisirx  frairis  siipposuil.  Sed  euin  gravar* 
iiolens  cilius  rclraxil.  Ardobat  elcniin  voiut  fcrruiii 
cnudcDS.  Qiiiii  eliam  ievavit  luodicc  capiii ,  trisic> 
quc  iiimis  cl  grave  suspiriuin  cmisit.  luteliexil  jaiu 
landem  fraler,  quis  essel,  inteHexil  doloriscaii- 
sas.  Aiiiue  cum  prae  nimia  tompassione  ei  iri- 
siiiia  ccepisscl  aiiisna  eJ  loiis  fremere  niem- 
Lris,  quo  nescit  mo  lo  vel  crdine  in  suo  iterum 
se  leciulo  invenii.  Neque  cxcideriint  ei  quoa  vi- 
deral  el  iiilelie.xeral  ,  sed  quasi  poiaius  vino 
compiincliciiis,   vino    ainariludiuis    aiquc    contri- 

D  tio^iis    assidue    vcrsabat    aniino ,    quanl.i    distnc- 
lioiic,  qiiibiis  posl  inortem    angiisiiis  expendanliir 
auinis,  in  canie  carualitcr  qu.T,  vixorinl. 
CAt-ljT  lil. 
Oq'ianilcvius  eslliicpocniic-e  quaui  ibi !  qiiomodo 
illic   iiruiitur,    qui   caniaiiuni   islic    corriiplelaruin 
usiiones  iiiihus  cxsiinxcrliil !  Quaproplcr  li^noraio 
cuiquc  ouni  Heliu,  qui  iiiierprctaitir  foriit  Duminus, 
mons    Carmcli    ascendcudus  cst,  qni   ex    Kohnco 
niollem  sivo   lenellum  soiial,  qiiaicnus    cum  oodeni 
piopiiein  til  corpore  sic  inenlo  acciiiiis,  foricm  Oo- 
miHum  forti  iiumilitate   implurct,  u(   iiibie  santji 
Spiriiiis  scpliroroiis    arenlcrn    pecloris  sui   lerram 
irrigci,   quo  in<>ilitus    eum  bcaio  J>b   {cnp.   jtm) 
liico.rc  \tOsni :  Didt  moliivil  eor  me um.  Wwiqui  iii- 


c* 


tf,1  RLlNr.UI  S.  LAIUP.NT»  l.EOD.  MON.\Cni  IM 

tlar  David  manu  forlls  pia  in  Df^urn   ac  proximiim  A  (;Af'LT  IV. 

mansuescat   tufu:riiii(liiie, 'i|(it    pro  siiinni:)  linniiiis  Qnippc    hoc  ctiain  seJiilitali   inx  tnni  brtirxoiae 

niqtie  paticiilis  aniniu?  prajro;,'aiiva  sciihitur  fui<t^o  "'J"    abscomlam,    qnoil  fralcr  fjirRpiain  ,   (liini    in 

qua$i    lencrtimus  litjiii    vermitulus  II I  Reg.  \xi\\).  IS;tiivitaic  S;incl.L  l?ci  Geii.lrici»iiial»lii.alilHi8iii;rr- 

Nani  cl  putriarclj.i  J:uol>  pan  virliile  forli.s  ronlra  <^ss  t  vigilii-,  ci  <l.;raiiiarrliir   rpspoii  «rinin  illuil  : 

Dominiit;!  fiiii  siont  <lc  illu   prnpl)<;la  :  /n  forliiHlint,  ^'tper  iatuiem  el  oiiinein  pu^cliri  u.  incm  elccia  ct  a 

inipiil,  uui  (iirrrluf  al  cum   Aiirjelo  el   iiiidinU   nd  Pomnw ,   iMC,  seiibil  ali(|uciii  (ligiiilalis  siilere  co- 


nnffcluiii  et  conforlalui  ctl,pevil  ei  rogavit  eum  {Oie. 
\ii). 

III. «d  prTlerea  volo  Salomoircuin,  amicc,  recobs  : 
Aufer  rubigiuetn  <le  argrnlo  cl  eijrcdiclur  vas  puringi' 


niiniis  asii  ibsc  el  iiiaiKuu  inj>.'cis.«e  cl  cor  illii  t 
n|)ptclicn(i  8^0,  ncc  iioii  atnicat.ili  pr»rKiis  conircc- 
laliooo  aiiciiMiiilin  convcigis.c  ,  ila  nl  e\  (lnlccdine 
Ct  vi  lani  iiiclliH.ii  coiitactus  ille  idcin,  <|ni  pauliilum 


Hiitm    (Prov.    xxv).    Diiciii.s    (inippc    aniinus   nulla  «lormitalial,    exigilarel ,  viditqiic  illain  se  prolinui 

dulfclatis  «lcbi*!  rulii^^ino  oliscurari  ,  iil  vacillct  iilio  rcirahentcm   solidr  esse  corporis  maiinm,  nec  iion 

inodo  Rupcr  lii'.,  ([ux  iu  sacro  incinoraiilur  oloqnin,  lailei,  iil  fsl  parissiniuin  ebnr,   randoris  ,    in  uic- 

sed  vcteraiiilil/os  (iiicin  gcslis  adliibere,  vcncrari  nioriom    vcnieale    iilo    apiid    Caiilii  8    c.iiiticornin 

hiy-tcria,  «;lsi  lHiiiianon«'iiuo;int  soiisii  CDnipiclicndi,  spons.T  »Jic;o  ;  Dilecins  meus  misil  mannm  iunm  /.vr 

F.icnnn  liref  scriptiun  sil  :  Non  eiigns  oculos  liiot  fornmtn  ,   el\  venler  meiis  intremuit  aJ  taclum  ejut 

ad  OjjtM  quut  haberc  non   poies,  quia    facient  »i/.i  {Cnnt.\}.  El  t]uidem  fr;iier  ilic  qiiuinodo  ad   laloin 

pennas  quas»  aifuila' ,  et   volaliHiil  in   cu^lum  {l'rov.  li^^tnin  inireniuerU,  non  csl  inexpeilo  dicibil»*,  fu-.ii 

jiXMi);  lAii.en  ciniosi  quidani  disiiuirore  iiou  vcicii-  fuoril    cxpcrlo  vix    tolerabile,  ei  Deo  iiiaxiine   soJi 

liir  el  scriit;iii,  tjuoinodo  corpiis  Doininlium  si  vc-  pai'^^>i-  «[uoriiolo  pcr  inconsciKas  vesies,  per  inle;,'ix 

rum  cl  pa!(»aliilo  luil ,   pioccv.lcre  iii  orluin  dauso  carnis  pccius  divinac  solidilalis  mauub    cor  lenere 

meiris  iitcro  poluii.  (.luiiso  iiciii  resiirgere  sepulcro,  liun;nnuut  comj  Icciique  valeat.  jj 

claiisis  ait  (li&npiil«s  inlrire  januis.  Sed  dcilciutit  Vcruii<  cquidem  non  ininiis  fuerit  et  itliid,  qnnd 


iniprobo  scrul;iiiles  scriiiinio,  iion  alleiidi  ut(>s  quo- 
niatn  siciU  </mi  mei  couieUn  iiiu'tuiii,  iionatci  bunum: 
tie  qui  scrutatcr  csi  mt.jcslaiis,  oppriinetur  a  yloria 
{Ptoi:  xxv),  illius  eleiiini,  apud  quein  iioii  e^l  iin- 
posiiibile  ouiiie  verbiitn  ,   :]iiaiiiIo  capianl  ad  plcnuin 


•dcn)  ipsc,  «Itin;  3li(|uaniIo  s<  cum  revo!v«'pu  ill.i  ;l«^ 
Dointiiica  Iiicariirilione  dicta  :    Qui  in  cceht  sccuu 
dum  dcil  nein  in  sinuett  Pafrii,  et  iu  tcrria  tecuiulum 
coruoits  susceplionem  iu  tinu  e»t  iJalris ;  el  lolus  a;>ud 
Palrem ,  el  toius  in  Virgine;  rcvoiveret.   iti'niam , 


inirabilia  .'duin  aquil;c  tfiilosies  illae,  diin!  superni  nondubilans,  Imo  admirans  ot  lacryuiis  se  exi  rcciis 

spiriius  sive  poU;stat<:6  in  ;:spoclii  suniini  veriqutt  super  l^m  omnipoienti,  lam  cicmenli  iiiiiin<;eiilia  , 

solis  irrevoibjratos  fi^ieiilcs  co:ileitipIaiionis  ociilos  siibilo  se  vidit  anie   iinagincin   ip-.i!is  adiuir.iiid» 

faeiei  cjus  a!iiiudi:ii ,  seu  profuiulitaii   arcatioruiii  Virginis,  qiix  in  lapide  sciilpi»,  ge^iei  in  greiuio  et 

eju.<v  vacabunt  qjiidcin ,  &ed  (inetenus   et   usqiieqiia-  qiiasi  abiaclct  iltum  Dci  suiimqiic  uoigenituiu   ac 

que  Hon  apprebendeiil  ,  lioii  explcbunlur  aut  vi.su  primoginitiim,  ulii  quoqne  subi^rius  tii  snporliini- 

aul  satie  peipeliiis  sieculoriim  sx'culis?  nari   sciliccl  coangui  oralori!    stulpl;»  cst   iiMnos 

OpiHcis  opcs  Trinilaiis  tantx- sunt,  ut  non  valeant  Doniini ,  qiix  iiiuc  intranies  Eieiiodicorc  vidcauir, 

exliauriri.  Qiiasi  vero  icrrcni  liomines  oinnium  sai-  sculptis  ctiain  liiiic  el  indc  duobus  sanclis  cuin  suis 

tcin,  quae  vcl  in  lerris  gigiuiiiiur  vel  iii  nqui&,  renim  brevibus,  uno^   id  esl,  Jacob  proiiuii(iantc  :    Ilie 

naturascoiicludcresensu,  dsseijuisuiriciaiitlraclatu.  domus  Dei  esi  el  porla  cceli  {Cen.  xxviii);  r»i(cro,  id 

^iliil  osi  auiem  in  rebus  taiii  :iiiiiiKitis  (|iiain  inaiii-  cst,  Ezecbiclc   {cap,  iii)  :   Bencdicta  tilaria    Doniini 

nialis  mirabile,  «|Uod  univetsalis  noii  foccril  auclor  de  Ivco  suiicio  suo.  Cuin  ilaquc  ibi  a.-sisierot  nie  no- 

incouiprobeiisibilitcr,  iiinnite,  inooinparabiliter,  ipse  ritus  frator ,    visuiu  sibi  e^l ,   .^nod  iiiinginos  ili;c 

idem  inirabilior,   qui  jiixla  Psalmislam  :  Omiiiu  ,  ^•i^^'  ^-  norido  spirarent   niiiabiliicr  vigoro.  Qiii 
qua'cuuqite  voluil,  fecit  in  coelo  el  in  tcrra ,  in  ttiari  D  !>''0  respeclu  saiicti  Spiriliis  scpiiforniis  procidons 

et  in  otnuibus   abijssis   {Pial,    cxiii).  Ad    cjusmodi  d  adorans  sc|)lics  ,   ad  glorios;i.n  Dci  rieiiiiriceiii 

nimiruin  ijutS(|uis  pure  alleiiderit,  cl  iii  bcripluris  scpties  ilciii  ileravii  angclica;  saliitaiionis  iMud  Ave 

quae  lcjiuiitur,  verilalis  ojicra  Dei  |iio  jicclore  scru-  splendidissiinuin.  Deniissaqiie  ad   ciuii   in.iniis  Do- 

latus  fueril,  esse  fatiliimuni  Ouiiiipoieiiti  faiebitur  "'»"'  approbendit  cor  ejiis,   el  :irn|iia:iia  dotiiiiiil 

boc  ouicnnqiio  vol  uniniiio  pra^siilissc ,  iil  solido  cl  iiiura  uiiraLili  rcvcra  efrcctii  atque  iiiolf.kbiti,  ciiin 

palp;*bili    corpure   claiisa    inuolibol  alijiie  obscrala  e:uleiii  iiianus  tota  et  iiitegra  roii:aiiS:ssc    iii  siipor- 

jiolueril  penctraio.  Igitiir  (juoil  coiiprobendorc  qiiis  liniinari  vidcretur  siipra,  cadoinquo  iiiiiiioniinus  lula 

iion   polosl ,   ciedal  per  ndoi    siticeiilalein  ,  mcriii  ei   iiilogra  cor  fralris  leiierol  inlra.  .Ma^^niis  iiaquc 

acquiral  clarilalcm  ,    qiiemadiDodum  ct  prxclarus  Dominus  suo  pcr  se  parvulo  ita   salisfeiit,  per  sc 

itle    Liirnioriim   Cliiysosionius     jiapa   Giogorius    :  docuit  niagnus  vcre   ct  laiiilabilis  niiiiis  Dcus,  qiii 

Opernlio,  ail,  divina,  si  ratione  comprehendititr,  non  fjcit  niagiia  el  incomprobcnbibilia  ei  inirabilia  quo-^ 

etl  admirobiiis ,  nec  fides  hubet  meriium,  cui  humuna  rum  noii  est  nnmenis.  * 

raiio  prabel  ejfpeiiiuenlum.  Talia,  o  amice,  iion  illusoria,  non  ess.;  «loslruiio- 

na  crcdo,  cum  ad  .xdificalionein,  ct  divjium  pciiui 


169  LACRYMARLM  LIB.  U.  170 

mnorem  sinl  arcon.moJa  ctad  consolalioncm  anini.x  \  Palris  in  tcrra  vjsus  ea,  cl  cum  hominibus  coiivcr- 
liuliim  et  Iristiliam  pro  incol;ilu  sno  linbeiili  coii-  salus,  serpens  factus,  id  csl  Itonio  liuinilis,  niniirum 
slriKtoria.  Nain  juxla  Ecclesiaslcn  ,(cap.  vii)  :  Cor      qui  dc  le  ipso  iia  senseris  :  Fgo  auiem  fum  vermi$ 


snpienlium,  ubi  irislilia  est ;  cor  Hullorum  ubilcrlitia. 
Oiiis  namque  sipi«;ns,  qiiis  ruliira:  iii  jiulicio  Cliriiti 
ni^mor  discussionis  non  l.ige:il  cl  tristetur,  scd  ri- 
tlcal  el  Ixletur?  Stnltonim  csl  in  ista  vallc  la«:iyiiia- 
rnm  Ixlari,  quibus   iniseria  videlur  risiiin  dcpnlire 


el  uon  homo  (Pial.  \\i);  scrp<ns,  «cd  sine  vcncno 
aiicujus  oninino  peccaii;  scrpcos ,  iiiquam,  xneus, 
id  ct>l  bonorus,  quia  Yerbuin  es  Doi  i'j(ris.  pcr  quein 
omnia  facia  suni ;  a-neus,  quia  solidus  cl  Qrnius. 
ciim  petles   lui  simiies  sinl  auriclialco  sicut  in  ca- 


errorem,  el  gaudio  dicere:  QwtA  frustra   deciperis?      miiio  ardeati,  cniraque  liia  coliimnic  marmorex, 
qainimo,   ul  jtibel*  apostoius  (Jatob.   iv),  niiseri      quje  ftiiidalic  suiit  super   bascs  aureas.  Quix  enim 


le  reclior,  quis  tlarior ,  qiiis  purior,  cum  non  sit 
iiii(|uilas  in  le?  Tui  omoes  cogitalus,  lui  orancs 
actus,  vcrbaquc  omnia  super  rectissiinas  et  purissi- 
nias  bascs  coiisiliorum  saitcl;e  Triiiilatis  fundata 
sunl.  Tu  ergo,  po«leaquam  ascendisti  in  palraam 
"  crucis,  ei  victor  appreliendisii  fruclus  cjus ,  uiiqu« 
fruclus  rcdemplionisal(|«ie  sajvalionis  luimanx  san- 
guineni  de  manibus  et  pcdibus  luis  einitlendo,  san- 
guiiicm  et  aiuam  dc  ialere  luo  ,  cvstinctus  c  l  ad 
viiain  per  morlem  luani  prxdestinatis  flammeus 
ille  gladius  alquc  versalilis,  et  sistcrc  jiissus  ad  cu- 
BlOdiendain  viam  ligni  viix,  cum  clierubiin  ante  pa- 
radisuin  anloa  oiiucilus.  ad  qucin  priinuin  \in- 
clos  Uiuinpbaliler  luos  introniisi!>li,  qiios  iii  ipso 
lcslaiiicn.i  tui  sanguiiie  lunc  eniiscras  de  iacu ,  in 
qiio  iioii  t»i  aqiia ,  riiin  ibi  quidem  sii  flelus  et 
blridor  deiiiluni,  sed  absque  vcnia. 

Prxmcinoraio  dcniqiic  frali  .nrriere,  et  quod 
ireineiis  niinium  dico.  darc  0:>ciilum  digiialus  es, 
dum  crux  eadcm  lua  hunc  aureis  ciaraium  litteris 
prxfcrrct  liluluin  : 

Melihisedech  panem  vinumque  lilavil. 

Lhrtslus  iilem  slaluens  paclum  vesius  evacuavit, 

Siquidem  oblulisli  et  quolidie  pro  nobis  oiTcrs 


simus  nostras  lugeudo  el  plorando  niiserias,  risuin 
conTertamus  in  liiclum  ,  et  gaudium  i»  nioerurcin. 
Ilumilieinor  in  conspeciii  Doiniiii ,  iit  iii  dic-  mortiio- 
rum  beala  nos  resurrcctioiicexaltel,  veriisqne  Isaac 
\ern  tunc  impleatTisu  os  nostrum,  el  iabia  nostra 
jubilo. 

C.\PIT  V. 

Ipse  elquidem  risu  dosidcrabili  aliquando  Ixtifi- 
cavit  animam  5ui  cujiisdam  servuli.  Ilic  diacoiius 
cum  essel ,  fieri  saccrdos  a  suis  interdum  prxJaiis 
nionebalur.  Sed  »e  vita  minus  idoneum  iiistanler 
asscrebalel  viribus.  Quia  igilur  David  e\cmplo  vilis 
cralel  humilis  in  ocuiis  sui>i,  sedulo  reiraclans  illud 
Apostuli  :  -Vec  quisquam  sumit  sibi  honorem,  sed  qni 
%ornlur  a  Deo  tanquam  Aaron  (Uebr.  v),  ille  qiii  in 
ahis  b.ibital  et  liumilia  rospicit  iii  coclo  ci  in  lerra, 
suum  aliquaienus  super  huc  beneplacituin  pixuslen- 
dil.  Conliiicre  lacrymas,  ini   frater,  jam  non  valeo. 

Mam  incomparabilis,  namsiiigularix(iO)dignationis 
Chrislus  Dominussuo  illimiiiiiiio  pcr  visuni  apparuil<  ^ 
cuiiiipso,  in  qua  vivus  pcndcre  videbatur,  ciuce  oc« 
curreiisiiiEcclcsia,i  enipcS|)irilu  vehemciiticaiiulem 
mirabiiilcr  cruceni  agcnlc  ei  promovenle.  Proplia 
criiciiixo  facieserat  et  niodesla  niinis,  io:um  co  pus 
\eluii  cbur  candidissimuni  aiiiiic  piirissiinuin,  ul  tali  leipsum  Putri  pcr  Spiriiuui  saoclum  in  oJorem  sua- 
spcciecastitalis  placere  iiinueret  sibi  mundiliaiii,  qui  vilaiis  idcin  ipse  et  hosiia  el  ofl^erens,  ut  singulari 
jiississetulique  per  propiielam  ;  M undammi^  qui [ettis  privilegio,  principali  jiire  appellatus  sis  a  Deo  Pon- 
tasa  Domini  (Isa.  Lii).  Elcphantem  quippe,  hoc  ge-  (ifex  juxta  onlincin  IMeJchisedech ,  qui  paneet  viuo 
nui  ossis  iiiidc  proveiiil,  aniiiial  csse  frigidissimum,  tam  venerabilc  initiavit  primus  sacrificium.  Parasti 
ac  proinde  castissimum  commendaiii  pliysici.  liabct  prondc  ct  lu  iii  conspectu  nostro  mensam  adver 
quin  eliain  cuin  dracone  el  serpcnlibus  juges  ini-  sus  cos  qui  tribulanl  nos,  corporis  el  sanguinis  lui 
iiiicitias,  ut  ariilici  Dco  siiaiii  sic  accoinmodet  salvilica  in  sancto  altari  sacramenta,  qux  serpentes 
naliiraiii,  de  quo  scripluin  csl  :  Super  nspidem  et  roliibeanl  ignilos  a  nobis,  tarturex  scilic»;t  miDi- 
husHiuv.m  ambulabis ,  et  conculcabis  leonem  et  dra-  slros  exuslionisdxinones,  vitiorum  inccnlorcs.  Et 
conem  (Psnl.  xc).  Sane  virga  Muysi  ei  virga  Dci  D  qu.a  peccantcs  niedicina  seinpcr  cgemus,  hanc  pro 
vcrsa  in  cojubrum  magorum  devoravit;£gyptiorum  peccalis  mcdicinam  scmper  habcmus,  quam  vcter.-t- 
et  virgis  coiubros,  el  serpens  xiicus  a  Muyse  pro  lis,  qiix  secunduin  Aaron  erant,  sacrificiis  xteroa- 
signo  positus,  alque  exaltalus  in  dcseilo  scrpcnlium  Ijier  sialuisli,  o  exorandc  Mcichiscdech  ,  quia  rtx 
incdebaturplagis  ac  morsibus  ignitorum,  dum  in  sc  juslitix;  o  propitiabilis  rex  Salem ,  id  esl  pacis, 
•spidenlibus  percussis  vitara  reformarel  aiquc  s.i-  quandoquidcm  oacificasii  pcr  sanguincin  crucis  tux, 
tulem.  sivc  qiix  in    lerris,  sive  qiix  in  coelis  snol ,  solus 

L(  qnidem  hoc  in  liii  figuram  contingebal  iilis,  u       maxiiiie   potens  compati  iiifiriiiilatibus  iiustris. 
Jcsu  Chiiste,  qi:i  descendeiis  dc  cojlis  inissus  ab  arce 


(lO)lla  babelur  io  aulograplio. 


P 


Patrol.  CCIV. 


171 


ntiNEiu  s.  LAiiu:yii;  leod.  mo.nacim 


1:2 


LIDELLIIS  TLUTllS. 


CAPUT  PRIMUM. 


Qiioitiam  tion  est  tiomen  atinil  iuli  cmta  duluin 
hominitms,  in  quo  oporleai  uos  sulvos  fieii ,  quuin 
iiomen  l*alrii  el  l'ilii  et  Spiritut  saucli  {Act.  iv),  lioc 
Yriierabililer  aniplccii,  frcqueiiUire  oiiiniinodis ,  0 
IMiitochrislc ,  (iebcinus.  ProiiKle  el  (eniariiis  nohis 
iinmcrus  pluris  liabeiidiis  esl,  qu.'ilenus  rralroiii 
isium,  qui  nosiro  terlius  inleresse  luclui  ci  coiiunu- 
iiicare  lacryniis  janipridem  exoplal,  grale  .idiniiia- 
iHHS,  cum  cerlc  novcris  scriplmn  :  Funicutus  iiiplex 


A  »/t»  inons  el  iusnln:  de  lorii  fiiit  movebuiilur,  quanJo 
ie(jes  teira;  el  principes,  el  iribuni,  el  divitei,ei  [oriet, 
ei  orrnis  senut  ei  tiber  abscondenl  te  in  tpelvncit  ei 
pe!ris  ntonlium,  ei  diceut  tnon:ibut  et  pelris  :  Lndile 
super  nos  ei  altscondile  iujt  u  facie  sedenlit  tujnr 
llnonum  et  ab  irn  Af/ui  (ivoniwn  vcnil  dies  mmjnut 
irw  ipsoyu>n,  el  quis  puleril  sinre?  {Apoc.  vi.) 

Siiper  quibiis  allegorice  lioel  iraclcnt  ali(|iii  (locto- 
riiin ,  lamcn  el  bisioi ice  com|>elen(cr  inwlligi  pos- 
suiil,  qiiod  tiinliiin  cbaos,  laiiCc  sinl  fuliinc  aeris 


difjicile  rumpitur  {Eccle.  iv).  El  :  Fraler  qui  adjuva-  terrarunique  deiiiUialioiics,  tH  a  suis  omiiia  el  locis 

lar  a   fratre  qunsi  civiias  firma  {Prov.  xviii).  Esi  el  naiiiris  emigiassc  videanlur,  ac  niiiiio  timore 

ipiippc  idoiicus  rraleriios  iiorlalibus  aJjuvare  ani-  altonil:  el  taiiijuam  ebrii  dilTiigianl  e>.  latebras  qux- 

iiios ,  piisquc  rclailbus  quibusilaiii  vclul  macbinis  tmI  errabiiiidi  bomines.  Diein  lam   terribiiem  So- 
tinnare  peclorum  niuniiionem.                                    j.  plionias  eliain  prophela  exprimere  inlciidil  :  Juxta 

i^gre,  inqiiil,  babeo  nie  inuilo  inferiiis   nosse  ct  es(,  inqiiieiis,  dies  Domini  ntatfnun,  ju.t(a  etl  et  lelos 

v;jlerc,  qu;un  ul  veslruin  ad;!i;qiicm  desiderium,  in-  niniit.  Vox  diei  Domini  amura  ,  irib-.ilabitur  ibi  for- 

qnisilioui   salisraciam.  Eteniin  secundiim  iiliid  cvan-  lis,  diet  ira^  dies  iUa,dies  tribuiationis  et  angutlict , 

gelicuin  :  Si  oculus  lutis  simplex  fuerit,  tolum  corput  diet  calamiialit  el  miseria',  dict  lenebrarutn  ei  cali' 

tuum  tucidiim  erit  {Luc.  xi),  ad  Deiim  vesira  inienlio  ginit,  dies  nebula:  et  lurbinis ,  diva  lubw  et  clangoris 

esl,  alque  columbina  idco  simplicitstc  nil  aliud  quam  tuper  civilales  muiwns,  el  super  angulot  cxcelsos.  tt 

compnnclionis  monimenla,  qiiain  lacrymaruin  inci-  tribulabo  /iomiues,el  ambulabunl  ul  cceci,  quia  Domino 

laiiienta  quajrilis,  quibus  vcluli  quodam  nilro  mun-  peccaverunl  {Soplion.  1). 

dilicari  inlerior  solel  boino.  Igilur  pro  simililtidine  Consonaiil  buic  cl  apud  .Maliboenm  'evangelis^am 

^edenlis  asiiio  .Axa;  bruli   aique  irralionabilcs  suiit  Doniini  dicia  :  Va:  prnqnaniibvs  ei   nuiiiennbus  in 

iitolus  subjugandi,  quoc  duni  claudicans  sive  faciura  diabus  tllis  :  eril  euiiu  tunc  tribulatio  inagna  ,  ijualis 

iiuerprclclur ,  ne  vitiis   claudiceinus,  appingil  suo  non  fuil  ab  iniiio  viundi   nsque  modo,  neque  fie( :  el 

jiomine,  imo  quaies,  ad  quid  ctiain  facti  simus  se-  uisi  breviati  (uissenl  diet  illi,  non  fieret  talva  omnit 

«lulo  allendamus.  Proplerea,  secundum  clamanlisin  cnro ;  ied  propler  elenos  breviabnniur   dia  Uti,  Sta- 
descrto  vocem   paremus  viain  Domini,   recias  fa- C  lini  autem  posl  tribulatiotiem  dicrum  iltorum  tol  ob' 

ciainHSsemitas  ejus  ad  palrem  Calepb,  qui  cor  oin-  scwabiiur,  ct  tufa   non  dabit  lunicn  suum,  et  steHw 

uiuin  inlerpielalur,  palrem  vidclicet  illuin,  qui  cor  cndent  de  cuetc ,  et  viriules  coeiorum  cointnoiebuntur. 

Iiabel  disponendi  oninia  ,  suspirando  ,  ul  dct   iiobis  Ellunc  apparebit  signum  Filiilioiriinisiit  coslo.  Sicut 

in  iguum  supcrius  cl  irriguum  inferlus,  lacrymas  ob  enim  [ulgur  esit  ab  oricnte  el  y.aret  ysque  in  occiden- 

itmorein  superorum,lacrymasobliinorcmiiifeiorutn.  tem,  ita  efil  el  adventut  Filii  hominis.  El  tunc  plan- 

Qiianquam  clareal  satis  tam  faiista)  possessionis  gent  omnes  iribus  lerrw  et  videbunl  Ftiiutn  hominis 

jam  vosaccoiascsse,  mi  IVatres,  quateniis  iion  iiteplc  in  nubibut  cijeli  cum  viriute  muiia  et  majestatc.  Lt 

arrogem  invobis,  quod  per  propbciam  Doininus  :  millel  angelos  stios  cum  tuba  ^l  voce  luagttn  ,  et  con 

Pncium,  inquil ,  mcutn  cum  Levi  [uit  vilce  et  paciSf  gregabunt  elecios  ejus  a  quatuor  veniis ,  a  suminit 

tt  dedi  ei  iimorem  ei  iimuit  lue ,  el  a  facie  noiniivs  ccetoriim   usque  ad  teriuitws  eorim   {Mallh.   xxiv). 

»H£»  pavefeai  (iUfl/ac/i.  11).  Siquidein  pavelis  non  tuu-  liidein  el  in   Apocalypsi  Joannes  :  Eae  t^ntr  cutii 

tuin  quoniain  moriliiri  estis  ,   hoc  eiiim  oiniiibus  mibibut,  ei  videbil  euin  omnis  oculus,  ct  qui  euni  ptt- 

coiiimunc  esl  vivcntibus,  verum  posl  mortcin  qtiam  pugerunt;  etptangent  se  supereum  omnesttibus  tetra-: 

hAi)\wr\  sortcm  si(is,  quoniam  pcnilus  igiioiaus,  ad  etiatn.  Amen  {Apoc,  \). 

exenipluin  jusii  Job,  qiii  qtiasi  lunieiiles  siipcr  se  El  quidcni  lam  insolitoruni  oslenta  mirabilium  in 

liiiclus  liinuerii  Deum,  conjicioex  vestrisliiciibus  et  visione  nociurna  ciiidam  prx-figuraia  sunt.  Videbal 

vos    limerc  ei  a  facie  noininis  ejns  p:ivere,  qui  ad  elcniin,  quod  venirei  Filius  bominis  ad  jiidicanduni 


jtidicaiuUim  veniurus  est  in  nube  cuin  poicsiaie 
inagna  el  majestaie,  quando  ciiam  virtuies  coolonim 
rriovebuntur,  cuin  slalu  cl  ordinc  rerum  borrilice 


vivos  ei  morlnos,  qncmadinoduin  cl  Ps.alinis(a  : 
Deus,  inqiiit,  ttuwifesle  veniei,  Deus  tiosler  ei  non 
silebii,  iqt\is  in  conspcclu  ejus  eiardescet,  el  in  cir- 


yriusatque  inlolerabililcrnuualoel  concussofucrinl  cuiiu  ejns  leinpestas  valida  {Psal.  xlix).  Faciem  cjus 

tigna  insote,  el  luna,  et  stettis,  el  in  terris  pressurn  qtialilcr  reroiiiildarent  impii ,  qualiter  piofugerenl 

gentium  pra'  confusione  ioniius  maris  cl  p.uctuutn,  el  laicre  vellent,  duni  uullaieinis  valcreiit,  qua  de- 

arescentibus  hominibus  pric  litncre  ei  exspeciatione ,  speralione  exlabescerent ,  ipse  itcm  in  spiiim  prne- 

qua:  supcrveiterini  univerto  orbi  {Luc.  %\\);  qu3iniio,  \\Jem  :  F.csurgat  Deus,  ail,   ei  dissipenlur  inimici 

iiiqtiain,  recedet  cxlitm  quaii  tiber  invotutu^i,  ei  cm-  ejus,  ei  fuqiaiH,  (jh-  ndcri:.;!  euni  a  facie  cju»,  sicut 


«73  LACRYMAIllM  LIB.  III.  17 i 

flcfieit  fnmus,  drficianl,  sicul  (luit  cera  a  fttcie  igiii.,  A  ciealus  esl  iii  jiislitia  ot  snnclilaie  voritaiis,  cin.» 

tic  pereaiit  pcccuioycs  a  fncie  Dci  {l'sal.  LWii).  veslo  nniiliaii   nil  \crx  iiicirriiiilioiiis  miplias  iu- 

CAPLT  IL  Irarc  tiHMc!»imiir,  qiias  fccil  Filio  siio  sumimis  iiU; 

Fraierea   nnmn  c  fralribus  iiosiris  ncgllgciiliiis  Ucx,  coeli  ac  lcrr;i:  priiici|taliim  lciiens,  ct  n^m  co- 

sc  gcrciiiein    subiianee  ct  improvise  coiitij^il  viia  nicdcmlo  pasdialis  carnes  sanj;iiiiiein(|iie  bibiiulo, 

(Ircedcre  hcii  expcrUiin,  qnoJ  iii  Aporalypsi  le^ilur  iiioriireium   yFgypli   pcrciissnr(Mii   iioii    vcicbiinur, 

(cap.  iii)  :  ii   twn  rirjilaieris  ,  venium  lanquam  fitr ,  scil    vil;e    rcsorv:iIiimur    a:lcrn;c   illo    Domiiii    pro- 

el  iiescies  /}na  liora  veniam  ud  le.  Hic  cuidam  roli-  niisso  :  Qui  muuducal  meain  caruem,  et  bibit  meum 

gioso   jicr  visum  appaniil,  ei  iiilcrroganli  quomodo  sunijuinci»,  lialet  tilam  a-ternam ,  el  eno  rcsuscilabo 

circa  se  ageretur:  :isper3,  iiiquit,  ci  lucluosa  qiiani-  euin  in  novissiino  d.e  {Joar..  vi).  IIoc  siquiilcm  luira; 


vis  laltorcm  poeniiciilia  ,  niliil  lamon  ine  f  raviiis 
angil,  nibil  aniariiis  lerrcl  qiiam  i-ecorilalio  illiiis  in 
rfprnbos  aniniadversionis :  Disecdilc  a  me,  maleiti- 
eti,  in  ignem  (rlernum  qui  yaralus  est  diabolo  et  an- 
gelit  ejui  {Matih,  \x\).  Umle  pcr  t:im  iremciubim  le 


inolTabilisque  mysiorium  cfBoacia^  qna  ( iim  Doo  dii 
cflicimur,  qua  Cbrislo  concorpnramur,  qiieinadmo- 
diim  el  ipsc  asseril  :  Qiii  mnuducat  meain  curncm  el 
bibil  meum  snnguincm,  in  me  mduet  el  cgo  in  illo  : 
sicul   misit  me  vivens  Valcr,  et  ego  vivo  proplcr  Pit' 


jndioeiii  coiilcstor,  iil  pro  nieis  ores  inleiile  miscriis  B  tvem,  et  qui  muuducnl  ive,  vivci  et  ipse  piopicr  me 

el  lu   ipsc  eslo  vigilans,  alque  meniora   sempcr,  (ibid).  1'nica  vcre  cl  appcloiida  iiiniis  porlio,  qiia 

quoniam   in  memoriu   a'terna  erii  justus  ,  ab  uudi-  diyne  parlicipans  rogcm  vciitiirum  babebil  procul 

lione  mala  non  limebit  {Psal.  c\i).  diibio  pacatuni,  alquc  sccundirm  nomeii  Levi  linio- 

Hanc   igitur  audilionem  malain  ,  auditionem,  o  raiis  oddeiur  illis,  de  qiiibus  scripium  esi  :  Vobit 

amici,  tam  desolaljilem  sic   audiaiuus    iriicrim   ex  auiem  limeniibus  uomen  meum  orielur  sol  jusliliic. 
Evangelio,  quaionus  ab  ca  iioii  linieamus  in  judicio.  CAPIJT  III. 

Leg^lioncm  miilaimisad  laiitum  Hegem,  dum  adliuc  El  ob  veslrum  utique  profoclum  rcm  voliis  refo- 

lon?s  agit,  dum  sui  remoralur  impeium  advenlii<;,  ram,  fralres,  quam  didici  noslro  cuidam  aliqiia:ido 


aiqiie  rofiemus  ea  quy  p;icis  sunl.  Nam,  clsi  deccin 
niiilium  suffiagclur  copia  nobis,  formidabile  lamcn 
esl  congredi  cum  i!lo,  qui  cuin  vi^inli  millibus  oc- 
cnrrat  ilii,  ina^ime  Dco  ct  bomiiii,  Domino  virui- 
tnin  ,  Rogi  ^^lorix,   qui   siio   facilc  dupio   iiostrum 


familiari  accidisse.  Saccrdos  erai  et  sacri  minisle- 
riiim  allaris  ul  desiderium,  sic  balicbal  eliam  usuin 
cxsequi,  pie  ac  fideliler  rreqnenlans  memoria  illani 
Ecclesije  ad  Dcum  siip|>licaiionem  :  Concede  tiobis 
Itivc,  quwsumus,  Domine,  frequentare'mysleria,  qniu. 


allerere  simplum  possil,  dum  ct  Job  dical,  illc  Dci  ^  quoiies  hujns  liostice  commemoralio  celebratur^  eput 

qiioqiic  lesiimonio  vir  simplex  cl  reolus  ac  timens  noslra:  redemplionis  ex^ruiur, 

Deiim  ei  recedens  a  malo  :  Vere  scio,  quod  non  ju-  Uuodam  igiiur  mane  opus  exercebat  lam  deside- 

Hificelur  liomo  composilus  Deu,  si  voluerit  conlendere  rabilo,  cuni  infra  canonom  ,  scilicet  dum  corpiis  el 

cum  eo,  non  poierit  ei  retpondere  unum  pro  inille  ■  sanguinem  jam  consccrassct  Dominlcum,  repenie 

lapiem  corde  esi,  et  foriis  robore ,  quis  resislii  ei  e*  niodo,  quem  assc(|ui  dic('ndo  ininime  possuin,  tam 

pacem  habuit?  {Job  n.)  Siquidem  el  propbeiaruRi  spirilualibus  quam    corporalibus  oculis  coram  so 

rlaris!:iiiius  Isaias  (cap.  lxiv)  :  Fucti  tumus,  ail,  ut  vidit  pucruni  in  cruce  pcndenicin,  de  cujus  laici« 

ininii(nt/i(s  omnes  nos,  quasi  pannus  menstruatce  uni'  ac  si  vulneralo  slillarenl  sanguisct  aqua  in  calicem. 


veistr  jiiililicc  uostroe ,  el  cecidimus  quiisi  fotium 
unirersi,  el  iniquiiates  no;.tr<T  quasi  veiilus  abstule- 
runi  nos.  Si  aiilcm  lales  juslilijc  iiostra;,  igilurqua- 
les  inju5iiii.c? 


Duni   vero  ad  Doiniiiicam  venisset  oraiiouem  ,  vi- 
sione  subiio  iminuiaia  eumdem  piierum  non  jam  in 
crucc  pendere,  scd  in  solio  coiilcmplaUis  csl  maje 
slalis  rcsidcrc  jiixla  illud    aposlolicum  :  Videmut 


Qiiamobrem,  mi  fratres,  pacificx  legalioiiis  pr;c-  Jesum  propter  pnssionem  morlis  gloria  et  honore  ro- 

n)il'amus  obsides,  prcliosa   scilicet  aiiri,   ibiiris  ct  ronaium  {Rom.  ii).  Ilaque  illa  sumoiili  sacramcnla 
myrrhae  mimcra,  aurum  regi  ,  nosmclipsos  ad  rc-  j)  qualitcr  iii  pahiio  cordis  vcl  oiis  tuiic  sapucrint , 

gnlam   insiitulorum   ipsius  auream  rcgcndo  :  ibns  suprameesl;  nuvii  ipse,  cui  talilcr  coiicosstim  sit 

Deo  in  ara  nos  compunclionis  sacrificantos,  quru  gustare  ct  vidcre,  quouiam  suavis  esl  Dominiis. 

sacrificiuni  Deo  spiriius  conlribulalus,  cor  coutii-  Vos  aulein  qtiornodo  accipialis,  qiiJC  dicuntiir, 

lum  et  bumiliaium  Dcus  non  despicici  :  inyriban),  qiiomodo  sapianl  vnbis,  prodiinl  lacryui:e,   quas 

ut  semper  inorlificaiionem  Jt^su   iii    corpore  nusiro  dcducuiii  ociili  veslri ,  diim  ct  vcrsiculuin  locolaiis 

circumferamus,  ut  el  vila  Jesu  in  corporibus  noslris  illum  :  C'j6nvi<  eot  ex   adipe  fvumeuti,  et  de  pctra 


manifesielur.  Juxta  Ecclesiaslcn  (cap.  ix),  inquam, 
omni  lempore  sinl  vcslimenla  nusira  candida,  et 
oleum  de  capilc  noslro  non  dcGciat,  ul  nivex  casli- 
talis  nos  jugitcr  adorncril  blia,  et  olivuc  rcblesiis 
oleuni,  id  cst  Spirilus  saiicli  unclio  inierioris  C:iput 
bomiiiis  ,  id  est  cor  noslrum  impingucl.  Lleniiii 
sensii  aposiolico  ila  renovaii  spirilu  meiiiij  noslrae, 
01   iiiJuli  lioviim  lionii'i..Mii ,  (!t;i  kt;;iii;(.!u:ii   Dcuin 


melle  saturavil  eos  {Psal.  L\xx);  et  qiiod  graniim 
frumenli  cadeiis  in  lerram  inorliitim  fiicrii,  mtil  • 
liimqiie  friicliim  aiiuleril.  Ilnjiis  adipc  cibari,  vide- 
licei  Cbrisli  corpore  cl  saiigitinc  ad  sanctiim  aliar«i 
saginari,  de  pelra  melle  salurari,  verbo  sciliccl 
Dci  anima>  venlrem  adimplcro  volivum  alquc  prL'» 
cipiitiin  babelis ,  qiicinadmodum  esl  iilud  PbuU 
i;!i:;l:jc       Q.iurt  ■'«/(.'.i   fnucibus  /;ifn  eloiiniu  /orj, 


in  IW:i\LIU  S.  LALUIuNTll  LKOD.  MONA(  III  176 

Ifominf,  ivper  md  et  l<ivu>u  on  nuo!  (I'fiil.  cwiii.)  j^      Isiiiis  qMid.iiii  nomiiiis  jii(;cin  ni^Miioriaiii  Ii;ibebal, 


El  qiiiilcin  talcs  nMitioie  j:in)  diviiio  Chlis,  qnilxis 
hrtc  opiis  non  bii;  scJ  soliJo  cilio  ,  quaiKloquHicm 
circa  saiiclaniii)  vcrsaiiiiiii  Scri|>liiraruii)  liin|ii<Jis- 
Kiiiios  fonlrs,  siiiqilicisqiic  et  caiiiiidar  inciilis  oculos 
aii  iliiKl  inlcniiitis  (ic  Canliciscaiilicoriiiit  (c.ip.  v)  : 
Oculi  ejua  ticnl  cvlumbar  super  rivulos  aqtiarum, 
quiK  lacte  iunt  lola:  et  retident  juxta  fluenta  plenit- 
lima.  IJcirco  cl  clarius  viJelis  lianc  lypirassc  pc- 
train,  Clirislum  sciiicol,  illain ,  qii:e  a  Mnyse  virj^a 
bi.s  pcrcnss.T  csl ;  silicem,  de  qua  cgrcsKC  siinl 
aqti.ne  brgissiinx,  ita  ul  bibercl  populus  c(  jiimenD, 
qiioniain  cx  codcniChristobispercnsso,  idest  elciiin 
'vivcrct.crnci  a(rixo,clcum  jnin  morliiiisessct.a  inilile 
Janceoto,  profluxernnl  sanguinis  el  aqnic  sacraincnta 


taiiloqnc  ^iffixiu  cl  l:icryiiiis  frcqii«iilal>at  iiiVocand<), 
el  iMX.liirnuni  sive  diurnuiii  ci  psallciilium  privaliiii 
dcpeiidciido,  iil  inlcrdum  non  iii  rorde  soluni,  scd 
ciiam  in  oic  divimiHi  queind.im  scntircl  ^.'usliiin  favo 
niellis  diilciorrrn.  Triuinpli:ilc  iionien  !  Invisibilis  vir- 
liiSf  cni  fcsisterc  nil  polcsl  advcrsi,  quip[>c  ul  scrt« 
plum  csl  :  Turrii  fartiitima  nomen  Dommi ,  ad  tam 
currit  juttus,  el  eialtabilur.  Substantia  divitii  vrbi 
roboris  ejus,  et  qumi  mv.rns  validut  cireumdiini  eunt 
[Prov.  xviii;.  Ncc  eniiii  niirius  .nlia,  niiiiiis  niuuila 
est  a  turrc  David,  quw  adificntn  ett  cum  propngna- 
culit^;  quiu  et  mille  clypei  pendent  ex  en,  omnii  af' 
iMtura  fortium  {Cnnt.  iv).  Si  ad  lurrini  vero  specle- 
mes  Libani,  qiix  respicii  coiilra  Dainascuin,  xque 


et  abiiiidantissima  donoruin  Spirilu  sancti  fliieuta.    B  el  isla  pra:dicabi!is  csl.  Nam  dcspicit  forlcm  arma- 


Scd  ut  vonerabile,  sic  et  jam  prx>cordi:itc  inibi 
esl  ad  tantani  percussioncin  cor  cl  iinguani  excilare, 
^ecnndun)  qiiod  ridciis  aniinu  coniinoiiclur  :  Surge, 
amira  mea  ,  spcctjsa  mea  el  veni ,  columba  mea  in 
foraminibus  peircc,  in  caverna  maceriiB  {Cant.  ii). 
Bis  utiqiie  percussus  esl  Cbrisius,  vidclicet  lam 
passione  cxlcrioi  i  qnam  anguslia  inleriori :  Tristis 
uamque  e$l,  aii,  anima  mea  usque  ad  morlem  {Malth. 
xsvi).  Et  :  Ccepit  pnvere  et  tadere  (Maic.  xiv),  el 
faclus  esl  sudor  ejus  sicut  gutta  tanguinii  decurren- 
tis  in  terram  (Ltic.  xxii).  Nibilominus  vero  se  siig- 
gerit,  quod  ad  Eliam  vidua  dixit  Sareplbena  :  En 
^oUigo  duo  ligna  {III  Reg.  xvii),  quae  procul  dubio 
crucem  diiobus  compactam  lignls  mysiicaveiunt,  in 


tum,  scilicel  diaboium ,  qui  secundiini  noii.en  l>a- 
masci  «inod  iiiterprelulur  san^ifinit  /^opu/um,  scnipcr 
sangiiinem.  id  est  morlein  sitil  aiiiiuaruin. 

Itaqup,  duin  candidalioni,  quod  inlcrpretari  LKia- 
num  nostis,  duin  animae  et  corporis  siudcrei  puri- 
laii  fraicr  iiie,  per  nocturnam  quietem  se  vidit  po- 
siluin  in  quadain  etclesia,  ciijus  sancluarium  niira 
lux,  mirus  odor  respergorel.  ibi  siqnidein  sancta 
Trinitas  tbrono  residebat  aureo  plus  Biiuium  atiro 
ei  ipsa  obrizo  resplendeiis,  qiiod,  quia  prxclare  ub- 
radiet,  omcn  acccpii.  Qiiam  dum  adorarel,  dum  se 
in  grntiarum  actiones  lotuin  efTunderet,  rcpenie  in 
sc  ipsuin  rediil,  ni  credeiei  magis  per  uieiitis  cx- 
cessuin  qiiam  per  soinniura  .se  boc  vidisse. 


<]uibus  tam  in  latam  Cbristus  quam  in  longum  di- ^      Nequefiivoium  sil  sanctamTiinitalcin  bacinspecia 


sientus,  quia   el  In  manibus  confixionem  ct  in  pc 
dibusliilit,  bis  fuisse  percussus  serio  dicalur. 

Deniqiic,  cl  verilatis  evangeiicae  luccrnam  pedibiis 
flosirsc  intentionis  adliibcainiis ,  alque  lncidius  pa- 
lebit,  quod  ille  Job  verus,  ille  vir  dolorum  ct  scicns 
inrirniilatem,  qui  verc  languores  noslrcs  lulit  cl 
dolorcs  noslros  porlavit,  bis  percussus  .sit,  qiioniain 
el  linguis  Judacorum  cruciiixus  esl  iiora  tcrlia  ,  cl 
nianibus  milituia  liora  sexta.  Igitur  secundum  qna- 
ilrangiilam  crucis  fonnam  ,  ex  qua  orbs  quadridiio 
verap,  et  perpelusc  ciim  Deo  pacis  bene(icia  piovc-^ 
nerunl,  quauior  vobis  sensus  proposni,  quibus  me 
veslros  in  compunclionem  perciississe  auiinos  ipsi'. 


visam,  quandoquidem  in  Canticis  caniicorum  ^cap.  v) : 
Ecclcsia  eapul  Chrisli ,  videlicel  Diviniialem  ,  nuru»» 
esse  opiimum  prxdicet,  eo  iiituilii,  quod  cunclis  boc 
incl:illumpreiiosusmela!lis  et  a|ipelibilius  sil. 

Eliam  iiic  ipse  lantain  deniio  vidil  majestaleiQ 
super  allare  quoddam,  anle  quod  ssepius  acdevoliu^ 
orare  solebat,  verum  babitu  dissimili.  Mam  quem> 
admodum  in  Daniele  vel  in  Apocalypsi  legitur,  di- 
viiiiiaiis  aiiiiqiiiias  ex  caudoris  atbiiudine  insinua- 
batur,  duin  Pairis  vestimentum  cssct  quasi  nix  can- 
didum  ,  cl  capiili  capilis  cjus  quasi  lana  munda. 
Eailem  specie  et  sancius  florebai  Spiriius.  Iloruin 
nicilius  pomlebal  in  cruce  Filius   mirabiii  quodan) 


I 


dederil,  de  quo  dicil  Pater  :  Propier  sceliis  pojnui      aujiic  iiieflabili  modo  ei  novus  pareiis  el  veius,  duin 


wiei  percussi  euui  [ha.  liii).  Exinde  saiicilo  iii  n»-- 
isiinc  Paliis  el  Filii  el  Spiriui  s.iiidi  b:ipli.'5!iia;e 
iiiiplelum  csl  propbcticum  illiid  :  Lrii  (viis  jniiLiis 
domui  Datr.d  ct  habitanlit;us  Jenisalem  innblntioin^ni 
peccaloris  el  menslruata;  [Zitcfi,  xiii).  El  illuil  Do- 
nnniciim  ;  Qui  sitit,  venidi  ad  me  el  bibat.  Qui  cre- 
dit  in  me,  sicul  dicit  Scriptura,  (lumiiia  de  teiitie 
ejus  fuent  aqua  viviv  :  lioc  autem  dixit  ile  Spirilu, 
quem  nrcepluri  erant  credentes  in  euni  {Joan.  vii). 
CAPUT  IV. 
Porro,  quoniam  laiitai  inajesialis,  sciliccl  sancl.ic 
Tiinilatis  iiunc  opporliiiie  nicnlio  inlerveiiii,  el  vos 
tertii  liiijus  iibclli  fionlein  signasiis  boc  nomiiu», 
qnaedam  meinorabiiia  iiobis  ci  pia  inilc  rcfciam. 


capiit  cliam  ejiis  ct  capilli  cssenl  lanquam  lana  aiba, 
Ct  tanqiiam  iii\.  Procidens  ergo  lain  rcverciid.c 
ni;iji'stali  adoialial  el  bciiCuicebat ,  illud  graliaruin 
aclionis  ler  ilerans  :  Tibi  taus,  tibi  gloria,  tit-i  gra- 
liarum  aciio,  o  beina  et  beneilicla  el  gloriosa  Trinitas 
Patcr  el  Filiu*.  ei  Spiii.us  sundus,  seiilieb.ilqiio 
diilci.-ssiiiia  se  a  Spiiiiii  sanclo  aspiratioiie  digiiari, 
qiiic  aspiralio,  iiii  fr.iires,  l:ui)  veiicinciis  iiilerduni 
2C  foriis  esse  solct,  ut  nisi  foilissiinus  ipse  ::spiraior 
aiiimam,  oui  aspiral,  siisientcl,  dissolvatur  et  qu-isi 
liqucliat.  Si  ii!Uiidiiin  iiiveiicril  peclus,  bi  cxetcila 
laiii  compuiictioiic  el  l.icryniis,  nec  non  piis  aclibus 
n;enlei!i ,  lenis  ac  diilcis  seiililur,  siiique  ainori? 
graiia  perfiiii  lii  cl  lumine,  Si  alicujus  veio  peccaii 


i'7  laci\y\i.mii;m  ub.  m.  Ug 

seu  negligonliae  sordes  insedorinl,  se  fxhibet  sevc-  4  vulelitel  Lclluiiii  nec  noii  delerrimi  iioiiiicitlje.dun! 

foriiiiidijii  dipiiiaiii  sivc  pvnbiCaii  leineraric  ac  prx- 


riareiii,  diiin  vi  qiiadain  acriori  el  ardoro  evcoi|uai 
ipsiim,  qiiod  displieei. 

(Ixieruai,  praediciiis  frater  quoinodo  !am  adoiabi- 
lcni  lerlio  mnjesiatein  vidcrii,  nimc  reiiccbo,  qiiia 
iiilimas  iiic  nosler  in  opusculo,  cnjiis  Cbt  liliilus, 
TriumphaU  Bulotticum  ,  hoc  rclulil.  Siipersedtbo  cl 
aliis  qiiibusdam.  f  iijn  iii  siiis  cum  opu^Lulis  passiin 
scriplilasse  noviiiiiis.  1^'iiota  rciiuirili.^^,  dicaiii<|iiv 
30Ti  breviler.  0  (iiiani  fclix,  guain  bcauis,  (\m  Spi- 
ritus  sancli  gratiam,  altacluin,  dulceJinein  benc 
vivendo  meruerit  1  Sive  vigilaiis,  sive  dormieni  i!lc 
tulus  esl,  sensus  habens  ilhimin:iti^s,  ct  discipli- 
m\3i  mentis  et  oris  niode!>liam.  l{'-u  !  (|uam  iiirdix. 
quam  miser,  qui  spiritu  maligoo  posbidetur  cl  agi 


cipilaiiter  niori,  dmn  siellifcras  scdcs,  aiit  Eiysios 
li*re(JiUre  .•csiinianl  cainpos,  Cliaroiiis  iicscio  ciij'is 
naviciila,  irans  Siygcin  seii  Aclicroiilcm  cvccli,  gc- 
lif?nii:i|ia  incurrorunt  inctndia.  ct  non  a  Cerbero, 
qucin  linxoriinl,  scd  a  Salana,  qiicm  nescicrunl,  I.i- 
cciaiidi,  corrodcndi,  cl  vcrmis  eoruin  non  morielur, 
cl  ipnibcoruni  non  cxsliiigiicliir. 
Ingorii  se  illud  ciiam  Horaiijniim  ■ 

/)/"!'  "i'morlnlis  haberi 
Dtwi   (uiiii  EwpedocU'»,  r,  fiUjidui  .Etnam 

Intiluil, 

IIoRAT.,  Art.  poel.,  4G4  iCG. 
Uererlur    qnin   cliam     Lconidas   rcx    Sparlano- 


!ur !  ViJere  talem.  etaudire   niinii  est  borroris,  ve- B ''"'"   r^^gis  Pcrsarnm  Xcrxis,    ad   Grxeiam  irrum- 
lut  ruidam  occurri  aliqiuiido,  iii  quo  exl.orruissciis      P^^f^     volcnlis,     inniiiiicrabilos    pcnc    copias    apud 


Virgilianum   iliud    de    qiiaJa:ii  arrcpliiia,   ciii   iioii 
viillus,  non  color  uiiiis,  non  compiac  manscrc  com.^B, 
*cd  corpus  anlielum  ei    fera  corda   luincnt,  major- 
que  videri  nec  nioriale  sonaiis. 
CAI^T  V. 


Tlicnnopylaruin     aiigiistias    cnin     scxcciilis    duii- 
taxal  viris  incursassc  cl  cecidisse.  Qui  declinarc  ad 
vcrsarios  c.ini   possei ,  tamcn  se    i|»siiin   morii  el 
snos  dcvovil,  aiqne   prinsquam  pngnarcnl,  reficcre 
illos  :Hiliorialus  : «  Oplimi  ccmmiiiloncs,  ait,  iia  pran- 


Deniqiie,  fraler    quiJam    infirinalus   inagnoperc  dele,  lanqiiam  apiid  inforos  C(Pn:iluri.  >  Eheii  qualis 

ciipieliat  dissolvi  et  cuni  Chrislo  csse,  lota  saniialis  adiiortalio  !  qiialis    contempliis   mortis  '  quanluni 

6UX  lempora  in  conversaiione  exigens  boi:a  cl  pre-  difTerl  cocna  inferorum  ab  illa,  qua  dicilur  :  Beaii, 

cibus  iiislans  cl  lacryinis,  qiiatcniis  lioc   mererelur.  qut    ad  canam  itupiiarnm   Agni   voeati  sunl  [Apoc. 

Ad    mcdium  ferc  lcmpus  cujnsdam  iioclis  qiioJain-  xix)-  Ncscivii  prociil  dubio  hanc  niagnanimus  vir 

iiiodo  suuiii  extra   corpus   spiriuim  persciisit  profe-  ill»-*i  qui  pro  palria  niori   forlilcr  gloriosum  forlilu- 

ciurum  ad  Judicis  lnbunal.  Nec  dcfiieriiiil  d.emone»  ;  tl'"'S  «^l  oeleniuin  insigne,  faniam  rcpulahal  feliccm, 

in.M.ir  vuliurum    parabaiii  inuerc,   proliciscenlem  nlique  ad  iHfelicem  cum   suis  mensani  sic  morieiido 
iiisequi.  Eoruin  .-«specui  larlareo  paver.icuis  ille  sicul  C  sessiirns.  Veruin,  qiioniam  infrncliiosiiii!  osi  laiibus 

o\icul.i  iiilcr  liipos  expo>-il3,  anxiari  admoduin  coc-  iniinorari,  prosequor,  qiucmaiiiis  audirc. 

pit,  cuni  rcpoiiic  iterum  se  in  corpore  invonil.  lia-  CAPUT  VI. 

quc  c^pcruis,  qtiam  diflicilis.  qnain  di>ir!cla  profe-  Scpiilcrum   conligil    qiioililam  nperiri ,  qualenus 

ctio  sil  illi,  iiiu^rnrc  quain  Xj^riiudinc  inagis  };rj^a-  in  co  inorUius    rcccns    sepelireuir.  Qui  aiilc  fucral 

batnr.  Soqiicntis  vcro  ad  vcs|)eriiin  diei  cum  jaccrcl  sc|»ulius,  pciic  inicgio  adliue  corpore  diirabal,  iiisi 

in  aniino  Doum    siisppnso,  assisiere  corain  so  vidil  quoJ  tencriora  venliis  a  vcnnibus  crani  cxcsa.  0 

duos  coelitcs   gloriosos,   sanclum   scilicot   1'auluin  lni^iilire  l.icryinosumquc  spcclaculiiiii  !  Os.sa  ciiam 

aposlolum,  cl   s.Tncliim  .Miobiiin ,  iii  qnoriiin  pr;e-  lu"i  s>ibi  coh;crcnlia,  cosuc  cl  nervi,  ocnloium  con* 

sciitia  ei  conspeclu  lanijc  snavitaiis  iMiim  aiqne  rc-  f''^''  orbcs,  ordo  deiitium  nii(lalii.s  caiiic,  qiio   dcvc- 

frigerii  aiira  circumfiidil,  nl  paradisi:Mije  ^crciiialis  uial  lioiiio  quaiilnnicnnqiic  forino^iis,  qu:iiiliimcuii- 

quiddam  seiiiircl,  diini  el  isnca  fcbris,  (jua  gr.ivitcr  n"e   validus,  ciijiislibcl  nobili(;ili.s,  ciijiislibcl  digni- 

lalMirabal,  conlinuo  cxslincla  sii,  el  valeuido  bona  talis,  monslrabaiit  iniseraliilitcr.   .Moinoraliis  iiilcr- 

«iccesseril.  Nihil  esl  siquiJom  (juod  sanclorum  iion  '^"'i  fraler,  matcriamqne  iribulationis  ot  doloris  cx 


valcant  in  Deo  ineriia. 


D 


hoc    invcniens   inullani,   ronicn   Doinini   invocabul 


I 


Et   vere  juxia    Psalmislain   judicia   Oti   abifssut  inuliiidicius,  vcrs.ins    assiJuo  niodilatii,   quK  apiid 

jHK/<a  (Ptu/.  sxxv)  ;  qiit  ab  originemunJi  tol  goiic-  J<'b    legunlur  :   l*er   somiiium   iii  lisnjiie  iioclurnii. 

ralionum  homines  sui  habcrc   igtiorai.liam  el  irc  in  quitndo    irruit  sopor  snpcr  liomities,  el  doniiinnt   tii 

d.imnalioneui  penniseril,  qiionini  plurimi  carco  ac  lecluto,  tunc  aperil  aurcs.  virorum  et  crudieiis  instriiit 

iiliiiis  erroiieo  inorlis  coniomplu  hanc  praeoccnpan-  dxsctplina,  ut  averlat  hominem  ub  his  qua'  fecit,et 

ics   diversis   gcneribus    moriendi   longiora   vivendi  iiberei  eum  de  superbia,  cruens  animom  cjus  u  cor- 

fip;ilia  uliro   sibimci  pricidcrunt,  tit   suinin.c   fiioril  ruptione,  el  vilum  illiiis,  ul  non  iraiisciit  in  gludium  : 

apud  IndiS  pliilosopliix,  ad    soniuin  vcniciites   ac-  iiiirepm  quoque  per  dolurem  iit  leciiilo,  ei  omniu  ossa 

cendere  rogos,   quibiis   scse  injicerent  ct  ardcreiil.  «/"»  marccscere  facii  :  abominabilis  ei  fit  in  vila  sua 

Nec  minns  niiseri,  imo  cruJeliore»  illi,  aique  bc^liis  panis,  et  amma;  illius  cibus  ante  acsiderabilis,  tabe 

inbuinaniorcs,  qiii  suos  parenles,  duin  adliiic  vogeli  *'*^'  f«ro  ejus,et  ussa  qnw  teciu  lueranl,  nudabunlur. 

erant  cl  carnilms  lcnerioros,  impie   maol;il)anl,  at-  4;i;)io;)i(i7i.i7i'(J  corruijtioni  aiitniu  cjus,  et  vita  tllius 

que  his  epiilabantur,  (piasi    piotas  ossol  gravcJiiic  woiiileris  (Job  \xxiii).lllu(l<]iic  iloiii  I's:iIinogr:iplii  . 

iilos  scueclulis  libcrassc^sibiquclaiilei  l''vijcerasse.  }laiie  floreat  ct  transcat,  vcspcre  decidat   tndurfl  et 


na  lUJMJU  S.  LAUhEMIl  Li:OD.  MON.UJII  «80 

aretcal;  iiuui  defnlmitt,  in  \r,i  liui,   ct  \n  furore  tun  \  taih  iii  tcrrnni,  de  quu  %unii)lut  la ;  qula  puhit  et 


lurlxiii  suiitus  (Psnl.  r.xwi.x). 

Ii!i(|ii(>,  tolii.-i  iii  l:iliiiiii  conlrmplalioiic  InljoraliMt 
iii  gcinilii  biio,  Livubal  pcr  sin^ulos  nocles  lccttiiii 
siiiiiri,  i;icryiiiis  siils  sirntiiiii  suum  rigahat.  Gt  (|iio- 
iiiaii)  (|iia!  vi;;ilnns  ({iiis  iiiciJitatur,  (Jonnicnli  cliain 
itilcnluiii  iiii:if;iii.'uilur,  in  vi.sionii  noclurna  ipsniii  a 
si;  Jol)  conspciiiiii  rcfcrcLal,  (jualis  el  in  slcr<|ni- 
11. ao  fiicrii.cl  (|u:ili  postca  sanilalc  renorucrit,  quia 
rc^iocuilu  ac  (liaJoniatc  gloriosus  inlcr  ainicos  cori- 
S(il;inles  aliiuc  convivanles  rcsideUa I,  (luiii  iinus- 
•liii.^^iiue  ovcin  illi  unaiii  cl  iiiaurciii  auream  daict 
«iiiani,  iiuioccnlini:  pr^^Tcclo  cl  ohcJiciilia:  iliius  sic 
congrua  ut  pretiosa  doiia.  Vcrumlanien  lioc  prolu- 
iGiiin,  quod  sicul  iii  Evangclio  habclur,  transfigii- 


ei  iii  jiuUcrtm  reveilerit  ((Jeti.  iii),  «•pcm  cicilaro 
solciit  ail  <ialiil:ir<;  l>oiiiiniciiiii  Ti»ilalioii(;s  Domiiii- 
ca;  Pi  itvare  liuinik-ni  super  i»e. 

Lcontra  (|uaiilum  noccnl  plcruinquc  ciiriot^iias, 
qiiaiilum  •lcprimat  s<ccularis  appoiiiio  farniliariuiis, 
iiidicio  csl  Diiia,  qiix  pndici  pcrt;csa  lahcriiaculi 
sccreluni,  cxiit  \i(lcrc  niulicres  rrgioni»,  »•  ti  in.-^le 
siipplaiiiaia  palii  J:iC(il),  vidclicet  hono  suppl:ini.i- 
tori  niagiiiiin  scandali  inaluiii  pepcril.  Sccniidiiin 
Clciiiin  iioiiicn  sunin,  qiiod  intcrprct;itur  judiiinin 
istud,  corriiplitinis  cl  dc^irginaiioiiis  jiidicinni  lulil 
a  Sicliciii  filio  licnior,  qni  sciiiccl  suis  (|iiO({ne  no- 
niinilius  ijrulos  lioniincs  alqne  vilionim  oiierc  ta- 
Lorantcs   iiisinuant,  qnan(J(M|iiidcni  Ilcmor   annut. 


raluin   vidcril    in    ruonle  Doininuin    pnEferenlem  ^  Siciiem  labot  inicrprctalur. 

quanta,  qiiati  fuigebuiii  in  resuricciionegloria  electi, 

quando  rfiformabil  corpus  humitUatit  notlrce  eonfiijU' 

ratum  corpori  clarilatis  sua;  (Philipp.  iii);  qnandu^rif 

hx  luna:  sicut  lux  solis,  et  lux  solis  erii  seplempli- 

citcr  sicut  lux  septem  dierum  in  dic,  qua  alliijaveril 

Dominus  vulnus  populi  sui,  el  percussuram  plaqoi 

ejus  sanavcrit  (Isa,  xxx),  verc  oinnia  sciens,  vcre 

oinnia  potons  nicdicus,  qncni  in  eadem  lutninis  al- 

qiie  decoris  niajcslatc  videbit  pcr  sxcitia  onuiis  Ec- 

clesia  sancloriim,  qnam  Iiabnil,   priusquam    essel 

ninudus  aptid  i*Alrcm  ;  quain  liabuit,  inquam,  duii), 

Spiritu  saiK  to  cooper.inic  per  ipsum  cl  cuin  ipso, 

P.iier  opcrarclur  sex  diebus  munduin,  ct  in  scpiirao 

rcquiescerel. 

CAPUT  YIL 


Sed  Sapicniia,  scilic«t  Clirislns  foris  praedicat,  io 
plalcis  dal  voccm  suam,  in  capite  tiirbaruiQ  clami- 
tat,  in  foribus  urbis  profert  verba  siia  dicens  :  (/t- 
quequo  parvuli  dHigilis  injantiam,  et  ttulli  en,  qutt 
sibi  siiiit  noxia,  cupient ,  et  impruder.tet  odibunt 
scieiHiam  ?  Converlimini  ad  correpliouem  nieain 
(Prov.  i) ;  et  :  Yenile  ad  me  omnes,  qui  laberatit  et 
onerciti  estis,el  ego  reficiam  vos.  Toiitc  jmjum  meum 
super  vos,  et  discite  a  me,  quia  milis  sum  el  humilis 
corae,  el  invenielis  requiem  animabus  vettrit :  jugum 
enim  meum  suave  etl  et  onv.t  meum  leve^Uatth.n). 

El  qitidem,  fralres,  me  acstimo  bcrymosa  jaiu 
vobis  narralinncula  s:ilisfecissc,  qnx  noverim,  re- 
fercndo,  el  si  aliqiia  resteiit,  qna;  opusciilo  inseren- 
C  tur  illi,  qiiod  ante  aliquod  leinpus  incepiiim  pcr- 
ficere  vcslra  me  affeciio  ci  horialus  impellil,  ct 
quia  ipsiim  lioc  opusculiim,  qtto  nunc  colloquimur, 
e\  Ecclesiasie  principiuoi  liabcl,  congruo  ex  eodein 
haljebil  el  fiiieni,  qiinieiius  noii  siite  liicryniis  au- 
diatiius  diceniem  :  Deum  lime  el  mandula  ejus  ob- 
sena,  lioc  esi  euim  omnis  liomo  [Kccle.  mi).  Vcre 
etenim  ad  lioc  conditus  esl,  alque  pcr  boc  ad  vcru.n 
esse  perduciiur  omiiis  honio,  si  nt^um  limea',  cl 
ntandata  ejiis  ob>ervet.  iSam  in  ^Jrovcrbiis  qtioque 
sic  habeliir  :  Cusiodi  legein  alque  mnndatum  ,  et 
eril  viln  anima;  lu(e  ei  graiia  fnucibus  tuis :  lunc 
ambvUtbis  ftdncialiler  in  via  tua,  el  pes  tuus  non  im- 
pingel :  si  donnieris,  non  timebis,  quiesces.  et  suavis 
eril  somnus  ?uhs  {Pif^y,  iii).  ^Eieniis  ijiitiir  rcdonal 


Meiior  rever.i  esl,  o  (iilccie,  fruclos  sapientix  auro 
cl  iapide  prciioso,  el  geniniina  ejus  argcnto  electn, 
quam  sobiia  liumiiisqiic  conseclans  anima,  qiiid- 
quid  dcsurstim  graiiae  accipcril  a  Patrc  iumiiitim, 
&upcritx  :iltril)!iil  omiiino  benclicenU;c  ei  dignalioni. 
Scriptuin  denique  esl  iii  lamenlationibus  Joremiic, 
CL<i  prxcxcclsa  sanctiHiOiiiJi  ac  projthclia:  gratia 
sunm  coinpclil  nomeii,  quod  excelsus  bomini  ex 
llcbryco  sonat  :  lionum  esl  pra^slolnri  cum  sitenlio 
snlntare  Domini.  Uonum  esl  viro,  cum  portaveril  ju- 
gum  ab  advlescentia  sua,  Scdebil  solitarius  el  tacebil, 
</«/«  lcvabit  se  super  se.  Poiiet  in  pulvere  os  suuin, 
si  forte  sil  spes  (Threu.  ui). 

Proptcrea,  litinattum  sapienli,  sed  linteiili  el  so- 
litudinein   sancia^  mciJilationis  atque  sitenliiiiti  ap    0  sc  iimeiiles  Nne  verus  ilie  ac  singniaritcr  juslns.qni 


petcnti,  ut  l:>cens  libcrius  aitendal  grave  isiiiis, 
Oiierosurj)  cl  lamcntabiis  super  Adant  ct  liiios  cjus 
jtsgu!»  iiiud  el  seiil(;iiii3m  :  Quiaaudisli  voceni  ti.vo- 
ris  tua!  e(  comedisli  de  iKjno,exquopia'ceper(im  libi, 
ue  coinedcres,ma'edicta  ierra  in  opcre  tuo,in  labo- 
tibus  comcdes  ex  ea  cunclis  diebus  eitiv  tuw,  xj.inas 
el  tribuias  germinabit  libi,  cl  comedcs  hcrvas  (erne, 
Jrt  sudore  vnllus  tui  vesceris  pane   luo,  donec  rever- 


forlissiiii.o  passionis  vino  inebriaius  niortis  soinno 
in  cruce  dormivit,  et  requiescens  in  scpulcro  ctso- 
poratusaccubuil  ul  ieoet^inasi  le.cna,  qui  poicnlcr 
dicere  solus  poluciil  :  Poicsiatem  liabco  poneiuli 
oiiimam  meam  el  ileruia  sumendi  euin  {Joan.  x), 
qiianfioquidein  evigilarit  lcrlia  dic  auclor  vita;, 
princops  loi  iiludinis,  Cbrislus  Dominus,  priiitipalis 
suaviias,  percnnis  cl  vera  santloruni  reiuies.  Amcn. 


181 


DE  PIIOFLCTL  MOUTIS).     -  LIB.  r. 


1S2 


sfarjs 


REINERI  MOXffiiGHI 

DE  PROFECTU  MORTIS 

LIBRI  DUO. 

(D.  B<rH.  Pciios,  TA««.  Anecdoi,  IV,  iii,  2i9,  ci  coJ.  iiis.  S.  Laur.  LcoJ. 


LIDER  PRIMLS. 


C.^PUT  PRI.MUM. 

MiiU<im  pruGccre  aJ  saliilcin  aHiinnriim  aiurioni 
corporum  nescirc  nullaiciius  possiini  quiciiiiiiue 
carctTsiii  praesciiiis  viix  ei  jngiini  grave  super  (iiius 
Aibiu  »  tlie  e\i(iis  de  vciilre  m:\lris  eorum  usqiiein 
Jiem  sepullur.i!  in  matremonuiium  niilcogilalii  coik 
siJorant,  ant  cxporiuiiUir  miseriis,  iil  Aposlolocongc- 
iiiiscjnl  (licciiii:  Mlitr  egiliomo!  Quismeliberabitde 
forpore  mortis  liujiu?  (Honi.  \u.)  Quxav.fine,  iii- 
qii:im,  lribiiljlioiK:mei(lolorcmiiiveiiiiiiil,ulilcmani- 
iiiocumPaalmisla  coiitriioclic^nl :  Supcr  fluniina  Ba- 
bylonis  illic  teilimus  el  (lcviinus,  dum  recordareniur 
S'.on  {Psal.  txxxvi).  Spcctilari  si(|uit!em  el  Uabcre 
siimmum  desiii  boniim  prx-varicaior  Attam,  lium 
iiiale  specuialus  ligni  fructum  veiiti  summo  se  malo 
iiiseruit,  quateniis  cx  eo  imporluiie  comederct  mu- 
lieris  iiisiinclu  Ditil  vcro  Apostoliis  ;  Adam  non 
«ii  seducivf :  muiier  itutemseducia  in  pravaricaliune 
fuit  {l  r;/H.  ii).  Ergo  sciciiier  Ailam  peccavit,  iioc 
deliciis  coiiieuius  paradisi,  aliiora  sc  pcr  ropiiiam 
qiixrcre  atie.itavii  (leJigiialiia  obedire,  quandoTui- 
«leirt  cornpar.i.n  amljircl  Deo.  Yerum,  quoni.im 
cum  in  licncre  esset,  non  inteltexil;  eomparaius  ett 
junieniii  ir.t-pienlibus  et  simiiis  fuclus  ttl  iilis  (Psal. 
XLViii),  Eitnililudine  Dei  privatus,  concupiscen- 
liaquo  carnali.  molibusquo  jam  cDfrei.is  irraiionabi- 
libus  absiruiMus  csl  il.tquc  cl  illecius,  qui;>,  secun- 
dtuii  aposloii  Jacobi  dicium  :  Concupiscenlia,  cum 
conceperii,  parii  peccalum;  peccatum  vero,  cum  con- 
summatum  fuerit,  generat  mortem  {Jac.  i). 

El  iieu !  (|iiatn  ainarus  geiieri  est  butnaiio  facius 
ilie  scrvortini  pcic.tti  inorsus !  iloc  iii  inoriciitibus 
viiicri  maxiiiie  polesl.  F.iicor  misiT,  qiiod  plnrimo- 
rnm  lcclulis  dum  sxpiiis  .'issedissem,  dolorei,  aii- 
giislias  siiJoresque  illontm  amare  dolui  tribiibiliis  sa- 
lis,  ulpole  inoiittinis  elsiinili:i  rerormidms.  Atque, 
iil  laceain  dc  niullis,  uuum  vidi  c  fralribus  noslris 
pcr  quadr.iginla  propcmodiim  dics  ita  doloribus 
coaiigustaium,  qualcnns  alimonix  nibil  ncciporct, 
nisi  quod  aqiiam  5-il;i  posccbal  iiilorduin  dari  sigiio 
poliiis  qtiam  vocc.  Et  quideni  lale  nobis  opiilnin 
p;\r;>\il,  lale  iiobis  absiiilbiiim  Eva  misctiil,  dtini 
pcdibus  v.;ij;a  ei  oculis,  por   illum  volupialis   liccn- 


B 


A  uar  locum  spaiialur,  diim  Iiicifliix  amocniiali» 
limitcs  iianscciidil,  atqiie  incoiiliiieiili  curiosi- 
tale,  qiialis  Iiaberclur  foris  muinltis,  prospccial. 

Uiidcopportunitatcm  quoque  iiaclus  adversaiuli 
pcrdilus  illc  Saianas  serpeniem,  qiii  el  callidiorcral 
cuiiclis  aniinantibtis  tcrraci,  qiix  croavcral  Dominus 
Deiis,  ac  dulcedinciii  caplando  mcliifl;iis  sese  tici- 
iiius  scplis  ingorcbat,  iiigrossiis  est.  Siquidem  csl 
crcdere  absurdiiui,  iu  paradiaO  illum  fuisso,  cl  ibi 
collociitum  mtilieri,  ina\ime  pervasum  a  diabolo, 
qiii  iiiiqiie  a  regno  Dci  ct  sacris  cssct  scdibus  irrc- 
vocabiti  jam  aiiiinadvcrsionc  ob  supcrbiaiti  cxlni- 
siis.  Si  aulem  inibi  reptabanl  scrpcntes,  eur 
eiiain  leoiies  aui  lupi  vel  caclcra  non  admiiio 
rcniur  animanlia,  ul  Iiirsutue  b:trbis  capell.r,  aul 
hirci,  aromaiica  vuliierarciil  morsibus  arbusla, 
pcr  fiorigeros  pilosi  cainpos  sallareirt,  uluLc  respon  • 
derenl  el  Sirciuc  tanquain  in  dcliibro  voltiplaiis 
mclos  inlerturbanles  .nngclicum?  Fossores  lalpas 
illain  vivciilium  lerram  aiisit  fotlicndo  commolcreoi 
eruere,  vespcriiliones  circumvolilaro,  dum  perpolua 
illic  dics  niillum  tciiebrescal  in  vcspi-ruin.  Inteiue- 
rala  eqnidein  ac  specialis  niansio  iiibii  laiium  re- 
coptal,  qu;e  solis  homiiiibus  unica  csscl  munilicci'- 
lia  Dci  conlvibula,  neqiie  jnm  pcuiuis  lialicrcl  f.i- 
cullaiem  mala  bcslia,  insidiosus  scilicel  Bchcinoili 
traiisouiuli  per  enm.  Quin  jiolius  ipse,  qiii  di\cr;it: 
In  cmlum  consccndam,  super  astra  Dci  exaltubo  io  • 
lium  meum,  sedebo  in  moiilc  leslamenti,  in  ialcribus 

C  aquilonis;  nscentlain  supcr  altituiliuein  nubium  ;simi- 
lii  ero  Altissinio,  ct  Dcus  suni  ego,  el  in  cathedrn 
Dei  scdi,  cl  dcderal  cor  suuin  sicut  cor  Dei  {!sn.  \i\); 
jam  scciiiiilMm  nomcn  siiiim  loiiis  aiiimalis  (11:1111 
Dcbcmotb  animnl  inicrprei;\tiii)  iii  iii(i:iia  ('ovidvi- 
tiir,  iii  icplilo  (lcsroiiilit  ii  r.tlioiialc,  obsidcl  cor 
lingiianiqtic  scrpcnlis  eMr:tvagal)Uiiili,  oiijus  pcr  os 
uliquc  lutiis  jam  irralic.iiabilis  ad  miiliercm  Iihx 
t  infpiam  ralioiiif  vcrb;i  cloquiliir,  imo  cxsibilal  : 
C.ur  iira^ccjiil  vobis  Dcus,  nc  de  omni  ligno  paradisi 
comedcrciis .'  {Cen.  iii.)  QiioiikhIo  nicniilur?  qno- 
modo  veriia  Dci  dissiiiiulal  ei  siippl;iiiial  ncbnlo 
C;ipiiosiis  dc  qiio  vcr.icilir  oiiiniiio  dicliim  e*-l, 
quod  ttiGril  lioniicida  ab  initin,  el  in  viritale  non  stc- 


m 


nEINFUI  S.  LAI  RKNTII  LKOD.  MONACIII 


184 


lif,  quia  non  ftt  vcuUn  hi  co,  el  cum  meudarium  lo-  \  ronsiillniiiqnc   vellel.  lia/jiic   a:>seiisil,  niatius  bUM 


qiiilur,  ex  propriit  loquiluT,  qma  mcmiai  e»l  et  paler 
eju${Joan.  viii),  mrndacM  soiliccl.  1,1^";»  siqniiliMn 
[i»ratlisi  omnia,  nniim  iliinlaxal  cxcipicns,  l)<;iis 
Ada.'  iniliilscral.  Nain  niulicr  (]iioi|iie  sic  falcliir  : 
De  fruclu  liffnorum,  qnce  sunt  in  paradiio,  vescimur, 
de  lifino  aulem,  qnod  es(  in  medio  purndiai,  jixirrpii 
vobis  Deus  ne  romederemus  ei  ne  tangcremus  illud, 
nc  forle  moriamur  (Gen.  v).  0  cl  niulicrcin  jam 
MihvcrsK  nieniis  ac  lcmerariaj !  Temcravii  fiuippc 
nicmlacio  c.iicli  vcrilalcn»  divini,  addcrc  aiisa, 
qnod  ininimc  Dciis  addidcrit,  et  nec  tangeremus  illud. 
Dcnique,  quod  gravissima  iiitcrminalioiic  cl  ccrlis- 
siniu  praiixiim  lcnore  fiieral,  in  qnocunque  cnim 
die  comedeiis  exeo,  morte  morieris,  lcvissimiim  illa 


expandil  ad  rapinam,  aviilsil  tcmcre  |K)mfim,  giil:Q 
«'itisfecil  moriifen,  ncc  non  imporlunilale  nmlie' 
Itri,  cxnclionc  iinproba  el  procaci  cliam  viruin  ad 
lioc  iinpiilil.  Nam  niiser;f  miscr  obedivil,  aiiiniiim 
crfcminare  siibmisit  virilcni,  tlolida  iiiniig  coinpas- 
sionc  coinparcm  siiam  dcsiiiucrc  iiolens  et  ouas' 
scorsiim  ficri. 

Krgo  in  suam  cl  iioslram  pracTaricalus  esi  mor 
lciii.  Hcn,  Iieu,  Iieu !  vera;  inob.idiens  viiae,  il  e$i 
sanclx  Trinitali.  Siqiiidcm  et  iii  libro  qui  litulalui 
in  Genesi  ad  lilicram,  angiislissiinus  docloriim  Au 
giiSlinus  ila  dicil:  lAdam,  postcaquain  de  ligno  pro 
liibilo  scdiicla  mulicr  inaniliicavii,   tiqiie    dodit  iii 
simul  ederent,  noluileam  coiilrislare,  quam  crede- 


esse  deputans,  ei  vclul  dubilabilc,  el  Iioc  addidit,  H  rg^  si„e  suo  posse  solalio  coniabC!.ccre,  si  ab  cjii» 


ne  forle  moriamur. 

Quain  funibrc  qiiam  lucluosuin  forte  islul.ad 
qiiaiitum,  ad  qualem  devencril  cffcctum,  pliis  (lo!ore 
quam  scrinoiic,  magis  RCmilu  quam  dictatu  coin- 
iiiiniscendiim  c«t.  Prociil  dubio  ille  qui  pei-  serpen- 
tem  nunc  loquebalur  foris,  jain  inlus  animos  pcr 
fcese  paradisicolarum  allcniaveral ,  prsecipiies  ac 
proiios  ad  sibi  conscniiendum  depreliendcrit ,  iit 
ctiam  bealus  papa  Grcgorius  :  i  Nisi  prius,  ail,  pcr 
siiperbiam  iiitustumuisscnl,  foris  lcnlaii  lam  fac  le 
iion  cessisscnt.  i  liaque  pr.Tsumplor  cxsecral  ilis 
Deiim  mcndacem,  alqiie  invidum,  semet  veiacem 
ac  bcnevolum  credi  et  liaberi  macliinans,  dixit  de- 


alienarcliir  aiiimo,ct  omtiino  illa  iiitrrirc  discordia, 
iion  qiiidcm  carnis  viclus  coucupisreniia,  quam  non- 
dum  scnscral  in  rcsistcnlc  lege  mcmbrorum  legi 
nicnlis  sux,  sed  aniicali  quadam  bencvoleniia  ,  qua 
plerumqiie  fii  ui  ofrciidaiiir  Dcus,  ne  Iionio  ei 
amico  lial  iiiimiciis.  Ergt)  alio  qiiodam  modo  cliam 
ipie  dccepiiis  esl,  sed  dolo  illo  scrpeniiiio,  quo  mu- 
lier  scducla  csl,  nullo  moilo  illiim  arbilror  polui^se 
scduci.  Ilanc  autem  propiie  sediiclionem  appcilaTit 
Aposloliis,  qua  id  qiiod  suadebalur,  cuiq  falsiim 
esscl,  vcrum  piilaium  csi,  id  esl,  quod  Deus  idt-o 
ligniim  illiid  langcre  proliibuerll,  quod  sciebal  cos, 
si  leiijisbcnl,    velul  deos  fuliiros,  lanquam  eis  di' 


niio  ad  miilierem  :   Nequaquam  morte  moriemini .  „  vinilalcm  inviderct  qui  eos  bomines  feceral.   Sed, 


.'Cil  enim  bens  quia  in  quocunque  die  coniederiiis  ex 
eo,  operienlur  oculi  \eslri,  el  eiitis  sicul  dii,  scientes 
bonum  el  malum  (fti./.i. 

CAPUT  II. 
Sic  Leviatban  ,  quod  inlcrprelalur  addiiamentum 
eorum,  sic  coluber  iile  veneficus  dire  infcclos  duxit 
atl  iiiorlem,  iraxil  ad  interilum,  qiiibus  dum  pio- 
miltit  deitalem,  secundum  nomen  Kvse  addii  cala- 
niilatem,  addit  va:  inlinilum,  qu:c  competenliuG 
mors  qiiam  vita,  verius  maicr  cunciorum  morien- 
tiiim  dicenda  sit  qiiam  vivcntium.  E\  ista  eiiim  mi- 
serabiliter  omnis  Adam  morilur  nisi  cx  Cliristo  vi- 
viflcetur.  Yidil  ergo  mulier  quod  bonum  essei  lignuni 
ad  rescendum,et  pulclirum  oculis  aspecluque  delecta- 


elianisi  virum  proplcr  aliquam  menlis  ebtionein, 
qiiai  Deum  iniernorum  scrulatorem  laiere  non  po- 
leral,  soHicitavit  aliqua  experiendi  cupidiias,  cum 
mulierem  viderai  accepia  ilia  esca  non  esse  mor- 
luain  :  non  lamen  euni  arbilror,  si  spiriluali  meiite 
prycdius  erai,  ullo  modo  credere  poluisse,  qiiodeos 
Dominus  ab  esca  illius  ligni  iiiYidendo  veluisset.  > 
CAPUT  IIL 
Leodii  cum  esses,  o  Wilelme,  hiijns  saepenumero 
alioruiiique  senleiiiias  dociorum  versabamus,  ei 
scdule  disqiiirendo,  fraierne  disceptando  velut  odo- 
ris  nos  invicem  quacilionum  floscutis  aspergebamus, 
nec  dedignabaris  a  me,  indocto  licct,  scbolaslicus, 
qiicc  senlirem,  addiscere,  ita  ul  etiam  abseiis  tabel- 


bile,  eltulit  de  fructu  ejus  et  comedit,  dedilque  viro  D  laiiis  nie    ficqiieniiLiis  soUicitares  :   somnolenlum 


suo,  qui  eomedit ,  et  apcrii  sunt  oculi  amboruin 
{ibid.).  Antc  serpcniis  coiifabulatioiiem  inulicr  qui- 
dem  videral  lignum,  sed  non  icmcraverai :  nunc 
vcro  propterea  viiiisse  el  ciiriosc  intuita  noialur, 
quo  illius  tam  conspicue  natiirain  per  scipsam  cx 
peiireiur,  alque  proprio  dijudicare  giislu  iiabcrei, 
quis  vcracior,  Dcus  an  srrpcns  exi^ierci,  oui  coii- 
iraria  sibi  seu  icpugnanlia  praelcnilissenl. 

Eieniiii,  ciim  raiioiic  pryedila  cocteroruiu  inslar 
aninianlium  irralioiuilcm  esse  noii  ignorarel  scr- 
peiilein,  ncc  nisi  per  alicnum  iili  spiiiliim  vocis 
arliculal»;  vcrlia  sii|)pelere,  veliil  divino  aiiima!  lcr 
inducia  oraculo  omnipotenlem  ciodidil  eum,  qui 
pcr  tale  Oitenluin  .se  allotiiicrcliir,  sibi  pr(ispic»:^rel, 


porinde  censebas  el  pigrum,  ni  conlinuo  rescripsis- 
sein,  adeoque  amici  acceplabas  ingeniolum,  ulnibii 
accusares,   quanlumvis  lumulluarie  siylus  aiit  in 
condite  barbarizassei.Toliim  igitiir  me  impendebam 
benevolcnli^  ct  degiislabam,  vicissimqne  negoii.n- 
bar  ex  le,  cnin  lu  opulentx  admodum  frugis  pbilo 
sopbia  inaurareris  divhia  el  bninana,  scicntiamquc 
iiifiorarei    conversalio,  el    .tvo  jiivcnis  fonnarcs 
nioribirs  scnem  :  Cani  eiiim  suni,  nit  seiiior  qiiidaiii, 
tensus  liominis,  et   a-tas  seneclutis  vita  immacHtnln 
{Sap.  iv).  Siqiiidem   dici;bas  sapicntije  ;  Soror   mea 
cs,  cl  prudciiliam   voeabas  aniicam  luam,  q«an!!()- 
qiiideni  miilierciilarum  tantopere  vilarcs  conlubcr 
nia,  generis  suie  ;)r;;ili,  nec  non  ad  illicitnd  nn 


iS5                                                   DE  PUOFEtTU  MORTIS   —  LIB.  I.                                             !«(» 

ellitacis ,    seiluloqiie  illud   allenderes  S;ilumonis  :  A  Vcl  solunt  ilUiJ  iitlerserere  sic  sulTuiai,  quoil  circa 

MuHer    riri    preiiosam    animam    capil  [Prov.  \\).  ejustlcm  Sauisonis  l«'mpora  oli  iinius  ninliorculae  lu- 

Ouaiio.iiam,  ul  scri|ilum  esl :  C.ratia  tnper  graiiain  famis  raplum  sxxvm  millia  el  cc.  setl«'cies  quoqiie 

vnilier  tancta  et  puiiorala  fl  sicut  sol  oricnt  in  nllit-  ccnlcna  milli»  deceiiitali  bello  GrjRcorum  alque  Tro- 

»i(Mi»  Dei :  tic  muiierit  bpmr  tpecietin  ornamentum  janorum  sinl   inli-rfecla,  ul  scripsil  Dares  riirygiiis 

(tVc/i  xxvi).  Verumiauien,  quasi  prudens  el  caulua  qiii  pixseiis   inleifuil.   Plaiio  pro   qiianla  probilas 


aniinal  lu  viiabas  fovenni,  ac  freno  inoJeraharis 
castimoiiii£ ,  nec  muiieltrem  aspernahari<i  sexiiu), 
quiii  polius  pro  Aposioli  ilicto  :  Soti  altum  snpere, 
sed  litne  {Rom.  \i),  culpain  timebas  el  vMium,  quo- 
I  iam  a  inulicre  inilium  faclum  cst  pcccali,  cl  pcr 
illatn  onines  moriiniir. 

Ncc  sine  singultu  el  cordium  quodam  rugilu 
rdiccre  polcramus  noslri  illins  quem  noveras  amici 
cjsuiri,  qiii,  duni  vers;\retur  communiter  noliisciim, 
sunclx  religionis,  qiicm 


gloria,  pro  qu.inta  rortiludiuis  pra-rogaiiva  vires  Eu" 
ropx  et  Asix  tuiic  atieo  qn:issatx  sunl,  lot  perifie 
potentes  a  sxculo,  viri  ramosiTNon  rccolis,  lu  scho- 
iarum  auriga,  poeticum  ilKid: 

\/Utaquta  aeliranl  reget,  plecluutur  Arlnvi, 
Seditioue,  dolis,  icelerc  alque  libuliue  el  ira 
Iliacos  intra  muios  peccaiur  et  exlra. 

lloR\T.  I'piii.  I,  II,  14-10. 

ScdJilalnveril  inrerntis  aiiimam  suam  el  nperuerit 


fercbal  habilum,  relij^iosa  "  os  suiini  ahsqiic  ullo  lcrniino,  el  descemlcrinl  forles 

ejus  et  pnpulus  cjiis  et  siiblimes  gloi  iosique  cjus  ad 
euni.  Va-mundo  a  scandalit!  {Matth.  xviii.)Perfecl3B 
pacis  jiullus  liic  porlns  csl.  Vitx  naviciila  humanx 
fluciibussempcr  tenlalioniim  circumagitur.Et  nipein 
aliquando  vis  proce'Ix  a  siio  cmovcl  luco  :  cl  justuni 
impctus  lentalionis  a  statu  justitix.  David  Spirilus 
sancii  prxsianiissimus  Psultes,  in  qucm  pleno  e(r.u- 
sum  esl  cornu  grali:c  spiriinalis  oIeum,nempe  tle 
quo  dixcrit  Doiis  :  Invein  David  ftlium  Jesse,  viritiH 
tecundum  cor  tncum,  qui  faciat  omnet  volunlatet 
mens  {Acl.  xiii),  ei  ipse  pcr  conteclalem  Urix  im- 
piilsus  el  eversus  cecidil,  seJ  llliim  Dominus  sitscepit 
pornilcutem.  Salomon,  de  quo  scriplum  esl :  Dilexii 


ct  coDlibe  vila  impense  honeslAbai.  Scd  cellulx  illi 
cujusdam  in  eremo  inju  nciaesl  provisio,  ubi  nibilo- 
iiiiiius  qux  solebnt,  bonx  eiercitationis  munia  non 
ii;MaTus  eremila  iiilerim  proseqiiebalur.  Malurilali 
vcri»  posimodum  su»  conlidens.  nec  respeclui  lia- 
bens,  quoJ  ipsum  eliam  Dci  Filium  lentaveril  in 
tleserto  diabolus,  leves  mulicrculas  inconsulie  ag- 
pregalas  inconsiiliius  sibi  commaiKTC  voluil.  Acii- 
tabaiilur  iii  poeniicntix  loco  sxculares  chori,  lono- 
cinia  canlicorum  strcpilabanl ,  ut  insoliium  erho 
per  iicmora  rcsultaniein  ipsx,  ui  xsiiiuo,  ferx  fu- 
giiarenl  altonilx. 
Sod  iiuiiijuid  abscondere  polesl  homo  ignem  in 


R4IIU  suo,  ul  vesiimenla  cjus  non  ardeanl?  Aul  am-  „  eum  Dominus,  misilque  in  maiiu  Natlian  propliet;p.. 


Lulare  supcr  prunns,  et  iion  coniburcntur  pl.inlie 
cjus?  Nec  xvo  quantumlibet  provectiori  nbesse 
Circumspectionem  expedil.  Namque  cl  frigidfs  cl 
c;iriosi$  sciiio  membris  cnlor  irrepere  inordiiiatus 
potesl.  liicaulus  nutem  cl  dormitans  fatilc  patel 
insidiis.  Ergo  virtutum  xmulus  hoslis  scinper  cir- 
cumspiciendus  cst.  Di-nique,  quaiito  esl  lucus  remo- 
lior,  Uinio  esl  aJ  peccandum  stultis  opporlunior. 
Proveneruni  ideo  illic  dc  ccclesia  ,  de  saciis, 
de  maitsionibns,  quc  lagcri  dcbcaiil  niullo  amplius 
quam  scribi.  In  spirilunli  liomine,  mi  rralcr,  spiri- 
iiis  quiJem  pomplus  esl,  caro  autem,  cum  sil  in- 
firma,  si  mens  vcl  minimum  resolvaiur,  conlinuo 
la&civii,  movctiir,  increpitnt  legein  mcntis  lcx  gnr- 


et  voeavit  nomen  ejus  Idida.hoc  est  amabilis  Domhio 
{II  Heg.  xii),  q>ii  cunctis  crat  homiiiibus  sapienlior, 
il:i  ul  cordis  cjus  laliludo  arenx  sil  comparata,  qiix 
csi  in  liltore  maris  :  ad  qiiein  dixcrat  Deiis  :  Eece 
feci  tibi  tecundum  sermoncs  luos,  el  dcdi  libi  cor 
tapiens  el  inlelligens,  in  tanlum,  ut  nultus  ante  te 
tiinilis  lui  fuerit,  nec  potl  te  surreclurus  til  {III  Reg, 
ni).  llie,  inquam,  qiii  pr;i'dicalur  tapientior  Etlian 
Eiraliile,  el  Emnl  [Vulg.  Ileman],  et  Calchal  et 
Dorda  filiit  Mahot  {111  lieg.  i\),  lam  iiorrifice,  latn 
sinc  excmplo,  mulicrculnrnm  se  amoribus  infaluavil 
nllieret  idololalra,geniiumquc  siiniilacris  fabricare- 
Uir  deliibra.  Cujus  lamen  eaienus  assurgii  cuinmen- 
dalio,  ut  sumiuis  fuisse  palriarchis  supcrior  memcv- 


rula  qu^t^dam,  qux  iiiscna  csl  menibiis.  Vere  fenum  D  reiur.    Siquidem   Ethaii    inlerprclalur  duriitimui,. 


est  popiiliis  Quam  I.ibilis,  quain  inlirmiis  esl  homo! 
Etiain  ille  primatum  forlissiinus  Sainson  ad  niille 
hosiiuiii  coliories  hcros  inviiioibilis,  merelriculx 
leiiociiianlis  vicius  est  atqiic  iii  mortcm  acliis  per- 
ililo  amore,  et  ainarum  cepit  experimenlum,  qiiod 
sint  iiiiidom  favus  slillans  labia  ineretricis  et  nili- 
diis  olco  guttiir  ejiis,  novissima  aulcin  illius  amaia 
quasi  aiisyiiihium,  el  atula  quasi  gladius  bioeps ; 
peJes  ejus  desccnJani  iii  moriein,  ct  a.l  infcros 
grcssus  iliius  poncirtnt  :  iiiiillos  eniiii  vulncralos 
dejecil,  et  fortissimi  qiiii|U(*  interfccii  sunl  ab  ea. 
^  CAPUT  IV. 

Enimvero  quis    oxpe-.lial  quaqnaversuj    gentiuni 
DiulicrvS  (lujiiioriim    fucrini    incoiitivn    nialuruni? 


I 


Ezrahile  orienlalis ;  et  ipsc  esl  Abraham  vir  pncdu- 
nis  aiiimu,  quia  fidei  solidx  el  constanlis  justitix, 
radiosus  geneic  el  polens  viribus,  utpote  qui  qiiatuor 
reges  uno  belli  excursu  fudcrii,  cx  orienlali  rcgioiie 
Clialdca  oriiindiis. 

Ilenian  intcrprclaiiir  fidelis,  cl  ipsc  est  legislatnr 
Moyscs,  ile  qiio  aJ  Anron  cl  Mariain  loqiiciis  Do- 
niiiiiis  :  Si  quit,  ail,  fuerit  inter  vot  prophela  Domini, 
irt  visione  nppnrebo  ei,  vel  per  toninivm  loquar  ad 
illuin.  At  iion  tnlit  servus  meus  Mogset  qui  in  oinni 
doino  mea  fideUstiinut  est  :  ore  enim  ad  os  loquOr  ei 
et  palam;  non  per  wnigmala  el  figurat  tidet  Dorainum 
{yum.  xii). 

C.ilchnl  iiitoriirclaiur  ijnbernant;  cl  ip.sc  csl  rtUu» 


f87 

accrcsf:cr»s   Josfpli 


nFJNEMI  S.  LAUHRMIl  LEOD.  MO.XACIIJ 
filius  accresccns,  qiii,  poftica-  A  lem  ijUuieiun  {Mniili.  »mii).  A(<|iic  ulil)! 


V<g 


183 


rooit, 


qiiam  Dciis  Jacob  divcriil  ab  oiicrihus  (lorsniii  <-jiis, 
postqiiain  niaiiiis  rjiis  iii  copliiiio  s(  rvici  uiil,  aitcD 
accrevil,  *jnaU;niis  proplcr  pruvlcntix  ti  giii)criiHiio- 
fiis  siimmalen)  indnstriam  balvalor  miiiitli  al>  /K^y- 
piiis  ap|teiiarcliir ,  sapiiMis  pbrie  el  inlcllig<'ns,  (jiii 
proptcr  iimorcnlium  alqiic  ca.siilaii!>  pra^ro^Mlivain 
gtibcriiacula  posiiiJercl. 

Dorda  inicrprelatiir  generalio  $cientuv;  Mahol, 
iiidulgentia.  Et  gcneralioiicm  accipimus  pAiriarcli."»- 
rum  ac  prophciarum,  viJclicel  filioniin  J.uo!),  virl 
admodum  iiidnlgcntis  :  quibus  uriivcrsis  Salooioti 
prx'ferlur  in  sapiciilia. 

CAPUf  V. 

Quia  igilur,  Wilelnie.  scciindMHi  Petri  .ipostoli  di- 


Sciibd.'  el  l'liini.'ia-i  Injiiocriliz,  quia  tiimlet  e$tit  te- 
pnlcris  dcdlbulis,  qHn;  a  jniii  pareiil  honiinibut  Ipe- 
cioiu,  inlnt  vero  \iletiu  tuni  ottihut  mcriuorum  et 
omni  tpurcitia  :  tic  et  vot  a  forii  fiuiilem  parelit  lio- 
minibui  jntli,  intut  aulein  pleiti  eiiit  lnjpocriii  el  ini- 
({nitule  (ibid.). 

CAPUT  VI. 
Noii  aiilcm  solitininodo  paicnter  lioslis  ille  anli- 
qitiis,  qtii  passus  cst  ruinam  cum  suis  HeqnacilHJS 
iiiagiiain,  congrcssns  facit  nl  leo,  scd  qnoniam  ser- 
pctis  quoquft  esl  Evx  seductor,  quoniam  Draco  ma- 
gnus  esl  mundi  veiieficalor,  l.iliMiter  etiam  bonorura 
ntin£  invigilal  el  insislil  oninibus  nocendi  nrlibiis, 
iiintiineris  plianlasi.irum  macliinis  urgens  tam  vigi- 


cl\}m,ndversariuino»leydiabotus.lan(iHamleorHgiens,  lanlos  qiiain  dormicnics. 

circuil  qn<>;rens  quem  devoret  (/  Pctr.  y),  pndico  ciii-  Aujuc  aliquanlo  cum  siiper  Iiiijiismodi  fratcr  io- 

que  ac  sobrio  cunindum  iiiagnoperc  esl,  qno  mundi-  vicem  Iracl.ircnius,  ac  de  gcsiis  sanclorum  codiccm 

tia  ei  caslitaiis  vitet  scandala,  coiisessus,  susurros,  revolveremiis,  occurrii  leciio,  qiii  mcinoraret,  qnod 

pellaciasque   iiiuliercularuin.  Equidem   illorum  su-  foerint   duo    rialrcs  Picenlina   orliindi    provincia , 

perabundat  numerus,  quorum  status  aul  concussus,  Vicioriiius  cl  Severiniis.  Hi  fioridie  juvcntutis  posl 

aul  ev»;rsiis  per  illas  est,  dom  eliam  monasiicorum  uiriusquc  pareniis  obitum  omnem  reliclam  sibisiib- 


maximos  grcx  (flageila  le  piignis  el  ]icrctiic,  evangc- 
lici  exemplo  Publicani,  o  vir  lacrvmosc)  in  haiic  con- 
spiraverii  disciplinain,  neque  scripiis,  nc]iiee\eiu- 
piis  poiesl  aliqiiibMs  impclrari,  ne  fraircs  sororibns, 
sorores  fralribus  jusio  iinpensitis  libcr.iles  sin?. 

Kecordor  preJerca  quemdam  splendide  ei  inagiii 
Is  ibiiutn  apud  snecnlares  rccliistiin  nosira  reiaie  phis 
qiiam  s.eciilari(er  concidisse.  Oblcntn  sanctitaiis, 
quani  sintnLbal,  frcquonlab.itnr ,  phiiiimiiii  coiife- 
roliaiiiiir  ei  plurlitia ,  illis  utlqne  siinilando,  qnibus 
a  Doiiiino  diciHm  esl :  V(e  vobis,  Scribtv  et  Pharis<vi 
liypocritcs,  qui  comeditis  domos  viduarHni  oraiione 
longa  oranles.  Propter  lioc  am^lius  accipieiis  jtuli- 
cium  {.Maltli.win).  Sotcb.it  illo  alifjiiando,  rcilivis 
niaxiiiie  dicbus  de  cellul.s  clain  exire,  el  quia  in 
nioiiie  solilarius  manebai,  in  qHolibei  desfosso  deli- 
toscerc  !oco,  veluli  gravareiur  inquieiari.,  el  con- 
leiiiplalioi^cm  scit  oraliones  impediri.  Sed  iiilrayit 
mors  per  feiiestras  ejus,  co  quod  juvenculx  iiiini- 
slranli  sibi,  alqiie  per  hoc  licesilius  adhjereiili  S8 
niinium  acdinavcril,  n..'C  ab  ore  suo,  auribus  vel 
oculis,  nec  a  cellulje  lcneslra  lascivam  coinpeseuit, 


stanii:iin  vcndiilcrunt  el  paiipcribiis  erogaveruii(, 
quatenus  aposlolorum  instar  rcliiii|ucntt'S  omnia 
morcede  donarenliir  aposiolica.  ln  rcuiotiore  igitiir 
loco  fabricaverunt  sibi  cellulam,  in  qiia  degebant 
coniiiiunitcr.  Niliil  eral  illis  propriuiii,  iiiliii  lanicn 
deerai  necessarium  :  altcr  alteri  servicbat  el  se  in- 
vicein  suis  xditicabant  viriuiibus ,  nec  aliquando 
sejuiiCli  mutua  seipsos  custodia  p.-edagogabanl,  qua- 
tenus  de  illis  jure  dicereiur  :  Eca  quam  bonum  et 
quain  jucunduiu  habilare  [rairet  in  unuin  {Psal. 
cxxxii). 

Porro,  Vicloriiiiis  iii  aliiora  niiens,  cl  (lueindain 
descensuin  reputans  esse  non  ascensum  pcifectiouis, 
fraierna  saUcm  cohabitatione  ,  soiatio  cl  convictii 
frui,  soiitasiiiiiiquc  pluris  juJicans,  cnm  dicat  Ec- 
closiablcs  :  Melius  est  diios  simul  esse  quatn  unum ; 
habent  enim  emolumenlum  societalis  succ  :  si  unu$ 
cecideiit  ub  aUero  ftdcielur  {Eccle.  iv),  frairem  de- 
serit,  ad  crcnniin  se  confert.  Prjerupia*  celsiiutlinis 
rupein  fluvius  prailerfluebat,  illic  arclissiinum  amhii 
spccum.  Gralis  habere  gatidet,  quos  arlifex  natnra 
eistrnxil  parietes.  Erant  ejtisinoJi,  nt  non  jacendo. 


c;cciis  fcl  insulsus ,  q«i  nossci  videre  et  scire,  qiiia  D  sed  se<li;iit]o  lantuin  acquiesccre  soinno  jiosset.  Si 


de  pcriculo  aiiiniaE  illiiis  ajfCi-elur.  Ideo  irreiilus  csl 
circumplexusqne  fiinibiis  peccatorum  simul  clcasli- 
monix  incestalor  el  proposiii  deserior  facius ,  ct 
ciini  illa  peilice  stta.  inio  ctnoctiia  per  noctem  lan- 
quani  dici  fugax  ct  i.jclusione  profugil  pecunia  snf- 
farciitaiiis,  qiiam  coiiges-jissei. 

Noveras  vcro  ct  tu  ipse  qnosdam,  forlissitnc,  ic- 
!1igiosos,  qui  rorliter  .'tlioruin  minima  venlilaront,  ct 
sua  sic  niaxiina  lanquain  diploi<!e  os  pilis  'japrai-ii:n 
paliiove  sac(  ino  aduBibraie  vcUenl,  vlros  virlutis, 
ipti  vclut  clavani  Jlcrculis  iibrareni.  iii  sulnlilos  iHini 
S.iloniOiiicum  :  Qiii  ^ninima  mgligil,paulaiim  decidel 
(ICccli.  xix),  qiiisi  ol  d.;  istius:ii0.li  Chrislijs  noii  di- 
xcril :  Uuces  caci,  c.xeolunlcs  cuiiccm,  camelum  au- 


aJinisisset  hospilem,  siarc  oporlcbal  ndinissorein. 
Postcs  ostiolum  inunibat  viminibus  inlexlum.  Muiiia 
vigiri:»riiin,  oraiiones,  jejnuia,  iccliones  sacrae  fre- 
qiieiiiabaniur.  Scd  qui  Adam  el  Evx  invideral  pa- 
radisuin,  inviilit  eliam  Viclorino  tanle  opeiositatis 
pahii.iu.u.  Iiisidialur,  circuit  ille  praeainhulaior  terra;, 
instiiiit  dohiin,  quo  coulrariuin  sibi  advenain  coelis 
defraudel. 

Q.;i  solel  ergo  se  in  .nngelum  transfigurare  Iticis, 
Itausfigiiral  se  in  pncllain,  ac  vehili  palpando  im- 
pi!.i;eiis  Ibres  coiiculit  creniilj;,  qiicritur  iiocicm 
lcnohros:iin,  ov.iUat  planctus,  ei  lacrymas  fingil,  sc 
erroiieani  iiKUirissc  spinctoriiin  avia,  dente.'»  nic- 
tueie  foraruin.pctcre  aulcm  unius  soluiiiinodo  nocii». 


iHd 


ni-  PROFIXTI! 


h(»spili;im.  Miseiv-liir  Iiomio  miserp,  verottir  cnlpnin, 
si  negel  liu.sp:t-i  b(iS(<';)tioin.iii ;  ncc  ei;i:ii  (re.!cie 
liosl<>in  poicrnl,  .srj  liosniltMn.  ApiTJl  ergo  ol  su-^ci- 
pil.  Nec  lioiic  .«p.nitiiii  atiluic  dccfsscral,  cl  i|ui  pii- 
labaltir  jmk  ll.i,  (luni  sesc  assithio  niolu  interiiM  len- 
titor  co:ivcrs:tssct  iinpri>l):i  inoliondo  (nani  peiiitits 
iiiipalieiilos  siiiil  qnieiis  (!:pii;onos  leslantc  Isaia  : 
Kon  etl  pax  impiis,  dici(  Dominui  [Iti.  lvii])  viriim, 
quem  cogiiationibtis  jam  iircli^iosis  inquietaveral, 
prolcnso  ad  extrenuim  pode  pcrslriiigil  ct  scorpii 
more  acnlcaii  vcncficaiis,  incxperlo  eatcniis  calore 
siicccn  !it,  niaximeciiin  accnraliisadiiiodtim  qnailani 
vcrnaiel  decenlia  vMiliis ,  ocnliijue  stcll^nios  ipsis 
iiiicarenl  in  tenebris.  Illecebrosus  dein(Jc  ac.mollis 
scrmo  irabil  ad  coiilagium.  Qiiis  conQdal  sibi  ? 
Saiic;e  Spiriius,  qii.nn  dissimilis  cst  (uiis  calor  a 
lali  calorel  Ouomodo  c\s:ingiinliir  igiijs  noxius  in 
cuju.s(|iiani  corpoie  nisi  por  luum  rorcm?  Tui  solius 
csl  conliiicntiac  doiiiim  pnrilaiisquc  ciislodia. 

Sed  victns  esl  Violoriiitis,  ol,  priusqiiain  bumilia- 
rclur,  dcliquit,  qiiDiiium  ex  stipso  cral  doceiidus 
non  pliis  sapere  quam  oporlct  sapere,  scd  sape:e  ad 
sobriolalem.  Nani  casiii  cjus  ct  ipse  aniiqiius  sedu- 
<ior  ahine  cadnciis  aposlaia  insultans  lios  in  illuin 
cacbiiinosdclalrabal:  i  Ouid  eromiln  modo  proba- 
lissime,  qnem  grav.ibat  ciiam  fiatris  sociclas?  en 
sociatiis  es  alleri,  et  castilatem  inicr  silva'  srojmlos 
pcrdidisli,  qiiaiii  inter  sxciili  servavcras  aiifr:icliis. 
Iiiexpugiialiilciiuio  vol  npud  solilarios  arbilrabaris 
puilicitia;ii?  Cniilcla  iibiqiie  ojnis  csi,  et  apiid  .S;c- 
ciiliim,  el  npiid  eroir.iim  :  iciitari  sanclilas  potesl. 
Hanc  impuf^iio  semper,  interdum  expngno.  •  Tuuc 
piilidi  ad  iiisinr  riimi  a  comploxu  evaiiuil. 
C.VPUT  VII. 

Qiii  voro  miscrctiir  omniiim  Domiiius,  cl  niliil 
odit  eoriim  qiue  fecit,  dissimulaiis  peccala  lioiiiiiiiiin 
propier  pcriiitentiai.il  elparcens  illis,  eo  qiiod  iioii 
vult  mortem  peccatoris,  seJ  ul  convcrtalur  el  vivat, 
iniseriiis  est  Vicioiiiii,  et  coiivcrlil  :id  poeiiitonliain 
ul  viverct.  Ucvorsus  siquidem  in  sc  post  lciilalio- 
iieni  abrupit  moras,  rcdiit  ad  frairem,  el  quaiiquani 
prae  coiifusioiiis  rubore  suspcnderit  diu  voccm,  po- 
slreino  lamcii  ei  iiolinn  focit  lacrymabilo  suum ,  cl 
Christiane  cogitans  cl  cilliolice  sperans,  qiiia  upuil 
Dominnm  miiericordia  cl  copiotnapud  eum  redemplio 
(Ptal.  cxxjx) ;  et  illiid  :  Si  notmeliptos  dijudicai enius, 
non  ulique  jndicaremur  [1  Cor.  xi},jiidiccni  siiiipsitis 
clvi:idicem  seipsiim  siaiiiii,  -11  lam  scvira  praidaia- 
iiarcl  sciitcniia.  Fidil  arborcm,  maiiumqtic  inscruii, 
cl  fisstinin  cuiieis  pessulalam  adco  prxdiisii,  quod 
iicc  retralicre  nec  inovcrc  peniius  posse»,  incaree- 
ratioi:C  videlici  l  unius  iiiembri  toliim  corpus  iiicnr- 
cerans. 

Al  Scvcriims  ol  frairis  coiiiii.issuiii,  el  iiicleiiicii.' 
liaiii  pu;iixilliiisdi(Cces:sepiscopos«j,'gcssii.  Episco- 
piis  veiiiciis  Viclorini  exsolvore  noduin  voliiit,  e".  nd 
difcrciioiicm  aiTahcic  modiiiii  |ia;{iiienli.K.  Scd  illo 
iiiillateiitis  acquiosit  nposloliK»  bcno  iiidiicliis  ora- 
culo  :  Scimus,  ii  lcirci^lris  :/#i/ii(S  nuilra  liiijns  Itubl- 


MORTIS.  -  Lin.  I.  ioa 

.\  inlionis  disiolvalur,  qHod  tidifiaiiionem  ex  Deo  liahe- 
mus,  domum  uon  mtinufaclum,  ivlcrni^m  in  loulis 
(II  Cor.  v).  Contra  noc  opiscopus  iiujlestaudiiii.  coii- 
suil  (eral  siqiiidem  cpiscopulis  et  vilx  el  scici  liae), 
scd  bonuin  sustiiicnlii;  llncni  bencdivit  e(  abscessil. 
llaqtic  Viclorinns  cxbibebal  corpus  siium  liosiiam 
vivenlem,  Deo  plarciite:n,  raiionnbile  obsc(|i  iuiii 
suuin  orando,  vigilando,  jojunando.  Nain  cx  eris 
omniiio  diebus  abstiiictis,  die  lantum  Dominico  pnii- 
xilluni  panis  et  aquae  sumcbat  etiam  a  fiatre  com- 
ptilsus,  qiii  gcrmano  vere  pr;edicabilis  affoctu  pce- 
nilcbat  ciim  pucniionlo,  nil  ahud  cibi  aul  polus  pcrci- 
piens  qiiam  frater. 

Compara,  o  Wilelme,  Joannis  Baplislae  el  islo- 
rum  prandia.  lUiim  erenii  oocuiii,  locusias  ad  .solenx 
qiii  coqiicret,  qiiibus  cuni  silvestri  iiicllc  eibabalur. 
An  dubites  delicaiiorem  pocnitenlibiis,  qiii  cum  Psal- 
niisla  cinerein  tanquam  panem  manducabaat  et  po* 
culum  stiuin  cuiii  flclu  niiscebant?  Qiii  neqnc  ut 
Joa;;ncs  mollibns  ex  pilis  camelornm  purpirrali, 
zonisqiie  pelliceis  circa  lunibos  eranl  prxcinc(i, 
cnm  nostris  quibusdam  abstinenlibus  ctlcgispcriiis. 
Decem  ferculorum  decalogiis  viv  sufliciat,  el  decein 
nruiatoria  vestimeiilorum,  bcncdiciio,  quam  obtii- 
lil  Nuaman  Syrus  Flisxo  propbelne. 
CAPUT  VIII. 

Mi  aniicc,  qiiam  ciio  dcliiii|iiilur,  quod  diii  poC' 
nitenduin  sill  in  moincnto  infligiiur  ptagn,  qnx  diu 
sit  inedicanda.  Pro  iina  diabolicx  subrcpiionis  abu- 
C  sione  adeo  sc  Victoriiitis  afflixit!  Nec  edici  f;icile 
polesl  lain  ardtium  genus  pcriiiiciilise,  si  pcrpci!- 
d;intur  iiiccmi.noda  neccssitatesve,  qiias  tulcrit  lioiiio 
sic  aflixus.  Noii  aticiidaiil  lioc  niiiliimode  peccaiiles, 
lepide  conliieiitcs,  (eiicrc  poenitenlcs,  qni  duiii  a 
coiifesscribus  olcum  el  viiiuni  opportnne  i^naiis  in- 
fiindere  multanliir,  sed  iiiniiiim  ciirn  cxcesstis,  per 
q  ;a!eincunque  lanien  pceniteuliolam  a  qualiciinqiio 
aiiiimanl  sepcccaio  cilitis  eiiodari  qiiaiii  aliquos  lu- 
nes  seu  viiicula  ruperll  Samson.  Nec  voro  peccarc 
quescunl^sedad  nauscair.  iisiiue  iioranl,  qn;»  pu»ni- 
tciida  siiit,  iieque  vcniaiia,  quidein,  sed  criminuii.i, 
?iini  scripliim  sil  :  MatediclHS ,  iiai  in  spe  peccai. 
Dci  abuluiilur  paliei;li:i  illud  lcmorc  usurpaiitos, 
scilieel  mis.ralor  ei  misericors  Dominus,  ioJiganimit 
D  el  mnllum  misericors  {Pmil.  cii),  qiiasi  iioii  alibi  di- 
calur  :  Tacui,  semper  silui,  pulieHs  fui,  ticut  partU' 
riens  toqnar?  {ha.  xlii.) 

Legisli  prcsl.yieruiii  dc  p:.go  fiiissc  Abricanlinn, 
qiii  (loditus  c;irii;ili  coiiciipiscciili:e  vivcbal  delesla- 
bilitcr,  inslaniiie  liiiorum  Hcli,  (iiiorum  Bclial,  pcr 
incoiitineiiiiam  monslrabat,  qiind  nescircl  divinu 
no(|iic  ofTieium  sacerdotis  ail  po|iiiliiiii.  Per  iliiini 
crmi  delraliobaiil  lioiiiincs  sncrilicio  D.unini,  qi'i;» 
c  ijiis  iii'pr()!>a  c.-.t  coiivcrs;ilio,  rosl:it  ul  ii:iiiistcriiiiii 
illitis  iiiipruLctiir  a  populo.  ilic  tamcii  iiitcidiiin 
compuiigobatur.  Scd,  (;iioiii;im  i:idiccs  rirnuc  eoui- 
piiiKiiunis  iioii  lialielial,  cilu  ail  inipiilsum  litiidinis 
velleb.itiir,  cilu  i:i  lcioporo  iciil^.lionis  a  sobiiotalo 
loceiloijal. 


Mi  nEiNEiii  s.  lalrentii  leod.  monacui  m 

Vcrumtamcii  pro  suis  eior.nllaiihuj  Itoinam  siii-  A  CAPIJT  IX. 

Jam  ti!enii.ili  pailhtilo  Viclorinus  fatitci-bat,  sed 


guiis  pcregiinabatur  aniiis,  Aposloloriiiiiqne  limina 

Fclri  el  Pauli  revifcelial.  Qnid  aiilem  lioc  proilcral 

SC  iioii  emeiidanii?  ro6;eaquam  rcpalri.isscl,  nl  ca- 

iiis  ad  vomitum,  ut  sus  ad  volulahniiit  luii,  ad  iin- 

niimdiliam  rcverlcbalur  non  recogil.ms  sliiiuis,  qiiia 

nil    valel  p(Bnilenlia,   nisi  cmcnilcur  ciilp.T.    Qui 

baptiialur  a  morluo,  dicil  iiber  Sapicnli.T,  el  iteruin 

tangit  eum,  quid  proficit  lavalio  illius  '.' Sic  liomo,  qui 

jejunal  in  percaiit  tuit  et  iterum  eadem  faciens  quid 

proficil  humiliando  te?  Oralionem  enim  illiut  quit 

exdudiet?  (Eccli.  xxxiv.) 

Nono  iiaqne  anno  cum  de  Roma  irriiator  redisset 
jlle,  horrifica  morle  intcriil,  quandoquidein,  qiiod 
ditlu  qitoque  pudendum  sil,  inter  feiidae  volupiaiis 


carne  non  spirilu,  ut  in  ro  vcracilcr  illnd  sancti  TJ- 
sereinr  :  Indnta  esi  caro  mea   pntredine  el  tordibuM 
pnlveris;   cuiit   men  arnii   et   coniuicta  etl ,  compj- 
ratut  tum  lulo ,  ei  attimilatui  tum   fatillce  el  cineri 
(Job  vii),  ciim  Tcncrabilis,  qiicm  prx.lixi,  cpiscopiis, 
cl  loln  iin(lii|itc  \iiiiiia  l.tnl.T  salisructionis  inslantia 
el  allrilionc  conipiincta  irruil  nd  locum,  ar  licel 
inviium    rcnilciilcniqiic   cx    ilia    enodavit   arbore, 
vicioriosiorem  uliqtie  illo,  qni   nos  lain  confutibi* 
liler   innodavil  velitam    prxsuniendo   arliorem   in 
paradiso.    Verumlantt^n    illius    ausieriorem    quam 
prxniiserim ,   fuisse   poeniientiani  el  mirabiliorem 
nbsoluliODis   moduin  alias  lcgi ,  qnod  scilicet  prx- 


aniplexus  cxiialaTit  aniinam  inferni  fctoribus  inlru-      diclx  arboris  cavo  nlrainqiic  maiium  incluserit,  ei 
«kMidani. 

Accidisse  hoc  idcm  apud  nos  rcccnli  lempore  non 
ignoras.  Mililaris  quidain  admodum  sjccularis  ct  iu 
cestuosns  cum  noctu  icnderet  ad  officinam  pcllicis, 
lctrum  imo  inlolcrabilem  se  piitorem  senlirc  ci- 
clamavil  ad  coniilaniein  sc  annigerum.  Diu  illece- 
brls  abusus  merito  tali  praenuniio  uti  debebai,  et 
prxnosse,  qualis  aurje  oblecUimentum  maneai  vo- 
lupiuosos,  eadcm  nocie  merelricando  el  ipse  suffo- 
c.itns. 

Filii  autem  hominum  utquequo  grnvi  eorde  ? 
{Pial.  IV.)  Quam  niulli  libidine  nigranlur,  elquo- 
iiiam  tluUorum  infiniiut  est  numerus  {Eccie.  i),  qiiol 


de  illa  triennio  terram  pt-dibui  non  atlingetis  pe- 
penderil,  alqtic  duin  violcnier  a  popuio  dcponi 
vellet,  iridaanuni  supplicaveril  super  Itoc  jcjunium 
fitTi,  cl  iia  demum  per  ignem  cocliitis  cum  loniiru 
riictilcm  laxalum  ,  exuslis,  qiiibns  fucral  constri- 
clus ,  nodis,  iton  niinore  viiiclicct  placationis  nd 
Deuin  indicio,  quam  cuin  graiifica  Patruin  iiolo- 
cniisia  supenio  qtiodam  assumebaiitur  incendio. 
Qiii  crgo  palienlia  ipsam  vicisscl  liominis  naluram, 
speciabiii  sanclilaie  ac  modo  vivebat  angelonim, 
opLM-alione  virtulum  nposlolicus  et  conlra  dxmooes 
victuriosus,  etenini  mnnns  Domiiii  eral  cum  illo. 
Proplerea,  cleri  ac  populi  volivo  assensu  Amilerninac 


sunt,  qni  candeant  caslilale?  Sed  praeiendiinr  con-  c  levalus  esl  urbis    episcopns  (nain  qui   te  Itumiliai^ 

ditionis  fragililas,  quasi  nullo  labore  provenial  fiu- 

yienlum,  vinusqne  tam  aurosa  conslet  gratnilo. 

Quanta  cisllgaliotie  mei.tis  el  corporis  possideaiur 

castilas,   pr*monstraveninl    Palres,   qui    candida 

si.iiplicilale  floridi  suspiiubanl  sibi  coelilus  pennas 

Kicul  cnlumbae,  qualeiius  a  terrenis  volarent  ei  le- 

quiescereui  ideoque  clongab.nil  fngienics  et  manc- 

banl  in  soliiudine,  ut  ille  soliiariorum  splcndidis- 

«iinus,  de  quo  bymnizamus  : 

>lH/ra  deserti  tenerlt  sub  aunis 
Civium  lurmas  fugiens  pelitli, 
Ne  levi  taliem  mnculare  viiam 

Famine  potset. 
0  nimis  felix  meiitique  celti, 
Netciens  labem  nivei  pudoris ! 

Yidere  ct  audire  sascularia  magni  saepius  esl  dc- 
Irimenii.  Inier  delicias  gregcsque  mulierculariiin 
qual.ier  conservelar  casiit.is?  Super  bac  scbolares 
tuos  seduluscedulcisadmoneb.is,  cum  ego  inier- 
dum  superveniens  honesiis  adgaudebam  studiis,  cl 
aliqua  inteibalbutiebam,  ul  iltos  poeis  versiculos  : 

Fingil  equum  reveya  docilem  cerx'ice  mngisier 
Jre  viam ,  qunm  monslrnl  eqnes.  Vennllciis  ex  qno 
lenipore  ceninain  pellem  Inlravil  in  aula. 
JUiliittt  in  silvis  catulns.  Nunc  ndhibe  puro 
I  eciore  verba  puer,  nuuc  le  melioribus  offer. 
Vuo  temel  ett  imbuta  recens  senabil  vdorcm 
ieUtt  diu. 

IIoR.vT.,  Episi.  i,  II,  C4-70 


exaltabitur,  dicii  Doniinus  {Luc.  xivl),  alqne  3ul>- 
ditos  sibi  velul  Moyscs  niansueiissinuis  regebal  sa- 
crarium  pielaiis  cl  indiilgentix  ,  qnandoqttidein 
lapsus  didici.^iscl  lapsoruin  culpis  ignoscere.  Qui 
eiiam  sub  Nerva  Cxsare  csl  assocutus  mariyriun., 
et  secundo  Adam,  id  esl  Cbrisio  dum  miliiai,  cum 
vicirice  pulina  iransiil  ad  paradisum. 

Nec  inferiori  vero  splenduit  sanclilale  Scverintis 

fraler  ejus,  vir  modeslus,  suique  corporis  sevenis 

ilontiior,  qiii  pro  graliarum  prx-rog.niva  ponlirex  in 

Scptipedana  esl  urbe  in&iilutus,  Ecclesiamque  illant 

el  disciplina  regulari  el  ornaluum  cullu  sacroruin 

prx  siiis  aniecessoribus  radianier  koncslaTit.  Cst 

qiiidem  contummatut  »n  brevi,  sed  expUtit  tempora 

^  multa  {Sap.  iv),  quoniam  perfecte  seniliterquC  vi- 

vciido  palriarcbx  .Abrabam  iiislar  mortMtit  ett  i» 

senecluie  bona  et  plenns  dierum,  conqregnlusque  ett 

nd  papulum  {Gen.  xxv)  sanclorum,  habuilque  se- 

piiiciuin,  nbi  babucrat  el   nionaslcrium.  Illic  fr^ 

qiientabalur  a  populis,  quibus  ei  patrocinio  prectMii 

ct  mcdelaiiim  bcneficio  sese  exhibebat  vivenlcm, 

ui  piiia,  qtii  scripins  essct  in  vita,  in  Jerusaleoi. 

Iiaqiie,  ad  cjtisaliquando  fcsiiva  presbylerquidain 
leitdebai,  qui  vilam  noniini  suo  conformarei.  Dicc- 
b.itur  namque  Innoccniius,  Israelila  vcrus,  iii  qnu 
dulus  lion  essel.  Unius  tanluni  oviculje  posi>essor 
cral.  Ujcc  abcnnlcin  palronum  sccnta  dcvenit  ad 
iluviiim,  Flosorem  vocabulo,  qui  de  imbribus  lunr 
vvcrcvcrat.  Sed  de  rlpa  in  lipam  pastores  irabccti- 


^93  1>E  rHOFFCTU  MORTIS.  —  LIB.  I.  I9i 

lam,  per  quam  irftnsircliir,  irnjpceranl.  Traiisivii  a  '"«.  «'  ^**^  ^»'"0  p.iiris  lni,  nec  aliqiiamlo  ro(,'rcssiis 
uuuiique  InnocenLus;  ovicula  lain  siriclo  ponti  se  es  mos  visiialnm,  foisicm  co  .iiiod  jciipinni  .sii  : 
difDdens  credere  cuM'il  liac  disciirrerc  cl  ilbc,  ire-  A'«mo  ad  aratrum  miitens  manum  el  re  piiifiis  rtTc 
iiiiilis  caudJC  n.olibus  >igni(icarc  angnsli.nn,  Irisies  "p/uj  est  regno  Dei  [Lnc.  ix),  uxnr.>nii|uc  l.oiii,  pro- 
lanas  concuicic,  ciiin  uwulciii  inler  (|uerulos  balalus      hibilam  ab  angclis  lespiccr.'  |..  si  lergiiin,   lo  sla- 


arlicuialaj  insonuii  liariiionia  vocis  palernc  cxcla- 
niaus  :  t  Cui  mc  rciiquisii  iniscllam?  i  —  i  Jii  no- 
iMine,  iiiquil  ille,  J.^su  Douiiiii  secwra  Iransi.  Qtia- 
dam  inos  Tide  subiii\am  puiares  bcstiolam,  ita  cuu- 
slanli  el  celeri  pedc  li^nsivil  el  ticulram  in  parlem 
vcrsabunda.  > 

(  Jam,  disciplinaie  vir,  non  nUonile  mireris  vo- 
calem  asinx  I.nguniu  ei  discilnm  gtiuiir,  qiuc  cni- 
ciilis  calcibus  lyrannizaiilcm  iii  bC  Balaam  ei  bar- 
barico  fusie  pcrculicn:em  iiiaiidila  caicnus  objnrga- 
lioni»  liiiccina  rcpcicnssit.  Oum  sis  aulcm  piirgnix 
ci  placida:  autis,  quidnam  gratius  audisses,  Balaam 
ciim  sua  discepianlcm  asiniil.i,  an  Innoceniinm 
cum  bua  scrmocinaiitcm  ovicula?  »  Magnificum  qui- 
dctn  ulrobiqiie  aii.liloriuni ;  sed  jurc  censebcris  de- 
traclor,  nisi  oviciilx  inagis  favnas,  qux  obedicn  • 
liam  (noii)  dcscrendo  pxdagogiim  iii  nnllo  Ixseril  : 
jsinula  Im  lam  infcicndo  sessoris  propcmodum  pe- 
Jem  frcgtril. 

CAPUT  X. 

Deniqiie,  iii  Wilclme,  zclaior  evangelicx  perfe- 
Clionis,  omnia  deinnm  tua  vendidisli,  el  Clirislo  iii 
pauperibus  dcdisli,  bajulansquc  ciucem  luam  Clirisli 
csse  meruisli  disci|iiiliis  rclicio  scliolaruin  magislc- 
rio.  Qiiid  poiro  facicbas  nrmatis  postibus  ,  dum 
aliquoiies  inspcraie  advenicns  ei  pulsans  xgre  ad< 
mi^tercr?  Secretum  luiim  libi,  secretum  luiiin  libi 
libens  concesserini  :  bcne  tibit  F.tenim  Christum 
sicuti  gloriosus  martyr  Lauroniius  imil.ibaris,  dum 
linteo  le  pracingcres,  .lom  miilorcs  aqnam  in  pil- 
vini,  dum  pcdcs  paiipcrum,  lacrymasque  siiperfun- 
dens  lavares,  prxcinctorio  simu!  et  capillis  cxlcr- 
geres.  Nonne  liberalis  cliam  Marix  munia  exseqne- 
baris,  el  qnasi  nromalica  nardo  cx  alabaslru  cliari- 
latis  profitsa,  Jcsum  inungebas,  cum  iiiinimos  Jcsu 
largc  reficeres?  i 

Ad  illorum  igiiur  le  numerum  pertincre  niox 
claruit,  dc  quibus  per  Osec  Dominiis  :  /»  funicuiit 
A«/«»H,inqiiil,  tralinm  eos,  in  vinculis  charilatis  {Osee.  p      Imperal;  hnnc  (renis,  liunc^lu  compctce  caleiia. 

xi),  quandoquidcm  Fusmacum  pctens  moiiacliicam  "'  '  ' 

prufcssus  es  piiiiosoplnam,  ut  tollereb  jiigiim  Christi 


tuam  salis  versam,  diini  insul^a  curios:laie  rcspi- 
cerel  posl  se,  ut  incesix  videal  regionis  bulpliureos 
i:ncs 

Ne.jite  temporis  longiim  cst  quod  quidam  optimar 
opiiiioiiis  fraler  a  monasierio  Sepietn-Foiiiium  ad 
mc,  quia  consangnineus  eram,  venieiis  rogavit,  ut 
eum  ciriuiiiducerem  ad  salulandosparentes  suos  vel 
amicos.  Sed  in  ctindo  ailoiiitus  repcnie,  feinineos 
fasiidiens  occursns  et  congresjus  coepit  dicere,  ur» 
Lem  ex  cn,  qnain  viderat  puir,  satis  demutaiain, 

B  domos  allas,  cives  alios  parcre,  vix  supercisc  ali- 
qiiem  crigiiaioruin  ,  pccniier.',  quod  vcneril ,  cssc 
luiissimum  ilnustralin  nun  exi^rc  septa  :  nam  liipuni 
:igao  lenderc  scmpcr  iiisidias,  pisciquc  foniinin 
cnptandos  sinus,  quo  rctc  clTugial.  Non  ilaque  dicain 
lentc,  sed  quasi  fugaciter  absccisil  iiosicr  ille  Fo:.- 
tcnsis,  magnanimiier  nrolcsialus,  se  amplius  non 
revcrsurum. 

Tu  porro,  etsi  luam  amicis  prxscnliam  ullro  non 
iHferrc  proposiicras,  quare  inlcrdiiin  littcras  salteni 
nuii  nii^ibti,  quibus  pri^liiix  afleclionis  cl  lilterarix 
familiaritaiis  te  mcmorcm  cjse  sigiiificarcs ,  nisi 
snpcrnnnm  qnis  dicere  usurpel  bonx  frugis  sche- 
dulain  ?  Vcrum  spirilnnlibus  amicis  spiriiualia  ex- 

p  hibere  scripla  probabile  est.  In  amnndo  igitur  el 
in  scribendo  le  ccnsear  jurc  probaliilior,  qui  libros 
miilnm,  ciii  ncc  schcdiilx  siiit  niissx. 

Sed  forsilan  magna  cniisabcris  locorura  intcrsii- 
lia,  viarum  dinicullalcs,  porlilorum  pcnuriam.  Ne- 
gligcns  libentcr  divcriicuia  cscusationutn  quxrit 
lloc  lamen  opti.sculuni  De  profeciii  morlit  accipe, 
ei  opusciilo  adjiinge  illi  quod  anie  aliqiiol  di:s 
composiii,ciii  el  pro  qualitnlc  materiei  Lncri/i?iaruni 
prxfixi  tiiulum.  Sinl  qiiidcm  miiius  i<lonea,  qiix 
scripiiio,  tiec  aliciii  fructito.sa ;  aiiainen  liiine  cx 
cis  capio  fructiim,  quod  el  ingeniolum  cxiTcco,  el 
molcslias  supplanlo  ulcunqiie  oiiositalis,  ul  qiicni- 
dam  dic.ere  nosli  : 

Animnm  rege,  qni  nisi  y.arel. 


supiT  tc,  qui  dixisset  :  Disciie  a  me  ^uia  miiis  suin 
el  liuinilis  corde ,  ei  intenielis  requiem  animabus  ve- 
siris  :  jugum  eiiim  meum  suave  esl  el  oiius  meum 
leve  {.Maiili.  ji). 

El  qiiidcin  phires   suiil  ann.,  ex  .juo,  aspiranle 
Do:iiino,  egrosus  es  de  lcrra  lua  ci  de  cognatione 


llonAT.,  Episi.  I,  11,  0'i.  03. 

Ll  quoniam  gcslanim  tinrratio  reruin  acccpta  til.i 
cst,  veluli  si  qiiein  oblcclal  graminc  pitla  floru- 
lenta  planitics,  idcirco  hujiis  conscriptiouis  arcain 
rcbu$gc>tis  tanquam  variis  distingno  fucis  culorum. 
Sod  qnx  fiieram  adorsus  in  capilie  liliri  hiijus  scri- 
bere,  in  subsequenle  libro  jain  proscqiiar. 


lu.iM.i;!  s.  i..\r!;i:Niii  llof».  Mo.N.xnii 


m 


LIHEK  SIXLWDUS. 


C.VPIJT  PRIMUM. 

Af>crti  eunt  igi/ur  oculi  umbonivi,  viildicct  A<lnin 
ct  E\x,  iibi  apcnicruitlud  gtilaiii  ora  c:ilcnii.s  a  Dci 
liiiiJe  clausa.  Iugr.ui  siiiiiiilein  honcncionim  ,  ijiioil 
csseiu  nj  iiiia(;iiiCin  cl  siiniiiliuliiKMn  divioain  facli, 
qijoil  |)i\ciali  piscilius  n:aiis  Cl  volalilibus  cGCli  cl 
besliis  univcrso:  lcn 'Jc ,  oniniqiic  rcpiili,  quoil  ino- 
vctur  in  lcria  ,  (|iio  I  itcncdiclioRC  irrurali  dicciilc 
Dco  :  Creacite,  ei  viuliiphcumini,  ei  repUle  terram  et 
snbjicile  cam  (Ceii.  i),  qiiod  dclici.utini  iiorlo  niu- 
iiciJii,  Qiitt;  aiiunib,  «liix'  gialiaruin  aciionis  soicin- 
iiia  c.\liibueruii(  ?  qii.c  iininolala  in  iilo  iiiiinificcii- 
U:t  Dci  labcriiaculo  vo(  ifcralioiiis  lioslia  ?  qood  iin- 
inol.ita  laudis  s.tiiificiu.n  ?  Q  liii  iino  cuin  vidc- 
lonl,  cuni  iniclliHcrenl  proplcr  dolos  scrpenlis  cx 
liiiila  se  iniscriibiliicr  allevialiono  dejectos,  aKitic 
r.icios  iii  desolalioneni  prisiin.£  puriialis  el  iuno- 
ci>iiti:je  (jain  eiiini  rc^nabalpcccalunt  in  coruin  inor- 
lali  corpore,  ul  obcdireiU  cOMCUpisceniiis  cjus,  iia 
ul  nuditalcin  muiuain  cnibcscenles  consiiercnt  fuiia 
ricug,  el  iacercnl  sibi  pcrizoiMala)  non  solinn  iui- 
miliier  noij  extreinuerniu,  poeniicrKialiier  ner.  oc- 
ciirreruiil  ad  voccni  Doiniiii  Dei  de:unb«laniis  \n 
paradiso  ad  aurain  posl  ineridicni,  «a  qiieru  ulique 
liinc  profiindt;  sibi  dorniienlen»,  graviler  se  dissi- 
iniilanlein  vociferari  simile  quid  dcbuissciit  :  Ex- 
surge,  <iuare  obdormis,  Domincf  exsurge,  et  ne  reyel- 
tas  in  fiitem  (Psal.  XLUi);  scd  abscpiiderunl  se  in 
iiicdio  hgni  paradisi, 

Kuin  vero  eral  aliquouin  medioilliusai-boris  con- 
caviin»,  in  quo  ribscondcrentur  (Juo  illi  ?  Yeruui  ab- 
scoiisiohijis  pliis  aniiiiieslaccipicruiaqnain  corporis. 
Ft  o  iiifclicein  i.itcbram  d:tninalioiiis,  obscura,  no- 
(leinqtie  niorlis  parieiUci»  !  Profngi  ailomae  ciavi- 
laiis,  ei  iiosiraj  cxciiaiis  p.irenles  al)scondcruni  se 
in  niedio  ii,gni,  dum  ejiis  scilicel  usiirpationeni  pci- 
liiiaci  nialiiefuut  siiperbia  Dco  scienli  omni.i  rcti- 
corc  qiiain  coiifileri,  ulpotequi  concupis^^enrtx' jatn 
absorpli  viiio  cssent  ,  qnoi  per  illud  conlraxc- 
latit. 


B 


A  Qiii.i  ergo  ile(linnveruiit  cor  f,ui)ni  in  verba  rna- 
lilix  ad  exruviii  las  cxcusatioties  in  peccilis,  buaTic 
quc  in  Denni  rejic«;te  lr.in8grcss'oncm  nisi  sunl,  di- 
cetile  Adarn  :  ilulier,  quam  deiliili  miln  sociam, 
dedit  nii',i/cl  coiuedi  [Gen.  ni);  et  iniilit^re :  Serjient 
decepi  me  el  comedi  (ibid.),  jiislus  ilie  DiMiiidtts  qtii 
iiislili:is  diiigil,  ciijus  videl  rulltis  Tquituletn  ,  jani 
roinniotior,  jani  scvciior  :  Ecce  Adam,  inqnil,  quasi 
uiius  ex  nobis  (actns  est  scievs  bonum  et  vialum! 
Nnnc  anlcm  iie  forie  mittat  maniim  tuam.,  et  sumat 
eiiam  de  Hcjno  vitce  el  comedat ,  el  vivni  in  wternum 
{ibid.},  quod  siibinli.-lli^cndiim  sil,  ciniltainiis  euin. 
Sed  liuiic  divinx  loculionis  lacrymabiieni  nobis  ile- 
fcctiitn,  geiiiilnosam  a(;€rbissini.T  -iniinadvcrsioiiis 
c\piessioiiCin  liistiuiograpliiis  iiiox  snpplet  dicen- 
do  :  Emisit  eum  Domiuus  Deus  de  jwradiso  volupla- 
tis,  ut  operarelur  lerram,  de  fjua  sumplui  esi  (ibid.). 
Qitaiiluin  vcro  liabeat  gravitutis,  qii.iiuuni  ponderis 
Iioc  sancia;  Triniialis  dictuin  :  tcce  Adam  quuii 
uuus  ex  nobis  factus  esl,  sciens  bouum  el  malum, 
saiis  appciidere  iiulla  mcns,  nulla  cxprimcre  iin- 
gua  poii^st,  cum  magis  per  snpcrbiain,  pr.xvarica- 
lioiicin,  iirpoenilentiain,  uniius  diabolo  essel,  aiquc 
jani  miserrimc  experiendo  nialtim  scire  cogereitir, 
qiianium  amiserit  bonum.  Siqnidein  qni  decorc  et 
gioria  longft  supra  liliorum  crat  graiiam  Tcsiilus, 
quorum  et  in  Evangclio  comnicnd.il  ornatum  Veri- 
las  diceiis  :  Quin  nec  Sulomon  in  omni  (jlona  sua 
coopertus  esl  sicul  unum  cx   i^lis  (Maltli.  vi),  igno- 

G  minioso  iiudatis  pellium  jam  iisu  indigcbal  t:im  pro 
frigoris  moleslia  qtiam  confusione  perdiii  raeliba- 
lus  npcrienda,  lU  scriplum*esl :  Fecit  (juoque  Dond- 
nus  Deus  Adam  e!  uxori  pjus  tunicas  pellicens,  et 
induit  eos  (Gen.  ni),  id  csl  f.iciei;di  ncccssilale  in- 
^olvit ,  quoniaiii  i|uidein  omnitio  csset  inconipe- 
leiis  sumnise  majcstali  aninialibus  peilcs  (letta- 
lierc  et  sordiscarioriim  artificio  iiistii!;ire  ,  pra;- 
seriini  cum  e,'>  qii;-c  fiteriiU  ad  hoc  necessaria  , 
pcnes  angclorum  olTiciiias  quando  invenla  sint. 


Heliquum  hhri  liujus  deesl  in  codice. 


'17 


\1T.\  s.  ^voi.iv^borNis.  i''S 


YITA  SANCTI  ^YOLIJODONIS 

LtoDiE.Nsis  Lnsr.ori, 

Auclore  Ueinkko  nionaclio  S.  Laurenlil  Lcodicnsis 
7:>  Jacobo  Chaj,eaiHlo  et  ApriU  Jiollandiano. 
(H.    Mabii,i.on.,   Acia  SS.    ord.   S.    Itened.    Sxc.    VI,   paii.    i,  p.    171.) 

015SKRVATI0NES  PR/EVIvli:. 

1.  Hulti  quidem  auclores  ienti  WoHodonit  epitcopi  lA;odiensis  qettn  srrijttif:  iiioiidrtnoH  ,  n!  nullut  tnilti 
videlnr  ouliquior  Reinero,  vionnslerii  Sancli  l.nurenhi  Lcodiensis  monncho ,  ubi  itinrius  ille  lir  sepullus  esl. 
Hic  auleni  Iteinerus,  quemVnlerius  Andrcnf  in  bibliolliccn  nelgii:n,Chai>envillu^  siVofsiii.^  iii  liistoricis  Lnliuit 
eri^lnuuut  circa  annum  1150  (loruiife,  ex  vuriis  scriploribits  qm  de  bcnlo  VVo^bodone  scnpsera-nt  oi}U.<rulinH 
tuHin  compegil .  ipsomet  alleslantc,  ut  pio  fralrum  suornw  desiderio  facerel  snlis.  Yerum  qinitum  smt  idi 
nuclores,  qui  ante  scriptum  de  en  re  scripserant,  non  indtcal,  tiec  aHns  repcrirr  licuii.  1'roferl  qnidem  llen- 
tchenius  beali  Wolbodonis  ctooium  ex  (intiquo  Murliirol.ogio  monislerii  Sancli  LaHvcnii:  desnmp'um,  quoil 
ipai  aniiquius  lieincro  visum  esl.  M,  cum  inliii  aiiud  sil  qunni  compcidiuin  eorrm  quir  n  Heineio  fushis 
enarrantur,  sive  IL^ineroprius  nul  posterim  (ueril,  jmrum  inieresl,  CiVerun:  pro-ler  Imnr  auciorem  Ansel- 
mut  canonicus  l.eodiensis  et  Aujidius  Aurta-V allis  urdinis  Citterciensis  monuclius,  pluru  de  benio  V\albo- 
dcne  tcripserunt  siculo  decimo  lertio  ,  quw  Chnpeuvillus  lomo  prirno  De  gcsiis  poiilifieurn  Lrodiensium 
cum  varii>>  adnnlalioniuus  vulgnvil.  Ai  sntis  vtsum  est  cwlcris  otnissis  tieineri  ovns  proffire ;  c.v  qno  ncniie 
illi  pnstcrioretlinuiirmii  e.iqua:  ab  ipsis  enariaiitur. 

2.  Scipitpliine  llenschenius  Wolbodonem  ordini  lienediclino  af^cribendum  etse,  eo  praxipue  nixus  nrqn- 
nienlo,  quod  in  Vila  a  lieinero  edita,  Wolbodo  a  puero  canonicus  Ecclesia:  Ijlirajeciintv  dicalnr  fKisiie,  nc 
denium  potl  variat  dignitales  in  ea  Eccletia  adminiiirnlRi,  Leodieuti  Ecclfsin'  prn'\ecliis.  Slnbulenses  ta- 
uien  monachi  euni  sibi  vindicare  conaniur ;  el  qj>i(i(iit  eum  monnchum  fuisse  &criplores  a-  tiqn\  simul  el  re~ 
ceuiiores,  tam  Uencdiciini,  quam  cxteri  unnnimi  consensu  falf.nlur,  quod  diseriis  vcrbis  afjinnal  .Vijidius 
AureccVnllit  Cisierciensis  monacliut,  qui  ineunte  scccnio  dedr.to  terliv  (Inrnii.  Tosl  (iot-ossni);,  inqail,  Bal- 
ilrici  episcopi  ,  (iiiadragesinais  oclavus  Li-odieii.sis  cpiscctpti.s,  iiimikicIius  leligiosiis  ,  !n:ipii;c  vii«;tiis 
vir  ,  el  iinperaloris  ileiirici  cipollanus  .  bealiis  .scili<:i;i  Wolbodo  sticccssit.  l.amdeyn  senleniiam  re- 
ceplam  fuitie  in  monatterio  Sancti  Laureniii  Leodiensis  pael  e.r  barbaris  versibut  ,  qui  suif  llcnrico 
XXVI,  ejutdem  loci  abbate,  edili  tuul,  quoru.n  uliquot  huc  referre  vinun  etl  ex  ilolano  ei  Chapea- 
tillo: 

Slirpe  (leceiis  ,  Yirinlc  niicns,  WolboJo  noiaiur, 

Piu^posiius  pridcm  Ti.(j»>cii,  recior  ei  idfin , 

Ob  c:i-iibem  slalnni,  posl  hxc  rcccpil  inonachalum. 

Non  refeninl  iUi  auctores,  quo  in  loco  pirs  ontisWs  n.onaslicum  vestein  susreperit,  sed  aliim  quarendum 
iion  et$i:  exiilimavirim  priiter  ipsam  Ecclesicm  1  rnjectensem,  j«  qua  Wolbodo,  lesle  ipso  Ftcincro,  inslinthi. 
fuil.  Ibi'  euim  Regula;  Beuediciinni  observntionein,  quam  iu  ea  sancths  Willbrordus  conitilHeiai,  viguisse 
ptiam  tunc  plus  qunm  verisimile  esl.  Nec  obfnre  dcbei  qiiod  yVoibodoneiii  Hcinerus  canoiiiciin)  cppeH.nerit : 
eo  enim  uomine  monachot  luisse  donatos,  qui  in  ccclesiis  calhedralibui  in.',iiln  i  enint.  nniilis  eicinpit 
osicnili  possei.  Quin  el  primus  uuclor  Wolbodonis  eloyii,  qucm  huic  snnclo  sijnckrouum  fuisse  su.^ipicainr, 
ut  ntox  dicebtintus,  ipse  llcnschenius,  Ciinonici  nomrn,  quod  forlnssis  Heinervr.,  praHctita  cnm  sibi  luvsenlibus 
leinporibus  niPiient  nihibuii,  non  habel ;  sed  asserii  Watbvdonem  siib  rcii},'iosis  P;iiribMS  in  eccl.siaslicis 
claiislralis  vit.-e  adolevisse  (Jiscipliiiis.  Idem  puulo  inferius  scribii  virim  sanclum,  inviluni  a  clau.^lri  (piieic 
abiliiciiiin  ub  imperatore  fuifse,  (|ueiii  seciun  in  capelia  aii(i«antJiu  coiniiiorari  voliiil.  Qace  oinnia  probi.rc 
ridenlur  f\'olbodonem  monastictt  iiiHilulis  fuisse  oddictum. 

3.  Wolbadonem  anno  Chiisii  1021  e  vivis  eicessisse  ronsenliunt  fere  ontncs  nuclorcs,  qna  de  re  milla 
videtur  esse  difficultas.  Pari  conseiisu  ud  dieni  21  Aprilis  ejus  obitum  ccnsignarunl  :  nl  .'oniendil  llcu.^che- 
nius,  veieres  auctores  Wolbodonit  deposilionem  in  ecdesin  Sancti  Laurentii,  non  vnro  cjus  obiium,  quem  pridie 
contigisseputat,ad  i^  Aprilisreiuhs  e,qua.l  nonsatis  utiendcntcs  qui  posiea  tecuii  >uni  scnpiores  Uailij  o!o- 
ijiorum,  ejusdem  suncti  viri  i^bilum  diei  'Sl  '.Uifjaruni.  Li  quidein  n  anno  1021  Wulbodo  excesseiil  e  viln, 
cum  feria  quinta,  proul  sibi  a  sancio  Luuienlio  proniissum  fueral ,  mort  ejus  couiiqeril ,  dicendus  est 
obiitie  die  20  ;  nam  hivc  dies  anno  1021  incidebat  in  feriam  quintam  Uominiciv  secundce  i>oi.t  Pascha.  Veruin, 
ti  beiiii  aiilnliii*  vbitus  ad  annuiu  1021,  u(  quibntidum  plinti,  levocilur,  iunc  fnia  qvinin  posl  1'aschn, 
dici  sciiiccl  viyeiinin  prima  .\prilis,  exiremn  ejus  ilics  /('■ji»;  dicenda  esi,  quo.i  llciiicn  n^nrniioni  ■alis 
congruere  videiur.  Verum,cum  ipteniei  lieinerus,  Chronicon  Lcodieme  unliqnum,  ejusdcm  urbis  cpiscopi,r..m 
catalogi,  cateriqne  omnet  nuiiqiiioies  scripiorea  constanler  Wolbodonis  obilum  anno  1021  comiyitse  ntserani, 
tlenschenii  sentenlium  p^wferre  viiuin  esl. 

4.  Woibodoiiis  inemorKtm  m  .^lurnjroloijiis  anipHus  Iriginta  notalam  vidissc  se  lctlutiir  Jnnnnes  Molnrnt 
in  .\ntalibus  sanctorum  Betgii,  ubi  ejus  br<.'ve  eloyiuin  refert,  cum  versibus  u  nobis  snpm  luudntit.  Ljusdem 
mtminit  in  liislit  belyids.  Vnd.^  iniiunt  non  esi  si  qui  po^Ha  Miiityrolotjia  consciip.-.ere ,  Aruoldus  Wion, 
Huqo  Menauliit,  Uorgunius,  ItuceHnus,  Ferrurius  in  ciualoijo  ficncntli  sanctonim,  itliique,  Wolbodonn  nnnen 
mis  fasiis  a.cnpscrint.  Ue  eo  fuse  aijii  Meijerus  in  Ainaltbus  Elundri.v  ad  anniim  1020.  I'luccniiu.'i,  Durlhoiu- 
niiius  Fisenus  in  t  loribus  Lfdesicv  Leod:cnsis,  t,iinilesque  aunore»,  quos  reccificre  supertiucuueunx  (om. 
.\l  omiiltre  non  licel  ejrefi^-.m  teslimctiuui^  quod  Haidrici:,  ISovi.mcnsu  .'pisropns,  vir  yui''!  oc  Wo:t-o<!it:'i 


199 


nEINERl  S.  LALTlENTn  LEOD.  MONACm 


200 


<rfKn/r<,  in  tibro  terlio  Chronici  Cameraceniit  rnp.  14  tle  eo  proferl,  pauiit  liit  verbit  :  Fsle.  biqiiidem  omni 
n^ligioiic  prxdiliis,  noriiiani  jnsdliu^  siiis  ciiiiliitit,  moriiriuiiH;  uc  vii;n  iiinfirciiliH  f*x*;ii)pla  n-liitufi. 
Monatieriuin  Snncii  l^nurentii  apud  Leodium,  in  quo  beatut  Wolbodo  tepullut  fntl,  Kruclto  ejutdem  urtit 
antitliii  originem  tuam  debel.  iptum  vero  inclioalum  Nolgero  tucceaori  ino  reliquil  Krncliut,  quoJ  londem 
tt  Halderico  el  Wolbodone  conlinuolum  perfecil  Iteyinardut  Durandi  tuciittnr,  qui  nnno  \{)7>G,  Ittle  Mir<ro 
in  Oriiiinibut  Henediclinit,  e  vivit  cxcetiil.  rerieveral  liodieque  cetebre  iub  Hcgula  lienediclina,  ticMt  et  mliud 
tnncli  Jacobi  ejusdem  urbit. 

5.  Deaii  tiri  corput  rn  proprio  lumulo,  qui  ex  marmore  fnbricalnt  eroi,  ad  annum  16r>G  remantit,  quo  dle 
29  Oc/o6rt<  a  Joseplio  Sanfclicio  Contentino  arcliiepitcopo ,  lunc  lemporir  ad  iriiclum  Hlieni  Aleinndri  VII 
iiuntio  inde  levuium  etl ;  iic  deinum  in  mautnleo  magnificentittimo,quod  (luiilelmut  Nalatit  Sancli  Laurtnlii 
abbttt  conttrui  curavil,  depotitum,  nbi  liodieque  religiose  asteivalur. 


PROLOGUS. 


1.  Mala,  inquit  Salonion,  aurea  io  lecrM  argen-  A 
leis,  qui  loquitiir  verbum  iii  lempore  suo.  Nam 
specianlium  sicut  quodammoJo  pascil  ocuios,  si 
argenlea  cujuslibel  lecii  faUrcfaclura  malis  ador- 
iietur  aiircis.  u(,  quas  parit  naiura  species,  ars 
jiiocie  assiiailet ,  meiallurnque  arl)ore.i  vidcntur 
germina  quasi  parlurire;  sic,  imo  vcrius,  siuden- 
tium  alit  aniinos,  vel  de  auro  inielligeniioe  spiriiua- 
lis,  vel  de  argenlo  experieniiae  moralis,  aple  for- 
mata,  ct  opporiune  prolata  erudiiio.  De  qua  licci  vix 
quidpiam  assecutus  sim,  tamcn  bcnevoia  (r.ioruin- 
(lam  fratrum  xsiimatio  per  aliqiiantum  icmporis 
me  urgebat  ,  quateiius  de  domino  Wnlbodone 
episcopo,  qiii  pcnes  nos  quiescii,  aliqua  nieiiiora- 
rem;  sciliccl,  ut  ea  quai  apud  diversos  sparsim 
srriptores  dc  illo  babofiinr,  muluala  iaiuum  ab 
eisdem  materia ,  proprio  diclatu  congerercm ,  el 
unum  pluribns  formaicm  scripliim.  Sed  niinus  iJo- 
nee  capil  effcclum  :  quod  supra  vires  fiicrit  aUcn- 
latum;  quin  poiius  jiixta  poclaai,  mciiri  se  qucm' 


B 


que  suo  modulo  ac  pede  verum  est.  Pruinde  et  ego 
illud  sedulo  miiii  prnponeb^ni  evangelicum  :  (jtiii  ex 
vobtt  volent  ttiirim  (cdifxcare,  nonne  priut  tedens  com- 
putat  tumplut,  qui  neceitarii  tuni,  ti  habeal  nd  perfi- 
cieudum  ?  {Luc.  xiv,  28)  airjiie  meiiens  meipsum,  pcni- 
tus  rcfugiebiim  inripcre.qnod  commode  iion  posscin 
consumniare.  Auainen,  non  refriguil  fervons  i^r  ti.'i;- 
tiiini  piaque  cxaclio.  tgitur,|recepi  tandem,  qmid  spi» 
ritus  pictalis,  fraierno  quidem  ore,  sed  suo  instinclu 
injungebal,  ne  culpa  offemlerem  indevoti.nisi  pare- 
rcm  aliquaiciuis  devolioni.  Et,  quia  defixerain  apud 
revyreiioiuu  confessorem  proprix  sponsionis  nia- 
num,  pia^sciilis  opiisculi  extolvi  verbum  :  qiiod  uti- 
na.m  sim  locutus  iii  tempore  suo,  id  est  quod  frn- 
clticsum  sit  vcl  iegenlibus,  vel  audienlibus  :  quod 
ni  cui  laincn  di.spiicueril,  allendat  quam  magno- 
porc  cxactus  sum,  patieniiusque  ferei  impeiitiaini 
qiii  no!!  vcvba  oogilabilv  sed  materiain.  Nec  eniin 
usiiuequaque  cural  de  yerborum  apparatibus,  qui 
proficcre  qiixrit  dosanclorum  vinuiibus. 


INGIPIT  VITA, 


S.  Clarac  nobilitalis  Wolbodo  genus  er  Fiqndria 
duxit(iO*),  sedclarilalemgeneris  clariorc  iliusirftvii 
vila,  erudilione  ,  el  ponlifscali  pncrosaliva.  Hic 
a  piicriiia  primilivo  florc,  quasi  liliiKH  candens, 
boiix  indolis  spirarc  coepit  odorenr;,  diim  '.raditus 
scliolis,  ctiani  iillro  ad  oniiic  bonuni  aspirnrel  do-  C 
cuiiicnlum;  docibilisquc  sensu  ac  ingenio  m;uisue- 
tus,  ei  suis  jam  lunc  studiis  faccrel  intcliigi,  quod 
niuinla  ct  recta  ossenl  opera  cjiis.  Igiliir  ut  iclaie, 
ita  lilierariis  pruQciebat  incrcinenlis,  pociicumque 
excrccbal  illud  non  segnis: 

Nunc  adliibe  puro 

Pectore  verba,  puer  :  nunc  te  nielioribus  offer. 

Quo  seinet  etl  imbula  receiis  seivabit  odoiein 

Testa  diu. 

HoR.vT.,  Epist.  I,  11,  C7  70. 

Nec  vcro  defuil  pioruin  cura  pareiitum  :  qui  prx 

cunctis  opibus  suis  liunc  liabenles  prcliosum,  nio- 

dcslis  atque  illuslribus  pytdapogis  commiseiunt  et 


[na{^islri$;  qualenus  claro  instiluUonum  auro  tam 
cliarum  sibi  adornarent  sappbirum,  qui  et  menlis 
et  faciei  scrcno,  coeleslis  quodammodo  xmulareluf 
flrmameiili  serenuin.  Nam  boiii  parenles  hanc  siiis 
dcbciU  liliis  diligeiiliam,  lU  bene  instituantur.  Plii- 
lippus  Macedonum  rex,  lam  liilcris  quam  milita- 
rilnis  geslis  cgregie  poiens,  duiii  Arlstoieli  pbilojO- 
pho  scribercl  nalum  sibi  esse  .\Iexandrum  :  i  Equi- 
dcni  diis  b^.beo,  inqiiil,  graliam,  non  tam  proinde 
quia  na;us  cs(,qiiaui  iroeo,  qiiod  nasci  eumconligit 
len.poribiis  vilu;  iiia'.  Spero  enim  fore,  ul  edncaiiis 
et  erudiius  abs  te,  dignus  existat  ei  nobis  et  rcnim 
suscepiionc  regalium.  Sed  bumanx  insilum  esl 
natr.rx,  quod  libcnlius  docendi  labor  assumiiiir, 
»1  bencficia  labori  compeissentur.  Scribiiur  aiitem 
digiium  csse  opcrarium  mercede  sua,  nec  infrenan- 
duin  os  bovi  irituranii  ,  bonasquc  ar;es  sliniiilo 
prxmiorum  fdicius  iucitari.  Ilaque  bonis  habenda 


(10*)Joanncs  Meyerus  ad  annum  1020  Wnlbodonis      tcnsium,  malrcm  vero  Joannam  Balduini  Junioris 
|i:ttrem   asseril  fuibse  Godefredum   comilcm  Mon-      Fbmdrix  comilis  filiain  :  at  bxc  quo  fundurjouiu  ? 


201 


VITA  S.  WOLBOnOM^. 


i02 


e-l  gralilii.lo  mnp=.>tris,  qnod   non   lilleris   solum ,  A  cmJi  fXieriornm  ciirnm   nrgligoiial  iil<Tioriim,  srd 


soii,  qiioii  prolubiliiis  esl,  ad  lionos  eiiam  mores 
siifls  iiiroriiieiit  scliolares.  •  UnJe  ei  Syinmaihiis 
(ll^vii  cl  irissinms,  Kitinaiiu-  nrliis  pia:foclus,  Tlieo- 
dosio  scripsit  Aiignsto  :  liilor  prxcipii.i  negoliorinn 
sxpe  curatiim  esl,  iil  oruilientiis  iiobililuis  pliili).>;o- 
phi  praccepiores  ex  .\liica  pnscoreiiliir,  Iiar]iie  non- 
nHllos  jiis  el  aucloiilns  pnlilioa  in  usuni  nostiae  ur- 
bis  accepit,  dominc  imporaior ;  nunc  vcslri  saeculi 
boiiitas  uliro  oplimalcm  s.ipioiiii;v  Komana;  gymna- 
siis  arrogavil.  Siqnidoni  Celsiis,  orlus  Artlieniio 
patre,  qnem  niemoria  iilicraniin  Arisloieli  siinpn- 
rem  fuisse  consentii,  juventuii  nostrx  magisloriuni 
bonarnm  arliiim  pnllioetiir,  niillum  qnxsiiim  pro- 
fessionis  afToclans;  alque  ideo  digniis   in  amplissi 


pic  sevenis,  disrr  le  di.slrcttis,  oninem  o(>liibel>at 
indisciplinaiionoin  ;  pniolirTqu  doin  iit  Martlia.ilieo- 
r'o;c  ini«isioiis  iil  Maria.  Quoiiiam  rrgo  canonioiis 
reiiiiliiris  iiiiorprolalnr,  ojiporiune,  iinpoitune  ar- 
guebal  subdiios,  el  iibsecrabal  lam  nioribus  quim) 
lialiiiu  es^e  regulares,  illiid  atlc:idoiis  SaloinoniK  : 
Tcue,  fili,  diiiii>linimi ,  nt  dnti:  Ut  eam  ;  futtodi 
illam,  ijuia  ipsn  c»t  vin  lua  [Prtiv.  iv,  13) 

i.  linpcraior  lleiiiioiis  (l'2t,  qiii  prupter  insignla 
viriulum  genorisr|iie  rlaritndincm  agnoniinnlui  est 
Gloriosus,  Wolbodonnn  magni  bi>liebat,  pracipuoqiie 
coiiseb.il  looo  inier  amioos,  oi  inierdum  deteiiii  se- 
ciiin  in  palaiio  IrMolialur  fauiillarilate,  consiiiis  ac 
rcligiosil.Uc.  Qui  soilicei  orihodoxns  priiiceps,  unice 


,       ,__  —       j, —  I _  ... 

muni  ordincm  coaptari,  ut  animnm  viiiis  av.irilix      saiulo  Laurentio  dcvotus,  nabenbergensem  eoclc 


liberum  dignilalis  prxmio  munercmur.  Sideroiiiii 
ergo  est  xlernilati  numiiiis  vcstri,  liuiic  gcncro, 
ernditiono,  voliinlaie  laiid;ibilem,  adjudicarc  no- 
bilibiis  pignore  dignitaiis,  cum  prjcrogaliva  scilioet 
cunsulari,  ne  sumpinm  ojiis  magis  qiiam  magislc- 
riiini  qiixsisse  videainur  non  sine  avaritiu;  nola, 
si  ab  eo  munia  pnblica  posiulemus,  qiii  spondet 
gratiiii.i  prTCopta. 

5.  Igitur  Wolbodo,  pudoratus  adolescens,  ben6 
insiiiutus,  ac  scinper  in  anieriora  sc  exiendons, 
iliat  de  virlute  in  virliiiem ;  et  summopero  sobrie- 
lali  siudons  ac  puiiiciiiae,  sioui  Sanincl  in  t  herna- 
ciilo  Doniini,  sic  penes  oc<  losiaui  vcl  olaiisiriim  cral 


siaip,  adillins  tilulnm  consiruciamet  dcdicatam,pos- 
sossionum  aiqiicopiim  muiiillcenlissima  liberal.talo 
donavii,  cl  honore  cxiulii,  qu  Uonns  sedes  ihi  poiili- 
ficalis  I.a'e  elur.  Pioprii  n.iiiiqre  copoiis  l.a.'iodoni 
noii  hahciis,  (^hristinn  ct  cjiis  maityrcin  reriiin  dc' 
vovil  suarum  iicc  non  patrinionii  lia;re.'es  liahcre, 
ut  pula  qiii  aiiie  rpgiuim  vel  iin[iciiuin,  dux  fuisset 
pru>|ioien5  najoarionun. 

■i.  Inierea  Caldrico  (13),  nt  gonere,  sic  viia  ct 
incmoria  illnsiri  rpisoopo  diem  obeunte,  qiii  su« 
dioete.sis  ocolcsias  nniltiinodis  qiiaqiiaversuui  rebus 
piovexii,  ad  posireminn  voro  iu  insula  hujiis  url»i« 
Saiicli  Jacobi  fratris   Oomini   fiindavii  coenoliium. 


assiduus.  ei  ne  lenociniis  fetorot  sooiilarilius,  foras  C  •"'"''''^  *'"  ''*''  '"'P^raiorcm   legaiio  Ecclesiae  Lco- 

evagari    omnimodo    refiigiebal    Clirisii    Na^areus. 

Oiiippe,ntscripliim  esl :  Qui  leligerii  picem  inquinnbi- 

lur  abea(Eccli.  xiii,l);  sic  nonerilalicnusa  conlagio, 

qui   ciiriosa  s^^cans  non   se   suhiraxeril  a   s.xculo. 

Deliinc  jiiveniule  spec:abili  ul  palina  floroiis  :  nam 

et  proccro  corpore,  el  membris  orat  direclis,  oinnes 

in  clero  precellfbal  Ecclcsiac  Ullrajeclensis,  in  qua 

eiiam  fiieral  canonicus  a  puero,  qiicc  lunc  tcmporis 

religione  pariterqiic  divinis  oi  hiiuiaiiis  vigohal  disci- 

plinis.  .M.gislor  denique  stholariim  faolus,  erudiehat 

ninllos;  qiioniam  instar  sancli  Job,  lucema  Domiiii 

i»plendebat  siipor  eum,  ei  Doinini  appropinquans  pe- 

dibus,  accipiebatde  doclrina  illius.  Ifaque  pro  gradu, 

pro  aptaio,  pro  capac  tilc  singiiloruin,  afTjblis  et 


diciisis,  aliiiin  sihi  paslorem  subslitui  per  littcras 
virosquo  indiis  rios  expetentis.  Erat  quippe  liiiic 
rogix*  polestatis  sive  jniis,  episcopos  ad  suiim  cle- 
clos  arbilraliim,  pcr  annuliim  el  baculum  pastora- 
leni  iiivestiro,  nee  non  desliiiare  ccclesiis  cum  sna 
coinmeiidaiione ;  sed  atlente  ciii  al  aiit  religio-  i  prin- 
oipcs  in  huiic  honoreiii  lales  assnniorc,  qui  rogno 
subjcclisque  posscnl  prodcsse,  ul  prorueriini  plc- 
rique  diversis  tcinpoiibiispor  <li\ersa  Inc.i.  Glor  osiis 
ilaque  impcrator,  qiii  gloriam  tbristi  qu^rcrel , 
Iraciabal,  qiiein  darel  Lcodicnsibus  paAtorom  :  qiii- 
bus  el  Wolbodonem  assignavit,  quo  digniorem  niil- 
luni  atlenderct.  Ilic  indignum  se  profiteus,  precibi  s 
ci  laciyinis  conira  nitcbalur,  acqnicvit  lainen  po- 


benignus.  secnndum  Apo>.l  duni  crat  oinnihus  omnia  ^  "■^"">'  »c  diligenlem  se  admo.lum  prfucipem  con- 

facus.  Ad  prxposiiurani  dcindc  rnajoris  ccclesia; 

proinotiis,  saiagebal  tanqiiani  ridclis  disponsator  cl 

priidcns,  qiialoni  in  Evangeiio  comnioihlal  Doininiis, 

dare  in  tcmpore  iriiioi  mcnsiiraiii  cuiifrairibiis  suis, 

•II   solertior  nou   fueril  (|uoiidam   filiiis  aocresceiis 

Ju.oph  horrca  ditpcnsarc  IMiaraonis.  Ncc  lanien  pro 

(niVideliir  is  liiisse  orator  colohoriiuiiis,  qiii  ;< 
Hoinano  sonaiii  Coiisi:iiilino|ioliiii  nii>sus  ctl  ;id 
o|iisdem  Tlieodo*ii  lihoros,  rog.iliiriis  iil  \oslalos  ;i 
Clinsiianis  iiou  desirueienlui  ,  (iijns  oi.iiionoiii 
S.  Aii.hrosius  ol  rnnU^ntius   if fiilaruiil. 

(1:2)  Iknrioiis  cogiiomonio  .Saiutus,  <|iii  ( iiiii  Cii 
nigiiiida   s;iiirlissin>a    nxuro   opiscopaliim    Haiiibor- 
Keuscin   fniidnvii  aiino  iUU7  :  prinius  ibi    iii^lituius 

Pathol.  CCIV. 


tiistaret,  imo  ne  jicturam  obedientiae  aul  nulain 
perlinaciae  incnrrcrcl.  Missus  ilaque  cum  anclori- 
taicangiisiali,  exccpiusesi  magno  assensuci  g.^ud  o 
clori  .nc  popiili  ;  nec  cnim  pcr  ambiluin  bumebal 
sibi  honorein,  scd  vooalns  a  Domino  (aiiquam,Aaroii. 
l*roinilo  qiiia  fjciobal  illiim   Domiuos  cres^ecrc  iit 

csl  nnlisies  F.bcrhardus,  qni  lianc  sedem  usquc  2^1 
aniiuiii  10i2  roligiose  adnimistravil. 

^H)  Bal.Jriciis  Nolgcri  successor,  episcopus  L»i- 
dieiiMS,  a-mo  1017  c  \ivis  dicilur  excesuisso  :  fni 
eoiloni  anno  ab  llciinco  iiuperaioro  Woli.odo  s-hsii- 
lutii>  csl  Llrouiqiie  :iiino  sequonti  c<Jitsiguai  'hio- 
iio-iapliui  Mandeburgonsis  cuui   S;gobc.'lc. 


203 


ntlNLRI  S.  I.AIKCNTII  LEOn.  MONACHI 


m 


|tlci)eii)  sti;>m,  hcncili<  lioncm  :i(CC|)it  a  notniiio;  :it 
iliicul  sacfidolio  illo  fuitj^cri;lur,  vosiiltis  SPCiin<ltiiTi 
A:troii  vcilcin  sanclain  iii  Kloriain  el  (Icroitm,  ««- 
cratus  csl  in  episcopum  a  {'aiiclo  llcrilHirlo  Colo- 
iiionim  arcliiepiscopo 

6.  Quia  igiiiir  liic  pasior  iiilravii  per  osiium  in 
ovilc  ovium,  illi  osliaiio  apciitnle,  iJ  csl  Chrislo, 
itij  iiiblar  Davidpascebat  israel  ChrisliMnuin  ;  pa$cc- 
L.il,  iiiqiiam,  lixredilaiem  Chrisii  iii  iiinocenl  a 
«oriis  sui.  ei  iii  iiilcllcclibus  manuuiii  suaruni  ilc- 
duccbat  cam.  V.I  (|iii(icin  faciei*al  prius,  qii»  |>osl<'a 
(lucerei ;  i.lcO()uc  ut  iiionet  Tiinoilieum  Aposiolus, 
aiicndeliai  leciioni,  exiuirtaiioiii,  doctrinx,  eiercens 
^iiani  inaxiiiicscipsuiii  ad  piclateiii,  quz,  6i«:ul  ideiii 
dciiiiit  iMagisiei  gciiiium,  ad  otnuia  uiilis  est,  pio- 
inissioitciii  iiaUeii»  vit;e  qu:e  iiuncestt^i  futurx.  Krat 
ilaque  crga  pai:peres  taui  liberaiiasiutx  pictalis,  iil 
si  deessel  inierdutii  qtiod  largirelur,  lapelia,  urceo- 
lus,  paliia,  scu  aiia  quxvis  cpiscopii  ornamcnia 
clain  sibi  ipsi  sublegerei,  aique  nocluniis  maxiintt 
lioris  disiribueret  egeoiibus,  qux  sciticei  a  camera- 
riis  ac  niinislerialibus  erat  rediini  necessarium.  Qiiid 
nentpe  mcinorcro  illius  in  oraiioiijbus  seu  vij^itiig 
iusianiiain,  dnin  pleruinque  nocies  ciiam  hii)erii»s 
li'aaseger:tiii!>oiniics,  uul  sanctoruin  oratorioclrciuii- 
cuiuio,  aiit  iiiiscricordix  operam  iniirmis  el  paiipc- 
ribus  iiiipeiidendo,  qui  secieiius,  ipsomel  dicianir, 
per  DOta  cum  divcrticuia  viarum  observabanl?  Fi- 
lius  quidcin  iucis  ambtiialiai  per  noctem,  quoniiiii 
ad  verum  lendebal  dieiii;  videliccl  ambnlabal  in 
tcnebris,  quoniam  nitorem  oderal  vanx  ostenia- 
tionis,  juxta  Dominicum  illud  :  Te  facienie  eteemo' 
lynam,  nesciat  $iiiislra  iva,  quid  facial  dexlera 
tua,  ut  til  eleemostjna  tua  in  alsconso ;  et  Paler 
titut,  qui  vvJet  in  absconso,  reddet  libi  (Malth.  y\,  3). 
Aliestari  deiii  jue  solebai  quidain  illi  familiarior, 
quoil,  cum  pedes  eius  iavaret,  fiigore  el  glaciali 
\iarum  deprebenderit  ai^peritate  adtistos,  sangui' 
iieinqtie  nb  iiiterioribus  eiicituin  in  superficie  culis 
occallttissc.  Ailco  ul  Cbrisii  iuminosum  fratrein 
Jacohum  imitaius  sit,  qui  orando  ad  Pairetn  lumi- 
num,  pro  assidua  genuflexione  callos  in  modum  ca- 
meli  scribitur  contraxisse  in  gonibus* 

7.  f^nis,  ail  Dominusad  Moysen,  in  a//ari  semver 
firdebit,  quem  nuiiiet  sacerdos  subjiciens  ligna  mane 
per  singulos  diei,  el  iniposito  Itoloeauslodesuper,  adO' 
lebit  adipes  parificoriim  (Levil.  vi,  12).  Igiiis  esl  iste 
p(!rpetuus,  qui  nunqiiam  dcriciet  in  allari.  Ardeiis 
sane  Wolbodo  ignc  cliaritatisinDeum  et  proximum, 
nutriebat  illuni  veiuti  sacordos  officiosus  in  altari 
sanclse  incdiiaiioiiis;  op^ruinque  subjiciens  ligna 
J[}onorum  ,  lioloc:iustutn  (iestiper  elecmosyiianini, 
q^uasi  adipes  adotcbat  pacilicorum.  Nec  eiiiin  vacabal 
lULWsalis  illius  refeclio,  a  ferculis  dilalatae  lar^^itio- 
iiis,  dum  iaaiiora  quaisquc  ei  delicaiiora  sibi  appo- 
aita  Cdristo  disperlirel,  liac  vel  illac  iniiritiis  ol  iii- 
digeniiibbs  mitiendc;  se  vero  pane  cib.«rio  aiqiic 
escis  communibus,  quanquam  looge  ciira  satuiita- 
lcui,  rciiicicndo.  Jurc  igilur  ad  illum  saiicli  Job  de- 


0 


A  liv^iiuiii  sii  prxcoiiialc  :  Si  ueguvi,  quod  volebaiii, 
panperibus;  ti  oculos  lidun;  extpeetare  fcci;  «i  co- 
tnedi  buccdlum  meam  solui,  el  non  cotuedit  puvillut 
ex  ea  (Job  xxii,  17).  Putissiniuin  tameii  quos  Dcum 
linicrc  cl  mandal.i  <-jiis  obscrvare  iios«et,  coinu.eri- 
dibjl  verbis,  honorjbai  du:ii>;  qiiainlibet  a  uuilu 
miscratioiiis  subtrabcrct  iDaiitiui,  dicens  curn  Apo- 
Sloio  :  Sapientibus  et  usipieiitibitt  debilortum  (Roiu. 
1,  14).  rScc  (orle  in&ipidum  prorsus  xstiino,  si  re:u 
Itic  inscram  Gra:co  sale  condilam.  Ifcrodem  Alticum 
cunsularem  viram  el  amoeno  civili;m  ingenio,  adiii 
palliatus  quispiain  et  criiiiius,  baibaque  pubeieiut» 
purrecla,  petiilque  sibi  aes  doniiri.  Tuni  lierodes 
iiitcrrogal  quisiiam  essel?  illc  vultu  vocisquc  soiiiiii 
ubjurgatorio  pbiloso])hum  scse  pronictur  ;  dciuirari 
auiem  ciir  quairciiduin  pul:iverit,  qnod  viiitbal. «  Vi- 
deo,  inquit  llerod(fs,  barbam,  ci  p:il|ium  ;  pliilnso- 
pUum  necdum  video.  Sed  cum  bona  lc  venia,qtia-64i, 
dicas  miki,  quibus  nos  uti  pos^  arguinentis  cxi- 
stimaf  ut  esse  le  piiiiosopbum  expcriamur?  »  Sto- 
inacbaute  iilo,  tum  vero  qui  aderant  erralioum  cssc 
hominem  el  nuliiiis  rei  dioere,  quin  imo  iiicoLia 
sordeiitiuiii  csse  ganearitm,  ac  nisi  accipiat  quoi' 
pelil,  convicio  ti>rpi  soliium  iitcessere.  «  Demus, 
inquil  llerodes,  huic  aliquid  xris,  ou|uscunquemo(li 
cst;  demus,  tanfjuam  homines,  taii(|uam  non  bo- 
luini.  I  Jussitque  d:iri  pretium  p.tiiis  triginladierutu. 
8.  Eiiimvero  ut  ad  nostrum  redeam  WolbodoneiM, 
maledici  quidain  averterunt  ab  eo  prislinatn  Augus  i 

Q  beiievolenliam,  detractionum  seretiles  zizania,  ile 
qiiibus  esi  dictuni  :  Susurro  ei  biHiigiiis  malediclnt; 
multot  enim  lurbavit  pacem  habeniei  (b'cr/i.  xxviii, 
15).  Yerumtamen  p;»cis  sectator,  qui  fidetiter  Ca> 
sari  redderei  quaj  cssent  Caes&ris,  el  qi!X  Dei  Dco, 
suorum  consuiiu  ndciiutn  paravit  xeiiium  Geesaie 
dignum,  qiio  illius  conlra  se  iranqtiiliaret  aniintim, 
iion  ignornns  illud  de  Proverbiis  :  Time  Domnium  et 
regem  :  ticut  enim  rugilus  leonis,  ita  ei  terror  regit 
(Prov.  XX, 2).  Iieinque  illud  Pelri  apostoli  :  Deuin  li- 
meie,  regein  honorificale  :  hoec  est  enim  gratiu,  si 
propter  conscientiani  Dei  sustinei  quis  trisiiliam,  pa- 
tientinjuste(IPeir.  ii,  17).  Praeierea  reiraclans  et 
illud  :  Cor  regis  in  manu  Dei  quociiuqiie  voluerit,  i;j- 
c/j«afri/  i//ud  (Prov.  XXI,  !),  culesli    rege   placato, 

^  lerreni  facilius  regis  posse  indignaiioncm  suslineri; 
ut  excutcrei  manus  suas  sicui  ab  oinni,  sic  etiain 
ab  isto  munere,  quidquid  congessisset  pccunix,  di' 
spersit  ei  dedit  pauperibus,  perindc  iil  nc  unain 
iiide  qtiidem  siliquam  rclincrel.  Coloiiiaiu  dcinde 
profeclus,  ubi  tuiic  idcm  imperaior  agebat  Nalale 
Dominicum,  se  iltius  prapsentix  exbibiiit,  grandia 
exspeclanlis  a  Wolbodoneauri  et  argenii  talenla. 
lulerrogatus,  supernoiinp(^r.'tlori  quscuitque  atiuic- 
ral  se  pcr  manus  pauperuiii  allribui^se,  submisso  et 
grataiiti  ore  respondit,  qualenus  illuin  sitininus  iii.-> 
pcralor  illiusque  luerclur  scmper  ipipcriitin.  A»- 
gusi.^e  civiliiiilis  C:esar,  quod  sniictuin  LaureniiuiM 
cssei  iniiiatus,  cui  crat  et  ipse  devolibSiiiius,serenu 
arccpil  aiiiuio  et  vuliu,  duni   terso  prutitius  omnis 


205  VITA  S.  WOI.DODONIS.  506 

offensie  vci  Bcanibli   nubilo,    slbi    congralulans  el  A      10.  Qni  Don)i«ii  iim  Pasolia    .Iiim  LeoJii  poslnio- 


B 


amplexaiis  focil  considcrc.  Majore  i^jiUiresl  babilus 
gralia  Wolbodo  nihil  dando,  quamcalcri  qui  luuila 
de<ierant  opisf^opi,  palatiiiorum  Irivolos  favoics,  aiil 
uiimorum  plausus  ei  fjceiiasapoctendo 

9.  Quouiam  qnidem  scriplnm  esl  :  Qui  coiitcicnlice 
tirval  mundiliam,  propler  graliam  labiorum  fuorum 
habtbil  amicuin  regem  {Proe.  xxii,  II).  Idoiu  iiiliilo- 
miuus  i:i:peraior  archiepiscopo  llcnlierlo  graviior 
eral  diuqueinleusns,  el  dicere  caiisaiu  oppuriiiniiin 
esl.  Olio  hnjiis  nominis  impcrator  111  Crescentein 
Kom:inorum  palriciuin  coulra  se  rebelianlcm,  bcl'o 
Romae  aggressnm  vicit;  fugieniem,  sed  relraclum 
ei  fuga,  cepit;  alijudiialuin,  ct  vili  jumcnlo  aversC 
imposilum,  circuinduci  pcr  Uibeiii  fecit,  panlalim- 
qiie  irunratum  membris,  ante  muros  ad  ulliinuin 
siispcndi  jussit.  liujus  uxor,  spe  imperandi,  iinpcra- 
lorein  ad  suum  illexerat  amorem ;  scd,  cum  dulerct 
rcpatriaulem,  ot  nupiiis  sc  fruslrari,  misso  clam 
vcneiio  iilum  infecit.  Roboam  Salomonis  miuutus 
pnidenlia  lcgitur;  sed  non  minusiroperatorein  istuin 
dixeriin  minoratiim  sensu,  qui  muliercuix  insoleati 
et  tascivxciijus  Lim  dedecorose  iractassci  maritnin, 
cnjus  pareiites,  Ilomanamque  rempubiicam  damnii 
admodum  profligasset  ac  inorlibus,  se  crediderii, 
se  acclinaverit.  Fugii  Olioncm,  quod  in  libro  Sa- 
pienlix  scribitur  :  Non  <tl  capui  nequiut  tupercapul 
colubri;  et  non  ett  ira  tuper  iram  muliirit.  Commo- 
fari  leoni  et  dracoiti  placebit,  quam  habiiare  cum 
muliere  neqmam.  Nequilia  mulierit  immulal  fuciem  q 
ejmt,  et  obcKcabit  vuUum  tuum  quati  unut  (Eccli. 
XXV,  22).  Ver  banc  itaque  ursam  aclus  est  Oito  in 
mortein,  et  agens  in  exlremis,  lleriberto  Colouieiisi 
nrchiepiscopo,  qiii  tuin  adertt,  et  cui  potissiinum 
cunridebnt,  insignia  imperii  commcndavii,  ui  ea&ci- 
licct  illi  assignarel,  quem  cominuuis  eleclio  et  as- 
sensus  principum  io  regnum  sulisiiluissct  :  nain 
carebai  liiiis.  Duin  miiites  autein  Transalpini  cor- 
pus  ejusdem   defimcti   iraDsporiarent  ad  Galliam, 


dlim  celobrarct,  interpcibtusest  a  iVatribusBaidrici 
episiopi,  dc  quo  pr.ilibatiiin  osJ,  oidoni  Augiiblo 
pro  sua  noliililale  ct  indnstria  gr.ilissiiiiis,  qiiateiuis 
pictate  prospiocret  iiiipcriali  cociiobio  Saiicli  Jacobi, 
qiiod  ideni  frater  coriim  fundaverat  qnidein ;  soJ 
prxvcntus  inortc  reliquerat  impeircoiiiin,  ac  siiie 
providenlia  tuioris  alictijus  dcsolaium.  Itaque  rnm 
niagna  nobilium  plcbisitae  frcqucnlia  imperaior 
vetiit  ad  locum  ;  cryptam  iulravit  ad  aonien  sancli 
Aiidrex  apostoli  exstructaro  et  reliquiis  coMsecra* 
tam  :  quas,  ipse  scilicet  Aiiguslus,  vcnerabiii  Bai- 
drico,  tanqiiam  mutu£  afleciiouis  pretiosuinpigtMis, 
dono  dcderal.  Cnjus  et  tiimuium  illic  corporequie- 
sceiitis  advenorai.ns  :  «  Tibi,  o  episco|>e ,  inqnii, 
Wolbodo  fnaui  adcrai  prxsens)  libi,  odiiectenobis, 
bunc  paupcrcm  lociim,  hanc  vicc  iioslra  commillu 
ecclesiain.  Tu  pupillaE:  paier  ac  seduiussisiulor,  ei 
de  bonis,  quibus  eam  luus  subarrlnvit  aniecessor, 
opus  perncias  iinpcrfectum.  •  Dehinc  ninnificam 
fccil  supcr  ailare  oblalionem.  Episcopns  erg'<,qu:'ii- 
quain  inultis  .liiis  curis  deientus,  loco  (aiiieii  iliipa- 
lerne  supcrinlendcbai  ;  cui  et  piafecii  Olbcrtuui, 
Gemblaconsis  Ecclesix  abbatem ,  viruin  virtuti- 
biis,  religioiic,  sapienlia  summc  s|>eclabileni  :  qui 
eliam  siudio  vigilanti,  episcopo  cooperanle,  ul  idcn 
ccpnobiiiiii  perficeretur,  institil ;  in  quo  cl  post  fe- 
iioem  a  sxcuio  dccessuiu,  jam  scnex  cmcritus,  ac- 
cepil  scpiilinram. 

11.  Cjrtcriim  ad  idem  tenipus  Frcsones  debcit.ibat 
Gandavensis  coincs  Thcodoricus  (14),  eo  quod  iliiut 
occidorinl  palrcm  Arnulpbuin.  Ad  quein  inliiixu- 
dum  iinperator  Godcfridum  I^otb.iiingi;i!  diiceinVMt 
exerciiii  misit :  cl  cuin  succcdcre  pax  non  potui.Mi., 
condicto  die  iii  pugnam  pars  ulraque  prucessii.  Jain 
in  sesc  acies  concurrebant,  diini  novo  ropimte  moii- 
stro  pertonuil  vox  terrifioa,  nesc  tur  iinde  euiissa  : 
Fugile,  fiigile!  Iliuc  ;iliouiluscuni  suisdux  ac  tci- 
roris  quadam  vertigiiic  aclus,  diirngiuin  feclt.  Per- 


pluribus  lialorum  iusidiis  alqne  incursibus  lacessiii  stiiere  vero  Fresones,   pauciquc  pluritnos  cccidere 

sunt ;  sed  viain  sibi  haud  segniter  armis  paravere.  adversariorum,  ipso  insupcr  duce  capto,  quoniaui 

Vcniinlainen  cuin  in  liito  jaiu   esse  res  pularetur,  reputarenl  doii  ac  prodilionis  causa  prj.lio  illuni 

llenricus,  tlc  quo  nunc  meniio  csl,  impcralor,   dux  excessisse.  Permolus  est  im|:eralur  (uin  audis  ei, 

B;ijoari3i  lunc  cxsiblens,  iuarchiepiscopum  adqucn»  aiquc  Wotbodonem  cuin    logaiis  Fiosoniaui  niisii, 
spccubant,  et  ciii  parebautomnes,  insurrexit,  alque  D  q,n)j  gencre  cl  snnctitale  clarus  eo  locoruin  liabe- 

ab  iilo  insolcnlius    injuriato.  eadem    insignia  per  remr.  Qui  etiam,  ui  ait  Saioraon  :  Legalus  fidelit 


viui  exlorsii,  tliccns :  ll^erediiario  siL>i  jurc  ilSa 
ciiupotere  :  snuui  eieniui  fuisse  avum,  fiaticm  priiiii 
Oklonis  imperuioris  lleuricum.  Hoc  scminarium  si- 
inullAlis  ei  discordix  apud  Ca'sarem  conira  archi- 
cpistupuiii  fuit,  qucin  ei  laoieslius  xquo  aliquoties 
iiisectuius  cst.  Porro,  ad  pocuitcniiani  divino  tandcin 
limnre  cuiiipunctns,  niedlaiUerl  claborante  ad  bo- 
iiuiu  concordiae  acceptissinio  au^bobus  Wolbodone  ; 
uuHC,  uli  prxinissuuiesl,(.U>ioiii:edegens,huinilliiiia 
salisfjciione  archiprxsuli  esl  cideni    reconciiiatus. 

{\i)  De  hoc  bellu  nonniilla  habet  Sigoberlng  in 
Ciiroiiico  ad  :iiiiiuiii  101  ii  ct  sciiiiontcni.  De  linjiis 
Tlieodoiici  cl  G:iudavi  coniiluin  fainilia  vidcsia  Au- 


lauitat;  et  ticui  frigus  niit  in  dit  messis,  iln  lcgaiut 
fidelit  ei  qui  uiiiil  illum,  aHimum  ejut  re luicscere 
fucil  (Prov.  xtii,  17),  sua  efTecit  indusiria,  ut  «t 
caplivitate  dux  solverclur,  et  illata  duoi  ct  regao 
injuria  Fresbnibus  ab  imperaturc  donarciur. 

It.  Leodiiun  inde  rogressus,  Doiniuiciini  Pascha 
devolioiic  sotiia  ct  spirituaii  gaudiu  cclebravit,  ul- 
pnie  ciijus  csset  mos,  paschaiia  quot  diobus  in  saii* 
clo  ailari  oclcbrare  niyslcria,  veii)|uc  Agni  cariic$ 
igiie  passionis  assas  cdere  ,  (|uas  pi  ofccio  vcluti  cuin 

dre.TmChesnium,  in  llislori:if:imili.nriimGisnonf.iiiii> 
Andrcu&ium  el  Gandensiuin  m  pr;cfatiuiic  iibn  n, 


jLTymisp.M.il.HseUa.incis.vn-stilm    >•    v."l.l^  -Kilircl  A 

&«i!Tris.  «(Iibal,  mi  crai.i  la.  ryw»     su.i:  pi.nf.-»  .lie 

«ctioM.' :»1iii   lo(|neris  Deo  in   an»Dri   «"••!"«:    a"imar 

Sin;  :  Ihu  mihi  quia  incolatus  meitt  jn   olonijatut   eM 

(ftnt  <\^x,li),  rfrnioino  rarcrci  mari  l"«'«  iie'|iu- 

I  \a\  U'iiiir  :»«1  vcruni  cl  pcrpcluuin  pasoh. '  cvofandos 

;il»  -i:gyi>i<»  sae.uli  Imjus;  cvocanilus,  inq  "•'•"».  a  le- 

i.clM-is  in  a.ln.iral.il.'  Iiiincii  !)ci.  dolorc  sto  maclii  ex 

nhiiia  coi.tra.ioal.sliiicntia.urgcri  aJ  mortcnt  cirjiil, 

stiperj<'«toqiic  vililms  slraiiicnlis  cilicio,  et  ci  uerilio» 

aspcrsis,  .lccuiiiJjclial ,  prccilMis,  psalinediae,  iccliwii 

ili»i«;c,  quani  sil)i  facicbal  lcgi,  «Jesideranwr  inlen- 

Hns,  siispiralial  qnando  v.Miircl  cl  apparcret    anle 

faci.-m  Dei.  Doni.|ue  assidenles  sibi,  ul  sna  sempcr 

ii.emorarcnt  novissima.  cl  dum  dics  saliilifi  2ssent, 

h\ix  sahili  providerenl  pi.lcrne  adinonens,   praeci- 

I>icl>al  nc  quis  ad  se  proliibcreiur  iiigrcdi ;  n«leiiccl, 

iit  in  ipso  morlis  angusliani,   mortis  coiisi«fer:«rcnl 

in  episcopo  aninriludincm,  <iu;c  comparata  sir  «lui- 

<etlinc   pomi    illius,  quod  lemeravcrunl  in   horlo 

«lcliciarum  tain  ausieri,  lain  acidi  siio  iii  poslenini 

gencri,  parcnlcs  primi.    Nec  anli.|ui  defuerc  ser- 

pcJnlis    liisidiK,   cxplor.inlis,   si  quid   in  iilo  suun» 

iiivcnircl,   qucm  sif;ii«)  trucis,   cl  aquai  bencdicta; 

repulil  aspvibione    inlinnus,   assisleniem    propier 

illins  vesligia.  N.im,o»j;jis  sermo  Dei,  secumluin  Stri- 

plnrain,  itjnitui  cltjpeus  ent  speranlibus  in  se  (Pior, 

\x\,  5).  Quo  sciliicl  Wolbodo  munilus :  i  Absisie, 

inqiiil.  fiiiiestc  teucbraruiii  accola  ;  pars  mihi  nuila 

Teciim,  scd  poriio  mea  Cbrislus  in  terra  vivenlium.  »  C 

IJi-alfl  spcs,  felix  exspcclalio  infirmi  Imjus,  doleiilis 

liiijiis,  q'ii  coiifidcnier  Doo  dicere  poiucril  :  Secuii' 

dnm  mulliludniem  doorum  meorum    iu  corde  meo, 

consolaiiones  tua;  lceiificnveruul  animam  meum  (Ptul. 

xciii,    19).  Bealus  namque  I,aiircnlius,  cum  inx- 

sliinabili  suavilale  ei  glorii,  illi  evesligio  apparii  l 

cl  consolaiis.  i  Quinla,  inquii,   feria  mcfum  eris.  » 

Qua  consolalione  super  mcl  ct  favuin  dulciore,  qua 

piomissione  ut  neclare  divino  refectiis  aegcr,  majo- 

ribus  ecclcsi9P,  clericorumque  nonnullis  |ii.i8  jusio 

Ixlabiindus  eam  exposuil;  el  illis  congratulaiilibus 

sibi,  unctione  sancta,  viatico  Cbristi   sacramenlo- 

rum  sesc  communivit.  Denique  Poppoiii,   Ecclesix 

SlabuUnsis    opinalissimo  lunc  abbaii,   bujiis  loci 

commisit  providentiam,  qnia  nulli  adbuc  fuerant  a.l 

scrviendum  Deo   inslituii   vel  abbas  vel    monacbi. 

Ca^pcrat  quidein  ecclesia  li:cc  construi  ab  episcopo 

yloriusae  commendalionis  Euraclo,  qui  jam  in  ur!  e 

isla    sanclorum   Pauli  el  Mariini   basilicas  egregia 

libcralilalc  coiistrnxeral ;  sed  paucis  post  dicbiis  eo 

deccdenle,  rclicta  csl  iinpcrrecla  :  ulrumqoe  doiata 

quiJem,  sed  miserabili  facie,  quia  nec  sallem  coo' 

perla,  nisi  quod  Nolbgerus,  qui  successerat  episco- 

pus,  insignc  Uium  diadcma,  o  Lcodiiim,  pcrfectis 

laiiJcm  cl  aequatis    parielibus,    supcrponi    teclum 

fccit. 

13.  Uaque,  ul  venit  dics  qiii  ptomrssHS  erat,  qiii 
«ksJilerabaCtu',   vir  itlu  dcsidcriorum  suo   esl  frii- 


II  1,1 :0D.  MO.NAClll 


?(18 


Slraliis  .'csi.leno  fnil  .'i.|iii.!eni  ciilpri',  vivioiieii» 
di;;iiilaiis  i:ini:e  iii.ligiiik  a.>(|iie  iil  dignic  tniioiuisbe. 
Qiiaprnpier  a.lino.lum  iiKE.^lilicatus,  cor  kiinni  ipi» 
dik(  iissil,  cl '  iil|ia'ii  in  se  .leprclienilcns,  Wi.:laniliiin 
bon.T  conversalionis  cliTicuin  faniiliarem  sibi  obie- 
siatut»  esl,  pcr  Ircmeii.lam  Diviiiiialis  maje&laiom, 
qiialcnii-.  se  astri.tiiin  loris,  teiberibus  subjiccrel 
districti.^.  Viiictum  igiliir  suuin  Doniiiias  iion  de< 
npetil :  qiicm  vclut  sanclnm  Job  diiisse  a.W.ttat: 
lp$€  me  reprehendo,  et  ogo  paniieniiam  in  tierbere, 
in  (avilln  et  cinere  {Job  xlii,  6).  Unde  p<eiiilenlis 
oralio  Wolbodonis  directa  ebl  siiul  iiiccnsuni  ii» 
conspecln  Doraini ;  clevatio,  inquam,  inanuum  illin» 
iii  morleni  vCAperasccnlis,  quasi  sacrifieium  vesper- 
limim  a;>ud  Patrem  misericordiarum  et  Deum  lotius 
consolalioiiis.  Siquidem  gensil  per  spirilum,  <  arnis 
se  vinculis  jamjam  absolvendon»,  el  buiniiliniR  cir- 
cumslanles  admunebat  instaniius  orare  ;  psalinis 
anliphonas  tncipieiidisipseimponens,  flniiiscollccias 
ipse  subjungens.  Alque  ut  hoc  eOicacius  |iossei, 
linguam,  vicioa  jam  inorie  siccaiam,  madidari  aqM:t 
iiiierdum  facicb^il.  Quiiiia  ig  lur  subsequeotis  heb.lo- 
madx  feria  niox  inigraiurus,  cruccin  Do:ninicani 
accepil  in  manibns,  ct  niira  dnlccdiiie,  sfrectu  iiicx- 
plebili  diu  compleclens,  pe.les'|ue  crucilixi,  manus 
el  latus  cxosculaiis,  Clnislo  spirituin  cruciflxo  red- 
didii.  Cui  ul  siio:'uin  reddatur  merccs  laborum,  de- 
ductus  esl  in  via  mirabili  ;  qiiia  Laurenlio  duco 
Iraiisivil  in  tocuiii  labcrnaculi  admirabilis,  usquc  ad 
domuin  Dei.  Corpus  auiein  vencrabiie  ad  hunc  lo- 
cum,  ad  iianc  domum  mariyris,  quem  sibi  specialKin 
fccerat  paironum,  magna  cleri  el  popiili  frequcntia 
cl  boiiore  d"Ialum,  operoso  atque  speclabiti,  quem- 
admoduin  speclari  polcsl,  sepiilcro  esl  recondi- 
tiim,  circa  quod  auraiis  boc  lilicris  hal>etur  exa- 
ntiim: 


fngetts  cnrnis  Itonor,  ted  morum  griu 
PioesuHs  officio  le  locai  et  tolio. 

Sentii  dfvts,  egens,  ui  eras  ad  iiiigula  pra 
Istis  nnde  talus;  his  fluit  unde  cibui. 
Uiiic  eadem  eunciis  adsuni,  el  viscera  mbis; 
llincque  talutiferum  excoHiuus  tumulum. 


la  tnujor  i 
(Psent, 


D 


14.  Migravil  anno  Dominicx  liicarnalionis  1021 
undecimo  Kalendas  Maias,  pr^esidenle  sedi  aposlo- 
licx  Beiiedicto,  a  bcalo  Peiro  aposiolu  Hi,  glorios» 
veroHonrici  tam  rcgni  quam  imperii  anno  xx,  siii 
autem  prxsulalus  meBsexxx.Qui  procul  itubio  terrx 
viventium  lixrcs,  de  sua  re  maiicipi  sanclum  Lau- 
rcniium  luercdilavit  niunifice ;  irccenlas  insuper 
argenli  iiiarcbasiii  opus  perliciend*  dimillcns  ectle» 
six,  mirabili  affeclioiic,  o  niariyr  sancie,  tibi  the- 
sanrizatas.  Nam  si  advixisscl  diu,  qiianlun»  cr^a  le 
suam  extendisscl  devoiion-.tin,  cum  Dco,  qui  nioii- 
lur  bominum  conla  plenius  nosli.  Scpicm  deiiiqiie 
malriccs  ccciesias  contulit  et  in  Flaiidria  sibi  a  pro- 
gchitoribus  .limissa  muUorumpndia  redilntim,  qu- 
bws  HOs  violciili  lioinines,  aiicnonim.iue  cupidi  per- 
vasores,   advcrsaulc  Satan,   cxhxredavcie.  cuiiti» 


2; 9  VIT\  s   w 

diei  maliliam,  conira  .sa>ciili  liujus  iiij\ibliti:iiii,  iio- 
{>M  frustra   rerlamantibni». 

15.  Nec  vero  pr.TterniistTim,  qiiod  dilipoos  ipse 
deooreiB  donui>  Doniitii,  .>tJiioiii's  iiisliliiii  scii  pro- 
ccssioiies,  qn;f  ;ih  oniverse  cofinmiiiiifr  Hero  cni- 
t;tlis,  ad  ni;iJ4»rem  occlesiam,  ccrti.s  per  aiinnin  so 
leiuiiitalil)US  fiiint-,  (]ii;iicnus  per  hujiisnioili  conveii- 
lus,  in  choro  l-eodiensi,  jugiter  charii.ilis  maneai, 
utila  JiKerim.coticeiitiis  :  hocesi.  iii  ni;»joriecclcsicea 
oiinoribus,  tanqoain  mairi  a  niialni.s,  priv  legiiiin 
6ervci«r,  conipeiens^pie  sobjectio  ,  ab  eo  modific.Tta. 
qni  liabilare  r-icil  uiiins  moris  in  domo;  moiiente 
Aposlolo,  solliciie  servari  uitil»iem  spiriiiis  m  p:icis 
viiiculo  Liibri  dcniqne  illins  n:ei,  qiio*l  (cii'  Moyses, 
lil  lavarchl  in  eo  Aaron  ei  filii  ejus  msnus  suas  sc 
pedcs,  quaiido  iiigressuri  ennl  (eslimonii  i;iberiKi- 
culuni  e(  (|uando  accessuri  ad  allarc,  u(  olTerrent  in 
eo  lliyiniama  Doniino,  recorJari  nos  f;<cii  iili''^  ille 
rsaliiiorum  coii«picuus,  q(iein  propria  manu  scii- 
psil  et  iii  quo  unicuique  psalmo,  composiom  cx 
eodein  et  a  se  dictatam  siibjecit  oralioneiu,  de  boiio 
tliesauro  cordissui  prurereiis  bona.  Ilic  a  iiobis  ha- 
ctenus  diligenler  asserv.iiur ;  in  quo  viJelicel  nia- 
iius  ac  pedes  nostros.  id  cst  aciuuui  sive  intcntio- 
iiuni  niotus,  conipunctiune  lacryniosa,  velul  aenca 
;<d  Deum  sonoritate  psaliendo,  lavare  possinius,  in- 
tioi(uri  »d  Saiicia  ftanctorum.  Inier  cieiera  cnim 
etiani  iotud  piissimi  ainpjectimur  Wulbodonis  mt- 
inuriaie ;  cui  diebus  singuli!)  mos  crat,  aniequam 
divina  celebraret  mysteria,  Jc  iniegro  pcrorarc 
psalicriuni,  tbyinianu  ulique  Cbristo  ;)ccepial<ile  iii 
odoreiit  suaviiatis. 

iii.  Id  epiacopatum  esl  wLtrogatUb  ei  Ourandus, 
itoslrac  «aiis  Ecclesiae  du-us,  quoniam  bona  quae 
plurima  nobis  dederat  anieces^^or  ejus,  abstulit  et 
p.rtim  ad  mcnsain  episcopalem  reiinuit,  paniin 
(iillitibus  beneliciavit.  Ipse  ignobilis  quidem  generc, 
«iipolcex  familia  Godescalci,  majoris  ecclesiae  pr.Tu- 
posil:,  fuii ;  sed  iiigenii  jiqwe  lilterarnm  claravi- 
guil  iiubiliiule.  Qui,  videlicel  Codescalcus,  sancti 
Uarthulonijei  conslruiil  ecclcsi.iin;  e\  suis  snfli- 
ci<iiler  alloJiis  diioJecim  caiioiiicos  inslituil,  lilie- 
raliesiiuo  illuiii  Wulbodonc  coiisiliis  ei  beneficiis 
aiiimaiile.  Scd  Durandus,  quanquaiu  iiatusser\iliter, 
lanicn  in  iioc  ciiara  se  conimcndavil  nohiliter,  quod 
euHideni  Godcscalcuiii,  nec  lidclilaleiii  sibi  episcopo, 
ut  nios  esi,  jurare,  iiec  hoininiuiii  faceic  passiis 
iiierit.  liijeiiue  niorigeraius,  qui  iiun  atleiiilerol 
qiiid  tunc  esiet,  sed  antea  quid  luissel;  nec  jam 
scrvus,  lameii  quasi  servom  sese  obsequiis  Godc- 
6  alco  exliilierel.  Fuil  eigo  iii  lIie;itro  iiniiidi  quasi 
l.iliiilii,  qiiod  suis  doniinaieliir  ifbniinis  boiiio  ex 
tam  paupeie  ei  huuiili  familia,  cum  Doininns  pan- 
perem  facial  et  dit<;l,  hiiiiiiliel  et  sublimel.  Hmu', 
liiii|>ter  vi(x>  hiodcsliam  et  scieniia.*  prjerugaiiv.im, 
W  .ibt)  lo  bciiignus  liabebat  ^'lalisbiiuuiii,  ;il(|;ie  iJco 


Ol.r.ODO.VK  210 

A  iiuperatoi  i  llciirico  «iLTiciim  .  rinnrenii  Sti.dirni  lii- 
terarnm,    assit;tia\erat    euui    e  f  suniniopcie   coiii- 
iiiendaver.ll.  Qinni  Ansusius  coi  Tm«nJ;iiioncni  aJ«o 
lialiiiil   iion    irriiain   ul,  ipso    de. 'wtiMile,    illinii  ca- 
thedra  subliiiiarel   l.eoJiensi.  Idcnr    cleiiim   Itabeii- 
iMTgensciii  Erclesia.n,  ab  eoilciu  de^  tin.ilus  Aiignslo, 
doctriiiaruni  jaiiijiiidem  ct    rcligioiih -claro  sidere 
iUiislrarat.  S<'d   pleri  |iie  acceptrtruin    ohliviscnnliir 
beiiclicioruin,  «i  lionas  eli;im  meiitcs  d^rsiv;<iii  ali- 
qiiando  curx  s.Tcul.ires.  l  nde  el  Dnramhis,  miscri- 
curdis  erga  se  Wolbudonis  ublitus,  misrrlcoidiani 
eleemosynoc  defraudavii,  ut  pr.Tniissiiiii  C9(.'qiiain 
Laureiitio   in  hoc  ejus  Inco  delog.iTcrat,   levc  .Tsii- 
inans.si  eam,  iiemine  sibi  conlradicentc,  loinerel. 

B  n.  Quapropler  visionc  diirissima  scmcl  ac  se- 
cundo  redarguius  esl,  eodein  apparenle  silii  sanfto,- 
ct  suam  acri(ef  eleemosynam  repeleiile.  Quod  ille 
cum  suis  non  inodice  concussiisdenarraret,  aiubant, 
niaxinie  bi,  quibus  rapla  fuissei  clargilus,  non  dc- 
berc  illum  somniis  altendere ;  imiltas  sequi  curas 
somnia ;  eum  dorinieiitem  viJere,  quoil  vigilans 
versarct  mente;  s.ipienlis  esse,  ni  quasi  ruiiium  re- 
pulet  somiiioruin  plianlasias.  Canum  hujusmodi,  iit 
iia  dirtum  sil,  adulanlium  lingux  conceplum  tiino- 
ris  sdilicidium  ittiiis  facile  ex  animo  ctambnere. 
Venerat  qu(>iein  Wulbodo  semel  ac  seciindo  iii  spi- 
lini  leiiitalis;  sedjam  terlioin  virgafuroris  aderal, 
coiiiini4iaiisque  (erribiliter,  quod  auditusnon  fuis.set, 
qiiod  culpam  ille  non  correxisset,  ad  radices  aroo> 

^  ris  jaiii  securiui  esseposium  dixit.  Gravissime  ergj 
illuin  cccidit,  ciimque  continuo  morti^  prxvia  C(>r- 
ripuit  aegriiudo.  Cujus  angore  nimio  ei  clamore  (ur- 
bu(a  es(  lauiilia  ;  evocati  celerius  sunl  arcbidiacuiii, 
nec  non  civitatis  majores.  Qua:  viderat,  quae  au- 
dierat,  innotuit.  (  Et  eccc,  inquit,  jam  morior;  ad 
misericordiam  do;iiiiii  mei  Wolbodonis  me  perfe- 
relis,  alque  illius  ex  opposilo,  exlra  ecclesiam  sci- 
licet  sancli  Laurenlii,  seciis  parieiem  mesepelietis.  > 
Tradit  deinde  sancto  Laurcnlio  prxdium  in  Wa- 
segga,  quud  niiper  a  Kobcrlo  cmerat  archidiacono, 
e(  qua(uor  auri  niarchas  sibi  (3n(um  residuas,  spon- 
dciis  viscerabiliier,  quod  si  spatium  sibi  darctur, 
ciiiK  la  qii;«  abstiiieral  ex  inlegro  restituerci.  Juxia 
Z.u  Ikci  voiuiii  fursitan  reddidi&set  ablata  in  qua- 
drii|)luin,  sed  nou  e.ic6pectaius  obiit;  atque  liic,  sicut 
pctierat,  cxlra  ccclusiani  scpullus  est.  Ibi  sub  dio 
tam  diu  jacuit,  quousquc  nova  xdificareiur  eccle- 
sia,  et  tunc  inclusus  muro  nlque  admissus  sub  te- 
ctiiin  es(,  lapidcmque  sepidcralein,  qui  nunc  usque 
cerniliir,  abbas  Stepbaniis  (15)  pro  cpiscopii  vcne- 
ralioiie,  super  illniii  contp.>ni,  aiqiie  hoc  fecitepiti*' 
pliiiiin  inscribi  - 

Duiiuiduf  jncet  hic,  qui  pniilc  plu$  tribu$  annis 
lungrcitiein  rejtt  iwbililer  catlicdrnm. 

l\iuiieri$  in  niilo  painmoiiii  nalut  el  attus, 
hiaeniu  $iitninv$  evulat  ad  proceret. 


D 


(1'6)  Stcpbaiius  huic  muuaslcrio   pi'a.'fu:l  a'>  aiuiu  lO^Iti  ad  IOj'J  quo  iiiortuu^  esl. 


%ll 


IltNWCUS  S.  H. 


Quot  Ivlerat  doniinos,  ixdem  faniutnnlibut  utus,       A 
lu  Ihealro  niutiili  litbuln  qiuinln  fuil '.' 

Septinin  lux  uriiiim  funilculi^  iu  urbe  flutbat, 
Cum  facerel  rebus  iritle  vale  seiiior. 

18.  Dci)i(|uc  M(J  corpus  (lilccli  Dco  Wolbodonis 
r|iii('iiiiqiie  pclicriiil  cx  fnlc,  (Jiversoruiii  rcinediis 
Ijngiiorum  sospilaiitur,  mcriloriiinqiic  iilius  cinra» 
fium,  Kim  cx  nobis  ip.sis,  qiii  cjus  Ijcnoliciis  rriii- 
intir,  lum  ex  aliis  nonnuni|uam  siimus  experli.  Ul 
dc  innumeiis,  duo  sallem  pcrslringim  brcvilcr  : 
Adelardus  (16)  iu  ccclesia  sancti  Triidonis,  liujus 
iiominis  abbas  seciindii6,acerbissiiiin  plirciiesi  a  se 
alienalus,  diiin  ad  scpulcruin  noslri  VVoibodoiiis 
pcrlraclus  fuissel,  ibique  jacuissel  aliiiuamtiu,  suf- 
frogio  saiicli  plenain  recepit  sensus  sobrictalcm. 
Item  aliuse  rrairibus  nosiris  gravissime  infirmalus,  B 
aiqiie  ad  sancii  miscricordiam  deporlaius  csl;  quo 
sibi  dignanler  appareiile,  ac  leriio  super  illum  san- 
ctse  crucis  signaculiiiii  facicnlc,  lanqunm  ab  ipsis 
rctractus  niorlis  f.iucibus,  sine  inora  convaluii. 

19.  Sed  corporiim  sanilales  pariiinl  noiuiuiiquam 
aiiiinaruni  inrnmitates,  duin  iniiacula  qux  debcaul 


E.  C\RDINALIS.  «H 

cscilarc  ad  dcvoiioiicm.sibi  malcri.im  indhtipliiinii 
vimlicciil  ad  dissolulioncm,  prxscriim  ciim  iHOiia- 
cliico  non  cxpcdiaiit  ii.siitiiio  vci  qiiicii  (rcquciitia} 
sxculares.  Quociica  iinprobandum  iioii  fuerii  quod, 
uli  fercbant  &eiiiores  iioslri,  primus  loci  Iiiijuh  pix 
rccordaiionis  :ibb:is  Stcpbanus  ,  liunc  ali<{iiaiido 
saiiciuiii  pcr  dixinuui  iionien  contctialui  sil,  quo 
lcnipcr.trcl  a  iniraculis  (17) ;  qnibus  lanlx  fralribu» 
ricbaiil  pcr  occasioiiciii  iiiUriiiorum  iioctu  cl  iiiter- 
diii  niolc:ili:e.  Vcruiii  quamlibcl  raiesccrc  extunc 
niiraciila  (u>(.eriiii,  laiiien  per  prxsenliaiu  merito- 
runi  Wolbodo  scniper  iiobisciiin  est,  dum  cl  aliquo- 
ti(^s  a  reiigiosis  quibusdam  visus  fitcril  ad  luuiii  aU 
t:irc,  0  sanclc  Laurciiii,  pro  slalu  ecclesiae  islius, 
praescnie  mirabiliter  sanclissiina  Trinilate,  arcani» 
divinorum  fungi  niyslcriorum,  sacerdos  exaudibills 
secuiidum  ordiiicm  Mclcliisedccb ,  cujus  bosiias , 
luaruuique  odorifera  precura  libamciita  acccptavc- 
rii,  ac  sempiicruc  acceplei  idem  Irinus  ei  uiius 
Dcus ,  cui  gloria  nuuc  el  in  diein  xtcriiilalis. 
Aiuen. 


(16)  Duo  ejus  nominis  abbatcs  Trudoniani  fiicrc  : 
primus  nionasterio  praefiiit  irigiiila  quiii(|uc  aiiiiis, 
obiitqiie  aniio  1059;  alter  vero  ab  anno  1055usque 
ad  aunum  1082,  ut  habclur  iii  Chronico  ejiisdcm 
luouastcri  ediio,  loin.  Vl(  Spicilegii  Acheriaiii. 


(17)  Egregium  sludii  observaniia;  regularis  exwiv 
pluin,  ciii  uiinam  liodie  atlenderent  nonnulii,  qiii. 
tantopere  sajcularium  coiivemibus  inliiani,  ui  c«-. 
lebrenomcii  suis  ecclesiis^  aut  sauclis  faLciaul. 


ANKO    DOMINI  UCLXXXVIII 


HINRn  DE  CiSTRO  MlRSIiCO 


CLAR^VALLENSIS  ABBAS 


POSTMODUU 


S.  R.  E.  CARDINALIS  ET  ALBANENSIS  EPISCOPUS 


NOTITIA  HISTORICA 

(UcHeLLi,  Ilalia  Sacra,  I,  S^4,  in  Episcopis  Alban.) 


Hcnricus  de  Caslro  Marslaco ,  Ganus,  monaclius  Cislerciensis  ci  Ci.'>ravallcnsis  abha.^,  ab  Alcxan- 
dro  III  invilus  consecrnliis  cstepiscopus  card.  Albaneiisis  ,  die  %,  ex  quo  concilium  Lateranense  coeperal 
celebrari,  aii.  1179,  Idibus  Mnrtii.  Ilic  nobilissimis  parcniibus  procrc:ilu5  est,  ac  puer  adbuc  ad  Claraval- 
lense  monasierium  cuiivolavit  sub  B.  Robcrlo  abbate,  qui  D.  Bcrnardo  fiierat  sufieclus,  sub  ciijus  disci- 
plina  cum  mirabiiiler  fiiisset  progrcssus,  AIlaciiiiib:ini,  celebre  in  S:ibaudia  ciBnobiiini  suscepit  rcgeii- 
diiin;  inde  posl  B.  Gerardi  mariyriiini,  ad  Claravallcnsem  curain  iranslaius  est,  ubi  cuiii  omiii  perfeciioiie 
cxcultos  viros  e.vercuissel,  xque  apud  aulam,  aique  AlexanJrum  III  poniincem  maNimc  inclaruit,  dicnus- 
qiie  habltus  est  (|ui  inlersconcilii  Patres  numeiaicuir,  purpiiraque  seiialoria  decnraliis  Alb:inensi  di(;(ii- 
laltf  fulgeret.  Qu«  ulique  illuin  adeo  dcsidem  iioii  eirecn,  ul  uiira  mare  nobilissiiiias  prov  ncias  ad  sacrum 


m  NOTITI.V.  ?U 

tHilitiin  aposioliciis  logatiis  fxriinvoilt.  gciitiltNsqiic  ,  qiias  dira  lues  Iixrcscos  inroiornl ,  salutircn)  adlii- 
biieiil  incdiciiiani.  idcin  riimiii.iiissiine  prxsiitil  iii  Oalliis,  ciim  ibi  eo<!en)  logalionis  niunerc  riingcrcttir. 
Siqiiidein,  cum  ,  qiix  ad  divinuin  cnlluni  spertnnl,  omiii.i  perhistrassel ,  reporis^ctquc  Liigdiinensciii  :ic 
^arboiicnsem  srclMepiscopos  circi  gregtm  insigniier  desidere,  ulrumque ,  iinllis  flexus  precilius  cxuit 
diKiiii.itc.  Mox  convei>is  iii  h;ereiicos  annis,  Viillem  praevalidum  caslrum  ,  illoriin)  arrc:  i ,  oppngual ,  ac 
demiim  divino  m.i;{is  quam  humaiio  cxpiignat  ronsiliu.  Vcronx  Lucio  ponlilici  decedcnli  .tdluit,  nvox  ct 
Ferrarix'  rrbano  III  cum  niorie  liiclanli  poslremtiin  pietatis  officiiini  impeiKlit.  Ciiniquc  ilenrico  purpti- 
raiorum  sciialus  aposlulicam  sedem  uitro  volonsqnc  dcfcrrcl,  non  assontiil  oncrenlibu?,  in  Cregorium  YIU 
hoiiorcm  reruiideiis,  quem  ideo  virum  incomp.irabilcm  suiiimum  ponliiircm  cligcndum  ouravil;  a  qno  cuiii 
doinde  ^d  omocs  principes  (Muislianos  legatus  rum  maxima  .iiictorilatc  doclarattis  rnissol,  ila  nnintis  illiid 


iirinut;  t<i  «.iiiiiiL&  (iriiici(.>c^  v.imimiuiiu»  io{;aiiis  ruiii  iiiaxinia  aiiciuriinic  iii-i:i.iruiii»  iiii^^si-i,  lu  iiiiiiius  iiiiiit 

ex  inore  .>uo  cumiilate  implevit,  ui  Fridericum  ipsum  toiies  pcrfidiose  relapsuin  cum  C.lcmcnic  ill  rocon- 
ciliavcril,  cunique  sexa;;inu  novein  prxclarissiinis  principibus  bellatoribus,  siiis  ipse,  uianibus  mililari 
cnice  consigiiavcrit. 

iuin  vir  dociissiinus  csset,adhuc  abbas  dcclam.iiionem  contra  iixreiicns  Albigensei  suhpuilulantcs  in 
liis  scripsii,  quaiit  in  siiis  Annal.  refert  Baronins  toin.  XII.  Demiiin  vir  optimus  aiqiie  cxcollcns  iia 
libus  probalur,  nl  aiicior  Vila;  S.  Peiri  Taranlasiensis  iiiler  Ecclesiae  Clirisli  coliiuuias  illiini  princi- 
:i  coluninam  apinllct.  Et  merito  quidem,  cuin  usque  ad  cxtreinum  spirilum  pro  i^ccicsia  laboravcrit. 
ul  praRoIarissiiiie  gestis  cnronitloni  Saiis  dccenlem  apponcrei,  siib  Cleineiite  III  iii  Belgio  posirema 
legalionc,  Kiandrensi  comili  Airebatoiisiqne  Ecclesi:c ,   qui   inoxplicabili  propcmoduni  simultaie 

iit  .    .<iii:i     i^riiiliMili.i  riknciliiiiiii^    n<«nnril    r\!>r<>ni  •  ^p  iii<>liicl.iliili  mnrltn  inso  onrrr-rntlis.  <:illll   liora: 


^m        .\..yk«    ii.^if.^/    aii      vi.u  •  «1  ■■•  «  .1  lil^lll     II 

S.  Maiacliiaiu  cum  t  oc  epitaphio. 


SuLjacet  huic  lajndi  quondam  notitsitnui  orbi 
Abbat  Henricui  Bomano  cardinc  dignus  ; 
Lubnca  qui  vani  conlemnens  gitudiu  rtutdi, 
lerrai  membra  dedit,  cwtis  animamqite  remisH. 


NOTITIA  ALTERA 

(T).  Bcrtr.  Tissiea,  BibUoth.  Pair.  Cisterc,  Bonafonle  16G0.  fol.,  l.  lli  inilio^., 


Kgreguis  liic  priisui ,  Catiro  Muiciaco  prope  Clumacnm  parenlibus  nobilibus  ortus,  in  Claravalle  adliuc 
piter  religionis  vesiem  tissumpstt  :  ae  nondum  etapso  quadriennio  AlKBcumbce  primum  ,  el  post  aliquol  (initos 
Clara^valtis  ahbas  est  electus.  Corpus  S.  Bernardi  ab  Atcxandro  III  paulo  anle  in  caelilum  uumerum  relaii , 
in  marmoreo  upulcro  ,  ubi  eiiam  nunc  qitiescii,  recondi  curavil.  Virlulum  auiem  cjus  fama  longe  lateque 
te  diffundente  ,  oinnibiis  charissimus  fuit  ,  tom  regibus  el  principibus  ,  quam  religiosis  el  prwlatis.  In  Tolo- 
taitum  episcopum  elpanlo  posl  in  Cislerciensem  coenobiarckam  electus  ,  ulramque  dignilaiem  recusavit.  A 
Clemente  11 1  ad  Lalcranense  concilium  vominatim  accitus,  cardinalis  invitut  creulur,  ulque  episcopus  Albrh- 
nensit  consecratur ;  et  mox  legalut  cum  plenaria  sancHE  tedit  poteslate  ad  provincias  trnnsmontanas  milli- 
tur  i  arcliiepitcopos  Lugdunensem  el  S arboneiuem  depwn  ,  abbates  nigros,  et  multos  Ecctesiarum  pralalot, 
qnanlum  potuii ,  reformaiit.  Munitisiimum  harelicoruin  Ctislrum  ,cui  nomen  Vallis  erui ,  non.sine  miraeulo 
cepit  :  el  errorit  duces  lenuit ,  convicil .  et  h(rresim  publice  abjurare  coegit.  Oehinc  dileciaiu  tuam  Cturum- 
vttllem  visilavit  ei  muneribut  donavii .  liomnin  revertut,  non  mulio  pott  Llrbano  III  ex  vivis  sublato  mulln- 
riim  cardinutium  volis  cum'  summut  poniifex  designaretur,  adduci  non  poluit  ut  eleciioni  su<v  conseniirei , 
sed  crucis  prcrdicanda'  officinm  assuntens  urbe  excessit,  el  imperatorem  cum  sexaginta novem.principibus  el  aliit 
plurimis  ,  rcges  quoque  Gallice  et  Angticr  cruce  signavit ,  id  esl,  ad  betlum  sacrum,  et  ad  succurrenditin 
ferrne  Sanctiv ,  lessera  crucis  collala  obligitvil.  Cum  venissct  autein  l^odium ,  ejus  pradiealione  permoti 
el  compuncii  clerici  plures  sexaginla  sei  limore  Simouia:  tua  ei  beneficia  resignaruul  :  quce  deinde  ut  oinnis 
Stmoniw  labes  cbessei ,  plenana  potestale  velul  recent  cotlaia ,  eisdem  resiituii.  Demum  in  partes  Flandnoi 
profeclus,  pacem  inter  comitem  illius  provincia:  et  Atxebaiensein  Kccletiam  reformavit.  Mvrbo  ibi  correphit^ 
tusceiilit  Ecclesiw  sacramentit  ante  allare  S.  Andrea:  AlrebalcHsis,  quo  deporlari  ofitaverat  ,  pie  in  I>omino 
obdormiiil.  Inde  corpus  ejus,  ulmandaverat  ,  Claramvullem  delalnm  esl ,  el  inler  SS,  Malachitc  et  liernardi 
alluria  et  sepulcra  reconditum.  Hoec  ex  labella  ejus  sepnlcro  appeuta ,  quw  cerluni  annnm  mor:is  ejut  non 
detignai ,  sed  circa  iinnnm  1186  eiini  obiisse  refcri.  Veium  cum  ci  scripsent  ainirus  ejni  U(iudt'ridUk 
epistolam  intignem  ,  quic  i-xtial  apud  tiaron.  ad  ann.  lliiS,  uliauot  unnis  ridetur  suj:errx.iitse. 


2»^  IIKNKICI  S    n.  i:.  CARDLNAUS  2!C 


INOTIT  A   LITTI:RAIU\ 

(Fabric,  Dibliolliecanied.  ei  in/ffii  ' Lalinil.,  lom.  III,  piig.  i>..i 


li<>iiriou8  ilc  Ca^lio  Marsinco  ,  :ilil).'is  an.  1101  AII:econil);c  in  Salt:i(iJia,  el  an.  1177  Clarapw:if'i';,si4, 
oiil.  Cislcrc,  deiiiJc  ani:o  1179  biil>  Ali'x:iii(lro  III  cpis(0|iiis  Alliiimi.s  ^ive  All)nnen.si!i  iii  Camp»iiia  Ito- 
niaii»,  ei  cardinalis  lcKaliiS(|UC  aposlDliciis  siili  Crr;;orio  Vill,  dicm  ohiil  aii.  1188.  l)e  co  Lglielins  lom.  1, 
p.  '254  si'({.;  Sammarlliani  l.  IV,  |)ag.  51  cl  256;  Oiidintis  lom.  II  ,  pag.  iri.^9.  F.jiis  Krri|>(a  li:c<:  cxsl:Hti 
iii  loriiO  lcrlio  iJil  iiollicca;  Cislerc  icnsis  nerlr:iiidi  Texiori.s  sivc  'lisiicrii  :  Coiiiiiicnl:iriiis  sive  srrnioneH 
De  pe.icgrintinfe  civitale  Dei.  Declaralio  aUvetnu»  Albigcntet  ,  <\ux  ex  li:iioiiio  ad  aii.  1178,  ii.  29-37  cxslal 
cliam  iii  Cliiysoblomi  llenriqucz  lihro  n  ,  lascicult  tancloium.  ord.  (Jiilerc,  dist.  2j.  EpisiolcE  ad  diver- 
sos ,  ronfcrcndx  ciim  episiulis  undecim  qiias  ox  codicc  Clarx>vallensi  edidil  F.dmuiidus  Marlcne  (oni.  I 
Anecdolor.,  jia};.  576  seq.  Ilis  iiuper  -^ccc.ssil  ilensura  mornm  el  corruplelo!  inler  clericos  el  tacerdoict  tui 
lempuris,  quaiii  viilf^avil  Jo:Minos  l'clrus  a  Ludcwig  in  reliqiiiis  mss  e(  diploinaluni  incdilorum  (om.  II, 
|>ag.  437  i,il,el  lillerw  tiuibus  convocal  pra-suies  liermaniw  ad  comilia  deliberalurot  de  bello  tacro  adver- 
tut  Saracenos,  id.,  p.  449  4o2.  liiler  cpislolas  a  M.ird-iiio  loni.  I  Vct  Mon.  viilgaLis  logiinr  p.iriler  rjii» 
cdic(um  (|uod  (leiii  JGaiines  1'elrus  Liideuig  in  siii:^  t\cli(|iiii8  (om.  11  vulg.nil  gub  lioc  (iliito  :  tentnra, 
morum  el  corruptelie  inier  clericos  et  sacerdnles  sui  lempvris.  In  Cudowigo  laincn  inlcgriores  Miiil  Iiiler:« 
isci'.  quain  apud  Alarleiic  ,  vicissim  anieiii  Maricnii  :ll:c  mullo  coi rcctiores  suiil  Linlcvvigi.inis.  rratslal 
iiisiipcr  :inini;>dverlore  ncc  lilleras  illas  Lndcwigi  iiilogr:is  csse,  scd  lialicre  in  line  as»uluni  liagmeiiluui 
alieruni  cpisiolx'  lorie  ab  allcro  auclorc  ,  cl  di\ei-so  de  argumcnto  si  riptae.  M4msi.] 


9« 


DOMEffl  QENRIGI 

CI.XRJiVALLENSlS  QUONDAM  ABBATIS 

roSTMODljU 


ALBANENSIS  EPISCOPI 

EPISTOL.E. 

(D.  T.ssiEK,  Bibliolli.  Patr.Cisleic,  l.  III,  p.  io2.) 


!.  j^  viridilas  liiiarescii;  iia  ut  seniientes  in  eo  rngran- 

.,         ,         ,    ..  ,,  ,         ..  tiam  spei  lionai  exsullemus  et  laitemur  in  inso,  laii- 

Ad  vapam  Alexandrum  lerintm. —  Shsius  ad  pra'di-  ,  .    ,     ■        .    ,  • 

candum  bellum  sacrum  .   nunhai  llenrHum  Cam-  ^»^"1  '"  «««•'e  "S'"'  P'en:,  cui    benedixit  Dominus, 

pania;]comiiem  cfucem  assumpsisse,  commendau\ne  Nupcr  cnim  circa  Dominici  Nalalis  proxima  sacra- 

Voniiflci  lerram  scu  princtpalum  wsius.  ^g,,,^  ^^  ,„a„u  ,eg,,i  ^.^5,^^  v  ivifu «  crucis  signuiu 

Ul  in  gandio   el  exsutla'.ionc  molalis,  quod  pi?.  pia  devotionc  suscipicns,  publicx  solemnitaiis  gau- 

soUicitiidine  seminaslis,  ad  noiitiam  veslrain,  Paier  diuin  inopinalx  l^iiliic    fesiivilaie  praevenil;  ut  de 

sancte,  dcferimus,  quod  cura,  quam  nobis  aposlo-  ipso  quoque  merilo   rcsonaret  :  Uloria    in  exceltis 

lica  dclcgavjl  aucloritas,  suaves  lu  aliquibus  et  ac-  Deo,  el  tn  terra  pax  hominibus  bona;  voluntalit  {Luc, 

ceplabiies  Deo  fruclus,  (idei  vestrx  mcrilo  partuti-  11).  Ecce  igilur  pro  eo  coram  vobis  aOectuosissimx 

vit,  ila  ul  et  nos  deleciel  exsecutic  boiii   operis,  et  devotionis  preces  prona   liumililaie   prosieriiimiis, 

vos  cerle  poBnilcre  iion  debeatul'lis  ci  .«alubernma;  rogantes  iit   terram  suam,  quam  patrocinio  veslro 

jussionis.  lllustris  namque  coincs  llonrictis,   nostor  cx  fidiicia  mulia  cominisii ,  meniineritis,  prout  de- 

spccialissimu»    princeps  el  dominus  terr^c  peregri-  cet,  apostolici  |)i'jnsidii  tuitione  vall:indam;  quate- 

nalioiiis  iiostrx,  compiiiitliis   cl    inspiralus  a    Do-  >)us  qnisquis  in  eam  aliqiiod  fiioril  in  abseniia  prin- 
iiiino,  ve\illa  salulis  pnmus    irripuit,   ol   digiuim  ''  cipis  inacliinatus  incommoduin,  iiidignalionem  ve- 

Donuno   spoiiianoae  oMationis  offiercns  sacrilicium  ,  slrani  se  non  dubiiet   inciirsurum.   Nulli  etenim  ju- 

ad  aemuiationcm  pii  nuincris  ducein  so  cxtci  is  prae-  slius  diligentia  sacri  aposlolalus  impcndilur,  quain 

stitit  piclatis   Jam  iii   liorlulo  cordis  ejiis  germins  ei,qui  lollcns  crucem  suam,  pcr  lot  maris  tcrrxque 

Ixi»  rcpuiiuianl.  Jauiluiurx  Jcrttl!ialis  ipsius.^^prica  diaciiinina  crucis  Dominum  iniitatur. 


riMSTdi  r 


m 


A  .loinosliciis  iiliqiiC|)ropri;c  iiisnniiienlia;  porscrnla- 

Udiiintiallem,  ei  logal  ut  occunai  et   Aliiriuum-       ,       ,,.      .    . 

l'i(m,  ubi  llenrHUi  abbas  luvial.  l.ccilliUilis  i!,'u;irus.  biilDlc  il:i<|nc,  I^Hcr,  ct  crcdilo 

^;ece  ego  ail  osiiuin  cordis  vesin  perlinax  ainaloi  *'"**'''  *'  *'"'^  '"  ""^  gr;>|i;i'  vcl  virlulis  anl  csl  ali- 
i»vi-il<»,  cl;i!nans  lillcris,  precilms  in.|nieiaiis ,  nt  «l«'«l<-''"'S.  :uil  csse  conjicilur,  iiloriiin  poniliis  nie- 
aninius  ille  veslcr  vel  iinpoilunilate  viclus  assurcal        'i"**?^'!  aliiilMilnin,  qnilMisiii  lcge  Doiuini  cons4Tvaii- 


ci  pes!>uluni  itoliis  abdiiae  voiinualis  aperial.  Cie- 
tliiuuseniui  quo.l  illa  prompla  csl  es  virlulc  ,  liccl 
reiardeiur  ei  ohicc;  el  gesiil  invci.ire  qn;!  prodcal, 
si  reiiiicniis  oljslaciili  durilies  iioii  oltsislal.  Quid 
aulein  sibi  veiil,  qnod  su^pe  scribeii«.  vol.is,  vcslra 
iicc  scincl  rcscripla  promerui,  non  3dvcrio,J  i.isi 
quod    adinodum    vereor,   nc   vobis  mcmoria  novlri 


di»  iiidii;iia  mc  falcor  pia-Iaiioi.o  snbmissuin.  K.ninii 
iiebc;ur  cuinino>iis  omiic  qnod  possnin,  coruin  dc- 
pnlal.itur  iisihus  qnod  arccpi  :  quibus,  si  quid  cx- 
iiidc  qiK.libct  su!>rc;)li(me  fraudavero  linieo  iic  qnod 
illis  pio  p.irle  snl.ripilur,  iiiil.i  dignius  ex  assc  lol- 
lalur.  Mnliu  proindc  inelius  niihi,  iiiulto  sccurins, 
»puJ  illos  jngilcr  iiiunia  iniposil;c  servilulis  iinplere' 


pror^nseicidcril.duin  ancciui  nosiroqu;i'rcnli  quein  Q"'"'  O"'"   «•'>  <|"<>il  illoruincsl,  de  genlc  iii  {<;cnlom 

ililigii,  dile.  ti  saltcni  litlera   iion  recurrit.  E^o  au-  n  ^^8^    innialionc  Iranscurrere.  Quasdo  vero  i.lonens 

iein  ii.ipaiicus  morx   moras  vesiras   silei.liumquc  '•«•rem   rcgorc    genics   indomiias,  el    divinne   legi? 

d  ssin.ulo,  blcindici.s  uliquc  niilii,  ne  forte  qiii  bxc  ig^-^iras,  qui    ncc  illis  eiiam  adininUlrarc   sulTicio, 

interim  voia  suNpenditis,  recompcnsaiionis  opiiinx  1"'  P'*'^  "''''i  ^^  disciplina  conferani,  quam   a  me 

coinpeii.lia  procuretis.    Quidquid   aiiie.n  illud    sit  recipianl  pcr  doclrinam?  Et  isti  quiiiein  pcr  semitas 

quod  me,  dum  vos  relardatis,  excrucial,  no^ler  iii-  j"siiii;e  celeri   currcnies   incessu,   spoiiic  fcrunlnr 

lcriin  i.ec    dorinilai  aiiiinus,  iiec  lepescit  afltcliis,  ;«d  vias  vilje;  illi  vero  pacliim  fccere  cuni  niorie,  cl 

quxreiis  quoir,  diligil  anima  mea,  iit    tencns  tenrain  "laniljns  et  veibis  accersicrunt  illain.  Verumiamcn 

iiec    dimillain     iiliiin     .lonec     ii.irodiicani    vos   in  el  pr.tplor  illos  mori,  pro  ves;' •  milii  eril   jussione 


domum  malris  meac  clin  cubiculnm  genilri.  is  mcre. 
Tunc  videbil  dileclns  meiis  cl  afllnct,  el  tnii;<biliM-, 
el  dilalai.ilur  corHlius  ;  cum   egtedieiur  ad  ei.m  ii. 


pr.tmplissiinuin,  p;tralo  pro  .iliusmeis  ad  omne, 
qnodcontra  lixrcscs  iliius  reg«i:iis  injungalur,  dum 
ii.odo  ab  ea  n.ilii  quani  soniiiiai.l,  |>onliGcis  electione. 


fiiiiisuis  gaudcnsel  cx>iiiens  Claravallis,  cl  olivi.bit  paicalur.  Uo^'0  igiliir,  ei  per  mansucludinem  noslri 

illi  quasi  n.aicr  lini.orifKaia.  Tunc  et   inibi  lorsitan  itc.len.plorisoblcstor,utquidquidvobisaliis"ggeranl( 

i:suliabil,  nl  dical  :  Jam  non  proplec  luam  luquelam  <l"i  consnelaj  ioisilan  correptionis  aculeos  removere 
credimus  {Joan.  iv) ;  qiiia.  sicul   audivimiis,  ita  et  C  longius  a  sua  conversaiione  fcsliiianl,  ab  liis  lamcii 

«iditi.iis.  Vidimus  ct  cognoviuiiis  eai.i,  de  qua  Patres  quil.us  divina  videor  ordinalione  coiijunclus,  paier- 

iiosiri  ai.iiuniiaveruiil  nobis.  Hesuscii.lc  igilurnunc  "iias  "le  veslra  non  separei,  iiec  cogal  iiie  amplius 

l..iideni  graiiaiii  quam  babelis  in  vobis.  ne  sepclia-  ad  saecuii  iinjus  alia  respicere,  qui  clegi  ai>  olim  in 

liM'  i.i  iino  airgulo  it.oniit.m,  qiiod  daliiin  csl  vobis  don.oDomii.i  liun.ilibuscoiiscntire.lnveniaiii,quxsu, 

in  a.quisilionc  geniinin  ct  ini.li.iudinis   popnloruin.  misericordiam  in  oculis  veslris,  iie  ab  accessu  con- 

Tei.iet  qui  talciiturnui    snorum  lucra   requiral,  ex-  cilii  linjiis  limoris  occasione  retarder,    ut   possim 

•cluii.s   nimiruin  exiudc    ralionein,  si  siil.  dcfosso  vobis  tanqiiam  vicario  Cl.risli  Josii  el  suniino  spe- 

c.  spile  UidcolJoiiis  uliosam  repcreril  pretiosi  i.  unc-  culalori  lurris  David  qu.i^dam  singulariter  compcria 

ris  quanrualein.  Si  qtia  igilur  in  vobis  visccra  pie-  suggercre,  qiiae  poieninl,  Deopropilio,  iii   ni.ivcisi- 

lalis,  bi  qua  sociclas  spiriliis,  si  qiia  laiis  discipliicn,  tatis  conimo.lnm  rcdundare-  Niiiiriuid  tanli  csl,   ad 

«.cu.r.le  mil.i  iu  .\ll;i.  ui.iba,  cuiii  veiiero,  ul  v.l  k.i  Iribiis  solummo.lo  Toiosanas  cl  f.ccob  Vascoi.i^ccon- 

p.iiidaiur    secictiriiiin  iiicnlis,  qujp    laiitx  obrigiiil  vcrleiid:is  ii.leiideie,  nt  nogli><aiiinr  alia  niiilt;..  (|iia< 

lcnlitudine  lardilatis.  poteslis,   si  credilis,  et  dchclis  iisqiie  ad  exlremnin 

lll-  terrx,    in   salulcm  miillarnm   gcntinin   providcrc  ? 

Ad  papam  AUxandrum.  —  Orat  papam  ue  TuloMtKv  ^  |psn  qiioqne  Tolosana    Ecclc«ia,      i    .^on  ei  aliunde 

consnlilur,  gravo  iiU.Mii.i  )■  (,.  i.  .r.tii  suslinebil,  dnni 


Kccletta:  ponlifex  cuiDtlilualnr. 
uocioris  gei.iium  probal  aucloriias,  el  nostra  ju- 
Jtiler  ii.ririnilas  experilur,  quod  nemo  tcit  hoiuiuum, 
qua'  iunt  in  liomine,  niii  spiriiui  liomini»,  qui  in  eo 
eit(I  Lor.  ti).  Vcrnm  ci  l.ic  ip>e  ad  sua  ipsius  inliina 
digiiosceinla  cal.g;il,  nisi  i.ic  ab  ^ilio  spirilu  adjultis 
inlelligal,  illo  ulii|ue.  de  quo  Apostulus  ail  :  Spiri- 
litt  adjuvat  inlirmiiatem  nustram  (Itom.  viii).  Ille 
i.au.que  solu.s  cum  om..ia  scruleiur,  etiaui  priifunda 
Dci;  ille.  ii.<iuani,  solus  occulia  buuiam  (Oidis  in- 
lclligii,  ci  vircs  ac  polei.lias  siiigulorum  siugulari  el 
piopria  virlule  disccrnil.  Qnod  idco  dictuin  sil, 
amai.tisMine  Palcr.  ul  nulli  de  mc  credalis,  quod 
supra  luc  Cisc,  rauus  ipse  uitl.i  spirilus  aucblalur  , 


cgo,   si   ni-   -"(igitis,  fugiani  quoad  pulero,  clsi  iion 

effugi^im  inaniis  veslras. 

IV. 

Ad  enmdeni.  —  Hognl  papnm,  ut  lalorem   prn'$eulis 
epniula  dtgneluT  Uibernis  poHlificem  cuucedere. 

Esl   in  ins.ila   Hil>eriii;c  vir  vilx  voiierabilis  fnle 

Clirislianus  et  noiiiine,  qiii  in  populo  illo  b;irbaro  cl 

genle  novissi.na  sumii.o  liaclcnus  saccrdolio   rnii};!- 

liir,  ei    legalionis   iiisnper    lilnlis  i..sigi.ilnr.    ^uno 

aiilem  inliri..it.iie  (onrectus  cl  senio  qnielis  elvaca- 

lionis  vola  coiiccpil,  f.ilisceniem  niniirnm  causalus 

:elaiem;  quippc  (pii  videt  c\iluin  vilx  sibi  pro  fori- 

Lu)  imn.incntc.ti.  Mal-.irus  igilur  inilcs,  cl  posl  va- 


?.» 


IIKNUICI  5.  i; 


lios  irrMm|>r.of-  li-giruuu'.  <onccrl.ili<)nis  ciiicrlus, 
pru^terilneopcaiioiiis  lie!)«loi<.:i(lani  S:ilii):ilo  (|ii»'r-it 
rcqiiic;ioiiisconclu(tcrc,  ct  spiriliialibua  (andciii  otiis 
dedicare  id  qiioil  cst  rciii|U(ini  vit*  sux.  Fatta  igi- 
lur  <"cs{>ioiio  itoiililicii  qiiu  I  gcrcb.it,  iir  gcnieni  in 
qna  ti»<:t<;iius  laboraverai 'jtisqticcoiisolationeJiinil- 
lat,  viriirn  veneraiiilem,  scilici  hitorcm  prxsenliuin, 
orJinari  sibi  iJesidcrat  succcssorem,  celebraia  clc- 
clioiK*  iri  ipsiim  a  clero  el  populo  ct  magnalihus  lcrrap, 
ejiis.  IJndc  nos  licel  laics  in  olservaiiliisordinis 
aiijnlores,  neqiiaqnam  in  ecclesiasliciis  runrlionilius 
ficri  cii{>ianiu.s  anlisliies ;  adduciinor  lamen  asscii- 
Riim  noslrum  prasenii  ne^jolio  non  ncgare,  tirnenlos 
iiliquc  ilii  barijai.ic  iiaiioiii,  nc  raciie  in  ci.s  naliiraiis 
/iTitas  rcorudescat,  si  in  tepidioris  segnilicni  disci- 
plinx'a  spiritujliain  virorum  iervorc  refrigoal.  Qiia- 
propler  si  tta  videtur  el  vobis,  rogainus  ut  voiis  cl 
(lcsidcriispnedicii  ponliGcis  (am  in  ab.^olulioiic  cjus 
qnam  in  ordinalionc  isliiis  efficaciter  :«nnuaiis. 
Qnidquid  aulem  agcnduin  fuerit,  scilote  quod  ci  cl 
viaruin  prolixilas  ei  brevilas  expen&arum    nioras 


Miiiibel  longiores. 


V. 


Ad  regem  Angtorum.  —  Extollii  regem  Anglin;  lum 
ob  alia,  lum  quod  plumbo  italueral  Clnrirvallit 
ecilesiam  operire , eamque  ob  cautam  miilii ei  men- 
suram  ejnsdem  ecclesiu:. 

A  dic  qua  vobis  Deo  inspiranic  complacuii,  ut  ;ui 
micmpiionem  familiariiaiis  iiosirae  sinus  sese  rcgi;je 
dignationis  expanderel,  el  apex  lanii  culminis  in- 
dinarel,jugiset  ininlerpolala  meraoria  vcslri  sedem 
no&tri  pectoris  occupavii,  quse  nos  non  paiiiur  vcl 
ii»  atiiore  vesiro  lepescere,  vel  a  gloriae  vestrae  pne- 
(iicaiione  cessare.  Teslis  est  lerra  Vasconia;,  ei 
tiohiiis  urbs  Tolosa,  quam  en  disposilione  nupcr 
v^slne  magnaniinitalis  adivimus,  qualiter  per  os 
nostriiin  in  omniopporlunitatc  coiloquii  lam  publici 
fHiam  privali,  raagnifica  virtus  vesirae  raajeslalis  iii^ 
sxuiuil ,  el  intcr  oppansas  qiiodaminodo  erroneie 
turbx  caiigiiiessplendor  ve&lrjB  tain  fidei  qnani  pic- 
luiis  ciluisii.  Deinde  cum  jain  rediissemus  ad  pro- 
pria,  ejiisdcui  vestra;  pielatis  gratiam  domesticis 
iiosiris  rcSalu  faniiliari  dcprompsimus ;  ei.abbatibus 
e  (iiversis  niundi  pariibus  congregatis,  cumsolemui 
(fiiadam  ci  fcstiva  laelili:!  regalis  beueficenlix*  nun- 
liaviniiis  largiiatein.  fnler  cxiera  sane ,  qiix  de 
ainptiricatione  et  cuslodia  ordinis  servastis  hacicniis 
cl  s«rvatis,  cura;  vobis  liiit,  non  .solutn  e.xhibita,  .scd 
ct  prontissr*  referre,  ul  gratius  accepta  recolerent, 
<>uin  putiora  iii  reliquuin  ex  graiuita  pollicitalionc 
spcrarenl.  Spcciitliter  ilUid  ainpiissimum.  doiium 
piaecunio  excelleniiore  protulimiis,  quod  Clar.Tvalli 
iiostrx'  in  nostris  nianibus  promisislis,  nt  videlicet 
plunibi  laiiiiiia  in  opcriinentnin  oralorii  nostri  vestro 
inuncrc  coiilribnla,  dcvolio,  qn.ne  vobis  in  pcctoro 
iiagrat.  nobis  super  lecta  icsptendeat.  Hsec  igitiir 
acceptaatibus  iiiiiversis  et  dignas  U<'-0  gralias  per- 
solvenliuiis,  liabila  delibcraliono  decrevimns  or;i- 
lurii  iiosiriiiieiisuium^iucoratioiiuiuuicnsui';i  trans 


.  E.  C.\I\r)I.N.MJ5  <m 

A  millorc,  orantcs  Iinpi'ii-.iiis  ct  • '  i  >.  ntcs  a>J  Doini' 
iiiiin,  nl  prn  dccoro  dniiiiis  siirc  qu.irii  ^implinraiis  iu 
lerris,  ref>tii)ial  ipsc  vobis  doinuiii  non  manufiiclain 
xlcfnam  in  coclis. 

VI. 

Ad  enmder».  —  Ail  in  primn  fetlitilale  3.  Rernar^ 
illiiii  fucltim  mtmorinm  ,  el  exoplntam  fuitte  prte- 
ienliiim,  millilifue  eidigilam  S.  Hernurdt, 
Cclclir.-iin.s  o.st  apiid  nos  dies  iionoraiiilis  ct  soiem- 
nis,  nova  fcslivila(«  jiiciiiwlu»,  et  aiiipla  jucundiiale 
fesiivus,  iitpolc  quem  nobis  relevaiio  sacraliMimi 
corporis  bcati  Bernardi  rclcberrimnm  reddidit,  ct 
Iiiminc  clariore  perriidit.  Oqiiam  voluimus  gaudii!» 
illifi  pliis  uiiqiie  C(Rleslibiis  quam  lorreiiis,  vestr  « 
inaj<isiaiis  inlcrcsse  prapscntlam  :  qiiaiciius  ct  nobi* 
15  de  gloria  priucipali  decor  lanla;  festivitaiis  excrK- 
sccrcl,  et  vobis  de  meritis  illusirissimi  confesscrit 
miro  qtiodam  irriguo  ubcrioris  bcnediciioiiis  l:«rgi- 
las  einanarct.  Vcrum,  quia  id  nobis  ampla  diklanlii 
rcmolissima.- regionis  invidit,  ad  spintuale  reme- 
diiim  vota  translulimus,  fecimusqiie,  Deo  propitio, 
qnod  vesir.i  ibi  eisi  procsenlia  defuil,  niemoria  non 
vacavii.  .Solemiiiler  oicniin  nomeii  veslrumcuro  sn* 
pieiafis  insignihiis,  veslrorum,  ul  oporti;ii,  ei  affeo 
clionibus  fratnim.ei  cordii)us  impressimus  [iiionim:. 
<|iii  ampla  illud  devoiioae  susccfituin,  aspectui  qco- 
dammodo  sancli  Pairis  offerrcnt,  ot  coeleslis  aul.(j 
secretario  pr.-cscntarent.  Praeterea  nc  absenli»;  or>r- 
p^iralis  occasio  regias  apotliecas  iir.cnti  nuineris 
)>ariicipaiioi:e  fraudaret,  miilimiis  vobisdc  ibesauru 
*^'  rcliquiarum  ejus  honorabileiii  portioiicm  ,  iiidignuni 
pcniliis  rcpulantes,  si  pietas  lanli  priiioipis  lanl* 
saiictilaiis  pariicipio  fraudarctur.  Suscipiie  igiiur 
digitum  sacrae  iilius  inaiius:  quain  pro  eo  quod  vir 
justus  ab  omni  munere  lerreni  qus^tus  excussit, 
Deus  eam,  ui  dignum  fiiil,  atTluoiil;ss<ma  copia  coe- 
iestis  bencdictionis  implevil.  iliius/iuquam,  manus, 
rujus  lactus  sanabal  icgros,  roborabaliiivalidos,  fir- 
mabat  Iiomincs,  daemones  efTugabat.  lilitis  manus, 
quae  Claraevalli  nostiae,  cui  vos  dare  tecta  disponiiii^, 
primiim  injecil  lapidem  fundamentis.  Fuit  aulem 
sliidii  noslri  diligenier  in  vasculo  consignare  quod 
niiitiiur,  ne  vei  ihesaurus  ibi  recondiius  pcr  frc- 
qttotiles  apcriiones  injuria;  paleat ,  vel  devotyft 
siibrcplionis   instiiiciu    dolus    aliqtiis    pix    fraudis 


n 


irrepai. 


VU. 


Qua'  esl  aomiin  Cisterciensis  aa  tieuricnm  el  ilori- 
r/.undi  abbaiem.  —  Hcnricus  el  abbas  Moriinundi 
depuiantur  a  D.  Cisiercieusi  ad  visilaHdum  cano- 
biiim  de  ColumbOf 

Contentioiies  ei  rixx  quas  in  monasierio  deCo- 
iumba  furor  mali  desiderii  suscilavit,  ad  nostram 
nostrorumque  pervenere  notiliaro,  diro  nos  aifmo- 
dum  vulnere  percelleiites ;  tam  pro  dispensatione 
domus  ipsius,  cui  gravc  subinde  periculum  immi- 
iiel,  quam  vioiata  nostri  ordinis  honestate,  qux  io 
omnibus  professoribus  suis  pesteni  familiaris  dissidii 
et  domesticae  simultalis  abliorrel.  Votenles  igilur 
huic   lanio  malo  compoicns  accelerari   reniediuni,. 


«21 


EMSTOL/E. 


ill 


v^llitidulinl  vesir.v  fnjuiigiiTiusel  mandamiis,  qu:Uc-  A 
mis  anibo  pariier  accedalis  *»!  lorniii,  ei  viccs  no- 
jtras  in  visilalione  cxaclissiina  diligentia  suppleaiis, 
iia  quidcm,  ul  in  prxscnlia  I.  abbalissnper  rel)clle!i 
el  inobeilienles  iloTnus  ipsiiis  suam  cujusqtic  prirai- 
tus  maliliam  visitelis,  iliKnnm  pro  moilo  culpx  cxor- 
cenles  in  singnlos  ullionein,  (|i:a  el  vos  ipsos  zelus 
onliiiis  rominendabiles  faciat,  el  leineraria  perver- 
s  l:is  guperbonim  conlra  oriiinis  stiinuium  iniililiter 
caicitrarc  ileilisiat.  Speci:ililer  autem  in  priorcm 
ilomuft  ipsiiis,  qiii  contra  P.itris  imperinin  reliiiere 
iion  esl  verrtus  prioratiini,  depositionis  senieiitia 
priiiripabter  exeralur  ;  qiiia  non  esl  digniis  pra;esse 
cjeieris.  qnt  se  rontumacilcr  arbilrio  subtraxil  ab- 
batis.  Qiiia  vero  cii.im  abbatem  ipsuin,  coiisiderata 


!X. 


Ad  Alexandruin  pnpam.  —  Kxpoatntai  ds  holentibut 
vwnachis,  qiii  nnnnta  mnint  dfciwat  ex(or'rrani  a 
mvnachii  domusDei  crd.  Cisterc.  el  quottlam  etiam 
vulneraveranl . 

1.1  immensum  exloHilnr  impniiiia  lcmeritas,  ct 
licenlia  qn:e  juris  r;ilioite  noii  cogilur  ,  jnsii* 
semper  ralionibus  oI)lucl;itur.  Pfob;a  boc  noltn- 
sium  mon.icliorum  graii<lit('r  cfrcrata  pr.-csiiniplio 
qui  in  agrum  rr.itrum  de  Domo  Dei  prTlcritis  nii's- 
sionibus  irruenlos,  rapiiiam  frugibus,  iiijiiri.im  fra- 
tiibiis  iiilulerunt,  nnlla  prorsns  admonitione  pr?e> 
missa,  ut  si  quid  cis  dcciiii:itionis  jure  competerei, 
pacificc  ad  ipsos  aul  jndiciali  ordiiic  perveoissei.  Hi 
vcro  armis  potius  coiifisi  qnam  lcgibus,  ad  illos  U- 
boriosos  friTes,  qui    sub   pondcre  diei  ct  jcsius 


honiiiiisqualitale,  deberc  judicamus  absolvi,  volu-  "  laitabantur  corani  Domino,  sicul  qui  in   niesse,  in 


miis  iit  eum  ambo  pariter  seorsuin  quidem  et  soUi- 

cile  nionealis,  ul  in   cnpitulo  suo  coram  vobis  hu- 

iniliter   petat    ab  oQicio  quod    b:ijulat   missionem 

el  qiiasi  sna  vos  iinporuinilatedcvincat,quo  vioientia 

quudain  reiucdiuin  absulutioms  obliiiejt. 

Ylll. 

Ad  eonfenlum  Saviniaeensem.  —  Horlalur  SaviniO' 
eensesad  [ruyalilaiein,  ob  pra'tenlem,  ut  apparel, 
domut  eoruni  inopiam. 

Deiiedictus  Deusei  Pater   iuininum,  a  quo  Dona 

CMicta  proveniunt,  qiii  Palri  vestro  domno    abbati 

W.   plciiain    contulit  el  in  obtemperando  fidcm,  el 

in  opcrnndo  virlulem,  iia  tit    patenio  siudio  suiiici- 

tus  stl  pro  vobis,  s;>lagens  omnimodis  et  laborans, 


armorum  stropitu  vioientcr  inlraverunl,  polili  ni- 
miruin  pericuiosa  Ixtitia  ,  qua  cxsullat  riptores 
capla  prxda  quando  dividuiil  spolia.  Ouid^ni  nam- 
que  eoriiin  violenias  mauiis  in  conversos  et  niona- 
cbos  injecerunt,  et  illas  sacrus  dcxtr.^s,  quas  deci- 
mnruin  sacrilegio  vcnerani  profanare,  fuso  paupe- 
rum  sangiiine  pulluerunl.  El  vos  quid  ad  bxc, 
beaiissime  Paier,  qiiid  ad  ba>c?  Poieritnc  prxsiJen- 
tibus  vobis  niancre  incorrectum  in  monacbis,  qiiod 
sacri  canones  acerrime  pnniuiU  in  tyrannis!  Poie- 
ritne  et  illis  in  exigcndis  bis  deciniis  justilia  ulla 
competere,  qiii  juslitiam  et  judicium  cruenio  prx- 
judicio  non  suntveriti  prxvenire?  Vcriim  et  antea 


....  .  .I-  i    r  super  liis  nuilam  habebant  omniiio  jusiitiam.quipps 

qualiler  donius  vestra  consueio  amplius  incominodo  ^      •  j  '*i    pi 

qui  olim  pro  eis  idonc^  commui^ilione  recepta  diii- 

lurnum  habercnl  pro  hac  decitnatioiie  concambium 

lilieris  traditum,  et  fundatoris  domus  subscripiione 

signatnin.  Rogamiis  igiiur  clemcniix  vestrx  ccle> 


Don  laborct.  Induit  eum  Dominus  virtii^eex  alto,  et 
roboravii  fortitudine  manum  e>us,  iia  ul,  dum  prx- 
leriia  cum  praeseniibus  xstimamus,  aperte  nobis 
detur  inielligi,  hunianx  pusilianimitatis  fuissc,quod 
limuit,  sed  supcrni  esse  muneris  ;  quod  id  opere 
convalescii.  Rogamus  proinde  vos,  et  lanquam  S- 
lios  cbarissimos  admonemus,  qualenus  manum  ejus 
orationis  et  obcdienlix  subsidio  fulciaiis,  currentes 
elipsi  post  eum  iii  odorcviriulissuxet  vesiigiu  ejus 
gressM  pacifico  proseqnenles.  Facite,  ui  complaceat 
sibi  in  vobis  anima  ejus,  ei  delectelur  in  vestris 
acitbus  cor  iilius ;  quia  tunc  facile  dilucescit  ncbu- 
losilas  leporis,  si  ispirel  in  nobis  sereniias  chari- 


berrimam  pietntem,  qunicnus  eam  super  hoc  promat 

in  malencos  ultionem,  quod  fratres  noslros  nulla 

idterius  dccimx  hiijus  exactione  laccssant,  ct  con- 

tra  inermes  animas  arma  denuo  sumere  non  prxsa- 

mant. 

X. 

Ad  eumdem.  —  Querilttr,  dtcreta  ejnt  pro  quadatn 
domo  ordinis  iperni  a  Divioneini  alybate,  el  rogalf 
ut  aggravel  manum  tuam  in  conlumacem. 

Ambiguilatis  cl  diiTulentix  inateria  pandilur,  si 


Uiis.  Porro,  si  opus  fuerit,  ul  aliquid  vobis  in  qiio-  D  Ecclesia,  qux  maler  est  fidei,  in  suis  instilutionibiis 


lidianis  eliam  slipendiis  restringalur,  nolile  proii- 
mis  exacerbare  spiritum  viri  Dei ,  pro  dimiiiiilx 
slipis  impendio  murmurantes,  sed  ipsi  eum  pniius 
iinportuna  oblatioiie  frugalitalis  monasticx  prxve- 
oite:qux  nunquam  satisad  professionissux  cuimcn 
attolliiur,  nisi  cihh  universis  supcrfluitatibus  am- 
pulatis.inlra  necessitalisexiremx  limites  coercctnr. 
illa  tcro  fraternitas  profeclibus  spiritualibns  mili- 
tat,  qux  commodi  communis  intnitu  in  iis  eiiam 
qtix  iiecessariii  videbaniur,  noxios  appelitus  propi  ix 
voluRtalis  abjnral.  Quod  niinc  maxiine  vobis  xmii- 
kiiidum  e.st  ol  agendum,  quando  nihil  aliiid  hac  di- 
Kretione  quxriiur,  nisi  ut  domus  veslra  vobis  posl- 
\m  iu  usus  uberes  amplielur. 


contemnatur.  Dosinat  Roiiia  vel  promulgare  quo<i 
slaluit,  si  decretis  ipsius  impune  rontrairc  licueiit. 
Meminimus  autem,  piissimc  Patcr,  et  cum  graliaruiii 
aciione  recolimus  quodiiegotium  domus  parvulx  Uc 
Morans  tam  diligenler  el  eiricaciler  promovisiis  : 
quod  ud  suum  jam  causa  exitum  devenisset,si  Divio- 
iiensis  abbalis  nota  protcrvilas  veslrx  jussioiiis 
liiuites  iion  exiret.  Sed  eccc  invenlus  esl,  qui  pc- 
rire  mngis  eligat  quam  parcere,  volens  potius  a 
functionibus  separari  divinis,  qiiain  in  suis  faclin- 
iiibus  fiiiperari.  Conlidimus  lamen  in  Domino,  et  in 
coiislaiitia  virtutis  veslrx  quud  mcnlietur  laiidcin 
iiiiqiiitas  sibi;  el  cui  aufcrt  exsccrabilis  cupido  coii- 
siliuni,  jtigis  vexaiio  coiifercl  iiiielicctum.  Is  auiem 


2iT 


riKNRICI  S.  R.iE.  CAIlDINAiJS 


Ui 


j:im  tcrlio  vo8lrv  i-(^rcpil    lillcras  jnssioius,  in  qui-  A  vos  lacebiiib 'i*  liMnpus  est  u(  .iinicus  sponti  fpoua 


bus  ei  uniiiib  ap|H:lljiio  lolliliir,  iit  paM|ierculjK  illi 
ilomiii  jtiris  sui  pro>o<-ulio  non  lolhilur.  Jam  pcr 
Liiigoncnsein  episi-opum  sub  iiilcnJii  ti  sciileiilia  dc 
juKtilia  vcblru  lcii<  (iir,  tluin  noii  viilt  (liinillerc,  quod 
per  injusliliiiin  sikiiii  lciierc  coiivinciiur.  Sed  quid 
facimus?  ^oii  (T«-dit  vcrboiiigiii  prioris,  nisi  adliuc 
in  maiiu  vaii  a  gravioris  plagx  verberc  feriatur. 
Data  igilur,  pie  l'atcr,  vuci  veslrie  vocem  virliitis, 
ei  farite  adhuc  iiobiscuiii  signum  in  boiium,  ul  ci  u- 
licsrant  rebelb-s,  ol  incrcduli  cunfiindanlur^etsciant 
paritcr  et  inlelliganl  quaiii  periculose  el  ad  insi- 
pientiain  sibi  decrctis  apostolicis  rclucliiUiir.  Si  qui 
uutem  ex  eis  conspeclui  vcslro  se  irreverenter  ioges- 
seiinl,  memineriiis  excominunicationis  sententix  cni 


ulciscatur  ir\j<iriaA,  el  gladiiis  Pliiuecs  saccrdoti»  iii 
inrcs(uni  Israclil.-e  ei  MaJianiiidis  exeradir.  Etcfl 
in  diebus  Tcsiris,  aucture  Doiiiino,  sedaia  mioi 
scliismata  ;  engo  pastor  lione,  facite  ut  et  lueresea 
sopiantur.  ilal)<lis  cniiii  iii  parlibus  G«Uicauis  vi- 
riiiii,  siciil  ciperii  siimufi,  jiistilix  el  veritatts  aiiU- 
ciim,  domiiiiiiii  P.  lituli  Sancii  Clirysogoiii  cardina- 
lcm,  qui  iii  una  boia  electione,  me  leste,  quiiigeiitat 
niarca:»  argeoli  (jlrenue  refulavit,  ne  sub  obteniu 
muiieris  a  iramiic  divcrierel  verilalis.  In  eo  igitur 
pliirimae  consolalionis  Itausto  remedio  Deum  gbri- 
ricaiiius  et  Pairem  ;  in  co  magititicamus  et  tos,  vi- 
dentes  quod  illtistrium  digniiaium  gratia,  qux  de 
Vi^irse  plciiiluilinis  fonie  procedil,  in  lales  confluit 


siiccumbunl,   ut  non   aliler,  qnain  vhs  deceal,  vel  B  ex  aposiolica  discretione  persouas,  qu£   p«r    vit^ 


admittautur  a  vobis  vei  diiniliaiiiur. 

XI. 

Ad  eumdetn.  —  Vida  qucpdam  i>alli<p  deplornl 
qu(v  exiiirpareadorsHt  tit  ctiriiinalis  S.  Clirytoyutii, 
ob  id  lenipus  reverlendi  ei  prorogari  precnlur. 

Iiiler  csetera  niala,  quibus  iii  parlibus  Gallicaois 

.iiitiquiis  Ecclesiae  decor  obsorduil,  pudicitiae  lapsiin) 

€t  tiJei  deploranius  cxcidium,  videiilcs  qnoil  diebiis 

liis  niaiis  cl  easia  siinpliciias  pix  crediilitaiis  exclu- 

dilur,  ei  caiulida  simpliciuin  caslitas   influ<-ntibiis 

iintiiqttc  flagiliis   iiHiiiinalur.   Unuin  vero  supere^t 

coitira  prodigia  funesta  retncdium,  ul  rigor  aposlo- 

licae  discipiinx  non  torpoat ,  et  abuiidanie  maliiia 

caelerorum  Ronianae   sodis  ciiaritag  non  frigcscai. 

Hancenim  si  spiriius  ab  auslro  venicns  placidi  fer-  q 

voris  3Bslu  refoveat,  lotum  corpus  Ecciesiae  ccelesii 

proiioiis  recaltsrcl  incendio,etiioxii  torporisexcussa 

segiiilie  iii   sui    vigoris  gloriani   membra   languida 

convalescenl.  Atlendal  ergo  inlerira  de  sublinii  qua 

pr.-£emjnel  specula,  sanclitaiis  vestrx  conlemplalio- 

fi.s  obtulHS,  et  lunicain  veri  Joseph  sediila  cogita- 

lione  psrspicial,  viJi.'ai»]ue  uinimne  illa  sit,  quam 

fi  Paterfiiceraljiani  inexperiani  maculae,  quain  lo'i«s 

conscissioiiis  immiineni.  Mactilatur  baec  in  parlibus 

iiosli-is  el  scin  lilur.eo  qiioldnplici  snbjecla  lud  bilo, 

et  naevo  luipiiudinis  el  ruga  «lelioneslaiur  erioris. 

Dicipiti  qiiodam  fl::vio  el  haercses  in  eam  el  flagilia 

cotifluxenint,  ita  ut ,  cum  sordeat  in  plurimis  pcr 

immiinditiam  vitae,    scindatur  in  aliis  iaceralione 


mcnluin  fastigia  iiluslrate  coniprobanlur  bonorum. 
Iliiic  vobis  maleria  gaudii,  liinc  Ecclesix  Dei  tolatii 
fomes  cxoritur  :  quod  lales  assumitis  in  parieiii 
gollicitudiuis,  qui  lionoreiit  in  vobis  pleniludiiieiu 
puleslatis.  Proiial  iste  quod  diximus,  vestrum  iii  le 
non  errasse  juJicium;  diim  co  se  apiutn  exiiibct  ad 
poiidus  oneris,  quo  minus  dcpreliciidilur  ambiliOMis 
Iiuuoris.  Is  esl  quem  sul-diinat  huiniliias.  frugalitag 
lociipletat,  qui  cuinsil  iieiiiini  gravis,  clijru8«iulili» 
riciiis  est  iiniversis.  Pugiut  constaler  ad  bestta:» 
Ephesi,  Simonem  Peiram  cootra  Simoties  rnago» 
iiiducns  el  ieprosis  Syiia;  noviim  cxliibcns  Eliscunt, 
eveliil  el  desiruil,  xJifical  et  platilai;  iia  de  vii.ea 
Doniiiti  Sabaolh  vulpeculas  demolienles  cxierininai, 
nt  de  ipso  quoque  vesliario  Salomonis  liiteas  corro- 
deiitcs  excludat.  Benedictus  tkiu%,  cui  iatOf>i  F/ccle- 
sia  eua  filium  vobis  obsieiricaniibus  pailurivii, 
qui  el  palris  bonori  consoitet,  ct  a  matris  non  du» 
generel  honesiaie.  Hanc  iiaque  vobis  contri  prxdi- 
clas  pesies  prolixiori  teniportjm  s|iatio  pctinius  id- 
dolgeri,  consenlienlibus  nl^risque  de  laajonbiiS  iic» 
stris  in  idipsum,  ut  cilra  exhibiiain  pnpdiclorniii 
vulnerum  curaro,  noii  sii  isie  vir  noslris  regioiiiltMs 
siibtr.thendus,  qui  ob  lioc  friaxime  fuerat  iii  parl<-t 
eiiam  reinoii.ssimas  destinaiidus  ;  praeserliiii  cum 
tcligerii  Dominus  Iioc  lcmpore  corJ.a  regiiiii ,  i|iii , 
pacis  iiiter  se  foedere  coiiflnnalo,  in  iiullo  meliui 
Sttncliiisqiie  conveniunt,  quam  ul  iniliiii  lorica  <ldoi 


perfldix.  Suriexil  enim  de  cineribus  Sodomorum  D  l>*relioam  mulUtudinem  perseqnaat-ir.Venim,  quia 


antiqna:  libidinis  verniis,  qui  post  ignis  pluvias  im- 
btesque  sulpliureos  de  lacu  datiinatiaiiis  emeigens, 
fetoris  suifl.t  Lui  occiduas  inflf.it  regiones.  Revix  t 
ct  Aritis  iii  partibtis  Occidentis,  qui  ab  orienUtli  ju- 
dicio  iii  propria  persona  daumaius,  iiunc  iu  succcs- 
soribiis  suis  fines  uilimos  occupavil.  Foris  occidil 
gladius,  el  doini  niors  similis  est.  Njin  ei  Iiaeretici 
iii  pubiico  dispiil-anl  coiHra  fidem  ;  el  qnod  mulii 
in  occulio  fatiiiiit,  el  scribentis  verecundir.m,  ei 
lcgentis  taetlcret  honcstaieiii.  Sed  quid  dicinius  iii 
oceiilto?  Peccaltim  suuni  si<-iit  Sodonia  prxdicar.i, 
el  velul  in  stiliurbaiiis  GoinorFhae  convivas  libidiini!» 
provocanl  ad  peccamiuin.  Niinquid  superliis  noii  iit- 
dtgni»bitur  zclus  ?esicr,  aui  iinpune  pcccaliuni,  ci 


necesse  est,  ol  juxta  Eyangclii  verbum  sint  gladii 
dno  hic,  dignum  credimus  et  bonoriticum  vobt»,  itt 
zelum  s.-tciilarinm  principum  vesira  qiioque  a:u>u- 
laliocomilctur,  ue  pia  eorum  inlentio  Bwiat  ex  occa- 
sione  defecuim  ,  si  opporltinum  iioii  acceperit  ex 
veslra  cooperaiione  subsidium.  Expedil  igiiur  «l 
pracdicto  carilinali  cottgruas  proroganles  inducia»  , 
delJs  ei  speaialiler  in  mandaiis,  ut  coiitra  bostes 
ciiariiaiis  ctfidei  magnanimiter  accingatur;  maxime 
qtiia  in  pluribus  repionibus  usqne  adeo  jam  exunda» 
vil  iniquilas,  quod  fuclus  est  sicut  populiis  sic  sa- 
cerdos,  vcl  polins  peslileniia  greguni  ex  ipsa  scipit 
conlagione  pa.^iloruin.  Moras  proinde  hoininis  Dfi , 
ol  inJicli  sibi  redilus  larditalcm  considcratio  taiit:e 


[iisroL.c. 


22C 


I 
I 


2;:.". 

neiessiiaiis  exciisK;  (Hiia  IIlOI  priLseisii.i  fjns  \ol)i.-«  A  (leilinavi  ton.spci  liini,  oi  ovii.ni   ((.lloquitiin,  iic  >ni 

tsscl   noM    imnicrilo   grala  ;    lalis  l:imcn   abscrlia  lioilaliis  acrossu  prsrpropciiiin   aliiiiru!  i-i  in  posle- 

ciinclis  Denni  linienlibus  elTiciUir  graliosa.  Uediii.l  riini  ( orrigrniiiim,  vel   ( onimiUciciii  improvisiis.  Iii 

»(lvos,Deopropiiio,leinporisop|.oilnnilaiesuscepla,  oiiinibiis  liis  (inid    ego  pi>.cavcrini,  ipsi   (lcciTnile  , 

cl  spiriuiales  airerel  ox  agro  liiijns  niunJi    inanilra  iiisi  roilo,  qiiotl  non  sUiliin  ud    veslr;iiii  peiliili  pri- 

goras,  (inje  jain  el    in    porlis  iioslns  odorcni  spar-  mor.li.»  c;insx  noiiiiani,  iil  ciiin  ^c^lro  •nissel  coi:- 

gtinl,  el  voi.is  snavilatem   plnnmam  iii   ipsins  Ha-  sil^)  pcr   mcipsum  provi.lc    con.ummandnin,  qno  I 

cMis  iiividiam  redolebnnt.  I»erse(|ualnr  inicrim,  nl  poslniodnm  per  abbaicm  G.  pia  nosciiur  lciiierili.le 

oplime  cot-pM,  peccalores  Amalech  ,  el  de  f  ivilale  pra>si.mplnm.  Verem,  el  in  lioc  milii  lcslis  esl  Deiis, 

Domini*ciereseMcrn.inelJel.usa;os,ul,enmveneril  ne(i..e  per  me   faelnm    esse,    nc.|ne  pro  mc.  (|Uod 


ad  vos,  et  pulsavenl,  confeslini  nperianl  ei,  el  iiilrel 
in  gaiulium  Doniini  sui  magiii. 

Xil. 
Ad  nigro$  abbatet  Flundiiir.  —  Animoi  eorum  com- 


ip>c  (iomum  illam  leinorariiis  oeenpavil,  qiiam  niox 
cxocciipavil  exslincliis,  iia  ul  si  liaheanins  in  eiiin, 
q.iod  inovcre  possil  ad  ii.tm,  nnn  dcsil  lameii,  quod 
i.  rit^clat  ad  \eniam.  Maximc,  qnin  lonilcr  piii.iciul;! 
e.-t  ciilpa,  qiioR  de  zclo  religionis  opiis  poiuii  suadeie 


m-uet  ob  i^eteitum  abbulit  de  Uuni  in  aiiquod  cce- 

tiubium  ordinit  Citterc.  placare  conalur.  "  discriniiiiis.  Ei  eri(0  parecndum  esl  el  a  volns,  q  lia 

Ad  roeipsnm  aiiima  mea  turbalaesl,  iiisiti  moero-  ul  spirilualil.us  loquor,  qiiod  fratribns  illis  prodessc 

r>«  amariludinc  coii.abescens,  qiiod  veslros,  ul   di  voluil,  vobis  obessc  iioii   orodidil.  Nunc  igitiir,  Pa- 

ciiur,  animos  Inrbo  adversus  nos  gravis  conimotio-  tres  optimi  el  dilectissimi  fralrcs,   rcmovolc,  ohsc- 

iiis  eiagitat,  el  iii  pro/undo  piorum  cortlimn  graiidis  cro,  a  cordibus  vcslris  iram.  a  noslro  tristili.iin  ;  nc 

infremuil    spiritus    p;      .-llarun).   Ii.  priniis    igiicr  (]iia  inter  nos  radix  amaritudinis  siirsum  gerininans 

orandiis  csl  ausler     ui    veiiial,  qni    indijjnalionis  nuper  iiiiui)  cliarilalis  jura  corntmp.il,  vcl  frnclin 

ollaro    flaiiie   aqniloi.i    SHCcensam    niilioris    aur;c  ulieics  graiia'  ntrinqne  adolcsrciilis  impedial.  Ego 

lcmperamenio  rcfnt,.   «^».  alqnc  iii  tbalamo    Salo-  enim  vesler  snm  iii  visceribiis  Domini  Jesu  Chrisii, 


inoins  inedia  cnbioi.li  cl.aritaic  consterncns ,  in 
qiiielis  tranquillae  plai.itiem  s.uictarum  menlium 
rcdig?!  lempesiatcin.  K  iicm,  si  quidmodoesl 
vel  o|»ere  vel  sennonc  missum,   in    qiio  vesira 

cit  vcl  csasperala  bcnigniias,  vel   niihtas  dimiiiiila. 


niiilam  vobis  (lalurns   ofTensam,    prapslo  semper  ei 
p.iralus  ad  gratiam. 

Xllf 

Ad  Cabilonennrm  epiiroptim.  —  CongraiuletHr  ei 
receiis  in  pomifiiniwn  Cnhildiirnseni  a^suiiiiUo; 
nulla  luebor  impndenli  cxeosatione  realum,  qni  /«  et  cceiwbii  Longivadi  negotiuin  quvddutn  com~ 
vestrum   siibeo    spontanca  salislaciione  judicium.  mennat. 

Mjxime  quta,  cnm  apud  misericoides  judices  caisa  Scrmo  bonus  egrestius  a  Doinino  non  indignc  qiii- 

Uecernitur,  non  tam  pericnlosnm  est  solvere  piCna>  dem  de  vestra  nos  eleciione   hctificat;  qiios  In  ve- 

debitum,  quam  nequiicr  infi(iari  delicliim.  Proinile  stra  parilcr  dileclione  snblimni.   Gandcn.us  siqtii- 

ad  Tos  perlinel,  ut  scqtia  Uiscreiionis   laiice  poiidns  dem  ad  altiora  conscenderc  qnos   .imninus;  ct  eos 

libretis  examiiiis.  per  qiiod  cl  coiirnenii   sit  veiiia,  pixseriim  de  qnornm  dniiir   roi.versalione   pr«sii- 

ct  innocenli  non  iiiiputet(ji  i.ireiisa.  Veruin  esl  illiid,  mcrc,  qiiod  eis  iii  signum   gr9lipr>,   0|ierntionciii(|;ic 

ncc  un;iiinodi(Iiteorqnoii  tii  vestris  ine  oliin  parlibiis  virtutis,  siiblimis  advcniant  cnlniiiia  (li.^nilalis.  Spo- 

coinmoraiile,  ul.i,  qnod  cun.  gratiarnm  aciioiie  re-  cialilcr  aulcin   cx  vobis  specialeni    snmimns  in  bac 

censeo,  impensius  sesc  mil.i  topia  vcslrx  cliaritaiis  promolione  laelilinm  ;    iibi   ea  ii.aleria  exsiillalionis 

e»posuil,  conligit  ul  pra>Sculiam  noslram  vir  vciie-  onerliir,    per  qnam    in   arciioiis    ainiciiirc   siaiiiin 

rabilis  G.  abbas  de  Ham  graiia  contrahendx  mecum  pia^cedenlis  graii.c    inciiia  fuederentnr.    lila  cnim 

familiarilalis  inviscret,    a.eqnc  sibi,  quod  libcnter  t(<lesia   tos   snscipii   iii   paStorem,    pcr  (|iiaiii  vos 

aaiiui,  mutux  dilectionis  coiincxioiie  vincirel.  Cum-  inalcr  ordinis  est  babilura    ponlificem  ;  ita  nl  spiri- 
que  circa  spirilufies  profecius  medins  inier  ntruin-  ^  inalis  gralix  parcntela   in  snbditain  linenin  desccn- 

que  sermo  discurreret,    sui  propositi   reseravil  ar-  deiite,  hal.iluri  siiiins   a  modo  visccra  pii  Palris,  iit 

canum,  dicens  sc  animo  CL.iicepissc,  nl   in  ordinis  'itio  l.ahetiiiis   baclenus  simplicis  bcnevoleiiliam  di- 

iiosiri   coloniam  el  ipse  tiansircl,  cl  alios,  qui  cum  leeloiis.  Cicicriim  el    pr.Tiiciie  i.ialri   i.oslr;»',  sicnl 

sc<,nrreiiiur  ,    a('diiccret.    Iiel.ii.c   doinniii    qooqne  beiie   connjimiis,  co   ainpliiis  assis(et.is,   cl  sna  in 

oblnlii  (|iiam    r(gebal;    raliis    vtdelicel,   tion  pk-no  omnibus  jnra  servabilis,  qiio  pia:  religionis  :vninlari 

sibi  prospcxisse  cousilio,  nisi  dumiiin  ealcnus  gn-  propositum  ab  ipsa  infai.tia  xialis  vesirae  didicistis. 

Iien.aiain    in    eminenliain  orilinis   ad    quam    ipse  Devoiis   ergo   piecibus  ccctcstis  csl  vobis  exoraiida 

niigrarel,  pari  reiigiosilaie  siisii.Ilcrel.  Uasi,  fa'cor,  pi.tci.tia,  ul  opcris    linjiis    ii.itia    slnhili  salnhrilale 

et  prx  consideraiioiie  dilTicnlt;(lis  olslnpiii.  Deinilc  promoveat;    ct   iibi    innliiplicavit    pondus    oncris, 

ciir.clis  obstacnlis  menied(;cursiscnram  prose  iiieii  ii  ainpliliccl  et  dilalct   incrciiicnla    virtulis.  Ul  .lulem 

operis  dissiiasi.  Ad  (iltimiim  vero  inslanlia  molliins  li;rc  ipsa  increnicnii  vestri  piiniordia  Ixiis  nndiquc 

abb.ilis  rcm  totam  dubia  d.latione   snspendi.    Pr;(;-  Ailciantnr  aiispiciis,    lo^amns  prndeiiliain  vcAtrain, 

lerea  H:»n(lrensis  Cnnulis  qncni   abbas  pro  i.ogoi  0  quatciins  in  nc-^oiio  l.oii^i\a>li  el  nnstrx   i.cce>.'iilu- 

l.ini  actiiando  qiiani   non    acticaiido    vocavirat,   ei  (iitiis,  ol  vcslrx  mcuiinciil  a  lioiie^i.iii^,  pro\ii.!oiili.« 


227 


IIFNniCI  S.  11. 


iiiKj.TC.Ienlilni»  nobis,  qiiotl  idcni  iicgoliuin  a<l  do- 
nius  iiliiis  parcm  ol  «'Oiiiiiiodiiiii  irnigaliir  Si  ijiias 
ergo  vcl  nostras  vcl  aliortmi  liiierati  lialtuistis,  qux 
prX(lict:R  iloiiiui  cxcc|ilioiiciii  sohili  contraclns  op- 
ponanl,  oas  noliis  luco  niagni  iiiiiiicris  rcdliiliete, 
facliiri  rcm  f  rat.im  cl  acceplaliilem  conli  nostro,  si 
dunium  Longivadi  al>  liuju:»  litigii  ditcruninc 
libcretis. 

XIV. 

Ad  ttomfnum  Uyncinthum  lardinnleni.  —  Kxcutat  se 
quod  nondum  eilionorem  (perepistolam,  uiopnior), 
exhibuerit. 

Quxrcntlac  familiaritalis  et  graii%  vcslra;  graiidi- 
ter  liaclcnos  ncgligenlcs  vestro  nos  oinniinotiis  liu- 
uiiliamus  lioiiori,  ut  debeal  vciiia  prxrogaii  iicg>e- 
clui.  Procul  autem   suspicio  universa  couteinpius  ; 


E.  CARDINALIS  2  « 

\  (|iii:i  clsi  talcs  Rimiiis,  qno.l  iritcitJiiin  prx  occupa- 
lionibiis  miilli.s  iioimulla  riegligiiiius;  liaiic  tamcn 
tanlainqiic  a  nobib  beus  avcrl.il  aineiitiain,  ut  ali- 
qucin  «Je  liis  qni  liOl.is  pralali  bu  'l  conteinDamu». 
inlcr  caeteros  auicin  vos  lanlo  liumilioti  revercnlia 
veneraniiir,  qinnlo  cxrcHciiliani  vc&liain  praiKil- 
lere  i|ii;uiipluriinis  niillo  iiiiqnam  »<tii|hiIo  ilubiif 
dissiinul.ilioni  aniliiguimiis.  Ad  i>edes  igilur  glo- 
fi«  veslrae  pracicrila;  iipgligeniiae  veniam  posliilan- 
les,  aperiri  noiiis  lainlem  vestrx  fainiliarit.iiis  a^li- 
tuin  deprccainur,  qiiae  iii  lioc,  si  placet,  priiuilias 
nobis  sii:n  dignaiionis  indulgeal,  nl  gravanieii  el 
l;i;diiun  cjiis  quac  dc  vobis  f.icla  esl  cleciioni»  aver-  m 
tai.  Profcclo  eiiim  ex  inlegro  nic  vobis  coiistiiiictis 
obnoxiiim,  si  ab  hoc  pciiculo  reddidciiiis  cxpcdi- 
luin.  Yaleal  subiiniilas  vcfctra. 


Epistolas  sequentcs  edidil  domnus  Martenius  Thesauri  Anecdot 

Claraevallensi 


t.  I,  col.  5TGr  ci  ras. 


XV.  B 

Ad  pr(gla(utn  precaloria.  —  Commpudat  ei  luum  or- 
dinem,  ac  pnvcipue  domum  Al. 

\iro  venerabili  ct  ainico  suo  Chrisiiano  R.  l)ei 
f  ralia  S.  R.  E.  subdito,  et  Lansannensi  elcclo,  Hen- 
lucus  Clarcv.'illis  pauperum  servus,  salulcni  et  sin- 
cerx  dilcctionis  affcclum. 

Quod  exhibilx  quondam  domui  nostrae  prxbenlix 
vestrae  deruimus,  graveexstiiit  uobis  ei  moiesium, 
eo  j.tnipriilcm  desidcrio  affectis,  ul  vestro  ibi  ct 
recrearemur  affaiu,  ct  deleclarcmur  aspcctu.  Det 
iiobis  Doininus  vicem  recompensalionis  oplaix,  ut 
qiiod  tunc  ex  abscnlin  iiosira  pcididimus,  dinlinnae 
pra^seiitiic  fenore  coinpensenius.  Salis  etiani  ciipi- 
inus  locnin  dari  iiobis  cl  teinpus,  ubi  ci  quanluin  id 
quod  intra  nos  afTccliliiis  agiiur,  landcm  erga  vos  (• 
tilTectibus  comprobetur.  De  cspiero  memineriiis , 
qii.Tsumus,  spei  noslnc,  quam  in  eo  potissiniuin,  et 
a  vobis  concepinius,  et  de  vnbis,  quod  ordinem 
nosiruni,  qnem  domintispapa,  qui  esi  paler  vesicr, 
lanta  pictaic  diiigil  ct  tuctur,  vos  qiioque  debeatis 
hu:rcditaria  charitatc  diligcre,  nobisqiie  in  vobis 
hujiis  muneris  successorein  exeinplo  el  imilatione 
tanli  ponlificis  exhibere.  Specialiler  aulem  domum 
de  Ai.  iteraiis  vobis  precibus  commendainus,  ro- 
gantcs  omnibus  modis  lalein  vos  iili  esbiber:  palro- 
nuni,  ut  eo  felicius  beatatn  sc  dixeril,  qno  siiicula- 
rius  ipsa  sub  umbra  illius  quein  desideravcral  re- 
quicscil.  Si  qua  vero  inicr  vos  cl  e.ini  lilis  maicria 
emersit,  vel  causa  dissidii,  eo  quod  vincas  qnasdam  ^ 
qnas  possidct,  ad  nianus  vcslras  crcdidcritis  rcvo- 
candas,  compelenles  fratribus  inducias  prorogatc, 
donec  ioquamur  pariler  facturi  lcr.ninuni  absqnc 
termino  cbarilatis. 

XVI 

Ad  episcopum  preealoria,  —  Comntenant  ipsi  moua- 
$teria  ordinit  tui   in  episcopatu    Legioneusi  exi- 
stentia. 
Douiino  c(  1'alri  charissimu  De.  gr;\iia  Logioncnsi 


episcopo,  H.  Clarcv»llis  pnuprriim  scrvus  saluiom, 
ei  qiias  polesl  oralioncs. 

Apc  I  cgrt»g:itirn  cl  benevolc  meriiis  virum,  qiialcna 
Tos  e.«se  coiifidimiis,  non  opiis  est  longo  pio(einio, 
mnltisque  vcrboruin  blamlitiis,  Stl  impetrantliMa 
qnod  juslc  exposciuir,  prafsenim  ubi  Oeus  ii«  cansa 
esse  agnoSiitiir.  Proinde  rolumus  vos  niuliipiict 
suadela  diulius  delinere;  sed  quae  3  vestra  saucsa- 
lale  requirimns,  siinplici  ei  nuda  proiaiione  sngge- 
rimus.  In  episcopalu  vesiro  conslai  esse  novellas 
pianlutiones  onJitus  noslri  quainpiuriinas ,  q«« 
conlinua  rigalione  lular.iinis  afqne  solatii  ve^lri 
pluriinum  iii'Jigenl.  lias  il-aque  omnes  palerniiati 
vestrse  coniaieiiclaias  csse  desidcramus;  prauipue 
vero  illas  qtire  ad  nobirain  donium  specialius  perii- 
nere  noscuntur.  Sit  ergo  pi^lali  ac  providenliae 
veslrac  radem  monaslcria  ainore  Dei,  et  noslrae 
supplicationis  obleniii  diligere,  fovere  ac  manu 
lencre;  quia,  si  digitaiilcr  et  pie  .snperea  iiitenditis, 
omnis  uiique  profeclus  eonnn  ad  vestrum  ipsiiis 
honorem  ei  gloriain  .rednndabil.  til  anlem  circa 
hujusmoiii  laudabile  sludiuni  vos  magis  oiliciosuin 
magisque  devolum  iiabeanius,  oralionum  .ic  benc- 
ficioruni  qnae  in  domo  noslra  usqne  in  finem  iieri 
habenl,  pariicipein  vos  esse  coiiccdimus. 

XVII. 

Ad  principem  precaloria.  —  Commendai  ei  monaite- 
rium  de  1'erosa. 

Filia  noslra  pattper  el  modica  domus  de  Perosa, 
frucliis  quos  rigiilior  inier  peiras  gleba  noii  gerini- 
nat,  ab  uberioris  futidi  benignitaie  mendital;  ft 
quia  non  habct  quo  susienieiur  ex  proxinio,  vicius 
sui  .stipcm  quxrere  cogilur  ex  ionginquo.  Hinc  esl 
qiiod  cum  .sub  unibra  alanim  vestrarum  qual-;cun- 
que  iilnd  sunc  siistcnlalionis  rcincdiuin  invenis&ct, 
locuin  sibi  ad  lalus  vesirum  in  plurima  anxielaie 
con.siilnit,  non  lam  de  soii  ferlililalc  socura,  qu.im 
d(!  propagnndis  veslrae  dilcclioiiis  uberiaie  solii:i(4. 


:29  EPISTOL^ 

0  101313  e&l  cniiii  ii)  voliis  oilorom  sua\il:iiis  oi  A 
granoB,  qnssi  odoreni  agri  plciii ,  cui  bcneilixil  r>o- 
minus.  Qiiocirca  rogamiis  el  peliiiius,  ui  vos  penii» 
riam  fiiluciainquc  ipsins  miscraiione  debila  con- 
lempljiites,  eam  a  lalere  veslro  niinime  rppell.ids; 
quateiius  niiscritorttia  siiperexallaia  judicio ,  eo 
securius  coeleslia  Yindicelis,  qiio  clinni  indebilc 
tcrrena  diniillilit.  Sci;it  cnin  Uulli  MonbiliJc  aJ 
Agrum  se  venisse  polciilis  Bjoz,  qui  reminatn  alie* 
ifigeiiam  el  ignoiam  ,  tinn  solum  a  colligendis  frugi- 
bnt  iion  al>egit,  sied  cliam  materiam  sibi  coiiipendii 
pleiiiorii  inJulsH. 

XYIII. 


!r.ft 


\x. 


AJ  pnpniu  ptccfHorin.  —  i'l  rcliijioiot  aliiiHi  ei 
nioinalei  de  iSellii  Conibn  roercenl,  qiinruiu  v-citii- 
(iis  })iiscua  iiiiimaliuiii  HeiiedictionitDci  imptdie' 
bulnr. 


Ad...  —   Kxtuwt    te  qnod   non   pottit  mlette  atti' 


SaBCiis.<^iino  Palri  ci  dominu  Dci  gralia  suniino 
ponlilici,  11.,  modicum  id  quud  est. 

l»mi|»erciila  donuis  nosiri,  qna:  diciUirBcncdiclio- 
nis-bei  in  arido  loco  lerr.-K  slcnlis  funJala  esl,setl  an- 
giisla  faciiliatibiis  ei  paupcrtaie  deprcKs:i,  iii  si  sola 
ei  pasciia  (lefecerinl  anim.-iliuin,  continuo  el  ipsa  pa< 
bula  deficianl  nnimaiuni.  Surrexernnt  .iuic!ii  niipur 
qnidain  diversx  rcligionis  e(  ordiiiis  alieiii,  qui  cum 
habcanl  oves  el  boves  abundanles  in  egrcssibtift 
suis,   in  exlerminium   pauculanim    ovium  quibus 


qnaf  iit  ad  terminattdum    Yallit-Lticeniit  nego-  j^  prxdicla  domus  noslra  suam  coasolabaiur,  utcun- 

que  paupeiiem  ,  luruias  varias  el  peeiis  mul- 
liplex  indu!(eruni;  noii  solum  alicni,  scd  ct  nioiii;t> 
les  de  Iklla-Comba  pnediclx  doinus  pasciia  eiiaai 
suis  graviler  turinis  inciirsantt  et  in  conriiiio  gran- 
giarum  ejus  novas  xdiricaiilinan&iones.  Qiiapropier 
rrairc8noslri,'qui  de  domo  illasunt,  cltiineniiain  \c- 
stram  nobis  iiilervcnientibus  deprecaiilur,  ul  p<-r 
apertas  litteras  vesiras  comiDunilcr  ad  omiies  et 
ad  prxdictas  inoniaies  specialiler  desiiiialns;  bu- 
jusmudi  importunilalis  coeiceatur  excursus,  sinlqne 
patrocinanlibns  vobis  pascua  prxdicloruin  fratruni 
tam  ab  incursionc  libcra,  qnam  a  niolc  iiovx  illius 
xdificaiionis  exempta. 

XXI. 

AJ  prwlatum.  —  Ejusdem  argimenli. 

Domino    el  amico    cbarissimo   Palrique    rcve- 

rendo  (1)  W.  Dei  gralia  Lugdunensi  ar(hiepiscopo, 

H.  Clarevallis  pnler,  salulom  cl  modicum  id  quod  esl. 

Fitii   vesiri  fralres    noslri  de  Uenediclione-Dei 

novi  gravaininis  oppressionctristanKir,  coqund  per 

niulliplices  alienx  religiuiiis  ci  ordiiiis  pascua  eo- 

rum  peregrini  gregis  inlrnsionc    pia-occnpMnlur,  el 

ad  repellendas  oviiiulas  eorunuiem  fiatruin  turmas 

sibi  iiitolerabilcs   coaccrvant.   Inier  cxieros  vcro, 

inio  prx  cxtcris  moiiialcs  de  Belta  Comba  prxdicios 

fratres  nova  xdincaliune  molcstaiil,  cl  in  conflnio 

grangix  sux  rcceiitis  domicilii  crigiinl  inansioncm. 

Quocirca  roganius  et  peliinus,  quatenus  bujus  iin- 


iinm 

Ad  diem  quam  Vallis-Luceniis  ncgoiio  prxfixistis, 
libeutor  juxta  vestrum  beneplacilum  veniremus, 
inaxinie  qiiia  et  ipsins  domiis  afTcclionos  Irahebal, 
el  vubisciim  loqui  de  plnribus  babebamus.  Ksl  an- 
tcni  nobis  eadcin  ipsa  dies  pro  conlrovcrsia  Divio- 
nensium  niouacburum,  quam  el  \os  cupiiis  idonca 
Ci*lerilaie  decidi,  apud  Lingonas  coiistitula,  dala 
cautione  paris  coinproinissioais  iii  arbilros,  quos 
ad  lerminandain  causain  decrevimus  assumendos  ; 
i(a  ul  hoc  ipsuin  qnod  Ouiiuiaeiensiuin  abbaleii), 
in  qaem  fueral  cum  cxteris  compromissum,  sub- 
trahitis  nobis  pro  negotio  siiprjdicto  non  modicc 
doleamus.  Quod  igiiur  alios  duos  abbatcs  nostros  ad 
diein  causx  necessaiio  retinemiis,  patieiiter  ferle  q 
deposcimus;  niaxime  cum  sine  ipsis  qui  sunt  arbi- 
iri  consiiluli  in  causa  nostra  procederc  nun  possi- 
nius.  Si  vero  post  diein  illum  incmorato  ncgotio 
veslro  aliqua  nos  velil  oppnrlunitas  interessc,  iion 
f:iit)lr.ilieiiius  prxsenliam  corporis,  quibus  non  ali- 
suiiius  iiislaiilij  volunlaiis. 

XIX. 

De  negotio  ad  abbuiem  Trium-Fontiurn.  —  Vicct 
iuas  ei  coinmiltii  itd  negoiiHin  Vallit-Lucenlisiliri- 
mendum. 

Dilecio  el  venerabili  coabbati  suo  A  de  Tribns 
Fontibus  llE.Miicts  Clarevallensium  pznpcrum  suus 
saluiem  et  onme  bonum. 

Negolio    Vallis-Luceniis  nostram   nos    cxliibcre 


prxsentiaro  el  mandatum  domini  Cislerciensis  iii-  f)  Poriui^ia^s    mstanliam    vigor  vesdx  aucloritaiis 

dixerai  el  ipsa  doniiis  illins  familiaritas  leqiiirebat; 

^uia  vcro  dies  eidei.i  negotio  pra  siitutn,  nobis  qnu- 

que  fueral  pro  Divionensium  monacborum  pacifica- 

lione  prxllxa,  coacii  sumns  cx  propria  ncccssilaie 

dimillere  quod  fraiernx  cbarilati  cognoscimiis  nos 

debcre  ;  verum  quia  non  usquequaq.ic  in  solvendo 

quod  debel  qni  pcr  vicarii  solliciludincm  idoneum 

e.\bil)et  solnlorcm,    inlcrvenienlc   al)balc    V.)||is- 

Lucentis,  fraiernilalem  vcsiram   vi.es  nosir.is  iiii- 

plere  deposciiuus  :  cui  laiito  jiisiius  oporis  hnjiis  vi- 

cissitudo   cominitlitur,   quanto  diligcnlius  oinncm, 

IDeo  auxilianle,    canlclain   redintcgrandx    pacis  ct 


amovcat,  ct  fliioruni  noslrorum  iura  )>crire  ab  ox- 

icrnis  non  permidal. 

XXIL 

Ad  papam.  — Vt  partum  contra  vrJinis  iiniHtitum 
a  I' ontaneusibus  fiairibns  iniluin  cum  ilui'uiu- 
centibus  monacliis  cummutei. 

Domino  papx. 

Fratres  nostri  de  Fontancio  a  moiMCbis  Fltvinia- 
censibus  assiduis  coRlenlioiiibns  laressiii  ,  ad 
qiiamdam  p.iclioneni  pacis  desiderio  abducii  suiit : 
quam  nobis  inconsnliis  iii  gnivameii  el  pra-jndiciuiu 
nostri  ordinis  adniiscruni.  Non  enimpatilur  nosi': 
ordinis  iiisiiluiuin,  ul  mediclarias  prarslcinus  de  m^- 
siris  laboribus  funcliuncs.  Pioiiidc  roRamus  obiiixe 


(•)  Wichardo  qui  ei  Ponliuiaceiisi  abbale  atl  s«  dcni  Lngdiiiiensciii  assumplus  esl  aiino  11 01 


2:si  nf/.u:(;i  s  u. 

<:l(Miiei>(iHin  vcslraiii,  ut  trMiniiii  siii>|ili('ii.i:i,  proui 
digiiiiiii  vohis  vid(;ljiliir,  siKciinads,  s( ril  ciiic!»  iiio- 
iincliis  Flaviiiiensitiiis ,  (|iKiteii(i.5  illiiici  pactio  , 
(jiinm  iiosln  onlinis  iiislitiiiio  iion  |iulitur,  opjiur- 
tiin:c  cuiiventiuiiis  placilo  coninuiiclnr.  1'i.rsortiiii 
laloreiii  vibis  6ii|tpliciler  ouiiiiiieiKl.iiinis,  ()l)sor,r;in- 
les  ut  cuiii  in  juslis  &ui8  inibcricordiier  exuu- 
diaiis. 

XXIII. 

Ad  principem  prerntonn.  —  CoiiijnerUur  de  vexulio- 
iiibu»  doniini  W uinfionin-Uivi. 

Dnm  me  in  lerra  ali<n.i  peregriniini  cl  cxsnlem 
\idc.Tin,  (livitiis  cl  itonohbus  pii.stinis  oiiiHique  pro- 
I)in'iuornijj  auxilio  dosliluliini  nie  senliain  ,  linc 
unntn  niilii  TcnKuliuin  ad  <onsoi;i(ionem  seneclulis 
nu\T  lenianseral,  qiiod  omnipoiens  Doininiis  ad  lo- 
cum  doniinaiionis  vcsirap,  in  qiio  niilii  pacem  et 
seourilaleiii  proniiseram,  venisse  nie  cl  mansioiiem 
liabcre  perniisera  .  Siciil  cnini  ex  cordc  vos  diligo, 
01  ii-.cwl  de  [ticlaie  ut  tifiiionc  voslra  plus  qnam  de 
lioniinc  coiili.lo  ,'  ita  (.•iiain  pripsuineliam  quod  nie 
lalilantcm.iub  alis  pioleclionis  veslrse  nnlliis  ma- 
lefacior  invadorcl.  (pi;«ridio  vos  Doiniuns  salviiin  c» 
incolumeni  ciislodiroi.  Sed  eoce,  peccalis  meis  exi- 
genlibus,  expellere  hk^  de  lerra  vesira  salns,'!!  unus 
de  liominibiis  vcslris,  qiii  nec  DiMtin  reverelur,  nec 
\cslram,  prout  oporleret,  precem  cl  prreceplionem 
suam  appietialiir.  Doniinns  WangionisKivi  contra 
foliuni  qiiod  venlo  raitihir  ostendit  pot(;n(iam  SJiam 
et  slipiilain  sicoani  persf:quit»r  (ini  miscr:i|.iie;a 
canilicin  nieani  absqiic  ini-icratione  jngiicr  insccia- 
tur.  Grangiolam  illain  qiiam  milii  parip'  re$  vf^strj 
de  Claravallcad  ustiin  necessilatis  inea:  iraiiiderant, 
el  ctii  conslruend.-oonmeiii  soiliciiudineiii  d  oppnmi 
in  peiidebam,  ipsc  qiiotidie  lam  per  se  qnain  pcr 
Itoiniiies  snos  niodis  omnibus  destruil,  Oves  el  bo- 
ves  oinnentquc  snltstaiiliam  qiia;  in  ea  esidcprae- 
daliir  al(|iie  coijsiiiiiil,  fiatros  ei  faniulos  vel  ma- 
nenies  coiiviciis  el  veiberibus  aJlicere  non  desisiit, 
Denique  ires  eqiios  nupcr  abstulit  niilii,  qnosjam, 
sicul  audio,  vendidit.  Magisirum  grangiob;  (Onver- 
siiin,  tuin  pridie  irel  ad  forum  «arri,  in  ipso  ili- 
iiere  publico  non  sine  iiijuiia  vestra  servi  cjns 
vapnlaveiunt,  ci  equum  itlius  abstuleriinl.  Si  liacc 
vostra  nobilitali  displicenl,  iino  qnia  displicenl, 
propier  lionorein  veslruin  coinpescite  maliiiam  ojus, 
ei  sociinduin  polentiam  vobis  a  Deo  collatain  cogite 
iiluin  ut  et  damiia  restilnat ,  ct  pacein  nobis  de  c£- 
(cio  loiic;it.  Alioqiiin  oportet  nie  fugam  inaluratam 
arripere,  el  ab  isla  leria  qiiam  ex  omni  inundo  ad 
nioriendum  el  quiesccndum  in  ea  elegcram,  dcnuo 
quasi  c;>plivum  ei  profiiguni  ad  aliam  transmi- 
tsrare. 


i:.  (:.4iimN.\Ms 

A 


23# 


WIV. 


Ad  regem  preratoria.  —  (.ommendnl  ci  domum  U.  in 
llibeinin. 

Lirct  vcslrx  mnj«'<.|alis  nurps  niiillig  et  inngni.s 
nun  anibigniniis  occiip.iri  ncgoliis  ,  eiiieigeiiiiluiii 
lan'cn  fr:itiiiin  noKlroniiii  anKUSliis  niuliiplicilius, 
vos  crebr  ns  fori;il:iii,  i|ii.im  iii  orulis  Testiis  bunuiii 
sil,  piilsnre  roiiipcliiiciir.  ConsidoMnies  laiiit-n  vo» 
minisiruiii  ct  ctiltorem  jusiiii.c  ei  aliqtiein  iius  ':d 
serriiilnicin  vcslr.im  a>liliiiii  bnbere,  coufidriaeit 
pio  liliis  ct  fratrilitis  noslris  siilt  maiiu  prolcctinn  s 
vestrae  dc{,'oniibiis  sccura  fnngimur  legaiioiic.  fru 
domo  crgo  M.  quoe  in  pnrlil)u>  Hiberiiia:  »iia  ^esiru; 
'itibj.icei  dilioni  lacryinabilein  excelleniia:  vcalr.i 
^^  queninoniam  proponcre  insiiganiur. 

XXV. 

Ad  tocium  nmicabilis  epitloln. 

Ctnslal,  clinrissinic,  qnia  loiigissinio  lcrraruni 
tr:'r'.iiab  iiiviccin  scp;irciitiir  inortalia  c(  roriiipii- 
biiia  noslra,  adcn  iil  ad  iiivicem  iiiitla  possiiniis  rn- 
tione  acccderc,  iit  de  invicein  loquainiir,  el  invicein 
ronsolemur,  ei  pro  iiivicein  solliciieinur  ei  urciniis. 
Sed  profeclo,  si  fideles  in  dilcclionc  el  ver.it^s  sn- 
niiis  in  scrmone,  spiritus  qiii  vivilicanl  omiie  ne- 
golium  peragiint,  ipsi  accedunt,  ipsi  de  inviceni 
loqiiuntiir,  ipsi  pro  invicem  oranl  et  &uilicitantur. 
Qitando  eniin   mibi  meus  spiritus  lui  po'erit  obli- 

f;  yhd''.  quandcJ  vcl  ad  momenlum  recordutio  lui  el 
diicoiionis  tua;  rirca  ine,  el  lacrymjruin  pioplcr  iiie 
:t  visc;nbiis  ineis  poteril  avelli  ?  Cbariss  nic,  in- 
visceralus  es.  non  tai:i  facile  erueris ;  clianisi  as- 
siuupscris  pennas  titas  diluculo,  ul  iungius  avules 
el  lialtites  in  extremis  maris ,  illuc  te  sequar  spi- 
!-:(:j.  llluc  le  visitatione  qua  polero  visilalio,  ora- 
liOiie  duntaxat,  et  pia  solliciiudine  ad  oum  qui  s.d- 
vos  nos  fccil  propier  certiskimam  spcin  quain  lnbe- 
nuis,  cl  salvos  faciel  propier  vcrissimaiii  rem  qiiain 
sperainiis.  Dcnique,  cisi  in  boc  corpore  tcvisiiare 
non  uitliir  qiiemadmodum  placcrol,  his  tainen  apici- 
biis  tc  visitare  tion  nogli^o,  per  (|uos  vcratitcr  iii- 
sinuo,  quia  talis  in  eis  bodie,  qiialis  eras  ciiin  a 
nobis  disccssisli,   cbarus  utique  tunc,  et  nunc  nuii 

"  miiius  cliarus.  Accepius  lunc  tcntpoiis,  iiec  niiiiiis 
gratiis  et  acceplus  bac  die,  el  maxiine  quin,  sicut  t*x 
nrc  douiiii  abbalis  didici,  te  Domino  accepl;ibile!ii 
el  lioiiiinibus  cuiunicndabilem  facis.  His,  obsocro, 
mi,  bis,  inqiiaui,  neguliis  inipliceris  ;  liis  sludiis  oc- 
cnpcris;  bis  cinis  escrcearis,  qnia  fruclus  noii  eril 
iiniiis,  nec  merccs  corrupiibilis  scd  incoriupMljilii, 
si  in  bis  pcrseveravcris. 


-' 


•J3  EriSTOI..E.  «♦ 

Sequenles  epislolas  qualuor  Chesnius  evulgavit  Script.  rer.  Frmu-.  t.  IV.  p.  '♦85. 

XXVI. 

Aiepiieopum  Cabilonensem.  — Cratnlatoria. 


\  nmnibiis  el  iiiiermissis  ad  lempiis,  vesinim  .tJ  nos 
acfelcrclis  advenium,  iu»  uliiifra  Domiuiii  Naialis 
oHavas,  veslris  iii  lioc  opero  cl  consiliis  el  auxiliis 
in  Ooniino  perfniamiir.  Vidclur  aiileni  nobis,  iiisi 
Turie  vobis  altler  vidcalur,  iit  Durandum  lior(ari  el 
iiidiiceri;  debeaiis,  qiiod  ad  conservaiidani  pacena 
iio«irara  pif!  a«  pnideiiier  invigilet,  ei  asseiisuiu 
suum  conirariis  suggcsiiunibus  non  inclinei. 

XXVIII. 

Ad   Lud9vicum    regem   Francorum.  —  De  hcerelicit 
Albigcnsibut. 

Piissimo  Doniino  suu  Ludovico,  Dci  graiia   Fran- 


Convaluit  in  Domino  spiriiiis  meiis  vcsira^fflicis 
promolionis  auspicio  ,  qiiani  ntiqiie  acccpiahikMn 
|)eo,  salubrem  vobis,  Ecclesix  uiilem,  ei  u(rii|ue 
nosiruin  arbilror  csse  communem.  Nain  in  nobis  si 
ad  charilalis  respicilur  uiiionem,  cgo  ipse  qnodam" 
m«do  inlelligorcssc  proinolus.qui  veslr:»- dileclionis 
giuliiio  noediaiiie  in  corde  unuelanima  noa  vcslra" 
sum  paleroilati  conjunctiis-  Ideoqiie  atiribuue  vo- 
bis  cflelims  dignilali  feliccs  proccssus,  el  succcssus 
uberes,  imprecamur,  opiaiites  uteain  sibi  non  pri- 
valus  ainbilus,  sed  publicus  dobeal  vindicare  pro- 
/fclus,  deiurqucper  illani  no!)is  dejusliiiic  .seiniiic  <^<""""'  '"«^S''  HENniccs  Claraevalleiisiuin  paupcruni 
lilili*    mauipulos  porlarc.    0<iod    uliqiie,   liivina  ^  servus,  immarce^sibilcni  Klerni  regni  coronam. 


pra^euiile  gralia.hac  voliisralioncconlingel,  si  pio- 
(lesso  magis  assucverilis  qiiani  prxesse,  el  quo.tnm 
Kinulalori£  imitalioiiis  obtcnlu  solliciluin  vos 
pracdecessoris  veslii  prsstiteriiis  siiccessorcm  :  cni 
sic  exulicraverit  pielalis  iibcralilas  in  cgcnos,  iil 
praeslo  scnipcr  esseljiisiiii.x  severiias  in  tyrannos. 
(loiifido  ego,  charissime,  hoc  ipsum  vobis  ex  divina 
j^rovisione  colhUiim,  ul  ei  siiccc>lorolis  in  opiis  sol- 
4i;-iludiiiis,  rujus  lam  vil;c  qiiani  aclionis  c.xempbnii 
voiiis  cssct  spcculuni  sanciiialis.  Ccrenda  esl  ergo 
vobis  ccclesiariim  lulcl.i,  ciira  paiiporiim,  deleii- 
salio  pupilloriim.  Talibns  cniii:  bosiiis  promcrctiir 
Deus.  El  (luoniam  qiiodpluscsl  cordi  iiiagis  iiisl.il 


liilcr  cxiera  (idoi  et  pieiatis  insignia,  qiiibus  i^i- 
tcr  reliqiios  muiidi  principes  veslrx  suidimiiaiis 
apcx  siiigiilari  ei  lere  unica  dcvotione  rcs|.lcnd<  i, 
illud  in  vobis  Cliristiani  fcrvoris  proposltiiiii  auv- 
plcclimnr,  e(  laudanuis  quod  de  eiiiiiinanda  Irjercli* 
conim  incerliliidine  coiicepislls,  in  lanluni  ui  ani» 
R1IIIII  qiioqiie  rogis  .\ngloruni  in  canidem,  si<ut;(U-- 
divimus,  induxisiis  pietalcin.  GraliasDco  giiiierinr' 
narrabili  dono  ejiis,  dc  ctijiis  munerc  vcnii  ul  iii 
tcrris  posilus  do  coelcslibus  cogiictis.  Unus  iiivcu- 
lus  dicbus  liis  noslris,  in  qno  prxlcr  consiicludi- 
iicin  priiicipuiu  nicinoria  polisMii.um  vigiiol  .Ticr- 
noruiii.  Non  ergo  cessanius  paiipcres  \eslii  dc  Cla- 


alTectiii,  Alteoumbae  no>Hx  incmoriani  f.icimus  .«^pe-  ^  ravallc,  scdiilo  i.io  vobis  orai.lcs  ai.  Dcuio,  ui  ve- 


cialciii,  pro  illa  preccs,  scd  pro  illa  iiiicrcessiones 
utilcs  cfTiindeiido,  ul  cur.ini  cjiis,  quam  egoomnino 
I  non  possuni  dcponcro,  vos,  si  placct  vcslris  aflc' 
ciibiis,  imponalis;  remola  prorsus  ainbigiiil^ilc 
scieiiies  qiiod.iiiilii  specialitor  cril  oxliibiluin  (]iii  I- 
quid  Ci  fiieril  de  gralia  ei  vcstri  lavorc  jtalronalUi 
impciisuiR. 

XXM!. 

Ad  eumJcni.  —  i't  in  elcctionc  Cisterciensi  sibi 
aitsii, 

Necessilas  amiciim   proliai,  ot    iniiiuaR  cbaritaiis 
»fdorem  splcmlor  cxbibitx   subvcnlioiiis  clucidal. 


6lr;c  magnaniniilalis  vola  griiia,  rala  (l  ficcopia- 
bilia  facial,  ctomncs  regix  dispos.lionis  adiiistis  ad 
gloriaiii  siiam  el  salulcm  vosiraiii  piomovcal,  ordi- 
ncl  ci  disponal ;  specialiier  aulem  in  lioc  operc 
Cbrisliaiiie  nligionis  cl  fiilci  copiani  voliis  graii;e 
cojlcslis  iinpeiidal,  per  qiiain  digniis  invciiianiiiii 
corona  jiiiiliiia!,  lam  propagaicr  fidei,  qiiain  victis 
iiifidclibiitt  trium|)lialor.  \'A  nos  quideiii  niiper  ire 
ad  p:irtcsillas  pio  vii^ilaiidis  nustris  domibus  dispo- 
nciites,  decroveraiiius  faciem  vesiraiii  ciiain  in  li.oc 
ipsiim  pr.cccderc,  ut  possemus  aliquos  ex  inGdc- 
libus  illis  prius  ab  crroribiis  siiis,  deiiide  ab  nrc 
imiiiinenlis    gladii  lil>erare.    li;ibila  tameu  dclibc- 


Si  qiiaiido  igitiir,  vel    nuiic    maxime   iiobis   veslr.-c      ralione  nobisciim,  pr;rsensiinus   iricliiis   esso  noltis 
dilcciionis  cnperimcnla  prcbcbilis,  cum  cl  nosur-  D  oiniiino  dooi^lere,  iic  ipsi  loisilancx  moniiis  nosiris 


get,  et  vestrx  iinniincl  Clarcvalli,  iii  qiio  cl  ci  ct 
iioltis  animi  veslri  bencvolcnliam  dcmonslreiis. 
Angit  enim  nos  vrhcmcnlcr,  nec  dul)inm  omnino 
qiiiii  angol,  Cislercionsis  oloclionis  inslanlia,  iio 
dum  a  miillis  ni.ngnisque  pcrsonis  matris  dignilali 
coQcurriiur,  iii  jacturam  cidispcndium  fili;e  reciir- 
ralur,  inslanlibus  utique  frairibus  domus  ipsiiis, 
iil  qui  Tolusaoi  lurbinis  fliiclus  iniegra  rate  ikis 
enavigassc  putavimus,  in  porlus  iioslri  (inibus  nau 


in  sua  rcddcrciilur  iicriidia  canliores.  Vubis  mcliiis 
dtccrnilur  bujus  pugii.-c  vicloria,  per  (piam  favenle 
de  supernis  Allissimo,  vel  fatiatis  eos  ad  Kttlosiac 
sinuin  reduces,  vel  a  siiiu  rcgni  propulsabilis  con- 
tumaces.  De  cxtero  nosse  vos  cupimus  quidquid 
forsitan  alii  dicanl  vobis,  quodad  dieni,  qua  conici 
Hcnricus  crucein  aisumpsit,  inde  licel  vocali  in- 
lcresse  noluimus,  quia  dubiiamos  sectindiim  ea 
qiijc   pridie  acla  fucrani,  ne  in  aliquod  vcllenlinu- 


/i.igemur.  Rogamus   ergo  vos,  el  lania  nccessiiaie      tile  declinarc  tonsiliuin,  quod  nobis  eosei  aliquale- 
couclanianie    doposcimus,   qnaientis,  rdiciis  curis      nus  inioueslum.lbiUaieu  cadeni  die  nec  oraiionef; 

PlTEOt.  CCIV.  5 


IL 


85lr 


f!i:MUCI  S.  H.  E.  CAUDINAUS 


IVi 


fralriim  noslrornm,  iicc  iioslrx  lillcra;  dcfuerunl  :  A  PiciaTensciu   t-l    IJallionienscm    C|>is(oj»ns ,  nosque 


quilMiS  ptT  Dci  gratiam  cl  piinccps  aninialiiscsl  ad 
siisccplioncin  crncis,  ol  coiisili.irii  cjus  icclo  iii- 
cesscruHl  ilincre  ^crilalis. 

XXIX. 

Ad  omties  Clnisli  fideles.  —  De  rebut  a  te  el  sociii 
fuit  temporr.  lcgutionis  eorum  advertu  t  Atbiyenscs 
geslis. 

Audile,  coBii,  qiioii  plangimus,  senlial  lerra  genii- 

luin  cordis    noslri.  Doleanl  viccs  Clirisli  catliolici 

Clirisliniii,  ct  ad  dcirimentum   rulci    fidclis  popnliis 

ingeiniscal.  Qnique  lcrrigenoc  el  filii   iioininnm  lin- 

manne  saliilis  daniun  dcploreni,    el  gcncralis  vilx 

suoe  suln'crsio  ab  oinnilius    vivenlibus    gcncralilcr 

lugealur.  Stal  conlra  plialangas  israel  novusnc^lii 


in  coBiilalii  ronim  iirlicm  nd  rc  Tolosain,  qiior-  bicut 
cral  civilas  inaximx  niullilndinis,  iia  cliam  diceba- 
liir  malcr  lia-resis  cl  c;ipnl  crroris.  I'erreJiiinug  er- 
go  ad  ilhm,  ui  sciremiu  si  jutta  claninrcm  qui  »(- 
rend'  rat,  esscl  dolor  eju^.  El  ecce  invcnla  «st  pla;^a 
cjus  uiagna  niiiiis,  ila  ut  a  plania  pcdis  u&qiie  ad 
vcrlioom  non  esscl  in  ea  oniilas.  Vcre  cnim  leriia 
pars  iiobis  nunliala  non  riirral  de  omiiibns  alwini- 
naiionihns  suis  malis,  qiias  civiias  illa  nobilis  in 
iiicrediililaiis  sux  gremio  confovebat.  Locum  in  ea 
sibi  abominalio  dcsolationis  iiivenerat,  rt  prophetl- 
coium  siiiiiliiiiito  repldinni  iii  laiibiilis  ejus  domiei- 
linm  oblinel):)l.  Ibi  bxieiici  princi|ial;anlur  in  po- 
pulo,  domnabanlnr  in  clero;  co  qnod  sicoipopnlus. 


(emporis  riiilislliaius,  hajreiicorum  ordo,  excrcitns  B  jic  sacerdos;  et  intcriium  gregis  ipsa  coflflgnrabat 


pcrversorum,  qiii  .igminibus  Dei  viveniis  irrevcren- 
ter  exprohral,  et  Doniinnm  mnjeslatis  impia  proc- 
sumptione  blasphein.it.  Qnid  dubitns,  o  Dnvid? 
qiiid  trepidas,  vir  fidclis  ?  Sume  lihi  ruiKt.^iii  cl  la- 
|ndcm,  pcrcntialur  proiinns  in  fronle  blaspiiemiis, 
et  capul  nequam,  quod  impudenier  crigiiur,  suo 
luis  manibus  miicrone  toilatiir.  Si  enim  in  lioc  cer  • 
tamine  pars  Clirisii  vinriuir,  si  vel  ad  modicom 
et  in  puncto  maler  Ecclcsia  conculcalur,  scimns 
pi'ofeclo  causaj  nosirae  dcesse  meriluin,  sed  pa- 
ironum.  Scimns  qiici  non  negnbitur  agonisise  nostro 
triumplius,  si  in  nniore  Christi  niiiitct  pugnalurus. 
Veruin  qutajuxtn  Veritaiis  verbum   Domini  messis 


viia  pasioris,  Loqnclianlur  haeretici,  el  oinnet  ad- 
mtr.iliuntur.  Loqiubnlnr  Catlioiicns  ct  dicebarrt  : 
Qiiis  est  hic?  Iii  stiipore.Ti  cl  niiraculnm  i'edocenlos 
si  esscl  aliquis  iiiicr  eos  qiii  de  verbo  fidei  nmterrt 
.tliqiiid  vel  mutirc.  riiierim  prx>valurml  f)«siis  iii 
lcrrn,  qnod  illi  sibi  tion  solum  saccrdotes  ei  ponii- 
fiecs  fcccrant,  sed  eli:im  evaigeliaias  habebanl  : 
qiii  coriupta  ci  c:»iicel!aia  cTan^elica  veriijic  ,  wova 
iliis  Evniigelia  ciiijcre::t.  ct  de  corde  suo  n^qitam 
rrcentia  dogiiiata  scducto  populo  prxdicarenl. 
Meii'ioi',  si  i:on  er»t  inlcreo!>  hoino  qnidam  j>tal« 
grandxvus,  rebus  locupies,  oniaMsfratribusdaiBi- 
«;is,    et    magntis  iiomo    inter    maxiinus   citilalif  : 


iiiulta  est,  operaiii  nuiem  pauci  subinlroierunt,  au-  ^  ^agn,  jj.,^  pfccaiis  e\igeiiiiliti«,  «i  abol:is  excaecarat, 
dncter  itiorum,  boiie  Jesii,  depopulatores  agroruna  mi  seipsum  Joannem  evangelistam  diceret,  ei  Ver- 
parati  sicui  ojieraiii  subdoti  acerba  rnagis  cradicarc  |,„,„  ^„0,,  ciai  in  prlncipio  apud  Dciim,  ab  alio 
quain  matura  demclere,  cl  liia  messionis  diem  siii»  q,iodaiii  rerom  principio  taiiquam  a  Dco  altero  8«- 
disrepiionjbus  praevenire.  Ibi  sunt  eigo  nuoc  .^gri-  gregaret.  Hic  erat  inurbe  illa  perenntium  capui,  ci 
«oIjs  lui  coiisUiuti  super  fcriilem  agruin  ei  jucuii-      prioceps  hjereiicoruin;    qtii,    licet  tanquam   laicut 


d«m,  luo  cruorefiondum,  elaspersione  pii  sangui- 
nis  irrjgalam  ?  Surgani  ci  opituleniur  nobis,  et  in 
riecessjtate  nos  proiegant,  seque  ad  crucntas  bc  lias 
njuruin  defensionis  opponani.  Suigiie,  inquam,  sur- 
giie,  viri  Patres,  duces  gcntinm,  principes  populo- 
wxxQ.  Abigiie  foras  pessimas  qnas  vidimus,  qiias 
incnsiranuis  ,  vei  sallcin  vulpcs  parvulas  cfliig;.te. 
ES,c3pcre  quidem  mclius  ;  sed  ad  hnccqtiis  iiloncus? 
jNon  halcnl  ccrios  adilns,  semiias  ainbulanl  cir- 


•diola  nil  saperel ,  inler  eos  tainen  velnt  quidam 
diabolicx  snpicnlix  fons  piTdiiionis  lal:ce<>  ema- 
n:.bii.  Convemehant  ad  euni  nocle  noclux  letrc- 
itroMe,  ei  illc  iiidun.cnto  ad  instar  tuniex  dalniaii- 
cjpqiic  vesiiius,  cum  sederel  inler  eos  lanqu.mi  rex 
ciicumsliinli^  inexcriMln,  eral  ei  incralile^ipicntinni 
prscdii  aior.  Totaiii  pcniins  urbt>m  disci|)ulis  siiis  et 
«lisctidina  repieverat;  qnippe  cui  r,iiquis  de  ttH)« 
pr3>.  foriituiiine  sua  resisiere  non  auderct.  lu   ipso 


culaics;  ct  in    quodam   suarinn  fraudium  labyrin-  D  quoqiie  iiitri/j'u  nostro  tanla  eral  haerelicorum  ubi- 


tiio  snonstra  liovissiina  recondiintur.  Tanquamda- 
u\n\ii  dcm.itin  diffngiunl,  ct  inslar  cohibri  liirtuosi 
quo  eos  pIuE  aslrinseris  facilins  clabHiitur.  Deo  au- 
lem  gi.niias  ,  quia  elsi  capi  nequeuni,  fsigari  pos- 
sunl;  tit  CHin  prodidcrinl  qnod  demolicbanlur  in 
nobis  confiindaniur  et  percaui  ir.  scrpsis.  Iloc  au- 
tein  qinm  sil  f:iC!Je,  per  e.>  quae  vidiuius  ei  iracia- 
tintos  approbanins,  iil  j:mii  ainodo  si  faclum  non 
ftierit,  noi»  lara  ilioruiu  nequiliain  quamdcfeclus 
«Ostros  noMrorumqucnegligeiitiaiii  deploremus. 

Cor.tlgit  enim  iiuper  ad  iistperitim  don^ini  pnpa», 
Cl  hojlalu  piissimornm  priucipum  Ludovici  Fian- 
c«i»ri!»!,  ci  Hcu»ic?  Aiijjioruin,  rcgiim,  ifciM;r.^ti«t'»i 
reirum  apo-iioluvs:  sedis  leguitiin,  virosquc  discrcios 


'jtie  licentia,  «it  nos  quoque  per  vicos  ei  plateas 
reclo  iltneic  procedeulcs  verbo  suLsannarenl,  di- 
giio  deinonstrareni,  nos  aposlalas,  nos  iiypocriias, 
no  ii3ereli«;o8  conrlamantcs.  Ycruin,  procedenie 
iein{;ore,  el  dala  noliis  requie  diebus  paucis,  nun- 
tiaium  esl  uiii  dc  nobis  verbiim  eKliorlaiionisassu- 
tiicre,  el  de  regula  vene  fidei  coram  infideli  mulii- 
tudine  dispuiare.  Habiio  auicm  scrmooe  onhodoxx 
prsedicationis  :id  plcbem,  conlerriii  sunl  in  Sion 
pcccalores,  possedit  tremor  iiypocrilas,  nl  qui  prins 
obsiriiebani  ora  ioqneniium,  jam  apparere  coram 
ioquonlibijs  non  nudcreiiL  Audiics  illico  vei  vidcres 
vulpes  iransiigtiratas  in  lalpas,  ut  qme  prius  in 
pu!  lico  discurrebani,  jam   lcrraium  lalebris,  jau 


^7  EPISTOL.€.  5-S 

Bcse  ccllulis  iir.nicrgcrcnl  cnvcrnosis;  ol  p1anlari;i  A  liis  compnr.gor  t;ir  ad   lairymas;  lixrciicos  verp. 


sacn,  qiise  jain  non  audobanl  in  apcrlo  coniman- 
«Jere,  infra  lcrra;  visccia  corroiiorciil  et  nocarcnl. 
Ne  aulem  partiiis  illo  disrnlor  pcliis  su;v  varirlnic 
se  proderet ,  scrihOnciM  sibi  iioquam  callidis  adin- 
Tenlionilms  firma\eriint,  iilad  noslrx  conforiiii:aiis 
simililudiiiem  siiHulandam,  tr;icti  ad  discnssionis 
examen,  quidnuid  nos  crodimiis  se  crcdcre  nicali- 
rentur. 

Ex  illa  ergo  die  domimis  legatus  .  cl  nos  alii,  (|ni 
cnm  rcris  bcsliis  congrcdi  pulabamus,  nd  pcrsciu- 
landos  eos,  qnos  timor  ci  confusio  innquam  igiio- 
Lile  replile  in  ima  lerrx  delruserant ,  slndiiim 
toluRi  coiiTerlimiis  el  laborem ,  ui  vcl  cnaoli  pro- 
direnl  in  publicum,  cl  abjicerenl  in  liicc  opcra  tc- 
nebrirum.  Faclum  est  exindc,  prxcipientc  leguto, 
ni  jurarcl  episcopiis,  et  quidam  declero,  et  coiisu- 
ies  civiiaiis  aliique  viri  (idoles,  qiios  nondiiai  in 
aliquo  perfidix'  f.\ma  resperserai,  ul  quoscunijue  vcl 
Lacteniis  novcrant,  vei  iiosse  cos  conlingeict  i:i 
fuluro,  qui  csseiil  Lujus  lincresis  vcl  compiiccs,  vel 
actores,  eoruin  nobis  nomiiia  scriplo  deproinerciii, 
pulli  penitus  vcl  amore,vel  prelio,  vel  cnjnspiam 
necesitudiois  raiione  parcentcs.  Ciimqiie  pcr  dies 
tingulos  iiinumcra  multiiiido  in  caialogum  illius 
consrriptionis  incedcrei,  noiiiinalus  esl  inlcr  alios 
ii:ajnus  illc  Petrus  Moranus,  quein  Joaiincni  evan- 


B 


qiii  con\c  ;cra;;t,  laiebr.-e  pot  us  qiiain  lal  a  spcc- 
lacula  dc'C(t:irciil.  Ij  s  im  vcro  Pctrnm  iii  caiilu, 
qiKMU  ad  iiivoc^ndam  Spiiiins  saiicti  gialiam  pro- 
fi  s.s  lacrvmis  caiil.ib.miiis,  l  cinor  e\i'Jons  ci  pallor 
operuil;  iia  ut  ali  i  o  co!or  mulliis  anfnjjerci,  et 
virlus  aniiiii  dcpcr.rcl.  Q;ioi)io(lo  ciiiin',  udvcnienle 
Spiritii  saiiclo,  iri  ailvor>ariis  ojns  S|>iiiliis  remanc- 
rclVt-ernere  iral  liomincm  qiiasi  nioibo  paralysi 
disboliitum,  ncc  loiiiiclam  rcliniiissc,  nec  scnsuiii, 
qiiamvis  lanix  facundice  fiiissc  dicorotur  nb  omni- 
bus,  qiiod  omiics  in  diccndo  <;uliius  sil  supcrare. 
Quid  pliira?  Jnral  iiifelix  aslnnlibus  iinivcrsis  quod 
de  omnibus  li  ci  arliciilis,  qiiosrcqiiircremus  ab  eo, 
siiae  crcduli:aiis  exprimortu  vcriialem.  Rcs  mira,  cl 
in  lali  spectaculo  pi;i  jiicnndilnlegialis.-.ima!  Aliaiug 
csl  liber,  in  quo  jnravcral,  et  uno  dc  circumslanii- 
biis  rcligioso  quodam  loco  occurrcmis  lillfira!  pr.nc- 
nosiicum  porquironle,  illiiis  Scriplun»  lexlns 
occu  rii  :  <  Quid  ti!ii  cl  nobis,  Jesii,  Fiii  Dci?  Vc- 
nisti  anlc  lempus  pcrdcrenos?  Ycrc,  Doinine  Jcsu, 
niliil  tibi  ct  iiiis,  quos  Patcr  tuiis  ejcctos  a  lc  vite 
vera,  lanquam  infrucluosos  palmilcs  ampularal,  et 
foras  miscrat  iit  arcscant.  i  At  nobis  instantibns, 
ul  do  sacramcnlo  nltaris  siiam  nobis  (i>m  sine 
fraiide  arK|iia  falerelnr,  qiiod  cordc  iion  crjdidil  aii 
jusliliam,  iiec  orc  confossns  fuit  ad  saiiileifl ;  scd 


geJj6lam,  ul  supra  dixiirus,  nominabant.  Supcr  quo  conlra  id  quod  de  omnibus  mcniiri  decreveral,  fal- 
lUH  omiics,  cnmmuiiioaio  coiisilio,  dccreviimis  ab  silalis  siue  prodidil  vcrilalem,  ct  panem  sandiim 
illo  inclioare  judicium,  ut  turlia  in  rcliquis  perfida  q  vilae  alernie  sacerdolis  ministcrio  m  vcrbo  Domini 
contremiscerei  ,  cum  falsi  cvangclistx  versuiiain  consecratum,  iion  essc  corpus  CLristi  novo  dogmate 
Tcri  evangelii  simpliciias  coiideinnassel.  Missisigiliir  contendebat.  Tunc  surrcxerunt  oninos,  cuin  (i;io- 
apparilyribus   suis,   prxcopil    eum  comcs    Saiicli      dammodo  lacrymis  obriionles  ,  qnas  el  saciamciilo- 


A^idii,  qni  lideliicr  nobis  ndeiai ,  acccrsiri.  Scd 
ille  in  mulliludine  diviliarum  suarum  el  parcntum 
nnmerosilale  conlidcns,  primo:  cilaiioois  cdicluni 
fastuosx  dilaiionis  rolludio  declinavil.  Allcra  crtju 


rnm  conlempius  ciicnit,ci  babila  crjia  ii:ii-rui:i 
compassio  Clirisliana  profudil.  Kec  plura.  Datnr 
comiti  rciis,  et  lixreliciis  judioalus  ,  lilalimque  siiL 
diligcnli  pollioilalioiic  parciiium  cnslodix  piiblicai 


dlc  prxditius  coinos  Llaiidiliis  niagis  qiiani  lcrroii-      mancipalur.  Yolal  facii  riimor  per  vicos  et  plalcas 


Lu5  uicns,  ciimdom  Peirum  per  amicos  cl  iiOtos  lc- 
niter  ativocavii,  et  cum  nobis  tandem  posi  dilTiCMl- 
lales  pluriiiias,  mistis  cnm  lcrrore  blaiidiiiis, 
pr;rseiitavit.  Tunc  tinus,  qui  loqiicbaiiir  c  n.'l)is, 
iMiier  eum  exorsns  esi  cominoiicrc  :   t  Lia   nuno, 


amplissimx  civilalis  ,  apcriunliir  ora  ndoiiiim,  oi 
calliolicx  plclds  labia  in  tua,  Clirisle,  prxcoiiia  ro- 
solvunliir,  veliit  lunc  priinum  in  cadL-iu  :irbe  rnlci 
splendor  eruMipercl,  cl  in  spciii  s;i!ii!.s  xlcrnx  dc- 
spcrata  dud:;iii  '.:ivilas  rospirarcl.  Ex  liiiic  i:;ilur  cl 


Pftre,  lui   lc  concives  acciisani,  quod  satix    fidoi      deiiueps  vcrbiiin  fidci  crcsccb.it,  ct  inultip!ic.ib.»lur 
reguiis    confulaiis,    in   Ariaiix  hxrcsis    devencris  £)  iQ  <lies ;  ila  ui  nniversa  nibis  facies  Ia;l:or  viJere- 


praviiatem;  imo  per  muliiplicium  erroruin  versu- 
tias  el  ducas  ipse  alios,  ct  ab  ali.s  dcdiicaris.  i  Ad 
L.i  c,  illc  de  profiindo  suspiraiis  :  lii  se  non  esse 
Liijusiiiodi,  esi  priina  fronte  mcnlitMs.  Et  rcquisi- 
lus  an  boc  juramenlo  probarct,  simplici    asscriioni 


liir.  qiix   in  candorcm  luiid.v  virlulis  cic  lc;;Cbris 
evadcbal  errnris. 

Iiiicrea  Pcirus  ad  sc  revcr.sus,  ci,  honiino  rcspi- 
cieine,  (ompiincuis,  cum  se  digiiuni  pcnilus  laiii 
prxsenli  iiiorlc  ocrncrel  qiium  fuiiira,  missis  nie- 


Bux  lanquam  viri  nobilis  ct  illuslris  credi  oporicre      dialoribiis  multis   satisfaclionis  qn.X'rit  adilus,  ct 


conleiidil. 

Cxleruin,  cum  in  exigendo  juramcnlo  univcrsi 
[>&riler  inslaremus,  proniisiicoiiiiniio  se  juralurum, 
ne  io  boc  ipso  dcprelieii<lerciur  !)a:reticu3,  si  Jiixia 
quud  coQSiieliido  crroris  iHius  oblinuil,  vil;iiidi  ju- 
raiiienli  exisleret  obstinaliis.  Mox  igitur  sancloriiiii 
rcliquix  honorabililer  clTernnlur,  cuin  laiii  solcmni 
reverenlia  ei  devoiione  iusccpije,  nt  cl  fidclis  popn- 


convcrsionis  pollicelur  aflecium,  ut  pobsit  in  fni- 
gciii  vii;e  melioris  ab  imminenlis  niorlis  iniorilii 
liberari.  Ycnit ,  recipitiir,  ei  in  conspeclu  si^^lilur 
popiili  circumbtanlis,  nudo  quideni  corpore,  vcler.s 
oviieiis  p(;rlidi.X'  praviialem.  Ilii  se  coraiii  oinnibus 
Jixrclicuin  recognosccns,  ibi  dedil  iManiis  fidei , 
ibi  3]>rciiiiiili"avii  errori ,  pixslilo  coram  oiiiiiibus 
maiiu   ('Pixlora  juramcmo,    -i  ii.niv,  lidcinssuiibus 


130  HENUICI  S.  R 

lain  comilc  ipso  qu:»m  mullis  prTcipuis  dc  conci- 
vibus  sois.  qiiod  aJ  orvne  manililum  doniini  leg^ti 
f>e  aubdercl,  et  jussionem  ejuA  iu  oinnilius  adiin- 
plercl.  Tiinc  iiMllctum  esl  popiilo,  ul  onines  pariiir 
ad  ecciesiam  sflur.li  Salurnini  dic  allcra  convcni- 
rcni,  audiluri  cl  visuri  soicmiiiicr  quani  pocni- 
(enlix  forinam  Pelrug  ille  susciperct  obscrvandain. 

Oinncs  ergo  soqnetUi  die,  «i  fuerant  pnrmoiuli, 
conveaerunl ;  tuiUa  utique  mullitudo,  tain  ft  equens, 
ul  vix  remancrel  secus  ipsa  aitaris  coriiua  locus  va- 
cuus,  qul  domlno  lcgato  missx  soicmnia  celcbranii 
siue  compressione  nimia  prxberetur.  Ei  ecce,  co- 
rain  illa  muUiludine  mtilia  nimis,  Petrusille  jaui 
nosler  per  ipsas  ecclesix  valvas  nudus  el  discalcea- 
lus  .'iddurilur,  ('.Tdeniilms  ciim  h;nc  iiidc  episcopo 
Tolosaijo,  ctabltaie  Sancli  S.iliiriiini,  donecad  pedes 
lcgati  in  ipsis  ailaris  gradibiis  se  prostcrnerel.  Ibi 
in  facie  Ecclesix  eccU-siasiicis  reconcilialus  est  sa- 
CMmenlis;  abjurala  omr.i  bxresi,  el  baereticis  ana- 
tlicnializatis  .ib  eo.  Mox  autom  posscssionibus  ejiis 
publicati-  univcisalilcr  ol  proscriptis,  poenilenlia  illi 
tniis  iojiiogilur,  qtiod  inrra  quadragiii;adics  a  pairia 
8U&  exstiialiirus  a!>scedercl,  in  scrvilio  pniiperum 
Uicrosolymis  iricnnio  moralurus.  Inlerim  vero  sin- 
gulis  diebsih  Bomiiiicis  ecclesias  Tolosanae  uibis  nu 
dus  et  discniccatus  cum  di&ciplinalibus  virgis  jtissiifi 
esl  circuirc,  ccclcsiarum  bona  qux  absiulerat  rcd- 
dere,  «suras  omnes  quas  acceperat  resiiiusre,  damn:i 
pauperuiu  quos  alRixeral  resan  irc  ,  el  castrum 
qtiocldani  suinn,  qiio  I  Ijxreticorum  coiiveuiicolis 
piofanaral,  nb  ipsis  fuiidamenlis  everlere.  Deus 
loiie,  quot  lacrymas  bnilia  sancla  profudit !  quas 
£raiiarum  acliones  et  iaudes  populus  jubiians  cl 
devotiis  coelestibus  choris  ingessit !  cum  de  cavcrna 
pertidiae  lalpa  lalis  educiiur,  et  in  Israeliiicam  oveiu 
lupus  r.^ipacissimus  reforinalur. 

(N)$t  liaic  illo  diiiiisso,  doininus  Ic(;uius  ad  alios 
luaijus  inioit,  cxaminainrus  ulique  iilos,  quos  in 
magno  nuinero  vel  suspicio  publica.  vcl  accusatio 
privala  noiavcrat.  Nos  auiciu  vi\  taudem  exlort.! 
cum  lacryaiis  liceniia  revcrienui,  pro  eo  quod  iii- 
slantia  capituii  iiostri  jani  rcdilus  exigebat  :  peiila 
licciilia  sub  ca  ;iobis  esl  cxceplione  conccssa,  ul 
Albieiiseui  diceccsiin  iiitraremus,  commoniiiiri  prin'- 
cipem  lerraa,  Uogerum  sciiicel  Bilerrenseni,  ui  Al- 
beubem  cpiscopum,  quem  .«ub  custodia  baerclicorum 


B 


E.  CAItmNALlS  3iO 

\  iii  vinculis  tcncbnl,  absolverel,  el  uii|\erbam  terrani 
suam  juxta  doniini  Irg  ti  prTreplum  eliminatii 
Imrclicis  emund.irci.  Itigrcdicnt  hus  ergo  nobis  una 
ciim  supradiclo  natlioni'-nBi  rpiscopo  li  am  penU- 
tissimam  regio:ieni,  qux  vclul  lotiiis  sentina  mali- 
tix  totam  in  se  colluvioncm  bxre-.is  illuc  defluentit 
exccpil :  prxdictus  Rogerus  in  uliimos  el  inacce&si- 
biles  terrae  sux  fines  alisceftsit,  tain  inab  conscieo- 
lia  profugiis,  qiiam  causae  «ux  inerilo  despentus. 
Oderat  enim  lutncn  vcrilaiis  aclor  raaliti:!.',  nec  &u- 
stinere  poler.it  noslrx  cullocutionis  accessum,  qui 
tolus  recesseral  in  opera  lenebrarum.  Pervenimiu 
lamen  ad  quoJdam  niuniiissiroufn  caslrum  ejus, 
quod  proprie  ac  singubriier  ca&tri  numin»;  iiicobe 
nuncupabant.  Ibi  babitabat  uxor  ejus  cum  militia 
magna,  et  familia  mulia  nimis.  Otnncs  ferc  liabita- 
lor^s  illius  castri,  tel  baeretici,  vcl  hacreiir^rurn 
coniplices  erant,  licet  sola  Doinini  Tirtute  repressi, 
nilii!  coiilra  fidem  quam  prxdicabamns  prxsumercnl 
vcl  niuiire.  Qiiamvis  cnim  esscmus  <'l  nr.s  in  ma- 
iiibns  ipsorum  positi,  et  velul  iiilra  quosdam  polen- 
lix  cornpliccs  hrcrclica  LMidiquc  niuliitiidine  circum- 
venti ,  verbum  tumen  Doinini  iion  ernl  ailigatum, 
quin  eos  coniiuuis  iiivcciionibus  ei  incrcpaiioaibut 
feriremus. 

Cumque  videremus  quod  niliil  oninino  praesiime- 
rent  respondeie,  judicavimiis  prawlicturn  Rogerum 
prodiiorera,  hxreticum,  et  de  violaia  pace  episcopi 
ei  seciiriiale  peijunini,  euni  tanquam  publica  ex- 

Q  comrnunicaiione  damnaiutn,  cx  parte  doaiini  legait 
et  pr.xdiclorum  regnm  in  prxseniia  conjugis  mili- 
tumqne  suorum  confidenter  iii  Cbristi  noinine  diffi- 
daules.  Ecce  ainodo  satis  npparcl  qiiani  grande  cl 
evidens  ostium  pnlul  priacipiltus  Christianis  ,  tit 
Cliristi  ulciscantur  injurias,  ponantqiie  deserluiu 
illuJ  quasi  liortuni  Doinini,  ci  sotiludinem  ejus  iii 
dclicias  paradisi.  Ne  aulciii  vei  paruin,  vel  nihil 
contra  illos  posse  causentur,  sciaiii  omnes  gcnera- 
leiti  fuissc  iii  urbc  Toiosan.i  sentenliain,  quoil  si 
visilatio  isia  fuisset  adhuc  Iriciinio  rctanlaia,  vix 
invenirclur  in  ea  qui  nomen  Christi  ampiiiis  invo- 
caiei.  Super  i):cc  auiem  oiiiiiia  praedictus  conies 
sancli  .^^.gidii  coram  populo  civiiatis  prxstitu  jura- 
ineiiic  iirmavii,  qtioJ  amodo  nec  prcce  ncc  prctio 

D  favcbii  haereiic.s  nec  eos  in  icrra  sua  uliefius  sii- 
slinebil  (2). 


(2)  Hacienits  episiola  seu  Deelamalio  Uenrici, 
VAaTcetnilii  nbbaiis  ,  liislorica  ;  cui  ad  pleniorem 
liiftoria;  mliliam,  exliHeris  Peiri  cardinalis  el  leyali 
iaticite  sedit,  quas  referunl  llaronius  el  alii,  (iu(k 
sequuntur  o.ddere  vi&v.m  fuil,  t  Mos  ilaqiie  isidulgen- 
tiain  th  toncessam  {  quamvis  a  prsefato  coiiiiie 
Toiosftuo,  ct  altts  r.obilibiis  viris,  sicut  dixiniMs, 
i-nr.  exier;«l  ediciuin,  ul  ile  lerris  coiuiii  del>cr<  nt 
cxpelli),  raia«!  babcnlcs;  eodcni  Piciaviensi  cpi- 
scopo,  et  prajdiciocomiic  Tolosano,  el  aliis  cleric:.s,. 
laicis  quasi  treceiitis,  in  ecclesia  beali  Siesihani 
nobiscuin  p.irilcr  cungrcgalis,  iitis  injunximus,  ul 
kdeiu  suaui  tiobiti  expiinerent,  et  ad  caihotica^  lidei 
verilaleii)  redeiintcs,  infamiam,  quam  et  tota  lcf  ru, 
el  i|>si  per  daniiiaLiiiem  pneJicalioiieni  incurrcrniil, 


pcr  balitlirerani  coi»ressioftem  verae  fidci  removerenl. 
ipsi  vero  ihie;  nli.i  vcrlxi,  qnae  liinc  iiide  proces- 
serutit,  cliart&ni  i|iiaindain,  in  qua  fidei  siix  arii» 
ciilos  conbcripseiani,  in  medium  proiuJerunl,  ct 
catn,  sicul  proli.iius  .'^cripia  fueral,  perlegerunl. 
I.'!  qiia  cuni  yerha  qiixdaiis  (lcpreheiidi^scnitis,  qtiae 
ci  sii.specla  videl).tiitur  exis!e.«-e,  et  nisi  pleiiius 
exponfcien(ur,  hacresi:!!,  (|itain  pr»ilicavcijiil,  jk)&- 
sciit  Vciaie  ;  q!i:tS!ViitHiS  iil  ialiiiis  vctbis  rcspoii- 
•Jciilcs,  auam  fidein  dtfciidcrenl,  ttnii  ijoi.i  lin^iia 
eorun!  i;Of)  eral  rioliis  s.i-is  iioi.'» ;  limi  quiu  Evaii- 
geliu  tt  Rpistol:e  i|ii!l>iiK  (aiiiiiiiiniudo  lideni  sumiii 
(Oiiliruiarc  voicltaiil,  l..aiiiid  eioquio  nOMiinliir  esse 
s«ripia.  CiMiiGiie  id  faccre  iioii  auilereitl,  uliiuo 
qui  liiij',uaiii    Laliiiaiii   pcuitns  igiiorabanl,  sicul  tu 


XXX. 


nUutia  iltnrici  Mbanensis  episcopi ,  et  aroHolicce 
tedii    leqnli,    lala   auno  1I8S   mherfus  ahbate'n 
S.  Severi   in  graiintr.  Buidig<ilensis  mi  nasteni  S. 
Crucis,  in  qua  plurium  jit  mentio  eonriliorum. 
liRTE.N.  Ann>l.   Collect.  «.  VII.  col.  87.  t\  anliivis 

S.  Cnicis  niir-.l  ga  f  nsis  ) 
Henricls  Dei  gralia   Albaiieiisis  opiscopus    apo- 


EPISTOI^.  2a 

A  sioIicT  seilis  l<  galiis.  ilileclis  in  riiiislo  filiis  Ar- 
NAi  no  ;«l»l)nii  01  fi  alrihus  S.mciK  Oii<  is  Biirde- 
gaionsi«,  salnlem  ci  sinccrtc  diloclionis  alTccliini. 

Caiisani  qnx  inlor  vos  cl  aWbalera  Sancii  Sevcri, 
ejiisque  monaslorinm,  snpor  ecclfsiam  sanctac  Ma- 
lia*  (le  Solaco  verlebalur,  ilomlnus  Alesandcr  p.ipa 
iiTiiiis  sub  ccrta  forma  iiobis  comnilsit,  appellaiione 


laiii 

<|UC 
i:iill 
>liis 


rliis  Mniiis  illormn  app.>riiil.  qMi  ciim  lal  no  voHcl 
i|ui,  vi)L  duo  \erba  jnnjroro  potiii»,  oi  oninino 
fecii ;  nocosse  ftiil  nofi  iliis  conde«contlore.  ol  do 
elesi.islicis  saoranioniis  iTopl^T  inip.Tilinin  illo- 
m,  qiianivis  salis  esset  absunlnin,  vulgjuvm  ba- 
:re  sernionem. 

t  llii  oreci  diio  csse  principia  donoganles,  publioc 
ram  iioliis.  el  pr.ediclis  viris  coiifrssi  snnl,  cl 
m  ler  a<se'iiiTiinl  qnod  iintis  Dins  aUissinvis 
iinia  visibiiia  et  invisibilia  coiididissei;  qiiiMl 
Scrijilnris ,  sicnt  VfTnni  osi  ,  ovangelicis 
aimsiolicis  ooniprnbaiianl.  (lonfossil  suiil 
qnod  sacerdos  iiosiiT,  boiius  sive  inalns, 
vil  iiijnsius,  ci  lalis  e  iain,  «|iiom  adulloriim 
•\  alias  crimiiKisiim  indiibilanler  es«e  scirenl, 
iipns  ol  Ban-uinein  C.lirisii  possol  conliccre  :  oi 
■r  iiiinisterinm  biiJHsmodi  >arer<Ioiis  ,  el  vir- 
irni  ilivinoriim  vei  birnm ,  qn.nc  a  Domiiio  pro- 
l.i  siinl,  pani.s  el  viiinm  in  corpns  el  sangniiiem 
irisli  vere  Iranssnbstanliantnr.  Asserunt  qnoqnc 
lod  parvuii  vcl  adulti,  nostro  baplismate  bapli- 
li,  salv.intnr;  et  iinlliis  si:ie  codom  baplismo 
•lcslsalvari  :  oninino  iiif'oianles  se  alind  baptisma, 
il  maniis  iinposilioncm,  siciil  cis  iirpoiiebalnr, 
iliore.  Aniimaverimt  iiibiloniinus  qnod  et  Tjr  cl 
iilier  iiiJlriiiionio  copulati,  si  aiiud  pcocatiini  iion 
ipodial,  li<  ''l  r.iriialiUT  alici  allori  ilcbiliim  timI- 
II.  propier  boiiiim  iiiairiinnnii  escnsati  salvanlnr, 
propler  boc  iiuiii|nain  <lamnantiir.  Arcbiepisco- 
>s  prvterea,  et  cpiscopos,  presbyteros,  nionatboii, 
iiioniios  cl  ore.nitas,  IVmplaiios  cl  llospiialarios 
liim.ivorniil  csse  salvandos.  Dignum  quoqne  cl 
sinin  essc  dicobant,  ul  ecclesias  iii  bonoie  Dei 
que  sanclorum  lunilalas,  cum  siiinnia  devolione 
s:lanu's  ailirciii,  cl  saLerdotibiis,  ot  aliis  earum 
iniNlris  bonorem  ct  reverontiam  exbibeiiics,  pri- 
itias,  el  dccinias  eis  (Jeberciit  solvcre,  ei  de  oin- 
bns  paiocbiabbus  devote  ei  fideliler  respondere. 
leetiiosyiias  eliain,  tam  ecclcsiis,  quain  pauperi- 
is,  nec  non  cl  omni  pelciiii  esso  tribucndas,  inter 
rliia  laud.»bililerasserebal.  Hajc  oiiinia  licotprius 
lerenturjiegasse.jnxia  nogirumsanutn  intelleclum 
!  inielligere,  ass- rebanl. 

(  rosi.piani  auiem  ila  a  nobis  examinaii  [fiie.unt, 
,  ea,  qn;i;  diximus,  spontanea  volunlaie  confeSii 
lOl.ecclesiain  beati  Jacobi  intravimns,  ubi  iiol)i- 
:iun  ini.umcra  populi  muliilu.lo,  qux  se  qnasi  ad 
)ecianduiii  preparabal,  co.ivenil  :  e' confessionem 
Jei  eoruni,  (|na>  iii  prxdicta  cbarlula  conscripla 
lerani,  vnlgari  seniioite  amlivil.  l'orro ,  cum  a 
ohis,  et  oiiini  populo,  qui  ibidem  conveneral,  in 
iniii  patieiilia,  ei  sine  luuiullu  aliquo  fnisseul  atJ- 
ili,  ci  ipsi  spoiiic  liiieni  dicendi  fecissent,  quia 
il>osiiio  sit;c  litlei  salis  laudabilis  «l  calholica  vi- 
ebainr;  ilcrumab  eis,  ambente  univetso  po^ulo, 
uxsivinius,  sicor.le  crcderciilquoJ  ore  fueraiil  con- 
;ssi ;  el  si  aliquamlo  iii  cuiilrarinm,  sioui  cis 
xpius  iiiipositnin  fucral,  prxdicassent.  Illis  vero 
espondeiitibus  se  iia  credere;  et  niliilominiis  ne- 
aiiiibus  se  uinpiam  aiiter  pix'.iicasse  ,  noliilis  vir 
onies  Tolusanus,  et  iiinlli  a.'ii  clerici  et  laici,  qui 
os  audieraiil  aliier  piaeilicanies,  vehementi  ailmi- 
aiioiie  cominuli,  et  Clirisiianx  lidci  itlo  snccensi 
urrexerunl,  ei  cos  plane  io  capul  suuin  nicnliios 
uissc  mantfcstins  cotivicernnt.  Quidam  enim  coii- 
tanter  pruposuernnl  se  a  qnibiisdain  illonini  au- 
lisse  (luod  duu  dii   ex>sierciii,  alicr  bunus,  cl  alicr 


inalns  ;  honn<;,  qni  invisibilia  t.inliim,  of  o.t,  qiiaj 
mnlari  anl  oorrnmpi  non  possnnt,  fenssot  ;  malns, 
qiii  «a^lum,  terram,  bomiiiom  ol  alia  visibilia  con- 
didissel.  Alii  a(brmaveni;)l  se  iii  illornm  pr;r(!ioa- 
lioiio  andisso  corpns  Clirisli  non  ronfioi  per  ini- 
nistoiiiim  saoonlotis  indicni.  aiil  aliipiihus  crinn- 
nibiis  irrotiti.  Miilli  simililcr  (cstalisiinl  oos  prorsn» 
negnntos  andissc  viriim  cnin  iiNore  sahari,  si  aller 
attori  dobilum  roddal.  Alii    in   faciem  iltis   nrmiler 

K  opponobanl,  qnod  .ib  ipsis  amlissont  ,  liaptismiim 
parvnlis  non  prodcssc,  et  ;>lias  qnampliires  oonir» 
Doum  et  sanoiam  Ecclesiam,  et  cnllioliram  fidom 
blaspliomias  protnlisse  qiins  pro  abominabili  caruni 
onormitaic  taoere  m.Tliiimns  qnam  rcforre. 

«  Qni.lqiiid  aiilcin  illi  in  siia  tnporiori  confes- 
siono,  qit;e  6atis  videliaiur  Mirticcre  ad  satnloin,  si 
iia  ronlc  cro<lorenl  ad  jnsiitiani,  cl  in  conlc,  el 
oor<Ie  dixorint,  sictii  linininos  lorlae  montis,  ot  in- 
lontionis  oldi'|u.Te;  landem  h:cresim  nolnerimt  rc« 
linqnoto, nbi  crassnni  el  sopilnm  iniellectnm  cornin 
aliciijns  aticlorilalis  stiperficie  videbaiur  juvare, 
oocasiono  vcrbi  illins,  qnod  Dominns  in  ovaiitjolio 
(lixissc  legiliir  :  NoHle  omnino  jurare;  et  sil  scrmo 
vesler,  esi,  csl;  non,  non  (Maitlt.  v  ;  Jac.  \),  dioonles 
sc  non  dohere  jitrare,  cum  ipse  Dominus  sapc  jir- 
rassc  lojiatnr,  siont  soriplnm  esl  :  Jnravit  Doniinux 
(/'jfl/.  cix),  eic,  Et  .ilihi  :  Per  meinciii^sum  jurnvi, 
tliiit  Dominus   {Genes.  xxiil;  et   Aposloius  :  Oinni: 

Q  coniroversi(v  (inis  esi  juramenium  {llebr.  \i).  El 
ntnlla  in  bnnc  moiliim  in  diviiiis  Scripliiris  legcn- 
libus  se«;e  ofToriint  el  occnrnint,  qnibns  propler  illo- 
nim  infirmitatem,  qnibus  aliqnid  suademns,  jiirare 
pcrmiiiimiir.  Caeteruni  ipsi,  tanquam  vlri  idiol;c, 
non  inielligenlcsScriplnras,  in  la'|ueum  qiiem  abs- 
condcrani  oocidertiiit.  Qiia,  oum  prins  jnrameitluin, 
taiiiinani  rcm  exsecrabilom  el  a  Do.mino  probibi- 
lani,  abliorrerent,  in  ipsa  coiifessionis  sua;  charta 
jnrasse  convicti  sunt,  ciiin  dixeriiil  :  In  veritate, 
qiiJB  Dens  est,  ita  crediiniis,  ol  dioimiis,  quo;l  li;ec 
est  fides  nostra  ;  noscieiites  (piod  veritaiem  et  ver- 
bnm  Dci  in  testimo;:iii:ii  vora?  asserlioiiisaddiiccro, 
proeul  dubio  sil  jiiraio,  sicul  de  Aposlolo  legimns, 
cnm  dixit  :  lloc  enim  vobis  dicimus  iii  verbo  Dei 
(/  Thessal.  iv).  Ei  alibi :  Teslisett  mihi  beus{liom.  i). 
El  alia  similia  comproliant,  qux  ab  illis,i|ni  divinas 
Scriplnras  intelligunt,  et  lcgerunt,  possunt  facilius 
inveniri. 

jv  f  Ciim  aiiiom  a  multis  ei  suflieicnlibns  tesiibus 
riiissent  convicti,  el  adbiic  niulli  se  ad  ferenduni 
contra  eos  tcslimonium  prxpaiarent;  qnia  Ecclrsia 
consucvii  redeiinlibns  misoricordi;c  gremium  iion 
negarc,  eos  diligentitis  monnimus,  iitomni  h.xretic.'* 
pravitato  deposita,  ad  fiitei  iinitaiem  i-edirent:el 
qnia  a  Doiiiino  papa .  el  vcneiabilibns  fralribns 
iioslris  Uiiiiricensi  cl  N.iibononsi  arcbiepiscopis,  nl 
a  Totosano  episcopo,  ei  a  iiobis  ipsis  propicr  per- 
ViTsani  pijedieatioiicm  fl  scct.nii  oxeommuntcati 
fner;int,  ad  nos  .jnxta  furniam  Ecrlesiie  reconci- 
I  anili  voiiiient.  Qiiod  cuiii  illi  in  areiim  pravuni 
convorsi,  01  mente  perJita  induraii  faeere  reciisa- 
rcni  ;  nos  iii  coiiS|>eclu  lolius  popnli,  qni  jugilcr 
accl.iinabal,  et  in  eos  mulla  iminaniiate  fremobal, 
cus  ileniin  accensis  candelis,  uiia  cuni  prjeJii  tu 
fictavionsi  episeopo,  ol  aliis  reliijiOsis  viris,  i|iii 
nobis  in  omiiibns  asliicrmil,  excomnionic.ilos  an- 
iiuniiavimus,  ei  ipsos  cuin  suo  auciorr  diabolo  C04 
demiiivimus.» 


243  IIl' NniCI  S.  R.  E.  CAnOlNAf.lS  tli 

riMiiol.'»,  lorniiii.'iiMl:im.  Nos  ilcjiir;  rii.-iiidaliini  :ipo-  A  pacc   iiossidercf,  a  nionaclii»  S.'»nclae  Crucls  Bur- 

(lcg.ilcnsis  exindo  pt-r  violcnlianri  fiicninlexpulsi,  el 


Klolicuin  cxseqiii  polcnlcs,  parltvii  utraiiif|iic  aiilc 
iinslrain  pra'sriili:iin  convoc.ivinins  «liein  in  oclavis 
Nalivilalis  8.  Joaiinis  assignant(;s.  Ad  q:i.'un  difni 
ciiin  lu,  diicdc  fili  abh.-is  SanclxCrucis,  adcastnjin 
Dcscura,  quod  in  Albiijiensi  cpisropalu  est,  hiI 
noslram  prxscnliam  paralus  ei  inslructiis  vcncris, 
al)i)as  S.  Scvcri  iicc  vcnil,  ncc  rcsponsalis  pro  co 
:nil  proni6naslcriosuo  conip.iruit,  qtii  cansam  vellit 
siil)irc,  licct  ipsiiis  anciorcs  esscnt ,  ct  caus.ini 
canideiti  coram  Uoniaiio  pontificc  siiseitnssenl.  Ta- 
inen  .'«.bbas  de  .Mlopontc  cl  diio  elcrici  sine  lilicris 
nbbalis  vel  capitiili  vcnernnl,  qiii  dicenies  se  ab 
:ibbale  S.  Scvcri  iransniissos,  nllcgavenint  eum 
gruvi  sogriliiilinc  dcteniiiiii,  qnarc  aJ  diem  assigna- 


snpcrca.lcm  o\|)iil«ione  coram  Ilomanis  poiiliflcibits 
cl  in  Kjiiodis  iniilus  leccr^nl  proclamaiioues,  cl 
iii  jns  lir.errc  fuer.iiil  contcstali.  Qiiare  posseskio- 
iicni  ejiisdcm  ecclesix  sibi  restitui  poslnlaveniiil. 
Ad  quod  per  advocttos  luos  respor»dens,  lam  fio- 
lciitiani  <^|uam  i:xpnKionctn,  et  procbmaliones,  et 
lilis  conicstationes  conslaiitcr  negasti ;  sed  eccle- 
siam  de  Solaco  monastcrio  Sanct<e  Crucis  per 
Amatum  quondam  Oiorensem  el  iliigoiiem  Diensem 
Cfiiscopos,  tunc  aposlolific  scdis  legalos,  in  conci  ■ 
lio  quoii  Burdegalce  ci  lebraverunl,  cl  poslrnodum 
per  papam  Pasclialem  libi  adjuilicaiam  fuisse,  as- 
scverasii.   Quarnm  seiileniiarnm  mtmimer.la    pr;e 


inm  non  venisset.  Vcrum    ndcm  super   his  nobis  ^  inanibus  dixisti  liabere.  Addidisii  etiam,  t^nod  post 


iiullani  feccriinl.  Ei  licet  lu,  Snncix  Crucis  abbas, 
pcr  advocatos  tuos  cxpcnsns  libi  adjudicari  propter 
dcfecluin  adversx  partis,  insianier  posliilarcs  ; 
lamen  tam  qnxsiioiiem  expensanim,  quam  lotain 
«ausaoi  duxiiniis  proteiandam  ;  dicm  utriqne  parii 
pcreinptoriam  assignantes  ociavam  Nativiialis  S. 
Maria:.  Ad  quam  dicm  apud  Aniciiim,  nd  nos  hi 
iiiliiioininus  paratus,  el  insiructus  lesiibus  ci  in- 
hirumeiitis ,  cum  niniin  difliculiatc  laborum  ei 
•  xpensarnm  venisii,  noc  pars  S.  Sevcri  venil,  nec 
lesponsaiis  apparuil,  qui  pro  co  vci  saltiin  causnui 
:ibsenlix  allegarci.  Sed  cuin  le  per  plures  dies  de- 
tcnuissemus,  adveisnrios  iiios  exspcciantes,  ra- 
Joncs  ct  allegaiiones  luas,  tnm  super  causa  priii- 
cipali  quam  snper  quxstione  expensarum,  per 
:»dvacalos  luos  proponcns,  ut  dilTinitivam  de  om- 
nibus  darcinus  senieniiam,  inslaiiier  p4)sinlusii. 
iNos  vcro  cum  venerabilibus  fralribus  nostris  Picla- 
\;cnsi,  Aniciensi,  Magalonensi  et  Lodovensi  epi- 
j»  opis,  :iliisqno  personis  in  utroque  jurc  pcritis, 
ipi:e  nobis  as&istebaiit,  consilio  liabito  abbalem  et 
in  >nastcriuin  Sancii  Sevcri  tibi  condeinnavimus  in 
tNpcnsas  qnas  letibti  pro  causa  ad  eumilem  ler- 
niinum  piosequciida.  Ei  licei  major  pars  asscsso- 
rnm  nosuoruin  in  eo  convenirci,  quod  loiam  cau- 
sam  dillinirentus,  qnia  dicm  peremploriani  nssigna- 
\eianius.  Et  quia  pars  Saiicti  Severi,  quae  luonasie- 
rium  Saiicluj  Oncis  trnxeral  in  causain,  coiitun.a- 


ipsas  scDlenlias,  non  solnin  per  i(u;4dragiiila  auuM 
ecclesia  Sancisp  Marix  de  Soiaco  a  iiiunasierio 
SaiiUJC  Crucis  in  pacc  possessa  ftierat  ei  obtenia, 
sed  ulira  qiiam  boininuni  nieinoria  exstarct.  Scd 
anie  omnia  volcbas  tibi  restitui  cxpensas,  quas  libi 
apud  Aniciuni  adjiidicavcrnmns. 

Cuinque  super  liis  liinc  inde  diu  dispulaium  fuis- 
sct,  el  propter  muluas  Miflriationcs  de  facto  iiobis 
niinime  conslarcl;  prxcepimus  irtrique  parti  et 
icsies  suos  produceret  ad  suain  Mitentioncm  pro- 
bandam.  Lbi  abbas  Sancli  Severi  quatuor  tesles 
produxit,  ei  (u  conseqnentcr  qnaniplures.  Quibiis 
productis,  abbas  Sancli  Scveri  pro  aliis  lesiibos 
produceu(!is  inducias  poslulavit,  allegans  per  n:a- 
chiiiaiionem  el  metum  abbaiis  San<  tx  Crucis  tes^es 
suos  sibi  fiiisse  subductos.  Sed  quamvis  lioc,  tu, 
abbas  Sanctx  Crucis,  conslnnler  negares,  alU-gans 
qiiod  post  duos  dies  pcrempiorios  sibi  assignaioi 
inducise  ulierius  non  esscni  dandx;  tamen  aliuni 
diem  peremplorium  assignavimus,  leriiam  dieia 
post  Epiplianiam,  iia  qnod  tunc  ad  sentenliani  plc- 
narie  hinc  inde  venirclis  instrucii.  Ad  eanulein 
diem  cuin  ambx  parlcs  ad  noslram  prxseniiain 
Sanlonas  venisselis,  pars  abbalis  S.  Severi  pratdi- 
ciain  subduclionem  leslinin  a  te,  abbns  SaactSB 
Ciucis,  silii  factam  conslanler  ilerato  alicgsvit; 
super  hoc  monacbnin  quemdam  et  duos  servientes 
suos   lesics  prodtixit,   quibiis  prxsliio  juramenio 


ciler  absens  videb.iiiir,  cnm  nec  respoiisalis   ejus  D  recepiis  et  diligenicr  exaininaiis,    cnm  de    facto 


absenlinm  cxcusans ,  appaicrct ;  lamen  eanidom 
partem  uiansuelius  poriantes,  aliain  dicm  perein- 
ploriam  assignavimus  in  oclnvis  Kalendarnin  Dc- 
vcmbri.s,  credcnies  quod  in  eadem  lerra  luiic  esse- 
i;»ns,  el  ibi  pleniu.>.  i\c  caiisa  nobis  possel  riq«<;re. 
Saiie  ad  cam  diciri  apnd  Yasalum,  ubi  vcncrabiles 
fiatres  nosiri  Auxitanus   archieplscopus  et  suffra- 


minime  conveiiirent,  ei  viles  ei  snspecii  esseui» 
nnllam  nobis  in  liac  parte  lidem  fecerunt.  Veruni, 
licel  tu  et  advocati  tui  attesiaiiones  publicari  et 
scnlentiam  dari  postularetis,  et  consiliuin  nostro- 
ruin  rsset  assessorum,  quod  id  ageremus;  lamea 
sacramento  in  charla  monachornm  maiiu  ab  abbaie 
Sancti  Severi  ad  ipsius  oblationcm  suscepio,  quod 


g.-.nei  sui,  et  prxlati  ejusdem  provincix  ad  conci-      dilationem,  prout  videbatur,  maliiiose  non  requi- 

iinin   quod   ibi   celebravimus  convenerant  :  nmb»; 

partes  cornm   nobis  prxscntes   fuistis.    Et    ab1)as 

b;)ncti  Scvcri  pro  se  ci  monaslcrio  suo  cansatn  per 

advocatos  suos  niovens,  asseruit,  quod  olim  cuin 

itionasicrium  Sancti  Severi  per  priorem  ct  nionn- 

chos  fiuos  ccclesiam  Snnclx  MariiC  de  Solnco  iii 


reret,  atque  ad  diem  qiiani  sibi  assignaremus,  siae 
subterfugio  de  causa  ipsa  sententiam  noslram  re- 
ciperet,  et  qnod  eam  observarel  ac  faccret  a  fra- 
irihus  suis  inviolabiliter  observarl ;  ad  convince»- 
dnin  omnem  malitiam,  quartuni  dieih  perempto- 
rium  ,  'lerliam  seqncnlis   Qnadrasjcsima;   Couuiu- 


Wi>  EPISTOI..£.  2i6 

cain  ci  assignavimus,  el  tesJos  qiios  sibi  subtracios  A  se  ipsmu  noii  aiii|iliiis  iiivasuriiin.  El  qno  I  iilcmpapa 


asserebat.  sub  excommunicaliotiis  poena  per  lillrr:is 
Djslras  dislridc  commoniiintns,  ut  siiper  caiisa  ca- 
dem  perhilteronl  tcsiiinoninm  veiilali. 

Ll  interim  personis  ab  ipsis  partibns  electis,  le- 
blium  ipsorum  roinmisiinus  rcccplioncm.  Termino 
ki  |uiJem  assi<;nato,  ainbae  paries  ad  noslram  prx- 
seniiau)  spud  Leinovicas,  ntii  conciliuin  tle  pnchitis 
liiluriceDsis  el  nunlcgnlensis  provincianim  coli-bra  • 
vinius,  insinicli  accessisiis,  et  tres  lcsies  jnraios 
abbas  Sanili  Scvcri  prodwxit.  Qnibus  reccplis  el 
etamiuatis,  dc  assensu  uirius/]no  pnrlis  publicavimus 
alleslttioiics;  cnniqucalleslaliones  ipsaspartes  con- 
scripsisscnt,et  snpcreisdiudispnlassent.  parsSancti 
Scvcri  |M)slulavit;«iias  ilcrum  iiuincias  sibi  dari.  ad 


Alexnndcr  prxfalum  Arnaldnm  abbaleni  Sanct» 
Cnicis,  de  cadcm  ccclesia  sanct;c  Mariae  rcinvcsii»- 
scl;  ipsi  Arnnldo  SaiictiE  Criicis  abhnti  ct  snccesso- 
ribus  snis,  aposlolica  et  concilii  fulliis  auctoritale, 
ecclesiaiii  snncl»  Mari.-e  de  Solaco  cuni  omnibus  ad 
eam  pertinenlibus  pcipetiio  jure  possidendam  ad- 
jiKlicavil,  et  cum  cxindc  reveslivil,  et  privilcginm 
s^igillu  sno  iniprcssnm  eviiule  sibi  fecil.  Purrexisli 
c  inm  nubis  privilegium  Urbani  papo:  ,  in  quo 
cadem  senlentia  expresseconrirmi;lur.  Prxsenlasti 
el  Hlind  privilegium  Pascbalis  papx,  in  qiio  manifo- 
sic  declaraiur,  quod  cum  iiiter  Snaviuin  Sancli 
Severi  abbaiem,  et  Fulconem  Sanctx  Crucls  abba- 
teni  siipcr  eadem  ecclesia  sancix  Marix  de  Solaco, 


R 

|iro.luccndoslcsiesde  interrupiione  qnieioe  cl  longis-      ''^  Lateranensi  palatio  ilerato  quereia  fuisset  adve- 


muic  f»09sess!0iiis,  quam  de  prxdicia  ecclesia  de 
Sidaco  pars  Sanclx  Crncis  pcr  miilios  lestes  sc  !)»• 
luiosc  vidcbalur  probasse.  Ad  quod  advocali  ini, 
abbjs  S.mctjc  Cmcis,  respondemm,  quod  nulla  pe- 
iiilLS  dilaiio  forel  indc  ulicrius  concedcnda,  cum 
jaiii  qiiatuor  pcrempiorias  dilaliones,  prxicr  oinnein 
juris  formam,  pixsertim  cum  abbas  cl  fralres  San- 
c!i  Severi  a<  torcs  csscnt,  cis  concessissemus,  et 
\iolcnlam  expnisionem,  et  secntani  possessionis  iii- 
tcrrnplioncm  iiilcr  primos  lilis  "ongressns  fuissent 
contcstali,  ei  siipcr  violcnlia  et  inlerrupiione  lestes, 
qnorum  allestakiones  crant  pnblicaix,  producti  es- 
seiit  el  exaniiiiali.  Kl  eliani  oonira  tcsles  abbalis 
Saiicli  Scveri  addidcrunt,  scilicel  qnia  qnidam  co-  f> 
lum  (le  acditii  tantnm  faclx  violcnlix  et  interrnpiio- 
nis  lesiilicaii  eranl,  non  qnod  ipsi  ficri  vidissenl. 
Alii  quidani,  qni  se  violenliam  vidisse  teslabanlnr, 
cl  vacillabani,  cl  in  alleslaiioiiibus  siiis  ita  coiilraiii 
a.l  iiivicein  eraiil,  quod  eorum   teslimonia   omnino 


cla,  et  coram  eodem  papa  diu  agiiata,  releciis  iii- 
strumciiiis  utriusque  ccclesiar,  ac  diligentius  inda- 
galis  ab  e|iiscopis  et  presbyteris  cardinalibus,  qni 
|:rxsen"cs  adcranl,  judicaium  fuisse,  prxfalam  d.fls- 
nilionom,  qnx  in  Burdegalcnsi  concilio  supra  me- 
nior.iio  facta  fuissei,  perpeiuum  debftic  robur  obii- 
nere;  alque  idum  Pascli^ilis  papa  caindcm  didiiii- 
lioncm  sna  firmans  assertionc,  scripio  apostolic^ 
saniivit  s:rpe  ialam  ecclesiani  bealx  Marix  t!e 
Solaco,  sicut  diiruiilum  fueral,  a  Sancta;  Crucis 
monaslerio  quiete  in  perpeluum  possidcri,  et  cuiitm 
scriplo  proliibuit,  no  extnnc  clamor  iiulc  atiqiiis 
audirciur.  Audilis  ilaque  uiriusqiie  pariis  raiioijbus, 
ct  allcgationibus,  et  atlestationibus,  alqiie  inslru- 
mcniis  diligeniius  inspeciis  ei  sniricicnter  inleilectis, 
el  habiia  plenaria  delibcratione  cum  venerabilibus 
fratribus  noslris  S.  Leniovicensi  episcopo,  G.  Auti- 
siodoreasi  electo,  abbate  Sancii  Martialis,  aliisque 
pluribus  personis  boneslis,  et  in  divino  et  iiumano 


reticllenda  erani  ei  conieninenda,  et  propieroa  quia      jnre  peritis.  de  commuiii  eorum  consilio,  cuin  nobls 


iii  probaiione  violeiuix  defeceranl,  non  eranl  ad- 
Uiilieiidi  ad  pr..balionem  intcrruptionis  qunm  pro- 
tcslabaiitur,  vi  dcnliaiii  quam  probare  non  potue- 
mit,  fuisse  subseciitaiii. 

Nec  iion  -\maii  qiiondam  Olorensis  opiscopi,  liinc 
apostoiicx  sedis  legali,  privilegium  cjusdeni  sigillo 
sigitatuin  iioiiis  lia.lidisii,  in  quo  conlincbaiur.  qiiod 
curam  se  ei  Hugone  Diensi  episcopo,  qui  siinilitcr 


coiistarcl  per  mulios  tcstcs  jnralos,  rontra  quosnihil 
dicebatur,  ccclcsiam  sanctx  Mari%  de  Solaco  a 
monastrio  Sanclx  Crucis,  per  prxdictain  Amati 
olim  Olorcnsis  et  Hugonis  oliiii  Diensis  episcoporum, 
cl  apostolicx  sedis  legatorum,  sentenliam  r-t  Urbani 
papx  confinnalionem,  et  Paschalispapx  decisioiiem^ 
non  solum  per  quadraginta  annos ,  sed  eliam  pcr 
septuaginta  ctplures  qtiiete  possessam  fuisse,  iieqoo 


legnlus  ci  al,  in  concilio  quod  apud  Ourdegalam  ce-  D  de  viulcnla  ejcctione,  quam  abbas  Sancli  Severi  al>- 


I 


lcbrarunt,  in  quo  Burdegalcnsis.  Auxitanns.  Tnro- 
nciisis  el  Dolcnsis  archiepiscopi  cum  sufrraganeis 
suis  residebant,  inter  Arnaldum  Trencar.li  olim  ab- 
lialem  Sanctx  Crucis,  et  Arnaldum  Saiiiii  Severi, 
snper  jam  dicu  ecclesia  sanctae  Marix  de  Solaco 
qu;«tstio  venlilala  fuil;  cl  ad  uhimum  ita  dulinila, 
qnod  cum  in  ipso  Burdegalensi  coiicilio  miiliis  tesii- 
firaiiouibus  canonicis  probatnm  fnisset  Grcgoriuin 
abbaiem  praeJecessorem  ipsins  .\rnaldi  Sancli  Se- 
veri,  Romx  corani  .\Ievandro  papa  de  injnri.i  qnani 
fiiciebat  Arnaldo  abbali  sanclx  Crncis.  de  tcclesia 
tanctxMarix  de  Solaco,  adeo  convictum  fnisse.qiiod 
ipse  «ubas  Gregorius  in  maoii  ejusdem  Romani  poii- 
lificis  ecclesiam  ip!»am  iliniitit,  rirmiier  proiniltcns 


(egaverat,  prxier  tesiiuin  suorum  vacillaiioiiem,  con- 
trarietatem  el  snspicionem,  fides  nobis  aliqua  facia. 
fuisset,  licvt  quatuor  dics  percinplorios  ad  testiunu 
prodiiclioiicin  ei  assigiiavissemns,  et  nnlUim  conce- 
dcnl.-im  sibi   ainplius    dilalionem   cognosceremus ; 
conkidcrala  forma  commissionis,  qnam  de  eadem 
caiisa  dorainus  Alexander  papa  tcrtins  nobis  injiiii- 
xerat.  abbaiem  et  monaslerium  Sanclu:  Crucis  nb 
impclttioiieabbaliset  monaslerii  Sancli  Severi  supec 
ecclj$iasaiict;eMariaRdeSolaco,perseiUeiiliainabsol- 
V  iiiius  diOinilivam.  el  eamdcin  ecclcsiain  ab  abbaiibus 
el  iionaslcrioSanrix  Crncis,sine  iniquietatione  ab- 
balum  el  rrairnin  Saiicli  Sevcri,  adjudicavimus  per- 
pctuo  possidciidam  ;  abbatibus  el  monasterio  IjaDCll 


24? 


liENrur;!  s.  n.  f:.  CAfiDiNAUs 


3i8 


Scvcri   Kiipcr   ropclilione  ipsiiis  tTclcbiie  pcrpclumii  A  <!ehi)il  rioii  au.liii  ;  audialur,  ui  :ippPlprc  Yiros  pii- 


sitrntiiiin  iiii|ioiiente$. 

bnliiiii  apiiil  Piriavim  prr  inaiiuni  It:iiiiiiin<li  Jc 
Capcll.i,  si^nclx  Koinnnx  E'!<  lcsiyc  siijjdinroni,  anno 
Doniinicx  Inrarnalionis  118^2,  KalcnJi^  .\priiis. 

XXXI. 

Ephtota  Henrici  epitcopt  Albancriiix  aa  utiircrsos 
Eccle»i(rpyorltilos.  — IJorlalur  nd  niocleiliam,  liii- 
mxlilatem  et  pneniieiitiam. 

(AnnoH87.) 

(Marten.    Ampl.  CollecL,  I.  975,  ex  ni.s.     Ilcnicro- 

densi.) 

Venerai,ilil)us  cl  in  Doniino  sibi  ch.irissimis  ar- 
chiepi^copi^,  cpisi'0|)is,  c.Tlerisquc  Ecclesijc  praeLtiis 
II.  (3)  Albai  ensis  episcopu*  ;»poslolicae  sedis  lcgalii.«, 


d^-iii,  pudoi  cleritos  quod  corum  primui  ad  ipso- 
riiin  gloriarn,  primug  in  conlumcliam  lonsfirnlur, 
pliaiii  niulieribus  inlerdixil.  .Non  rnaiiicT;,  non  tal- 
ccimenla  eoriim.  Si  Tcro  eliam  uiinislrnmium  ei» 
qiiolidiunis  egcani  consiiluris,  no  snlilililas  litex 
FitMiidis  eoruin  inanibus  cl  pcdibiis  in  Tinctila  de- 
be;jiii  ijrnviora  converii,  vei  ne  Tideanliir  runiculos 
Kxere,  iiiidc  lifjalis  jiedibus  s'iis  el  manibiiK  in  cx- 
leriores  tenebras  deiuerganlur.  MaiiicnUi.i  ctiana 
(appas  iion  disiiinuletis  abjicerc,  quoe  ex  c:ip|ii8  el 
liiiiicis  babitii  duplicaio  diiplicitaiein  rcilnrguiinl 
.Tniinaruin.  Qui  cx  lino  el  laiia  tonlevl.un  vcslcii» 
proliibuil,  bi  vidissei  suo  lempore  vestcs  cx  cap(>j 


I 


per   Rloriam  saluiiferse   trucis  ad  perpclu»  lucis  jj  '•'  '""'"  ^"^'■';  "°"  '^"J^^sel.  Prijna  fuii  in  ccelo  gc- 


gandia  pervenire. 

ruhlicaiii  et  peccaiores  violenier  praeripiuni  re- 
gMUiu  Dei,  quod  ab  ipsis  viiii  perpcli  gratulanlur, 
«i  qiii  duces  esse  debucrani,  nec  seqiiunlur.  Propier 
t;uod  personis  polissimiini  ccclesiasiicis  atienden- 
«lum,  ne.  qiiod  Deus  aTeilal,  cx  clericorum  damna- 
lione  iiicipiant  resarcire  principes  lenebrarum,  quae 
♦  x  laiconim  conversioiie  susiincnl  delrimenla.  Ca- 
Tcnduin  eliam  ne  inare  dical  iil  Sidon  erubcscat 
Cavcnduin  csl  ne  subjug;ile  nintiim  boininis  voce 
loqiicns  incipiai  redargneie  insipieiiliam  propbela- 
ru«i.  Lillcris  itaque,  dileclissimi,  non  modo  iiiscribi 
fronlibus  sigiuim  Thau,  signiim  Dominic;p  passionis, 
sedetconlibus  inpriniihis  prsescriim  diebus  oporieL 


nens  liuinani  iransgressio,  priinam  el  lernaiu  ex 
advcrsario  jejuiians  Cbiislus  vittoriam  reporlatil. 
Siquideni  \icil  niundum  in  appclibiiibus  sui»,  in 
concupi^jccnlia  carnis,  in  conciipisccnlij  oculorurn 
el  superbia  \\ix,  de  voiupiale,  Je  utiosilate,  de 
ambilione  triuinpbans.  Modo  sibi  et  nunicrum  laici 
in  cibariis  posuerunt,  ut  duoruin  ferculoruin  sinl 
coutenii,  qiiod  si  vobis  diceretur  uno  fore  conlen- 
tos,  forsilan  Gerinaiiicis  aliquibus  non  placerei.  Ve- 
rumlumen  si*videtur  bufficcre  quod  ad  nurr.erum 
periinei  indicla  fru^ajilas,  vestrum  eril  iniilatione 
dignuin  aliqiiid  adderc  super  deliciaruin  inrpliis 
declinaiiilis.  Ct  qiiidein  mater  vcsira  sacrusancta 
Romana  Eccl^sia  slatuit  ei  dccrevit  (4)  oinnibiis  sex- 


Atnim  csl  atramenluiM,  atrox  atrameiitarium,  quod  C  lis  feriis,  el  in  Adventu  Domini  in  cil.o  quadrage- 

:i  reiiibus  cjiis  dcpeiidet,  qui  in  lineo  iiabilu  singu- 

laris  candoris,   quaiein    fulio  siiper    tcrram  facece 

iieqjeat,  oninimodae  sciliccl  pielaiis  (|uam  impoeni- 

Itns  Dullus  altingal  signaluni  et  iiisignilus  advenii. 

Considferavcral  alramentuin  hoc,  aliitudinem  hanc, 

lianc  nsgredinem,  qui  dicebat:  Vidimut  eum  el  non 

erat  $pecies  ei  neqnedecor  {Jsai.  lhi).  Obsccro  vos, 

«iilectissimi,  ne  vos  huic  dcformilali  pigeat  confor- 

inari.  ./Emul.imini  ejus  haniililatem,  qiii  pro  vobis 

«iiiiorum  induil  infanlilium   pauperlatem,  ignomi- 

I  iam  crucis  stibire  non  rcnuit,  reputari  inicr  mor- 

luos  non  refugil.  Deponile  veierem  homincm  cuin 

actbus  suis,  et  exuvias  veieris  e\ual  Salvaiori&oro 

]>rudenlia  conmendata  serpenlis.  Non  com|ictil  iiuic 

lempori,  non^nieerori.  Non  plus  calcaria  qnam  alta- 

ria  fulgeant,  cum  et  ilia  forsitan  oporteat   ciliciis 

iiiteriin  cooperiri.  Idem  quoqne  de  sellis,  de  frenis, 

lie  phaleris   nolobtfibus  el    inanem  praeferentibus 

fulgorem    sentiendum.  In   vestibus    suis  dcponant 

clerici<  qiiae  etiain  rcges  abjiciunl,  quac  signalorum 

Christi  universitas  noscitur  abdicarc.  Abjiiianl  va- 

ria,  grisea,  zcbclinos,  et  pelliculas  ejusmodi  grandis 

pretii.sedcoram.Deo  periculi  grandioris,nec  minoris 

io  vcrilale  dedccoris,  dum  ad  iniaginem  Dei  creaius 

inomo  pellicuiis  niurium  seso  credit  ornari.  Audia- 

tur  Pelrus  saltem   diebus  istis,  qut  iiuilo  temporc 

(.>)  Hanc  episiolam  scrip.sisse  videlnr  Henricus  oc- 
casione  viclori;ea  Saladino  iii  Christianos  r.'poitat;r. 
ali^ue  adeo  ui  divlnim  m<nien  placere  valeani,  h  ir- 


D 


simaii  clericis  simul  et  laicis  jejunandiim,  feria 
quarta  et  Sabbalo  a  carnibus  ct  sagimine  abslinen- 
dum,  transgressorcs  constitnlionis  hujus  sacrorum 
reos  cnnoiiuin  fore  decernens.  Sic  ibi  quoque  ci  fa- 
miiiis  suis  a  sumuio  pontilice  et  frairibus  suis  ra 
secunda  fcria  eadem  abstincntia  carniuin  esl  injuii- 
cia,  quod  iti  vobis  pr?elatos  saltem  niajores  volunla- 
ria  dcvoione  deceai  aemnlari.  Non  compelunt  vina 
pigmenlis  delibuta,  moerori  liuic  potissimum,  cjjos 
iion  expcdil  oblivisci.  Nunquain  ncgolianduin  ul 
clerU:is,  niinquam  vilius  comparanduni  quod  ve> 
nundari  debeal  prelio  cariori.  Propierea  quod  sa- 
crilegium  semper  fuerai,  nunc  pracseriim  gravius 
exsecrandum,  et  negotiis  tuin  ipsis  deteriora  viden- 
tur  jurgia  clericoruin,  nt  oporleal  inagis  inviccm 
su|)porlare  el  donare  vobis,  ut  et  ipsis  si  quis  ad- 
versus  aliquem  habcl  querelam.  Iiisaliabilisesl  ardor 
aiiibiiionis,  nec  bydropis  avaritix  ex  divitiis  refra- 
galnr  adeptis.  Qnid  gibbum  gibbo  camelus  adjicit  in 
vaiiis  dignilaiibus  ei  niulliludine  prxbendarum. 
Non  sunl  ista  qu£  divinam  erga  boininem  miseri- 
cordiaui  proNOcant,  sed  iram  potius  mcreaiitur.  Ad 
ncgaiiduiu  coeleslis  regni  per  foramcn  acus  inlroilum 
gibbus  puierat  abundare  camelo.  Iiane  siudia  vobis 
liunesliora  non  suppciunl,  ut  ncc  in  avibus  ludere, 
nec   venalionibus  pudcat  occupari?  Duui  vobis  su 

taiiir  cruce  signalos  adhiimilitaiem  ct  poenitcmiam 
(i)    Decretum   iliud   edidil  Baroniii»  ad  nnniinft 
1187. 


S49  rnSTOLyE.  2M 

perlluiins  criniiiinm   rcsefDliir,  nh  fuijnsmodi  ».101-  A  nobis  sit  qiio-l  qtii.  |.ccc.ii»s  eiigcniibus,  popiifuii 

latibii!>  abslincriJiini  fvoiius  niemrnloie.  Alcas  fugcre      Clirislinniim  ,  <|iii  j.iRi   posl   coiiciipiscciili.is   sua} 

Caln  iiif.niiil.  c;  gcnlil>iis,  He  quo  vo''is  ad  exeinpliim      ocnlns  suos  «lalueral  (teclinare  in  lerram  «le  jiiiiicir 

siiniciai  niililir.  Dci  si;;iialorum,  quos  liiijiisinoili  lii-      fljgeilavil,  rc«leinpliuiiein  nobis  ilc  niisericonlia  su3 

dos  ccrni;is  al.tlicasro.  SnlTiciai  cliani  iii   ecclesiis      rcscrvavii.  ()iiomo<lo  n.imqne  :«sporlari  pcrmiilerel 

siinplox  caiiuis  ;id  pr.rsciis  ci  qune   minore lignum  Cnicia  ab  cilinicis,  nisi  ilcnim  crucifigei»- 

(,'r:iviialcin  or(;nn.i  coni|iiicscaiit.  Cxiiibe.imus  quod      lius  ab  ci»? 

1,'giintis,  ut  iii  vocem  fl<.'!iiiiim  orgatia  transeoiil,  et 

iii    Uicltim    ciilinra   converlaiiii.   Ignoscitc    n;ihi  si 

(lixcro  qiioii  saliibriiis  dcbe.it  qii.im  su:ivios  repiilari 

A  piipiilis  eKlcrminnta  in  ecclesiis  licentia  J.inicalis 

loscdii.   Qiiid  restivilali  cl   raiiiilaii,  \t\   polius  til 

.nposiolico   vos  scrmoiic  conveiiiain,  qujc  confentio 

(  biiikti  ail  Uelial?  iiec  voslaiei  in  nonnullis  cccle<:ti>, 

enonniiaies  aliquamlo  consueias  aliqu.iicnnt  rese- 

k.-iri,  cl  iii  oloscricis  cappis  quas  oflenint  qui  bacu- 

los  ferunt  complacerc.  Quasi  Tero  non  dc  moribus 

qiKiin  de  vcstibus  amplior  sii  cuusa  Deo,  quasi   non 

»<ylis  p!us  quani    scricis   deleciciur.   Veruoitamen 

ncc  cdictum  sii|>cr  his  et  liiijiisniodi  gcncralo  proce- 

dil,  iicc  peronnc  projioiiitur  cJiclum,  Kcd  quod  nulii 

ticl.el  esse  molesUni. 

XXXIi. 

//«rnrifi  Albanl  epitcopi ,  legali  npotlotiri ,  linern' 
quibHs  convvciit  nd  coinilia  prfnulei  Cermanin'  per 
jieriiiorem  ad  itelibertnulHm  de  bellit  sncrii  udver- 
vis  Saraceiios,  ad  virtdicaudam  %ruceiu  et  loca 
Chritii  pcdibitt  coniecrata. 

(LuD£wi(. ,    neliquite   mtt.,    Francorurti  ct    Lipsi;c 
niO,  iii-8',  t.  II,  p.  m.) 


fi 


Kcce  videmiis  iicr.ntiim  Rcdcmplioii  s  nostrae  my- 
sicriiiin,  iU\m  pro  nohis  siio  niinc  nomiiii  non  jk'- 
percil  vcl  criici,  qiii  (jiiondam  proprio  (ilio  noii 
p<'percil,  sed  pro  nobis  oiiniihus  iradidit  ilhini.  INon 
ciiim  abbrcviala  ost  manns  Domiiii,  ncc  brachium 
Domiiii  innrmainin  csl,  ui  saivare  non  possii,  seJ 
operalur  miscrlconliam  sii.tm  iiiscnii.-ibiiis  aliitndo 
L>ci  ul  torpeiilcm  miindi  devolioncrn  sic  excitel, 
atqne  per  oiiscqiiium  vestrum  ct  alioriim  quos  ad 
lioc  eligerc  dignaius  fucrit,  nobis  salubriicr  ci  sibi 
gloriose  dc  barbarx  n.niionis  liosliliialc  triumphct. 
Ecce  nuDC  leinpns  accepiahilc,  cccc  nunc  dies  vahi- 
(is,  in  quibus  uiiiiam  mililcs  Christi  :ibjiciaiil  oper.'« 
lcnebrarum ,  el  nd  vindicandam  injiiriam  crucis 
indui  non  diGTcrani  nrma  liicis,  ioricam  Odei  cl  sa- 
hilis  galcam  assiiincntos.  M;ilili.'t  fiiii,  noii  niilitia, 
qiiod  hactenus  Christiniioriim  caHlihus  ci  rapinis 
et  cxecrabiiibus  iiitciiii  igncm  iiiexsiiiigiiihilcm  ct 
iinmorlalium  crucialns  vcrmium  merucrnnl.  FciiK 
oisabesl  mililia.  in  (nia  et  vinocre  gloria,  sed  luu- 
gis  nioii  lucrum.  Ad  hanc  invital  nos  iiodic.  qui 
ainal  auimas  nec  pmprine  pepcrcit  injiirix,  iil  iieres- 


Charissimis  iti  Ciiristo  fratrilms  el  amicis,  vcne-  ^  silaicin  nddibus  snis  iinponcrcl  nd   lianc  militiain 

rabilibus  Dci  gralia  archiepiscopis,  episcopi-<,  ah-  rompelienteni.  Adest  qni  ^ignacnhim  vilx  gcnicnli* 

batibtis,  pr.i;po$iiis  et  aliis  Ecclesianiin  pra:laiis,  ei  itus  supcr  laiitis  malis  ad  evasioncm  in'.o'eraii  lis 

dilcclis  in  Domino  iiobilibus  \iris,   diicibiis,  comiti-  percussionis  iinponat,  c(  quamvis  mtiliipiicia  Tas:i 

bus,  marchionibiis  el  aiiisprincipibns  univcrsis  por  intcriu»  exigentibus  poccalis  jain  cgrcssi  lcncanuir 

rtgiiiim  TeuioiiictiiH  consiiliilis,  ad  qiio>  lillcrx  isi:e  pcrciissiones,  (5;  solos  nocchunt  cos,  qiii  divinitus 

pervcncriiil,  IlEMticus  eadoin  grn(ia   Alhanns  epi-  oblaliim  sib:  vitx  signaculum  reciisabiint.  Imle  fst 

scopus  ,  aposinlic.T  scdis  lcgatiis,  s.ilulem  in  Do-  i|uod.iserenissimodomiiio  F.  nomanortimiinperaior^; 

luiuu.  cl  semper  Auguslo,  el  nobis  pariter,  qui  de  mandato 

Ex  qiio  voi  illa  Utrliiris,  vox  gcmilus,  vox  doloris  gedis    aposloiicae  ,    pro  codem    nogolin,  qnantum, 

flnci  iiiistros  lamcnubilis  nnper  novitate    rumoris  Domiiio   cooperanle  facultas    snppeiit,  laborainus, 

asporsii,  qiiis  ad  tantaiu  slragem  non  ingemiscai  po-  solcniuis  evt  curia  cotisliluUi  apud  Mugiiiitiam,  nd 

puli  Christiani?  Quis  lerrain   illam  sanciam  quain  quani   Domiuicx,  qua  caulalur  I^/ctar^,  Jerusafein, 

retlempiioiiis   nostrx  ipsi  dcdicnvernni  peiles   Do-  diem  fesluin  agant  el  conventuni  faciant  omnes  qiii 

niini,  spurcitils  pagaiioruin  exponi  non  doieai?  Quis  dilignnt  eam. 

Cnicein  salviiicani  capiam  non  dcploret,  ct  concui-  I>      Quoniani  igilureadein  curia  singularilcr  cst  Saf- 

ralaiii  ab  cthnicis  ei  saiictuariuin  Doinini  profana-  vaiori  Domino  depulata,   sictit  iinperialis  majeslas 

lum?  lieu,  heul   ad   auditum   qiiemdam    simileni,  stia  polestale  iios  convocat,  nosquc  cx  partc  Dei  et 

cunifixtirasoljvoninicrux  ipsa  iusciperei,  (erra  tre-  ea  qua  fungimus  legalionis  auciorilate  u;iivenMia' 


niuit,  sol  expavit,  peint  sciss;c  suiit.  et  apertacredi- 
niu6  moiiuineiila.CiiJuscrgovelsaveuropectusaiidiliis 
i»te  noii  emolliat,  cuni  spiilis  alHciliir  conligilur,  ha- 
betur  coiilumeliis  crux  admirabilis,  noslroruin  cu- 
rutio  viiliiorum,  rcsliiiilio  saniialum,  ligiitim  duh  c, 
signum  viix,  vexilhim  tnilitisClirisliaiije.'F.iie  imr. , 
nccesseeot,  quamvis  qui.lcm  minora  paiimiir,  scd 
niajora  quam  polucrimus  vel  (imcre.  Veriiniiainon, 
«|tia  universap  vix  Dci  misericordia  et  vcrilas,  e.ile- 

Inus  nos  dejiccre  non   debemus,    quin   spcraiuiuiu 


leiii  vestram  ad  eamdem  curiain  convncnmus.  El 
ne  qiiis  vesirum  lcgiliina  el  certa  necessiiaie  prac- 
seiiiiain  suam  prxdicto  concilio  Clirislianiiatis  ex- 
liihcic  dissimulet,  iiijitiigiinus  firinitor  ei  inanda- 
inus.  Vos  aiitcm  veneiahiles  episcopos  incoiivocan- 
dis  abli:iiihiis  et  aliis  p.-;clali5  qiii  sub  vobis  sunl, 
iina  «um  pia.-seoiinm  poriitore,  qui  forle  omnes 
adire  noii  pou  rit,  foro  pixcipimus  itndiosos.  Illiid 
cliam  universiiaii  vcstr.-R  duxiiiius  noniinandum,  ol 
.1(1  cti)i;im  Jesii  lliri^li  iii  ca  gravitatc  el  modtsJfa 


931 


flENUICI  S.  R.  E.  CAUULNALIS 


SSt 


qiia  conveiilt,  cTeclIoiium  ncrc«sil;ilo  cl  oitiiii  curio-  A  l:>ii<)>iciii  Cliiibii;iiii  nomitiis  unauimilcr  innammarit 
bl  l'-  ei  ;;l(iri:i  t*iii|»orali  po^lposila ,  stiidealis  nc-  iil  (idem  quam  lingtia  riosira  loquUur,  babilus,  T»- 
(0  ICK^  i;;iiu  Ifeoieii  cliMiiialiH  ct  obeiiieiilia:  :i(l  exal-      milia  el  (unvorbaiio  falcalur. 


DOMNI  IIENRICl 

TRACTATUS 
DE  PEREGRINANTE  CIVITATE  DEI, 

(Dom  TiSSiEB,  BiblioUt.  Patr.  CiiUrc,  lU ,  t.) 


PRJEFATIO  AUCTORIS 

AD  CLAU^VALLENSES. 


Ctiaiissimis  ac  spiriUrjiibus  firrts  siiis  in  Q.xri- 
iTjlle  Domino  servieniibus,  Hcnricus  peccaior  mo- 
Hiubtis  ,  supereffliienlcm    Paracleli  consoKilioncm. 

Ex  ca  qna  nie  senlio  vobis  charilalcdevincliini, 
vesiriKii  qucm  erga  me  geriiis  ,  meiiri  ac  i^eiisnre 
lib;'l  afTccUim.  LuJe  est  qnod  sicut  tlc  exteriori  ve- 
s^ro  pioreclii  quoliJiana  s^illiiiludine  angor,  sic  fi- 
li.ili  affcctu  vos  patcrnis  ahxieiatitius  condolerc,  ct 
pro  ii>co  sl.ilu  versa  vice  so'IicIli>  non  diihilo  co- 
{■iiaiioiiibiis  xsliiate.  Vidtiis  igitur  ad  prc<:efisnon 
posse  .--aiisfieFi  votis  ,  ul  pracsenics  vos  liabcam,  <  t 
otj-iiiia  qii:e  circa  vos  snnl ,  plcnius  pnesens  agi  o- 
scam  ,  vcstris  saiiem  dcsideriis  s:i4isf:iccrc,  li  el 
:il;seiis  ,  ciipio  :  et  quse  circa  me  ncta  snnl ,  ex  qiio 
a  vobis  exivi ,  vcl  aganlur  liodie  ,  volo  vobis  ,  proul 
pissuu)  nielivs,  aperite.  Pnstqiiam  igiliir  siimmi 
Noe  (lisposriiiotie  de  arca  £uni  disciplinae  regMlaris 
ciuissiis  ,  cl  i:nbrium  veiiloriimque  proceilis  espo- 
silns,  nulbm,  ul  vernin  falear,  reqiiiem  pes  niens 
poiiii  iiivonire  :  el  qui  inlra  aicam  consnevcrat 
siabilis  pcrmanere,  coepil  extra  positus  intcr  la- 
bcniia  flucluare.  Diu  ergo  multumqiic  in  omnilius 
qtijcrcndo  requiem  faligattis  ipsis({ne  vcxaiionibus 
e  iidilns,  landcmque  in  me  reversus ,  lalia  mecum 
a  o:  licterlar  in  domum  nitam,  unde  exivi  {Luc.  xi). 
Qui  I  mibi  et  mundanis?  Quid  milii  el  iransiioriis? 
Suos  isia  deiineani  amatores ,  suos  occnpenl  sccta- 
ton  s.  Ego  qui  mea  me  tnnica  exspoliavi ,  quomodo 
itciu  II  in  luam  illam?  Qiii  iavi  pedes  meos  ,  qno- 
m 'do  iiiqiiinabo  illos?  (Conf.  v.)  Si  spiriiu  ducor, 
utiq«e  noii  sum  snb  lege.  Hbi  enim ,  spirilus  Do- 
niiiii,  ibi  iiber;as.  No4i  «:.«« liberf  (II  Cor.  ix.)  Noii 
&u.n  moiiaclius?  Si  liberum  est  aliquibns  a  Deo 
rccedeie,  mibi  ad  euin  libenim  non  erii  redire? 
l>.im  (aiia  laciius  in   corde  volvercm .  ct  ad  lixc 


B  forliiis  aniinum  oblirinarem,  vocein  subiio  dic«rtis 
aiidio  :  Cum  etses  jtinior,  cinqebat  le ,  et  ambulaba$ 
uhi  vdebas.  Cum  aulem  tenueriSf  nlius  le  cingel,  el 
ducei  qno  non  vis  {Joan.  xxi).  Ad  b;tiic  vocetn  lotus 
coiitrciuiii  ,  et  divinx  scnienlix  nexiljtis  gravilcr 
mo  co:islrictiitii  landetn  confusus  agiiovi;  el  qni 
veliit  oiiagrutu  libcriini  me  priits  putabam  (  Jot 
xxxix),  cerio  ccriiiis  comperi,  non  esse  in  hcini.M; 
V'a!ii  cjiis  ,  ei  quod  noiinisi  a  Domiiio  gressus  Ito* 
niinis  dirigtintiir  {Prov.  x\).  Qiiis  eniiri  resiitilci, 
ct  paccm  habiiil?  Ipse  (|iiasi  pcccatum  ariolaudi  i»> 
(licat  non  obedire ,  cl  qn.-isi  srelus  idoioUtrix  nou 
acqiiiescere  (I  Reg.  xv).  Il:ec  el  alia  iiiuUa  alle»- 
(lens  ,  cl  menle  diligenier  periracians,  cnra  talibuc 
cogiiaiionibiis  pcriurbarer,  iioc  usqnain  jain  exiius 

^'apparerel;  tfltuni  landein  ad  Dominum  me  con- 
verii ,  et  ex  iniimis  cordis  ineduliis  eiclamans  a<l 
eiiin  aio  :  Nuntfuid  mare  sum  ego ,  aut  ceius,  quia 
circumdedisli  me  carcere  ?  {Job  vii.)  Abyttu$  vallant 
me  ci  pelagus  coojieruil  capul  %neum.  Pulat  tidtbe 
templum  sanclum  tnum?  {Jonas  il.)  Putas  id  illaa 
incain ,  imo  iiiam  Claramvallero ,  ab  episcopalis 
sarcinx  vinculis  ubsolutus  aliquando  redibo?  Putas 
filiis  ineis  dileclissiinis  ,  imo  luis  reddilus  ,  cuio  eis 
(ibi  Ixtabundus  cantabo :  Dirupitli ,  Domint,tiH' 
cula  mea,  tibi  tacrificabo  hottiam  laudi»?  {Ptat. 
cx.)  Heu  mihi ,  quia  incolaiut  meus  prolongoiut  ett , 
Uabilavi  cum  habilanlibus  Cedur  {Ptnl,  cx) ,  elonga- 
tus  ab  eis  ,  sinc  quibus  vivere  mori  mifai  est ,  cuui 

n  qiiibiis  inori  vivere  mihi  est?  Quis  mihi  dei  eonnn 
friii  et  recrearij  prxseiilia,  qiiorum  ine  conforlenl 
nicrita  trepidanleni ,  exemplu  provoccnl  doriniiaii- 
leui;  eoruin  humililas  repriiuat  prxsumeiitem , 
virins  roboret  vacillantem,  hxsiianiem  conGrment 
consilia ,  irisicm  spiriiuales  ixiiflcent  coosoiaU»» 


itZ  TUACT.  DE  PEREGRlNANTt;  CIYITATE  DLI.  -  TRACT.  I.  25* 

•jes?  Ha?c  apuil  me  frcquentius  versans  ,  aures  A  proprios  juJicanles ,  frugcs  vobis  tlicalas  pia  con- 
Domiiii  ni(i  Jesu  latryniis  puisarc  non  ces<o ,  illutl  siilerajione  penselis,  ei  si  lania  ubcnas  noii  looii;, 
prophelicuin  inecuni    sxpiiis   itcrans  :   SiiHt  oculi      ul  falcc  tligna  videalur,  sallcin  spicas  qnx  occur- 


anciHa  in  manibui  doniinw  tv.a'  ,  ila  oculi  mei  ad 
DoiHiiium  Utum  incuin,  ilouec  niisereaiur  nici  (PinL 
cxvn);  ei  cuin  paiiiarclia  Jacob  coiisiaiiUT  aflir- 
iiiiuis  :  Non  dimiHum  te,  iii^i  benedixeris  mihi  (Ce- 
iiei.  ixxii).  AJ  baec  ipse,  qui  nuii(|iiain  obliviscilur 
inisereri,  landein  nie  scrvutn  simuii  audire  Jigiiatus 
Cbl  claniaiuein,  nenlein  rcspicere,  pnlsaiui  voliiit 
^perire,  rcvelans  uciiio^  corJis  iiiei ,  uc  gralix  sujd 
luce  pkifiindons,  ad  cognosccnduni  slaluiti  illius  ci- 
viiaiis,  qtiaiii  Ezocliiel,  qni  ct  ip' e  priiis  andierai  : 
t'cce  dala  iuiit  iupcr  le  veiiicHln  (F.iecli.  ii),  vorgeii- 


reriiit  colligcre  el  niannfricare  nori  conlemnalis. 
Eiruset  storililntein  agclli  inci  apiid  vos  solis  ar- 
dor,  el  u(  Saloinonis  verbis  utar  :  iVo//»e  me  comi- 
derare ,  ijuvd  fuscus  $itn ,  qnia  decoloravil  me  lol 
(Caul.  i).  inde  esi  qnoJ  nec  illnin  saporeni,  qiieiM 
alii|iiaiido  apnd  vosliabuit,  retinet  sernio  ineus , 
nec  illuni  colorcin ,  quein  in  ine  cerncbatis,  obti- 
nel  actus  lueiis.  Placeat  soli  juslitjiR,  qui  noti  lani 
urorc  qnani  ungere  consucvit ,  incritis  et  oratio- 
nibus  vcsiiis,  ct  veibis  saporem,  el  operi  pristiiium 
rcpararc    coloretn.   Traclavit    bealns    Augiistinns 


tem  vidil   ad   auslruin(;  quaiii  Joatmes  descenden-      (lili.  De  civil.   Dei)   niistiiii    dc  utiaquc  civitate,  et 
Jcin  viJii  i!e  coclo  (Apoc.  xxi);  qnani  propbeta  Da-  B  perexrinanie  iii  tcrris,  cl  rcgnante  in  coelis;  ti  i.v 


vij  in  inontibus  sanctis  wJificanJam  a->pexit  (Psal. 
i.xxxvi).  lii  bac  ffjlrcs  nieos  et  lilios  Cl.irxvallenscs, 
|ii(iriini  absentiani  Ji-plorabam  ,  pri-senles  reperi ; 
iti  liac  oinncs  boiios  in  iioc  tiuinJo  pcregrinanics 
ascriplos  civcs  inveni.  QniJ  igili;r  restare  aliud 
jain  vidctur,  iiisi  nt  posl  ir.iillos  et  varios  flucius 
superius  descriplos  ,  ciNitate  landetn  babiialionis 
iiivenla,  sciiiiiiare  agrus,  plaiilare  vineas,  et  fruttuni 
iiativiialis  faccre  sluJeainus?  (Psal.  cvi.)  iluc  a  me 


inen  duae  dicenJa  sint,  cuni  iion  sint  iiisi  una  iti 
qiiani  se  Proplicia  gratulabatur  iturun),ciim  Jicerit : 
Lalnlus  sum  in  his  quic  dicia  $unt  mihi ,  in  demum 
Dimini  ibimus.  Slanles  erant  pedes  nottii  in  alriit 
luiSfJerusalem.Jerusatem,  qnie  crdificnlur  ulcititat^ 
cujus  participaiio  ejus  in  idipsum  (Ptat.  cx\i).  Eccc 
ct  xJiricari  Froplteia  Jixit  cain  iii  lerri:; ,  et  iJ  ip- 
suin  pariicipare  in  coelis.  In  terris  liabct  initium  cl 
profcclum  ,  ubi  est  fuisse  ,  esse  el  fore  :  nbi  /icii. 


iiiclius  fieri  posse  non  cieJiJi;  (|uain  si  ea  ,  qux  dc  hodie  et  cra$  (llebr.  xiii).  In  coclis  babet  consitm- 

civitaie  prxJicta  a   Doiiiino  accepi ,  lilleris  com-  maiioncm,    ubi  erit,   ei  fuit  vicissituJinis  obuni- 

nieiiJauilo  ,  agros  stuiiionim  meoruni  specialibus  ac  Lralioncm  iion  faciunl ;  seJ  est  semper  iJem  esl;  el 

dilectissimis  filiis  meis  Clarxv.illeiisibus  JemeienJos  quid(|uid  ibi  est  ,  iii  eo  quoJ  ipsum  esl,   immar- 

diinitiam  ,  vei  si  sarculo  opus  esse  cognoverinl ,  a  cessibite  est.  Du  illa  ergo  parie  civitatis  Dei ,  qiKC 

ftuperOuis  purgandis  coiiiinillain.  ^on   vereor   ab  jain  in  ca>lis  coronala   Iriiiinpuat,   peritioribus  cl 

eis  palris  niiJiiaiein  liJenJam,  ted  compalienjo,  spiiilualibus ,  <pii  oinnia  judicanl  disserenduiu  re- 

pallio  illo  quoJ  ulrunique  sulliceret  operire,  velan-  linquo.  Egu  qui  imperfectum  meum  non  ignoro;  el 

dam  conHJo  pariier  el  ornunJam.   ScJ  nec  nudum  scireseinper  volo  quoJ  nosciam  ;  ut  si  quiJ  igiioro. 


scio  eos  juJicaluros  serinonem  minus  ornatum,  qui 
kcunJuro  approbanl  poiiiis  qiiam  fattunJum.  Per* 
siiasum  qiiidein  eis  esse  ab  Aposlolo,  viriulcin  ma- 
gis  quani  serinotiem  eoruro  qui  iiifl.iti  snnt  (/  Cor, 
iv)  atlenJcnJam,  el  regnum  Dei  Jn  virtute  con- 
i>i!4ere  sensuuin,  non  in  lepore  verborn.-ii.  Itogo 
crgo  vos,  fratres  niei  diiectissiitii,  ul  cum  iii  pa- 
lcrnos  labores  intravcritis  ,  no.i  alienos  eos  ,  sed 


ignorantia  inca  meuin  sit ;  de  mililar  e  iii  lerris 
civilatc  Dei  tractarc  instituo ,  si  quid  iii  coJeni 
iraclatu  acccptioiie  digniim  sit  lectoris  jiidicio  de- 
reliiiquciis.  Quem  si  repuJianJiiin  toiiiin  judiravcrit, 
rogo  ut  prius  legat ,  postca  Jcspiciat  ne  secnnJum 
bcatiim  ilieroiiynium  ,  iit  tameii  iniiius  loquar,  vi- 
dcatur  ininus  recte ,  aiitequnm  legcrit,  igiioraia 
Jatnnarc 


DE  PEREGRINANTE  CIVITATE  DEI. 


I 


TRACTATLS    PRIMUS. 

DE   PB£Pi!lATI0NE    MATCillf    CIVITATI6    DEI. 

Cupieiiti  mibi  tolo  desiderio  verbo  Doniini  parere 
dieenlis  :  0,eramini  uon  cibum  (ftii  perit,  ud  qui 
permanet  in  vilatn  a^terHtim  (Jo.iu.  vi),  nibil  aJ  linc 
inprapsenliarum  coinnioJius  uccurrit,  quam  ut  civi- 
lati  Domiiii  virlulum,  ciijus  pars  peregrinalur  in 
lerris,  pars  coronaia  triuitipbal  in  coelis,  alitpiid 
obsequii  mei  sluJeam  iuipertiri.  Nain  et^i  auruiii 
iiut  lapides  preliosos  non  sufliciuii  exbibcrc,  si  sal- 
lcm  pilos  caprarum  «biukTini  {^Exod.  \\\),  iioiiii  li  l 


D  iit  opns  Ooniini  invciiiar  coiitulisse.  El  quia  labt- 
iioranlem  agricolam  oporiet  primum  de  fructibus  sui$ 
percipere  (/7  Tim.  ii),  expcdire  inibi  vistiin  esl, 
priiiio  in  civitalis  ipsius  consideralionc,  diulius 
iinmorari,  ul  tali  commoratione  ejus  landcm  civis 
per  Dei  misericorJiam  meiear  inveniri.  Dcbinc 
ipsius  staluin  studiusus  Jescriliendo  eliam  alios  aJ 
iiabitaiioncm  cjiis  in»laiiter  provocare,  ul  nonnullos 
ei  cives,  si  Doiniiius  conccsseril,  inveniat  coliegiss(S. 
Sid  aJ  bxc  quis  iduuetis,  uial  quem  tu,  Doiniiie, 
Jii;iiutu  eflocerib  pcr  Iimiii  gratiaiii  ?  Qiiia  tillUus  C»l 


»w  riFNftia  s.  n. 

«Iignus  liivciiln»,  qu!  non  ab  ea  Indignnu  fuerii  pr*- 
viiiKis.  l''at«:or,  DoiiiiMe,  faleor  inc  iniiigniiiTi;  scio 
iiie  iiisu(Ticien(<'in  ;  iiee  aliiiiide  qiiidein  qiiannle  ina 
conlisus  graiia  opns  isliid  a^^gredior.  De  ipsa  nte 
coiifidere  doc<-l  sola  ilhi  pieiaiis  lnx  inefr.ihilis  uf- 
fliiontia,  qna  (»ra;ler  fmerila  mc.i,  a<J  boria  si  qua 
foci,  mc  seinpcr  |tra;vcniri,  el  in  eis  proinoveri  in- 
liuineris  experiiiicntis  probavi.  Ad  te  igilur  nunc, 
Paler  iuiiiinniii,  solilo  niorc  tniifiigio  ;  lc  invooo, 
Deiis  mcus,  Deiis  verilas,  iii  qiio,  el  a  f|uo,  el  |>er 
qiiein  vcr:i  siini,  qua:  vera  stinl  oninia  ;  Deus  sapien- 
lia,  in  (jiio,  el  a  »|ho,  ol  jtcr  queiii  sapiunl,  qiiao  di- 
giie  sapiuiii  onuiia  ;  Deus  vcra  ac  suinma  vita,  in 
(|U0,  el  a  quo,  el  per  quem  vivunl,  q»x  vere  sum- 
inequc  vivuni  oiiinia  ;  fac  me  vera  ei  rocie  sapiendo 
lc  vcra  et  suniina  frui  viia  ;  a  qiio  cxirc,  est  mori ; 
in  q;ieifl  rediie,  revivisccie ;  in  qiio  liabilaro,  e&t 
vivere.  Maiieiiilo  iii  le,  vivam  ex  ic,  et  tu  vita  ma- 
ne.is  iii  me;  nt  (riKtnm,  qui  maneat,  afleiatn  ex  te, 
non  ex  mc.  Ex  le  fuil,  quod  propheiu:  iiio  David  de 
tua  rcvelaluin  est  civitatc,  quodque  tnihi  dc  eadein 
pcr  euni  revciatur.  Quod  si  ct  aliis  rovelaiuin  fuorit 
per  mc,  non  crit  cx  tne,  sed  ex  le.  Jam  ergo  qnid 
intus  maneiis  a  ic  audiorit,  qiiid  apud  te  viderit 
David,  quid  foris  ad  nos  cxicns  eructavciit,  audia- 
ntus.  Fundamcnla  cjus,  inquit,  in  monnbus  sanelis 
{Psai.  Lxvi),  liuiic  psainium  ia  nosiri  opcris  poni- 
nius  fundaiiienio,  nc  a  propiieticse  et  cadiolicae  rcgii- 
lo;  rccliludiiie  in  aliquo  dcviemus.  llic  ijjilur  psai- 
inus  septoni  distinguitur  veisibus,  qiiibus  septifor- 
iKis  cxpriinilur  nosjra;  civilalis  profeolus.  In  primo 
ei  sccuiido  vcrsu  agilur  de  civitalis  fpsius  iundalio- 
ne,  el  gloriosa  porturum  seu  murorum  consununa- 
tionc.  In  teriio  de  coinmunis  asyii  in  modio  civitaiis 
coliocalionc.  lii  quarto  de  civilaiis  popuiaiione;  iti 
tjuinto  de  ojus  infonnalione ,  in  sexto  dti  conriiina-- 
lidne ;  in  seplitno  de  consunimatac  civitaU»  ixtabuinJa 
dedicatione  :  et  baec  oiniiia  in  sediiicalione  sine  reae- 
dlficatione  Jerusaiem  in  Yeieri  Testamenio  repe- 
riuntur  dislincla.  In  aediricaiione  sub  David,  iii  rese- 
dificatione  sub  Esdra  et  Mebemia.  fundainenta  posi- 
ta,  muri  xdificati,  porise  cuin  seris  et  veclibus  sta- 
tutx  ieguntur.  Asyium  vcro  commune  prxler  civt- 
lales  refugii,  templum  Jeiosolymitanum  omnibus 
creditur  cxsiitisse ;  nou  ad  quod  congregarel  inipios 
<Iuoruniiil)et  iinpunilas  deiictoruin,  ob  quam  causam 
asylum  Uomuicum  legitur  insiilulum  ;  sed  in  quo 
pro  delictis  universi  salisfacietilcs  iinpii  a  suis  ini- 
qnitatibus  mundarentur,  juxta  iilud  propbelx,  Vcrle 
impium,  el  non  eril  {Prov.  is).  De  popuiaiione  in 
Esdra  sic  legitur  :  Poslquam  cedifuulus  est  murus, 
el  posui  valvas  [U  Etdr.  vii),  etc.  Deus  dedil  in 
(orde  nieo,  el  congregavi  opiimales  et  magislraius,  el 
tulgus,  u(  recenserem  eos  [Ibid.).  De  informatio:iC  in 
Nebeini»  bistoria  ita  legitur  :  Aperuii  Esdras  librunt 
coram  omni  populo ;  super  universum  quii'pe  poputum 
entinebat,  elcumaperuissel  eum,  nteiit  omnispopulus 
Ei  benedixil  Esdras  Domino  Deo  magno,  el  respon- 
dit  omnis  populus  t  Amen,  amen,  elevans  manus  suas 


K.  CAHDINAI.IS 


2;« 


A  el  inrurvati  hiinl ;  el  ailortrverHnl  !>eum  pront  tn  Itr- 
ram.  Porro  lcmlm  lilenlinm  JHciebanl  in  populo  ad 
audiendnm  legem ;  populnA  nuiem  ilnbnt  in  gradu 
suo.  Et  legerunl  in  Ubrn  legis  Dei  dmincie  el  aptrts 
ad  inleUigendum,  et  inlellexerunl  cum  lcgerelur  {11 
Eidr.  viiiy.  Va  in  sfqucniibu»  :  Vieestma  quarlo  dit 
mensii  convenerunt  filii  Itrael  in  jejunio  ei  sacris;  «t 
humus  super  eos.  El  sepnrulum  eit  lemen  filiorum 
hrael  nb  omni  filio  nlienigena ;  et  slelerunt,  el  eon- 
ftlebanlur  peccata  sun,  ei  iniquilales  palrum  tuorum. 
Et  conaurrexernnt  ad  ilnndnin  ;  ei  legerunl  in  volw 
mine  lcgis  Domini  Dei  lui,  qualer  in  die^  el  quater 
confilebantur,  et  adnrnbanl  Dominum  Deum  suum 
{II  Esdr.  IX).  Dc  conlinnatione  cjiisdem  in  seqiien* 
lilius  iibrissic  Iftgiliir  :  Super  omiiibut  liis  percutimus 
fadus  {Ihid.),  cic.  llo.m  :  llabilaverum  aulem  prin- 
cipes  populi  in  Jeruialein ;  reliqua  vero  plebs  misit 
tortem,  ut  tollerent  unam  partem  de  decem,  qui  habi- 
taluri  essenl  in  Jerasalem  civilale  sancia,  notem  vero 
parles  in  cicitaiibus  {II  Esdr.  xt).  Confirmationera 
autcm  hic  dicimus,  non  solum  qua  populos  Domino 
sno,  scd  ct  Doiniiiiis  popuio  suo  qiiariitndam  immii- 
nitaltim  promissionibus  oliiigatur,  sicut  sub  Moyse 
factum  leginiMS,  ubi  dicilur  :  Audi  Itrael :  Dominum 
elegisli  Itodie,  ul  sil  tibi  Dms,  el  ambulcs  in  viis  ejus^ 
el  cuitodias  cccremonias  illius  et  mandala  aique  judi- 
cia,  et  obedias  ejus  imperio.  Et  Dominus  elegii  le 
liodie,  ul  sis  ei  populus  peculiaris,  sicut  locutus  est 
tibi,  et  cuslodias  omnia  prarcepta  illius;  el  faciat  te 

(^  e.rcetsiorem  cunclis  geniibus  quas  creavit  (Deuter. 
xvi).  Iiem  :  Omuis  tocus  qiiem  calcavcrit  pes  vetler, 
.tesur  erit.  A  deserlo,  et  a  Ubano,  el  a  flumirm  magno 
Eupitrale  usque  ad  mare  occidentale  ertxnl  lermtui 
vesiri  {Deut.  xiii).  Hxc  Domitius  non  soiuni  Israoii» 
popiiio  per  Mi.ysen  proinisisse,  scd  et  patriiius  jn- 
rasse  pcrbibctttr,  sicul  esl  iiiud  :  Per  mmKeiiptum 
juravi,  dicil  Deminiis  {Isai.  XLv;  Jerem.  ttix).  Tali 
piivilegio  se  mnnituin  quondain  glnriabatnr  popitlus 
Jiidxoruin.  Scd  ionge  digniori  priviiegio  instgniliiK 
est  popuius  CIirisliMnns ;  de  quo,  qiiod  Dominus 
do:iaverit,  suo  ioco  dicemns.  Dedicationcm  mnri  ac 
loiius  civjlatis  ab  Esdra  et  Nehemia  factani  legimus 
in  htinc  modiim  :  /n  dedicalione  autem  muri  Jerusa- 
lem  requisierunl  leviias  de  omnibus  lotis^uit,  ut  ad- 

D  ducerent  eos  in  Jerusalem,  el  facerent  dedicatiortem 
{11  Esdr.  XI i),  etc.  Hijec  de  hisloria  Veteris  Testa- 
menli  ponenda  ditximns,  ut  solide  fundamento  se- 
cure  superaedinccmus.  Pro  bac  igiiur  septiforini 
sancli  Spiritus  operatione  Ecclesia  septics  latidem 
Doiiiino  dicit  in  die  (Psnl.  cxvtii).  Et  sicut  in  xdi- 
ficatione  domus  snae  sapientia  coiumnas  soptem  le- 
giluF  excidi.<se,  sic  certis  et  distinctis  anni  teinpo- 
ribus  Ecclesia  septem  prjedicia  soieiDniiercommen> 
dando  Dentu  nosciliir  coiiaudare,  ut  his  divinx 
liudts  prxcoiiiis,  vciut  sepicra  suGfuita  inveniatiir 
coiuninis.  Iljt^c  aiiiein  pleniiis  expiicanda  singnia 
singulis  propusiii  psalini  versibus  reservamus.  S«d 
priusqtiani  ad  psaiini  principiuni  accedarous,  dc 
ipsius  psaltni  tituio  aliquid  diccndum  csse  vidstnr. 


i 


457  TRACT.  DE  PEREGUINAME 

TiUiIus  liic  osl  [psalmus  canliti  iiliis  Cliorc  {Ptal. 
i.%xx\i)].  Quid  csl  aiilein  iiluti,  p.snliiniin  cantici 
filiisCliore  convenire,  nisi  nl  opcre  implcanl,  qnoil 
voce  decanlaiil,  qui  filii  esse  Chorc,  illiiis  sciliccl 
cal»i  (lioc  cnini  Cliorc  sonai),  qui  in  Calvarine  loco 
kuspensus  csl,  iion  soJuni  sacranienlo,  scd  el  re 
sacranienli ;  non  soluni  adopdone,  scd  ciiam  inii- 
lalione,  beipsos  decalvando,  el  superflna  qiixque 
resecando,  conlemlunl  ?  Tales  plane  (ilios  Cli(»r«>, 
nitindos  scilicel  ci  reclos  corde,  fervcnlesque  0|>cre 
d^^cfl  culiaiidatio,  ul  iicc  vila  a  voce,  iicc  tox  a 
cordis  discrepel  purilaie  ;  :ilioqiii  iion  eri(  speciosa 
hiit  in  ore  peccaloris  (EceU$  xv).  Aliud  eiiain  ex 
lioc  liiulo  aUenilendum  quod,  sicul  liiuius  psalmuni 
pFZ<edi(,  sic  fuiidaiionein  civitaiis,  quae  in  princi- 
pio  psaliiii  descrihilur,  qii.Tdani  prxparaloria  prx- 
resscruut,  ul  implereUir  illud  Salomoiiis  :  Prapara 
forit  opu»  luuni,  el  diligenler  exerce  agrum  tuHtn,  u< 
pottea (vdificei  doinum  litam  {{'rov.  xx  iv)  Hocquoquc 
iii  Ecclesia,  qiia:  ipsa  civiias  es(,  singulis  aniiis  cl 
inybtice  figiirari,  ei  actn  ipso  ccriiiiniis  icprcscn- 
tari.  ipsa  siquidcin  su.t  fundalionis  in  Clirisli  INali- 
viinte  celebratura  niTslcria,  ipsius  Doiiiiiiic^ie  Nali- 
viiaiis  venerandaiii  meinori.iin  pr.tdicia  considora- 
lic.te  qualuor  cunsiievii  DoiDinicalibus  oirtciis  prx- 
veiiire. 

Iliijui  rei  si  niysleriiitn  «liligontcr  altendiinus, 
iiiveniinus  qualnor  xlatibiis  pra;|iaraium  el  prxiiun- 
ii.iluin  nmllifarie  niullisque  niodi^  Doiiiiiiicuiii  fuisse 
advenluni  :  :tb  Aliraliain  scilirel  us(|'.ie  aJ  Moysen, 
a  Moyse  iisqucad  Uavid,  a  David  usque  ad  tnuisini- 
graiioiieiii  lial.ylonis,  a  ir.insniigiaiionc  B.ibyloiiis 
u&que  ad  Joannem.  Nam  diiae  qnx  prsccessernnl 
xtaies,  veliii  infainia  niiiiidi  ei  piieriiia,  niiiius  apia«, 
niiiiusque  liabilcs  ad  vcriialis  cogiiilioiicin  invcnt* 
sunl.  Vel,  si  lil)et  ab  Ahraliam  usi|uc  ad  DaviJ  sc» 
ciiiidutn  Eviingcliiim  iinain  coiiipnt.ire  a-talem 
(Mailli.  i),  diceinus  a  Noe  usqiie  ad  Cliri.sliim  qiia- 
mor  pr*.  essisse.  Qiia'  auleiii  iii  his  selatibtis  qiia- 
liiur  iacla  fiicril  Doiiiiiio  siiie  pr^cparaiio  civitalis, 
plciiius  in  seqiiciitibjs  e)i:poiieinns,  cuin  coepcril 
lihri  inulcri:i  plcnior  apparere.  Iiileiim  ipsam  oialc- 
riain  laiiliiinnioJo  pr;clibarc  siiniciiil,  ul  iicc  iioslro 
opcri  (|iialisciiiiqiie  desit  pr:(:puruiio,  qua  lecloiis 
aiiinius  cxcilalus  ad  inleliigcnd.i  qua;  scquiintiir,  el 
leneiidu  luemoriier,  pra^parelur.  De  omiiibus  igiiur 
qii:i!  qualuor  prrcdiciis  xtalibus  pra.'p:irala  noscun- 
tur,  uniim  ad  praBseiis  excerpinnis,  quod  ad  lititli 
proBecuiiuneiii  sufljciel  cxplicasse.  lltis  siqiiidcm 
aeiaiibus  s:icra  a  Deu  Scriptura  noscilur  prxparata, 
qux  in  lotius  civilaiis  consiruciione  cxmcnli  locuni 
ohlincal,  aJ  iiiu^qiiaiinin  coxqiiaiioiiein  ct  dissiden- 
liiiin  co:igiiiliii.itionoin.  Noii  cnim  in  civiljle  Domini 
bilumen  lociiin  hahcl,  quo  B:ihyloiiii  in  suo  opeie 
usi  siiiil  pro  cxiiicnlo.  Diiunicii  i|uippc  (|iioJ  luiti- 
raliier  de  lerra  oriiur,  asiuii.i  cst  naluraiis,  quae 
prudentia  carnis  iniinica  est  Deo.  Prudenlia  vcro 
spiritiis,  qiisc  de  s.icrae  Scriptiinc  vcliil  divini  cx- 
liieiiti  conip:igiiie  gcneraliir,  viia   ti  pax.   El  qui;« 


CIVrr\TC  DKI.  —  TRACT.  L  2^)8 

K  CTiiicnium  de  divcrsis  reruni  gcncribus  ronruiliir, 
voluit  Deiis  singulis  pr.'edictis  a.Maiibus  singiila  co- 
adiin:irc,  qune  ad  hnjus  ca>mcnli  <  onfcclioiicm  v.b- 
ccssaiia  videkaninr.  Qut  aiilcmsiiil  illa,  CiTmenliiin 
quod  manu  ponlificis  si(  in  con.ecralione  aliarfs, 
manifesie  deelarat.  Illnd  aiiiem  eic  aqna,  ct  vino,  et 
cali*e,  e(  cineribiis  lieri  solel.  Non  cnim  s:i)  qiiod 
aqiix  roisceiur,  in(er  haec  dukimits  nunieranduin, 
cum  ipsuiii  iionnisi  aqua  coagttl;ila  csse  nr.sca(ur. 
II.TC  ergo  quomodo  summiis  poii(ifex  Deus  diversig 
(cinporibus  pr.xparaveril,  el  pncpirala  (andcm  suo 
operi  adaptaverit,  ailcndamus.  Ah  Ahrabam  siqui- 
dem  usque  ad  Moysen  labcitliinn  ncliiiim  hoiioruin 
sive  maloriim  hisloriam  (exeiido  velut  aquasfliicnies 
iii  nno  Gcncsis  libro,  ac  si  in  uno  videlur  loco  (Oii> 

^  i?rcg:»sse.  Indc  esi  qtiod  licei  ill*  acliones  velnt  aquac 
l;ihcntcs  ciim  sua  xtalc  clHuxerint,  adliuc  lamea 
.s.ictu'  Scriptunc  csemcnto  pcr  leclionis  revulutio- 
nem  in  lcgenliuiii  niomoria  iiilcgne  (icrmanerc  iio- 
sruiitiir.  E(  licci  hu  c  aqux  viiiiiii)  spirilualis  iniel- 
ligcnlia  permislum  rcpeii:itiir ;  scqur/ili  tanien 
;c(ati,  a  Moyse  scilicel  iis(|ue  ad  Djvid,  vinuiii  spi- 
ridiuliler  aliribiiilur,  iii  qiia  niordaces  iegis  prxco- 
piiunes  et  proliihitioncs  (radiiu:  a  Doiiiino,  siisccjilsc 
»  populo,  cl  ipsa  sui  noviialc  viai  :iiistcril:iteiii  iii- 
portasse  legunlur.  A  David  aiilc;n  u  qnc  aJ  lr.\:.s- 
migratonein  B  ihylonis  viri  perfecii  vclui  lapides 
vivi  igne  Spirilus  saiicli  cxcocti,  suis  opcr.bus  fuiur» 
pixsignanlcs,  cl  proplictico  spiritii   ve:itiir;i  pr;((li<> 

^  ccnlcs,  pluribiis  libroruin  inoniiiicnlis  iiriiiilaictii 
cakis  Clnisiianx  fidci  paravcruiil,  qiia  calce  forniari 
el  solidari  in  iide  discipulos  siios  volehal  Pctrus 
aposiolus,  diceiis  :  Uabelii  firmiorem  pro}iheticum 
serntonem,  cui  benefacitis  otieniienies,  Innquam  lu- 
ccrnw  luceiitiin  caligiitosolvco  (U  Petr.  i).  A  Ir.m*- 
n.igralione  B.ibyloiiis  usquc  ad  Juanncin  cincrLS 
siinl  cribrali,  ciiin  Jiidaici  popiili  rclii|iii:f  iiiuliis 
tiibulationum  angiisiiis  vcxalx,  cl  siias  miscrias  per 
Sciiplurx  seriem  ad  posieros  tninsmiilcnies,  noii 
aliud  iiiiiuisse  videulnr,  quani  iios(ra>  a;latis  riiii 
similia  esse  pra'paraia;  adeo  iii  scnipcr  cl  prcleri- 
(oruni  cineruui  recorda(ioiie,  e(  iiiiurorum  cxspe- 
claliune  humilcs  in  prosperis,  et  furlcs  iiiveiiianiiir 
in  adversis.  Cinis  quippc,  cum  sil  inateria   vilis,  iii 

D  cxmento  (amen  non  vilcm  habel  <  iTocium,  cuin  e( 
illud  durabilius  et  lenacius  reddat.  Iloc  cnemenlo 
Dominus  in  suse  civiiaiis  ^^dificalione  usiis,  umnibus 
fcrc  suis  c(  dictis  el  factis  illiid  stiiduit  coaptare. 
Unde  Ct  dicebat  :  Si  crederetit  ito\fi>i,xredere:is  for- 
sitnn  cl  milii  :  de  me  enim  ille  tcriinit.  El  iilud  : 
Scrulamini  Scriinuras;  ilUv  enim  lesiimomum  perhi-  • 
benl  de  me  (Joan.  v).  E(  qiiia  longum  csset  retexerc 
omnia,  quae  iii  Evangelio  Je  Vcteri  Testanicnto  as- 
sumuiUur,  sive  qiiai  in  eo  do  ipsius  nalivitate,  t.r» 
cumcisione,  appariiione,  hypapunie.  baptismalc, 
pradicatione,  morlc ,  RCpuUtira  et  rcsurrcciionc 
pr:eiiuiuiaia  reperiuntur,  illiiJ  ud  prxsens  ponere 
suinciat,  uhi  pra;Jicta  quuluor  iiominatim  legiiiir 
cxprcssisse,  diccns  :  Hac  tunt  verba  qua:  toculut  tum 


m 


IltNHICI  S.  R. 


ad  voi,  cnm  adhuc  esiem  vubim-unt ;  qunniam  tieatie 

eit  imvleii  omnia,  quie  scripla  sutil  in  lege  Moyti,  el 

Vfoiiltetis,  et  psalwis  de  me.   Quuniuin   iic  icriplum 

esl,  el  lic   oporicbai  puti    Cliriilum,   el    lesvrgere  a 

morluii  tertia  dic,  el  pratdicaii  in  nomine  ejus  poeiti- 

lentiam  et  remiitioitem  fcccatorum  in  omuei  gmilei, 

incipientibus  ab  Jeronolyma  (Luc.   xxiv).  Ec(C  liic 

iiiaiiirti.sic  toiain   Scri|iiurani  veleDin  iii  lei^ciii  ol 

proplictas,  cl  psuliiionjiit  noiiijnc  agiograplia  lii  iii> 

guenilo  coiicliidil.  Ilubemus  igiiur  \iiiuin  in  lcge, 

calceni  in  propliciis,  cineres  in  iigiographis,  et  siii- 

gulis  horiinr.  Iiisiorise   aquum   pcnnislasn  ;   inio  pcr 

aquam  Itisiorix  singula  lia:c   sibi  iiiviccni  permibla 

el  coiigiulinala  unum  cu^incnliiin  elTiccrc  coinpro- 

banlur.   El  lixc  forsilan  esi  illa  rola,  quam  vidil 

Ezeciiicl,    qualuor   liabetjlcni   facies  per    qualiior 

piutcs  ire. 

De  rota  qualuor  habenle  fncies,  el  perqualuor  parlet 
ambulante, 

Ilisioria  slqnidem    liumnnns  .actiis  morc  humano 

roiexcndo,    facicm    lioniiiiis    nianifeslc   pr^pieinlil. 

Lcx  vero  Moysi  pracrepiorum  el  prottiliiiioniim  jngo 

coila    siibclitoriiin  altcrens,   viluli  colligaii   fuciein 

rcpr.Tseiilat ;  pioplictia  (oniminaiioniini  ct  proniis- 

sionuin  subruniora  coniingcns,  perspicacitatcm  aqui- 

lac   iinilalnr.    Agograpba    dnris    invcciionibus,   et 

a«poris    increpalioiiibus  lconis  rngilum   exprimere 

nianir«sic  tiosciinlur,  qiialia  in  psalmis,  t;l  esl  illiid  : 

^'»/;i  liominum   usriiiequo  gnni  corde  {Psat.    iv),  in 

Danieieel  Esdra  expressa  s.Tpiusreplicanliir.  Qnod 

&uleiu  per  qitauior  parics  bjcc  ire  dictiniiir,  iilud 

iranifcsle  iitnnit  quod  hisioria  ad  sola  respicit  prae- 

terita,  veliii  aqua  pnciercundo  denciens  ei  defluens 

in  abyssnm.    Secnndinn  scnsum  vcro  spiritualem, 

lota  Ipsa  Siriplura  Veteris  Tesiamenti  fulura  pro- 

spicieiis  in  anleiiora  se  extcndil,   triplicemCbrlsli 

pixiiunlians   adventum ;  vel  priinum,  qui  ocnltus 

fnii  ei   liuinilis,  ei  jani  nobis  est  praeietiius;  vel 

socnnduni,  qui  pra'sens  qiiotiilie  a   sanctis  iiitiinus 

sciililnr   cl  dulcis;  vcl  lerliMm,  qui  inanifeslus  et 

lcrribilis  in   Hne   lcmporuni   exspeclalur.  Ili   ires 

advenius  ita  Scripuir.T  veteii    inveniunlnr  inserli, 

ut  iiUQC  oninibus  congruere,  nunc  sinj-ulos  scpara- 

lini  laiigeie   videaiur.  Qtiod  nianifeste  ceniimus  in 

Tbrenis  Jereniia*,  quos  quadrnplici  dislinguens  al- 

pbabcio,  unum  ad  riiinam  lerrence  Jcrnsalem,  reii- 

qiia  ad  iriplicem  Ecclcsise  casmn  diiexisse  vidclur. 

Sicnl  ciiini  tcrrena  Jeiusalem  prius  de  gloria  rcgiii, 

postea  de  gloria  saccrdolii,   lcrlio  de  legalium  cae- 

renioniarum  observantia  legiturcorrnisse  :  et,  simt 

tcniplum  pi  jmo  a  Cliald^eis  deslrucium,  sccundo  a 

Graecisprofunaium,  lertio  a  Romanis  penitns  inve- 

iiilur  deleium  ;    sic  spiriiualis   Jerusalem,  quae  csi 

Eccicsia,   prius   a    saccrdoialis   aucloritalis  butni- 

lianda  csl  glorla  el  digiiitule,   sccumio  a  Cbrisiian.-E 

i«iigionis  viriule,  et  sanctiiatis  siniplicilaie  casura, 

sccundnm  qund  proplieLiits  Aposlolus  :  Jn  novitiimis, 

inquit,  diebus  erunl  liomines  seipsoi  amantet,  cupidi, 

eluti,  voluptatum  amatoret  magis  qun»'.  Dei,   liaben- 


E.  tAhblNAl.lS  t60 

A  les  quidein  ti,eciem  pictaiis,  virlutem  aulcm  uone' 
gantns  {II  Tim.  ii;.  Terlio  ipsam  piet^li*  cst  spc- 
ciciit  rclicluia,  cl  toliiisccdcsiasli':!  ordinis  forin:itit 
cli:tin  cxltrion  m  rcjcjliira.  Qiitd  fnrlcipsu  Ecclesia 
iii  co  pruiligural  ,  quod  Iribits  diebiis  anie  rctr- 
icctioiicin  Uomini  iitgloriant,  iii<!ccoraiii  et  inceu-n- 
leni  se  cxltibcl,  eoqitod  cotnntiiiicin  orniiinni  rcsiir- 
rcciioneni,  et  nlliiiiinn  Cltristi  advcnium  lalia  prj:- 
vuiiiura  indiibilaiilcr  cxspcctet. 

De  Iribus  diebut  pra^cedeniibut  Dominicam  Hesur- 
r^ctionem ,  et  de  leplc-m  anliphoni*  lolemnibui 
Adveniut  Uvmini. 

Qiiod    pracfigiirari    maiii.^^csle    dignoscitiir  in    ci> 
qiiod   pryndictis   Irilnis    diebns  lioiip  canoriicK  siua 

B  solilo  iniiio  cl  finc  (liciiniiir.  Narn  ex  priitcipio  ct 
fine  in  initsica  forina  dijiidicaiur.  Qnod  aulcm,  Do- 
minus  vobisctim,  Oremus,  et  Kyrie  eleison  suppri- 
mtinlur,  srtnclilaii.>  insiniiat  defecluin.  Nam  qiioJ 
Clorin  OMiniiio  reticetitr,  qnent  hodie  Ecclesia  ob- 
tiiict,  glorix  apicem  inniiil  aliquando  de  meiiio  lol- 
lciidum.  Nun  lamen  snbito  lircc  gloria  abscondelur. 
sed  panlatim  proccssu  temporis  minuetur,  sicut  a 
Dominicn  in  passionc  Doiniiii  in  niissa  tantum,  ubi 
specialilsr  gloria  sacerdolalis  refulgef,  iitcipil  re- 
liccri.  Hxc  ctiam  distinctio  in  pneiiiciis  Tlireuix 
reperitur,  cuni  in  sccundo  alphnbclo  poilulum  re- 
gnuui  ct  dejecii  principes,  ctomnecornu  confractuni 
deploratnr;  iii  lerlio  propheia  se  esse  viruin  videii 
tem  paupcrlalcni  lamenlaiur ;  in  qnarto  obscura- 

^  tiim  anrnm,  el  colorem  optimum  plangit  esse  inu- 
tutum.  Qux  licel  dc  uliinio  Chrisli  adveiitu  specia- 
liler  dicta  intclligantur ,  niulla  tamen  iu  eis«l«ni 
alphabelis  ad  priinuni  ei  st^citttduin  specialius  rc- 
ferunlur.  Siciii  auteni  in  Ecclcsia  Duniini  resureclio 
ct  ea  quss  pru^cedunt ,  in  picfiarationcin  ulliuii 
advenlus  cclebranlur ,  sic  el  ca  ((na;  priintiin  Cbrisii 
prxcessernnt  advenlum,  in  ipsius  siini  f.icla  pru:- 
|iaralioiiem,  ci  ca  qux  singulis  annis  de  priinu  ejns 
advenld  solemniter  rccoliiulnr,  mcdii  advenlu  piot- 
paraioria  esse  noscunlur.  Qnod  in  illis  septcni  so- 
lemnibus  apparuit  anliphonis,  qux  in  pra-paraiiono 
Naliviiatis  Dominics:  decaniantur  :  quaniiii  pritnis 
quaiuor,    illoiiini   Palrutn   q'ji    pra^diclis   quafior 

jv  selalibus  Scripluras  ipsas  cdideioni,  tlanioies  ct 
desideria  expriniuniur.  Nam  tribus  quas  seqiiiiiitnr, 
ipsc  iriplex  Cbrisli  advent.us  ab  eisdem  pncdiciis 
Palribus  procvisus  et  desideratus  iiiiuiiinr.  Qiiaiiior 
eliani  proediclis  antiphonis  qiiaiuor  secumli  advcii- 
tus  prxparatoria  ostendunlur.  Nam  per  priiiiain 
excitaistur  corda  lorpenlium  ad  surgenduin,  sccuii- 
duiii  iilud  :  iledia  nocle  clamor  jactus  est ,  ecce 
sponsus  venil  {Matlh.  xxv).  Secunda  e.vcitalos  ad- 
monet  ad  ornanduin,  qiio  spof.sus  siiscipiendus  csl, 
locuni,  JHXla  illud  qiiod  scqnilnr  in  Evangclio  : 
Tunc  surrexerunt  omnes  virgines  illa  et  ornaveruut 
lampadet  suas.  Tcrlia  ad  obviandiini,  secuiiduin 
illud  :  Exierunl  obviam  sponso  el  spons<F.  Quarta 
ad    intrandiim,  siciit  dicilur  :  Qua:  paratce  erant. 


?tl                           TUACT.  DE  rfiRECmNANTE  CIYITATE  DEI.  —  TRACT.  !.  SCS 

tHiraveruHl  cum  eo  ad  tmptias,  ei  clavta  eft  jantta  \  sic  activ.T  vilx  psalloriitn)  assuiniinl,  ut  sempci'  :ia 

\iHi.).   Ciijiis  jaiiM3E    (l;»vi|;er  csi   cl  cbvis  :  cni  conleiuiilaliv.^m  transirc  coiilemiaiil.  Cujns  finis  cst 

\ull    clauJeiis,   im  ul  nciiio  apcri;)l;   cni    vull  ot  cl   salicla.s   beata    Triniias   unus  Dcus.    qua  sol;) 

«inaniio  vull  apeiicns,   ul  ncnio  clau(l;it  :  ille  qui  '.n  (iiienlcs  cfriciuntiir  lieali.  Qux  qnia,  dinn  peregri  • 

^narta  antiplionj  ad  veniettiluni  vocjinr,   ci  ilavis  nainiir  a  Douiino,  sicnt   esl,  a  lippiontiLus  \l  lcri 

Daviil  nomiuaiur.  Aliis  eiiiin  qii;v  prcPiiixinius,  jlias  non   polcsl,   voluil   Doininiis  sux  civiiali  vi^ibitcin 

Ircs  antiphonas    r:>cile   lcclor  (liligens   assignahit.  qnamthiin  propoiiere  Triiiilatrni,  qu:)  liuinana  infir» 

ratel  igitur,  ea  qux  priniuui  Clirisli    pra^cesscrnnt  niitas  iii  essilio  pcr  ca  qua:  usu  Jiilicit  confri<  ala 

»«lvcniuni,  prxparaloria  lanluin  nostnc  iiiisse  civi-  incalcsreret,   ul  sic  ail  ca  qunc  non  didicit  tandem 

latis  :    ipso    vero   Clirisii  priino  advenlii  civilalem  assurgenspcrvenircl.  Ilxc  iulclligcns  discipulus  i!tc 


tpsani  ruiidatam  alque  munitani  :  nam  pcr  seciindum 
ipsius  adveiitum  qiiolidie  adunaiur  et  inrormatur; 
tertio  liiidcm  advcniii  plcnc  ab  eo  conlirmand:),  ct 
Ixtar.tibus  omnilius  lam  angclis  qiiam  liuininibns 
dedicanda.  Il.rc  enini  primo  Cliristi  advcntu   prx- 


qitciii  dilexit  Jesus,  duas  Irinitaics  in  snis  scriptts 
proposuit,  unain  in  roe!is,  aliaui  lestiniuninin  daii- 
lcin  iii  lerris,  innuens  quud  rrustra  qnis  ad  lcsli- 
monia  aspirarel,  si  insensibilis  Triiiiiaiis  lestimo- 
niiitn  noti  liabcrct.  Dc  qiio  iia  ait :  Ties  tttnt^Hi  leui- 


paraia  qiiodammodo  videntiir     pulius   qnain  com-  B  ttioniHtn  danl  in  teni»  ;   iiiiritus,   nqtta   et  »anjH\$  : 

plet).  Coniplebiintiir   aiileni,    cum  signis  omnibus  et  hi  Irt»  unum  sunl  (I  Jonn.  v).  Tria  siquidein,  iit 

decedenlibus  res  succedcnt,  fides  iransibit  in  s|>c«  ait  bcaiiis  Augnslinus,  novimus  do  corporc  Domini 

riem,   utnbra    in    Tcrilalcm.    iiiicriin,   dinn    durat  evisso,  cum    pendcrel   iii  ligno  :  priiiiiim  spirilnin, 

umbra,  scieiis  Cbristus  signa  esse  iicicssaria,  ei  ad  juxta  illiid  :  InciiHato  capiie,  emitit  tpiriiutH  {Joni. 

ret    ipsas   prxparatoria,  lalia  agcre  voluil,  qiix  ei  x);    deinde,  quando  lalus  cjus  iaiicea  perroralum 

resesiienl  pncedcniiuin  signorum,  el  signa   rertim  est,  sunguineni  cl  aquam. 

fnlararuui.  Prxsigiiavil  enini  fundalioncm  civilaiis  Hxc  Iria  cuui  di\ersas  b:il)C:inl  sii:gula  qux.,uc 

sux  in  sna  nativiiaie,  iiiiliaiioncin  in  circuincisioiie,  subslantias,  non  suiil  iinniu.  Sed  si  ea  qu;u  iiis  sunl 

adimationem  Lti  appaiitione,   iiiform:ilioiiein  in  sa-  signifii  aia  ailcndimiis,  occunil  beuia  Triniias  iiuiis 

cramcnlorum  instiiuliune,  cotiririnaiioiicm  in  pas-  Deus,   Pater  ei  Filius,  cl   Spiritus  sanctn.s  iil  no 

tione,  secunduin  illud  Apostoli :  Cbi  esi  lesiamentum,  niiiieSpiritiis  arcipianiussignificalum  DeuiiiPaltcin, • 

mor»  necetu  ett  inlercedat  testatoris;  lestamentnm  sccunduni   iliud  :  SpiritHs  esl   Deus  (Joan.  i\);  nu* 

tmim  in  tnortuit  conftrmalum   est.   Alioqni  notidum  inine  auictn  sangttiiiis  Filiiint,  scciindiim  qnod  Vor- 

taltl,   dum  tivil   qiii  testatus  est ,  unde  nec  qiiidem  buiii  t  aro  faclum  csl;  noniino  vcio  ai|ii:c  S|)iritiim 

line  sitnguine  dedicatum  est  (llebr.  ix).   Qux  dedi-  C  sanctum,  sicul  ait  cvangelisla  :  lloc  autem  (li.tii  de 

calio  sicut  triplex  fiiil  in  Velcri  Teslaniciilo,  priina  Spiriiu  ,    quem   uccepturi   eratil   cretientcs  in    ci:m 


tabeniaculi ,  seciinda  et  lertia  civiiuiis  cl  leinpli; 
(ic  uttimamet  pienani  noslrxciviialis  dcJicationeni 
(tux  prxcessise  in  Novo  Teslamcnto  el  pr.Tfigura5se 
noKuniur  :  prima  iii  Piirificalionc,  sive  liypapant< , 


(l.uc.  vii).  It.Tc  Auguslinus.  AJ  batic  igiliir  irini* 
laloin  voicns  Duiniiius  Jesiis  i!eip.siitn  nobis  paiaic 
viain,  iria  in  liis  tribus  ins:ituit  saoramciita,  qm- 
bus  in:erim  auima  lippicns  mund.irelur,  el  exercc- 


Domiiii,  qux  et  apud   nos  reslum  luminuni  noniina-      rclitr;  exercilalu  dilataretiir,  dilalala  LiiidCin  capc- 


lnr;  quo  nomine  apud  veteros,  vocaiain  legimns 
deiiicaiionem ;  sccunda  in  missionc  Spiriiiis  sancii, 
qnando  congregaii  in  unum  Apostoli  Spiriiu  sancio 
lcfHHlur  bapliz:ili  (Actor.  it).  El  quia  signis  peio- 
frinauies  et  mililantcs  prxcipue  uii  solont,  recio 
peregrinauti  et  mitilanli  civitaii  sig.na  daiiiur.  Qiiia 
quandiu  tumui  itt  corpore,  peregrinamur  a  Domiiio 


rct  quod  caperenon  polerai  oiios;'..  In  aqiia  qnippa 
s;icr:iinoiiUiin  baplisimi  itisiiiiiil ;  in  sangiiinc  sa" 
ciaiiientittii  allaiis,  dicens  :  llic  caiix  nocum  tesia 
mentum  ett  in  sanguine  meo  (/  Cor.  xi) ;  iii  Spiritit 
sarraiiienlitm  conlirmalionis,  qnod  apuslulis  Spiii- 
lus  sancli  ignc  ctiam  visiliililer  coiitirinan.s  cl  cor- 
roborans,   oiiindcm  Spiritiim  :iliis  tnaniim   iinposi- 


(II  Cor.  VI),  el   quandiu  miliiia   est  hominis  tuper  j^  i\one   Iradciiiibits ,    signis   di^cisarum    liiigiiavnni 


l<rr«w  {Job.  vit),  visibilium  signoritin  scala  ad  iii- 
visibilia  necesse  habemus  uli,  secnndum  quod  Apo- 
Slolus  ait  :  Invitibilia  Dei  per  ea  qua:  fadn  sunl  in- 
ttUtcta  conspiciunlnr  a  creatura  mundi  (Rom.  i). 
Creatura,  aii,  innudi,  non  coeli ;  illa  enim  scala  iiou 


Dominus  voluil  commcndari,  igne  su:t;  pr:cscniix' 
sordcs  univctsas  purilicans,  lioininoin  innovat  cl 
iinninlal.  El  liret  lixc  iria  ^ai  r:iinciila  uiuim  noii 
sint,  ana  lamcn  csl  oper.-)lio  Trinitaiis  in  Iribii'-, 
ei  iii  siiigulis  trina.  In  baplisnialo  spo  (:ilis  apparni 


iiuligfl   solium  jaui  leneiis.  Filii  aiiiem  Cliore,  qni      operaiio  Spiritns,  per  coluinbam ;    mysicriuin  En 


Tbau  signaium  habeni  in  frontibus  ni\s(Kzech.  ix), 
qui  vocalos  se  rcputant  ad  cinercin  et  ad  catvitiuni, 
quieaqux  prima  fronte  apparenl,  visibilia  scilicei, 
leuiporalia  esse  cogiioscuiii,  et  ad  xtcrna  ei  atsio- 
riora  se  exlendunl,  ul  ail  bealus  Auguslinus;  lales, 
inquani,  calvi  et  peregritii  el  advenx  supcf  lenani 
ct  pcregrinantis  civitalis  oives  signa  sux  niiiilia: 
recognoscunt,  el  sux  civiiaiis  canlaiuri  caiilicuui  ; 


i 


cbaristix  passioiic  sua  spcciatilcr  Filius  consecra- 
vil;  in  confirinalione  Paler  spocialilcr  visus  csl 
operari,  qiii,  misso  Spirilu  apostuinriini  coida  invi- 
sitiili  iltusiravit  potciiiia.  Iii  coniirinaiioiie  igitiir 
Patcr  corroboral ;  in  iradiliono  Euclii«ristix  Fi- 
lius  uoclis  illius  leiiciiras,  qua  comcdcbaniur  tar- 
iics  agiii  vi-tcris,  s:ipicnlcr  iltuslral;  iii  baptismaie 
Spirilus   oancius  ignc  su:c   urxsenli.x  sordcs  uni- 


105  IIKNUK.I  S.  U    E.  CARUINALIS  ?r4 

vcms  piiriiicans  lioiiiiiUMii   iitnuvat  e.i    imniiiial.  A  quod  tnoietur  in  lerra  {Cen.  i).  Notus  anlciii  lionio 


Ki  qiiia  iiiKoparaliilis  cst  nperalio  Triniialis  , 
eadem  tria  iii  liiiigiilis  lola  Tiinii.is  operaiur. 
TreB  ilaquc  sunl^  qni  in  Irihus  sarramcnlis  operari 
prolianlur,  ei  treit  unum  sunt :  alilerenim  tota  Tri- 
nit.is  nobis  cisdcm  subslanliis  commeiidatur.  Spiii- 
liis  enitn  qul  oraiiles  facit,  et  (^cmiiibus  iiienarra- 
t)ilil)us  inlerpellat  pro  nobis  {Rom.  viii),  oralionis 
devoiionem  commendal ;  eleemosyiiam,  qune  nqtia 
Dei  interprelalur,  aquam  i.ianifesie  designat.  Con- 
feSitioiiis  el  p<Bniieiiiix  ruboreni  sanguis  signtficando 
demonstriit.  El  hxc  suni  quae  lesiinioiiium  dant  in 
lerra,  quoui;im  liis  frnctibus  in  lerra  hominns  co- 
gnoscuntur.  Dant  etiam  exleriiis  lestimonia  laten- 
liutn  intus    virtulum  ;  oralio   scilicet  liumililaiis, 


sigiium  Dovit.-ills  siiis  scqiiacibiis  tril^uens  ail  Qui 
non  Tenuniiaveril  omnibin  qure  pottidel,  non  polett 
aieut  ette  ditciputut  {l-uc.  xiv).  Kl  illnd  :  Si  qui$ 
vtill  pott  iMi;  tenire,  abnegel  temeiiptum,  el  lollat 
crucem  tuam,  e!  tequalttr  me  {Mnlih.  xw).  Illnd 
etiarn  :  Qui  reliquerii  fialrem  aul  malrem,  nul  uxo- 
rem,  avl  fiiiot,  au>  agrot,  propler  nomen  meum, 
cenluplum  accipiel  ,  el  vilam  eelernam  pottideOit 
{MaiiH.  xvii).  Excc  t|iiomo<to  calvus  nosler  ninnibiia 
temporalibiiB  suos  vulidecalvari,  ul  libera  facie,  et 
apcrla  fronle  xterna  dcsidereiit,  et  sinc  impi^dimcnio 
oculos  ad  coRluni  levenl.  Cives  lerreni  a  fruclu  fru- 
menti,  vini  ei  olei  lui  mulltphcali  iunt  (Ptal.  iv). 
Cobaeredes  Cbrisli  in  spe  singiiiariter  consliUili  io 


abstiiieiilia  castitatis,  eieemosynA  cliaritjtis.  In  qui-  '^  pacc  in  idipsum  dorniiunlel  rc<;uiesrunt  {ibid.).  Li 


bus  virlutibub  qiiam  expressint  app.^.real  vcstigiuin 
Trinjiatis,  ex  sequcnllbus  manifesle  liquebil.  hue- 
riin  exlra  portam  vcleris  Jerusalcm  et  terrenae,  el 
in  Calvarix'  loco,  id  est  iii  vilse  noviiaie,  filii  CluTe 
triplici  praedicix  Trinitalis  insignili  inngine  po- 
iiant  signaciiluin  siipr:)  fionlem,  supcr  coi,  sttper 
bracbium  suiiiii,  \elul  in  supcrliininan,    ct    siipcr 


cet  eniii)  mulii  c\  eis  bonis  lemporalibus  abundan- 
lcs,  minitne  (leralv^li,  sed  muliis  cliam  superfluita- 
tibus  fiuntcin  operiam  ei  oncraiaui  babere  videan- 
lur,  tamen  qui  veri  Cliristi  cuncivcs  sunt,  sic  utun- 
tur  iUis,  quasi  jam  non  tiianiur,  nnn  ponemcs  apem 
in  incerlo  divitiaruo),  nec  in  iuxu  deiii.iaruin  gaii- 
dentes,  sed   morlem  iiabfnies   pra;  ocnli'»,  se  eis 


iilrunique  posieu»,  operis  scilicel  ei  cognilionis,  ul  jamjainque  non  dubilatii   cariluros.   >il  qn.ippe  isic 

corde  credaiur  ad  jusntiam,  lides  pcr  dilcctionein  amorcin  mnndi  in  boniincraoriiricat.^icni  me<lit:it;o 

opcieinr  ad  Dei  gloriam  (/?om.  x)  ;  in  fronle,  id  Cst  niorlis.    Unde  scriplum   esl  :   Memorure  uovistima 

U\  aper<o,  fiat  confcssio  .tJ  saliileni  {«6t(/.).  Conlcin-  (««,  el  non  pcccabis  {Eccli.  vii).  Nibil  ciiim  ceriius 

plctur  cu<un  iii  priina  Tiinilalc  nnil:ilcm  innx  si-  niorte,  niliii  incertius   bora   morUs.    Hus  iii   inagni 

gnificalionis,  iii  secundauniiatcm  Iriiixoperniionis,  pat.^^isfamilias  domo  niinislrus  polius  dixcrim,qiiain 
iii  trinu  lrinu(ni.'iruciuiii  (iniits  uflectionis  sivc  iiile!i-  r  fiiios  vel  amicos.  Talcs  viiienlur  fiiisse  palres  Vete- 

tiunis.  Ad  ununi  ciiiin  iiitcnlioncm  dirigcre  in  (ribus  ris  Teslanicnli,  qui  sigiium  occcpcruni  ci<cunicisio> 


i>Uis  ducel  Dominus  in  Cvanjtelio  diccns  :  Cum  oras, 
inlra  in  cubicvluin  {Malili.\]),  eic,  manifestc  osien- 
dcns,  oraioncin,  eleemosynam  et  jejiinium  ad  ill.:m 
lefereiula  cs>se,  qui  vidct  iii.  abscondiio,  diccns: 
^ui  videl  in  abscondiio,  reddct  tibi  (iftirf. ).  Qiio<Ui 
adliiic  allius  el  stibiilitis  biijiis  toslirnoiiii  iny»l<i- 
iiuni  peistrnlari  placet,  lciiniticliir  ad  praeseiis  liic 
bernio.  iic,  si  fiieril  nitiiis  prolixtis,  fint  cliam  tu:- 
diosus.  llle  igilur  seinper  Aiplia  ct  ii  sil  nostri  scp- 
itiotiis,  qui  initium  est  ci.  iiiiis  universoruin,  ei  tiiie 
iiutioci  finc  permanei  iu  saecula  saeculoruiri,  Ainen. 

TUACTATUS  II. 

OE    CAIIACTEKE,   TITIJLO  £T  TESTIMONIO,  QUIBOS  CIVES 
SUUS  CiiniSTUS    INSIGNIRI   VOLUIT. 


nis,  non  lituluin  filialiuiiis,  aul  lcsliinoniiiin  amici- 
tix  specialis.  Cum  cniui  diclum  sil  ad  cos  :  Ego  Du- 
minus  Dius  vesier  {Levil.  ixiii).  Ego  Deus  Abrahnm, 
el  Dens  haac^  ei  Deits  Jucob  {Exod.  iit),  niiiiqitain 
lamcii  lcgilureis  dicluin  :  Eslole  miieiicordet  ticul 
el  Paler  tesler  cgelesiis  tnisericort  exl  {Luc.  vi);  anl : 
Pnler  vcsler  cosleslis  dabil  tpirilum  bouum  pcieniibut 
se  {Luc.  vi).  Et  cuin  le.>>liinoi)iuni  arceperii  Abia- 
liam  divinum  :  A'umc  cognovi  quod  liineat  Dtnni 
{Cen.  xxii),  nuii  tainen  incruil  aiidire  qnod  didnm 
cst  aposlotis :  Vos  aulem  dixi  ainicoi,  quia  oiviia 
quoicunque  audivi  a  Pahemeo,  nota  feci  vobit  {Joun. 
xv).  Filioruin  lilulus  liic  esl  ;  Omiiis  qui  nnlus  est 
D  ex  Deo,  non  peccat,   quia  gtneralio  divina  conserval 


Pu&li|uaiii  priinus  boaio  de  terra  lerrenus,  lerre-      eim,  el  malignus  non  langil  illum.  lu  hoc  manife.ii 


iiis  liviiatibus  el  babitaloribus  lerroua  sapientibus 
iiiunduat  iinplevit,  vcuicns  novus  liomo  dc  coelo 
cociesiis,  ci  cQclcsiem  in  terris  civitateni  voleiis  aedi- 
/icaie,  cives  suos  qui  c<£lcstia  sapereiit  a  (erreiiis 
civibus  vuluil  sui  cbaracteris  signo  distingui,  (iinio 
prxiiutari,  testimonio  cominuniri.  STgnuni  fuit  do- 
calvatiu,  titulus  filialio,  tesiimonium  sccrciiori  f;i- 
Jitiliaritaie  probaia  ainicitix  certiludo.  Signum  si- 
(|uideiii  ct  iniago  lerreni  fuit  iii  terrcnis  crescere, 


sunl  Filii  Dei,  el  (iHi  diaboli  [1  Joan.  v).  Ei  illud  : 
Quodnalum  esl  cx  Deo,  vincii  niundum  {Joon.  iii), 
ut  sit  titulns  coelesiis  gencratioiiis  vicloria  lciila- 
lionis  :  Ct,  sicul  qui  tilius  csl  pcr  iialurum  luundum 
cum  suo  principe  iriiiinpbavit,  sic  miindi  victoies 
sunt,  quolquoi  suui  filii  aJupiioijis.  Aiiiiii  icbliun»- 
niiiii)  vox  sponsi  cii,  aiidilui  amici  dans  gaudimu 
etlaeiiliam,  sive  ad  ainiruni  direcla,  ul  csi  illud  : 
Surge,   propera,  amicn  mea,  coluinba  mca,    lotuiosa 


niuliiplicari,  duminari.  Sic  quippe  protoplasiis  di-  mea,  el  veni  {Canl.  it),  sive  'lcaniico  ad  alios  lacia, 

ttuiii  csl  :  Crescite  el  multiplicamtni,  et  replete  ler-  sicui  ail  Doininus  de  Joanut:  Quid  exittii  iti  dek^:r- 

tain,  ei  iubjiciie  eain  ;  et  dotninamini  },iscibus  muris,  tuin  videre  ?  Prophelam  ?  Eiiam   dico  vobis,  el  plus- 

ei  iolaldibiis  coeli,  et  besliis  terrw,  omniqne  replili  <?uaiH  Dio>;/if(ani(.Vrt///i.  xi),  e(t.  Hoc  gciiimui.J  aiuicl 


21)5 


TRACT.  l)L  PERECniNANTE  CIVITATE  DEI.  —  TRACT.  11. 


2C6 


icslimonlim)  plcnius  postea  proseqiicmiir,   si   prius  A  Hacc  cl  aii:i.  quaein  Veieri  el  Novo  Testamenlo  cdm- 


minislrorum  eifiliorum  lcilimonia  siinUieiilcr  fuc- 
rint  ciplanala.  Qiiod  enim  inier  signa  cl  lilulos  ei 
lesiimoDia  disliniimus,  inde  est,  quia  non  omiiia 
leslimo<iia,  signa  vcl  tiluli  clici  possuiil.  Signa  lainen 
ei  liiuli  aliqua  lcslifRaiido  tcslimonia  merilo  nuiicu- 
pantur.  Iiide  esl  eli.im  quod  iii  Iloiiiana  EceJcsia 
ievilJB  cardinales,  vcliil  quidam  Dominica;  mens« 
niinistri  in  signis  sigillorum  suoriim  tilnlos  non 
assignant,  (piod  solis  pirsbyieris  cardin;tlibus  veltit 
iiliis  csl  concessum.  N;>m  episcopi  amiconim  vice 
fungeiiles,  quanlo  viciniores  spoiiso,  laiiio  vocem 
ejus  fainil.arius  audiuul,  et  de  secretioris  familia- 
rilalis  lestiinonio  graUilaiilnr.  Singiilis  igilur  a 
sponso  pro    meriiis   leslinionium    reddilur ;  el  ne 


mcndata  lcguntur,  verba  et  cxcmpia  omnia  ponere 
siiperscdcmus,  ne  pariat  copla  congesta  rastidiuiii. 
El  tamcn  qujc  Jesus  legilurccepisse  facere  cidocere, 
non  cretlidi  oinitteiida.  Ipse  quippc  salutem  humani 
generis  operalurus  in  mcdio  terrsp,  pusl  b:ipli^muin 
suum  movaboraiionc  et  jejunio  du!(i(  incipienduro. 
Uiide  el  legiiur,  quod  co  baptizaio  ei  oranie,  et 
aperlis  super  euin  coelis,  ductus  sil  in  desertum  a 
^piritu,  ulii  cuin  jejunassct  qnadragmta  diebus,  et 
qiiadraginta  nocUbus,  postea  ef>itri\l{Matih.  iii).  lixc 
nsquc  ad  passioncm  su.im  postca  nunquam  oniit- 
iCRt,  sic  allernaiis  vicibus  excrcuil,  iit  iion  unum 
confuiideretiir  ab  alleio  ;  sed  noctcm  oralioni  depu- 
laiis,  dicm  jcjuiiio,  praedicaLioiii  et  curalioni,    per- 


leslimonium  Islud  nuiare  videalur,  tola  Trinilas  ci  B  trausivil  benefaciendo  et  curando  oppretsos  a  dctmo- 


aslipulatur.  Tria  sunt  igitur,  qiiK  ministris  circ» 
iransitoria  occupatis  velut  in  lerra  leslimonium  da- 
renoscuntur,  spirilus,  aqua  et  sanguis.  Per  baec, 
si  non  sil  i.cdiosumleclori,  qua;  siint  dicta  repetere, 
«lecmo&yuam,  jejunium  et  oratioiiem  dixiinus  de- 
signari. 

Hicc  lestimonia  Scrlplurse  sacrai  Veleris  alque  No- 
vx  lestimoniia  innumens  roboranlur.  Dicuiilur  enim 
el  vcrba  sacri  cloquii  teslimonia,  quia  pcrliibeiil 
lestiinoniuiii,  maiidala  Dei  vera  essc,  justif^cala  in 
temeitpsa,  desiderabilia  super  aurum  el  lapidem  pre- 
lioium  tnultum,  et  dulciora  super  met  el  favum  {Psal. 
\\m\.  Ne  aulem  impossibilia  crederenlur,  perbi- 
benl  eiiam  teslimoi'ium  mulios  ca  sorvassc.  Unde 
subditur  :  Elcnini  tervus  tuns  custodii  ea  (ibid.).  Et 
iie  iiifructuose  ca  servasse  videretur.etiam  de  reiri- 
bulioiic  iion  lacei,  cumdicilur  •  In  ctislodiendis  illit 
retributio  mulia  (ibid.).  El  quia,  sicut  rctribiitio  obe- 
diemes,  sic  ('amnaiio  manei  iransgressores,  rccle 
eliam  judicia  nuncupantur.  In  islorum  mandatoriim 
sive  judicioruni  Dei  teslimoniis  delcctabalur  Pro- 
pheia,  sicul  in  otnnibus  diviliis,  dicen.s  :  Adha:si 
tetiinwuiis  tuis,  Domine  (Psal.  cxvm).  Kl  illud  :  Te- 
ttimomu  'ua  nudilalio  mea  ett,  et  consiHum  meum 
justilicalionet  tua:  (ibid.).  Nosquoque  si  lioec  tcsli- 
uionia  nnedilando  diligentius-  persrniicmur,  prxdi- 
cl:i  lesliinonia  Sciiptur.e  siicrx  teslimoiiiis  iniiume- 
ris  commendantur.  De  jcitinio  et  oralione  ail  Pro- 


nio  (Aci.  x).  Nec  solnm  exemplo  nos  ad  liaec  studuii 
inviiare,  scd  etiam  verbis  commendare  curavit, 
dicens:  Hoc  yenutnon  tjicitur,  nisi  in  oraiione  et 
jejumo  {Mallh.  xvii).  Dulcedo  siquidcm  orationiset 
iiitim.x  compuiictioiiis  affeclio  male  dulces  carnis 
afTcciionca,  ei  imniissiones  perangelos  m&los  (Ptal. 
Lxxvii)  extundere  consuevil.  Jejunium  vero  exte- 
rius  adhibilis  lcnlalioriibus  cl  occasionibiis  peccatl 
obviando  reMslit.  Eleeoiosyna  jejunio  ct  or.iiione 
iiiundaiis,  saniialis  gaudia  et  munera  graiianim 
acquirit,  «icut  ail  Dominus  :  Daie  et  dabitur  vobis. 
In  e.a  qvtppe  mensura,  qua  mensi  fueriiit ,  remeiie-' 
lur  vobis  (Luc.  vj).  Et  Aposlolus:  Qut  parce  seminalf 
parce  et  mtlel ;  el  qui  ieminat  tn  benediclionibus,  de 
benediciionibut  ei  melet  (//  Cor.  i\).  Tunc  enim  ora- 
lio  ad  Deuni  direcia  siiie  oHendiculo  peiictr.it  coelos, 
ciim  jejuiiio  ci  eleemosyna  velui  duabus  alis  ab 
iiiflmiii  evocia,  jejunio  velutsinjsira  adjuvaiur,  elee- 
iiio.syna  vclul  dexiera  et  forliori  proficii  et  guber- 
nalur.  Ala  jejuiiii  lics  peniias  babet  priitcipales.  Jc- 
jutiandum  esl  eniin  ab  illiciio  aclu,  ab  illecebroso 
moln.,  al'  ilMcieiilc  atfectu.  Tres  quoque  eleeniosynue 
poimyesiiiK  |)iiiir.ipalcs,  ut  subvenial  quis  proximo 
sermonc,  subvenial  de  suo,  vel  deseivicndo  ei,  vel 
orando  pro  ipi>o.  Ilxc  sunl,  quie  piinium  tcsiimo- 
niiiiii  daiit  iti  lerra.  Testiinonium  apud  hoinincs, 
teatimuiiiuiu  cuiquc  apud  seipsum,  el  tesiimoniuin 
apiid  Deum.  Apud  iioiiiiues  teiiiiitioiiiu:ii  jiistiii.c,  nii 


pbeia  :  Ego  aulem  cum.  mihi  molesli  etsent,  indue-  j)  innilebatur  Piiarisa.*us  ille,  cuni  dicerct :  Deut  gra^ 

liat  ago  libi ,  quiu  non  lum  ticutcccteri  homines  ra~ 
plores,  injusli,  adulteri.  Jejuno  bis  in  Suhbalo,  dcei- 
mas  dc  urnuiuiu  'puL'  posaid^o  (Luc.  xv).  t>upcrl)iis 
qiiippo  cl  ariotjaivs  noit  jusitun  se  csse  lininm,  seJ 
jiislioreni  c*ltfris  upjkaiere  gloriabaiur  ;  ci  conteii- 
tus  lesliiiianio  lionunuin  noluit  atiemiere  suuin  ; 
cuique  cnim  lcslimonimu  proprije  [ierh>bciil  aciio- 
nc»  priedku\  Ul  CDim  de  cieieris  tjcoam,  ailcnde 
qiiaiitum  iii  abstincDli;e  viriute  prufcceris,  qux  om- 
iiium  priiKipiuni  cst,  ci  fundameiiliim  Mutrixi|iiK 
viitutuiti,  biiie  qua  niillus  ad  rcliqiias  est  accej-siis. 
iiigredi-rc  el  e.\plora  omiieb  cnnscienli*  m.e  reces- 
sus,  quomodo  se  baboanl  inleriora  ei  cxlcriora  ;ua 
si  forle  nccess  jiaj  ne  ditaiii  snperflua    dciiiit.  iji 


bam  mccilicio.  Humiliabam  in  jejumo  animam  meam, 
el  oralio  mea  in  *iiiu  meo  coniertetur  (Psal.  xxviv). 
De  clcenio>yiin  :  Muluabitur  peccalur,  cl  non  solvel, 
juslus  aulem  miseretur  et  Iribuel  (Psal.  xxxvi).  El 
iHud  :  Dispersii,  dedil  pauperibus,  juslilia  ejus  tnanet 
in  sa'culum  saculi  (Psal.  cxi).  Joel  quoque  de  jcju- 
nio  el  oratione  sic  ail  :  Co/<v«r{imtii2  ad  me  in  toio 
corde  rettro ,  in  jejunio  el  (Jeiu  el  planctu  [Joel  ii). 
De  elcemosyna  :  Frange  etunenii  panem  lutttn,  et 
«ijenos  vayotque  induc  in  dotAum  tuam  ;  cutn  viderit 
nudum  operi  eum  (Isa.  Lviii).  In  Tobia  quoqiie  Icgi- 
lur  :  Dona  est  orntto  cum  jejunio  ei  eleeuwbijna  (Tub 
u).  El  illiid:  Si  multum  libi  fueril,  abuudantcr  iribue , 
K  esi^num,  eiiam  libenter  illud  iinpcrlire  (Tob.  iv). 

Patbol    CCIV 


9 


287  IIKNIlia  S.  It.  L 

idcin  vulliis,  ililctii  ociili,  scnnu  non  <liK|».ir,  (raileiii  A 
inentis  Irniiqiiillila.s  iiiix  rucr.il,  ciiiii  adesscnt.  liiiic 
|tlaii«  quam  coi>6l:ins,  (|uaiii  flrmii»  sis  in  [mo|mis.ii> 
virliiiis,  luce  libi  clariiis  apparcliil.  Apiid  Deiini  au- 
tcih  (cstimoniuiii  noliis  liicc  prxlienl  fi(liici:c,  iit 
ciiiiliilenler  ad  llironiiin  gialia;  ejiis  acredamus,  ()ui 
maudala  ejus  foriilci-  adiinplenius.  IJiide  sciipluin 
esl:  Fiducia  magnaapud  Deum  ef,t  eleemovjna  (Tob. 
iv).  El  alibi  :  /«  Uoc  cognoscimus,  /luoniam  tramliiti 
tumus  de  morte  ad  vilam,  quod  dititjimut  (raires. 
Qui  enim  Itabens  tubslanliam  liujus  mundi  videril 
(ruirem  tuum  neceste  habere,  el  clauserit  viscera  tu» 
ab  co,  non  esi  cltarilas  1'alrit,  qua;  vera  vila  esl,  in 
eo  {I  Joan.  iit).  Sed  hxc  teslinioiiia  virluiuin,  (]ii« 
ad  incrilum  daiilur,  quaiilitincun(|ue  firma  vidcan- 
liir,  signa  lamen  viriuluin  poliiis  sunt,  quam  virtu-  B 
tes.  Stiiit  eniiii  boiiis  el  nialis  comniunia ;  el  ila  a 
raliiis  virginibus,  imo  el  quaiidoi[,nie  foiliiis  quam  a 
linidoiiiioribiis  cxcrceniur.  Si  ciiini  haereiicoruin 
jcjiini;»,  oralioncs.elcemosyiiui,  eliam  religiosorum 
studiis  coiiiparenlur,  aul  nulla,  aul  exigu?i,  lixc  illis 
oollaia  vidcbuntur.  Sed  si  tradidero  corpus  meum, 
i;n  ul  ardeut.  el  si  distribuero  oinne»  (acultates  meat 
in  cibum  pauperum,  el  si  habuero  vmnem  fidem,  iia 
ut  moiiles  lrans(eram  ;  charitalem  aulem  non  habuero, 
niltil  mihi  prodett  {I  Cor.  xiti).  Sigiium  esl  igiiar 
bicc  priina  el  visibilis  Irinitas  siinim;»  Triiiilaiis, 
poiitis  quain  imago:  quo  primo  quud  sit,  sccundo 
qiiid  non  sit,  poliu»  quain  quid  sil,  agiioscalur.  Cre- 
dcre  siquidem  oportel  accedeiilein  ad  Deum,  priiiio 
(juia  esl,  et  requirenlibus  se  remune:ator  (llebr.  xi) 
e.sl.  Ilac  lide  acceiienliuui  primo  corda  muiidautur. 
secuiulum  illud  :  Fide  mundant  corda  eorum  {Act. 
XV),  ul  inundalis  cordibus  ipsam  iiilelliganl  veriia- 
lcm,  sicul  scriplum  eat :  Niti  credideriiis  non  intel- 
ligetis  [Isai.  vu).  El  :  fieati  muudo  corde,  quoniam 
ipii  Deum.videbunl  (Jtfa»A.  v).  Priiuum  igilur  est, 
crcdendo  quod  inquireniibus  se  renuineraiorsii,  in- 
qiiirere  quiU  non  sit,  tandem  corde  mundaio  iiiiel- 
ligferc  quid  sit. 

Volciis  igitur  veritaiis  Magister  suos  discipulos 
paiil.ilimad  verilalis  peiducerc  inlelleotuin,  visibilis 
iiiiiiulo  apparens,  visibilia  proposuil  suis  civibus, 
et  iii  cis  materiam  tolius  sux  civiiatis  insliliiil,  et 
fonnaiii  expressil  :  Ul  Dcum  iriiinm  atque  uiiuui  q 
lola  ejusdem  civilalis  materia  pricdicarct,  ei  foriiia 
comniendarel,  el  civium  non  soium  lingua  lu(|iicre- 
iiu\  scd  etiam  moribus  vila  faleretur,  donec  icpa- 
rala  in  eis  imagine  Tiiniiatis,  jain  non  ja.n  exle- 
riiis  vagando  quairerent,  qiiam  iii  seipsis  iiiierius 
possiiieieiil.  Inde  est,  quod  imperfcclos  el  adliue  vi- 
sibilia  seclautes  videtnus  exterioia  forlius  opcrari , 
ac  (luriora  sustinereperfeclis»  quoniam  qni  minora- 
tur  aciu,percjplelsapicnliam;ncc  debenl  iiiii  sponsi 
liigcre,  quandiu  cum  ipsis  est  sponsus.  Lugcant  ei 
circumeaiit  civilalem,  qui  qua;iuiit,el  non  inve- 
iiiunl  eum;  el  sint  eis  lacry.na;  pancs  die  ac  nocte 
{Pial.  XLi),  dumcis  quolidie  dicimr  :  Vbi  est  Deui 
tuus  {ibid.).  Qtixranl ,  inquam  ,  cxlcrius  bcnc  ope- 


I.AHDI.N.M.I:^  **:« 

raiido,  sive  diligciilius  cxlciiura  riiiiando,  qiiaiidia 
iiiicriiis  v:i(;aii;  ncc  libct,  ncclicei.  Sliidcanl  exicri.is 
ipsiiiii  iiiiilaiido,  j';juii:inilo,  orandu,  cicciiio&yuas 
crog.iinlo,  (|uaiiid  iiii  sibi  inipriinerc,  iicet  loiijje  dis- 
siinilcni  iiii:i(.'iiiciii  Ti  iiiil.iii>s,  ncc  iii  hi8  liibusa 
siiiiplicilaiu  rcccibni  iinil:ilis,  iil  in  iino  oculoriiiii 
dilcituH  vuliicrcliir  ;  iil  ci  iiii.-i  inlcnlio  sil  iii  Iri- 
bus,  et  una  virlus  Jnsiili^  sil  ex  Iribus;  iiiio  ipsae 
Ires  viiluirs  uiia  siiit  jusiili:»  virlus  ,  cl  sccundum 
qnoit  .-lil  Aposloliis  :  Tres  iunt,  qui  tesliiHOiiiumdant 
in  leira,  e(  ires  uiiuin  iunt  {lovn.  ill).  Talibus  Psal- 
ii'us  coiiipelil,  noiuluin  ps:iliiius  cuiilici  ;  qiiia  noii 
csl  caiil:iry  caiiltcuni  Doiiiiui  laboraiili  iii  g<i  .  iiu 
suo,  scdciiti  cl  Ilctiit  supcr  nuiuina  Babyluni.^,  inaii- 
diu.aitii  paneni  doloris  iii  tcrra  alicna.  Noii  etiiiii 
deeslct  talibus  panis,  licel  caniicum  dcsil.  Noii  eiiiiii 
decssc  debet  iiiinislris,  cum  nec  mercenarii.'>  du-.il, 
iiec  servis.  Nam  cl  tnercenarii  abuitd:iiii  pjinbus,  ti 
servo  opus  cl  disciplina  ct  patiis  mini.^-liaiur;  mi- 
nislris  autcm,  qui  jam  de  servis  cilccli  sunl  libeii, 
Dominus  iniseretur:  et  ne  dcfiriaiit  iii  via  pro  irw 
duana  exspeciaiione  (qiiam  furle  signal  illud  iri- 
duum,  quo  Saulus  nibil  manducaus  ant  bibens 
caecus  promissum  Domini  exspeclavil  {Act.  tx),  tri- 
pertilum  panem  .ipponere  consuevil.  Ilunc  paiieiii 
Dominus  in  Proplicla  jam  fastidire,  et  ad  filiorum 
panem  anhciare  videbalur,  cum  diceret :  Quousque 
irascens  super  vraiionem  servi  luil  Cibabisnos  yaue 
tacrymurum  {Psal.  Lxxix;.  Coiificltur  auietii  ali- 
(luaiiilo  bic  paiiis  ex  lacryniia  doloris  coucep.'.i  de 
recordalioite  pr.>;lcriiorutn  niulorum,  <|u:»ieb  fucruut 
laciyiiijR  P(»lri,  quan.lo  rccorJauis  seriiioiiis  Do- 
mini  Jesu  flevit  amare  iHaiih.  \x\\).  AliqujinJo  cx 
lacrymis  pudoris,  quales  fuerunt  Amiae  ,  cum  ex- 
probrante  sibi  aemula  sua,  quod  conclusisset  Doini* 
nus  vulvam  cjus,  flt--rei  brgiler  (/  lieg.  i);  sive  Su- 
.saiinx,  cum  accusata  a  sacerdoiibus  iii  c(elum  sii- 
spicicns  laccrel  el  flercl  {Dan.  xiii).  Aliquaiido  limo- 
risei  Ix.lii,  quaies  fiieruni  iacryn:%  Elia;  fitgieiilis 
a  facie  Jezabel  ,  cum  ilicerct  :  Obsecro ,  Dominc, 
tolle  animom  meani,  neque  enim  melior  sum,  qnam 
palres  mei  {lll  lleg.  xix) ;  vcl  ipsius  Domiiii,  qui 
cum  coepisset  pavere  el  tcedere,  (actub  est  sudor  ejus 
tanquam  guUw  satiguinis  decnrreniis  interram  {Luc. 
xxii).  HoL  igilur  pane  Doumiius  ipse  cibari  voluri, 
ne  eum  uieinbia  sua  inrtrmiora  sumcre  :il.h()rre- 
reiil.  Uiule  per  Propliciam  ait :  Ciu^reni /rj/K/Hra»» 
panem  mauducabam,  et  potum  meum  cumfleiumi- 
scebam(Psal.  ti),  Videlur  aulem  plerisqne  hic  pa> 
n!s  iiiii^iilrorum,  licel  mitHi:  suavis  ({uam  p^mis  li- 
iioruiii,  Iargiii3  eis  appoiu  (^uam  liliis  suis;  eo  qnod 
riliorum  panis  ex  occuliioriiius  el  cliniioribus,  iiii- 
nislrorum  ex  vilioribuset  consuctis  conficiiur  bpe- 
ticbiis.  Qiianlo  autcm  adliuc  remoiiores  a  spoiiso, 
tanlo  dolcndi  de  commissis,  eiubesceiidi  pro  negle- 
clis,  limimdi  de  futuris,  causa  suhesl  ccrtior,  ct 
m:iieri:i  m:ijor.  Scd  jain  toi  fleiibus  salinli,  :td  filio- 
rtiiii  canMcuiii  IraiiscKiinis  :  qnod  liluliis  psiiliui  iia- 
t:ilium   ilieiiiatuii!    litulis  iusigiiirc  viiJelur.  Tilt.lu;* 


)r,9  TR\CT.  \)E  PEREGRINANTE  ClvnATE  DEI.  -  THACT.  II  IT) 

qnippe  scqtieniis   opciis  nv.ilcrir^m  ,  ai  sul.jeclX' rei  A  senlal.   Quid  enini   xlernilali   incorniptionc    \ici 


iligiiiia:pm  as^oloi  thclarare:  qiioJ  salis  liliilus  iile 
cruci  siipcrposiliis  (l»'claral  ,  tle  qiio  proplieiatiun 
longc  anie  fucrat.  iuscripiionem  liiuli  ne  corrumpas 
(P»n/.  LXiiv).  Huju?;  qnippc  liluli  in  se  inscriplio- 
ncm  corminpit,  (inisqnis  crucilixi  sanguine  rccleni- 
pliis,  faclus  scniel  calvi  filius,  a  nioribus  poslea  pa- 
lcritis  degencrat,  et  opciiiins  moriuis  u  noniine  sa- 
iulis,  quodesl  Jcsus,  ei  :»  novitate  vii;r,  quoil  sonat 
Nazarenim,  clongalus,  etiain  a  gloria  regni  exilmli- 
Inr  De  quibus  scripium  esl  :  tilii  alicni  tneuliti 
iu)i(  miAi,  /5/m  atieni  inveWrati  sunt,  el  clauilicave- 
runt  a  semili»  $uit  {Psal.  xvii).  Filil  autcm  regiii 
non  €lan<licatit  ;  qnia  rcctns  Doniinns  Deus  nosler, 
el  rccti  lilii  cjus,  ac  reclos  docei  colIau(I.Tiio.  Ho 


niiis  ?  Do  ip.sa  qnippe  sic  legiliir  ;  luiorruitlo  facil 
honi^ueni  pro.ximuni  Dro  {Sap  yiii).  Iluiniliias  qux 
i!e  vera  propri;c  iniirinilatis  cognilione  procedit, 
suinmie  in  iiobis  vcriialis  spccicm  prxfert.  Iii  quo 
cniiii  quis  veritaii  vicinior  esse  polesl,  si  verissima 
sui  cognitione  Dco  allribuil,  iion  soUim  quidqiiid 
boni  habel,  sed  ct  bonuin  quod  factus  csl;  sibi  om- 
nia  niala,  non  soliiin  quae  scnlii,  sed  cl  qiire  reoiiT 
lliiic  orilur  cliariia>  ,  qiiia.  diiiii  per  binnililnieiii 
bonio  sibi  vilescil,  nec  jain  in  se,  scn  alia  <  rcaliira, 
rcqiiiein  exlra  Doiiin  iiivouit,  super  uiniua  Deus  ci 
dulcestil;  cl  qiianio  magis  creatura  \iiescil,  lanlo 
Croaior  suaviiis  eluccscil.  Sed  el  in  Orcalore  incipil 
crcalura   platore,  qn;t  iii    scipsa   dobel  non  iinine- 


clos  quippp  facit  cogniiio  invisibiliuin  et  amof  x-  r.lo  displicerc.  Quid  auiem  bac  cliarilate  summaj 
ternonim,  sicul  cnrvos  ei.  claudos  cura  el  appeiilus  boniiaii  similiiis,  qua  etiara  inimici  propier  Deum, 
lerrenonim.  Qiii  ergo  perfecle  calvi,  frontcm  liberc      ei  amici  in  Dco,  el  Deus  nonnisi  proplcr  seipsum 


erigunl  ad  aclcrna,  paicrnre  similitiiJinis  et  rcgix 
liberiatis  tilulis  iiisignili  ,  sponso  canlicuni  nii- 
piiale,  canlicum  novum  (lccanlant  dicenles  :  Douii- 
nus  regnavit,  decorem  iudui:  [Psat.  xcii).  Ei  illud  : 
Quid  relribuam  Domino.  pro  omnibns  qnw  relribuil 
tUihi  ?  Dirupisti  vinnila  viea,  tibi  sacripcabo  liosltani 
tnuiHs  (Psal.  cxv).  His  psalmus  (aiititi  iii(Mito 
diciiur  conveiiire,  qui  non  jam  cx  iristiiia,  vel  ex 


diligitur  ?  Per  l.ancquippe  siiniles  illi  ellicitiiur.qui 
sola  bonitate  sna  solim  stiuin  oriri  facit  super  bonos 
el  malos ;  el  pluit  supcr  jusios  el  injusios  {.Va//A.v). 
Sic  sic  Pator,  Verbuin  et  Spirilus  .sanotus,  tesli- 
inonium  danl  in  coclo ;  in  homine  sciiicet  talibus 
virliiluin  lnniiiiaribiis  illuslraio,  quod  Filius  sii  Pa-' 
trissui,  qni  in  ca^is  esi.  ISam  ei  Spiriiiis  lesiiino- 
niiini  pt  rbibet  spirilui   noslro ,  quod  filii   Dei ,   el 


necessilaie  operanlur  ;  sed  cantunt  in  viii  Doniini,  Clirisii  cobicredes    sunius,  el    Spiriluni   adoplionig 

(fnoniam   maijna  est  gloiia  Dontini  {Ptat.  cxxwii).  (iliorum  acccpimus,  claniantem  iii  iiobis  :  Abba  Pa--^ 

Operantur  noii   ex   timore,  quoniam  l'mor  p(jcna;n  ler  {Marc.  xiv).  invonimus  iii  iiobis  imaglncni  Tri- 
habet,   ei  liinore  pu^n.r  oporari   scrvorum   poliiis  q  nilalis  :  snperest  unitatem  in  Trinitalc,  el  Triiiila-' 

csl  quam    liliorum,  qui  ex  amorc  et  dcsiderio,  scd  tein  in  uiiKate,  aliqua   in  nobis   siinililudinc,  liccl 

non  solius  patris,  imo  potius  palernoe  bsrcditatis.  longe  dissimili,  rcperirc.  Quid  igilur  sunl  hae  ires 

Isios  priinum,  jam  ca-ltiin  dixeriin,  in  qtio  Pater,  viriuics,  nisi  tres,  sicul  di^imus,  nioderatx  ci  ordl- 

Vorbuin  cl  Spiriitis   saiictus  tesiimoniuin  dare,el  nal;e  affeclioiies?   Qiiid  .tulem  sunl  isiac  affcctioncs 

ircs  unum  esso  dicui.tur.  In  liis  siquidem  manife-  in  hoinine,  iiisi  uiia   hominis    volnntas»   qux,  ciiin 

stius  relucet  imago  Trinitalis  in  uniiale,  el  unitatis  Ires    Iiarum    affeclionum  habeal  affeclus  in  opere 

in  Triniiale,  sicul   solet  in  filiis  propriis  apparere  extcrius,  una  lamcn  pcrsevCrat  interius  ;  lanto  am-' 

eQjgics  faci^-i  paternae.   Scd  ubi   iniago  vcl  cirigies,  plius  uiia,  quanlo  utii  Deo  propius  conjuncia;  lanlo 

iion  ipsa  solcl  esse  expressior  facies  in   rebus  hu-  ab  uniiaic  remola,  quantn  in  diversa  divisa,  secun- 


manis,  nec  ipsa  vcrilas,  sed  imago.  Quxrenda  csl 
rrgo  haec  iinago  io  llliis  ;  iiani  veritas  rcscrvalur 
aiiiicis.  liaiic  igiiur  imaginem  dixerim  tres  aiiitna: 
jam  spirilualis  virluics,  casiilalein  scilicet,  bumili- 
Ijlcinetcliaritaiein.  llaruin  virtutum  practliclas  lics 


duin  illud  :  Sollicita  es  et  turbaris  erga  plurima,  cum 
unum  sit  necessariiim  ?  {Lnc,  xi.)  Quain  unilatem 
liaberc  se  gloriabaliir  Propliela,  cum  dicercl :  Unam 
pelii  a  Domino,  lianc  requiram  {Psal.  xxvi).  Aliler 
igiiur  volunlas  Iioininis  iina  es>.  per  nalnratn,  alilcr 
f.peiaiiones.  jejunium.  orationem  et  eleemosynam,  I>  per  gratiam.  In  co  qiiod  esi  pcr  naturam,  imagi- 


velul  corpora  aul  qiiasi  indumenia  non  iniinento 
dixuris,  cum  el  ipsjc  virlutibus  his  vegelari  el  vi- 
vificari  liabeant  ,  et  nonnisi  pcr  cas  ad  oculo, 
liuinanos  prudcani  ,  cl  cos  siia  obleclcnl  venu- 
kUlo. 

Il.i'  viriuti^s  non  aliud  suiil  qtiain  quxdam  <ffo- 
riioncs  animx,  Spirilu  sancto  nioderantc  et  ordi- 
iiaiiio,ut  siiil  ad  quod  esse  debent,  eiqiioinoilo  esse 
debent.  Affectus  siquidem  Ainnon  ad  sororem,  liccl 
fueril  ad  qiiod  dcbuil  ,'  quia  tamc;  ncn  quumodo 
debuil,  iicc  virliis,  ncc  a  Spintu  sar.clo  fuit.  .\l- 
■H  lenilainus  igitur  qiiomodo  in  his  virlu.il.tis  imago 
U      rcbiGeal  TriniMiis  Ca.i«iiias  siqtiiilcm,  qu.e  esl  ainor 

t~" - — 


neni;  in  co  quod  esi  per  gratiam,  Dei  similitiidiiioni 
reprxsentat.  Substaniiva  quippc  quadain  imaRinc 
diviiiii.tlem  vidcliir  imiiari,  in  qtia  i;ilis  es«  citata. 
utii:  ca  a;iornaliter  porsevcrel.  I/icct  eniin  habiie-' 
rit  iiiiiiiim.  oum  lamen  igiion-l  occasnin,  quid  nnier- 
nilali  siinilitis,  qiiod  non  sil  ipsa  xternitas  ?  .Noii 
enini  ralionali  carenl  voiunlate  insaiii,  infanies,  vel 
cliam  ilormientcs;  liccl  iisiim  discerncniti  noii  ha" 
bcanl.  Qiiid  ralionali  volunlate  poienii.^e  divinipsi-* 
milius,  <|iix  iia  libera  creata  est ,  nl  nulla  vi  cogi 
possii,  i!iill;i  neccssilate  mutari  ?  Ncino  eiiiin  .toii 
vuli  i|uo(l  vult;  jiil  vult,quod  non  vult. 

Quod  eniiii  iicgavit  Polrus,  non  iiecessilalis  fdil 
sed  voluntaiis ;  qu;e  viaiquam  ipsa  sibi  i/iluli(|  noii 


?7i  iiKMun  s.  n.  ic 

alj  alio  qnam  a  sc  pcrtulil;  cl  qm  doiiMiscl  (•o.icuis  A 
Chrislum  iicg.ivil,  rioii  lamcri  iiisi  volcns  (qdia  vi- 
larc  volcb.il  uiorLem),  iiinrina  (|tii(leit)  voliiiil,'<li-, 
6fi(!  Jamcn  volunlalc.  Nam  iri  rjiiiltus  eral  saiia  vo- 
luiilas,  occidi  pol«:raii(,  fl«;(-li  rioii  poteiuni.  ViJe, 
quam  libcra  sil  rationalib  volunlaR,  sive  iii  hoiio, 
sive  in  malo  :  quoe  cl  a|)U(l  iiileros  imir>obiiib  peibc- 
veral.  Nam  quod  diaboluii  ,  ct  quilihet ,  cum  co 
daiiiDalus  npud  inlurns  jarn  boniim  vclle  non  valci, 
non  violenla  vel  alicna  lacil  opprcssio,  sed  sua  ip- 
sius  in  maio  obslinata  volunias,  sicul  el  quod  aii- 
geUis  in  coelo  inaltim  vellc  iiori  potest ,  noii  lacit 
nccessilas,  sed  firma  iii  bono  voiunlas,  et  voluntaria 
firmilas.  Libcia  esl  crgo  ad  ulraque  volunlHS,  sed 
lixc  libcrtas  in  nialo  liomine  miftcia  est  ci  iiiltrina; 
el  liccl  a  Dei  tmaginc  pcnitus  noii  reccdcns,  secuii-  B 
iliim  illud  :  /«  imngine  perlrunsit  itvmo  {Pnul. 
^xxvni),  multiim  l^imen  remoia.  Quamvis  eiiini 
libcruin  sil  ei  veiie;  quia  cum  bona  crcaia  sit,  se- 
cunduin  iliud  :  F.t  vidit  Dcus  cuncla  (fiicc  feceuit, 
et  erani  vatde  tiona  {Cen.  i),  qnjc  ex  creationc  posse 
non  peccare,  ei  posse  peccarc  accepii;  peccaiido 
meruii,  ul  qu.iicum  poluil  iioluil,  pcr  se  nec  vellc 
popsil,  nec  eliamsi  v(!lit,  noii  pcccare  non  possil. 
A  qiia  miscria  iioii  libcrntiir,  iiisi  gralia  iltiiis ,  (|iii 
dicil :  Si  vo$  Fiiius  tiberaverit,vere  libcri  eri:is  (Joan. 
viii).  Cujiis  gralia  rcformatur  in  botiis  imago  pcc- 
cato  dcformala,  ui  quae  in  paradiso  accejiii  posse 
non  p<;ccare,  cl  posse  iioii  (urbari,  pro  bis  inlcrim 
accipiat,  ncc  peccaU),  nec  miseria  siipcrari.  Liiet 
enim  et  peccei,  ct  frustra  et  misere  coiiiiirijciur, 
lamen  jam  ci  non  impuUitiir,  qiiiajam  nHiH  dam- 
nalionis  esl  his,  qui  sunt  in  Ckristo  Jesu,  qui  non 
secundum  carncm  ambulant  {Rom.  viii).  Tandeni  au- 
(em  sic  rerormala  ita  coiifirmabilur  et  conrorma- 
biiur  divinae  liberiaii ,  ut  nec  peccare  vaicai,  vel 
turbari.  Csl  etiam  in  alio  qiiodam  rationalis  liomi- 
ni$  voluntas  facta  ad  imagincm  Dei  et  Crealoris  sui 
{Gen,  i).  Sicut  enim  unu$  Deiis  omnia  movet,oninia 
regit,  el  pro  nutu  suo  ordinat  et  $ic  pra>est  uiii- 
versis,  til  sit  lotus  in  singuUs;  sic  ratioiialis  voliin- 
tasin  tolo  corpore  siio  quasi  in  siio  qiiodaui  iniindo 
uhique  tota ,  cum  in  se  sit  una,  solo  nuiu  singiila 
movet  mcmbra,  iinperat  sensibiis,  procrcai  appcti- 
tus,  et  in  varios  fere  singulis  uK^ineniis  sc  coiiimu-  r^ 
tat  aQcGlus.  Nunc  eiiim  se  in  (iJuciam  erigit.  innic 
in  difGdentiam  dejicil;  nunc  odio  ,  miiic  aniorc  i.tii- 
citiir:  nunc  gaudio,  nuiic  moeiore  distraiiiuir ;  ap- 
probaia  et  vehemeiitcr  dcsiderata  subito  deiesiainr 
el  ila  loii  coinpatilur,  ut  in  siiigiiiis  membris  iion 
lam  menibra  quani  ipsa  pati  videatiir.  Eccc  quam 
similis  esl  ilii ,  de  quo  legilur  :  Spiriius  Domini 
replevil  orbein  terrarHm,  el  hocquod  coniinet  omnia, 
scientiam  habei  vocis  (Sap.  i).  Omnium  est  enim  ar- 
tifex,  omnem  habens  'jirlutem,omnia  i^tospiciens  (Sap. 
vii).  Sed  vide,  quam  dcforii'is  sit  h;cc  imago  quan- 
(iiu  voiuiitas  humana  a  tlivina  dissidei  vol<.iiiiaie  : 
Posuisti,  iiiquit,  me  conlrariinu  libi,  et  facius  sinn 
mihimelipti  giavis  (Jvb  Tu). 


.  CAHmN.M.IS  2Ti 

Kt  illiid  :  Quit  rettitit  illi  ,  el  pm-em  haUuii  '' 
\l'phes.  ii.)  V:ucn\  qiii|>pc  nnllus  hal.erc  |  oicKt , 
doiii'c  advei»ario  illi  con^ential  ,  qiii  fieii  voluit 
pax  nosira,  f.iciens  utraque  iinMin  ,  d:ins  paccm  liii 
«|ui  loiigc  ct  paccin  his  qni  prope.  Cum  per  liujn» 
graliaui  iiuiii:iii;i  voluntas  siiscilat^i  dc  pulverc.ct  dc- 
lersa,  ci  coiisciiticndu  bonuiii  >clk  iiKipit,  liinc  a<l 
Aliissiiiii  gloriuiii  hon.i  voliintas  ad  paccm  reron- 
ciiiaia  rcdil  ,  iicc  alteri  cx  hoc  dchelur  gloiia  , 
iiisi  ei  CIIJU.S  sola  hoc  iii  coiiverso  opcraiur  gr:ii»a. 
Ciii  coiisciiliciis  Pauliis  liicciial  :  Cratia  bet  tum,id 
quod  sum.  (I  Cor.  w,)  Hinc  jam  efricilur  lioino 
liliiis  Dc!  pcr  gratiam,  sccuiidurn  illud  :  Volunia- 
rie  genuil  nos  rerbo  veritatis  (Jac.  i ).  Qui  prius 
carni  oonsenlicndo  propri;i  volnnlalc  suns  fucrat 
pcr  iiadiram;  vel  diaboli,  mala  voluniateci  coiis-mi- 
liciido.  lionum  igitiir  volcndo ,  noii  soliim  iniago 
deforinala  per  gr.iiiam  rerormalur,sed  et  similiiiido 
Dei  prius  ariiissa  imagini  su|)erducitur,  in  eo  niinor 
iiiiayiiie,  quod  pcr  eriin  ovis  sivc  draclima  pcidila 
rcp<  riiur.inouas  nonagihta  novem  addilur  (Luc.xv); 
po.s.scssio  doniino  suo  rcsliiuilor,  cl  intantum  ei 
assimilatur,  iit  idem  voicndo  unus  cum  co  spiritus 
elTicialur,  sccundum  iliiid  ;  Qiii  adhwrei  Deo,  unut 
spiriius  est  {I  Cor.  vi).  Qiia;  simililudo  plena  eril, 
diim  plene  apparuerii,  secundum  iliud  :  Scimus  , 
quin  cum  apparuerit,  simites  ei  erimus,  qnia  videbi- 
mus  evm  ticuti  esl  (/  Joan.  iii).  Inlcriin  qiiandiu  ex 
(•arte  cognoscinins  ^  ex  parlc  assimilaniur  ,  taiilo 
viciniiis  simililudiiii  accis.siiri,  qu;mlo  mundiori 
corde  clarius  inspecturi.  Sed  haec  perfectio  rcser- 
valur  amicis,  iniliatiir  in  iiiinistris.  Proficil  p.'iula- 
liiii  in  liliis,  in  ministris  iniliatur,  sive  polius  pr.-c- 
paraliir  pcr  pauperlalemspirilusct  mansuetudinern. 
lii  tiliis  peresuriem  jusiiiiiC ,  et  misericordise  ex- 
secuiionem,  proficit  el  praeliliaiur.  PMficil  per  dc- 
sidcrii  csuiiem,  prselibalur  pcr  misericordiae  con- 
sociitioiiein,  qnx.  est  prxlibalio  satielaiis.  !n  amicis 
perfuitar  per  niundiliam  cordis'Ct  pacem  ,  quai  se 
aeterno  vinculo  complectuntur,  ut  ab  invicem,  cuni 
perfectaj  fuerint,  nequeani  scparaii.  In  aliera  si- 
quidciii,  scilicet  in  munditia  cordis,  reparalur  ima- 
go  ;  in  allera,  id  esl  parte  ,  simililudo  innovaiur. 
Esl  auiem  iiiiago  iii  libertate  ,  sicut  diclum  est,  si- 
mililudo  iii  recliiudine;  liberlas  enini  divinam  imi- 
latur  poteiiliam  ciijus  coriupiio  esl  superbia,  cor- 
riiplioiiis  poeiia  infiruiiias,  roparaliu  humiiilas,  pcr 
qiiam  inunditia  corJis  acquii  ilur  ,  sccunJum  illud  : 
Asperges  me  hyssopo ,  el  mundnbor  (  Psnl.  l  ). 
tnde  })ene  .\ugusUiius  :  Quid  appelit  supeibia  nisi 
pcteiitiaiii  ■'  Qiiam  si  ad  beiie  ageiidi  faciiiiiUcin 
referamus,  iioii  iiivcnit  iiisi  auima  perfeciu  Deo 
subdita,  et  ad  ejus  rcgiiDen  su-iiina  charilale  coii- 
vcrsa.  Kcce  pcrleclio  libcrlalis  io  praesenli  esl , 
liberuni  esso  a  scrviiule  petcali,  qua;  esl  coruis 
munditia,  inftitiiro  pieiiius  coiisiimmaiida  ;  dum  ipsa 
cre:Uura  libeiabitiir  a  servittite  curruptiuiiis  iii  rbei- 
laloiii  gloriie  filioium  Dci  (fiom.  viii.)  Ha-c  erilliber- 
t:i.s  gloria:,  iiain  sccunda  csl  graliu;,  prijna  nalura^. 


K 


2:3  TRACT.   1>E  PiJitGhLNANTJ-:  Cl 

Restat  simililiiilinen)  in  reciiliid.iip.  rediui.liiicin  A 
in  paoe  ropcriie  ;  Renuni  (|iiip|)e  lcgiiur  Deut  ho- 
mineni  recisse,  scii  ipse  se  miscuil  quastionibut  in- 
finiiis  lEccte.  vit).  Qnandiii  reolns  rnii,  nec  zelus 
ci,  nee  scientia  Jefnii,  si  Cniiii  alteriitrnm  ileessel  , 
rcclitudo  uiique  claudjrurcl.  Si  cniin  vol  scircl  ei 
nollet,  Tcl  vellel  recte  agere,  et  nescirei,  qnoniodo 
rccins  essGl  ?  Scicndo  igitur  rociiuuio  ilivinain 
sapieotiani,  bcne  voleiulo  diviiiam  bonitaieni  imi- 
tatur.  Sciendo  igiliir  el  volcndo  bonnni  lioino  re- 
Cius  cllicitur,  nierito  similis  illi  laclus,  de  qiio  lesi- 
lur  :  Beciu$  noniiiius  Deus  no^ler,  et  non  esl  mi- 
quitas  in  eo  {Psal.  xci).  Ilnjus  aiilcm  similitndinis 
siciii  geminum  dixiinus  esso  profcctum  ,  sic  dnpli- 
CiMii  tonslat  essc  corruplion-.-m.  Corriinipilur  cniiii 
scicmia  per  curioaitaiem.  Unde  bcauis  Augiislinus  : 
«  Qiiid  appciil  ciiriosilas,  nisi  scienliam,  qu;t  non  est 
vera,  rerjin  aBternarum,  ei  eoJeni  modo  se  sempcr 
bahentiuin.  »  Corrumpilur  etenim  zelus  |)er  carnis 
voluplaiem.  Undc  idein  qiii  supra  :  t  Quid  appei  l 
voluptas  corporis,  nisi  qiiieieiU,  qiiai  iioii  esl  \era, 
iiisi  iibi  nulla  esl  indigeniia ,  iiiilla  corrnptio?  • 
Velle  igilur  scire,  qud*  semper  varianliir  ,  et  nuii- 
quain  in  eodcin  sialu  permaiienl;  aiil  velle  in  carnc 
dcleclari,  cnjusegestat!  el  infliiniiali  loiiis  inuii- 
dus  tatisfjcere  ne<|uii,  quid  aliiid  esl,  quaia  a  rc- 
ctiiitoiite  d«;cidert',iii(iniiis  qiia-stioiiiljus  se  inisccre, 
ei  a  ve.-.c  puictis  stabililale  velul  a  divina  siiiiili;ii- 
iline  iii  rcgioiiem  dissiinililudiiiis  miserc  rccedere  ' 
Ila'C  cst  trgo  recliludinis  corruptio  ,  cormplionis  r 
postia,  vana  el  misera  conlurbalio.  Ilinc  eniiii  esl  , 
quod  frustra  et  misere  conlurbaliir  bomo,  ci  per- 
transil  m  iinagine.  Hecte  ait,  pertransil ,  quia  sola 
libertate  conlenlns  iialurx-,  vcrae  libertalis  gloiiaii), 
q  iu'e8t  liberuni  essc  a  peccalo,  contemnomlo  per- 
transii.  Ileiie  ait,  friisira  ;  quia  nun  .-«liundc  pcrlur- 
liaiur  liomo,  nisi  qiiod  per  ignoranliam  deceplu.s  , 
vel  appeiendo  qux'  videntur  bona  ■  ot  noii  suni  viira 
\n)n-},  vcl  fugicndo  mala,  quoc  noii  sunt  vcra  niala  , 
d;im  iilase.iuiiur,  etnoji  asseqniiur;  lixc  lugit,  ct 
noii  effogii ;  in  uiroqiie  vaiie  cl  misereconturbatur. 
Ila'c  duo  signanler  vidcnlur  expresia  in  cahone 
niissac,  nbi  dicimus  :  Vt  ope  mitericordict  fucp  ad- 
juli,  el  a  peccato  timus  umper  libeii,  el  ab  omui 
perturbalioiu  securi.  j) 

Ab  Lac  g«mina  pocn.T  «  corruptionc  duplici  homo 
ad  roclituilineni  reparatur,  pcr  illa  duo  qux*  praedi- 
Kiinus,  esiiriem  scilicet  justitia: ,  et  misericordia 
<'iisecuiioiiein.  Per  li.cc  cnim  ad  mundiliam  cordis, 
et  ad  prxdictx  pacis  portum  asceiiditur  ^  ubi  eisi 
liomo  lurbari  aliqnando  videatur  ,  perturbalione 
tiincn  noii  frangitur,  juxla  illud  Aposloli :  (JKfs  nos 
lepnrabit  a  cltarilate  Cltristi  ?  {liom.  viii.)  El  illud  : 
Ccriui  siini,  quia  neque  mors,  neqite  tita,  elcxtera 
qu.^c  sequunlur,  poterunt  separare  noi  a  iharilalt 
Chrxsti  [ibid.).  Haec  csl  pax  illa  ,  quae  cxsuperat 
0  iiiiein  sensum,  quae  non  est  aliud  uuam  fruilio 
.suinnii  boiii,  quae  cst  vera  rcctifudo,  vera  sapienlla, 
vcra  boiiiias.  Qnisquis  ad  lianc  paccm  pef^encrit  , 


MTAIE  DKI.    -  TRACT.  II  VX 

t)i>iiiiiam  ciiii  .Maria  p.iricin  eligcns  (  Lue.  x).  j.iiii 
tiica  pliiriiiia  occiipari  rofiigil  ;  nccjani  libtt  se 
«livcrsis  qu:cslionibus  immiscere,  qnem  uni  siimnio 
bono  dclectai  adliaerere.  AniicorHiii  est  isiuil,qiiiliiis 
ilitilur  :  Oinnin  qutpcunque  audivi  a  Patre  meo  , 
nota  feci  lobis  {Joan.  xr).  Et  rliud  :  Q«i»  super 
p/iuca  fuisti  (idelis,  snprn  muUa  le  conttiiuam:  inlra 
in  yaudium  Doniiui  tui  (ilallh,  xxv).  Ifffis  quippe 
cst  Peus,  cui  quisquis  per  (haritatcfn  adlisseril  , 
ignis  ei  ipscefTicitur  ;  nec  loliim  illi  siinillimus,  seJ 
iii  igneain  absorptus  cliaritaieni.  Beaii  igilur  ;*«- 
fi/iri,  quoiiiam  filii  Dei  vocabHnlur  {  Mallh.  ¥),  el 
aniici  dc  liliis  cflicienlur.  Hxc  ad  tempus  dicta 
suinci:MU,  pro  testimonio ,  qnod  Paier,  Verbnm 
el  ^piiilus  .sanclus  daiit  in  c«t'lo  ,  sccundiink  ires 
prupnos  «fTeclus  opcranies  ,  i»ec  ab  unitaiis  tiii^ 
pliciiaie  iti  aliquo  recedcnicE.  Jam  dc  iecilmonio  , 
quotl  in  aureo  amicorum  recliiiatoriu,  v«Iul  iii  se- 
cuiulu  c<clo  dalur,  quibns  jain  non  iii  parabolis  , 
sod  palain  de  Patre  a  Vcrbo  annunliaiur,  aliqiia 
diccndu  essciit,  nisi  quia  lantam  inateriafli  angusiiis 
ItiiJMs  sermonis  indignum  cst  coiiclutli  ;  Dec  jejuni 
ivlinqucndi  sunl  lilii,  quibus  nonduin  ^uum  assigna» 
vimus  panem,  cum  irinuin  tninistris  deUeriiuus  ,  et 
lilioruin  copiosior  ci  dcloctaliilior  dciieat  ess«.  Uiide 
Doininns,  Ron  csse  lolletidiuu  pancin  filioruoi,  et 
miitcnduin  caiiibus  aicbal  (  VlaHh.  xv  ).  la  quo 
foric  pancm  minislroruin  non  es!>«  ne^ndum  ca- 
nibtis,  innuebai.  Undc  et  verbuni  mulierculK  appro- 
bavit  dit:eiitis,  catellog  edcrn  de  niicis,  qujc  eadunt 
dcnicnsa  doiniiiorum  suorum.  Ulinani  el  bos  de 
fitionini  mensa  vel  micas  nicre.imur  perciperc,  si 
paiies  iniegros  ad  plenain  non  sufliciinus  assignar«. 
J*aivuli  ciiim  sumus,  ol  p.Tiics  inicgros  non  sotuin 
riaiigcre  uon  suflicimns,  scd  ei  rrangi  ab  aliis  in- 
digeuius.  Verum,  si  bcnedixcrii  noiniiius  cl  frcge- 
rii,  bcnediciio  cxploilei  cgestaicm,  et  omnem  lolkt 
mciio  diflGculiaiis  aspcrilaieni.  Rogemus  igilur 
Paiiem  nuslrum  coelcsio.m,  ul  det  filiis  sais  spiri- 
lum  boniiin,  qui  ciamct  :  Kbba  Pater  (Go/.  iv),  et 
quod  filii  sumub  Dei,  tcstimonium  reddat  spirilui 
iiosiro.  £x  tall  testimonio  conscienlia  gloriatur  , 
olcum  in  vasis  dilaiatur,  aniina  in  spc  glorio;  fi- 
livruni  Dci  gaudio  ineffabili  delcclatur.et  forie  illud 
gaudium  panis  est  niioiuin.  Ad  coiificiendum  hnnc 
panem  dc  scininibue,  qux  ministri  cunlcs  ci  flentes 
in  lerram  bonain  mi&crunl,  filii  ruin  cxsullalione 
manipulos  snos.lolluiit,  et  de  paticnlia  fldei  ct  spei 
gaiidium  colligunl ;  spe  gaudcnles,  qnia  iii  Iribulii- 
lione  fueriinl  palienics.  Iloc  igitiir  gaudium,  qnod 
vclut  quxJaiii  priiniti£  spiriliis,  spci  ul  Odiicialius 
anat,  pcr  Spirilum  sanclum  rcfundilur,  paiiis  eat 
liliorum ,  quia  exspeclalio  jusiorutn  la-dtia  {Prov. 
x).  Sed  nec  a  iiumcro  testimoniorun»  discrepat  nii- 
meriispaiium,  quia  qnodlibct  spirilus  diviiii  lesti- 
moniutn  cuusa  est  hiiniano  spirilui  el  materla  fau- 
diorum,  nec  aliuntle  siios  Dominns  gatldere  votebat, 
tum  dicerel  :  /n  hoc  noHie  gnudere,  quod  darmonet 
lobis  subjuiuiUu>  ,  sed  in  eo  qaudete ,  quia  nomiria 


875 


IIENP.ICI  S.  R.  E.  CARDlNAnS 


276 


vettra  Bcripla  sunl  In  ctrlo  (Luc.  \).   Ouod   non  nisi  A  |»s;.lini  .irnicis  ass  gn:ivcrihuu  ,    non   eril    alu    rc-  . 


ex  iPSliuiOMJo  S|)iiilii6  sciii  pol-jbl.  Sii  igiiur  pnnnis 
lilioriiin  paiiis  gaudium  dc  couicinpiu  inunrii ,  pri- 
miim  siqiiidom  lesiinioMiuin  spiriiiis  a.isij^namus 
casdiaiem. 

Kst  aulem  vera  caslilas  anim.i?,  niliil  diligcrc , 
nisi  Deum,  aut  propter  Denin.  Aliu  finijcvis  diicrlio 
spiritualis  esi  animae  fornicatio.  Ilxc  caslitas  d.ilur 
ad  merilum.ei.  csthaud  dubium  icsiimoniuin  virtutis. 
Gaudium  igiuirqiiod  de  tali  leslimoiiio  orilur,  non 
immerilo  panem  dixerim,  pancm  cor  hominis  con- 
lirmantem;  alioqui  suspccla  osloinnis  gralia,  quam 
virlusnon  parlurivit.  Sccundus  csl  panis  filiorurn 
gaudiiim  de  conloniptu  sui.Cum  enini  quisconlcmni 
se  videns  quia  vere  contemplibilcin  se    cognoscil , 


(iini  fiifiii  liiijns  disciiiirlioriis  ralio  intcllecl;!. 
PbHlinns  quippc  canlici  iliih  conipelit  .  qui  ad  lioc 
opcranlur,  nt  ad  c:inticum  gaudii  gpirilualii  per- 
vcnianl,  tincntes  iliam  Aposloli  romininaiionem  : 
Qui  non  laborat  non  mamlucel  {//  T/ie$».  iii).  I:it 
illiid  Saloinonls  :  Pigredo  imwiliit  soporem  ;  et 
anima  ditsolula  cturlct  (l^rov.  xix).  Sic  ei  canli- 
cum  psalrni  illis  vidciur  coinpclore  ,  qui  de  perce- 
plis  hencficiis  spirilualiuni  gaudiorum  gratias  exhi- 
bentcs,  quid  reiribuant  Doinino  aliud  non  iave- 
niunl,  nisi  nl  caliccm  saluiaris  accipiant ;  ct  sicul 
Chrisii  passioiics  abundant  in  cis,  sic  et  consolatio 
pcr  Clirisluin  in  eis  spiritualis  ahundet. 
Hoc  specialitcr  ainlcoruin  es.sc  cognoscilur,  qui 


congaudet  vcriiaii;  quid  tali   gaiidio   solidius,  quid  B  jam  nonex  timore  pccnsa  sicui  minisiri  ;  nec  ex  spe 


inagis  corroborat  animuin  ,  iit  dum  jain  per  con- 
lomptum  inundi  aspcrnaiur  dura,  eliam  per  con- 
lemptuin  sui  aniplecldlur  abjecla  ?  IIoc  pane  corro- 
horati  eranl  aposloii ,  cum  irent,  gnudenies  a  con- 
tpectu  concitii,  quod  digni  habiii  csscnt ,  pro  notnine 
Jesu  conlumetiam  pali  (Acl.  v).  Terlium  (lliorum 
panem  dieamus  gaudium  de  dilcctione  proxinii. 
Qiiandiu  ciiira  quis  necdum  acccdil  ad  coi  allum, 
|ion  siiilicit  Deum  diligcre  in  sc  ipso.  Si  tamen 
perrecle  diligit  enm  in  proximo,  non  minus  de  ejus 
quam  dc  proprio  gaudel  bono,  et  tot  invenil  cau- 
sas  gandendi  ,  qiiul  de  pioximoruin  succcssilius 
occasioncs  occurmnt  congaudendi.  QuiJ  hoc  pane 
loriius  ,  ad  cujus  suavisslinum  gusliiin  invidiu}  sli 


palcrnai  bsercdilatis,  sicut  filii,  sed  ex  sola  chaii- 
tate,  delibuii  unctione  spirilus,  opcranlur.  De  his 
aliqua  dicere  inslituimus;  ne  corum  qui  prxcipui 
sunt  in  civitate  Domini,  el  secundi  cocli  locuin  ob- 
linenl  leslimonium  prxleriisse  non  iinmeriio  argna- 
mur.  In  hls  igitiir  Pater,  Verbum,  elSpiritus,  lesti» 
inonium  luce  clarius  ferunt,  ul  jam  revelata  facie 
Dominigloriam  speculentur,  transformaii  in  eamdem 
imaginema  cbritale  in  cbritaiem,  tanqnain  a  Do^ 
iniui  spirilu.  His  Aposloli  vcrhis  inanifesie  expres- 
sum  est  leslimonium  Trinilalis,  ubi  e'iim  ail  :  A 
ctarilale  in  claritatem  (II  Cor.  iii),  illud  videlur  in- 
nuere,  quod  promissum  legitur  a  Domiiio  :  Venit 
hora,  ciim  jam  non  in  proveibiis  loquar  toLis ;  ted 


inuli  sopinnlur  ,   irx  et  indignaiionis    acslus  con-  ^  palam  de   Palre  anminiiabo  vobis  {Joan,  xvi).  Ouid 


quiescunt,  edacis  irisiiliscelsuspicionum  morsuscon- 
^umuntur  ?  Ilunc  panem  siibiraclum  sibi  Proplicia 
deplorabat,  cum  dicerct  :  Pcnussui  sum  ul  (enum, 
ft  aruit  cor  meum,  quiu  oblilus  sum  comedere  pa- 
nem  meum  (Psal.  ci).  Ilis  panibus  anirna  confor- 
tata  jam  in  spe  glori;e  liliorum  Dci  ,  cum  qnadam 
rei  cerliluilinc  deleclatur,  non  jani  fidei  aut  spei 
linihus  conlenta,  sed  lesliinonio  conscieniioe  con- 
jifmala,  ul  incrilo  possil  dicere  cum  Paulo  :  Glpria 
jioslra  haic  est  ,  lesiimonium  consctenticc  nostrce 
{ II  Cor.  i).  Koc  autein  testimonio  spes  snbiiixa 
ininimc  confuiidit ,  maxime  ciim  tale  testimonium 
lulcilur  meritis  praediclorum  operuui  ,  donis  pra;- 


est  enim  aliud,  Filium  palam  annuniiare  de  Patre, 
quain  de  clarilaie  Yerbi  ad  Patiis  ciaritatem  acce- 
dere?  Unde  scripium  csl  :Nemo  noiit  Pairem  nisi 
Filius,  et  cui  voluerit  filius  revelare  {Malth.  xi),  scd 
lianc  levclalioncm  Filius  facit  per  Spiriium,  quem 
inillil  nobis  a  Pjlrc.  IJnde  addilur:  Tanquam  a  I)o- 
mini  S,  iriiu  (ifcid. ),ul  tota  Trinilashnjus  tesliiuouii 
itvelaiioiieni  operari  in  nobis  osiendatur.  Iloc  lesti- 
tnonium  aliud  esse  nou  arbitror,  qnam  illum  Trini- 
latis  advenlum,  qui  amicis  promitlitur  iii  huncmo- 
duui  :  Si  quis  diligil  me,  termonem  meuni  sermbit, 
etc.  (Joan.  XIV.)  Quid  tali  teslimonio  firmius,  cum 
Paler  adveniens  animam  iiifirmam  polenier  cono^ 


<liclarum  virlutum,  praemiis  pia;dittaruin  consola- j^  borat,  Filius  insipientein  sapieiiter  illiiminat.  Sji- 


lionum,  quibus  Paier  mibcricordiarum  et  Deus 
totius  consolalipnis  pascit  cl  coubolalur  lilios  in 
omni  Iribulalione  sua.  Ipse  igitur  seinper  Alpha  et 
Onicga  sil  nostri  sermouis,  qui  iiiitium  cst  el  finis 
iiniversorum,  el  sine  initioet  finepermanet  in  s*- 
ciila  saeculorum.  Amcn 

TRACTATUS  III. 

ptJ    TESTIMONIO   QUOD    S.    TRINITAS     PERUIbET   AMICIS   : 
Utl    IIIC    UISTINGUCNTUR    A    FIMIS  ,    ET    MIMSTRIS. 

Sumpla  occasione  ex  eo  quoi'  filiis  Chorc  psalinus 
fmititi  altribuilur,  invenimus  rfi  magni  Palrisfaini- 
Jias  doiiiO  npu  soiuni  filiosesscsed  minibtros  eliam 
rt  ainicos:ct  sicut  riliispsalir.umcaulici,  sic  minislris 
jifealmum  duximus  assignandum  SeJ  el  si  cantidun 


ritns  sanclus  tepidam  vehemenler  inllanimal  ■"  Uv^.c 
lesiimoniuin  sil»i  subtracluin  dcplorabal  Propheia  , 
cuin  diiercl :  Uereliqun  *ne  virlus  mea.  el  linnen 
oculorum  meurum  el  ipsum  non  esl  mecum  (Psal. 
x.\xvii);  ad  hoc  nos  invitare  videlur  Sapieniia,  ubi 
ail  :  Disce  ubi  sil  sapieniia,  ubi  virius,  ubi  lumeu 
oculoruw,  el  pnx  (Daruc.  iii).  Auiici  specialiter  csi 
lale  leslimoniuni,  qui  jam  reclus  staie  in  amore 
invisibiliiini  cuni  spon.so  suQicit,  et  de  voce  spoasi 
ina;stiinabili  gaudio  conceplo,  cx  familiaritatc  secre- 
tioris  affaliis  ccrtior  cHicilur ,  sc  inlcr  amicos  a 
.sponso  lepuiaii.  sccundiim  illud  :  Yot  auiem  dixi 
nmicos ;  quin  omida  quacunque  audivi  a  Palre  meo. 
noin  [eci  robis  \Joan.   xv).    Uectc    lalcs    secunduijt 


277  THACT.  DE  PFRrxmNANTK  CIVITATE  DEI.  —  TRACT.  III.  «"S 

dixcrim  ooelum,  T».im  (erliuin  cli;iii>simoriiin  polios  A  quotl  Domiriiis  iu  Evangeiio  Palrcm  pro  suia  oravii 
essc  videiu' .  Cliaii^NSiini  anleiii  iiipriio  inleirguiiuir,  dicens  :  i'i  sirut  unum  sumui,  iia  et  ipti  in  noOis 
qiiijain  exuli  a  corpore,  rapti  siint  a  Domiiio,  ne  unum  sint  {Joan.  xvii).  Hoc  lcslimonio  ntplim  el 
inalilia  mniaret  iniellcctum  eonim,  aut  ne  ficiio  aliernalim  in  suo  cu-Io  reflciuiitur  amici,  quo  in 
dfciperel  animani  ipsnrum  {Sap.  iv)  •  el  eilucti  de  suo  coclo  plenissime  charissimi  satianiiir.  De  qna 
meilio  iniquilaliim  jam  felicii&r  expciiuiitur,  quania  salicMte  Propliela  Jerusaleni  coeleslem  allo(|n«ns, 
Dei 'gratia  et  niiscricordia  sit  iii  smiclos  tjus,  el      :\\l  :  Qui  poiuit  finet  tuospacem,  et  adipe  frumenti 

satitit  le  {Psal.  cxLvii).  Fines  siquidem  paccm  lial>et, 
ipi^e  pacein  obtinel  sine  fine.  Nam  finis  ihi  fiiiein 
non  bahcl,  ubi  finis  seternitas  est.  Pax  i^itur  su- 
pernx  Jenisalem,  qiiia  sine  fiiic  esl,  vicissiiudiue 
carct,  continuatione  gandcl.  Ccontrario  in  pra^sentc 
vita,  in  qua  leneltir  nnimus  ad  providendum  siio 
corpori,  exteriiisexirc ;  ciini  de  cura  tot  necessita- 
tuni,  velut  de  quadam  sollicitudinum  ria  ad  se  rediii 
vix  apiid  se  bomo  qiiid  ei  apponat ,  invenii.  I!nile 
ei  pulsare  imporiune  ad  ostiiim  amici  compellitur, 
ci  vix  taiidem  Ircs  panes  acciperc  vel  commodatos 
mcrelur.  Ubi  diligenicr  adverlcndum  est ,  quod 
coinmodatio  vicissiludineni  iiiducit,-quod  eiiim  com- 
modaiur,  ad  tempus  utendum  coiicediiur,  iion  ad 
perinanenduin  datur.  Contiiiuatio  igitiir  iii  patria , 
vicissitudo  iii  via.  Nec  ea  sola,  seJ  eam  comitatur 
iiidigenlia,  quain  probat  petilio  lam  instans,  iin- 
porluna.  Ad  cumulum  antcm  mali  addilur  etiain 
paiium  partitio,  qux  iriii:)  ipsonim  distinclionem, 
ei  scissioiicm  probat,  cl  iiiiperlectionem.  Superiia 
veio  Jerusalem  neulrum  liabcreprobatir,  qu%  adipc 
fnHncnlisaliatur.  Ibi  quippe  adeps  iVumeiiti  corticis 


respcctus  iii  electos  iilius.  Talibus  dicitur  ;  Inebria- 
mini,  ehnrit$imi  {Canl.  v).  Ebrieias  enim  est,  quod 
sentiunt,  in  com|iaralioiiem  illius  oblectationis,  qua 
fniunlur  ainici.  Undeel  Paulus,  qiii  inier  pr^ecipuos 
rcpulalQS  esl  amicos.  cum  ail  tertium  cliarissimo- 
rtin<.  coelum  raplus  fuil,  verba  se  audisse  ineOTabilia, 
qtiaehomini  l0(|tii  non  licel,  protestatur  (//  Cor.  xii). 
Mensiiram  quippe  iuiiuaiix  sobrietatis ,  qnx  bomo 
ciperc  non  polesl,  excedere  comprobanlur.  Unde  et 
Paulus  rapium  se  poliiis  asserit  diviiia  miscraiione, 
quam  humana  ducuim  ratione.  llujus  lerlii  coeli 
incoix  testimonio  iiiiilo  egent,  qiii  iiude  universa  el 
aperte  videni.  Eis  siquideni  fides  jam  transiit  in  spe- 
cicm  :  nec  jam  crcdiljr  vcl  speralur,  quod  iii  re  cl 
verit;ite  percipitur.  Iii  prxsenli  autem  vila  qtiandiu 
pcr  fidem  anibuljiiir,  necessariiim  est  etiam  ami- 
cis  testimoiiium ,  iibi  et  ignoranlia  et  dubietas 
iocum  habcl  Ignoranlia  aulein,  testimonii  pelliltir 
diliicidatinnc  ;  diibietas,  tesiium  toilitur  auctorilaie. 
Ujbeiit  igitur  amici  testimonium  divinx  dileciionis 
ipsarn  pr.x'senliam  Triniiatis.  Nam  filioriim  testimo- 
niuin  varia  sunl  Dei  dona  viriutum  et  graiiaruni. 


B 


qux  eiiuiiieraiii  Aposlulus  ail  :  Z)ii.ition£s  9) afid/UMi  (]  pruhibet   transmulationem  ,    puritjlis    iniuiit   pcr- 


•NH(  :  idem  aulem  Deus,  qui  operaiur  omuia  in  om- 
nibus.  Alii  enim  dalur  sermo  sapientiw,  alii  termo 
tetenlite,  atii  operationes  virlulum,  et  cxlera,  qux 
•cquiiMlur  (/  Cor.  xii). 

Li  his  Dei  duiiis  ttsliiuoniiiin  a  Spirilu  saiKto 
accipiunt  sua^  riliatioiiis.  Ex  iiis  enim  arniis  el 
priiiiitiis  spiriiiis  ceiifidenlcr  jain  de  palernx  iixre- 
ditalisperccptione  prxsumunt.  Qiii  aiilein  (am  varia 
operalur  in  filii:,  se  jpsum  unum  et  eumdem,  et  in 
tc  cxterii  omnia  ekhibet  amicis ;  secuiiduiii  quol 
eis  iB  Evangeliu  ah  eo  promiliitur,  ubi  dicitur  :  Et 
nianifeslabo  et  me  ipsum  (Joan.  xiv).  Felix  inaut- 
festatro,  ubi  Triiiitas  in  uuiiate,  ei  iiniias  in  Triiii- 
laie  cognoscitur;  ubi  trinus  eflectus  Trinilalis  in 


icclioneiii.  Sniictas  indigcnliam  umnem  cxcliidit  : 
ita  qnod  nec  salielas  parit  rusiiJium,  nec  ulia  in- 
'iigeiitia  ibi  hal>et  locum;  sed  iiidigciitiain  e\tuiidit 
pieniludo;  et  lastidium  lulius  saporis  pellitur  dele- 
claiiieiito.  Seu  necscissurj  ibi  aiii|iia  inveiiiUir,  iibi 
posi  septiiiium  prxsentis  vitx  seplenarium  ad  ill  nn 
iiion.-uiem  pervenitiir,  qiix  summc  et  incomiiitiia- 
bilitcr  una  nec  tr.insmutatiuiiem  nec  vicissiludinis 
r»icipit  oiiumbrationem.  Quanto  auiem  ad  illiid 
8umme  unum  pruximius  acceditur,  tanto  omnis 
vici.shiliido,  omiiis  indigentia ,  omiiis  transmiiia^io 
alierationis  et  divisionis  loiigins  rcmovetnr.  Ilic 
serviis  piiisare ,  filius  petere  ,  et  amiciis  panem 
siium  qu:ercre  coinpellilur.  Dcnc  autcm  servo  piil- 


L 


una  opcralioite  percipitur  ;  et  una  opcratio  Trini-  ^  sare  congruit,  cui  inslanter  operi  ninnuuin  iiiciun 

lalis  iriiii    elTei^lus    (esiimoiiio    coiiiproljaiur.  IIuc 

testimonio  liomo  sulilcv.ilur  ad  summa,  rapitur  ad 

tlivina,  imo  coelum  i|).<;e,  vel  quod  majus  est,  Deus 

ei   ca-li    Doiiiiiius  elliciiur  ,   secnndui»    illud  :  tgo 

aixi,  Dii  etiis  (Pin/.  lxxw).  Quid    hoc  teslimonio 

Itealius,  quud  fil,  ul  jam  in  imis  iiii  lilieat ;  sed  iiec 

in  ecelis,  prxler  coili    Duininuni  niliil  snfiicial  ,  se- 

cunduin  illud  Pruplicix  :  Quiil  milii  esi  in  crelo ;  ci 

a  te  quid  voiui  superlerram?  (Psal.  lxmi.}  /161  Jixti 

cor  msum  : .Exquisivit  te  fncies  men;   fuciem  (uam, 

Domine,  requimm  (Pja/.xxvi).  Et  illud  :  Unam  pciii 

•  Domino,  hanc  reqniram  iibid.).  Lcto  uimmii  peicndo, 

«num  qnxrciido  et  biliciido,  uims  spiriliis  tu  n  Dco 

faclus  Propiiela    illui    rdiciicr    mcrtiil    e\pctiri 


bere   condilio  servitulis    imlicil ,   scciindiim   illinl 
S;ilnn>onis  :  Cibaria  et  virgn  et  onus  asino  ;  pnnin  rt 
disciplina  et  opus  servo  {Eccli.  xxxiii).  Filio  pcleic 
roiivenil,  orando  Patrein,  qui  iiidi(;iiuin  judicai  lol- 
lere  pauem  liliuruin,   cl  mitierc  canibus.  Sed  nec 
peteiili  filio  paiiein  lupidem  darc,  nec   pro   pisre. 
serpeiitem,  nec  pro  ovo  porrigcre  soorpioncm  cuii- 
suevil.  Scil  eiiim  Pater  coelestis,  nccessaritim  Crse 
filio  ovtim    iuiiiiililaiis,  de  <|tio  oiidir   piilliis    obi; 
dieulix  cl  subjectioiiis,   ne  a  scorpio   soperhia:  vr' 
vanis  promissionibus,  vel  Tacic  blanda,  vel  prxmii-i' 
anibilioso  appaialu  deceptiis ,  vel  iiiinis  et  (crroii 
bns,  velnl   :.rm;ilis  poi»lcrioril)iis  frartiiS  supcKliir 
Scii  eiiam  ncccssarium   cssc  ci  pisce.n   casi-'-''!» 


279  IIKNIUCI  S.  H 

ciii  fiigora  el  au&x  ttiiitalionis  iion  norc.iiil,  nc.  ser- 
pens  ille  lubriciis,  ai\\is  rorlitiido  iii  iiiinbis,  <;l  vii- 
lus  esl  iii  unibilico  v<>titri.s,  veucnum  carnalis  vo- 
liipt.ilis  infundal.  Sed  el  pane  diarilatis  scil  cum 
carerfl  oon  posse,  ne  vcl  (leficial  vel  per  avariliain 
iniluralus  ,  arido  et  duro  «ordc  pcrnianeal,  quia 
oblUus  est  comodcre  pauem  suuin.  lltinc  paiicm  anii" 
ous  quxril  et  invcnil.  Nam  liccl  piilgare  et  petere 
aliquando  ei  ipse  cogaiur,  quacrere  taineii  el  inve- 
nirc  amici  csl  proprinm,  qul  dc  amore  acccpia  fiilu- 
cia,  occultandiim  niliil  qiiod  qireral  ab  aniico  lOii- 
fiiJi!  Hoc  enim  ipse  Dominus  iii  amoris  argumciitiim 
iiiduxit,  ubi  ait  :  Vo»  auletn  d\xi  amieos,  quia  omnia 
quwcunque  aHdivi  a  Palre  nteo,  nota  feci  vobis  (Joan. 
XV).  Sed  nec  ea  quaauilivii  a  I»atre,  sufficil  ei  imta 
facen  amico,  sed  el  sui  ipsius  visioncm  promitiil, 
dicei*s  :  Piligam  eum,  el  manife»labo  ei  me  ipsum. 
{Joan.  xiv).  Speciale  igilur  (eslimonium  dilectionis, 
visio  •iilectoris.  Cl  lianc  visioacm  p;ineni  dixeiim 
amicorum,  quibus  nihiljam  sapit,  praetcr  dilcclum, 
quibtis  vivere  Chrislus  cst,  ei  mori  lucrimi.  Sed 
quia  hxc  visio  Iripiiciler  variatur,  ctiain  liunc  pa- 
liem  tripliciterdiximus  distin£:ueni!uin. 

Primus  percipitur  el  gustatur  incniis  dil;!'lalioite, 
secundus  roentis  sublevaliond  ,  teriius  alienatione. 
Dilaiatio  solilo  laiius,  quia  supra  propriam  scien- 
tiatn  se  exiendit,  sed  bumanx  industriae  mensu- 
ram  nonexcedil;  sublevatio  transcendii,  a  sensi- 
bus  limor  penitus  non  recedit ;  alienalione  vero 
prxsenlium  niemoria  inenli  evcidil,  ci  spiiiius  bu- 
inanus  quanlum  in  prseseiili  vita  fas  esi,  (oius  in 
dilectum  transit.  Sed  quia  eliam  circa  invisiblles  ei 
creatas  essentias  solet  humanus  animus  contem- 
plando  dilalari,  sublevari,  sive  eiiam  alicnari;  illam 
solam  conlemplalioneni  paiicm  dicimus  ainicoruin, 
qiia  in  amore  et  cognitione  sutnina>  et  creairicis 
essenliae  dilatalur  et  sublevalur  aniisius  supra  inen- 
&uraRi  proprix  conscieiilisB,  propriaeque  induslrix; 
vel  ctiam  supra  totiiis  humanae  nalurajindustriaeque 
inuduin  ulicnatur.  Quod  quia  soiis  amicis  concedi- 
tur,  recle  ad  hoc  cunviviiiin  ainiciis  invilaiur,  cum 
dicitur  :  Surgey  propem,  amica  mca,  coluniba  tnea, 
fortnosa  mea,  et  veni  (Cant,  ii).  Ilia,  inquaii),  aniina, 
quam  candop  castitalis  formosam,  quani  geniitns 
liuinilitatis  columbam,  quam  fecit  vchemenlia  cba- 
vitatis  amicain,  ut  a  conicinplalione  toiiiis  visiliilis 
et  invisibiiis  crealurae  ad  iiicrealse  cl  invisibihs 
essentiae  vibionein  assurgat  ct  properet,  e.xcitatnr. 
£t  quae  jam  in  illis  tribus  virlulibus  perfccta  est, 
iu  soio  virluiuin  Domino  glorictur,  non  suluin 
edocta  per  proplictam ,  sed  et  cum  ipso  propheia 
audiens  et  inlelligens,  qnoniam  Ootninus  vinuium 
ipse  esi  rex  (^lonae,  lii  eo,  inquarn,  solo  gloriaiiduin, 
u  quo  oiniic  datum  opiinium,  a  quo  oinnia  bona 
data,  dona  natiirae;  a  quu  dala  meliora,  charisiiiata 
gratiac;  qu^n  cnumerans  Aposlohis  ail :  i4/tt  daiur 
icrmo  sapienliai,aln  sertno  scienliw,  elc.  (/  Cqr,  xn), 
u  quo  deninuedata  optima,  virlulos  scilicct  veiiluri 
SSBCuli,  quus  clistm  in  i)rausenli  sxculo  guslati   ail 


B 


E.  C.VRDINALIS  980 

A  Aposlolus,  00  qiioil  iii  prTScnli  fincrnlo  cicrccnlur 
III  actu,  giisiaiiinr  iii  ancclii,  iii  fiiluro  saeculo  iii 
solo  cruiit  afPcctu  et  intennioabili  possidebuntur 
cffcclu.  Eas  iiitcriin  actu  fcrvcnlissimo  exercere 
sludeamus,  ct  afTeclu  degnslare  anlenlissinie  desi- 
dcrcraus,  ut  licei  bic  salurari  non  [msimus,  esurire 
saltem  et  siiiie  non  dcfcibtainu».  Esuriendo  forte  et 
siticndo  lacilius  quain  scrutando  vcl  diRpulando 
illius  praeseniiam  merebimur,  qui  satiare  in  bonis 
ainici  dcsiderium  consuevit  ,  et  cujns  praBseniia 
laetilia  ad  mplere,  el  gloria  cum  apparuerit,  amicum 
novil  signare.  Ainictiin  siquidem  cui  apparet  simi- 
Icm  sibi  reddit;  et  amatorem,  imo  iDiilalorem  facit 
virlutum,  Dominus  ipse  virtulum ;  ul  sinl  galiem 
siniiles,  qiii  pares  esse  non  possunt  :  et  sponsa  quae 
spoiiso  nequil  aequiparari,  inluen'lo  ct  imilando 
siudeat  ei  saltera  assiniilari,  ei  fial  adolescenlulis 
forma  virttilum,  .quae  jam  per  amorein  desponsari 
meruit  Domino  virtulum.  Talis  anima  non  sua^^.sed 
dilecii  praedical  virluies;  nec  jam  de  se  vel  in  »e. 
sed  de  dilccio  el  in  dilecto  glorialtir  dicen»  ;  Ih- 
lectus  meut  cnndidu»  el  rubicundut ,  eleclut  ez  niUi- 
hus  {Cntit.  v).  Acsi  dicat :  Quidquid  candoris  ha- 
bco,  abeo  est  qui  soluscsi  vere  candidus,  iino  qui 
verus  estcandor;  candor,  inquani,  lucis  aetern», 
qui  quos  illuminat,  non  soluin  candidos  redd.t  aclu, 
6oJ  et  lucidos  inielicctu.  Sed  qnx'  comparalto  iiiier 
candidum  el  candorem?  Non  alia  quarn  quae  inter 
illuminalioneiii  el  lucem,  rivuluni  cl  foniem. 

C  Uiide  ei  recie  dicilur  quod  vestinicniorum  ejus 
candorem  fullo  super  lcrram  imilari  non  possit 
(Marc,  ix).  Scd  eisi  rubicuiida  videor,  noii  milii 
inipiiletur,  sed  ei  ciijus  .sanguis  ornavji  genas  ineaR, 
qiii  iion  solum  rubel  per  cliaritalcni,  sed  el  rubor, 
iino  ignis  esl  ■  igiiis  uiigens,  non  consumens,  qui 
quos  leni  ailaetu  larnbueiil,  ardcrc  eiipsos  facit  eii- 
ira  per  opera  pictatis,  inlus  aiTcclu  compassionis, 
vel  (quod  suavius  esl),  flamma  devolionis.  Lnde  ctst 
candida  vobis  videor  castiiatc,  si  robicunda  chari- 
taie;  lotuin  me  habeie  seniio  ei  profiieor  a  dileclo, 
iiiio  ab  eleclo;  quem  diligendum  elegi  ex  millibus, 
iiiio  prae  miliibus,  prae  onniibus  scilicei,  qu;e  iiu.. 
mero  cumpiecluniur.  Ipse  enim  supra  numerum 
est,  omnia  creans  in  numero,  pondere,  et  mensura  : 
stiae  auiem  sapienliae  non  esi  numerus,  et  inagnitu- 
dinis  ejus  non  csl  finis.  Hunc  elegi,  bunc  dilcxi ,  et 
venerutil  mitii  oninia  bonn  pari:er  cwn  eo,  imo  ab 
eo  {Sap.  v!i).  Ab  eo  niiiii  lilium  castilalis,  ab  eo 
rosa  cliariiatis,  ab  eo  mibi  vioia  humilitatis.  Tales 
flores  milii  bortus  ipse  prodiixil,  ipse  ntilii  boriula- 
nus  decerpsit,  icgendos  el  eligendos  osleiidit.  Priino 
autcm  violam  docuilciigendam,  primam  eligens  cam 
ei  ipse,  ul  sicut  in  ruina  bominis  prima  fuerat  su- 
pcrbia,  iia  in  reparalione  humiliias  cssel  prima, 

Ad  salulem  igitur  bominum  bumilita^em  eligens, 
inerito  a  paucilale  clcclurum  bumilis  Jesus  super 
niimcrositalcm  reproborum  csl  elccius.  Eleclus  aJ 
iniilaiidum,  olectus  ad  iiniitcndum,  electus  ad  diligeiu 
duin.  Ad  diiigendiim  factus  esl  nobis  sapiciiUa,  aJ. 


b 


t<i\                             Tr\AC.T.  DL  rrUKGRI.NANTE  r.lYlTATE  DEl.  —  TU\CT.  lU.                            2S2 

iiiiii.-tiitiiim  faolus  (rsi  j.islili.T,  saiic;Hi(  alio  Pi  rcilerii-  A  pioi  S'.>ipsns.  riiilc  cl  quilnisil.iio,  qiiilnis  (i:iliise-t 

plio  :iii  iiiiiilciiif(jii>.  S;ipi(.Mili:i  iii  pra'dicJli()iie.,  jiisli-  ser:i  0  s.ipieiili;»!   nd   (iiililaitiu,  ilicluiis   iii    fmciii: 

lia  iii  (Cii\ers;ilioiie,   saiMli(iculio    el  rfdciiipiio   iii  yanne  in   uomine  Ino   propheiininius,  et   in   voniiue 

passione.  A(liiiiiluii(J(iiii  racliis  ost  via,  verilai  a(J  iti-  tuo  virtutes  mullus  fecimuf,    responsuruiu  se  dicil: 

iiileiuiuin,  qiii:>.juxla  Salomoiicm,  iion  csi  innilcn-  Amen  dico  vobi*,  nenio  i<o$  i^Huiifu  vii),  Sive  igilur 

duin    niciulacio   {l'iov.    x)  ,    aii    (JiligeiKlum    \ila;  tleiiir  amico  st^rmo  sapieiili;p,  sive  .scrmo  sciciili.e, 

q  lOniyiii  (jlincuiii /ioii(/i/j(/if,  in<u«'/ i»i  nior/t;  (/ Jo«M.  sive  proplietia,  sivo  gcnera   liiigiiaruin  ,  si  revclcu- 

iii).  liiiiuiHluin   tni  oiiiiiil.Mis   pr;i'biiit  per  iiuniilila-  tur  inysleria  oinnia,  si  (lelur  eliain  fitles,  qux  nion- 

lcin,  lulcimcnluin  su  <)uibusdaiii  prxtuiil  ad  cast  la-  les  iransfcMat  ,  quumodncunquc  ainioiis  amico  arri- 

leiu,  diccns  :  Sunl  eunuchi,  qui  «e  ca$irave>unl  pro-  dere  videaliir,  non   se   t^Iibiis  omiiibus  lestimoiiiis 

l)ier    re<inum    cielorum    :    qui   polett    ca;ere,   capiitt  credil,  nisi  lcslimonium  scnlial  cbnritalis. 

(Maiih.   vit;.  Ac  sl  dical :  Qiii   iion  p;)Us(,  coiitidai  liuc  solum   leslimoniiim  vox   sponsi  est,  propler 

«le  nie,  e(  polcril  per  ine  quod  iton  potesl  pcr  so.  qiiain  gaudlo  gaudc(  amicns,  qiii  c(si  ad  vocein  ma- 

Hemo  enim   potest    etse  coniinens,    nist    Deui  det  gis(ri,  ad  voccm  domiiii,  ad  voccin  fralris,  ad  vo- 

(  Sap.  VIII).   Diiigoiidiim  sc  pru;  omnibus  docuUdi-  cem  palris  gaudeal,  gaudio   tanicn  paudei  speciali- 

cciib  :  Qui  diliijit  patrem  iuum  cul  miilrem  pinsoutim  ler  ad  voccni  sjionsi.  l)l  p.iler  ciiim  iiionei,  u(  do- 

vte,  uon  ett  %ne  dnjuu»  (Mulih.  x).  F.t  iliud:  Diiigea  minus  commiiialur  c(  lcrrct,  nt   mngislcr  docc(,  nt 

Vomiuum   Deum  luum  ex  toiu  corde  luo,  et  cx  tola  fr:iler  congau(lc(,  sicul  S(K)iisiis  culiu;rct.  Ll  fralor 

meutii  tuu,  ei  ex  loiis  viribu»  luis  {Muitfi.  xxii).  in  complexatiir,  ut  sponsii&couiiidir,  in  uiro(|ue  suavi- 

priuioeb(  dolor,  in  sccundo  laljor,  iii  (ei(io  qu  es  e(  las,  in  uiroqne  diieclio,  scd  inler  fratrem   e(  soio- 

liuis  laboris.  Dulor  cuiiluiidii ,   laLor  .ilDipii,  aiv.or  rem  gcrmatiior,  iii(cr  sponsuin  c(  spoiisain  ardciilior. 

iiiuovat  tt  iiiiinii(at,  ci  oniiies  pr:cicri(us  laborcs  iii  Ibi  copula   nalurx,   hic  giatix.  El  iiature  quidcni 

ubliviunem  adducit.  Dolor  siquitkin  cniifuiidit,  «|uia  conforn  ior,  sed  .snavior  c(  poteiilior  cs(  gra(i;n,  ita 

cuiu  priiiio  aiiiina  ad   imitaiidum  Cliristi  tiumiliia-  n(  rclii  lis  lioiuo  patre  ct  nialrc  adliu;ieilspuiisxsu:o. 

teiu  pcr  paupeilatcin,  pcr  p;i(ieiitiaiii,  por  obedieii-  |i,(or  fralrcni  ci  sororciii  complcxns  esi  unaniinita- 

liani  se  acciiigii,  vcl  iialurx-  iitliriiiitjiu,  vcl  n:i(iira:  lis,  iiiiuin  vclle  ct   uiiuin  iioilc   facions  intcr  diios, 

vitio,  vul  pravjc   cuiiauciudinis  usu   pra'pc.iila,  sx-  iiuer  sponsuin  el  sponsain  coliXTCntia    inutua;  per- 

pius  adjaiii  ubdicaia  cliam  iiivild  leiabitur.  (Jiidc  cl  mistioiiis,  pcr    quain  sponsa   liqncfacla  lota  iraiisil 

ad  seipsiiuj  conlurbaia  doioiis  oi  coulusa  cuiu  Apo-  in  sponsiim,  el  iii  e»indcin  iiiiagiiicin  IraiislonnaU-ir, 

sloio  tugiiur   exci;iiuare  ;  }ti>er  eijo  fiomo,  quit  uie  «  ut  siciil  in  carnaii  copula  jain  non  suiii   duo,  scil 

iiberabii  (te  corpore  moriit  fiujus?  {liom.  \i[.]\*:rum-  uiia  caro,    ila    in  .«-piriluali  jani  noii  dno,  scii  iinus 

tJiueii  d(.;lor  (alis  iiiurtein  noii  opcratur,  scd  po(ius  spiri((is   siut.    Quam    Hiiitaicin    non   unus    laiiluin 

spcm  saliilis  iiiducil,  sptiiii  qiia;  noii  toiiliuidil,  quia  f;icii  <oiiStnsus  gcmiii.'»  voiuiitatis,  scd  uiia  ptrfrui- 

nou  meiililur  Veriias,  qui^dicil:  7"ri«;i/»/ii't'!./r^i  t)«;i-  lio  c(  uiiiis  clTcctus  gemiiice  (iilcclionis.  Liccl  eiiiin 

teiur  tn  guudiuiH  {Joan     xvi).    Labor  eliam  isliligil,  l.i'v:\  fratris  sub  capile  sii  soro:is,  ct  camtlcin  cjus 

quia  cum  difLba  de   :>e   soli  diiecto   iiiniti    cu:peni  de.xiera    complexctur,    non  (amen    ad    singuiarem 

aiiiina,  jani  piupriit:  iiifirnii(;tiis  obli(;i,  supia  tiuiiia-  sponsi    gratiam   nisi   sponsa    assurgii,   iiec   gatidio 

nam  virluteiii  carncin  alUigcie   iiuipit,  scieiis  quod  g;iU(le(ad  voccui  sponsi,tiisi  vel  spoiisa,  vcl  amicuii 

cariiis  uioiiilicaiio  vivilicatioiicni  s.i:ir:liis  Oiicraur,  spousi;  sed  ncc  aiiiicns  scmpcr.  Non  cnim  gaiHliuiu 

secunduiu  illud  dicluin  Aposloli  .  M ortificnlos  quidem  gaudii  csi  ei,  cuii*  vox  spoiisi  ad  cum  dirigitur  pro- 

carut,  viviftcatot  anteni  tpiiiiu  {I  l'eir.  iii).  Denique  p(cr  sponsau; ;  scd  tunc  suliiin  g;iudio  gaudel;  ciini 

quod  amor   iunovet  ,  ki  laburuin    silliiiis  q(iie.->,  ei  ad  eum  dirigitiir,  siciit  ad  proprium  spoiisam.  Arni- 

reiutnerado,  auiiciis  novil,  (|ui  baiic  (raiiquillilaiis  cuseiiim  cst,cuni  spoiis;c  prdturalprofeclus;  sponsa, 

latiiijin  experiri  coiisiievi(.  lii  buc  i^itiir  poriu  oiiii-  cuiii  soli  siionso  vacans,  omiics  siios  colligK  el  iii 

cus  cons(i(utu5  novasenipcr  amici  lesiimouiaqUccrii,  d  sponsuin  leiidil  aflcc^ns,  iilud  unuin  dcsidcrans,  illuj 

ei»  cum  !'roplieta  dclccialus  pl.igquam  ommbui  dtvi-  uiium  iii  spoiisu  rcquirens,   ut  oslcndal  ei  scipsoi», 


ifit  {Piul.  cxviij).  Liiidc  eliain  iioii  coiifiiiidilur,  cum 
iii  coiiapoctu  spirilualiuiii  rcguiii  dc  iiis  lesiiinoiiiis 
Qcri  conlingii  sermuiiem.  Amieus,  iii(|ii  nn  ,  de  le- 
stiinuuiis  Doi  sinc  confusioiie  ioqui  polealqiicin  pro- 
piia  expcriciilia  ca  q;i*  !t)qu.(ur  edocol,  nec  vita 
ncc  conscicntia  lotiueiitcni  iciuoriiei.  II  nc  (cslimo- 


ll.£C  dc  lcstiiiioniib  diviiiis  diconda  crcdidi,  aiile^ 
quaiu  ad  fuiKlameiilortim  (r;icla(um  uccedcrem ,  u( 
ex  talibus  tcs'inioiiiis  facilcquisque  cogiioscal,  qii>in 
vcl  slaitim  habeal,  \ci  graduin  tciical  in  civiiate 
Domiiii  virtiituin.  Quod  si  inter  iniiiisirosse  inveiiil, 
siudcat  iiilcr  lilios  computari  :  nain  etiaiii  de  lapidi-' 


i»ia  Dci  crcdibilia  facla  suul  iiiiiiis;  adeo  ul  aliorius  bus  poidnn  esi  Uommus  Abraliu;  fidos  tuscilare  {l.fic. 

lesliiiionio  jam  de  se  nou  crcdai,  nec  suo  quideiii,  m).  Si  autcni  ad  fiiioriiin  se  gradiim  pervcnisse,  per 

dicens  cum  Aposlolo  :  A'/A»t  mihi  conscius  su.n,sed  Spiriium   claniaiitom,  Abba   Puter  {Hom.  viii),  co- 

von  in  iioc  juiiificalut  sum.  Qui  auiem  juiiual   nte,  gnosci(,  ctiain  ad  aiiiicoruin  asccndcrc  praMOKativain 

liiminui  esl  {/  Cor.  iv).  Scd  noo   ipsuis  Doniini  (c-  toiiloiid.il,  ut   sic  supia  rinnain   pctrain  riiudalus, 

ktiuioniis  omnibiis  se  crcdit.  ;ii  ions  Dodiuiuni  aii-  ,'ioiidi(ali:iii  tuiidai).eiit(.>ruin  civitalis  poiius  iit  seipbii 

t  " 


«R5  IiriNRICI  S.  II. 

qiii  inagistr.im  liitiifiit  iiiiclioncih  iloccri;  iiiuiiiliiinis, 
(|Ui  ulinaiit  vci  ininislris  laii;  uli(|iiiii  iiiiiiislniru  pos- 
giiniis,  til  vei  ntiiiistroiuiii  nniniiic  in  civilalc  l)o- 
niiiii  liigiii  simus  Ad  ipsurn  ig  liir  civilaicin  j:ini 
propiiis  accedentes,  non  t:iiii  luiKlainciiia  lorare, 
qiiantabipso  Doinino  virliiiuni  loc.il:ipeiscrui:ii  i  (iili- 
gi-iiliiissiuiie:tinus.lps(iaiilciii  soi))|KTAI|iliaetOiiie|,'? 
sit  iioslri  sermonis,  qiii  uitiversorum  inilinm  esl  el 
liiiis,  ct  sinc  initio  ei  fine  pennancl  in  sxcula  sx- 
culorum. 

TRACTATIJS  IV. 

DE    FtNDAMlNrO   CIVITATIS    DEI. 

Funddmenta  ejus  inmomibut  sanctis{Ps(il.  i.xxxvi). 
Multi  reges  et  prophelae  voluerunl  videre  (|iiie  nos 
videinus,  cl  non  videriiiit,  ei  aiidirc  qii:>.'  iios  audi- 
niuset  non  audicrunl  (/oa!i.  viii).  Quiilam  aulcni 
concupieninl  vidcrc,  sicut  dicil  Domiiius  de  Abra- 
liam  :  Videnml  et  gavisi  sunl.  Ex  itis  Ekavid  Hikise 
credendud  est,  qui  de  scipso  piotestalur  in  Pisalino 
dicens  :  Sicut  audivimus,  sic  vidimus  in  civilale  Dei 
noslri,  Deus  fundavit  eum  in  wiernum  {/*sa/.XLVii). 
Unde  volens  ea  quu:  vidcrai  in  cadeiii  civil:ilc  prx- 
sentibus  el  futuris  ndeiilcr  conimiiiiicaic,  cani  ab 
ipso  fiindainenlo  incipit  descrilicre  diccns  :  Funda-- 
menla  ejus  in  monlibus  saitclis.  Ejus,  dicit,  qiiaiu  vi- 
dcliai  ih  spirilii  intcrius,  ad  diirerenliam  illius  quae 
p.it:im  viiielur  exlerius.  Diix  enini  sunl  civiiates,  iina 
i)ci,  altcra  diaboli  :  una  spirilualis,  aliera  camalis. 
Ulrius({uc  rundantenta  iii  inonlibus.  Carn:ilis  civiia- 
lis  fundantenta  in  montibiis  Gclboe,  ubi  iiec  ros  nec 
pluvia  in  nioniibiis  a(|niloiiis;  spirilaiis  iii  saiiclis, 
iii  calidis  niontibiis,  ubi  ros  llerinon,  ubi  niandavit 
Domiiius  benediclionem  ct  viiain.  Iiisiia  est  civilas 
quap  vergil  ad  austruin,  quo  flanic  niiuni  aroinaia 
illius.  Du  bis  legitur  in  Isaia  proplicia  :  Erii  in  no- 
vissimis  diebus  pra?paratus  mous  domus  Domini 
in  verlice  montium  ,  et  elevabiiur  super  colles,  el 
fluent  adeum  omncs  geules  {Isa.  u).  Quxrendmn  esl 
soHicitius  quis  sit  hic  mons,  el  in  quorum  montium 
v«rlice  prKparalus.  Mons  isle  Cbristus  esl,  kioms 
Dei,  mons  pinguis.  Palriarch»  el  proplielae  moiites 
eitnt  praeparaiorii  bujns  moniis.  Sed  et  coiles  super 
cosdein  monles  monti  huic  siint  collalerales,  siipia 
quos  mons  iste  jam  iticomparabililer  cernilur  ele- 
vaius.  ilos  merilo  dixerini  .Mariain  ei  Joseplt,  quos 
quanlo  ei  corijuncliores,  fanlo  Inisse  consial  cmi- 
nenliores.  Libei  inlueri  quamdam  quasi  civitatem 
novam  rccentemquc  fundatam  in  nna  doaio,  Mariaiit 
cl  Josepli,  et  iiifanlont  posilum  in  prajscpio.  Nun- 
qoid  notihi  videnliir  jam  tibi  dicere  :  Montes  excelsi 
cervis  (Psal.  ciii)  pra-paritniur  :  fiiii  Dei  &uniu.s,  scd 
/londum  apparei  quid  eriintis  ?  Apparent  funda* 
inenta,  nondum  lurres  et  moeiiia.  Scd  quia  polissima 
pars  ciijnsque  rei  principiuui  esse  solel,  scrulanda 
Bunt  diligentins  fuitilanienla,  quia  ex  eis  forte  inc- 
{ius  cognoscetur  quanto  surgere  debeat  adificiorum 
Kiruclura.  Sane  in  parvulo  J«'su  rundamenla  vidco 
liuiniiitatis,  in  Maiia  casiilalis,  in  Josoph  nulriiio 
fi  procuratoi<i  coruui    pcrfcclioiicni  invcnio  chari- 


[•.  CM«DIN.\MS  2  l 

\  l.itis.  Il.p(  <>iiiii  Doniiiii  viriuliim  fivil.Ttifi  prciiosi*- 
sini.i  riiitiianicnla,  et  lirniissinia  ;  siiper  (pix  omnis 
a:dificaiio  conslrucla  crcsril  in  trnipliim  sancliim 
in  Dontino.  Licet  aulcin  prad.ili  tcr  diranliir  fuitda- 
nK^iila,  uiiiiin  lainen  est  fiindameninm  (^lirisius,  de 
ciijiis  pli^iiitiidinc  oinncs  arci|tiiinl.  (?t  qu;f;  divisiin 
alii  li;il)<;iil  pcr  gr.niiam,  ipsc  lotalilcr  (d^tinet  per 
nalurani.  Ipse  cnim  qiii  liomo  natus  in  (crris  fun- 
daiiientum  lactns  csl  ei  forina  liuinilitatis,  ipsc  in 
coclis  in  siia  divinilate  roiisistens  an(;(;lis  liimen  ect 
el  paljiiluin  vciilatis.  Ipse  qui  non  solum  in  so,  sed 
et  in  malrc  formam  praetendit  caslilalis,  ipvein  sua 
nalura  seternilas  cst  incommutabilis.  Ipse  cujus  be- 
nignitas  el  humaiiiias  nobis  esi  in  n;itiviiate  exhi- 
liit-j,  et  primo  ei  a  Jos(;pli  dcvolissime  rcdliil)ita,ipse 

B  est  aelerna  ac  vera  cliaritas,  rliara  et  vera  xienii- 
(as,  .'eterna  et  cltara  veritas.  0  Domine,  quanta  fuit 
illa  charilas  ul  per  liuinililalein  fundamenluni  fleres 
in  civitate  hominnm,  qui  pcr  cbaritatem  confirmasli 
ordines  angclorum.  Qiianla  est  virlus  isiiusfunda- 
inenii,  qiix  de  verilaic  hnmilitalis  per  vehicuium 
chariiaiis  transfert  homincin  ad  requiem  aeternita- 
lis!  Ecce  quantiim  per  fiiiidatncnti  ineriiuin  excre- 
scil  omnis  aedificalio  conslnicia  super  ipiiim. 

Sic  sic  de  spiritu  limoris  pervcnitur  ad  spiiiiUfQ 
sapienliae,  sic  lapis  abcissns  siiie  nianibus,  id  est 
iion  humana  opera  vcl  indusiria,  scd  sola  divina 
gr.-Mia  liutor  Domini  hoiiiiiii  iirspiralus  slaiuam  su- 
porbiue  ei  vaaitatis  comminuii  ei  everiii,  et  in  moa- 
tem  perfeclionis  excrescit.  Quanto  eninicrescit  hu- 

^  militas,  tanlo  amplius  dericii  vanrlas,  et  evcriitnr 
flalua  Babylonis,  slaiua  BabyJonicsc  civitalis.  Habel 
namque  ct  ipsa  su.i  fundamenla  nosirae  civitatis 
fundamenlis  opposila.  Nain  sicul  initium  sapienlix 
(imor  Doinini,  sic  inilium  omnis  peccali  superbia  ; 
poena  vero  superbi:c  liixuria  et  avariiia.  Jusie  enini 
loluin  ainillil,  quisquis  exira  snum  boiium  toIpiis 
iii  aiiquo  delectari,  partein  a  tolo  quaatum  in  se 
cst,  prreci'lit,  ciim  quodibet  bonuin  minus  in  se, 
qiiain  in  suo  tolo  sii.  Per  superbiani  igiiur  homo 
boiium  suum  quod  factus  esl  descrens,  pcr  luxu- 
riam  seipsnm  rebellein  el  contrarium  experilur,  per 
avaritiain  cxtera  vel  fugicntia  cuin  labor  iiiseqni- 
lur,  vei  insecuta  cuin   limore  et  anxietale   tueiur. 

P  Pcr  superbiam  Deo,  per  luxuriam  sibi,  per  avari- 
tiain  proxiino  adversatur. 

tlxc  sunt  fuadainenta  civitads  (errcnx,  qu:c  iii 
ipso  paradiso ,  in  proioplasiis  ct  scrpente  vehii  in 
quibusdam  lcrronis  montibus  jacta  reperiuniur.  In 
serpenie  notaiur  superbia,  iibi  ad  amorein  proprise 
exccllcnliae  provocai  dicens:  Eriiis  sicui  Dii,  scien- 
les  bonum  el  malum  {Gen.  iii).  In  mulicre  voluplas 
carnalis  concupiscenliae  deprehenditur,  ubi  legilur: 
Videns  quod  pulchrum  esset  lignum  visu,  et  ad  ii«- 
scendum  suave,tulit  de  (ructu  ejus,  et  comedil  {ibid.). 
Avarilia  specialiter  in  Adam  deiuunstralur,  ubi  ad 
opeianduni  lcrrain,  eiiam  in  vulius  sui  sudore  con- 
deiiinatur.  Ecce  hxc  in  radice  occulte  latucrunl, 
sed  late  iiiniis  ei  poiciiler  in   ramis  postca  pulluU- 


28:;  TRAC.T.  DE  PK REf.niNANTK  CIVITATE  DHf.  —  TUACT.  IV.  *\6 

ruiit.  Iiule   iii  Caiii   rratriridiiim   ox    siiixrlii.i  :  pt-r  Ji  lioruiii  Israel  signalos  vlilil,  setl  alii  sigiiali  siinl  :iil 


qiiain  gr.iliaiii  oi  {^Joriam  niinori  «c  n;Uu  a  Deo  ex- 
liibilaiu  odicndu  iiiviciit.  inde  iii  eoi!em  vag:)iio  et 
carnis  coiicupiscenliM,  qnia  liomincin,  qncm  luxuria 
sibi  subjecerit,  secuiulum  Salomonem  gnrrulum  e( 
ragum  ac  qiiicUs  impatieiilcm  Tacit,  ol  iia  ut  nea  in 
liomo  valeai  consistcrft  pcilibiis  siiis,  scd  iiiinc  fbris, 
nunc  in  piaieis,  luinc  juxla  anguios  insiilicKir.  Tan- 
ilcm  profugiiin  avarilin  retMit ,  qiiia  avants  dum 
omnem  boininem  siispccluin  babcl,  ilc  nnilo  jam 
securo  confKlil;  omncs  liniendo  cl  (Jcclinanilo  quo- 
datnmodo  fngit.  Eccc  paiet,  qiiaiitnii)  perniciosa  b»c 
rundamenla  in  civilalc  lurrcna  profecerinl,  lantum 
procul  dubio,  ul  nec  ctiam  potiierinl  aboleri.  Noi) 
longe  eniin  post  diluviuin  Clius  filius  Cbani  gcnuil 


regni  cunt>liluiioncm,  siciil  tribus  JiiJm  ;  alii  ad  sa- 
cerJolii  inrormaiionem,  ut  tribns  Lcvi  ;  alii  inl  ci\i- 
talis  prxparalionem,  sicul  c;i'lcrae  tribiis.  Iii  bis  i;;i- 
tur  Deiis  quasi  quoildnin  pulcberrimum  carmen  cx 
qiiibusdain  velul  anlilbelis  consiilnil,  non  serino- 
iiis  piil<:britudiiiein  quaerens ,  coiilraria  conir.iriis 
opponendo,  sed  qiiadam  non  vcrt)urui).  sed  reruni 
eloqiienlia  contrariorum  opposiliono  siix  civitalis 
pulcbriludinem  coinponens.  Primum  siquidem  sa> 
ccrdolalcm  el  judicialem  inslitiiil  poteslatem,  ut  per 
ulramqne  populus  crudireiur  et  cugcretur  ad  Iniini- 
liiaiis  sulijectioncm.  Per  sacerdolalem  namque  po- 
lestatem  ducebatnr  Deoesse  subditiis,  per  judicialeni 
sive  regalem  iiomo  bomini  cogebatur  fieri  subjeclus. 


Nemrol,  qui  toepii  poieiis  cssein  lerra  ;  a  quo  exivil  B  Poteslas  sacerdutalis  de  calliedra  regalis  docirina 


p-(iverbiiim  :  Quati  Semrod  robiniui  vennior  coram 
Uomino  (Gen.  \).  Ilnjiis  regni  priiicipium  Ualiylon,  ubi 
I  prupier  turrim  superbi;u  confusum  esl  lubiniii  uni> 
versx  terr<e.  Mcritu  antein  peccauim  supcrbix  pu- 
iiiintn  esl  in  scrmone,  quia  prxcipue  iii  verbis  su- 
perbia  deproliendilur,  sccundum  illud  Jacobi :  Lingua 
modicum  membrum  magna  exalldl  ;  et  modicus  ignii 
uiagnnm  incendii  sHvam  {Jae.  iii).  Scd  ncqi-e  bac 
ijiiia  poena  lioinines  coni^i  poiuerunt  :  qiiinimo 
&upcrbij>   addcntes  Iiixuriaiu,   ignc  el  sulpliure  in 


comminando,  eum  ad  Dci  reverentiam  inciiabat.  Jii« 
dicialis  de  Iribunali,  sive  rcgia  de  Ibrono  terribi- 
liter  inlonans  luniorcm  et  conlumaciam  pnpuli  laiii 
prudenter  quam  forliter  compriinebat.  Sed  sicnt  po- 
pulub  ad  spontancam  humilitalem  per  quicdain  jain 
iniegiimcnta  indiiebatur  el  erudiebaiiir  in  dcserlu, 
quia  ad  coactam  salis  fueral  prius  excrcilalns  iii 
it^gyplo,  sic  in  sacerdolalis  dignitalis  officio  casti- 
lalis  virlus  quibiisdam  jam  adunibrabalur  fig<iris,  et 
inanifcslis  commendabalur  prxcepiis.   Tiinc  eniiii 


S.idoir.is  lerrJbililcr  pcricrnni.  Tandem  vero  in  fine  priino  divinum  mandalum  de  casiilale  in!K)nuil  di- 

leriix  xiaiis    lertia   eiiani   pcilh,  scilicel  avarilia,  cens  :  Pontifex  super  cujus  capul  rustim  csl  unctio- 

plagis   illis  f.Tnio-^issiinis  apiui   iti?ypinni,  peco4^um  u\s  o\ixmu,  virffrncm-ducel  uxorem ;  viduam  ei  rcpu- 

el  jnmenioriiin  inoi  lc,  fnigum  cl  arboruin  vaslalione  diatam  ,  et  sordidam  atque  tneretricem  non  acripiet. 


pnnila,  scd  miiiiiiic  sanala  csl. 

Vidcns  igilur  Dominus  ires  j:tni  elapsas  esse  a;la- 
tes,  priinam  dclclam.sccundam  dchiiilaiani,  leriiam 
flagellalam,  nullam  adliiic  corrcctam,  scd  omiicm 
cogilatioiiein  coruin  in  nialuin  inteiitam  csse  u;i)iii 
lempore,  non  situl  prius  ait  :  Pxnitel  me  [ecisie  lio- 
minem,  delebo  hominem  quem  creavi,  a  facie  terroe 
(Gen.  VI),  sed  rcparabo,  iiiquil,  bominem  quem 
creavi,  requiram  dracbinam  qnara  perdidi.ovcni  qniK 
pcriit  ad  grcgeni  reportabo.  Sed  quia  prirous  lioiiio 
dc  lerrii  lcrrt  nus.  facile  ad  lerrena  coiiQiixil,  opur- 
iuilsecundum  de  coelo  coelestem  ficri,  qui  quod  vi- 
d  l  el  aiidivii  aileslindo,  bomines  facerel  ccclfstes, 


ted  pnellam  de  pni^ulo  suo  {Levit.  ii).  El  geneialiier 
de  sacerdulibus  :  Savcti  erunt  Deo  suo-,  el  non  nol- 
luenl  nonieii  ejus.  Incensum  enim  Domini,  et  puues 
Dei  sui  ufferuut,  et  ideo  sancli  erunl  {ibid.).  in  co 
quippcjain  coinniendabalur  viiginitas,  quud  t.iiitiim 
virgiiicm  snninius  sacerdos  dnccrc  jubebalur;  ct  qu;e 
virgo  noii  cssct,  ci  vclut  sordida  negabatnr.  in  eo 
aulcm  jam  caslilns  indiccbaliir,  quod  sninniiis  sa- 
cerdos  elsi  non  penitus  nb  usore,  a  rorrupl:i  lanien 
arccbatiir,  cl  quod  ab  ipsa  uxore  abstincre,  ct^i 
non  semper,  ceriis  tamen  lemporibus  jnbebatur ; 
e(  ciiin  in  veslimentis  ponlificalibus,  in  fnlgore  auri, 
in  splendore  genimarum,  iii  inultimoda  coloriiin  va- 
riclale  c;rierifc  sint  figniata;  virtules,  spccialilcr  la- 


et  coeiestia  sapiciites.  Vulens  igiiur  Dciis  mysteriiiiii 
piopo^ili  siii,  qiiod  seciinituin  Aposlolum  nbscondi-  p  inen  castitaiis  caiidor  in  byssi  csi  expressiis  iiitore, 
I     luiii  fuerat  a  sxculis  et  gcncraiionibus,  sanclissuis      qiii  cl  inter  c;elera  vidcliir  eniicre. 

leinpoie  sibi  (dacilo  levclare,  cuin   civilalcin  coclc-  i.uii  vcro  in  judiciali   sive  regia  putcslale  quid 


stcin  iii  terris  cunslruclurus  qiiarta  jain  succcdcnte 
jLlale  ;  qux  ncccssaria  cianl  liuicoperi  incoei  il  pi^c- 
parare.  Debuit  au(cm  s:ipiciiti.i  l>ci,  quud  po3lca 
diitiira  erat  per  Salumoiicni ,  in  &ua  .xJificaiione 
servare  :  Pra'para  scilitet  foris  ojjhs  luum,  el  ilili' 
genter  eierce  agrnm  luum,  ui  postea  adifices  domum 


magis  qiiaiii  cbarila.s  iTriilgebal,  rnjus  (ifTicii  eral, 
jiis  suitiii  cniquc  rcddcre  vi  1  btrv;uc,  sctlilioncs  po- 
piili  vcl  cnniprinicre  vcl  bcdarc,  popiiluiii  abliosliuin 
iinpctu  dcfcnsare,ad  bclla  primuni  procedere,  et 
scipsuin  pio  populo  morlicxpoiicrc.  Sic  .Moyses  pri- 
inii»  illins  popuii  dus  el  jiidex,  inilissiinus  oiniiium 


tuam  (Piov.  xxiv).  f  oris  igitiir,  id  ot  iii    it;;ypio      l.-giiiir  exslilisse.  El  vere  milis,  quia  cum  a  popnlo 


opus  siinm  pra^paiavil,  ei  dc  .'Egypto  pcr  ni:»re  Ku- 
bruin  miracuiose  transiiilil  iii  de.serlu  n,  iibi  niwliis 
liiiibion.bns  lapides  ipsos  probaiis,  ct  cx  inagiij  jiaito 
reprnbaiis,  (|ui)sdain  i|UOS  dignus  rc|)oril,  siio  upuri 
€ua|>tavil.  Ipbi  sunli^nus  4uan.iC»cA   oinui  llibn   ft 


sapiusfcie  fuerit  lapidalus,  lania  lainen  pnpiili  cliu^ 
rilali;  llagrabat,  ut  tuiii  ci  a  Doinino  diccielur  :  Di- 
mttie  me,  ut  irascar  populo  liuic,  et  faciam  le  in  grn^ 
liin  iniujnitm,  icspondcril  :  iij  non  dimiliit  eit,delo 
vie  di  libio  qHem  scripsitti  (F.xod.  xxmi).  \libi  q"u- 


I 


187 


HKMUa  S.  R.   E.  CAUOINAIJS 


«8 


qiie.ciiin  popiiliim  silii  absislciileiM,  qiiasi  siii<»l)liiufi,  A  ctiira,  a   vr»l«;iilihiis  inliabitarc   rpquin,  el  a   Irans- 


a  ninite  usqne  a<l  vobpiiruiii  jutJic^rAl,  (\whI  e.x  niinia 
cliarilale  (i(>|)uii  fuciclial,  «x  <ail<Mii  «;liariiale  consu- 
lciiii  sihi  Jelliro  cl  <licciiii  :  Stullo  lubote  cotnume- 
r/<,  (M  ei  populut  (jut  tecum  t$t  :  uUra  vires  luat  ett 
negoiium,  solut  illud  non  poterit  tutiinere.  Etio  (m 
fioputo  in  Im  quiv  perlineut  ud  Deum  ;  elige  aulem 
de  omni  plebe  viroa  polenlcs  el  limeHles  Ueum,  in  qui- 
but  tit  veritas  el  qui  oderint  avariiiam ;  el  contlilue 
eot  judictt  populi  {Kxod.  xviii),  iiuiniliicr  ac(|uievii. 
Churilas  eiiim  qua;  anle  su<«d6ha(  pro  popiilo  oc- 
cupaliunc  faiigari^  eidem  poslea  persuasil,  ulilius 
essc  papulo,  per  pliiies  cilius  ei  facilius  expediri.  El 
beiie  Moyses,  (^ui  ex  aiiua  dicilur,  charilatem ,  Aurori, 
qiii   moHS  [ortiiudinis  ilitiuir,  castiiatcin  dcsi(;iial. 


cuntihus  coiiirn^inlari,  scilicet  qnuiii  coinmoda  sit 
ad  uliiiiatcm,  (jiiatii  dc<;ora  ad  juciindilalcm,  quam 
niuniia  ad  dcfeiisioiicm.  Qiix  quidem  li  in  civitate 
boiiiini  viriuium  Bpiriliialiler  aticndaniur,  quid  in- 
vcniri  poiesi  lorliug  cli;>rilale  ?  I)<i  ipia  quippe  di- 
ciiiir  iii  Caiiiico  (aiilicoruin  ;  Fortit  ett  ui  mmri  di- 
leclio,  dura  ticut  infernus  a-mulaiio.  Et  aquce  muUce 
POH  potueruiil  exstinguere  charitalem ,  nee  flumina 
obruent  illam  (Canl.  viii).  Uride  el  Panlu»  ceriuiu 
se  asserebal,  qiiod  neque  niors,  neque  tita,  neqiie 
inslaiitia,  ncque  lulura,  neque  aiigoli,  neque  crct- 
liira  aiia  possel  eum  s«ii»rjr«  a  chariiale  Chrisii. 
Ecce  quam  forlis,  quam  Blahilis,  imo  quam  aiierna  : 
qiia»,  sive  propheiirn  evacuabuntur ,  «ive  scienlla 


Chariius  cnim  per  illiiiii  diffumlilur,   de  quo  »<:ri-  ^  deslruetur,  ipsa  noo  solum  DOn  cxcidit,  sed  consuni- 


ptiim  est  :  Qui  credil  in  me,  flimina  de  venire  ejus 
fluenl  aqu^e  viscE  (Joan.  vn)  :  quod  lestalur  cvange- 
lista  dicttiin  de  Spiritu,  quem  accepturi  eraiit  cre- 
dciiles.  Moiis  autetn  csl  forlitudjiis,qui  virtule  prx- 
eniiiielcastilatis.  Uiide  scri|>iuni  esi :  Super  moniein 
e.xcelsHm  aicende,  lu  qui  evangelizas  Sion  (}sa.  xl). 
Populiis  qiioque  qui  faute  et  siti  et  omnimoda  an- 
giisl^a  aiit  vaslilate  eremi  ad  huitiililaiis  subjcclio- 
iieiii  piovocahalur,  nicrilo  Judjeorum,  sive  Juda;us 
diciiiir,  quod  coiifiiens  iiuerpreiaiur.  Sicsic  a  Moyse 
usqtic  :id.  liavid  ei  a  David  usque  ad  transiiiigra- 
lioiiciii  lialiylunis,  a  ir.ii:.>ii)i^i'atione  us<|iie  ad  Chri- 
6tuiii,  iiou  dcfucriial  in  popiilo   iHo  viri  viriulitm, 


nialitr.  Ipsn  quippe  hujus  ciTiLilis  initium  cst  el  (i- 
nis  j  et  qiiai;  iii  iiativilate  Chrisli  civiialis  Chrisii  in- 
veiiiiur  fuiidamentiim,  ipsa  in  Penlecosle  ejusdem 
civiialis  eCcilur  complemeiitum.  Quid  vero  pul- 
chrius  casiiiaie,  quac  in  carne  praetcr  cirncm  vi- 
vcntes  liouiincs  coelestes  facil,  ct  eos  qui  per  luxu- 
riain  ali({uaiido  jumentis  insipientibiis  comparati 
compuirueranl  in  siercorc  suo,  angelis  Dei  in  coelis 
siuiiles  facit,  ubi  juxia  Evangcliuiu,  tifique  nubenl, 
ncque  i.ubuiitaf  ?Deniqiie  casiiialis  uicorruplio  siciU 
in  lihro  Sapienlije  legilur,  fncil  hoiniitein  proximuni 
Deo,  et  parlicipem  sapienliie,  quu;  cundor  est  lucis 
aelernie,  specuiuiu  sine  inacula,  et  enianaiio  cluri- 


qui  viiiulcs  i-r*dictus  vel   stgnis   praKfiguraserunl,  p  uiiis  omiupotcntis  Dei  sincera.  in  quam  nihil  inqui- 


vcl  vcihis  pr^nuiiiiavcrun),  vel  suis  dociicrunl  cx- 
eioplis :  qiiote  si  oiiines  entimerare  vclloiniis,  cilius 
dc(i<:ercl  teiiipus,  quuni  ccpia.  Kxstant  libri  Judi- 
ciiin,  U<'giiit),  Paralipunie!i<)ii,Daniel,  Juditii,Eslher, 
Machabrcorutti  :  qiios  si  quis  rcceiisere  volueril,  ta- 
libiis  plcnos  repcrict.  Sic  illis  irihus  seialibus  cailiJ- 
ris  <iiia2  praeccsscrant,  vtlut  quadaio  i«ifamia,  pue- 
rilia.scu  adolcsciMilia,  juiii  c!apsis,cl  qtiasi  oLliviotii 
iraditis,  hutiianc  gencie  jaui  ntulliplicato,  et  roiKi- 
rato,  ac  capacc  ralioiii»  effccto,  vidcns  Deus  plcai- 
tudiMcit)  lcini  oris  propinquarc  ,  quundo  n.issurus 
eral  Fiiiuni  suuin  in  siiiiiliiiid.itein  carnis  peccati, 
taics  itionics,  quales  jamdixiimis,  voluu  prxparare, 
Super  qiios  in  uovissiiitis  dichus  moiis  doiiius  Domiiii 


iiauau  iiicurril.  Merito  proinde  pulchra  a  Spirilu 
sanclo  riescribilur  sponsa,  qux;  casia  esl  corpore  ; 
ptikhra  aulem  rejdicaiur,  qua;  casla  est  ei  corde, 
ubi  lcgilur  :  Ecce  lu  pulclira  es,  aiuiitt  mea,  ecct  lu 
pulchra,  ocult  lui  columbarum  (Caut.  i).  Ei  beiie,  ubi 
caslilalis  pulchritudolaudatur.oeuii  bpeciahlar  com- 
nieiidanlur,  quia  corrupiio  prima  sii  tasiilalis  iu 
aspeclij.  Uiide  el  Dominus  evangelicani  cuttitaiis 
perfcclionem  Aposiolis  iraiicns,  dicebal  ;  Audiwii, 
quia  dicium  esl  anhquis  :  Non  mofcliaberit.  Ego  au- 
lem  dico  vobis,  quia  omiiis  qui  vident  mulierem  ad 
concupiscendnin  eam,  jam  moichulus  etl  eum  in  cordt 
suo  (iluith.  v).  Oculi  siquidem  coluiubiiii  non  ad 
ooncupiscenuum,  iion  ad  nocenduai  apeiiuniur:  scd 


pararelur,  II'   super  illum  moitlcm  civitas  de  qi:a  D  Sphilu  sanclo  iiluminali  et  revelali.assinnlaalur  co- 

loqaimur,  fumlarelur.  Necessc  euiin  eral,  longe  ai.le  lumbis  super  rivos  aquarum,  quae  lacle  8unt  loiae,  el 

i{ua;libel  lanlo  opcic  nece.ssaria  praepararc,  ui  cum  rcsuienl  jnxta  i\uenla  plcnititdinis.  Talis  eliam  pul- 

veitirel  ipsius  condilor  civilalis,  omnia  iii  promptu  chiimdo  in  apostolis  commciidalur  in  Isaia  propheia, 

Jiaberentur,  etjactis  fundamenlis  struclura  loia  sitie  ui>i  legiiur  :  Qui  suul  isii,  qui  ui  nubes  volani,  et 

lardiiale  aliqua  tncrcmemuni   acciperei,  ct  absque  quasi  columbw  ad  fenestras  suas  ?  {ha.  Lx.)  F.t  apud 

dilficuliale  cstiiis  recipeieiconsummationem:sicque  Jciemiam  :  Candidioies  iiive  iSavtrai  fjus,  nitidio- 


faclum  est.  iSam  cum  ipsius  civiiaiis  nccdum  fun- 
dainenia  iranscenderimus,  imo  nec  ipsa  adhiic  ple- 
iie  jecerimus  i  in  ipsis  tameu  liindamentis  lania  jam 
comparet  ptrfeciionis  pleniludo,  ut  iiihil  ipsi  civi- 
laii  dcesse  posse  videatur  ud  firmilatcni,  nihil  ad 
decorei.i,  nihil  omniito  ail   commodiiaieni. 

UaiC  ciiiin  praecipuc  alicndi  et  considcrari  sohMi» 
iii  omui  Civiialis  cunsiruciione,  ol  in  omni  con.->iru- 


res  lacte  ,  rubicundiorcs  ebore  anliquo.  0  quaiilus  cst 
iu  oculis  i^ohin.bs:  dccor,  quam  Scriptt.ra  taiila  laude 
piose<(iiiiur,  imo  qux  a  Spiritu  sanclo  tain  mirc  re- 
muueralur.  Ecce  enim  in  nivo  candor  graii*  coelc- 
slis,  111  lacie  niior  indu3tri:o  graliaj  cooperantis,  in 
cb'U-e  atiiein  apparct  rubor  el  pcrseverantia  v^tc- 
cundiiC  iiauiralis.  Niv  (pia  dcsursmn  veiiil,  pnruin 
habolcat.duicm   l.ac  cunii  noit  assimilalur,  de  «lua 


^Qt)  TRACT.   Dl.  n.UEGRl.NANTE  ( 

quaiiuiain  fxculeriiiam  irahoiss,  plns  ail  lorreiuim  A 
ijiiurpm,  qiKMi)  aJ  cancloreni  colcslPin  accedit.  In 
lerra  enini  qu.i't!am  qiiae  naiuralilci  albeni,  imlu- 
siria  arliliri»  pliis  renilciii.  iil  aigciilimi  per  «ini- 
(iteiii,  vosiis  per  fullenoni.  l'iulc  c[  vi;>liiiiciit.'>  Do- 
iiiiiii  caiidiila  fiiisse  «liciiiitnr  siciil  iiix  (Murc.  i\), 
qiialia  fuilo  non  poie.>.l  raiulida  faceie  supcr  «ornin, 
Ecce  liicin  uiviscaiKloro  el  fulloiiis  opcralione  ina- 
nifesle  cxprimilur  cantlor  graliii-  el  nilor  iii.lsislria', 
qiia;  si  ^icissiui  sibi  cooporcnlur,  ui  qiianluni  gralia 
adjuval  inilublriam  ,  laiiliim  iniluslria  respoiKlcai 
);rali«  ad  iiicrcJibiium  cilo  pcrlingilur  venusiaiis 
dccoreiii. 

Qiiuii  si  istis  etiam  naliirx  bunuin  acccsserii,  niliil 
jani  ad  perletlionem  dccsse  viilolur,  iil  ncc  n.bur 
cburnei  ossis,  nec  rubor  pudoris,  iicc  persevcraiiiia  " 
vcl  gravilas  dcsil  anliquiialis.  llis  de  firmilaic  cl 
decorc  tivilalis  Domiiii  viriuium  breviler  pixliba- 
lis,  ad  conbidcrandam  jam  ejusdeiK  coniinoilitaiem 
accedamus;  quam  in  civilaie  tioniinum  lioinines 
budie  pluB  aiiendunt,  iibcnlius  commodilaiis  iilili- 
laie  elium  sine  carteris  qiiam  eis  sine  commoiliiate 
conieiui.  Quid  aulcin  bumililatc  cummodius,  ad 
quaiii  nos  Dommus  vo!ut  iaborunlcs  ad  lequiem, 
v«lul  oiicralos  el  prossos  ad  lcvamcii,  veliii  capiivos 
ei  sulijugalos  3d  suijugi  liborlatem  inviial  ilicens  : 
YeHiie  iid  me  omnet  qui  luboralit  et  onerali  eslis, 
el  ego  re/iciam  vo$  :  loHiU  jugum  meum  super  vos,  el 
diuiie  a  mf,  quia  mitis  ium  el  liumilis  corde,  et  inie- 
nietis  requiem  animabus  vestris  ?  {Matlh.  xi.)  Huini-  q 
iitas  enim  vclul  qiixdam  compcndiosa  commodiias 
semilx  ,  per  qiiam  devilalur  obliquilas  public3 
Firals,  laiile  perducit  ad  rcquiem,  cilo  pervenil  ad 
quietcm.  Quid  cnim  quiclius,  quam  cv  iiitima  cordis 
liumililalc  vcile  poiius  vinci  quam  vincere;  fciTC 
iiijurias  qujra  inferre,  praefene  diviiiis  paupeHdlem, 
gluri;i:  ignomiiiiam,  quieii  el  deiiciis  carnis  spineain 
doloruiii  el  passionum  coronam  ?  Eccc  qiiania  iii 
biimiliUiie  commoditas,  quanta  suaviialisjuciinililas, 
l>er  qiiam  faciliiti-e  prava  mulanlur  iii  dirccta,  et 
aspera  in  vias  plauas  {Luc.  iii).  Hxc  de  civiiatis 
peregriiianlis  fuiKlamentis  dicla  ad  prj^seas  pussunl 
biifllcere,  ul  ex  his  quilibel  vc»lruin  iiiauifesie  c  n- 
jiccre  valeat,  si  in  ea  sil  civis  ascriplus,  si  bujus 
M^iiulis  sii  municeps,  quanluni  etiain  in  ipsa  civi-  D 
i;>ie  piufc'  eril,  si  pixdiclJ  funJamcnta  in  su  jam 
jacla  experialur,  sivejam  senlial  altius  cxcrcvt!>se. 
i^iio  ciiim  paciu  ad  ipsam  civiiatcni  spcclaie  su  rc- 
pulal,  qui  necdunt  pro  peccatis  suis  coniundiiur  ct 
buiitiliulur,  nccduin  ad  poii.ileniia!  lamenla  iion 
bolum  rtieurrere  nun  dl^ponil,  sed  insupcr  peccata 
peccalis  accuinulat,  gluriaiur  cum  male  fccerit,  et 
eKiulial  in  rebus  pessimis?  {Prov.  ii.)  Quuinodu, 
iiii|uain,  civiialis  Domini  civis  osse  vol  crcdi  vcl  dici 
polosi;  qui  ncc  pruposituni  quidcin  ojsliialis,  nec 
vcl  primam  raJicein  cbaiitatis,  qu.c  esi  liinor  Du- 
niiiii  adliu'  allinijcre  nicriiil  '  0  qiiain  verum,  sed  et 
qiuiii  mii-aculusiiin  bodie  illuiu  scrmonem  Dumini 
CJperiiiiur  •  ilulti  vnculi.  pcuci  teio  eleclil  {Muuh. 


IMTATE  DEl. -laACT.  IV.  «290 

\\.)  0  qiiam  inctuondum  cst  noliis,  ne  potius  do 
miiliiliidinu  siiiius  palearnni ,  qnaiu  de  paucitale 
granoriini ;  ne  potius  sinius  de  illis,  «le  quibus  legi- 
Inr  :  /n(cr  mullos  eronl  mecum  (l*sal.  i.ix),  uuain  <!e 
quibiis  diciinr  :lnpopnlo  graii  Inudabo  le!  (I'tal. 
xwiv).  Scrtitemiir  igiliir  vias  noslras  cl  stulia 
iiostra,  el  iii<lngatione  sollicila  |ieiqiiiraiiius  predi- 
ctariim  civitainm  ad  qiiain  portinoinus;  ad  c  vita- 
tem  Doiiiini,  an  diaboli;  ad  (ivilatem  .spiriliialium, 
an  ad  civilatein  cariiuriuin  ;  ad  civilatcm,  ad  qnam 
via  lala  ct  spaliosa  pervcnilur,  an  ad  qi:aiu  angu.-;ta 
via  ait  ngitur,  pcr  qiiain  pauci  ingrediuiilur  {Miil.h. 
vu).  Illa  siijtiidem,  sidU  leg't'ir,  esl  clainors  p!oi:a. 
ui'br>  froqiicns,  civiias  cxsullans,  sonliiius  no!  il  s, 
grandis  inieiiiu,  civilas  san^uiiium,  cnjus  fulura  esl 
graiidis  pira.  De  hac  Ic};itiir  :  Octili  lui  videbiiul  Je- 
rusnlem  hnbilntionem  opulcntam,  tnbcrnaiulum  <fUol 
Ttequiiquam  Iransjerri  polerii ,  nec  auferemur  clavi 
ejus  in  sempi:ernum.  Omnes  funiculi  ejus  non  ruHi- 
pcmur;  quia  solummodo  ibi  muyni/icus  DoininuM 
Deus  nvsier,  locus  puviorum,  rivi  latitsimi  et  pu  en' 
lei :  non  tvantibit  pe.r  eum  navis  reiuigum,  neque  iritiis 
mayiia  truntfjredielur  eam.  Domiiius  euiin  judex 
noslcr,  Dominus  legijer  noster,  Doniinui  rex  ntsier, 
ipse  salvabit  tios.  Legali  tunt  funiculi  tni,  aed  non 
prwvalebunl.  Sic  eril  mulus  luus,  ul  dilat.ire  tigninn 
uequeas  (Isu.  xwiii)/  Qiiem  iioii  dc!c('tcitt  lai.la: 
jprotnissionos?  Quis  lanlorum  gaudioruni  paiiiep» 
e&sc  iioii  conctipis(at?  Quis  in  civilaie  lam  opiilcnta 
tam  stabili,  tam  bbcra,  lam  ii rigua,  lam  spaiiusi, tain 
justiliae  picna,  tain  saiulilera,  lam  iiuiuinaia,  civis 
ascribi  luto  dcsiderio  non  fcsliucl;  iiec  soluin  civis, 
sed  inugis  civilas  ipsa  quilibel  nuslrum  iieri  Iwlo 
cordis  affoelu  rcquiral? 

Quod  si  forie  ulicui  arduuin  iiimis  ei  diiScile  vi- 
deaUir,  si  fundamenla  qua;  pioposuimus  adipisci  se 
posse  desperci,  ct  iii  verlce  nioiiliuin  collooari, 
sallcm  ad  monies  prajparatories  apiiriipiiiqnci,  ul 
paulalim  moi.s  prxparatoriiis  ipse  ellicialur.  Munics 
siquidem  prxparalurios  eosdem  bodie  iii  piebibns 
Cbristianorum  csse,  quos  in  po|iulo  Jud:coruui  liiisse 
anliqiiitiis  xstimamus.  lilu  namquc  popiilus  ab 
asceiisu  inoniis  Siiiai  urcebalur,  ad  radiccs  aulciii 
niuntis  acccilere,  cl  icrminos  a  .Moysc  conslituios 
laiiRcre  purmillebalur.  Quid  aliuJ  in  boc  pra^ligura- 
luin  crediinus,  nisi  quoJ  a  prujdiela  pustea  p»;oiuiii- 
tialuin,  cl  buJie  in  (iiiristianorum  pleiiibtis  corni- 
niiis  adiinpielum?  LrJ,  inquil  projdicla,  puvpnrniui 
mons  domus  Domint  iii  vcrticc  monlium  Usa.  m).  In 
his  verbis  manilcsle  vidcliir  csse  dislinctuin,  quoil 
a  Moysc  fuerat  prjesigiialuin,  ut  moiis  in  virlite 
nioiilium  posilus  cssa  iiUilligalni',  ad  qiieni  vul^i  * 
astendeiu  noii  sullicat,  ad  inunics  auiom,  in  qm  - 
riim  silus  est  verlice  acccdore  ci  licoat,  cl  ipsi  s  iit 
leiinini,  quos  Iransgredi  iion  pru.>suinal.  Muntfs  lios 
inferiorcs  civiialis  iii  supcriuri  uiunle  a-dilicUit-ia; 
pnoparaloriosiu.B  iiifongiue,  utaibilror,  inUrprota- 
111 11  r /?t/em,  ^ii^-num  (iJei.  el  revereiiiiam  ^igiii.  H.i  e 
in   Abial  am  patre   <iJoi  pra'Ce.ssisiC  Apo-lulus  oi'- 


291 


HF.MUCI  S.  l\.  E.  r.AUblNALlS 


i'«4 


presHim  asscril,  iiitciih  :  Credidit  Abruhdtn  I)eo,el  re- 
pulalum  etteiaUjuiiitiuiii,  el  arcejiil  iigiinmciicitmci- 
«/'«nit, u/ silpateromnium ctedentiiim(li'.tn.  iv).  l\c<lQ 
cretlenliuiii  palrein  Abraliain  di<i(  Aposloliis,  iii  (jiio 
caspiriiualiltrpraeccsbcrtiiil,  qiiae  seciiturisricccssa- 
ria  <;ranl  aiJ  pra-p.'ir;»lionem  saiiiiis.  E\  .siquiiJciii  in 
si^'iiuin  sua;  lidei  iradiia  esl  clicunicisio,  el  a  lola 
progcnic  siia  cuin  lanla  reverenlia  el  vcneraliunc 
susccpla,  ul  quain*Clirisliaiii  per  bapl  siiuiin,  eam 
ct  Judxi  per  circunicisioncni  salulcni  exgpeclarcnl. 
Sed  iicquc  revcrciitia  signi  siiic  cjus  susccplioiic, 
ncc  signi  susc<'piio  sine  fidc  Judaeis  profuil  ad  biiu- 
tenu  Nec  Clirisiiaiiis  tiaptisini  feneraiio  absquc  ejtis 
pcrceplione,  nec  sacraineiili  pcrcepliu  sine  iidc, 
suain  vel  ali.iriiiii  iioJie  salulein  opcraiur.  Dene 
igiiur  liacc  iria  .<^alu(is  prafparaioria  diciiniis  :  qtia', 
licel  beite  opeiandi  lcmpora  non  habcnlibus  suOi- 
ciaiit  ad  salulein,  babenlibus  lainen  ei  bcnc  opcrari 
noleiilibus  soiain  .spem  potius  alTerunt,  quani  con- 
ferani  rcm  salulis.  Ubi  enini  isla  prxtesserinl,  jano 
veiul  quxdani  prxparalorii  irioiiles  apparent,  quibus 
stiperxd.ficari  debcal  civitas  Doinini  virlu:uni,  ei 
fundamenla  qux  apposniinus,  in  eis  valeanl  coHo» 
cari.Quanidam  cnim  videiitur  Iiabcre  convcnicnliam 
cuin  liis  moniibus  prcncdibta  fundainenta,  ut  casiitati 
lities,  siiscepiio  sacrainenti  huiniiiiali,  Chrisli  reve- 
renlix  devoiio  sacrameuti  respondcic  nou  incon- 
griie  videaiilur.  Pene  igilur  eliam  isli  nionles  fuii- 
danienta  dici  possui.l,  sicut  illa ;  scd  hsec  priiiia  el 
infcriora,  iila  siipcriora  ci  ailiora  sunt  fiiiidaiiicnla  : 
hacc  incipieiilium,  illa  proPicienlium  ;  hxc  comiKi;- 
iiia  bonis  et  iiialis,  ilta  specialia  solis  bonis.  Super 
ha'C  qui  xdificaut  ligna,  feMum,  slipulam,  ignein 
iiinere  possunl  lanio  arJeiuiorem,  quaaio  a  funda- 
iib>^iilo  tungius  recesserint;  tanlo  autem  toter.ibilio- 
rem,  quanto  ad  iidei  fundaiiientum  per  pQeniteiitiain 
{iropius  accedendo  redierint.  Hsec  pro  illis  dicia 
bini,  qui  civiiale  modica  Segor  conienli,  niontis 
ardua  non  conscendunt;  ei  cum  populo  Jtidxurum 
tcrininos  a  Moysc  conslitutos,  transire  non  coiilen- 
dunt.  Ad  eos  igilur  qui  prxdidis  fuadainenlis  au- 
luin,  argenlum,  lapidcs  preliosos  superjcdificare 
iiiiiintur,  styiuin  vcrtentes,  lran«gres!?is  jam  funda- 
mciiiis  niuros  et  poiias  ipsius  civitalis  soiiicita  in- 
dagatione  perscrutemur.  Ad  hoc  cnim  iinis  versi- 
ciiii,  quein  appusuimus,  nos  invilal,  ubi  prxdiclis 
subinfcrlur:  bilujit  Domitiusportui  Sionsuper  omiiia 
tubernacuta  Jucob  [Psal.  lxxxm).  IIu!C  aulcu)  sub 
;ili'/  sermonc,  quantuin  nobis  Doiiiiiius  dcderit,  dif- 
fcieinui,  lps,eauleiiiseitiper  Alplia  etOnDegasilnosiri 
K^'iii<onis,  qiii  iinivcrsortiin  .'^«i  iniiiiiin  ci  (iiiis,  el 
niuc  iJiitiu  el  tinc  pcrinaiiei  iti  sa^cula  sa.M:iitut'um. 
AniCii. 

TIUCTATUS  V. 

DE  roRTis  civiiviis  or.i, 

Volens  proplicla  David,  qiiu:  in  civitale  Doiniiii 

•^iinilom  viderat,   pia.'seiilib.is  c^  lutiiris  siiie  labe- 

bo  iiu>  iiividia  coiiiinunicuic,  coiotiiciidalis  funda- 

mciitis  ipsius  civitali:^,  .id    dc:>cii!H'iidjs  poit.s  cl 


A  cv[)Oiicndiini  iionien  cjns  sc  Iraosferl,  ui  tt  iiisquui 
piiiiia  froiiK;  Mi.iin  cxlra  posilis  apjiarenl,  quanla 
biiil  ct  qtiam  jiKnnd.i,  qtinr*  inlu.s  siinl,  manifc^^tius 
cogiioscaliir.  Veium  priino  loco  digiiwm  admiiationc 
vidciiir,  rum  Proplicla  civilalis  gioiiam  dcs(  riptu- 
riis,  ncc  porlas,  ncc  iionicii,  iicc  poidiliim,  nec 
pr  iicipes,  nec  ipsa  cjiis  fuiid.tiDcnla  tacnerii,  cur  de 
inuris  nec  inciilioncm  qiiidcm  fccisse  invcnialur. 
Sed  facilis  csi  ad  ista  responsio;  iVopliciam  iiiinjne 
inuros  pricicriisse,  qiioruin  fuiubmenia  cl  porias 
tini  sltidiose  voluil  comnendirc,  tbi  cniiii  lam 
prciiosuin  slcrniiur  fuiiil;imciitiiin  ,  prcliosissima 
spcraiur  debere  constirgere  s  rHCtiira  nitirorum< 
Prius  igilur  quam  ad  civitalis  porlas  acceJamus^ 
quid  de  nuiiis  ipsius  alius  propl.eia  dixerit,  audia- 

B  miis:  Urbs.  in  juil  pro|  heiaium  cximius  Isaias,  fur- 
litudinii  nostrcB  Sion  Salvclor,  ponelur  in  ea  mnrui 
et  anteniurale  {ha.  x.\vi).  Qnem  alibi  !apidcin  prelio- 
suin  iii  fundainento  fundaluiti  dicit,  hic  murura  et 
anteinuralc  ejjisdem  civiialis  proponit.  Ipse  siqui- 
dem,quiest  Alpha  eiOmega  principinra  et  finiscivi- 
talis  suic  dcdil  vci  fuil  iniliuin,  el  datuni:j  esi  coiii' 
pleuienium.  Ipse  qiii  voluil  esse  caput  coiporis  el 
fuidainentum  civitatis,  ipse  et  in  corpore  di&linvit 
ei  ordiiiavii  membra,  ci  in  civilate  varia  muniliu- 
niini  el  uflicioruin  dispcsuil  genera.  Sicul  eniin  iii 
uiio  corporc  inulia  sunt  mcnibra,  omiiia  auleiii 
mciiiLra  non  eumiiem  attuni  habent;  ei  sicul  in 
ipsis  meinbris  qiiaedam  sunl  honestiora,  qua^daai 
iiiliruiiora,  ruibus  el  abundaniiorem  hoiiorcMi  cir- 

^"  cumdamiis,  ita  in  una  Domini  civitate  varia  suiiC 
municipia  ,  diversa  et  niinisleria ,  ciim  tamcii 
unus  sil  Domiiius ,  una  fides,  unum  baptisma 
(Ejiltes.  iv),  unus  spiiilus  ,  divisiones  gratiarum  ei 
adminisiralionum  ei  opcrationuin  mull^e.  Ipse  cnim 
Spirilus  dividcns  singulis,  proul  vuil  {/  Co».  xn), 
alios  quideni  dcdil  aposlolos,  alios  prophelas,  aiioa 
cvangelistas,  alios  auiem  pastores  et  dociores,  aJ 
consummaiioneni  sanctorum,  in  opus  niinisierii,  iii 
sdificalionera  corpoiis  Chrisli  {Ephes.  iv),  quod  esl 
civiias  ipsa,  de  qua  loquiniur.  Sicut  autein  unus 
spirilus  diversa  in  uno  corpore  menibra  vivificai. 
et  viviUcaiido  compaginal;  cl,  sicut  uno  csemenlo 
inulli  iapidcs  in   uro  conglulinantur  muro,  iia  iii 

0  civitale  Clirisli  univcrsa^  ipsius  civilaiis  partes  unu 
Christi  Spisitu  rcguntur  ei  muniuntur.  Ipse  enim 
qui  in  propria  persona  vuluit  suxcivilalis  fieri  fuii 
dameiituin,  ipse  non  soium  in  se,  sed  etiam  iti 
quibusdaiu  niembris  suis  voluit  murus  esse,  in  qui- 
busdam  aiitcmuraie;  qiiaidam  velul  lurres  firmissi- 
masemiiicre;  quaedam  velul  parlcs  speciosissimas 
iiiiinicos  arcere,  civibus  el  ainicis  patere-  Unde  iii 
Ciiiilicis  de  sponsa  dicilur  :  Si  murus  esl,  (Kdifice- 
mus  super  eutn  propugnacula  argentea  ;  si  ostiutn  est, 
compiugamus  illud  tabulis  cediiuit  {Canl.  viii)  : 
qiiud  suo  in  loco  posiea  melius  cxpotielur.  loieiim 
qiiod  cucpimiis  proscqueiiles,  prinio  qHoino  lo  iii 
»c  ipso  Chrislus  civilali.s  su;c  aiurus  sil  cl  aoleiiHi- 
rale,  dtiiidc  quomo.lo  In  tuis  uicnibiia  videamus.  ^i 


i'j3  inACT.  DE  Pi;ntr.lUiV\NTF:  UVITATE  DLI.— TUACT.  V.  29i 

ergo  diligeiiler  a^iverlamus,  iniirus  iioii  solnin  osi  A  panlia.hialiis  niilliis.nilhlijiiod  tlctkcoai  invoiilu;sed 

uito  (.iirisli  s|)iritu  el  (lislinolc  iinita,  ci  uniroriiiiler 


B 


ad  muninieiilum,  sed  eiiani  ad  prospoclnni,  :inle- 
niurale  ad  incilamen'  .  lncilanUir  cniin  civcs  ad 
retisleudum  adversariis  laiiio  ardenlius,  quanio 
securius  babenl  usquc  ad  anienuiralc  pro{;rossuiii. 
Sic  Chrislus  suae  civiiali  esl  ad  numimenliim,  noii 
soliini  per  prxsenliain  divinilniis,  vt-l  pcr  iiirusioiieiii 
gralix  spirilualis,  sed  cliam  pcr  incriltim  passionis, 
ad  prospecinm  per  doclriniim  cvanpt;!ic;c  prx-dioa- 
lioiii»,  ad  incilanirnuiin  pcr  exciii|-<a  cominiinis 
conversauonis.  Qiiom  enim  n<>ii  gravi  solval  inetii, 
ne  dicam  Cbrisli  passio,  sed  in  ipsa  passione  lalro- 
nis  absoIuliuT  Quis  ad  lubain  evaiigelic:<c  prncdica- 
(ionis  aures  non  arrigat,  quis  ocnlos  non  apcrial, 
ad  pru^picioiidum  altius  noii  ai^cendal?  Qiiem 
Cbrisli  puiiperlaii,  jejuiiiiim,  vigiliae,  insidiae,  expro- 
l>raiiones,  non  movcaiu  ad  sinjilia  patieniissime 
loleiaiida?  Sic  sir  sux  civitalis  iii  se  ipso  Chrislus 
■■urus  esl  el  anlemuralc. 

Quod  el  in  nieinbris  suis  idcm  sit,  nianifesto  in- 
dicare  videnlur  ires  illa:  cclclicrrimx  resliviiaies, 
qux  restum  Dominicx*  naiivilalis  seqiiuiiliir.  Dcaiiis 
enim  Slcpbanus  incitat  pcr  cxeinplum  ,  l<c:Uus 
Joannes  invital  ad  speculaiiiliim,  boaiissimi  Inno- 
cenles,  per  solum  muniunt  moritiim  ;  beatiis  Stcplia- 
nus  fundamento  Chrislo  supcr.xdificasse  videlur  au- 
rum,  beatiis  Joannes  aigcnluin,  saiicli  liinocenirs 
lapides  preliosos.  0  c-vitas  gloriosa,  de  qiia  tani 
gloriusa  sunt  dicta,  imo  iii  qtia  Inm  gluriosa  suiil 
facla,  ul  in  ipso  muro  aurum,  argeiitum,  lapi-  q 
ilfs  preiiosi ,  mira  quadani  varieiate  dislincla 
el  nno  Spiritus  sancti  glii.  o  counita  cohxrere  sibi 
inveniuntur.  Nec  recedit  a  rundaineiilis  superaedi- 
fltalio  lalis;  cum  el  in  Stephano  aiirum  rutikl 
rhririlalis,  ei  in  Joanne  argenlum  nileal  caslilatis, 
et  in  panrulis  Innoccntibus  vclul  qnidam  bpis  pre- 
tiosissimus  soliditas  splciideal  hiimiliiatis.  Quid  eniiii 
humilitate  solidius,  qu.-B  inslar  lapidis  pretiosi^sinii 
nuliius  adversilatis  ignc  frangitur,  uullius  prosperiio- 
lis  clevalione  inunnlalur,  se(*  una  el  cadem  in  omni- 
unt  perscvorans  lcmpcraiiiiam  in  prosperis,  fortitudi- 
nem  relinct  in  adversis.  Castit.itis  ei  argenti  conve- 
iiieiiliam  quis  manifosliiis  eiprimal,  qiiam  Pro- 
pheta,  qnt  ail :  Eloquia  Domiiii  eloquia  casla,   ar- 


dislincta,  el  mirabiliier  ornata  omiiia  rcporitintur. 
Liio  ^i(|uidcin  atquc  eodcm  Cliri.sti  .spirilu  omnia 
operanie  iii  x>diricationein  oorporis  sni  posili  sunt 
aposioli  vcliii  qiiaedain  ipsiusoivii.tlis  spcoiosissiinx* 
pori:r,  deindc  propheta;  vclul  quacdain  turres  su- 
bliiiiissiinj! ;  lertio  evaiigclistse,  velut  qiiidam  (ur- 
riuni  vigilanlissimi  spoculalores  ;  tandcm  pastorcs 
el  (lociores  vclnt  quidam  totius  popuii  prudcnlcs 
consiliarii  el  erudiiores  sapicntissimi.  Pastorcs  qui 
in  iribiilationibus  ci  angusliis  consolcniiir  ei  rcfi- 
ci.iiit;  doctorcs  qui  in  dubiis  ct  tentalionum  peri- 
culis  tgnoran:ix  tenebras  rcpcllant.  Do  bis  oiTiniiius 
suis  locis  pienius  disscretur.  Interim  libcl  ciini 
Proplieta  exclamare  et  dicerc  :  Mngniit  Dominus  el 
iMUilabilis  nimis  in  civilate  Dei  nustri,  {P$ol.  XLvii). 
Miignits  inquam,  qiii  laleni  poUiit  adificare,  iauda- 
bilis  qui  ca  tulitor  et  scivit  et  voluit  ordinare.  Ma- 
giius  iii  se  pcr  omnipotcnliam,  laiidabilis  niniis  in 
doiiis  clcctis  siiis  collatis  pcr  niiscricordiain.  Coin. 
parcmus,  si  placet,  h:uic  nosirain,  imo  Domini 
civitalcmciviiaii  terreiia:,  nuiiidiali,  Bubylonicsp,  sive 
Uoinulx.  De  illa  siquidem  qiii  caiii  in  iminensuin 
siiis  hiiidibiis  cxtollcrc  volucruiil,  suis  iii  carmini- 
biis  rdiquissc  leguntur  : 

Roina  caput  mundi  tcnet  orbit  frena  rotunrii. 
El  illud  : 

Par  tibi  Homn  nthil,  cutn  sis  fere  lota  ruinn. 
Ei  quauii  fueris  iiitegra,  fvacla  doccs, 

Qiiid  qiix'.so,  hxc  qux  taiita  prxdicalur,  cum  essel 

iiitcgr:i,  sitiiile  oiim   nnstra  habuisse  invcniliu?  Iit 

ea   siquidcin  Roinuius   fundaiiienluin   posuisse,  in 

nosira  fundamenlum    posilus  esse  Cliristus  descri- 

bilur.  Eaii  Romulus  muro  circunidedil ;  in  nosira 

niurtis  el  antemurale  Chrisius   csse  voinil.    Eain 

ilie  frairis  sui  sanguine  parricida  fo:davil,  Christus 

suo  sanguine  sux  civilalis  postcs  el  supcriiminaria 

signans  cuiitra  umnem  hostium  fratidem  cl  virtit- 

lein  iniinivii.  llle  legibus  populiim  sediliosum  cocr- 

ceiis,  jitrgii»  popnlt  auoqnomodo  compescuil :  Chri- 

sUjs  in  suorum  cordilms  Icges  suas  Spirilu  saiiclo 

scribens,   suos  stbi  iiicorporando  univit.  llle  a  po- 

|Miio  stio  deiis  esl  inslilutns,  Cliristiis  Dcu^  de  Deo 


genivm  igne  eioininatitm?  (Psal.  x\.)  Eloquiuni  si-  D  iialus  suos  onincs  filios  Dci   lccil,   cohxredes  qni- 


qiiidem  phiiosophoriim ,  eloquiiim  rhcloriim,  elo- 
qiijiim  illonim,  qni  per  sapieniiam  veibi  cuicein 
Chiisli  velle  cvaciiarc  vidonlnr,  miiiime  castuiii 
ropiitans,  'scd  adtillcratnm,  siciit  ail  Apostoios  ; 
Non  lumiis  ticut  quidam  adullerantes'  verhum  Dei 
{tl  Cor.  ii),  soliim  q«»od  Domiiii  esl,  o.isuiin,  cl 
ar«rento  jtidicattomparandiitn;  nec  ciiilibct  ;irgonlo, 
sed  igne  oxamir.alo,  qnod  tanto  soiiorins,  lantuqiic 
nilidius.  quanto  probatius  essc  cunslat.  Quid  aii- 
(em  charius  chariiate,  qux  siciil  nurum  meiall.s 
omnibns,  sic  virtutibiis  oiiiiiib;is  iiosoiUir  piicemi- 
ncre?Oquanla  concnrdia,  qiiaiila  unio,  qiianliifi 
in  liac  civilatc  Domini  prinia  f:icio  cnnvcnttis  ap- 
parct,  ubi  nulla  a  fiiiidaincnlis   in   muris   discre- 


dcin  sui ,  Iixredcs  aulcni  Dei :  ncc  tiinuit  iii  sua 
I(a;rcdilaie  Ii;ibere  coli;i;ie»!ciii,  scd  siios  oiniies  iu 
liatros  ailoplavil,  nl  csscl  priitiogenilus  iii  inuliis 
fialribu;s.  Uoinulcs  &u.iin  civilatem  latciiiiam,  Au- 
giisttis  iiiainiorean.  rcli<|uiL;  Chrii>lus  siiain,  siciK 
dictuni  ost,  ox  auio  el  argenlo  ol  lapidibus  pretio- 
sis  concidil  cl  ornavii.  HoiiiiiKis  .vuam  civilatem  a 
suo  iiuiiiiiie  dcnoiniiiavil,  u'.  a  Romnlo  Rooia  dice- 
retur;  Chrisius  non  solum  suant  civiiaiem,  scd 
etiam  singiilos  ipsius  cives  suo  noniiiic  iilnslravii, 
ut  Cliiisli.iiii  j  rit/;'  10  siiigtili  'liceronuir.  Qiiod  et 
pcr  rropIici:iiii  Ioni;;c  antc  pr:cdicluiii  fnerat,  <|iii  ail  : 
Servos  meos  vociibo  nomine  altero,  in  qiio  qui  beiit- 
dieendus  esl.  benedicelur  in  Domino.  Amen.  Angti.stus 


IIKNRK.I  R    II.  F.  r.ArUHNAUS 


?f><\ 


civiluli  illi  loliim  orbcm  suboglt ,  Clirisnib  ftcrvis 
suis  eliain  djeinuiies  qiios  noinani  r()\i-h:\(if  iil 
<leo6,  s.ibjecil;  el  iraiibiloria  omnia  calc.iiKJri  cdo- 
ceos,  ej»  rej;iiuin  cu*loriiin  .iperuil.  0  rr:i(res  el 
coiiclvc»  niei,  quid  ulira  iiobis  facere  dclii'il',  el 
non  rctil?  Quanliiin  diligcndns  esl  riirisliis  a 
tliiislianis.  Si  lanluin  dileclus  csl  Roinnliis  a  Ilo- 
manis,  ul  diccrenl,  ulinain  aiil  nunriti.itn  n.iiiis, 
ant  nunqiiani  nioriuus  cssel  :  qnanliini  diligeiidns 
esl  Ciiristus  a  nobis,  pro  qnibus  nnliis  cl  passns, 
viiani  nobis  a'lcrnani  donavii?  Si  nrnlus  na'Ob 
iiova  bella  ^eronlcs  ad  niortcin  pro  Itoinana  libcr- 
tate  vocavil,  iic  snpcrbus  Tarquinius  in  ca  inipc- 
rarcl,  ila  ul  lcR.ilur  de  eo  : 

Vicit  amor  patricv,  laudumqne  immensa  cupido. 
Si  aiius  eliain  Uonianus  princcps  cognominc  Tor- 
qnatns,  filium,  non  qnia  conlra  palriam,  sed  cii:im 
pro  patiia,  lamcii  quia  conlra  imperium  suum  ab 
Ii0!>le  provocatiis  juvenili  ardorc  pugnaverat,  licet 
Vicisscl,  occidit ;  iie  pUis  inali  esset  in  exompio 
conicinpl.i  impcrii,  qu:i:ii  boni  in  gloria  hcstis 
occisi :  quantu  pottns  pro  nostriie  civiiatis  regibus, 
qiiibus  pUirimi  sunl  lilii ,  lerrena  omnia  coniem- 
nere  el  abdicarc  dcbemus?  Si  M.  Regulus  ne  cru- 
delissinios  boslcs  jnrando  falleret,  ud  eos  ab  ipsa 
Uoina  rcversu»  esl  e(  a  Cai  tb:'ginensibus  llomaiii 
impcrii  xnailis,  quia  conlra  cos  in  Romano  scnaiu 
egerat,  ne  pro  suis  caplivis  captivos  illorum  red- 
dercnl,  gravis.simis  suppliciis  necari,  quam  fidom 
violare  nialuil :  qni  crucialus  non  sunl  pro  fide 
Ciirisli  conlemneiidi,  et  pro  nostne  civitatis  gloria 
stislinendi?  Aut  quomodo  se  auderei  exlollcre  Cbri- 
siianusdc  voluntariapaiipertalequamsuscepil,  u(  in 
htijits  vit:c  percgrinalione  expeditior  ambulet  viam 
(\».K  ducit  ad  patriam,  ciijus  veroe  divilix  Dcus  ipse 
esl,  cum  legat,  Liiciutn  Yalcrimn,  qui  in  suo  de* 
rnnctns  consnlaiu,  usqiic  adeo  paupercin  esse  vo- 
Inisse,  ut  nuiiintis  a  popiilo  coll<<(is  ejus  sepnltura 
curarclur  :  cnm  legal  el  Quinliiin  Cincinn^tuin 
quatuor  jugera  possidcnlem,  el  suis  nianibus  exco- 
lciitcin  ,  ab  aratro  fuisse  abdnclnm,  ul  diclator 
lieret,  ubi  inajor  cssot  qiiain  consnl,  victijque  bo- 
slibus  ing<'ntcni  gloriani  couseculum  in  oadeni 
panpertaie  inansisse?  Si  in  tcrrena  et  pro  leMciia 
civi:ate  isti  lalia,  ct  iniilli  alii  multo  amplius  lece- 
rniit,  quaiita  pro  ;«leriia  patria  faccrc  ci  susliiiore 
debent  Cbrisliani?  Sed  ecce  duin  ad  lerrciiani  civi- 
laieni  ociilos  pauUilum  retlcxiinus,  a  muris  cl  por- 
tis  nosir.c  civilatis  longc  digressi  sumus.  El  qiiia 
circa  inuros  diutius  qtiaiu  spcrareinus  iiiimorali 
suinus,  el  dcsiUeranlibus  inlrare  civiialem  tanto 
oplabilius  porisc  apeiiunlur,  qnanio  lardius  ad  cas 
pervenilur;  ad  ipsas  jaiii  propius  acceilanms  por- 
tas,  et  ut  nobis  apcriantur,  opportiinc  et  imporiunc 
pnlsemus,  ul  cis  rescralis,  et  els  qu:c  intra  civiia- 
tem  sunt,  studiose  inspectis,  diniius  in  cis  el  de- 
lcctabilius  jiicnndcmur.  Cum  igilur  nnjliai  sinl 
iiujus  civiiatis  porl:c,  intcr  alias  qualuor  principa- 
lcs  cmincrc  videiilur,   quas  a  ciieieris  distinijMierc 


A  volcns  Proplici-i  Spiritu  sdik  lo  rcvelanlc,  sit  ail 
Anotlile  pnrtas  jirinriiifM  ventrnt  {Ptul.  xxm).  Ac  sl 
direrel  :  riiires  quidcni  porl:».,.  sicnl  audiviinus, 
sic,  vidimus  in  civii&lc  Doniini  viriiituni ;  »cd  prr 
cjcicris  principales  et  pra-cipuy,  allollantnr ,  ne 
qtiid  iiilimum,  nc  qirKl  lcrrciinm,  nc  qiiid  c.iri.alc, 
caF  fu'dare  aiil  corruiiqicrc  queal,  r,iioiniiius  Kex 
gioricr,  qiicm  iion  nisi  giuriosa  el  suLlimia  dcc&iil, 
pcr  eas  inlroeal. 

Has  piincipalcs  porlas  qu:iliior  cxislimo   pra'Ci- 
piia    Doi    s:icranionla,  per  qnae    diversa    boiniiium 
genera  vclul  qiiidain  ipsiui,   civiiaiis  civcs,    scciin- 
dum  varia  offuia  diversos  babcnl  esiius  el  iiigros- 
sus.  Quidain  enim  iiilrant  civilalem  ab  oricnie  ad 
commurandum,  qiiidam    ab  occidenlc  cxeuiit  .-xl 
"  transinigr.-ifiiium.  Ei  quia  d'J(»l!(ein  acieni  j<ioi!ucit 
muiidus   oonlra   niililes  Clirisii,  blamlicns  ul  deci- 
piaf,    tcnens  ui  fiangal :  e\;re  non  cesscni  siie- 
nuissimi  et  ad  beila  doclissiini  nostrx  civitatis  nii- 
iiles  contra    adversarios  snos   dimicaturi ;  alii  ub 
ausiro,  aiii  ab  aquiiooc,  vc!  sccundum  Aposiolum: 
4    dextris  ei  a   sinistrii   {II  Cor,  vi).   Ab   auslro, 
sive  a  doxiris,   ut  carnis  dcliciis  et  mundi  pro.spc- 
rilatibiis,   siigniaia  Jesu  circumfcrenics,  rcbistanl, 
Ab  .'iqnilone,  sive  a  tinialris,  ut  aspcra  ct  molosia 
sctiLo  palieiitijR  el  armis  jusliliai  longius  siudeaul 
piopulsare.  Poria  igiiur  ab  oricnte  saciameiiiiim  cst 
baplitmaiis,    per  qiiod  i:i   civilalein   iniraiur ,   et 
ipsius  civis,  quisqnis  recle  inliai,  ascril;iiur.  Bene 
P  aiilein  porta  l'x'c  dicilur  orienialis,  vel  qiia  liriino 
per  banc   visJlavit  munduni  Oricns  ex  alto,  cum 
l;:ip(izalo  in  Jordane  Doniino,  cui  noinca  esl  Oriens 
aperii  iiiulcouli,    et  vox  Palris   audiia   esf,  el  in 
specie  columba,'  Spirilus  Kancius  g'iper  eum  appa- 
ruit,   el  tola  Trinitas  in  ipsius  baptism:<iis  coiise- 
craticnera,  ei  ejusdem  sacramenii  coiumondalioneni 
muiido  ii;!ioiuil;  ve!  quia  qui  bapUxanlur  in  Cbri- 
sto  vCiOi   inodo  genili   infaitles  jniuniio  mortui,  et 
CbriPlo  pcf  baptisnium  conscpulii  Pairi  spiriiuum 
oriunlui,  el  in  novam  iraiiscuat  crcaiurain.  Porta 
igilur  inlrantium  bapiismi  est  sacrameniuni.  Poriaiu 
aulem  occidentalem  iion  immerito  dixertm  safram 
ajgroiantium  unclionem,  qiio  sacraniento  sic  mi- 
niunlur   nioritun,    velut  de   civitale   iiiilil:inie  ad 
D  Iriumpbaniem  iamjauique  transiiiigraturi.   Purt:un 
ab  aqtiilone  secure  diHinio  satramcntuiu  coniirma- 
tionis,  ••ive  iuanuuriA  isnposilionis,  quod  pui^u.iiuris 
Oil   corroboialioiiem    Jaiur,   cuni   posl   hiiptisiniini 
quis   in   virum   perfeciiim    proficiens ,    vclul  ovis 
ascendens  de  Uwacro,  ul  gemellis  sit  fetibus  prin- 
cipali  spiritu  confirmatur.  rSon   est   enim  novitcr 
inventum   coiilirmationis  SDcramonlura,  cuin  loiige 
anle    Propbeia   dislinxi3.se   legaiur  inler  spiriium 
innovanlein;  qui  datur  in  bapiisrnale,   et  spiritum 
conlJrmantem,  qni  daluriu  manuum  imposilione,  el 
spiriium   sanclincanlcin   qui   datur  iu   scplcmplici 
sacri  liquuris  iinclione.  De  isto  sic  dicilur  :  Spiri- 
tum   snnctum  luum  ne  anferas  a  me  {.Psal.  i.).  D<i 
spirilu  COiifirinaiUc:  Spirflu  prfuripali  confirma  me 


I 


•»n  TRACT.  DE  PEREGFllNANTE 

{ibhl.)  !>«'  innov.iiilc  :  Spiiiltim  reclum  iiinova  in 
eitr^Tihus  meit  [ibid.).  Rcsiai  porl.»  aiislralis,  qiiain 
iM>ii  imnerilo  tlixoriiii  sacranit.nlinn  allaris;«!ii 
BOf<  jam  oIciMii  ilcinulcons  a-grolaiiloiii,  seJ  paiiis 
coiiliniians  et  viiiimi  Ixlilicans  liiiiniplianicin. 
t^ndc  legilur  in  piopliela  :  Qui  liabilatis  tcrram  nn- 
»;ii,  ciim  panibus  occurritf  fugieuli  (ha.  xxi).  Fit- 
gerc  dc  civilale  Doniini  virliUuin  vl  sponii,  i|uisqiiis 
ail  tiirnis  su.wia,  ail  nnindi  piosf»er.-i,  iioti  coiilra 
«*a  piignMl«r<is,  sed  cis  abslracliis  el  iilccliis  accc- 
dit ;  4)iio<l  iltis  «pcciaii4cr  solcl  conliirgcre,  qiii  di- 
vini  p;inis  inedia  alTlicti,  qnia  pano$  saiiclinialos 
coiiliiigerc  non  prxsniunnl,  atl  painfs  laios  su  con- 
vcriiuii.  Neqne  cniin  panes  sinciificaios  coiuingcre 
VCiiiiiUunliir,  iiisi  qni  nMiiidi  diciiul,  maxiinc  a 
iuidierilius,  id  Csl  carnalibns  doiiciis.  Qui  igilur 
tci  raui  auslri  iiilia\iilaii(,  qiiornno  liorluui  aiisier 
rrcqiiejili  pciil.ii  \ihii3lioue,  nl  cducal  pancin  dc 
tcrra  ceriiiii,  inerito  riigienlibus  ciim  panibiis  prx- 
cipiniiiur  occiiiTcrc;  ul  pane  viiafi  el  inlcllcclus 
rcfof  illali,  niaucre  iii  civilaic,  ei  locuin  snuin  slu- 
«Icaul  rotiiicre.  Ilcrilo  ijiilnr  pnrlain  auslriilein 
Lii(  liarisliaui  ditiinus,  qnx'  s|K;cialiier  caniis  illc- 
•cjlris  r.p;)oiii'.'ir  ;  ci  cnjns  virUilcin,  qni  carncm 
si:a.:^  crticilixcrunl  ciun  vitiis  et  concupisccntiis 
s.rpius  expeiinnliir  {llebr.  xiii).  Ipsa  siquidcm  csl 
aiiare,  de  qno  cdore  non  iiabenl  poieslatcm,  qni 
lAbcrnac-..'!Q  <;ari!is  descrviunl.  Uiide  el  estra  caslra 
-£lirisl.iis  paU  voUiit,  ul  quisqiiis  de  caslri^.  Baby- 
lunicx  civiiaiis  (iigtens  ad  castra  nostr^c  civiialis 
veiJiil  rcilirc.  passionem  ejns  porium  baberel,  et 
pcr  rain  in  civila<cin  habercl  rcgrossuin  :  si  quis 
awtein  dc  r.os^ra  ad  illain  vcllcl  traiisirc,  cair.deoi 
p;i.ssionc!n  iiiYcnirel  obslaculum.  HbP  sunt  porliC  ci- 
viiaiis  Cnri>!\,  de  qiiibus  dicil  Proplicla  :  Diligil 
Doiuiuus  y.orltiKSio*  su;ex  omnia  laberHacula  Jucob 
(rVrt/.LXxxvi).  Ubi  J.>cob,  non  isr.-vei  ponil,  el  taiier- 
•liicuia  Jacob  iion  Israel,  dicit.  Vidclur  nobis  in- 
jiuore,  se  de  illis  tabernaciiiis  ioqui,  qnx'  inulanda, 
el  fiiicm  iiabitnra  essent ;  sic  nomen  J ..cob  in  Isratl 
est  niutaiuiii,  i!a  quoJ  nec  vocari  Jacob  ullia  debe- 
rcl,  dicenle  Domiiio  :  yequaquam  vocaberis  Jacob, 
sed  Israel  erii  nomcn  iuuni  (Gcn.  xxxii).  Sicut  au- 
leni  i&i>el  Jopgc  diguiiis  et  mclius  uomcn,  quam 
Jacob,  seciindum  siiain  iiUcrpr«tationcm  cssucogno- 
scilur,  eoqiiod  Jacob /ur//i<or,  etJsrael  videus  Deum, 
dicaiiir ;  ct  luiige  iiidiub  sit  Dcuin  videndo  quicsccre, 
ipiain  Ocuni  (|ux-ientio  iuctaii  :  sic  incomparabiliicf 
n:eliora  ci  liij^iiiora  siiiit  sacraincnla  prx-senlis  tc- 
cicsisc,  quain  labevnaculum  cl  cx'remoni;c  vcteiis 
Syiiagog;e.  Iii  ilHs  eniiH  unibra,  in  liis  vcrilas;  in 
bis  slabilil.is,  iii  illis  aiiiiqiiatio  el  vetustas.  Undc 
A|)Ostolus  :  Uobcautomata  el  pro  \>tC£alo  aon  libi 
pUtcuerunt ;  luncdixi:  Ecrevenio.  Dicens^quia  hosiius, 
luilucausi a ,et oblationes Holuitii ,  iuncdixi:Ec£e  vcnio, 
ul  (liCeretn  volunlalem  luani,  Deus  :  aujcrl  piimum,  ut 
tequeiis  tialuai  (Hebr.  x).  Merilo  i^ilur  diligere 
diciliir  Dominus  porias  Sion  supcr  omiiia  taberua- 
ciila  Jacob,  cum  ilia  nec  dilexissc  dicatur.  Uiule  iicc 
PAiaoL.  CCIV. 


C 


CIVITATE  DEl.  —  TRACT.  Vl.  »g 

K  c'\  placnissc  Ai.o>i»  lus  pn  p!  CUT?  coMsonans.  01  pio« 
plielam  approban-;  assoril.  Sacraincnla  vero  Eccle- 
siop  adoo  dilipoio  cogno^cilnr,  iil  pcr  sacraincnlnm 
baplismalis  volut  pcr  porlain  orioiit.doiii  inirodiip.-,t 
ad  palrcin.  0  qiMiiliim  diligoinhr,  qiianlnm  atto!« 
lendiE,  qnanttim  vcnerandac  sunl  a  nobis  lia*  porlir, 
qnas  non  ob  aliiid  diligil  et  freqiioi.lu  Rc."i  gloriar, 
uisi  ut  per  cas  inira  iics  omncs  f.>ciat  gloriosos. 
()iiis.|uis  eiiiin  dc  Ui;'C  ad  illnrn  vigilaveiil  assidcn- 
tcin  cnm  turibus  islis  iiivcniot.  Benc  autom  Sioii 
noniinalur,  cnjnsporljn  tantnm  a  Doiniuo  diligiintur. 
Sion  Cflim  tpeeulalio  diciiur,  qiiia  ja:n  non  figiira- 
riim  uinbris,  scd  per  sacramciiloriim  voriiaicm  velnt 
pcr  quasdam  portas,  adliiu  laiiiCii  clansas,  futnrsB 
siKc  beatitudiiiis  glo.iain  spoci;Iatur.  Sod  quia  cx 
portaruin  spccnlalione  ct  oiviiiuis  iio:iiinalioiic  ina- 
gis  ac  iragis  cocpit  iiol.is  ejns  noiiiia  rcliicerc,  non 
c.-t  ipsius  nomiii:;iionis  discussio  iii  iraiisitii  perctir- 
rcnda,  iioc  jam  (;niciidi  sormonis  angnstiis  coar- 
ciaiida.  Alterins  igilnr  priiicipio  reservclii!,  qn.nc  a«l 
aliciijtis  stcreli  speculaiioiiem  iios  iiivitare  vidotnr. 
Ipse  aiilcni  scmpcr  Alpba  ol  Oincga  sil  scrii;oni« 
iiosli  i  ;  qui  universornin  esl  principium  ot  finis,  ct 
sine  piincipio  ei  (inc  maiiol  iti  sxciila  sa;culoruii. 
Antcn. 

TRACTATCS  VI. 

DE  NOUI.NE   ClviTATIS  DEI. 

Cum   projlicta  nicnle  cxctssibsoi    Deo ,   voic.-i ; 
sobrius  iiobis  (ieri,  ct  qn;c  in   oxccssn  sno  vidoral, 

^  (idolilcrapcrire  :  dcscriplis  ruiulamoiiiis,  ctcommcn- 
datis  porlis  civitalis  Doniiui  virtiitiim.,  quo  nomino 
censeri  eam  audierit,  poslmodimi  non  dicii.  SticiK 
cnim  qnod  ex  rc  iioinon  iinponi  soleat,  et  cx  nninir.e 
ros  agiiosci,  cnm  a  inulli?.  aiii'.  propbc:is  ijui  de 
eadem  gavisi  sunt  visionc,  diversis  sit  vocabnli» 
R^ivcnpala:  ipse  ilind  nmgis  poncrc  voliiil,  quon 
propiieUili  iiilellexit  civilalispolinsconvcniie.  Isaias 
«iqu.doni  Lnjus  civilalis  noiiicn  cvprimcrc  voiCns, 
iicc  salis  proui  volobai,  valcns,  dicebat :  Xon  voca' 
berts  ultra  derelicta  ;  el  ierra  lua  noii  vocabitur  am- 
plius  desolala.  Sed  vocaberis  voluiitas  mea  in  ea 
(hn.  LXii).  El  ibideni  :  \'ocnbi(uf,  ait,  libi  nouien 
novuni,  quod  os  Doiiiiui  nominavil  (ibidj.  Alii  quoquo 
propIic:x  aiia  alqiie  alia  de  nuiicnpatione  islnis  civi- 

D  lulis  scripsissc  iiivciiiunlur.  David  bievi  voLt.s  uii 
compendio,  Sion  eam  iioiuinat,  ut  :id  specnlanii-jm, 
et  djligcnter  pcrscru'andam  ipsius  gloriam  et  vir- 
tiiieiu  atidientes  invilcl.  Undc  ei  iii  alio  Psalnio  : 
Circuiudale  Sion,  ei  comiileciiiiiiui  eam  ;  itnrroie  in 
lurribus  ejus.  Ponile  corda  vesira  iu  ririuie  ejut 
(Psal.  xLvn).  Circumdalc  pcisciulando,  coinplect:- 
iiiini  dcsiderandu,  narraic  coll.iulando.  Et  nc  vidca- 
tnr  snlliterc,  exlcriora  qnoquc,  fniulan  eiila  scilitei. 
niuros  ac  nicenia,  urres  ac  porlas  intucri  :  Pun.ti, 
ait,  corda  vestra  in  virtule  ejus ;  iil  iiun  lam  giori« 
civilatis,  quain  virlnlis  atlcndatur,  quia  fjllax  omiiii* 
gluria,  quam  virlus  iioii  parlurivit.  Nus  igitt;r  Tir- 
tiilcin  ac  proprielalem  Iinjiis  ooniinis  alteii<Icntes« 
jio:i  qux  ciUiius  vidculnr,  scd  qux  intoriiis  ia:c:i!« 

10 


m  UKyiwcA  s.  n.  !• 

.tciiliiis  sproiili  miir.  Viilclnr  sii]iii:'<;tii('ivii;!S  Ddiiiici  A 
\\()C  noiniMi  iiiili;  tr:i\issc,  (|ii(>il  siiiis  Ri  co;iililor  iti 
oiDiiilitis  siiis  p:irlii)iis ,  olliciis  ot  oniciirs  [ir(i[«o- 
niliir  spciMihm-liis.  (jnod  Simcon  iii  Spiriln  oo^mo- 
sceiis  pro  sii:)  spcciil.ilioiic  gr:ilul:i|)iiiiiliis  ci  1  iii- 
(lans,  :iil  :  Vidcrunl  oculi  nici  satulare  (uutn  :  (juod 
parniili  anie  faciem  oinninm  populorum  {l.uc.  ii).  Ucra 
(lieilnr'  Simcon  iii  spiriUi  aJvcnissc  in  lciiiplii.i). 
Viilclur  tniiii  pcr  spiriluiu  cognovissc,  illiini  (|iiciii 
vitlcbiil,  sniiin,  iino  Doiniiii  cssc  saliilarc  :i(l  salnlcin 
pr<'vsl.'^ii(l:>n)  p.^iraliiin  »nlc  f:icicin  oiiiiiiii;ii  popii- 
loriiin,  iit  iii  ipsius  vi.sionc  consislcrcl  jns  s:iliit'8 
itiiiii.-Aiuc.  Siciit  cniin  qitoiKtum  iiiluilii  :pi.ci  .scrpiMitis 
a  scrpciitiiiin  morsibiis  Jiiila'i  s:ilv:il>.ti!iiir;  sic  ct 
koc  siliil.ire  .inle  oinniuiii  Ciirisli:iiioriiiu  laciem 
Simeon  vidil  cssc  paraliitn,  iit  in  ips-ns  visione  " 
salns  eoriiin  consistcrei.  Hoc  ctiain  cognoscciis 
rs:»lmista  aicbal :  Osier.de  (ociem  luani,  et  salvi  eri- 
tiius  (Psal.  Lxxix).  Jacob  aiilcm  viso  Doniino  facie 
ail  facieiu  salvain  f:\olain  aniinam  siiani  {irofitetnr. 
Kcin  igiitir  sui  iiominis  Sioii  speculamlo  lenens,  ot 
«ominis  Jcsu  cffccln  particiiians  speciil.indo,  sa!- 
vari,  el  salva  facla  speoiiiaii  suiim  S;iliilire  non 
cessal  :  non  siciil  Roina  imhJiuii  noiiion  iraliens  a 
Uonuilo,  seii  suo  Salvalori,  (niaiiliiin  ab  co  coiice- 
diiur,  spcculaiKJo  inliaerens.  Scil  (jiiia  iii  pr.Tscnii 
vita  non  csi  plena  visio,  ncc  sahis  in  pr.Tsenli  pole.st 
csse  perfecta,  tieqtie  eiiitn  perfeclain  saliiieni  ilixe- 
viin^  qiioe  manenle  crepusculo  raiiiui  valcat  vel  cor- 
runipi:  in  oa  aiilem  civilale,  q»x  sursiim  est  ei  ^- 
Ijbcia  esl,  siciit  cst  visio  nianifesta,  iia  pax  osl,  et 
.salns  peifccla.  Unde  merito  Jerusiiiem  (iicitnr,  id 
esl  vibio  pacit;  iioslra  atilein  civilas  (jii.x  ailjiuc  mi- 
liiat  et  peregrinatiir  in  lerris,  polius  Sion  (jttam 
Jcnisuleiv.  debuil  iioniiuari,  quia  inleriinper  specu- 
liim  in  a?:iigmatc  videl  eum,  quein  post  fmem  pcrc- 
grinalionis  suse  facic  a;l  faciein  esl  visnra.  Snccii- 
lctur  igiliJ?  interim  nosn-a  Sion  regem  Salomonein, 
ci  si  lioiidum  iii  diaiJomale  glorijc,  sallcin  iii  diadc- 
ijiaie  humaasi:  nalurce;  uiquerajain  iiivenii  in  fnn- 
(iaineutis  el  muris  suis,  invenial  el  in  porlis.  Porias 
(juippe  tiostrse  civilatis  diximus  sacr;in!enla  s:iliitis. 
lias  porias  jatn  pcnes  sc,  sed  tamen  claiisas  habcni, 
([ui  solo  sacramcnloruin  usu  gaudonl.  Mlis  .•iulem 
;ipeii»iit"r,  (luibiis  sacrainentorum  n>ysieria  rcfe-  D 
raniur.  Qui  vero  reipsa  mystcrioruin  ol  sacramer.- 
loruni  friiunlur,  cum  Propbeia  aperlis  sibi  por  is 
Misiiliai  ingressi  iis  civiiatcui  Dop.muo  ooulilenuir. 
Ijsum  sacraincmorum  ci  noiiti.im  my^ljriojum  bciii. 
possunl  habore  cl  mali.  Unde  Aposloliis  :  Si  habv.ero 
omnem  fidcm  iln  ui  vwmes  tranf^feram,  el  iwverlm 
riiys'eria  omriia,  chariuitem  aniem  uou  Itnbuero,  nilnl 
viilii  yrodesi  (i  Cor.  xiii),  Ucin  aiitcin  mysierioriiui 
el  s:uramenloniin,  soli  boiii  pcroipiunl.  .\coe  1=!!  t 
.igilur  aii  porias,  el  aperlas  inveiiiunl  Cii:im  liiii 
hujus  sscculi:  seu  non  iiisi  filii  iiicis,  lilii  Dei,  qiii 
S:)irilu  Dei  aguntnr,  iii  (iinntio  amicoriim  vci  ci- 
viiini  a.imilliinlur.  'i;nJe  Ooiiiiiius  iu  fivangclio  : 
Qui  uon  intral  ],er  o.iiium  in  ovilc  oviuniy  iVe  fur  esl 


r.AllDINALIS 


500 


cl  lairo  IJonn.  x).  Vidc.il  r  igiliir  aliqiii  inlrarc  pcr 
poruis,  qiii  noii  inlrant  pcr  o-.liiim.  IManc  ita  esf. 
rori:i  iiuideiii  oslio  cl.iiuli  solel,  cl  apcrio  oslio 
poria  palcl. 

I'oria,  siout  j.iin  diximiis,  cst  visihilc  sacramcn- 
tiim,  osliuin  liiijns  fiorlx  Clirisliis  csl,  qui  non  so- 
luiii  iiistitiilor,  scd  otiam  rcs  esl  saciamenti.  Sera 
liiijus  ostii  occulinm  ipsiiis  sarranieiili  iiiyslcrium. 
Clavis  hiijus  spr;c,  sive  o:-liariiis,  non  .nliud  e»l  a 
Chrislo,  qiiia  <-piriliis  Chri.sli  cst.  Chrisliis  igiliir 
digilo  ct  clavc  spiritiis  sui  nobis  rcscrarc  (hgnctur 
scram  isiius  mystcrii,  iit  cogiioscamns  quomodo  ipsc 
sil  OMium  in  qualibet  portarum  :  qiioniodo  sit  rcs 
ipsa  myslcrioruiii  cl  sacramcnlorum.  Vidcamus  igi- 
lur  hoc  in  sacrainonto  bapiismi,  iibi  maiiiresiins  rl 
faciiius  apparebil.  Visibile  sacrameniuiu  baplismi 
porla  esi,  per  qu.im  intranl  boni  ct  mali.  Sed  hoiii 
sicut  cives,  mali  iii  fures  ei  laironcs.  Non  cn::n 
iniranl  por  oslium  Christum,  nec  hahent  rom  ip^ius 
sacramenli.  Quihiis  cliam  occulli  sera  my>torii 
dave  pleruinqiie  spirilus  reseratur,  scou.iduui  illud 
Aposloli  :  Dominnsenim  illis  revelavil  [Vliilip.  rii)  ; 
laineii  per  osliariiim  non  ii.troducunlur,  quia  reiii 
mysterii  Christum  non  asser|iiuiilur,  el  liccl  inlieil 
per  scicniiam,  r.on  lamen  pcr  conscienliam.  Inlus 
quidein  vitlonlur  osse  pcr  scienliain  innauleui;  scd 
non  sunt  inius  per  supervcniontem  scieiiii.-e  chari- 
taiem.  Doiii  auicin  tum  susoiiiiunt  visibile  sacra- 
menlum.ciiamsi  IgiioreiU  my.-^tcrium,  lamcn  inlrani 
per  ostium  Christum;  et  oslium  Christum,  el  reni 
habenl  lam  myslorii,  qiiam  sacraioenli.  Chrislus 
siquidcin  res  csi  u.riusque.  llcs  est  sacramenii, 
quia  saliis  est  ei  sanoiificjiio,  qu.-e  per  ilhul  coti- 
fertiir.  Pro  saliile  namquc  cl  s^mclilioa  io:ie  obli- 
neiida  recipilur,  non  pro  eleuienti  veiicraiioiie,  qu:c 
nuila  est,  nisi  qua;  ei  ex  vcrbi  sauciificaiione  cou- 
feriur.  Accedenie  enim  vcrbo  ad  elemeniuui,  (it  noii 
ipsa  aqua,  sed  ex  ipsa  el  verbo  sacramciilam.  Chri- 
siiis  igiliir  res  csl  et  cansa  b.ipiismi  ;  qu?ni  qui  iioii 
h;ibot,  procul  uuhio  ex  baplisuio  salulem  non  habol, 
qiiia  ipse  (iicil,  Salus  populi  ego  sum  ;  el  Prophcla 
dicil  :  Dic  aniinrc  meoi  :  Sulus  lua  cgn  suni  (I'sal. 
xxxtv).  Quomodo  eliain  sii  res  myslerii,  vidcanius. 

ilyslerium  est  ooculla  sauoiiac.ilio  ipsius  visibilis 
sacramomi;  quam  diversam  diversi  assignaverunt. 
Ajnhroshis((;.6,(td. /Jorji./GVf//.,  ^i,  e/».  4!},quideui 
pcr  aqii.'.ni  vokiit  inloliigi,  quod  sioul  aqua  sordes 
coiporis  ;»c  \Cbies  abluil,  ila  baplismiis  maoulas 
aiiimap,  sordesqiic  iiilcriorum  emund.iiKlo  exlergit. 
Cro^rjus  aiiicin  in  (ribuc-  mcrsionihiis  personaruni 
Trinitaiom,  el  in  una,  ubi  lalis  osi  consuetiido. 
('iviiiilnLis  siuguiariialem  vohiil  dc>i|iiiari.  Addi.iit 
olaiii,  no3  qui  lcriio  metgiiuur,  oliaui  lridii;m;« 
sejulliiryp  sacramciilum  signa:e.  Aiigiislinus  (Sonn. 
Demijd.  bapt,in  Supplem.)  eliam  baplismi  ordinem 
diiplioi  a«scril  niys'er:isignificaiioneoo.'ebrari :  <Ue- 
clo,  ir.qiiions, mcibicstisqiii  accopi^iis  b.ipiismum  in 
noniino  Tni!il:ii  s.  Roole  loriio  rnorsi  oslis,  qiii  ac- 
(cpislis  ba[)lii;i!Miiu  In  noiuiiio  ("iiristi,  qiii  dic  lcrlia 


-01  Tn.VCT.  DC  PEREGP.INANTE  CIVITATE  DFJ.  —  TRACT.  VI.  30i 

rt^siirroxil  a  morliiis.  »  Ecco  isli  in  Iriiia  mcrsioDO  A  (Tlom.  vii).  Inb.ipiisinnlfigiitir  rcloinptiis  rfi'i|)Il};r:'- 
li.ipiisfiii  Iriiliiiini  Doiniiiica'  sopiniiirx'  .isscniPl  dc-  li.«ni  i!ooliii:unii  a  ni:iIo,  iii  in.immm  impo^ilioiiO  gr;- 
si^iiari.  SeciiiHliiiii  orjro  Lnplismi  inysloriiim  OjI,  nl  li;iin  opcnimli  boniim.  llii  imiiul.iliir  a  poc(.Tlis,  fii(* 
siciit  Ckrislus  in  conle  (ori';i:  iribiis  (iii^bii^  c(  Iriltns  niorilis  virluliiin  pnifK  ions  babot  rni^^liim  sniiin  iu 
iK>ctib4is  rui(,  sic  qiii  b:ipiizanlur  iii  Cbrisio,  miindo  saiioliiicitinnoin.  Ibi  rnpiu  iii  olco  impingnaliir  Iiic 
inori  et  sepeliri  ilebeanl  opcre,  vcrbo  el  affeclii,  ii'.      beno  oloo  f.ioios  cxbibiniliir.  Quoil  forto  iion  incor- 


possint  iliccre  onin  Aposlolo  :  Vivo  autcm,  jam  iion 
fjo,  viiit  tero  in  me  Cltrislus  (Cal.  ii).  Hoc  iinsio- 
riuin  volons  Aposiolus  aperire,  ait :  Conscpuki  estis 
Christo  per  bapiitmutn  in  moriem  (liom.  m).  VA  :ilibi : 
Quotiuol  ouiem  in  Ckribio  bapiiMli  etiis,  Cliri^lum 
imiHistit  (Gal.  \\\]. 

Q«o<l  s^i  abtcr  ilUuI  triilnum  licet  intolligerc,  pos- 
fuiniis  tlic^re,  priHUin  sepuUiirx  spiritiialis  dicni, 
atironimUaiioHom ,    qiiie    fti   in    baplisiiKi,   qiiani!o 


griic  iliotIs.igni  fic.nl,  (t4iO'I:nl>.if>lismo<;Iirismaioinvp:- 
lioo,  iii  fon(irm;itioiio  liun.o  ooi>ign;iliir  :n  fioiile.  lu 
bnpiis:i:o«nifn  liborHm  arbiliium  voliit  qnoJtlam  in- 
lerioris  lioniiiijs  siibliiiiissiimim  c.ipiit  unclionc  Spi- 
riliis  s:uic;i  poif;iii(liliir  ol  iiopingiinliir,  iil  qiioU 
f.uic  bppiisnniiii  I  beniin  crat  ad  posso  poooaiv,  nou 
aiilcm  liboriim  ad  po«;sc  non  poci  aic  morlalilcr, 
posl  b.iplisiiiiim  lil^cruii)  sit  cooporante  gr.nlia  a4 
i.on  poconndiimdamnnbilitor.  Anic  bnpii^inum  ciiim. 


abronTiniiatiir  Saia«;c,  elomnibus  jiompis  cjus ;  qii.T    *  "l  :iii   Augiisliniis,  piemiiiir  a   ooncupisccniia,  ol 

pnnipae  "non  siinl   aliae,  qiiam  mnndi   labonlis  vaiii-  viHciliir,  c(  Ijaliol  inlirmilatem  nd  m:tltim,  scd  noii 

latos;  scomidam,  ejusdcm  abrcnuniiationis  fervcn-  '-^''C'  gratiam  nd  boiiuin  ,  ol  idoo  polcs»  peccarc,  ei 

lem  el  siudiosain  cxsecutionem;  (erliam,   qn;c  cl  ••""  polost  non  pccc;irc,  ciiani  dainnabililcr.  Posl 

vXTUin    sabbatnm  est  ,    tranqiiillx  oonlemplnlionis  '••''Piismiim  vcro  prcniilur  a  ooncnpisoonli;i,  sed  nou 

qiiiotem;  ouni  oti:»m   a  bonis   oporibus   vacadir,  iil  viiiciliir,  ol  b:ibet  qiiidom  infirmiialcm  ad  malntii. 

vidcntiir  Dons;  cum  minoraliir  quis  aclii,  iii  perci-  ^^'^  graiinm  ad  boiium,  iit  possii  peccnrc  propicr 

pi.il  sapientinni;  cum  dbscoiidiUir  quis  in  nbscon-  '  bcrlaloni  ot  ii  briiiiiatom,  oi  possit  noii  pocc.iro  al 

«Hio  faciei  D«i  a  contnrbalionc  hominum.  Prima  die  «wlcin,  propicf  libcriatem  ei  graliam  adjuvaiKotti : 

mori(ur  aclns  peccali,  cum  p^T  graliam   baptisnii  Uiindum  lanicn  habcl  posc   omiiino  non  poccaic, 

suI)mcrguiiiiiryEgypiii;secuiuIamoriificniursenaiis,  vel  iioii  possc  peccnro,  propicr  infirmitatem  jion- 

nim  non  latn  pnniiintur  pcccaln,  qtinm  amorc  ot  ^""'  p'»^iic  absorpiam,  oi  pioplor  niatiain  aon 'iiiii 

iraiiatione  Cliri.sli  morlifioantiir  nicmbr.i.Tunccnim,  |efb;ite  consiimmalam.  In  baplismale  igiiur  libora- 

siciil  scripliiiu  csl,  maximc  piodcsl  poenn,  cum  iion  ^"''  vol"»l;'5;  el  qiiia  velic  iioii  sullioii,  itisi  adsit  ei 

pnnit  peccaia;  l<»rlia  peccali  moritur  el  scpclitur  o  P^ssc,  in  (Oiilirmalione  Lciic    tpcr;i!uli  i(id(il;:,cl;ii- 

alTccluSjCani  spiritiis  htimantisspiriluidivino  adhac-  fnculins,    ut  exhiiarata  faiie  ho:!io  dccantare  jaiy 

rc5«  unas  spiritns  est,  ei  ad  voccm  vel  \ibionein  valeal  :KiammaH(/a(orMHi  iMrnm  cucurri,  cum  dila' 

dilecti  anima   liipiefacia  in  ipsinn  iransit  dilcoium.  '^*^'  <^or  meimi  [Psal.  cxviii).  Scd  qtiia  duin  sumi  $ 

Ecee  quoinodo  Chi  islus  ei  mystorii  res  csi  et  sacra-  '»  corpore,  pcregrinaniur  a  Domiiio,  ci  oorpits  quoJ 

incnti,  ciim  et  sacranten(uin  s.iluicm,  qiiae  Cliristus  ctirruiiipilur  aggravat  aniiuam,  et  dcpriiiii(  sensuii; 

Cst,  conferal  :  el  mysteriiim  oanulem  sigtiilicei  el  boniinis  ii:ulla  cogiianlcin,  caliganlc  inicrini  oculo 

osiondat.  ^psc  igiuir  o.niuin  cst  per  qiiod  IiOino  ir,-  r;itio:iCs    sa-pius  a  jiislilia     clencctimiir  ,    tliieiitos 


irodiicitiir,  ipsc  >in  pcr  qnnm  deducilur,  ipsc  vii;» 
adqiiani  pcrducitur. Bonc  igiliirail-  Egosumoslium  : 
>trr  me  si  quis  introierii  snlvabilur  (Joan.  x).  Done 
i:ilrodurttis  el  ingteiliotur  ad   me   Verbtim   a   me 


boiiuin  m;iluiii,  ct  inuluin  bonu:ii.  pojicir.cs    luccni 
tcnebras,  el  lenebras  luccm. 

Contra  bunc  igilur  niorbiun  suiutiim  csl  clin-'ii 
amiJoluin  Kuciiaiisiijc  saciniiic:iiuiii,  pcr  qnod  vi>j. 


I.'0niinc  deJtiolus,  ci  egrodetiir  a  nie  Verbo  nd  ine  ul  qoamdJim  porinm,  qijse  vcrc  dici  dcbct  spooiosn 

liomincm  reductus,  ci  p:isoua  invenict  piiiguia   in  Chrisium  s:ipienliam  spcciilainur.  IIuc  siqujijom  an 

Iruniatiitate,  uberiora  in  divinilaio,  uberrima  aiilem  lidotomorboigiioranli;c  subvcniiur,  iiuile  infracliouo. 

aj  patriam  pcrducins  post  p'a;senicni  porogrina-  d  par.is  disoipiiloriiin   oculi  lcguniur  npcrli,    in    co 

lioiiom  iu  ulroque.  i\on  imniciiio  itnqtie  Prophela  «anu;uc,    quod   siib  visibili  specie  iiivisibilem  sik;- 

iiomiiialionem    civiialis    porlnrum    ooiiinieiiiialioni  cidii  htlero  tJcdiiiuis  ci  cOii.TlciJUir,  edoconiiir,  uoii 

con;uiixit,  cum  ipse  sit  illarum  portanim  ostium,  esse  rciumspt-cics  yut  formas  visiltilcs  i;uiltimmoi'i> 

qui  prxcipuc  civiiati,  quam  Sioii  nomihat,  propo-  alteiuiendas;  scd  polius  invisibilin,  qii;c  causx  s:iiil 

iiilur   specuianduj.    Ipsc   siqnidom   eidcm   civii.iti,  visibiliiim  quxTeiula  csse  el  dilii,'(!iiua.  Qii.c  eniiu 

siciil  aii  Aposudus:  Facus  eitsapienlic,  jvsliiia,san-  videiitiirleu  poraliasujit,uiiiloeipar»JpciiiIcnda  rqiia; 

cti/ifuiie,  ei  redemptio  (I  Cor.  i).  Rcdoniplio  csl  in  aiiicin    iioit   viilcnUir   xlernn,  iii  de   ci    loio  (cidti 

baptisniale,  quo  hoino  a  ser\iuiio  pcccaii  rodimilur.  oplanda  et  completlonda.   De  visiliili  qiiijipe  >pcii ; 

ul  jam  ei  naluralis  coiicirpiscenti;i  siiic  consensii  ad  apnd   Daiiiolcni  sic  Irgiiur  :  Spccies  dccepii  le,   ct 

daimalionem  non  impuleUir,  socuiidiim  illiid  Apo-  c()Jicu/;is<:(j»i/i(i  subveriit  cor  luum  (Pan.  xin).  Prinui 

stoli   :  A'i/m7  damntiiiynis   csi  iis  rjm  S'i>it  in  ('Jtris'.o  qnidcm  simililiidiiie  vori   biitii  sjiocJcs  f.iHil  aspc- 

i<su^  quinonsecundumcarncm  ambulat  [l\om.  \\\\):  clum  ,    dcindc    coiicnpi^ceiilia   subvtrlil   ailectuin. 

idcslqiiicarnis  concupisoentiain  nonsotnuiiuur   Et  Ecoc  cx  ignoraiilia  venil  oonciipiscentia,  por  carnis 

alibi :  $t  ffH:.d\olo,id  ngo,jiim  n«ii  ■•tjn  f)rv'r/.t  f('i,  ,'  cniirnpis^oiiiinin  viriiis  spi  iu!-:;  e.\Ii:uiril.ii ,   iij  -„1 


r.(>3  IIKMUCI  S.  t.  K.  CAItlMN.VLIS  504 

«|iiOtl  vull  iKiii  fa«  i;M,  sc  I  qiioil  iion  vull  iiiviiiis 'iivii- ^Y  lioiiio   rMerlor   ili  licil,  ird   (ii:.i:i  inici  ior  (»firl.!tii 


iiCJil,  (itcl.iiDarc  ciiin  .\|)Obloloco(;.i(iir  :  liifchx  cijo 
homo,  quis  ntelibetabil  de  corporetnorlit  Inijui,?  lliuiii. 
VII.)  Vcrc  cor|»i.siiiorlib,  qoo  vivcrilc  iif(;  iii(iriiiil;is 
licrfcctc  absoibcliir,  ii<!c  itjiioiaiilia  lolliiur,  ■^Cii  :iil 
coiiciipiscciiliaiu  inipcllil  iiiliniiil.-is,  cl  pcr  ij^mio- 
ruiiiiiiiii  impciJiliir  libcrlas,  ul  ncc  raliosiiic  erroic 
ju(Jicare,  nec  voluntas  sine  (JiiricnIiaU:  boiiuin  pos>il 
appetere,  nisi  libciata  gralia  Dci  por  Jcsuin  Cliri- 
siuiii  DoHii^iiuiii  iiosiniiii.  IIjcc  gralia  (jiioiiilic  csl 
necessaria,  qiiia  (jtioiicJianus  e.st  pcr  igiioraiiii:ini  ct 
coiiciipiscentiain  liuniah.e  inrinnitalis  dcfccliis,  el 
ideo  qnotidic  diciiuui  :  Paneinnoslrum  quotidinitum 
da  uobis  liodie  (Luc.n),  cl  qnotidic  iii  linii::in:jn  sa- 
lutis  subsidiuin,   iti  inliriiiilalis  :idjii(uiiiiiii,  Kuclia- 


nioitis  rcrrc;i:n  lioricscil,  confiteido  .'iiiiiiiniiji,  ct 
:iniiiiiiiiaiido  ciini  F'inp!:ct.i  cxrlaiiint  diccns  :  In  le 
Doiiiiiie,  tpcravi,  non  coiifundnr  in  oternviii;  in 
lut  juslitia  ttbera  tite  (Psat.  \x\j.  Jain  cerlc  dc  ju- 
s  ilia  sua  (iillidcns,  el  sc  corarn  ie  st:ilucn)s,  vilnl 
panniiin  nicnstrii.i-lx  onincin  siiam  justiiiaii)  repii* 
tai,  ci  ad  meriia  bc  convcrlens,  solius  Cltris(i,  jti> 
s(itijc  nicinorans,e;ini  Palris  oculisieprj-se-.ilit  :  iic« 
:iliud  jain,  ijimiii  iiiiscricord  ae  olciiin  cxiosiul.uis, 
fciciil  a  |)l.iiila  pcdis  usr|iio  ad  vciliicin  non  essc  iii 
se  saiiilalcin  iirofilclur,  sic  a  planta  pedis  us(|iie  i:\ 
veriiccin  non  sulum  ulco  visibili  peniiigi,  sed  eiain 
inlcriorcm  lioniii.cin  unctiunc  iiiisoiifordi.e  (oliini 
pcrfundi    (rcdil  cl  gl.rialur.  T;ilij   in   porli.s  siii« 


risli;e  rejiclinius  sacraineiituin.  Cxlcra  duo  sacra-  D  ani-tiiil.'at,  talia  dc  porlis  spccii!aiii'o  cl.irius  iiiiuc' 


mciita  baptistnus  ct  confiruatio,  non  rcpcluntur, 
quia  ex  quo  senict  solutus  est  lionio  a  viiiciilu  con- 
cupiaceiitix  in  bapiisnio,  ci  infirnitlatis  in  coiifir- 
matioiie,  ul  jaiii  vclle  cl  posse  Iiabcai,  nii  rcsiai, 
iiisi  ul  iioveril  qua  eal. 

ll;cc  igitur  via  sacramciilo  aliaris  quolidic  magis 
:tc  uiagis    ostendilur,  et  in   usu  qiioiidiuno  qiianto 
iircqiieinius,  laiilo  cerlius  apcritnr.  Nun  suluin  au- 
ictii  ad  tencndain  viant,  cl  Iranseunduni   a  visibili- 
biis  ad  iiivisibilia,  dc  spcciebus  et  furniis  velut  dc 
iiccidcnlibus  ad  subi^isleniia,  per  lioc  sacr.iincnlum 
Idce  5;ipienii;e  (illustramur,  sed  etiam  rcliqua  duo, 
uux  per  sacramenta  baptisuii  el  cuiinniiationis  coii- 
Icni  dixiiiius,  sacramcnli  allaris  virliiic  coiiccdiin- 
tur,  sicui  iti  iliis  el  usu  firinai.lur  et  augmcnlanliir, 
qiiod   iiun  fit  in   illis.   Quod  eliain  signilicari  luce 
«iaiius  cuiistat  iit  illis  tribus  siibstaiitiis,  dc  quibus 
ipsuiii  conlicilur  sacrameiilum,  panc  scilicei,  vino, 
ei  aqua.  Iii  pane,  qui  boininein  corroburat,  des<giia- 
lur  gratia,  qua   innrniilas  roboralur  :  in  vino  quod 
Ixtilicando  incbriat,  oslctidilur  gratia,  qu;c  a  coii- 
cupiscenlia  visibiiium  anecluuin  boiniiics   alicnnl  : 
iii  aquu,  qiix  oculos  lavando  claiific:it,  s;ipienli£ 
claritas   expriniititr.    Unde  el   pcr  Isaiam  dicilur  : 
Aqua  $of)ienna;  $alularis  polavil  illum  (Eccli.  xiv). 
ll:ec  suiil  illa  tria,  qux  philosophi  prudcntiain,  fur- 
litudinem,  lenipcraniiam  vocavcriint,  et  iii  eoniin 
peifcctioiie  jusiitiain  biiinanam  constilueritnl.   Ve- 


liir.  Sed  qnia  iiilrarc  gestieiilib.is  tandiu  circa  pur- 
tas  tiiorari  t3:diosi:ni.  lorte  vidcbilur,  nulu  qu.c  du 
Iiis  portis  dii.eiida  occiiriunt,  legctit.bus  rcliii(|i:o 
spcciilanda,  dailS  taiiluin  occafiuncui  sapiciili,  ul 
sapicntior  fiat. 

Videal  ergo  Icclor  cl  judicel  si  pritnani  baruiu 
porlaruiii  iii  Esdra  porla  piscium  praligiitavcnl 
(//  Esdr.  iii),  propier  iiliid  quod  dictnin  esl  l*etto: 
Facium  te  fien  piscatorem  liominum  (Matlh.  w).  Vi- 
(lcat,  si  sccundu  debeul  dici  purta  grcgiiin,  propter 
illud  qiiod  dicliim  est :  Poputus  ejus  et  oret  patcute 
eiu5,iHlroiie  portat  ejut  in  confesiione  (Piut.  xcii). 
ISunqiiid  iion  ^idctitur  vclul  qiiidaiii  gicges  ad  por- 
lam  congregaii,  cuiti  &nliclando  cunii  popiilno  fc- 

'  ainans  ab  episcopo  coiifirinari?  Vi.leal,  si  poria 
stcrquilinii  lcriia  dici  possil,  cuin  jain  slcrcus  pcccati 
reliiiquiiur,  et  corpusculuni  letra;  vclut  siercus  vi- 
lissintutn  coinii;Ciidutur.  Vidcal,  si  quaita  dici  dv 
bcat  poita  jiulicialis,  ad  quant  qni  noii  digni  acce' 
dunt,  jiidiC;Uiu  sibi  iua:tducant  ei  bibuut.  Videat 
etiam,  si  his  porlis  congrue  possil  aptur',  et  Je 
ahiludine  earuin  speculando  valeal  coiiiprebcitdi, 
qtiid  sil  Idtiludo,  longiiiidu,  suL'litiiiia.s,ct  prufundutn. 
Videat  siiatiiudocon^ruat  tenipcrunlixcoarctaiiuui, 
scctindutn  il!ud:/;i  tribiiiatione  dilaiasti  tuihi  (Ptat. 
iv),  si  longitudo  fot  tiludinis  longanitniiali,  si  subli- 
milas  prudctiti:c  ciicumspeclioni,  si  prufundiiin  jit- 

siiii.u  ancipiii  el  incertx  coticliisioiii  ,   (piia  ttcscit 


ruiii,   quia    de  propriis    viribus  prx<untetiio<:,    cl  ^  Itumo,  iitruin  aniore  uigiius  sil  ait  odio  (Eccte.  w), 

stiani  voletites  statueie  jiislitiam,  justilia:  Dci  i:on 

fucre  subjocti:  ideo  Dei  igitorantes  justitiain,  cva- 

iiueriiiii  iii  cogitationibus  suis,  se  ex  seet  dc  sc  sa- 

picittcs,   forios,  letnperalos,   ei  juslos  fiori   posse 

diccnles.  Sed  civilas  Sion  verius  pltilosopb.ando  de 

suis  poriis  aliier  speculadir,  alitcr  prxdicando  an- 

nunlial  dicctis  :  Milii  adlicvrere  Deo  bonnm  est,  hO~ 

nere    in  Domino  Deo  spem  meam  :  ui  nniiuntiein 

omnes  luudattones  luas  in   porli»  filiu:  Sion  (l'siil. 

Lxxti).  iii  porta  siquidcm  orienl.ili  aiiiiuntial,  qnia 

nemo  poiesl  esse  contincnSf  msi  Deus  Jct  (Siip.  Mii). 

ln  aquilonuri,  Fortitudo  mea  et  Inus  mea  Domuius 

{Piot.  cxvti).  iii  aiisirali,  Omnis  napientia  a  Uomiint 

Deoesl  (Lccli.  i).  iii  occitlcnluli,  ciin)  j  >tii  iion  suliiin 


scd  omnia  inposlerutn  rescrvatilur  incerta.  IIxm: 
de  portis  principulibus  ad  pr;csens  dicta  sitlliiiaiit. 
Main  sun(  forte  alix  portx  seciindari:e,  qiiibus  uliui 
qiiinqnc  qnx  in  Esdra  ttotniiiati(ur  (EsJr.  iii),  noti 
iiiconvoiiion(er  apiari  posstttit,  sed  li;ec  aii.is  Jjin 
ergo  cuni  proplieia  in  civilaieiniitiratitcs, quid  inius 
aiidicril  qtiid  viderit,  ab  ipso  pariter  et  cuin  ipsu 
aiidianius. 

TRACT.XTUS  VII. 

DE    LIBEHT.\TE  ,    DO.Ml^ATIO.NE  ,    ET    CLUIIIA    CIVITATIS 

DE!. 

Coriosa  diclasuitl  de  le,c\vitasDei  (Psal.  lxxxvi). 
F\  liis  qiix-  (licla  sunt,  civiciiis  Doitiiiti  viitiiiutn 
rtnniiaictn,   dccurein   ct  cointcodiiaiem    PropUeia 


S05                             HIACT.  DE  rnREGRINANTE  CIVITATE  DEI.  —  TRACT.   VII.  W, 

tlc>.tribeiile,  imo  pcr  Fiu(>lieiam  Spiriiu  saiicio  rc- A  il-i"ius  tlivilias,  sci|niiiMir  iiierli.^^in;  iiilor  bonus  ct 

>i;iaiile,  iii.iiiifcsle  j;iiii    coiupreliemiisse  viilomiir.  niiilos   (tiscrinicn    niiiliim,   omiiia    virluiis  iir.^eniiA 

llaec  eniiii  iii  oiimi   civiiale,  siinl   snporiiis  iJicliini  amiiiiio    possiJci.    ^oc   ininim,    nbi   vos  scparalim 

cst,  spcci.ililer  aUeiiJi,  ct  prxcipue  assolent  coni  consiiinm  sibi  qnisque  capilis,  ubi  (lemum  volupl:i- 

iiicodari.  tiide  ct   Propliela  lixc  voleiis  oslcndero,  tibus  aut  pccuni;c,    ant  pralix*  servilis.  Eo  flt,   ut 

«<)k|ire^bius  iii  /°iin(]ainciiiis  cxprcssil  iirmilai<>iii,  in  iinpclus  (i;U  in  vacnaiti  Ucinpnblicam.  >  ilxc  Augu- 

iit«ris  piilcliriiutlinein,  comniO(lii.ile!n  Lonimeiulavii  slini  verba,  sive   illonim    qiios   loqiienles  inducil, 

ii  poMis.  Quoo  qiiia  salis  jain  ex  pra^inissib  viJclur  posuinins,  til  ex  liis  niaisifftsle  (leliir  intclligi,  quan- 

paluis.M\   superlluum    (iuxiinus    rcplicare.    Sciciis  lum  Uoiiianl  primo  quiJcm    liheri.ilcm,  post  eiiaiii 

isiiiir  Propbeia,  tion  iii  liis  solis  eli:iin  reiernoi  ci-  (iomiiiniioncm,  iainlom  quoqiie  ei  gloriam  sibi  quae- 

viilis  peifcclioneni  feiiciiatis  consistcrc,  et  ad  ine-  sierunt.  Scdprimo  magis  ainliiiio  qnani  avarilia  ani- 

licnda  (.(eleslia  cx  itTrcnis,   ad  coiisj.icicnda  iiivisi-  inos  cornm   cxcrcuil  :  qnod  t:imcn  vilinin  propiits 

liiiia  per  visibilia,  ad  insolita  per  assueia  nos  volcns  virtnii  erat.   ScJ  cl  illi,  qni   iicc    amliilionc,    iiec 

ilc.Iucere  ;   posl   ea   qn.c    praidiximus,    illud  tinod  av;iriiia,    scd    por   virlnlem  honoriMH   qu;csicrunt  , 

sii.iiiiioperc  iii  civiiale  lerrcna  solei  dcsidcrari,  g!o-  sicnl  Ciio,  nec  ilolis  ncc  f;illaciis,  sed  vcra  via  ni- 

ria:n  scilicct  ct  (loiiiiiKUioiieni,   iii  tivitale  Doinini  B  lcndiim    ess.'   jn  litavernnl,    fiucm    lanicn    virliiiis- 

pioi<;quciidolcscriliiidico.i;s  :  Glonota  dicla  $unl  de  Iionoicm  posuenint.  Unde  ct  iCiles  Virliilis  el  Hono- 

/«:,fiii/o*  ^tri.  Prinioigilur  quanli  iiici^ilaic  lcrrcna  ris  conjnncli^simas  slatncronl.    Iliiic   ci  dc  Caiona 

apiid  suos  cives   sit   liodie  gloria  el  dominaiio,  ac  dictiim    csl,  (|iiom;iius    pctebal  gioriam,  eo  ilUim 

<jiiaiili  apiid   aniiqiios   exsliteril,  ipsa  nos  edoccat  m:igis   hcqnebatur  ,    qnia   semper  virlutcin   gloria 

I  ibs  Uoinana.   De  illa  siqnidcin  Sic  ait  An££siiiius  comitalur.  Ex   Iiis    breviler    coil'gimiis,    Uoinanos 

(lib.  V  Do  civ.  c.  12):  «  Velf.res  priiiiiquc  Uomani ,  piisno   gloriain  liberlalis,    seciindo   glori:iin   donii- 

fciciit  coruiit  doccl   liistoria,  landis  cranl  avidi,  pe-  iiaiionis,  lcilio  gloriam  luudis,  tribns  viis,  qitosdaiii 

cuiiiailibcralcs,  gloriani  ingentem,  diviiias  honcstas  scilicetaiiibiiione,  qnosjam  avarilia,  qnosdam  vcra 

vol.-banl.    llanc   ardenlihsiine   dilexerunt,    propier  via,  iJ  esl   pcr  virlutcm,  qn;esivissc.  Sod   illi  lio- 

uaiic  viveie  vuluerunt,  pro  liac  eiiam  iiiori  noii  dn-  minibus  scrvire   diiccntcs    ingloiium  ,    a    serviiuie 

iiiaveruiii  :  caueras  cupiditates  iiigciiii  glori.c  cii-  linmana  liberi  csse  voliicruiit.  Nosliaeaulcm  civilalis 

fidil.ile  prcsscrunl.  Ipsa  dcniqnc  palriam,  quoiii:ini  lives  ^era  gandcnlos  liberlaic,  qna    libertale  Cbri- 

wirviie    videbalnr  inglorium,  dominari  cl  impcraie  stus  nos  libcravii,  a  scrviluie  pcccalorum,  viiiorimi 

gloriosuiii,  piins  uinni  siudio  liLer.im,  doiiiini  cssc  t'i  d:«.inoiinm,  libcios  sc  csse  glorianlur.  Nec  cniiu. 

((>  .cnpiernni.  Ilinc  «•sl  tinod  rcgaiciii  c'o:iiiiialioncin  C  filii  suiil  :incill.c,  sod  libi'rae. 

iion  lcrcnles,  ai.iiua  imjieria  biiiosqiic  consules  sibi  I''  'l"'a  Spiriln  Dei  agiinlur,  iilii  suiil  Dei.  Ouod'^ 


fecerunt;qiii  consules  appcllati  sunt  a  co:isulcndo. 
Lspulso  il.tqne  logeTarquinlo,  ei  consnlibus  inslilu- 
i:»,  civiias  incrcdibilcm  adtpla  csl  libertalcm;  ei 
laiituiii  brcvicrevil,  qnaiilunigloriae  cupido  inoossc- 
rai.  Laudis  crgo  avidiliis  ei  cnpidilas  glor:;c  innlia 
illa  inirantla  fecilalque  glorioia  secundum  liominuiii 


si  lilii,  cl  lixredes.  Il.cretles  qtiidein  Doi,  colixrede» 
aiilcni  Clirisli  (Itom.  viii).  Ll  cum  liberi  sinl  c\ 
oiiiiiiliiis,  omniiiiii  se  scrvos  proplcr  Cliristiim  la- 
ciuiil.siilijecti  oiiini  biimaiiu;  croaluracpropterDruni,, 
in  lioc  ipso  illi  soli  scrvieiilcs,  cui  servire  rcgiiarc 
Cit.  Esl  cl  atia  gloria  libcrtatis,  qua  non  lioluui  a 


cxisiimalioncni.  >  Ciijus  aiiteni  Ijudis  avidi  el  gloriic  snpiadiclis  ,  sed   ab   ipsoruni   eliam   eleiiienioruiii 

cnpidi  essent,  in  inagnis  iliis  el  prxclaris  viris  .M.ir-  Imjus  mundi  servilnie  civcs  nosirx  civilalis  libcros 

co  Caioiic  ci  Oaiu  Ca-sarc,  qiii  suo  icniporc  ingcnli  s«!  esse  glorianiur,  uljam  iion  serviant  iii  vetusiaic 

virtnle  diversis  inuribus  inagni   finsse  perliibcnlur,  lillor.c,  sod  in  iiovii;iic  spiriliis  coiisnmniciiiur.  Noii 

oslcndit    dicens   priino  in  laudibus  Caesaris  :  t  Ibi  cnim    iinligent    doceri   qux   siiil  elemeiila   exordii 

niajiium    impcrium    exerciius    iiovum  liellnm  e\-  scrmoiium   Dei  ,    scd    inlermitienlcs    inclioalioni» 
ojiiabal,  ubi    vfius  eniiescere  possel,  lioc  laiidis  j.  Clirisii   scrmoncm  ad  porfcclionem   fcruiKur,  au- 

avidtlas  el  glorixcnpidilas  faciobal.  >  ilicnles  abAposlolo  :  -Von  accepistis  spiritum  terti- 

Dciiid.;  Calnnem  eos  laudasse  relcrl,  qui  ad  glo-  lulis  iterum  iii  limore,sed accepislisapirilum  adoplio- 

riam.lionorcm,  impcrium,  vcra  via,  iJesl  ipsa  vir-  uis  /iiiorum,  in    quo  clamamus:  Abba  Valer  (ibid.). 

luleiiiiebalur.  IJndeeiverbaC^lonisponens,  ita  di-  La  quipjie  sunl  elementa   exordii   scrmonnm  Dci, 

ciHi/>i«/.):  I  Noiitceiistimaremajortsiiostrosarinis  rii,limciir.i   sciliccl  ,  el   divini  documciit.t    linioris» 


rciiipiibl.camcx  parva  inagnam  fecissc.  Si  ila  csscl, 
innlio  pulclicrriniam  oam  nos  liabci.;mus.  Quippc 
Bociorum  aiquc  civiuin,  prajterca  arnioruiii  .aiquc 
fquoriini  ni:ijor  copia  iiobis  quam  illis  esl.  Sed  alia 


qua:  veiut  priina  qnxdain  elcnicnla  incolianlibus- 
proponuiiUir,  i|iii  lacieopus  iiabei.t,  iioii  solido  cibo, 
ci  adliuc  scrmoiiis  jiistiiix  siiiil  cxpcrtcs.  IlxcSa- 
loiiion  lilio  proponcliat,  di(.ciis  :  Audi,  fili  mi,  diici- 


fncre,    qu;c  illos   niagnos    fcccrc,  qux  nobis  niilla  plinam  1'iilrit  iui.  Timor  Domim  priucipium  snpien- 

fciiiil.  Domi   iiiduslria,  foris  jiislum  imiicrinm.  :iiii-  /(>  [Piov.  ij.  lime  Uominum.  ct  leccde  n   mnl.)    Ti- 

!•  usiii  consiilendolibcr,iiequedcliclo,iiot|uclibidini  vieuli   Domnium   bene  cril    in   einemit  (i'»oc.  iii). 

ol.iKixius.    Pio  lii.,   iios  li:.bciniis   Invuiiam,  j\ai i-  Timo'   Domini  expcllil   pcccnium.  Et  ;  S»ii«  limuie 

liani,  pnblioc  cgcslalcm,  i;iiv:,iim  i>pule:itiam.  L:iu-  Domini    nun   poicni   quif    •m.iifoni  {l.ccli.  t).  \lic 


507  IIKNlUCf  S.  R. 

titi.orc  quidaiu  civiiim  noslroriim  scrviiml,  co  ij^so 
j:iin  iibcri,  qiioJ  votuiilaric  cl  libcrc  el  libcnlcr  sic 
terviiini,  spcranlcs  se  pcr  liaiic  scrviiulcm  profi- 
ccre  iii  libcrlaleiii  (;lorix  (ilionini  Dci.  Quinimo  jain 
c(  ipsi  suiil  libcri,  liccl  qiiandiii  sunl  parviili  nibil 
liisteut  a  servo»  ciim  sini  Domiiii  oiiiiiimii,  seif  sub 
tutoribus  cl  acloribbs  limoris  ci  obcdieniis:  siiiil 
Ksqiie  ad"  praifiiiiliim  lempns  a  Palic.  Ad  quod  cuin 
per  Patris  gratiam  pcrvcncrinl,  sive  qui  jam  Palris 
inuncre  pcrvcnerunl,  iion  solum  iioii  scrviuiil  prx- 
tlictis  clemeiilis,  scd  qnaJ;im  jam  iiberlalc  spiritus 
in  auras  libcrt;iiis  evadenics,  etiam  elemcnia  figii- 
varum,  el  sacramcnia  Teicrum  onmium  el  novoruni 
spiritusvivaciiaie  iranscenduiit,  nec  ja:m  oncre  figu- 
r.irum  prcmuiilur,  sed  ad  vcirialis  pcrfeclioncm 
feruntur.  Suiit  cliam  ei  alia  clcmeiita,  qusc  leriio 
langit  Apoblolus,  argncns  quosJiim  .scrvicnics  iniir- 
inis  ei  cgeuis  clemeniis.EIemcnla.sive  elemcniaia, 
suiil  qirjecunqiic  sensu  corporeo  pcicipi  possuni ; 
et  ea  uicrii.o  infirnia  el  egcna  dicuulur,  quia  huma- 
iiain  n:ituram  nec  a  corropiione  lueri,  nec  ipsius 
isidigenliac  siifficcre  possuiil.  Qui  auicm  in  eis  sani- 
taiem  aut  saiieiaiem  qmcnini,  dccepli  el  volcnlcs 
\3nilaU  serviuiil  :  a  qua  servilule  liberi  suiil,  qui 
scrviunl  non  volcnles,  secaiidum  Aposlolum,  sub- 
jecii  iuterim  vanilali,  propier  eum  qui  subjecil 
cos  in  spe.  Subjecli,  iiiquam,  non  scrvi,  sed  iibcri 
laiidem  etiain  a  conupiioiie  omniiio  liberaiidi.  Ilac 
de  gloria  libcriaiis  ad  pix'seus  dicia  sullkiaiii.  Dc 
gloria  quoque  doininalionis,  quam  gloriosa,  quam- 
quc  gloriose  a  viris  gloriosis  dicla  siul,  audiamus. 
Ail  piopbelarum  eximiiis  tsaias,  imo  per  Isaiam 
Dominus,  de  gloria  civilatis  Sion  :  Ecce  in  mmibus 
meis  descripsi  le.  Muri  lui  coram  oculis  meis  semper. 
Tenerunt  structores  tni.destruentes  le  el  dissipaiile$ 
a  te  exibnnt.  Leva  iu  circuitu  oculos  tuos  et  vide; 
emues  isli  coiigregati  sunt,  veuerunl  libi.  Yivo  ego, 
didl  Dominus,  quia  omnibus  liis  velut  ornamento 
vestieris,  el  circnmdabis  libi  eos  quasi  siwnsn.  Adhuc 
diccnl  in  auribusluis  (ilii  slerililaiis  mc<e  :  An^uslui 
nulti  est  iocus,  fue  milti  spalium,ul  habitcm.  Ei  dices 
iii  corde  luo :  Quis  gev.uii  mihi  islos  ?  Ego  iterilis  el 
vott  pariens,  transmigrala  el  captiva,  el  islos  quis 
euuirivil  ?  Eyodestilula  el  desolcUa,  ei  isti  ubi  ernnlf 
llax  dicit  Dominus  Deus :  Ecce  levabe-  ad  geiitei 
MitHum  meum,el  ad  populos  exaliabo  sigjium  meum. 
Kl  ttffepeut  lilios  tuos  in  ulitis,  el  (ilias  luas  supef 
bumeros  portabunt.  Et  eruni  reges  nulritii  tui,  et 
icgina;  nulrices  tuce  ;  vullu  in  terrutn  demisso  adcra- 
buni  ,fl  puioercm  pednin  luorum  lingent  {hai.  \u\.). 
iii  bis  vcrbis  primo  commendaiur  gtoria  liberlalis, 
ticiiide  dominalionis.  tbi  enim  Domiiius  iu  maiiibus 
6iiis  dicil  sc  Sioii  Jcscripsisse,  uultius  eam  domi- 
cationi  obnoxiam,  iiuliiiis  jugo  deprcssam,  nullius 
tiibuio  ascriplam.sedsibi  soti  deberc  lauiam  osien- 
(lii.  Licet  enim  sua;  civitalis  civibus  dixeril :  Red- 
dite  quce  tunt  Ccesnris  Civsari,  el  qucc  sunl  Dci  Deo 
(Malih.wu)  ;  ci  Aposiolus  uniis  iliorum  slruclorum 
ij«   quil^us  sulijiiiigiiur  ;  \  cuenint    jniuioes    iin 


E.  CAnniNAUS  ">03 

A  (/irti.  XI  iv),cidom  coiuinal.diccns  :  Reddiln  oiunibus 
debita  :  cui  honorem,honorem  ;  rui  vectiijal,  eectiguf; 
cui  tribHlum,  tribuium  {liom.xtii) ;  ijmeii  ab  bujH»- 
modi  dcbitis  liberos  doccl  Domiiim  es&e  Qlios.  dr- 
ccns  ad  Pclrutn  ;  nege»  gettlrum  a  (pabvi  ezigunt 
tribntum  ra  filiis,  an  ab atievit^Cm  cuin  rcspoiisum 
cssit  a  Pclro,  ab  alienis,  ait  :  Ergo  liberi  tunt  filii 
{Matth.  xvii).  In  liunc  modum  SQO)  eivrliilrs  civcs 
vclul  filios  Dei,  ct  suos  coliocrcdes  a  tribulo  Cacsaris 
libcros  esse  probal.  Licet  enim  C;Esar  uiiivcrsum 
mundum  sub  sua  descriplioiic  conclascrit,  et  snain 
imagincm  iiumismali  suo  imprcsscrii  ;  lamea  Do- 
mjjii  esl  terra  et  plenitudo  ejus  ;  orbit  terrarum  et 
qni  habitanl  in  eo  {l*sal.  xxiii).  Ejus  quippe  rectius 
dici  debent  oniiiia,qui  dixit  el  facta  sarrt,  mandatit 

g  el  crcala  sunl  {Ptal,  xxxii)  unr\crsa.  Nam  el  qiiod 
.\iigusliis  boc  poliiil.cx  Dci  ordiiiatioiie  processil , 
qiiia  iion  est  potestas  nisi  a  Deo  {Rom.xAi).Cam 
crgo  reddunlur  Cxsari ,  qux  sunl  Cxsasis,  Deo 
poilus  soa  rcddinitDr,  ex  cujus  coiiccssienc  sniH 
C£saris,  cunr  tamen  iimi  lam  ejus  sint,  qiiain  esrd 
ilicantur  sivc  piilenlur  ;  ct  cum  rcdduntur  qit»  Dci 
suiil  Deo,  etlain  qux  Caesari  propier  Deum  redduii- 
lur,  non  lam  Ccesari  quam  Dco  exbibeniur.  Cui  coii- 
ciiiit  prtediclus  struclor,  ubi  ait :  Servi,  obedite  do^ 
minis  carnalibus,  sicul  Chrislo  ;  non  ad  oculum  ler- 
vienles,quasi  hominibus  placentes,scd  ul  seroiCkrisli, 
facientes  volunialem  Dei  ex  animo  ;  cum  bona  volun- 
tate  servienles ,  sicut  Domino  cl  non  hominibu» 
{Ephes.  vi).  Ecce  quomodo  conveniuiil  descriplov 

C  ei  structor.  Quod  si  Cacsari,  qui  mundi  descripior 
tanlum  ,  non  slruclor  fuil,  muiidus  obeJivit ,  el 
sux  imagiiiis  iiumisma  recepit  ,  quaiiio  magii 
Cbristo  suiB  civitaiis  cFves  obedire,  el  cjus  imagine 
insigniii  debe?il  ut  iiberi  ab  omni  jugo  ei  soli  ser- 
viam,  qui  in  suis  opeiilwis  velul  iii  propriis  manibus 
funnain  eis  viiae  dedii  et  discipliuie,  el  per  a|>ofito- 
los  et  evaiigeiisias  suos,  qnasi  perpropriosstructo' 
reSj  suam  eis  imagiiiem  inisericorditer  impressii  ? 
Ipsi  quippe  mei-iu)  s'r'>cfores  ?jus  dicuiiiur,  qui  suis 
concivibus  dicunl  :  Imitatores  nostri  estole,  sicul  et 
uos  Christi  {!  Cor.  iv).  ipsorum  merila  ei  exempla 
niuri  iiostri  suiil,  qui  coram  oculis  Domini  semper 
essc  dicuiiiur,  quia  eoruiii  meritis  ab  eo  protegimur 
el  iminimur.  Quod  auiein  sulijurigilur  :  Leva  in  cir- 
cuitu  oculoi  luos,  €t  vide ;  omnes  isli  congregaii  tunt, 
venerunt  tihi  :  et  omnibus  his  velul  ornamento  vetl  e- 
ris,  et  circamdabis  tibi  eos,  quasi  sponsa  {hai.  xux), 
et  cseiera  qucc  sequunlur,  omnia  liberlalis  gloriatii 
commendaiil ;  eo  quod  civcs  tam  graiuito  uiidique 
congregali,  lani  mirabiliier  a  Dco  praeordiaali,  dali, 
gonili,  el  cituirili,  tamqtie  muliipiicati  ct  magHr- 
ficali,  civitalcm  Sion  glorilicenl  el  exorneiit ;  ci 
quasi  qu.cdam  veslimeiila  gloriae  similem  cai»  fa- 
cianl  sponsse,  qux',  rclicto  palie  ci  malre,  et  ad- 
iixreiis  viro  jam  se  in  gloriam  viudicat  liberlalis. 
Caetcra  quae  sequunlur  quara  manifcsie  exprimaiit 
gUniam  domiiialioiiif,  espobilionc  uou  iiidigci,  sedl 
adiuiicitluiiC. 


D 


I 


^09  TUAC.r.  DE  IFREGIUNANTK 

()ui!i  cniin  non  nitrcliir,  quis  non  dcli-clc.ur  nii- 
(tirc,  iino  <\\\h  j:iiii  sc  vitlissu  iion  ^lorictur,  :i  ciin- 
t;is  nnindi  paKibiisgenlcs  adEcclcsiiiinciMivoI.issc  ; 
liiios  Ecilcsiai  in  nliii^,  ci  lilias  siiper  liiniicrns  al- 
iniissc  ;  rcges  nulriiios,  ci  icgin:-.s  nulriccs  iia- 
luissc,  vuiiu  (lciiiissG  iii  Ecclosi:!  ailorasiC,  ct  ad 
liinina  a|)0$loloruni  clinariyruiii,niiorunu]ucsiii<lj- 
ruu)  inlraniiuin  el  excuiitiuin  |)iihcre:n  labiis  c( 
liogua  devolissiine  delersissc  ?  Liiiiiiia  siqiiidcin 
|>i$iaU)runi  rcvercnier  deoiculantur  labia  inqicra- 
(uruiii.  Eccc  quanta  est  civitalis  Sion  gloria  po- 
lcntix  ac  doniinaiionis,  quje  nou  solnni  genliljus, 
sed  eiian)  rcgibus  c(  iinpcraloribus  doniinattir ; 
iino  scrvirc  ei  rcgcs  el  principes  f^loriantur  ;  et  ul 
pliis  aliqiiiil  dicaiur,cliain  dxnionia  ei  subjiciiintur, 
ct|K)tes(alcin  asuurege  accipitcalcandi  supcrscrp.-i:- 
lcs  cl  scorpioncs  (Luc.  \)  .quoruni  alii  caiida  pungiiiK, 
alii  liiigua.ct  superonincin  iniiiiici  virluttMii,qii:c  li)t:i 
in  liis  duobiis,  peccaii  scilicei  cuggesiioiie.ei  ron- 
suiiKnaliouc  <oiisislil.  Ooininatur  cliain  cxlcris 
inundi  vistbilibus  crcaluris  qiiibuslibel,  dc  doiio  cl 
gratia  sui  iinporaloris  ,  a  qtio  audiie  nicrctiir  : 
Ttrror  tetter  et  (remor  tit  suyer  cuncta  auimaiilia 
Ijrra:,  el  super  omnes  voiucret  cofli,  cum  univenis 
qua:  moientur  in  terra  {Gen.  ix).  Quod  licel  boiiis 
ul  lualis  vidcalur  cssc  comniune,  specialitcr  laiuon 
boiioruin  cst,  qui  non  sdluin  aniiuaiiiibiis,  scd  ip»is 
eliain  clonientis  potenli  viriuie  iitguiitiir  inipcrassc  ; 
itj  ut  cdeluin  cbusisse,  solctn  rixissc,  teinpcs.uosiiii) 
acrcio  ci  niare  procetlosuin  sulo  verbo  serenasse 
iiiveiiianlur.  Quibus  spccialitcr  a  l>aulo  dicitur  : 
Omnia  vettra  fuul,  sive  Cephat,  sive  Paulus,  sive 
AjioHo ;  vot  autem  Chrisli  (7  Cor.  iii).  Merilo  qtiidein 
Christi  c&se  debciil  ,  qtiibus  Cbristus  invisibiJHa 
oniiiia  subjccit,  cl  qtios  sux  civitaiis  civcs  con- 
scripsil  ad  conregnandum,  citn)  orbis  Augiisii  dictiis 
fiicrit,  qui  eum  noti  coitdidil,  sed  dcscripsit*ad  sibi 
bcr\tci:duin.  Ilis  dc  gloria  dotiiitiniionis  lucviicr 
pi:clibj((S,  ad  (rac(anduin  de  laiidis  gloria  irnns 
canuis.  Eain  siquideni  Ircatus  (tiiniiil  Aiigiislitius, 
judiciuin  liotuiiiun)  bciie  de  lioniinibus  opitiantiiini. 
K(  licc(  nos(ri  civcs  de  (eslitnonio  coiiscieiiti.^  su.c 
polius  quatn  dc  opinionc  lioniiiiitiii  gloticiitur;  (a- 
inon  ncc  bonx  opiiiioni»  raniatn  sibi  decsso  voiiint, 
sed  cuinincndant  sc  ad  oinncin  conscienliain  hotiii- 
iiiiin,  prnvideiiles  bona  iiou  solutn  corani  Dco,  scd 
eliaui  corain  boniinibus,  lesliinoniuin  bnbcrc  vo- 
lcntes  cliain  ab  liis  qui  foiis  siiiil,  ul  cx  luce  opcrum 
sttoruiii  non  ipsi,  scd  Patcr  suus  gluiiricetur,  qni 
csl  in  ccclis.  Sciunl  enitii,  quod  laudainlo  Patrcin, 
ni;c  ip.^is  laus  tleerit,  seJ  sccuii(liitn  Saloiuonoiu 
dabitur  eis  dc  Iruciu  niaiiuuin  suaruin,  c(  laitita- 
l;iiii(  cos  iti  porlis  opcra  eorutn  (Prov.  xxxi).  Fal- 
laceni  &iqiiidotn  gratiaiii  ct  vaiiau)  pulcliriiudinoin 
(-ontcinnunt,  stientcs  (piod  nuilior  liniens  Doniiciini 
ipsa  rcctiusl.iud.ibiliir.  Ilatic  lauJis  gldriaiii  iion  v:)- 
iiain  sed  vcraiii,  nuii  rallacein  sivc  fiigacoiii,  soii 
stabileni,  notcns  Doniintts  sux  civit-ati  dccssc,  intil- 
lis  cain  labiotutn  nioiiiuiciitis  inscri  voluii,  inillciiS 


i  civnATi-:  DKi.  —  TiiACi.  vn.  olO 

A  atl  f-aiii  dcpronicndaiii  proiiliotas,  ct  snpicntos,  i-t 
Scrilias  ;  c(,  nc  quid  liiiic  dccssc(  gl;iri.c,  gloriosos 
ciiatn  rcges  David  cl  Saloinoncin  ad  c;iin  docan(:jn 
d:iin  siio  spirilu  excilavit  :  qiioruin  oinnitiu)  ,  si 
dicla  supcr  Itoc  vcllcinus  rclcxcre,  ciliiis  dcficci-cl 
leinpus,  quain  copia.  Scd  iit  alios  oinidainiis,  sui- 
ficil  (aiKuin  ad  S:ilomonis  laudcs  rccurrcrc,  qnas, 
in  lypo  civilatis  nostrx  dc  nuilicrc  forli  legiiiir  dc- 
proin|'sissc,  llii  quidcin  post  nuilla.qiKC  iii  laudcin 
cjiis  dicta  inveniuntur,  lcgilur  :  NobiHs  in  portis 
i'ir?jus,cumsederiicumseiwloiibuslerra-(Prov.\\x\]. 
El  illiid,  qiiod  prxmissiiin  est :  Laudent  cam  in  por- 
tii  npcra  rjus  (ibid.).  Wi.c  siiiuitlcm  siiiil  porUr,  in 
qiiibiis  qii;c  apparent  cominciuiaiiliir,  alix  iii  q>iibin 
uuii  opciuin,  scd  consciotitia;  lcstitiioniuin  rcqniri- 

^  Inr  ab  illo  qtii  cordiinn  csl  iii.^pcclor,  (pii  ipsas 
jnslitias,  ciiin  atl  judicaiidiim  scdcrit,  judlcabit ;  e. 
ipsam  Jcriisalem  scrutabitiir  luccrnis,  iibi  juslus 
vix  salvabititr,  et  ctiam  prudentibiis  virginibns  vix 
siiiiin  Kiinicii  oieuin,  ul  cx  co  vel  in  inoitico  falnis 
virgiiiibus  valeant  subvciiire  {Motilt.  \\\).  Iii  lll'.s 
portis  nostrx  civitatis  gloria  inanifcstins  apparcbi 
!bi  vir  ipsitis  nobililatis  su»  {^loriani  rcvelabit.  Sur- 
genl  cnitn  filii  ejus,  ct  bealissitnain  pr.Tdicaliiinl, 
ct  vir  c-jus  iaudabit  cain  {Canl.  vi)  dicens  :  Mulirv 
fiHtV  cougregaverunt  divilias,  lu  snpcrgrcssa  es  «"i- 
vcrsas  (Prov.  \x\\).  Iii  itlis  ponis  datiiliir  ci  dc 
fructii  mannuin  suarnm,  qii;c  intcriin  in  aliis  por(i5 
sine  fructu  laborare  c(  opcrari  viilcdir,  cl  frucliin» 
non  (am  percipcre,  qiinin  spcrare,  sccundtim  illiid  : 

C  Siugulariter  in  spe  coniiiiuisti  »ie  (Pia/.  iv),  jnxla 
illoruin  opinionem  (pii  in  aliis  porlis  diclnri  siint : 
Nos  insensati  vilam  illorum  (cstimabumus  iusaniam, 
el  fiucm  eorum  iine  honore.  Kcce  qnotnodo  compulati 
suut  inicr  filios  Dei,  et  inter  snnctos  sors  illorum  esl 
(Sap.  v).  Porlx  glorix  crunl  ilhc,  in  qiiibus  noa 
soliiin  a  filiis,  non  soliim  a  viro,  scd  cl  nb  lioslibii» 
tain  niirificc,  laiii  gloriosc  civilas  nostra  Iniidabiliir. 
Porlx  vcro  juslitix  noii  incongriic  dici  possunt,  iir 
(]iiil)us  inlcriin  cx  operibns  jiistili:c  coll.itidatur,  ile 
qiiibus  in  Psalmo  legilur  :  .\peritc  mihi  porlus  jusli- 
tiw,  ct  ingressus  iu  eas  confitebor  Domiiio  (Psal.cwii). 
iliis  jiislitix  porias  qitatuor  esse  plurima  docloruiii 
scripta   lcslanlur.  Priina  csl  dolor  Cdinpunctioiiis, 

j^  sectinda  vox  confessionis,  ici  tia  satisfactio  opcris, 
qiiarta  cst  confcssio  landis,  vcl  gr.iliarinn  actionis. 
llx  portx  divcrsis  apcriuh(ur  n.odis.  Priino,  CH;n 
per  cas  qiiid  aptid  nus  inlerius  agatur,  cxtcrius 
lioininibus  aperitur.  Kcvclalur  siquidcm  vis  doloris- 
pcr  lacryinas,  vicloria  peccaii  pcr  conrcssioiiis  liu- 
iniiiationoni  ;  qiiia,  sicul  iiiiliuin  pcccati  supcrbia 
{Kccli.  x),sicpcrhuniitit:iloin  cuiifossionis  triuniplia- 
tur  dc  pcccalo  ;  pcr  satisfaclioncin  opcrisostciiditiir 
ardor  lcrvoris,  sicul  dc  Maria  Magdalcna  logitur 
(homil.  xxxiii)  :  i  Consiiicruvil  quod  egcrat,  et  noluit 
modcrari  quid  ageret.t  Vc.r  graliarmn  actioiicin  ap- 
p  irct  cbarilalis  piofoclus,  qiix  qiiaiito  coiisiiinina- 
lior  riiciii,  !an(o  qnictius  ci  sccnriiis  in  Doiiiina» 
glorialur. 


TRACTATUS  V!II. 

m   CLORIA     i.POSTOLORL'11. 

De  illa  devot-ione  et  gl"orirt,  (|ikc  apostofis  qirotf- 


«n                                                 IirNRICI  S.  R.  E.  CABniNAf.iS  5:j 

A'.1«r  wii  n   apcriniitiir   li.r.  port;t»,    ciirn  vel   ail  A<iii,  (|ii.x'  cnnineraiis   Aposto?us   iTicit  :  Alii   liaiw 

pr.TCilicatoris  vorem.  vel  per  .sol.iiii  diviii.irti  iii*-[>ir:i-  tiToio  itnpieii:ia;,  atii   sermo  icientiir,  alii  pronhetia, 

lionem.ronla  pcc(aloriiin,f|ii;e  piins  iiiale  iii  niiiiiili  alH    'Jiscretio    spirituum,    alii    genern  linjHnrutn   {I 

coi»(ui)isreiiti.>  olidur.it.i,    el    cuilibet    adnioiiiiioiii  Cor.  xii),  ci  cxtcra  qii.e  scfinuiitiir  :  «|iix,  si  alufiiis 

claiisa  et  ol)<ieeral.T   eraiit,  ad  pcpuiteiitiairi  apcrinii-  \o!uerit  diligeisliiis  rtirrsiderarc,  rogwlurnira   Apo- 

lur.et  coinpunclionisdoloresciMduntnr;  ita  uletiam  slolo   exi  |.iiii;ire  :  0   aliittnlo    divitinrum   taiiieiiiias 

«ligni    pa-nilcntix    fniclus,  qni  sunt  iii  conressioiie  el  scientitv  Dci : qunm  incomprelientibilia  sHnl  jiidicia 

ct  s.Tlisfai  tione,   remolo  onini   difficullaiis  rcp;igiilo  ejits,  et  inicnifjcibilet  via;  ejus!  (Rom.    x».)  SexJ  ne 

suhsequanlur.    Sic    sibi    Pioplicia    fiorl;is   jiislitiap  laiila  allitiido  glori.e,  ct   lanii    spiriHiabiMn  di\iti>- 

ni>eririposcel>at,  nt    iiiprcssus  in    las,  id  est  nl  iii-  rnni  ihesaiiri  jam    fiiiicndi    seriiionis  angusli.i  coii- 

gressu.s  cis  confiterclur  Doinino,  iion  iii  illis  rema-  tliidaiitur,  nielius  alteri  principio  reservantur.  nl  ex 

iicre  volcns,  sed  per  eas  ad  lianc  transire,  de  (\no,  novilate  prirM.ipii  ad  novii;itein  glorr.e  corda  legeii- 

dicitiir  :  Ilccc  poria  Domiiii,  jusli  iiilrubanl  in  eam  linm  ifinoverilur.  Ip&c  aiitem  sempcr  Alplia  et  Oiiiega 

(Pstf/.  cxvii).  In   illas  enim  peccaiores  inlrant,  in  sil  iioslri  sermonis.qurinilioin  est,  e»c. 
istam  jusli/icaii  a  peccatis,  qnibus  pcr  Pauluin  di- 
citHf  :  Justificali   a  peccalo,   pucem    habeimus  nd  B 
Deutn  [Rotn.  \)  ;  ci   qni  ciim   Pro|ilicia  (liciu:t  Do- 
mine^:  Hepleatnr  os  meuni  laude,  vt  tnntem  gloriam 
luam,  lola  die   mngnitudinem   tnam  (Psal.  lxw^); 

qiiouiao)    >io'<    est  speciosa    laus  iu  ore   peccaloris  diea  fidelibus  exliibelur,  aliqiiid  jam  dieenduin  vi- 

(  Eccli.  xv).  Ecce  hae  sunl  porlc  jiisliiiu),  per  quas  delur,  qiise  non    solum  praesenlibus  feslira  {^audia 

«ivitatis  i;osirx  civcs  ifitrani  ad    graliam,  qni  per  de  eis  frequenlcr  agentibus  visu  el  aiidiln  sufDcicn- 

qualuor  prjsscriplas,  quas  principalcs  diximu.'*,  in-  ler  est  noia,  sed  eiiama  patribus  Veieris  Tesiamenli 

irant  ad  veniam.  Bene   aulem   ill;je  principales  di-  pcr  Spirituin  praevisa,  inultifarie  niullisque   inodit 

ciintur,  quse  tla  siint  nccessitalis,  uisinc  illis  neiiiic  pnenuntiata  esl   <tb  eis    commervdala,    Ex  qiiibus 

ad  vciiiam,  neqiie   ad   gratiain  periingalur;  et  lU  pro}»lieia  David,    ;il   ca&terorum   dieia    otuiilamu», 

«luodccim,   qnas   Kzccliiel  viiiii  in  spirilu   {Ezech.  qiia!  loiiguin  esset  relcxere,  iiihanc  vocem  miraiuio 

»LVi),  port;t  nostrse  civitalis  spirilualiier  assigncii-  1 'gilur  prorupisse  :  Milii  autem  nimis  Uonoyaii  iuitt 

lur,  ^Miil  ei  qualiior  [>orlj?    gloiix,  per  quas  ad  pa-  amici  lui,  Deus  ;  nimis  coufortatuf   est    principaiui 

ifiMn   pervenitiir,  qiiarum  Ires   merito   duoilecini  eo)um(/^ji(i.',  c:4X.xvii!).  Qiiod  cum  eliam  caetcris  bca- 

aposlolos  di.vcriiii,   qui  (idem  saiiciye  Trinilalis  per  c  lis  assignel  Gregorius  d!ce;.s  (Jioinil.  27)  :   i  Lcce 

qualuor  niundi  pailes   disscminaveriinl,  el  mup.do  elecii  Dci   carr.em  domaiil,  spiiiium  roboranl,  dx- 

prima  lidei  rudimciita  tradenles,  docliinae  Cliris-  inonibus    imperani,  vimiiibus  coruscanl.Prx-senlia 

lianaeci  jaima' exsiiterunt.  Sed  el  cum  veiierit  Oo-  dcspiciunt,  alernam  pairiam  iHoriUus  et  vila  prae- 

minus  judicare  vivos  ct  moriiios  et  saevulum  per  dicanl,   eam   moriendo  diligunl,  ei  ad  eain  per  tor- 

igncm„  creiiiintur  porioe  fiituri  ad  Ghrisium  ;pori3e,  mciita  pcriingunt.Occidipossunt,  ei  flecti  neiiucunt, 

iiiquam,  claiidcndjc  dainnandis,  aperiendue   s;iivan-  ila  cowJorlaiiis  est  principatus  eorum  :  i  .sptculiier 

dis.  Per  eas  qiiidem  qu.otqnol  ad  fidem  intraverunt,  tamen  beaiis   congruil  aposiolis,  qiii  prx  csieris 

;^.l  lidei  prremiuia  adniiliciilur,  ab  eis  judicaiidi;  &iiiit  a  Donsino   hoiiorati,   et  polentiori    principatii 

jjcr  eos   Domiiio  pracseniandi,    quorum   uni  a  Do-  doiiali,  sicut  alibi  idem  Proplieia  ait :  Pro  pairibtts 

mlno  diclum  pro  omnibns  legitur :  Tibi  dabo  clove»  iuii  naii  sunl  tibi  fiHi.;  cunsiituet  eos  principet  tuper 

regni  c-xiorum:  ei   quodcunque  iignveiii  super    le>-  ci»j/jeHi  itrrarjj  (^Psa/.  xt.iv).  Nuiiquid  noii  nimis  con- 

vam^  eiil  Ligaium  et  iit  caiis  [Matlli.  xv\).  Et  iilud:  lorlaUis  vidfcliir  principatus  corum,  qiii   super  oni- 

Cum  $cdeiil    Fiinis  homiius  in  ^ede  maje^Jiila  suce,  nem  lerram  suiUpriucipes  consiiluli?  Qiiis  uiiquain 

sedebitis  ei  vos  siipcr  sedes  dujdecim,  judicanics  duo-  lcrrenorum  principuui  tolam  terrain   oblii;uit,  licel 

tlecini  tiibus  hraei   {MaiiU.  xix).  Tuiic  suie  civilaii  monarchiaiu  dicaniur  aliqiii  tonuisse  ?  Imo  qnis  vel 

i<i  his  portis  nobilis  ai.parcbit  vii  ejus  ,  ciiiii  glorio-  me.aiam  e]us   pariem  aut   pcr  se,  aul  pcr  suos  po- 

bus  apparcbil  iii  sanclis  suis,  mirabilis  iii  maiestaie  luil  pcragrare?  Beali  vero  aposioli    ita  suiii  snpor 

&ua-  Tunc   istarum    ponarum    levclabiior   gloria,  oinnem  lcrram   principes  consliluli,  ut  noii  solum 

qux  cum  ad  rideiii  iiitraniium  frcqiuiiliapreii.ercn-  jugnin    dominationi»   eoriiin  nullus  refugial,  qiiin 

luf,  ei  comprimentium    injuriis  q.ias.areiilur ,  mi-  ponus  iiulhis  sit  aul  priiiccps  aul  subdilus,  qui  non 

niine  apparebai,  qiiamvis  ncc  lui.c  aposloli  iiiglurii  lib.nkr  ac  gratanter  ip.sorum  dominio  dcvoluscolh» 

pioisu:iex.'ilitciinl.  Noqueeiiim  iiic  liocris  erai  g^o-  submUtal,  qui  non  eonim  palrocinio  gaudeat,  qni 


lia,  qiiod  in  plaleis  poiiei-aiiiur  inlirmi,  '?l  sula 
uiiibra  Pelri  obumbraii  ab  iucoiiuiiodis  OMuiiiu... 
•iiiiabaiitur  {.icl.  v).  Nccsolum  Pelri,  scJ  cl  aiionim 
miratula  i,\  quisvclit  allcudoic,  lantam  gioriai  im- 
Nu^isilalcm  nulhis  siiIIjcujI  admirari.  Omillo  aiia 
i^oiiosa  I.vji  doji'i,  (i-iibus   iysc  iu  eis  vcluii  gl^iiin- 


!ioi!  eoruia  suflragia  rcvcrenier  c\(iiiii;il.  Nimis 
f\'^o  poleiis  ac  forlis  JacliiS  csl  priiicipaius  eotiiiu. 
Satis  polens  Cst  ille  principaliis,  qni  il.»  lorliier  c«- 
•.lodii  airium  suum,  nt  in  pace  sinl  omnia  qiioj 
possidct,  cl  do  sais  ab  eo  nuiJus  possii  aliqnid  vio- 
lciitei  auCcrre;  polontior  vero,  co(1'ij   quom  riullus 


3fS  TRACT.  DE  PEREGmNANTE 

vel  se  vcl  SU.1  possil  tlcfciiJcre  vpI  lueri ;  polcniis- 
siniusvero,  cui  iii!C  resisl<Te  polesl  crcaliira  ali- 
qua,  nec  noccre.  Sotl  niniis  illeconlorlaius  csiprin- 
cip.i(iis,  qiii  iiec  iliie  cbuJiliir,  nec  iiiftsialioue 
.iliqiia  iiioli-stalur.  Sic  coiiforlainJum  priiicipaliui) 
aposioluruiii  sicqiio  coiifuri;ui'las  seris  poriaruiu 
iioslrjruin  Proplicla  pncviJens  ,  miranJo  glariaba- 
liir  <n  glorijnilo  niiraltalnr.  El,  nc  t^iiiliis  priiicipj- 
tiis  liomire  «lcbilo  c:<r<.'rc  viJcreliir,  jirxniisil  ili- 
Ccns:  iVimit  honoroti  sunt  critici  tui,  Dt'u$  (1'tiil. 
cxxxviii).  Magnus  quippe  lionor  aiiiico  exliiheliir, 
cuin  ad  amici  secreia  coiisili.i,  cl  »J  qua;lil)€l  cj<i3 
arcana  ailiiiillitnr,  sicul  ait  nominiis  oposlolis  snis: 
\o$  aulem  dixi  amicot ,  qiaa  (lucrcuugiie  audtvi  a 
Piitre  mco,  uola  feci  vobis  (/oan.  xv).  El  I'rop!ieta 
gratias  agens  Ooniino  Jicebal  :  hiceria  el  occulla  sa- 
pieutia  tuce ,  luanilestasii  hji/ji  { Psal  l).  Major 
«uicin  est  lionur,  qnanJo  suo  nmico  amiciis  coin- 
iniiiiicanilo  pariilur;  niaxiinus,  ciim  oiiinia  siia  illi 
coiniiiittit ,  cl  omniliiis  cuin  prxflcil  et  pra^ponit. 
Sic  riiarao  Jusepli  iegitur  honorassc  (Cen.  xli), 
iic  iNabiiclioJonosor  Daniclcni  {Dan.  ti),  sic  rcx 
Assucriis  Ainan  lioiiorare  volcns,  soliiiiu  cjiis  posoil 
tupcr  0  liiics  prinripcs  qiios  habebat,  ita  nl  cuncli 
ifrv\  regis  ciini  flcclenies  geiina  .iJorarenl  {Estlier 
ut).  ScJ  qiiia  illc  lanta  alnisns  gluria  Jiii  iii  ca  slarc 
non  potnit,  illnni  pcrmnxiinuni  vcl  iiiniiuni  Iioiio- 
rciii  Jicerc  possiiiniis,  qui  iioii  iiioniciilaiiens  aiit 
IraiisilDrius  iiivointur,  cuiu  euiii  qucin  siiis  oiniii- 
biis  prxfecit,  etiam  aJoplal  iii  filiuin,  et  sutiin  coii- 
Slitiiil  hncrcJein.  Sic  Chrisliis  siios  voiens  hoiior.ire 
amicus,  ciim  faclus  ipse  priniogcnitns  iii  nuiliis 
fralribiis  colixrcJcs  habcrc  voliicrit,  ca:ieii^  la- 
uicn  rralribiis  ei  amicis  bcalos  aposlulos  pra^ferrc 
vuljii,  qiiibiis  el  specialiler  dixit  :  «  Yos  estis  qui 
fermausibtis  mecum  in  ttntatiouibus  meis ,  tt  ego 
dispouo  vobis  reguum  ,  ut  edniis  et  bibaiis  super 
mensnm  uienm  in  reguo  meo  ;  ei  sedcutis  super 
llirouot,  judicauies  duodeciin  liihns  Isracl  (Luc. 
xxii).  Dicviicr  ista  perlrniisco,  Jaiis  laiiluni  occa- 
siunem  sapicnli,  iil  sapieiitiorfiat.  SeJ  forle  iiiiniis 
6iiiririciitcr\idebiluraliiiiiibniassi;?iialuiii,  qiioj  sub 
Iriiiiii  porlarum iiiiiiiero  Juoiicnnriuih ;4|>osio!oruin  Ji- 
xiiiiDS  coii<;]uJcihIu!ii.  AltciiJaiergo  el  aliuJfurleiiOii 
coiilcmiiriiJuin.  Tribns  siqiii<lcm  inoJis  apostoii  in 
civiiatu  Doiniiii  ofiiciiimoblineiil.el  vicein  porlariim. 
Prinio  siquidem  nnsiciili  Ecclesi.p  poil;e  fiieninl 
aJ  (iJcin,  (|iiotiJie  proficicnli  porl:c  suiil  ail  jiisti- 
liain  fiJei,  laiiJ -111  coroiianJ.c  a<l  jiisiili;e  prse- 
ntiuni  porl£  futuri.  QiioJ  noii  iiumerito  iii  eo 
forie  signaliir,  quoJ  aposiolic.c  docuiiienta  Jnc- 
Iriiix  iribns  i;iiiliiin  scribenJi  iiioJis  Jisliiigiiiiiilur  : 
prinio  iii  Aclibns  nposluloriim  ncliium  et  Jicloniin 
Euoriim  liisinria  lcxiliir;  sccunJo  per  cpisloL.s  iia- 
scentis  Eiclcsix  coinincnilanliir  virliites,  el  vilia 
currigiinlur  ;  lerlio  qii.e  pu^n.r  mnneanl  inipios,  el 
juslos  qiia^  prxiiiia  in  Apocalypsi  pruplielalur.  AJ 
iJein  (pioquc  respiccre  viJeiur,  qnoJ  iri|ilcx  IMii- 
cipis  aposloloruin  in  Eiclcsia  fesiiviJas  celcbraiur . 


CIVITATE  OEI.  —  TRACT.  VIH.  31* 

A  priina  Je  catlieJia,  secunJa  Jc  \iiiciilis,  lerlia  Jf 
Iriiimpbo.  Au<iiciilcs  siqiiiJcm  eiim  de  pcrsecnlore, 
de  munJo,  Je  inorie  lam  glorio^c  lriiiinpli:issc, 
iiicrito  Je  lanla  cjiis  viiliile  conriJimns,  ut  (|iiO(| 
noslris  iiuii  posvumus,  laiiti  paironi  ineritis  asse- 
qnainur.  Anilicnlcs  aiiloiii  ciim  Juabiis  vinctilaliim 
caieiiis,  Jirocarceri  iii.inrip;itiiiii,  nil  siniilia  siisti- 
nciiJa  pro  jiislilia  provucainnr.  QiiiJ  dc  nposlolira 
dicam  Joclriiia,  q»«  pi*r  Pciii  cailieJram  designa- 
Itir,  iiisi  qiiod  lotoorbc  fiJc  Cliristi  rcplelo  qiiatuor 
ipsiiis  partcs  (|iialuor  iiiliiloiiiiiiiis  pedibus  siiis  ca* 
ihcJra  ipsa  coiiclusorit?  Qiialwor  si(jiii<lein  moJis 
coram  regihus  ol  priiici|*ib:is,  populis  el  nalionibiis 
nomeii  Cliristi  portanJo,  verbo,  muribus,  iniraculis, 
nioric  denii|iic,  cjiis  leslimoiiinm  sniil  coiifcssi.  Ilis 

B  qnaluor  peJibus  inniiciites,  lalibiis  subnisam  co- 
liiiiiiiis,  suam  caihcJrain  (irmaveninl ,  sicul  cis  a 
Domin<i  prxdictum  eiat,  lestcs  ejns  elTecli  in  Jcrii- 
salem,  el  in  JiiJxa,  et  usquc  ad  ullimum  lcrrx. 
Ihcc  csl  illa  cathcdra,  iii  qiia  cuin  mimerarentur, 
ei  noininarenlur  forlcs  DuvtJ,  priinus  absque  110- 
niiiie  lcgitur  seJciis  sapientissiiiins  priiiceps  inl%r 
Ires,  qnasi  lenerrimns  ligni  vcrinictiliis,  qui  octin- 
genios  iiiterfecit  impelu  uno  (//  l\eg.  xxiij.  ibi  iiilcr 
forlcs  David  iriginta  noniinnnliir,  deiiiJc  ires  fur* 
liorcs,  landein  ires  fortissimi  numcrantur,  quibus 
ipso  DaviJ  nJJito,  in  sunima  ti  iginla  ct  septcni  in- 
veiiiiiiilur.  Iii  irigiiita  forlibus  bonoruni  coujugato- 
riiin  exprimiltir  forliuiJo,  (|iii  forles  iti  liJe  furlium 
operum  niulliplicalioiic,  fiJein  in  seTriiiilnlis  vivcre 
prolcsiaiitur.  Fiucs  ciiiin  siiie  opcribiis  moilua 
conipiobatur.  !n  iribus  foriioribiis  lidcs  contiiien- 
titim  Jesignaiiir,  qui  noii  soliim  luce  bonoruiu  ac 
fiJe  iion  ficla  suni  coiitcnli  ;  seJ  ctiam  cor  piinim 
cl  cunscicntiam  boiiain  Doiiiiiio  exliibere  coiiien- 
(luiiC  :  cor  puruin,  ul  iiiliil  aliud,  (iiiain  id  quud  Ji- 
iigeiiJuin  esl,  diligaiur;  cousiicnlijiii  boiiani,  pcr 
(|uuiii  recle  vivendo  cerla  spc  quoJ  Jiliguiil  odora- 
lur,  quod  el  fiJe  non  ficta  leiietur.  Buiia  si(|iiiden> 
iiivisibilia,  qiix  fiJe  non  iicla  (eiiomns,  per  speia 
Loiw  coiisciciiiix  oJoraiiKir,  ei  per  charilatcin  Je 
corJc  piiro  guslamus  (/ Tihi.  1).  Uis  Iribus  ,  fiJe 
scilicci,  spc  cl  cliarilaic,  liotiio  subnixus,  easqtie 
inconcusse  rclincns  non  indigcl  Scripltiris,  nisi  ad 

D  alios  iiislrueiiJos ;  ita  ul  niulti  pcr  Irtc  iria  sine 
ouJicibus  iii  soliluJine  vixeriiit.  UnJe,  sicut  hcalus 
ail  Aii^^ustinus,  jam  iii  illis  iinpleliini  csse  viJetur, 
qiioJ  Jictum  cst  :  Sive  proplietia;  evacuabuntur ;  tive 
iingucc  cessabunl,  sive  scientiu  dettrueiur  (I  Cor. 
xiii);  quibiis  laincii  quasi  maihiiiis  lanla  fijei  et 
s|)ci  ct  tliarilalis  iii  eis  siirrcxit  insiructio.  ui  pcr- 
foclutii  a!ii|iiiJ  iciieiites,  ca  qnx  suiil  cx  parie  nuii 
qu.i-raiit.  l'errcciuiii  saiie.  quaiiliini  iii  liac  vilu 
poiest.  lli  aJeo  forics  fiiisse  dicunlur,  ut  iiiier  ca>- 
tera  qii.\'  fortiter  cgisse  iiarranlur,  eliain  lcuiiec 
lie>  iii  dicbtis  iiivis  peicussisse  feiantur.  QuoJ  iiuu 
csl  aliiiJ,  (piani  qiiuJ  de  Daniele  logiliir  (|iie(n  iit 
lacum  iiiibsiim  leoiics  niinime  noccre  poiiicrunt 
{Dan.  m);  f^uia  irac  cl   irilHlaliouis  lempore,  qnoJ 


'••IG 


Sir,  1IRM5ICI  S.  R.  r.  CARlINAMS  o 

«sl  iii  ili«;  nivi»  cl  (.ili^inis,  vili.i    011111    i!<»n    siilnin  A  l-Jl'  sijnl  sc;cicla    CO:I(;bli;i,  ilhi.l  iiiauircstc  Conlciii- 


iioii  siiljjigavcninl,  HCti  ci  polins  ilivino  bnnl  ;iii.\i- 
lio  sul)jii},MUi.  N:iiii  (|ii<)  I  ;i|iiiil  |)anirl<:iii  SC|>l<;n), 
Isic  lics  laiiliiiii  leoiics  lui^>sc  (licwnliir,  iui  rccic 
inlelligiliir,  nl  iii  scpleiiiitio  oiiinia  vitioruiii  gcncru 
(lesigneiilur,  siciil  s<'i)ioin  il.cin(,nia  dc  M;iria  0  Do- 
tiiino  suiil  ojccla,  in  liibiis  lcoiiilnis  lri:i  illa  n  u\i- 
ina,  cx  (|nil>ii$  ca  tcra  oniiiia  oriunliir,  siipcrhia 
scilicel,  liixuria  cl  .nvarilin.  Boiic  aitlciii  li;cc  Iria 
lconnin  noniine  cx{ui;nu:iiiit-;  qitia  lco  niiiiiuil  su- 
|>  'rljissiinuin,  li!)i(liiiosissiinuin,  (;t  voracissiniiiiii  essc 
)H>rliibctur.  Mcrito  i<;ilur  tri^jiiila  fortil);is  trcs  isli 
(0  10  c>  (li::u:iliir,  (\wA  el  ilios  noit  t:iluil,  qni 
Jjb  tricosiiiiuin,  D:uiii:li  rrucluin  sevagi-s'inu'ii  assi- 
(jiiaruiit.  Scd  (|iiaiiiiiiiiciinr]iic  0:iiiicl  forlcm  sc 
scnlial ,  iiullu  sc  ralioiie  spiiitnnli  Noi^aulcal  com- 
luirarc  ;  qtiia  ctsi  do:  li  jiixui  D.miclcin  iiitelligiMuli, 
qui  ad  iiisliliam  crudiitiil  multos,  qiiusi  si'>lla>  fu- 
luri  suitl  in  perpctuas  aetcrnilatcs,  uiide  ct  cis  solis 
rrucliis  ccntesimus  assigiialur,  qnia  frcqucnicr  do- 
etoribus  intclligcrc  cx  nieritis  snbdilorum  cofioe- 
ditur,  ad  quod  iiec  suis  sliidiis.  ncc  sua  u:u|uam 
cou(ci)q>Ial'onc  levantur.  Mcrito  igitur  forlissiiiii 
David  doclores  ink'ttiguu;ur,  q-ii  sftipsos  sibi  abnc- 
gantcs,  omnibus  oiunia  proptcr  Ciiristiim  riiint,  ul 
omncs  lucriracianl  Cliristo,  cl  omiiia  posbinl  iii  co, 
qiii  00.;  conforlat  Clirislus.  Ilorum  oir.niiiin  prinii  el 
pr;rcipiii  bcali  fucniiit  apostoli,  de  qiiornni  prinoipe 
I'etro  diciUir,  qiiod  fuil  iii    catlicJra  sapiontissinuis 


R 


pl.ilionis  (;>'iius  cxpriMiilnr  ,  (|ijo  I  sp(;(:iulilor  doclo- 
ril>ii'>  iluri  SLilcl ,  cx  (!i\iiiu  tunidin  rcvclalione,  po- 
lius  qinni  cx  hiiiiianu  iiicdiialioiic  aut  investiga- 
lioiio.  Talcii  fucruiil  exccssus  Pauli,  quos  ipse  coiu- 
nicniorans,  r:i|itnnih^)jitsmodi  lioniincin  ;isseril,  iioii 
d(  dncluni  (//  Cor.  \u).  Tulis  ct  illa  Folri,  cujits 
snpcrius  inemitiiiniis,  de  liiitei  visione;  luics  el 
Joatitiis  revclalioiics,  ex  ipsa  curum  conslul  reU* 
tioitc  iuissc.  Liccl  aulcm  singiilu  lioriim  triiiiii  iu 
singnlis  iriuui  prxdiclornni  aposlolorum  ciniiicaitt, 
l.inieii  omniu  ipsu  Iria  plciic  alqne  pcrfccic  iit  sin- 
giilis  coruut  ei  omirtiint  eiiain  cxterorum  aposio- 
lorum  luissc  credendiim  csl.  Recte  igitur  ipsi  pcr 
trcs  fortissimos  David  intolliguniur,  ipii  ct  forles 
coiilra  Ikomiites,  Cl  forliorcs  conlra  damiones,  for- 
lissiiiii  aulem  eiiam  conlra  Dcura,  orationibus  iraiti 
ejits  placandu,  et  siiis  incrilis  ad  iniscricordiam 
flccteiido  praevaluisse  lcgunlur.  Ncc  soliim  omnes 
iii  liibiis,  sed  iu  ipso  uno  suo  principc  Pctro  omiies 
possunl  intelligi,  cuin  dicilur  :  <  Scdciis  iii  calbe- 
dr.t,  sapieiUissiimis  princeps  inter  ires.  1  Docirina 
cie.iim  aposlolica,  quae  el  canonica  dicilur,  majori 
prac  C3cieiis  Romanornm  scilicei  poniificum  aique 
dociorum  non  soluin  auctorilate,  sed  eiiam  sapien- 
lix'  luce  prufulget.  Unde  nec  nominatur  sedens  illc 
iii  cailiedru,  qiiia  doclrina  aposiolica  nou  ab  eis, 
sed  a  Clirisio  pcr  Spirilum  sanctuin  csl  cis  inspi- 
rala  :  iiec  corum,  sed  ejus  potius  esl  diccnda,  qui 


prinoops  iiiter  trcs.  Noc    ipsi  siiic  oaiisa,   ciiin  sinl  (;  cis,  manens  cuin  eis,  rcpromisil  dicens  :  Cum  venerit 


(liioJciiin,  l!'cs  (licunlur,  sed  tripicx  in  hoc  dodo- 
riiin  oflTicium  iiinui  nobis  videtur.  Primum  cst  da- 
cirinae,  sccnndum  conversaiionis  el  vitaespirilualis, 
tcrtium  div:n;c  conlcmplalionis.  Iluec  tria  iii  iliis 
Iribiisnobis  suiil  designata,  qiios  Dominus  seorsum 
aLi  aliis  Aiio^iloiis  asciimeiis,  secum  dnxit  in  nionlein 
ol  suuin  ei  glori.ini  (ransfiguratus  osiemiit,  Votriiin 
loquor,  Jacobiim,  et  Joanitcni.  In  Pelro  dociriiia: 
gr:ilium  specialilcr  expressam  iliudmuiiifoste  oslen- 
dit,  quod  ei  soli  dioluin  a  Domiiio  logitiir  :  Piisce 
oves  weai  {Joan,  xxi).  lil  ilind  :  El  tu  aliqnando 
(onversus  confirma  fratres  tuos  {Luc.  .xxn).  lilud 
qnoque,  qiiod  vas  de  coelo  subiiiistiim  ei  esl  pra*- 
oslcnsum,   ei  audire  incniit  a  Doniino,   ilacta  et 


Paracledts,  queni  ego  midam  vobis  a  Palre,  docebit 
t'Os  omnttn  verilalem  {Luc.  xxi);  et  alibi  :  Ckhi  siete- 
ritis  anle  reges  et  prcesides,  nolile  pra-medii.ari,  qua- 
liler  respoudeutis  :  dabitur  cnim  vobis  tn  iUu  hora 
quid  loqitamini  {ilattli.  x)  ;  cl  illud  :  Dubo  vobis  os 
et  sapienlium,  cui  non  poKrunt  resislere  omncs  ad- 
versnrii  teslri  {Luc.  xxi).  Qiiod  et  Paiilus  de  se  pro- 
filcns  ail  :  Evanyelium  quod  evangelizavi,  non  cst  a 
me,  nec  per  Itominem  accepi  illud,  sed  psr  revelatio- 
neni  Je&u  Chrisii  {GaL  11). 

Calliedi-a  igitur  Pclri,  Cliristi  polius  csi,  qiiam 
Pclri ;  sed  ascendcns  Cbrislus  ad  regni  solium,  tri- 
buiial  ci,  sive  Ibronuin  judiciariae  polestaiis  proini- 
sil,  calliedram  doctrinx  Cbrislianae  commisil  :  cl 


manduca  {Act.  x).   In  Jacob<iui /ucfa/or  inicrprcia- d  litei  ab  aposlolirre  doclrinse  catbedra  sacri  succe- 


tiir  spiritualis  cxcrcilii  Iiicta  iiilolligilur  :  qiiam 
sanctf  doclores  iion  soluni  conliaviiia  Inclundo 
qiioiidic  sentiunl,  sc.l  ia  ipsis  spiriui:il:bus  exerci- 
liisdebocad  alind  transe:snilo  snppius  esperiuniur. 
Noquc  enim  mcdiocri  luclu  csl.  siout  nornnl,  qni 
lu!ia  sunt  experli,  ciim  a  dulce^line  intiins^;  com- 
punctionis,  a  sedulilale  diviiiorum  olfioioruin,  a 
pcrvigili  suoru:n  circumspcclione  aoluum,  ad  fra- 
liMna;  compassionis  curani  cl  spirilualibiis  filiis  de- 
bit.im  sollioiiudiiicin  ex  pjsloralis  ollicii  debilo  co- 
g:iur  quis  transire.  Undecl  talibus  congrucrc  vidc- 
(•ir,  qiiod  diclum  esl :  Martlnt,  Murllia,  sollicilaes, 
et  turburis  ergq  jduriuia  {Luc.  x).  Iii  Joaiinc  qui 
t)iip!:>  pcctub  Donuni  iu  cocna  rccubuii,  ct  cui  rcvc- 


deniiuin  Romaiiorum  pontiiicnm  canones,  et  ccclc- 
siaslicorum  doclorum  sapicntissima  documenla  non 
disciepcnl,  nulla  tamen  raiione  cidcm  catliedije 
coxquanlur,  sed  vclut  scabellum  pedum  calhedr» 
oob;creiiiia,  ei  semper  bumiliier  obsequunlur,  cl  in 
iiicdio  corum  Pc.riis  sedet,  prffsidens  aucloritate 
s:ipiontissiinus  divinai  revclutinnis  iltustratioitc, 
prinoeps  gratiae  cl  magniriccntia}  poleslale.  Audia- 
inus,  qiiid  ali(|ui  Roninnorum,  quidquc  pnecipui 
dociorum  ecctosiaslicorutn  snpcr  boc  soniieiido 
pro.fcssisunu  Ait  Gclusius  pupa  (in  sijuod.  70  episc.) : 
I  Suncta  Rotnana  Ecclcsia  post  illus  Yetcris  01  Novi 
Teinamenli  Scriptiiras,  quas  rogiilariler  suscipiinus, 
('.i»ni  lias  su.HMpi  itoii  pruliibci :  sanctam  synoduui 


;i? 


TRACT.  DE  rF.RnCRINANTE  CIMTATi:  DEI.  —  TRACT.  Ylll. 


318 


N;c;i'nani  Irccciiloruin  dcccm  ol   occo  P:ilrnm  nic-  A  poiii,  u(  dc  ill;t  onuiliio  tliibiiari  cl  tlisco|>l:>ri   noii 


ili.iiitc  inaximu  CousUuilino  Aiignslo,  iii  qua  Ariiis 
londcmnains  csl ;  sinclaiu  synodiiiii  Coiii-laiiliiio- 
|iolilanam,  modianlo  Tlicoilosio  scniore  Aii;;usio,  iu 
qna  Macedonins  liaerclicus  dobilain  d;uiiiialioncm 
cxce|iit ;  sanclam  synoduni  E|diesinam  priinain,  iii 
q«?a  Ncslorius  d;iniii  iiis  osl,  consciisu  bcaiissinii 
l>ap:B  Ccleslini,  nicdiaiilc  ipsius  lcgaio ;  saiiclain 
.*>yiuidura  Clialccdoncnscm  iiie;liaii(e  Maniano  \»- 
gusto,  iii  qua  Ncslorius,  Eulyclics,  cl  Diosconis 
cum  snis  conijdicibt:?  suiil  dar.iiiaii.  Scd  ol  si  qiia 
sniit  .^lia  coiicilia  a  santilj  Patribus  iiisliluia,  pnsl 
isioruiii  (iiiaiiior  aiictor:l:ilc  n,  cl  custodicnda  ot  rc- 
cipicnda  niunJ:iinns.  i  llcm  :  i  Dccictalcs  cpisiol.e 
qiias  Leatissimi   papx  divcrsis  tcinporibus  ab  urbc 


possiJ,  utriim  vcrnm,  vel  nlriiin  rccliim  sil,  quid- 
qnid  in  ca  scriptnm  cssc  coiisliloril  ?  Mpiscopoium 
ontem  lillcras,  qiix  posl  conlirmatum  canoiicni 
vcl  scriptic  snnl,  vci  scrilinnlur,  ct  per  scrmonein 
fortc  sapiciitiorcni  ciijiislibct  in  oa  poritioiis,  ct  ptr 
graviorcm  ancioritaieni  nliornm  cpiscoporum,  do- 
cliornuii|nc  pr(idciiliani,ct  por  concilia  licere  rcprc- 
liondi,  si  (|uid  in  iis  a  vcro  dcvialiiiu  osl.  >  Itcm  ad 
Viiiccniium  (cpisl.  4S):  <  NoIicontradiviiKitainninlta 
lam  pncclar.'),  laiu  indubilala  lcstimonia,  colligere 
vollc  calunmias  ex  cpiscopornm  scriplis,  sive  no- 
strorum,  sive  liiiarii,  sive  antcqnani  pars  Doiiali 
separarcliir,  Cypriaiii  Agrippini,  priiuo  qnia  geniis 
boc  liticrarum   ub   aucturitatc  caiionis  distingucii- 


lloni.i;'rodivcrsoriiin  Palruin  consol.ilionc  dc.lcrunl,      diim  est.  ISoii  cnim  sic  lcg;inlur,  tanqnam  iia  vx  cis 


vcnerabilitcr  suscipioiulx  suiit. »  Item  Lco  papa 
(opisl.  89)  :  I  ll:i  Doniiiius  noslcr  Jcsus  Cbiis:us 
buniani  generis  salv.ilur  inslilnir,  ut  vcrilas,  qnx 
a:ilea  logis  cl  proplictannn  pr.-ccoiiio  contincbatur, 
|ier  apos^uicam  tubatn  iii  salulcm  univcrsilalis  cx- 
irct,  sicul  scriptnm  esl :  /«  omiiem  lerram  exivit  «o« 
uus  corum,  ct  iu  fines  orbii  terrw  verba  corum  {Psai. 
xviii).  Sed  liiijus  luuiioris  sacniinonluiu  ita  Do:ui' 
iius  ad  omiiinm  npostolurnm  oiriciiim  pcriincrc  vo- 
liiil,  ul  in  bealissimo  Pctro  onniinm  aposlulo:°iim 
Siiminu  principaliler  collocarct  :  ui  ab  ipso  quasi 
(jiio  lani  capile  doiia  sna  veliit  iii  corpiis  oiunc  dif- 
rundcrel,  ut  exsurlem  se  minislerii  intclligcrcl  cssc 


lcstimoninni  profcratur,  ut  conlra  scniirc  noi.  liceat, 
sicubi  foilc  al.lor  sapiunl,  qiiam  vcritas  postulat. 
li)  eo  qiiippe  nunicro  snmus,  ul  non  dcdigncnuir 
ctiam  dictuni  ab  Aposlolo  accijicrc.  Et  si  quid  lorlo. 
aliud  sapitis,  boc  qnoiinc  vobis  Dcus  rcvclabil.  > 
Ecccquam  buinililer  Romani  ponlirices,ecclcsiastici 
doctoros  apostoliiuc  sc  doclrin;e  sulijiciunt,  el  laii- 
qiiam  scabellnm  callicdru:  pcdtbus  sc  substcrnuiit, 
ul  palani  proliicantur  noii  licorc  Itomano  poutinci 
iiovas  coijdcre  lcgcs,  ubi  apcrtc  Doiniiuis  vcl  cjns 
Apostoli  scnlcnlialilcr  aliqnid  diHiiiicrnnt ;  scd  po- 
tius  qiiod  ab  cis  prxdicaluin  cst,  debcal  usqiie  ud 
aniinam  clsanguiiictn  co:;finnarc.  Scd  ncc  Icgiliitc- 


diviiii.  qni   ausus  cssei  a  Pelii  sididilate  rccederc.  q  ras  suas   doclores  voluiit,  lanquam  ex  cis  tcsrmio- 


llunc  eniin  in  consorliiim  indivi.!u:c  unitatis  assunri- 
|t(um.  id  qtiod  ipse  crat,  voluil  noniin;iri,  (liccndo  : 
Ta  ct  1'elrus,  cl  super  liaiic  petram  a-dificubo  Eccle- 
iiam  menm  (Mattti.  xvi).  L'l  xterni  teinpli  xdificalio 
iiiirabili  r.uncre  grati:e  Dei  in  Peiri  soli.liia;e  con- 
sistercl,  l.^c  Lcc.esiam  snnm  nrinitalc  corroborans, 
ut  illam  nec  liiiiuana  lenicr.las  possct  appciero,  nec 
coiiira  illam  porl;c  infcti  pr.cvalerc.  Vcruni  liaiTc 
pctrx  isliiis  s.^.cratissitnain  lirniitaleiu,  Dco,  iil  di- 
xiiiitis,  xdinrante  conslruct.Mii,  nimis  iinpia  vult 
prcsuniptione  viularc  ,  quisqnis  ejos  polcslaloni 
lciiUil  iiifriiigoic,  id  qnod  accepit  a  ui:iJoribns  non 
scquendo.  >  Iiem  Urbanus:  <  SinilqniJaiii  dicctites, 
Uotnaiio  poniinci    scmper   lictiisse   novas   condcrc 


iiiun>  profcr.iiui*,  ut  conira  seniirc  non  liccal,  sic- 
ubi  fone  alilcr  scnliiinl,  qiiam  vcrilas  Aposlolirx 
doclrinrc  postiilal.  Scd  ne  scabclliim  islud  bunii  ei 
conlenipiibilitcr  bxieal,  ct  pulvcrc  conspcrsiiiu 
aiiquo  modo  foedciur,  $ii|iponilur  ei  vclul  qnoddatn 
rcgiuiu  ac  nobile  subsiralorium  Icgos  mundame, 
qux  vcl  Jiistinianx,  vcl  itnperialcs  dicunliir,  qnod 
in  ipsis  lcj^ibus  Juslinianus  ipsc  proliio.ri  non  eru- 
bcscil,  dicens  :  <  Legcs  iioslru:  iiou  dedignaiilur 
iniitari  sacros  Canonos.  >  Valciitiiiianus  quoqne 
itnperator,  cum  ab  Orieiitc  ad  IIe^|>orias  parlcs 
vciiions,  Mediolaiii  Callioliciim  \e!lcl  ordiiiari  cpi- 
scopiini,  evoiaiis  opiscoi>os,  sic  cis  loculus  csi  : 
4  Nosiis  cs  diviiiis  cloipiiis,  qualoin    oporteal  essc 


leges,  quod  nosm.ii  tiegamns,  scd  v^ildc.aninnanMis.  D  ponlinccm,  quod  dcbcat   .sonictipsuni    lolinsimila- 

Sciendum  veru  csl,    quia  indc  novas  lcgos  coiulcie 

poiest,  iinde  evangelisUjc  aliquid  noii  di.\crunl.  L'.i 

vero  aperle    Dominiis    vel  ejus  aposloli,  et  eos  sc- 

qucntes  Patrcs  sancli  scntontialitcr   aliqnid   didini- 

erunt.ibi  noti  iiovain  logiMii  Roiuaiiiis  pontilcx  darc, 

iod  poiius  qiiod  prxdic;iliiin  csl,  usqtui  ad  ;uiiiiiai:t 

ct  saiigiiiiicm  conliriiiarc   debcl.  Si  ciiiin  quod   do- 

cucrnnl  apii^ol!  ei  proplicl;^,  doslrncrc.qiiud  ab.Nil  I 

niicrciur,  noit  seiitcnliain  darc,    sed    iiiagis  crrare 

lonvincereiur.  >  licm  Au,jU^iinusde  unico  bapii^nio 

(lij.  II,  De  bapt.  coiitra  Uonal.,  c.  3) :  «  Qiiis  ncsi  ial 

bJnrlain  Scriplitraiu  canotiicani    taiii  Vctciis  qti:iiu 

^ovi  Tcslamciili,  certis  tcrminis  cotitincri,  ejtuqnc 

posicrioribus  liiieris  otunium  episcopoiuui  ita  prx- 


(orem  virtulis  us(cnderc  ,  iCMlciuqiie  doclriiix  cott» 
vcrsationcm  bonatii  liabcre  ;  cui  cl  nos  qui  giibcr- 
nainus  iuiperiutti  sinccre  c.ipita  iioslra  submil- 
(atnus;  ctijus  nionila,  diiin  latiqiinm  hoinincs  de- 
linqtiimus,  ncccssariu  vclnti  curaiilis  medicaiuina 
stisci|ii;iinus.  Stipcr  vos  ciiiiii  esl  lalis  olcclio,  ipii 
divina  gratia  polili,  ci  illo  ^[>lciidorc  fiilgciilcs,  iiio- 
liiis  poicslis  cligcrc.  >  II jc  Mcolaus  p:ipa  aitcii- 
dciis,  ita  ait :  •  Lcx  iinpeiMturis  non  cslsupra  lcgotii 
Dci,  sed  sublus  :  iioii  qiiod  inqicrstoruiii  logcs  , 
quibus  sxpe  Ecclcsia  urtliir  conlra  bxreticos,  saqie 
conira  lyrantins,  ;itqnc  coiilra  pravos  qiio$que  dc- 
fcnditur,  dicamus  pcnilus  rcnucndas;  scd  qtiod  ea$ 
^poaiolicis  ei  cvangclicis  atiiuc  canoiiitis  dccrciis 


3,9  !n;s[\!CIS.  R.  K.  CAniMNAl.lS  520 

„on  no«se  Infcrre  pr.j.Hli.  ...n..   ossorn.m.s.  .  Sc  I  A  q"oJ  nom.n  ej..^  non  p.x.ilnr.  sed  el  in  co  qM0.1  »o. 

tilir:illi(;«lrxile       tli-^sc   i"   c:illi';(Ir:i  ,    M  snpi(i>iii.,:>i.iins   n.isse    inier 


ni',  q>t;i:  <iirla  snnl  de  c.»ll»»^Ji.'<,  ;•»' 
srrnio.iis  |>rol.Kit;ilc  i  oi  rdila.il,  cum  .111111:1  iillni'; 
dc  fa  ocri.rr:inl,  alitv  1;:/  piintipio  rcscrvaiim-,  nl 
nioilica  inleriin  qniclc  .clcv.Tli,  :i(I  ea  qux  dicfndn 
s.inl  AJ.icrilcr  acccd;Mniis.  Ips«'  aMlcin  :il|)lia  cl 
OMCga  sil  ser.nonis  i.osiri,  qni  pmnini.i  princ.  clc. 
TRAr.TATrS  IX. 
i)i:  CATninr.v  ptini  ni  «im. 
Nec  niirari  «!ebi'l;>li(|iiis,  nec  :novcri,  si  circ.T 
civiltlis  iiosirK  porl.is  diuiiiis  lininor.iniiir,  vcl  si 
de  porlis  it.icialuri,  do  callicdra  proli.viiis  dispii- 
ta.iius.  Solcnl  ciiiiii  ji.xta  porias  plalcai  i.ivcuiri, 
i.i  qMiliiis  soleiil  s:^piei.tibiis  catlicilrcc  pr;rpar:ui, 
iitdcipsis  scciinduin  Salomoncm  foras  foiilcs  sa- 
picnli*  derivenlur ;  el  in  pbleis  spiiilualiiim  aqii.i- 
ruin  riviili  diviirinttir*  {Prov.  v).  Sic  quippc  Jol)  ad 
por.an.  civilalis  procedeiUi  ,  siciil  ipsc  le  lalir 
{Job  r.xi>:),  iii  plalea  calhodra  p.Trabalur,  iibi  vi- 
«Icnlcs  cuni  jnvenes  abscondebanlur,  cl  seiies  assnr- 
geiiies  stabanl,  auris  audiens  beatificabal  eiim,  cl 
oculus  vidons  teslimoniiim  reddebal  ci.  Non  crgo 
niiriini,  si  cl  nos  invenJa  laliori  planilic  Scripinra- 
runs,  circa  porias  gloriae  aliqiiaiilulmn  cvasanmr, 
cl  niore  liKlenliiim  in  pbsleis  de  porlis  ad  cailie- 
dram,  de  catbedia  ad  scabelliim,  de  sc:ib(.'llo  ad 
lapelcin  picluin  cx  iEgypto  saltum  damus,  ne  forie 
ii.ipropcraii  iiobis  possil  a  palribcs  illud  Evange- 
I  ciim  :  Cautuvinins    vobis,  ei  uon    sallastis   {^latih. 


Ifs,  qiiasi  leiicrrinnis  bgni  vcrnticiilnJ,  el  oclin- 
gpiiios  occidisse  iino  jmpctu  perbibciur  (II  Reg. 
xxiiii.  Dc  calliedra  aulein  Pclri  el  sapicnlij  suiii 
jani  (iicliim  essc  vid,  lnr. 

Sid  si  ailliiic  alia  de  ca  amtirc  dclcctal,  ircs  iii 
.'^i  rii  ti.ris  tatbedras  specialiter  l.'g:i.ius  coinincK- 
d;il.is,  (abcdram  Moysi ,  catbedram  Klisei,  el  ca- 
llndram  I'eni.  I)c  prinia  iegitnr  :  Snper  caliiediant 
Mniisi  tederuiii  Srribiv  ei  Vliariiai  [ilailli.  x\i:i)  Dc 
scciiiula.  qudd  fcccril  i.iulicr  Siinamilis  Ejsco  coo- 
n:irii!um  parvuin,  iii  quo  consliluil  ei  lecliin. ,  scl- 
Iiiii,  mcnsain  el  candelabruin  (I  V  Heg.  u).  De  lcr- 
li.i  ;  Th  es  Vetrus,  et  super  liaiic  peiram  adificabo 
u  luclesiam  mcam ;  et  portcr  inferi  non  pravale'jiin( 
adversus  eam.  El  iibi  dabo  claves  regni  ccthruni 
{Muttli.  xvij.  Calbedra  igilur  Moysi ,  doclrina  fuil 
legis;  scIIj  Elisei ,  docirina  prophelica ;  cailie.lra 
Polri  evaiigclica  claposlolica  csl  doctrina.  Doririna 
lcgis  juslitiam  carnis  iinposuit,  sicul  Aposlolus  ail  : 
ISon  polest  lex  juxta  conscieiiliam  pcrfectur.i  fucere 
scrvientem  ;  tiolummodo  in  cibit  et  potibus,  et  jutii- 
liis  cnriiis  usque  ad  tempus  correptionis  impositis 
{llebr.  :\).  Haic  jusiiiia  carnis  eral  iit  iiosliis  el 
muncribus,  ol  variis  baplismatibus  ;  quac,  licei  se- 
cuiuiiim  conscienliam  perfeclani  i.on  possci.l  facare 
servienlem,  seciindum  legis  tainen  jusiitiain  Jusli 
dicti  buiil  multi,  eiiam  coram  Doi.iino,  incedentes 
iii  inandaiia  el  jiistitiis  legis  sine  qucrela.  Sic  cniin 


xi)   Caiitaliiin  siqnidein  nobis  jiiciindc  ei  inirahiiiicr  (;;  de  Elisabelb  cl  viro  ejus  Zacb-iria  ctiam  in  Evan- 

gelio  lcgitnr  {Lvc.  1).  Doctrina  prophctica  jtistitiani 
iion  reclc  olTcrendi  ,  scd  recte  oper;iiidi  indixit. 
fiiilc  Uaias  :  Qno  milii  mullitudinem  victimnntm 
veslrurum  dic.t  Dominus?  plenus  sum.  A'e  offeratis 
vl  ra  sacrificium  frustra.  Incensum  abomiuatio  est 
milii.  yeomenias,  el  Sobbala,  et  festivilaies  alias  non 
ferain.  Mamis  vesirce  sauguine  pleiiw  sunl.  Laramini, 
mundi  eslole,  quiescite  agere  peiverse,  disciie  bene 
fiicere.  Quicriie  judiciuin,  subvenite  oppraso,  judi- 
cute  pupillo,  defendile  viduam ;  ei  venite ,  el  arguite 
me,  dicii  Dominus  {Isai.  1).  Ecce  doctriiia  propbe- 
lica  primo  victiinaruin  cl  holccaiislonim  ,  et  cj-re- 
moniaruin  carnaliuin  vaiian.  s;icm  el  fallaccin  Hdii- 
ciain  lollit;  seciindo  (juiescenduin  a  perverso  <>|>ere 


ol  in  liliro  llcgiim  dc  foi libus  Divid  ;  el  descripta 
noniiiia  coniiii  siiniil  cl  opera  iii  lypo  aiioslolornm 
qiiiln.s  dictum  est  :  Caudelc,  qnia  nomiua  veslia 
tnipta  t,uni  in  cxlo  {Luc.  x).  iNain  qiiod  primi 
cornin  iiomeii  iioii  edicilur,  iliud  fortc  sigiiifical, 
Kl  qiiisqiiis  m\  doctrinffi  ofiicinm  el  calhcdram  p.1- 
btor.;lcin  assiiiiiilnr,  noiiicn  sibi  f.iccrc  noii  sliidcal, 
ted  elsi  iiomcn  juxta  nomcn  niaj,MK)nim  qni  siiiil  in 
lcMa  l.abiici ii,  ii>  eo  iion  gandcal,  sed  in  co,  si 
nomen  suum  scri,)iu  n  in  coclo  ossc  conridai, 
diccnsciiin  Pioplieia  Doinino  :  Non  nobis,  Domine, 
non  nobis,  scd  nomini  Ivo  du  gloriam  {Psal.  cxiii). 
Sic  sic  iionicii  Doniini,  iion  suuin,  sanciificari  sem  • 
per  posiiilci  ci   exopiet.  Hinc  csl  quod   Romaiuis 


poiilifcx,  qiii  Pclri   snccessor  esl  in  lcrris,  quando  j)  praccipil;    tertio    bene    agere    discendiiin    indicil ; 


insliinitiir,  no.r.iiie  pristino  deposiio  ,  aliciijus  san- 
«loiUMi  piai.lcccssorum  suoriim  nomine  insignitiir, 
nt  j:im  noii  commnncui  liomiiium  vitam  aul  con- 
vcrsaiioi.em  dncat,  scd  miilalus  in  virun^  allcrnm 
non  jaiii  sii  qni  f.icrat,  et  dc  ntnncro  sanclornm 
cfTcctus  ,  cum  Apostolo  dicat  :  \ivo  ego,jnm  non 
ego ;  vivit  vero  tii  me  CJirisius  {Calal.  u).  Sifquippc 
Pcinis  in  signiiiii  sui  priiicipams,  soliis  inlcr  alios 
a  Doniino  .lomcn  acccpit,  per  qiiod  non  lain  ipsc, 
qiiam  Cbrfstiis  agnoscerelur  ;  qiii,  ciiin  pelr;i  di- 
» li.s  sii,  a  pelia  Poirum  deiioniinavil ,  diceiis  :  Tu 
es  Pcirus,  ei  super  hanc  pctrari  wdificabo  Erclesinm 
tneam  (Multli.  \vi).  Mcrilo  proinJc  Pelrirm  pi;ifi- 
gcruvit  ille  primus  fortium  David;  iion  soium  in  co 


(|nnrto  q.ioc  iiiler  boiia  opcra  sint  potcntior:.  et 
s.iluli  viciiiiora  ,  cdicit.  Iliiic  oinnis  concinil  pro- 
ptieiia,  lioc  omncs  piopiict.o  pcrsiindere  inienJunl, 
nl  dcclinciit  perversi  a  malo,  el  faciaiit  qnod  bo- 
num  est.  lYicc  Elisci  sclia,  qnx  licei  et  im  iilia,  et 
scrmonc  obscuro  veliit  ex  nuli  et  iinpolita  maicrja 
coiitexla  videiiiur,  solida  lamcn  ei  firnia,  aliine  im- 
inoliilis  invenilur,  juxla  vcrbum  Principis  aposlolo- 
riim  dicenlis  :  Ilubeiit  firmiorem  proplieiicum  ter- 
vionem,  cui  benefaciiii  altendenlet  tanquam  luceruce 
luceuii  in  caliyinoco  loco  (II  Peir.  1).  Ecce  catbedra 
Petri  sellaMi  Elisei  aut  caihcdram  Moysi  iion  evciiif, 
scd  vcliil  cis  snpercniinetis  qiiasi  llrmissiiMis  co- 
Itininis  laiiixa  siibsislit.  Dc  hgc  eiiini  ail  :  i\on  tcni 


322 


3i»  1  n  \CT.  r>E  rr.llEGUINAN TK  CIVITATE  D::I.  --  TIlAr.T.  l.\. 

tohete  tegi'in,  .'tU  ml  miilerc  (Matili.  \).  De  proplic-  A  siqniilcm   i!lo  ox  arqiio  ligiii  lii:iii<irL'  volui  i-i  i|ii.,- 

lis  :  !iiriiifiis,  al,  a  iloyie  ct  pruphehs,  inierprFla-  il;iiii   occiilla    ipsiiis  inal(<r<a    cl  accidenl;>li    c;ilori: 

bnivr  tis,  qiiiv  ile  illo  seiijila  erant  (Lue.  \\\v).  l\u\c  sccrcla  qna(j;iiii  vi    n:iliirnn   cxtorins   ;iJliiliiia   pm- 

eliani  coiicinit,  qirod  .Moyscs  ct  Eli.^s  cmn  Clnisio  crcalnr.  Ilic  spiniiioiis  inlcllcctiis  ex  duriiia  liiicr;c 

loqiioiitcs   :i|)pniiioiiiiit  in    inoiilc.    Iiilcr  hos  ig^iir  lr;icl;>  siiniliindiiie  qiiasi  qModain   liiinmro  rcp,  ilo, 

•:iiliedia  1'clii  iiiciliiinioblinci  locuin,  v«'liil  dijjnior  ft    c;ilofe    SpiriliiS    lantli  ^ininmin    iiis[ii(  ii'iU;s  iii- 

Cl  siiperior,  ol  qna»  illi  nicrito  scssori  conprnat,  qni  fl;iinnKinlo  pariler  el  illiisti;inlc,  vclul  qnod.nn   sole 

sapienlissiniiis  dicilur  iiilcr  Ircs.  Siciil  cnini  calliC"  aerein  accendente  exirnditm-.  IJic  volnt  lcnerriinns 

dra  Peti  i  prxdictis  dtiabiis  coiisial  csse  snpcriorcin,  ligni  vcrinicnliis  (inidaiii  iioii  violenlia  iilens  aliciijui 

ila  el   1'ciriiin   in  sapicniia   tan(|tiam   Chrisli  vic.i-  perciissionis,  sed  viccm  oblinons  nnciionis,   liiioi.T 


rliiin,  ci  priinnin  roitiuni  David,  consiai  riiissc  snb- 
liiiiiorcm.  Ejiis  siqnidein  sapiciilia  non  soln;n 
carnis  jiislili;ini,  sicul  .Moyscs,  iieo  solnin  oporis 
lecli  iidineni,  sicnt  scriiio  pioplioticns,  scd  corJis 
nniiiililiam  roqiiirendain,  agcovii  ct  dociiil,  dicciis, 


dnriliam  occnlta  qnadain  ct  siilit  ii  exaii.in:ilioiic 
iiifleciendo  einollit ;  animiini  q!ioi|iic  iiispicicniis 
qiiadam  vi  volnntaria  ilemnlocndo  coinpiin^il.  Ilnnc 
vcrmiculnni  Panliis  in  cordilins  andiioriHii  snornii) 
procroari   voiobat,   cnm   (licciel  :   Liiiera   occidii , 


siciil  cx  oie  Yeritatis  (iidicorat,  olacccporai  pr.cdi-  B  */"»"««   vivilicat   (11   Cor.   iii).    Polrns   (|inqne    id 

(andnin    :    ilniidale  yrius  qiiod  iiiliis  est  calicis  rel  'l>s""»   •'''''s   verbis   cxprimil,   dicens  :  OmHi«   ;;r^ 

paioiisidis  ;  ei  rjnod  e.ricrius  esl,  mtindum  ciil  (Mntili.  /•''«''''  piopria  iiiterpretalione  non  (il.  iVon  eiiim  vo- 

xxiii).  El  illiii!  :  Non  qiiod  inliat  in  us ,  coinqniiinl  li'iii"ie  humana   ollala  at  aliqiiando  proplieiin,  s,d 

homiii.m;  sed   quod  exil ,  cl  o;vIcra.  De  corde  enim  Spiriiu  sancio  inspirati   Incuti  sun:  saiic:i  Dei  homi- 

exeunt  cotjiluiiunes  maliv,  hoimcidia  (Mallh.  \\),  ci  '""«  (^^    ^«"'■-  ")•  ^c  si  diccrel  :  Si  jiixla  propriaMi 

r:riera  qiKc  .seqnuntnr.  Illiid  qnoqnc  :  Audinis.  qnia  inierprclalioncm  verba  proplieiica  accipitis  ,  l«<;iii, 

diclum  est  antiquis  :  Non  occides  {Hallh.  v),  el  c;f-  '"'<»  l'i''*l'S   polins    dnrilijin,   qu;!ni   iiiloiligenliain 

lera.   In  liis  ci  aliis  miihis,  qu.-e  silva  nobis  cvaii-  c:>P'Clis.   Si    anlom  Spiriui   illo  ducimini,  qiio  rno- 

gelica  ci  apoMolic'   profcrl,   docomiir,  noii   soliim  >"i""  proplicla'  inspirali  ,  in  coriini  \crb;s  Spiriliim 

illieilos  aclns,  sod  eliam  polnlaiiles  corpor.s  nioiiis,  cl  vitam  invenictis,  cl  cx  cis  ipsi  cliam  vobis  vil:ini 

el    irralioiiabilos  cordis   afl^octns  cohibcro.    Mcrilo  coniparabilis,  iit  inore  tcrcilonis  sermo  Dei  in  vobis 

igjlnr  sapionlissimns  inier  tres  dicilnr,  qiii  pcrfo-  operclnr,  el  si  non  cilogrcssu,  jiigi  lamcn  cona  u 

clissinins  iittor  cos  qnos   praHiiximns,    perfeciioris  q'ii<lqitid  iw  vobis  dunim  c<:'  ciiiollions,  et  in  siini- 

vit.p,    oi   abnndaiuioris  jiijtilia;  prsccpia   noscilnr  'cm  sui  coinuinians  qnaiilalcm.  Hoc  ipilnr  loredono 

edidissc.    Ll  aiitem   hiijiis   sapicnlissimi   calhodra!  d'"-« ''"'c«i'ur  cal^ra,  qnae  in  eadem  lillcra  snbjiin- 

i5«gniias   sen   firmitas   plenius   innotcscal ,  qiiol  cl  {jnntnr,   ni  ex    cis  viiale   ali«piid  ipsi   peicipioiilcs 

(piibiis  nilatur  pedibus,  inlcnilamns.  leHcrrimi  iiiins  vcrmiculi  cximiain  viriutc.n  niox  in 

Tres  siqnidem  ipsiiis  pcdes  Uominns  in  Evangolio  nobi<  cxperiamur.   Sc(|iiiiur  cigo,   (juod  occ('oril 

vidclnr  exprcssisse ,  nbi   discipulis   aicb;il  :  Aon/ic  iiic  s.ipiciui^simiis  oclingcnlos  impcln  iino  (//  /((?(/. 

h<ec  scripin  sunl  in  lege,  el  propheiis  et  rsalmis  de  xxiii).  Qiiid,  qna-so,  nliliialis  cx  ii.tcr.i  i>la  .  cnn» 

me  (Luc.  xxiv)  ;  nhi  legcm ,  proplrolas  el  psalmo';,  ligitiir,  lidclihus  provcnil ;  qni  non  solcin  oc.  i  cic, 

do  se  dicil  iciinKniiiim  pcrbibcie,  ul  scllicol  ojior-  scd  cii.ini  sine  caiisa    irasci   bomini   pto!iil»ciilui  ? 

lercl  enin  pali  ct  rcsnrgere  a  mortnis  dit  <criia,  ci  S<;:i  vciiiens  Spiiiins  Domini  ,  qni   iit  hxc   soiibc- 

predicari  fcvangclinm  in   omnes   genlos  (  bid.).  I!  i  rcnliir  li.spiravit,  ct   qiii   in   conle  scribcniis  volul 

lcfjeni ,  propholas,    cl  psalmos,  Evangelio    probal  lonerrimns  vermiculus    qiiidam    recond  tiis    eiiaiii 

aslipnl.iri,  ct  <-is  vclitl  Irihus  stipiti'jus  Evaiigeliiiin  '>oc  iillcrx  sibi  reoondilorinm  prKpaiaLat,  j;nn  tio- 

iiili.  Quibiis   nl  qnarlns   eiipes  addatnr,  jniigniitur  bis  in  Inccni  proileal,  el  onmi  dnrilia  cl  ohscurilate 

pra-diciisScripiuia' qoae  lugiogi;>pIi;i;  nim<  iip;iniiir  ;  reinola.  quiii  in  lioc  faolo  volncril  prcfigitian,  ilc- 
siciii  stini,  lilier  Job,  Salomotiis,  D;iniel,  et  alii  qni  d  clarel.  iNiino  siqiiiilcm   salvo   allinri  Hiyslcrio  ,  si 

non   iiiiiius  niauile^lc  qtwm   cxleri  Chrislnin  pr.o-  corporeani  liiijus  foniliidinein  s|)irilu:ili  ['ein  cdiii- 

iinnliaiido  prophel;inl.  Vei  fii  iiiier  ii:!giogia|)ha  psal-  paremiis  virlnli,  incompaiabilitcr  Pciri  i!ivoiiio;mis 

iho^   joxla    Uieronyoiiini    cuiiijiuiaimis.    possMinns  viriuicm  excelioro,  qiii  noii  soliiin  ocliiigontos,  scJ 

(|iiarium    pcilcm    dicero,  sciipiur.im    itlam,  «pnin  ciiatii  tri:i  milli;i  liominnni  niio  scrmnnis  siii  in.p<'iii 

I  ioni    ilioroiiyniii»    apoci yptiam    noiniiiut  ,   sciliccl  niia  die  b;i|ili/.:Uos  mniiilo  lcgiltir  occiilissi:.  Sod  ol 

librum  S.i|iiontia' ,  JcsU  liiii  Siracli ,  Tobia^,  Jtidilli,  ocliugcnlos    iino    iinpclti   occidit,    cntii   iii    Siiiiiiiic 

.M.ii :hah.L-ornm,   in   qtiii)ns   tilliilumiiiiis    invenimus  omiics   Simonijios  condcninavil,  diieiis  :   Pecunia 

Clirisli  el   apbslidiirnin  lon  pora  pr.VMgnala.  In  his  '"''  tecum  s\l  in  perditione  {Aci.  ii) ;  quon  am  doiium 

oiiiiiibiis   Sciiplnris  Vctciis   Teslamcnli   si    sonsus  L)ei   eiisliniai   pecuiiia   possideri   (.\cl.   viii).    ^1i.;im 

b|iiriliialis   roqiiiraliir  ,  ul  clicialui  inysliciis  inlcl-  dcorct  :  Gr:Ui3:ii    Spiriliis  ."ancli    (|iix    seploiiaiio 

Iccins,  iiivetiiel;ir  non  niinus  inir.ibiiiicr,  qnam  de-  dosigtiatiir,   ad    oclonani  (|it;cstuni   voluisii    ir-ins- 

«.iiiler  tciioiriiiui  ilie  iigiii  vermicnius  de  (|iio  sla-  ferre,  qn;esiuin  .x-siinians  pieiaiein.  Sod  non  esi  iibi 

«iin  posi  c.iiliedram  siiiiinforinr.  Qnid  ciiiin  vcrnii-  pars,  nciiue  sors  in  SLrmone  iKto.  In  (elle  eniin  uniu- 

tn'()  illi  siiiiiiius  sp'iilu;ili    iiit'llcclii?    Vermiiulus  riiudinis,  et  obliQniione  iuiquilaLis\vdco  le  esi,tubiJ.), 


n 


7m;  nr:NU!Ci  s.  u.  i:. 

iliiiii  oclriiinrinni  roniiii  iiHni(i..ii:iiiiii),  (|ii.(;  |i(M'  A 
(|iiatiior  iiuiii(li  p:ii((;s  cx  qii:  tiior  (■li-iiicnii.s 
siritsistiinl,  uiiiili|)iic;)rc  C(jiil(;iuiis  ,  ct  gr:il!aiii  &c- 
[>iirorniis  Spiiiitiv,  (|iia:  am.iriltiirtnciit  aiil  iTilium 
titiliiiin  li:ii4Cl,  vcnaicin  re{)iilaii<l'j  oontoniiiis.  0<  lin- 
gonlos  quoqw.  (uio  inipcln  scritio  .Tposlolicns  oc<i- 
(Jil,  ciii»  li.xTcliroft  cjuosqiic  a)i  Kcclesia  coiuloni- 
naiuio  pr^'(U\U.  Sic  Nicreiia  synotJus  in  Ario  Ariaiios 
onincs  iina  scnlcniia  coiulciniiavil,  C.ons.'aniiiiopo- 
iilana  in  Macodonio  oiniics  Maccdoiiianos,  Lplicsina 
Nestorianos  iri  Neslorio,  Clialcedonciisis  Kniycliia- 
nos  in  Entyclic  ttio  gladii  spiriliiaiis  icln  pcrcniil  : 
qnoi)  liodie  qtioi|nc  pcr  toltini  orbcin  Pctii  {;ladiiis 
f.iccre  nou  desislil,  ciim  jtixla  piopliclain  carncs 
dcvoraic  noii  dcsinil  {Dcvl.  \xxii),  carnilium  lio- 
iniiinm  vitia  vid  coiri;^cns,  vcl  pniciden.-.  Ecce  liic 
g!:idiiis  cariiaiii)iis  invcnilur  a.>ipcirinius ,  spiritua- 
iii)i:s  lcncrrimus;  scdciilibus  in  calliedia,  cl  cum 
(lo  ipsa  vibraiitibus  splcndidissimi<s  rcperilur. 

li^cc  aiilcin  snnl,  qwx  sedciiliiiiis  in  caihedra  s|ii- 

riliialilcr   puc  caeleris  congrMuiit,  .sciliccl   liinicn 

discrctionis,  z€lus  rcciitudinis  cl  affeclus  piclatis. 

Setunduiii  isia  pro  variis  suiiJitorum  merilis  gl.i- 

diiim  vcrbi  Dci  circa  impios  oporlct  variari.  lindc 

bcatus  Bcnediclus,  ((ui  juslorum  oir.mtim  spiritu 

plenus  fiiissc  iegitur,  qualis  dcbcU  essc  paslor  iu 

llegtila  sua  doscribcns,  iia  ail  {cap.2)  :  <  Oiiortcl 

ciim  essc  doctuni   lege  diviiia,  ul  sciat  uiide  pro- 

ferat  nova  el  vclera.  »  El  in  sequeiitiluis  :  t  Oiie- 

«licntes  el  mitcs  ui  in  mciiiis  pronciatil,  cbsecrci.  q 

Duros  vcro  cordc  ei  improbos  ui  duriiis  increpei 

el  corripial,  adiiioncmus.  iSpirilus  quoque  &tncliis 

iii  igiie  super  aposiolos  apparens ,  Iikc  spiritualitor 

visus  est  (igiiras^c.  Ignis  eiiim  lucis  babei  spicnuo- 

rom,caloris  suavitalcm,  urcndi  aspcriialem.  Eadcni 

eliam  in   Iribtis  animnlium  fatiebus  des^gnala  vi- 

dcnltir,  ul  qui  oiricium    paslorum    suscipiunl ,  cl 

vice  animalium  Eccicsix   muruia   Irabiiiil,  facicm 

leonis  cxhibeanl  pcrvcsis,  facicm  boniinis  sim;ili- 

cibus  cl  mansuclis,  faciem   a^niil.v  spirilualibtis  el 

eruditss  [Execli.  l).  Sic  Paulus  faciem  aqtiiliE  assti- 

meiis,  sapieiiliam  loqttcbalur  inler  perfcclos;  facic 

liomiiiis  ulcns    lac    potum    parvuiis    propinabat ; 

flebal  cum   fieiiUbus  ,  gaudebal   ciim   gaudenlibus 

{l\om.  xii).  Faciem  vero  leoiiis,  quolics  oporiuii,  ^ 

setiiper  lamcn  coaclits  induens,  Corinibium  iradidil 

Salar..Jt;   in    inlerilurn  carnis;    in  promplu  babuit 

«lcisci  omnem  inobedicnliam,  elonuiem  aliiludiiiein 

cx'ollenlem  se  adverstis  Clirisli  scienliam  dcjiccrc 

non   dubitavil.  Sicque   liis   f:»ciebus  vicissim ,   ct 

abs.iuc  toiifusionc  uli  uovit,  ul  nec  pius  babens  dc 

iconc,  minus  habcrc  volueril  dc  homiiie;  vel  pbis 

balicre  voicns  de  bominc,  niinus  liabtteril  de  Icono  ; 

vcl  utriusqtie  bornm  doposiia  facie  lotus  aqnila  vo- 

lueril  apparerc.  llac  qnoqtie  discretione  usus  beatiis 

papa  Cicgonus  alios  ctiain  nli  docol)ai,  dicens  (ho- 

mii.  5i)  :  <  Compassioncm  qninpe  liotnini ,  reclilu- 

diiiem  viliis  dcbemus,  ul  in  uno  codem  Iiominc  ct 

diligauuis  boiiu:;:  qtiod  facltis  csi .  cl  pcrscqitaniur 


CARDI.NAUS  ZU 

ni:iltini  qiiod  fccit,  nc,  diiiii  culpas  iiic:inte  rcinilli' 
iiiiis,  iioii  jaiii  pcr  cli.iriiatem  coinpali,  scd  pcr  nc- 
gligciiiiatn  condescendissc  vidcainur,  >  id  esl  iioii 
tiini  liomincm  boaiini,  quain  bovem  cxliibcamiis. 
Scil  si  boviniiin  aliqnid  saiicliis  iiicsse  dircrc  vidoa- 
iDiir,  iiiiii  cis  Ijoviiix'  lardit:itis  \i(iiiin  awigiicr.ius, 
scd  qiiain  sit  a|itiim  lioc  aiiiniat  diviitis  saciiUciit, 
allendamtis.  ilujiis  crgo  aiiiiiialis  facicm  ftuli  Dco, 
noii  lioniiiii  cxbiLemus,  cuin  in  ara  cordis  iios  ipsos 
diviiiis  ociilis  iniir.ulanitis  ,  el  baiic  f:ic.em  sihi  in 
Caniicis  dileclus  prxcipil  cxbibi.ri,  diccns  :  Oticinle 
mihi  fuciem  Iu.vh  (Canl.  ii).  Ac  si  dicai  :  ilatic  tuam 
roputD,  qnani  til)i  formas  dc  luo,  quia  in  tc  inalo- 
riaiii  itiriiiiiitalis  ct  ciiipx  causam  invenis ,  iinde 
mcrito  coinpiiiigaris;  ct  hanc  milti  soli  ostcndi  volo, 
qiii  sobts  reiiicdiiim  infirmitatis  conferre  valco,  so- 
liis  culpam  abotcre  sniTicio. 

Nec  videri  debct  conirarium  linic  sen&ui.quod  s^- 
quittir  :  Num  facies  tua  decora  (ibid.),  Quanlo  eniin 
est  qu?nqt:c  anima  sibi  an)pli:ts  inleiora  ,  taiilo 
oculis  sponsi  speciosior  apparcl.  Ilas  f  x  es  bcaliis 
ncnediclus  prxlalos  subdilis  cxliibcrcdocebat,  ciini 
diccicl  (/?«</«/,,  cap.  28)  :  c  Si  dclinqucnti  fratri 
abb:'<s  adhibuil  foincnta,  si  <iiigi:eiila  adhortaiioiitim.t 
qitod  csl  faiicm  lioiniiiis  cxhibcrc;  <  si  mcdiosmiiia 
diviiiartiin  Scripturarum  >  quod  csi  faciem  aquita', 
<  si  ad  uilimnm  pl.igas  virganurt,  exustioncm  cx- 
commu::icatioiii.<;,  1  quod  csl  faciom  Iconis  ;<cxhibeal 
latidem  qtiod  majiis  est,  suam  et  snorum  oratio- 
nem,  >  qiiod  csl  bovis  facicm  adbibcic.  El  liccl  in 
liuiic  modum  bx  faci»^  exhibeaniur  proximo,  spe- 
ciaiitcr  lamen  racics  bovis  orando,  ci  facics  aquiLc 
contcmplando  debentur  Deo,  facies  leo«iis ,  et  facio 
hcminis  proximo.  Unde  et  lix  dujc,  boniinis  scilicet 
et  leunis  non  ii.congrue  expriaiunlur  in  iibs  duobus 
fortibus  David,  qiii  priiiio  ipsorum  forliuin  subnc- 
ctiintur.  I.eonis  siquidcm  faciera  prima  fiicie  nobid 
Elcazarus  ei  re  ci  nomine  rcprapscniat,  iii  co  quod 
(licilur  percussisse  Piiilislh^os,  doiiec  obtigcsccret 
n;amis  ejiis  cum  gladio  (//  Ueg.  xxiii).  Quid  est 
ciiim  obrigcscere  inanuin  cani  gladio,  nisi  absque 
ulla,remissione  zcluiii  jusliiix  contra  peccata  et  vi- 
lia  inficxibilHcr  exercere,  ei  veliil  in  virga  ferrea 
vei  regeiido  subdilos,  vcl  motus  illicilos  conipri- 
mendo  lconis  instiperabili  uli  scveriiatc?  Sed  ad  boc 
agendum  opus  est  Dei  adjulorio,  qiiod  Eleazarus 
sonal,  nec  W.n  de  propria  virluic,  quaui  de  Dei  csl 
auxilio  co:ifidor:dum,  ul  dicai  qui  bnjusniodi  cfl: 
Dominus  'nihl  adjutor,  non  limebo  ,^uid  facial  milii 
lioino  {Psnl.  cxvii;.  Nihil  eiiiin,  secundum  aposto- 
h\m,  nocere  nobis  poleril ,  si  boni  aimidatores  fue- 
rimus  (/  Pclri  m).  Scd  caveal  Eleazarus  nc,  dum 
leoiiis  cxercei  severiiaicm,  leoiiis  incurrai  aiisiori- 
latcm.  Isla  cnim,  si  adsit,  odibilcm ,  illa  si  desit 
coniemplibilem  rcddit.  Unde  in  Ecclesiastico  legi- 
tur  :  iVoH  si.<  qtiasi  leo  in  domo  tua,  everlens  domum 
tuam,  el  opvrimcns  subdilos  libi  (Ecdi.  iv).  Econ- 
liario  lcgiiiir  de  Juda  Macbabxo:  Similis  fucius 
esi  !com  in  operibu!»  suis,  cl  pa-ficttius   esi  iiiiquot 


Sr.  TRACT.  DE   PEftEGmNANTE  CIVITATE  DEI,  -  TRACT.  X.  S5^ 

persi-rHlnim  eas;  el  qui  conlu^babnnt  fwpulvm  iuum  ,\  ol  :ir{liio|iiscoi)i  iiisliliili.  vico  alioriim  aposlolorum 


ivecendit  llnmmis.  lU  rcpulsi  suul  iuimiii  pra'  timoic 
ejus,  ei  exnccrbnbnt  rcqes  mulios,  ct  hvtificnbnt  Jncvb 
in  operibns  suis.  Et  direcln  esi  salus  iu  vmiiu  ejus, 
el  congreijraril  pereuiitcs  (I  Macliab.  in).  Sic  pI  do 
lioc  Klcaz.nm  tliciliir,  «|iioil  hrl^  pcr  eiim  s.tIiiIC 
ni.ignn,  iioptilns  qiii  fiigrr.il  rovrrsiis  csl  ail  creso- 
nini  spolia  ilelraiiond.i.  Eccc  qiiaitliini  piodesl  po- 
ptilo  racics  leonis  in  m.igistro.  Siriil  enim  iilii  noii 
rsl  gnl)ernalor,  popiiliis  corruil ;  cl,  siciil  \rc  ierr?c 
ciijiis  csl  rex  piier,  cl  cui  cffcniinali  iioininaniiir, 
.lic  (Jissipal  iirpios  rcx  sapiciis,  cl  ciirval  cos  for- 
iiice.  Koboain  siqniileni  (^oniinaiitc,  popiiliis  siih 
D:iviil  cODgrcgaliis  divitiilur  (///  licg.  xvi);  Ju  !a 
vcl  Elc.nzaro  Iriuniplianic  qni  pcrioranl  congrcgan- 
mr;  el  qni  fiigoraiil,  ail  CTSOruin  dclraliciula  spolia  ''  z^nis,  qiii  rigiilissimns  fiiil,  sicul  cl  ille  sapienlis- 


cpsiopi.  I'"iu'niiit  oiiain  pr.clrr  ;iposlolos  el  aiii 
scptiiaginta  diio  a  noinino  <!o.sigii:i(<,  cl  niissi  iii 
oioncin  civilalcni  ol  lociim,  qiio  eral  ipsc  vcnliinis: 
quiliiis  «spccialitor  (lirliiin  osl  :il»  oo  :  Kccc  eijo  millo 
vos,  sicut  oves  iulcr  lupus  (Maiili.  x).  I.oco  isloniin 
sacorilotcs  lioilic  [lichibiis  pra'feriiiilur,  qnos  Scin- 
maa  islc  propiio  designare  v'./lciiir,  sicul  el  siipo- 
rioros  ordiiies  duu  prjemissi  foric  nianife^ie  de- 
moiisirani.  rrimalcs  el  arcliiepiscopos  primiis  bc- 
(!cMS  iii  calhedia,  qni  ct  sapioiiiissimus  asscriliir; 
qiiia  quanlo  sunl  ca^loris  siiporiorcs,  laiito  ol  es>-e 
convcnil  sapicnliorcs.  ^ain  et  aqiiila  qux  aliis 
avil)us  dicilnr  prxomincro,  clarius  eliam  oinnibus 
orulos  noscitur  infixos  liici  lonero.  Episropos  Elea- 


reveriuntiir  (//  Reg.  xxiii).  Sciiiiiliir  iii  forlV.)iis 
Pavid  Eleazanim  Scinma.i,  dc  qiio  legilnr,  qnod 
ciim  fiigissel  pnpnhis  a  facio  Piiilisliiiim,  sle:ii  il>e 
in  medio  agri  ientc  plciii,  cl  tiiitus  cst  euin,  porciis- 
silque  Phiiisthxo»,  cl  foril  I)on>inus  salulem  ma- 
giiam  (ibid.).  Semmaa  islc  audiens  interprelutiir  :  in 
quo  apcrte  faciein  hoininis  inliicmnr,  ciim  pra-iatiiin 
ccrniinus  aures  piopitias  subdiiis  inclinarc,  ciiimo- 
rem  paiiperum  cfficaiilcr  cxandirc,  vociferanlcm 
eripcrc  de  manu  forlionini  ,  egcnuni  el  paiipcroin  a 
diripicntibus  cnm  {l'snl.  x\xu).  Scd  ne,  iii  l;oc 
Senimaa,  vel  in  porta  undccima,  proptcr  undecim 
saga  ciiitina,  el  nndocimum  ps;'linuni,  qui  sancti- 


simus.  Nam,  «^icul  loo  (scleris  hesiiis  forliliidiiie 
noscitur  pr.Tcmincrc,  s:c  cpiscopos  rigidiorcs  uiiiio- 
ribus  sacerdotihiis,  et  roiisl:inlio'es  conveiiii  appa- 
rere.  Minoribus  ({uippe,  quihiis  dii  liun  csl  :  Kcce 
ego  miUo  vos  sicul  agnos  iuier  Iuj:os  (Luc.  x),  pietns 
spetiiilitcr  oofgniil,  cl  mar.iiioliiilo,  iit  niilla  sc- 
ditiosarum  plebium  inqiiicuidinc,  nuUa  improbilale 
ad  rancorem  vcl  odiiim  provoconinr;  sed ,  sicnt 
agni  inaiisiieiisbiini  luportim  rabier.i  siislincnloc, 
illiim  qni  sicnl  ovis  ad  occisionom  ducius  csl,  ol 
siciil  agnus  coram  tondonie  sc  obmutsii  (Isai.  liii). 
iLfaligabililer  iiiiitcntur.  Altcn.laiil  siibtilitcr  f;icliini 
Summaa,  in  qno  qiiid  cis  agendum  sit,  pleniiis  cilo- 


alisdofeclnmdoplorai,(liniiiiulionemali(|iiamsuspi-p  cenlur.  lf,.,e  si,;  .idem  agrum  ii^nic  plcnnm  a  Phi 


I 

remiir,  suh  nilcro  principio  factiiiii  cjns  siiblilitcr 
indagcmns.  Ipse  aiitem  semper  alpha  el  omcga  sii 
sernionis  noslri,  qiii  iiniversorum  priiicipiinn  cst  ol 
nni9;  ei  sine  princijiio  el  fine  permanci  iii  sxcula 
Kxcqlonim. 

TRACTATIS  X. 

fr.    TdlBCS    PB.CL.VToniM   ORMMBUS,    F.T   CLEni    5.UPRA 
rorULUM    EXALTATIO.NE. 

Ail  porlain  iiiidcciinam  accossiiri  ,  priusqiiain 
ngriiiii  loiilu  ploiiiini,  quein  Semiii:ia  iii  ea  liiolnr, 
iiiiromus,  libel  iiiliicri  in  his  Iribii!»  robiistis  for- 
liuin  David,  per  qiios  prxlalos  dixiiniis  dcsignari, 
Ires  dislincte  expressos  ordines  proclalorum  :  qiii 
sicul  liodie  in   Ecclesia  dislinguunlur,  iia  el  apud 


lis'':.xis  Vuilus  esse  pcriiibctur.  Quis  ibte  ager  csl, 
nisi  viia  terrena,  Ciijus  agri  Cain  prliiio,  deindc 
Ksau  facius  cst  agrloola?  Econlra  Aiicl  pusior 
oviiim,  Jacob  vir  simplcx  habiians  in  labcniatnlo 
(Gen.  IV ;  (lcn.  xxv).  Ucne  in  .M>el,  qiii  primiis  o!i- 
lulil  ot  obiatiis  ost  fianiliciiiin  Dco;  ei  in  Jacoh, 
qiii  primiis  uiixil  lapidcii!,  cl  crcxil  in  {ilnliini, 
hinOeiis  oleiim  (icsnper,  nosln;m  csl  saccrdoiiiiui 
pr;orij^iir;(liiii),  qiiod  !iis  duohns  sacraincniis,  in 
C0Mii|)lihiIi3  sciiicet  Ii05ti;c  imnuilalionc,  ct  socri 
chrisiii:ili.s  (lclibiitione  specialiler  nosciliir  iiistitu- 
liim.  Specialins  lamon  in  Jaooh,  qiii  eiiam  decinias 
ofterendo,  el  in  duorum  h.xiioruiii  iiiorlc,  lanqiUiin 
iii  gemina  carnis ,  scilicol  cl  spiiiuis  poinian- 
ethnicos,    apnd  Juda?os,   el  in  Novo  Testamcnto  a  j)  ti:o   moriificaliono,  el  proprii   noniiius  altcriiioiio. 


Domino  invcniinus  dislinctos.  Apiid  geiililes  qui- 
(lem  simplices  saccrdotcs  lemploriim  flamincs,  ma- 
j©res  archinamincs,  maximi  prolollaniioes.  In  Ve- 
leri  qiioqnc  Tesiamcnto  summi  saccrdotcG  in  anno 
soniei  in  Sancla  sancloriim  introiliani.  Minores  sa- 
cordoies  quotidio  lalicrnaculum  iiilranlos  sacrifioia 
consummabaiil.  IIi">  qiioquo  icviloj  vtliil  mininii 
siihservicndo  iniiiislrab^inl.  In  Novo  antom  Tcsln- 
iMCiilo  Jacobns,  flophas  el  Joanncs,  qoi  sociin.liim 
Aposloiuin  coliimn;o  craiil  alioruiit,  dexiras  dcde- 
miil  Paiilo  (Galat.  n).  Doinintis  quoqiie  Polnim, 
Jacobiiin  el  Joannem  assuiticiis  dnxil  in  moiilcm 
oxcelsiiin  ,  ct  osiondil  i!!is  gloriam  siinm  [Maiih. 
XAji).  Islorum  vicc  hoJic  m!  b;cclcsio  suiii  piimaics 


ca  qiise  hoiiie  iii  Ecclcsia  oiiiiiiont,  velul  hisloriali- 
ler  noscitiir  cxprcssissc.  Iii  Caiii  vero  cl  tsau  tcrre- 
nus  esl  popiiliis  recle  pr;«fij,'iiiaiiis,  quonun  pri- 
iniis  invidi."»  cl  odii  frateriii  scp!»^re  l;ibclaclus  ;> 
fac.e  Dimiliii  csl  cjccliis ;  alter,  duin  venalnr  in 
:igro,  (ioiiii  cst  supplai:laliis  a  fratrc,  el  opiiido 
lassus  dc  agro  rcvcisiis  libenlcr  priniogeniia  dodii 
pio  nifa  lonliciila'  coolione. 

iNoii  mireiiliir  s:icordotes,  niin  vidcn!  hodie  lai- 
cos  iitvidiic  siimiilis  agilari,;  liiiie:iiil  auicin  laivi, 
r,ni  talcs  sc  sciitiunl,  a  facie  Domiiti  se  ciim  Caiii 
c.xpclii.  Sed  et  si  se  a  liimiiic  divinx'  s;ipioiil::c 
cxpcriiiiiiiir  cjeclos,  non  lanicn  ad  l;!!].  oiim  i;os|i(«' 
raiioiiis    rccnrranl,  sod   Di  o   '111111111  cr  suiijocii  .b 


sr 


IIKNRia  S.  R.  E.  C.*.ItDlN.\MS                                                      3i8 

liiiqtiiiaic  declinaro  coiilcnJ.uil.   Non  auieiii  con- A  carnisci  s.nngiiinisopcr.iTtlitt  ri:faiM  {i*iifi,;nixcociio- 

liirliciunr  et  «loloani  cuiii  binl  priorps  iialu,  si  tk-  ncni,  licct  gn&lum  siiavcm,   lamcn  vi9>ii  noci»ara 

nim  silii  conspiciunl   prxcinincre;  sic  q'ii|»pe  ruln-  a  se  al'jice:»,   popiili.s  ccdciKlo  <orc  s<.ii.  Illi  vero 

riiiii   DoiiiiiKis    pra;or«liiiavit,   cl   pr.L-ordinaliim  in  vciul  aiiiinal'-s,  cl  q  ix  siiiil  Spiri  im    Dei  niiniine 

Jacol)  el   Lsaii    piat&ij^naxil.    Isaac  siqnitlcin,  ciiiii  pcrci|iicnlf>s,   cadem   car.is  'pfn    veut  siiniinuin 

Lpncilicfrcl  Jacob,  Doniino  inspiranio,  sic  ail:  bel  aiiqiiiil  relinenlrs,  malnpriinl   c.iriia!i!  a<  el  ssrch- 

tibi  Diut  de  roie  coeli  el  de  piiKjuedine  lena:  abun-  laribns  iinplicari,   qu.Tra    Oeo   niilitainlo  in   spiriiu 

daniiiiin  fruiHcnii,  vini  et  oei,  el  seiiinui  tUii  jiopvli,  anibtiiare.  Cienis  vero  verlium  nposloliriim  liiieiiler 

et  adoienl  lc  iribus.   F.tlo  dominiis  fritirum  tnoruni,  amplccleiis  ,    iiluil    sci  iccl  :   ^S/jir/iu   cmbulate  ,    et 

et  incnrienlur   nnle   te  fdti   mutrit  lu(V.   Qui  male-  desideria  carni .  non  fer/icietis  ((inlal.  \):  illud  eli.un 

dixierit  tibi,  maledictus  erit,  el  qui  benedixcrit  bene-  iion  surda  aiire  audiens:  5/  enim  tecundum  carntm 

</h:/;«hi7»h»  rt';j/^(ii«r  (6'«!;i.  xxvii).  Econlrario  dicluin  vixerilis ,  moriemini.   El  :  Qui   in  carne  »un/,  Deo 

eU  Lsau:  Ih  i)inguedinelerra' et  in  rore  cceli  dcsupcr  placere  von  jwfsunt   {[ioni.    vinV   El  :  Qui  in  deli- 

erilbenedic.iioiua.  Vivain  gladio,  elfialri  luo  senieii  ciis  est  tivens  mortuus  esl  (1   Tim.  v).  Spiriiu  l.icia 

(ifiirf.).  Ecce  qiiani  manifi-slft  slaluiii  nlriusqiie,  ci 'ri  cariiis  inortificarc,  ul  vivcrcl,  prjcelegil.  Jusie  igi- 

ficilicel  el  p(>|iuli  Clnisliani  Spirilus   saiiclus  in  liis  B  tur  sicul  spiriius  carni,  sic   spiritiialiter   vivenies 

vcrbis  expiessil.  Glero  siquiilein  iion  solum  rorcn»  carnaliier  sapienlibns    prxrerimtur.    Eccc   primo- 


Cffili,  sicul  quidain  blasplicinant,  sed  el  dc  pingiie- 
dine  lein:  abundantiam  pleiiiorem  conocssil.  Ser- 
vilulcin  ctiani  populoriim,  adorationem  tiibuum, 
et  (lomiiialioncm  fralriiiu  suorum,  el  iiiciirv:aionem 
cxprcssil  :  in  quibus  omnibus,  non  Irdriam,  qu:c 
soli  Deo  dciicliir,  sed  duliam  iiitcliigiiniis ,  qitije  et 
angeiis  et  sanclis  iioniiiiibus,  saiicloriimque  qiii- 
biislibel  successoiibus  exhibelur.  Popularibns  au- 
tem  cleri  servituiem  imlixil,  ct  vivendum  ci  gladio, 
«t  in  piiiguedine  terrai  bcnedicendum  pra;Jixi(. 
Main,  eisi  ci  rorcm  coc.ti  concessii,  non  lameii  roris 
cocli  abiindanliam,  ei  ipsum  rorem ,  non  in  se 
iiaiiitiiros,  sed  dcfuper  a  clero,  ct  post  lerrae  pin- 


gcnin,  qii.t  lcnlis  non  comesiio,  sed  concupisccfl- 
lia  Esau  abbtulit,  Jacob  ejnslcm  leniis  despeclus 
co:i(ulil,  ol  primntiim  clerus  ex  coiitinenli:p  ca8ii> 
(ote  promcmit,  qiiam  carnalis  conciipisceiiiix  sua- 
vil:ite,  velul  qu:i(iam  rufa  icntis  decoclionc  plniis 
diixil.  Esl  ct  alia  linjiis  prri-posterationis  c.-.iisa, 
pius  scilicet  nisiri  Jacob  dolns,  qui  c.irr.e:n  pecc:ili 
veliK  qnamdnm  iixdi  pcilem  assumens,  in  siiuililu- 
dincm  cariiis  peccali  vciiirc  voluit,  trntaius  pcr 
omnia  pro  similitndiiie  ab>qiie  [ec^^a.o  (llebr.  iv). 
Hunc  pictalis  dolum,  maire  gralia  o,  era.  le,  Ju- 
dxorum  populus,  velul  paicr  cxcus  ign'>  aus  bcno- 
diciionem  quam   ].->aac  Jacob  verbo  dcdeia:,  opere 


_  .  .     . 

guedinem    percepturos   praedixil.   Sed   non    solum  '-'  in  Cluislo  ncsciens  adimplevil.  Si  enim  cocinont- 


quid  sit  pcr  Isaac  a  Domino  prxdiclum,  sod  el  quid 
ihter  ipsos  fralres  actiim  sit  attcndanms.  Esau  &1- 
quidem  primogciiila  fralri  litiens  primo,  ct  ca  par- 
vipciidciis  icviter  conccssil.  bed  postmo.lum  coii- 
ceKsissc  sc  doleiis  ad  pcrscculionis  tyraimidem  se 
coiivertit.  Sic  et  Cunstanlinub  Romano  ponlifici 
icgai  insignia,  coronam  scilicct  et  purpuram  rega- 
iem  devotus  piimo  obtulit,  qiiod  in  veslibus  E.«au 
vaide  boiiis  Jacob  a  mulre  concessis  piaifiguraluin 
fuii;  sed  el  in  siicccssoribus  suis  cidcm  poslmoduni 
Cfsilia  inltiiil,  morlem  eliam  commiiiatus,  iiijiirias 
muitas  inflixit,  sed  landem  Esau  Jacob  paiienlia 
ct  longaiiimilate  devictus,  divino!  scnlcntioi  quam- 


tent ,  nunquam  Dominum  (jlorla:  crucilixi-,sent  (l 
Cor.  u).  Hiijus  ergo  iiosiri  M-ri  Jacob  mcriio,  qui 
non  tain  uiigciK.'o  lapidem  ,  qiiam  seipsum  iir.- 
ctum  iapidcm  exiiibendo,  uncttis  oic-o  laeiitix  p:X 
coiisoriibus  suis  (Psal.  xriv),  coroiiatus  ct  obl.iliis 
in  cnice  vcriis  nobis  rex  factus  cst  cl  saccrdos,  iili 
cliam  qui  sacerdoiio  fungiiniur  ci,  genus  olcciiim, 
rcgale  sacerdolium  ,  jnste  dicii  sunt  ct  elTecii 
(7  Peir.  li) ,  bencdictioiicm  patcrnam  veliit  fihi 
spirilualis  Aaron  jiire  ii:cn:ditario  posiidenles 

Sed  inler  iiaec  meinncrii  iioster  Seimnaa  ulen- 
dum  sibi  esse,  non  gloriandiim  poieslate  quam  ac- 
cepit  in  aedificalionem,  noii  in  dcstrm  tionem.  Scial 


^is  iuiitua  acquicvit;  ct  condiiclum  ei  aique  dcfen-  j^  (uondiim  sibi  traditum  agnim  lciilc  pieinim,  poiiua 


sionein,  potius  (aineii  cx  simulationc  quaui  ex  de- 
votioiie,  obluiit  :  qiiam  ei  Jacob  sapienter,  ct  pro- 
vide  recusavil,  diccns  :  Pioiti,quod  panulos  ha- 
beam  teneros,  ei  oves  felas,  qiias  si  plus  in  ambulandG 
fecer»  laborare ,    morientur  omnes  una  die   {,Cen. 


quain  dcmetcndum,  proliiMtum  sibi  lentis  esiim, 
carnaliiim  scilicet  o^ierum  delectaliuncin,  agri  sibi 
commissam  defens  oiiem.  Sliide;il  igiiiir  spinuialis 
Scmmaa  cariiaiem  populum  vclnl  agrnm  leutc  pic- 
num  tueri,  saltem  a  ciin.iiialibus  peccalis,  si  non  a 


Xkxiii).  Quae  omiiia  apud  sacr.-»   Scripliirye  guaros  toticupiscenda   uxore   pro.\imi,   salieni   ab   .iduite- 

e\posiliuiie   iioa   indigcnl   sed    laiitiim   rciiiemora-  ran(I:i,  si   non   a    ic  tins  coiicnpiscciida,  siliciii  a 

lioiic.  lliud  aiiicm  polissimiim  vidclur  alleiidendum,  r:ipiciid;i ;    si    non   .•»!;  Oilio,   saltcin   ab  iioinicidio. 

quo  jure,   qiiibusve  cx  causis  miitor  uatii  primo-  Tiiealur  paiipcrcs  ab  injiiriis  diviuim,  diviles  a  la- 

gciiito  sil  pradaliis;   et  prima   quidem  facicjiisin  qucis  dxmoiinwi,   doccns  cos  iion  snpcrbc   sapere, 

cvidciiti   esse  videtur,    qiiod    Jacob   lenlcin   quam  ncc  spcrarc  in  iiicorlo  (liviliiirmn,  diiciis  eis,  (ima 

coxcral,  non  antea  fralri  instanler  poieiili  conces-  qui  voliint  divi:es  fieri,  iuciduni  in  loUciionein,  ei  ta- 

sil,  doiicc   ille  priinogenita   spoiilc  ccssit.    Sic  ct  ^Mt-in/i  (//a6(;/j  (//■;;«.  vn.  CaYcal  autem  ideni  Soin- 

dcrua  codein  eliam  jure  popnlis  csl  prcelittus,  cuai  maa,  ne  solam  \occiit  Jacob  rciinondo,  inamis  Esau 


)  TRACT.  DE  rERECRINANTE  CiVITATE  DEI.  -  TRACT.  X.  330 

1  lam  sjntulare,  qitam  liabere  dolis  cl  fallaciis,  A  tpparel,  qiiaruo  ab  iniiiMcis  Da\i(l  Scribis  ct  Phari- 
ul  piloniin  aspcrilale  ot  siillililale  vcrsiilns  in- 


jialur.  N;im  cl  lales  aliqiios  saccrdolcs  fuluros 
irilus  sincliis  cx  illo  faclo  videliir  inniiissc,  el 
luiiius  hoc  ipsiiin  in  Scribis  ci  Pliarisxis  argiicns  : 
per  (atkedram,  inquit  iteysi  scderuHt  Scribo'  ei 
arisiri :  qu(r  dicunt,  fncile ;  qucr  anlem  fuciunl, 
(Tt  it»t  te  (Maith.  xxiii).  In  qiiibns  vcibis  qiiid 
ii<i  iliccre  vi«lclur,  nisi,  vox  tjuidett  rox  Jacob  est ; 
f  mnRKi  mauut  tunl  LsnH?  (Cen.  xxvii.)  Vcrun)- 
iien  propicr  sacerilotii  rcvercnliam ,  CJlhe.lrae 
reraiur,  vnci  oledialur.  Tinieanl  lamengaccrilo- 
,  nc  qui  propler  vocem  Jacob,  ei  propier  ieiuis 
ilennpltim  beuediciioiiein  menierunl ;  proptcr 
nua  Lsau  et  Jentis  couciipiscenli.tni  cum  prcsby- 


s;i-is,  qiii  carnaiiicr  legcin  inteiiigcbant,  ea<lem  ci  - 
sicrna  sluitio^ius  obsessa  ringebaiur,  ci  observata 
dilij^cniius  ciandeiialur.  Irriipenml  siquidcin  apo- 
stolt  casira  iniinicoriun,  ciini.  sicut  in  aposloloruni 
Actibus  lcgitur,  coni^jrcgaii  |>riniipes  cl  scnioros  cl 
Scrib.c  in  Jerusalcm,  cl  Annas  princeps  sacerJo- 
lum,  cl  Caiphas,  ci  Joannes,  cl  Alexandor,  ei  quol- 
qiioi  crant  de  gencre  sacerdolaii,  sialu  runl  in  me- 
dio  Pcirum  et  Jo.mnem  ,  intcrroganies  eos  :  /n 
qua  virlutn ,  aut  tn  quo  ttomine  facUis  hoc  voif 
Tunc  Peirus  re\ilelus  Spirilu  tancto  dixit  ad  eos  : 
Prinripes  populi  el  seniores  audile  :  In  nomine  Jesu 
Cliristi  i\aiarem  quem  vos  crucifixisiis,  quem  Deiit 
suscitavii  a  morHtis,  inhoc  is:eaitat  coratn  vobis  sanus. 


is  Bubylonicis  mortis  inalediclioncm  incnrrant.  "  Uicest  lapis  qui  reprobatus  est  a  vobis  adificaniibus. 


iinus  sii|iii<lcm  iilorum  pro  fraudulenlis  ci  iniquis 
liciis  condeninatus  audivii.  Sunc  venerunt  peccata 
1,  qMe  operabaris  priui,  judicans  judicia  injusla^ 
locenles  opprimeBS,  et  dimittens  noxtos  (Dan.  xiii). 
de  et  dainnationis  suae  sciUenliam  acccpii,  Spi- 
j  sauclo  per  os  Daniclis  dictantc  alquc  dicente 
:  CujM  ilice  pereas.  llox  siquidcm  jugem  relinei 
ionim  virorero;  (rucium  auicm  profcri  porcis 
lius,  quani  huni^nis  usibus  apluin.  Quid  csl  au- 
B  vifor  fuliorum,  nisi  integrilas  et  sanorum  vi- 
r  verborum?  Quid  vero  fruclus  porcorura  nisl 
era  carnis,  qux  enumeraos  Aposiolus  post  Qa- 
iosa  etiam  facinora,  subintulit,  dicens  :  Veueficia, 


qui  faclus  esi  in  capul  anguli  {Act.  «v).  Deus  autem 
qui  pra:ttuniiavit  per  os  omnium  prophetarum  pnti 
Christum  sutim,  implevit  «ic.  Moyses  quidetn  dixit  : 
Prophelam  vobis  suscilabit  Deus  de  fHiis  vcstris;  tan- 
quam  me  ipsum  audictis.  El  omnis  anima  qux  non 
audierii  prophelam  iltum,  cilerminabitur  de  ptebe. 
Et  omnes  propheta;  a  Samuel  el  dniuceps,  annunlia' 
verunt  dies  istos.  Vos  eslis  filii  prophclantm,  et  testa- 
men.i,  quod  disposuil  Deut  ad  patres  nostros  dicent 
ad  Abraham  :  In  semiue  tuo  heneduentur  omnes  fa" 
militE  terrce  (Act.  iii).  Paulus  quoquc  por  nicdiai 
acies  inimicorum  transiens,  el  fidiicialiicr  Jesum 
eis  annunlians,  ail :  AnnitntiaaiHS  vobis  eam  quce  aa 


mici'i(c,  contenliones,  a;mulationes,  ira^,  rixa:,  in- r  paires  notlros   facia  esl   reprotnissionem ,   quoniaiti 


Hr,  homicidia?  [Calat.  v.)  Quid  esl  ciiam  dicere, 
m  ilice  pereat,  nisi  qtiod  subjungit  Aposlolus  ; 
lottiam  qui  talia  agunl,  regnum  Dei  non  consequen- 
'?  {Jbid.)  Secundus  deiiique  de  flagiiio  velut  de 
ilis  cduJio  c«udeinnatus  audivil.  Species  decepit 
ei  concupiscenlia  subveriit  cor  luum  (Dan.  xiii). 
\iie  el  per  sententiam  subjunctum  e&t  :  In  lenlem 
nminuet  te  angelus  (Dan.  xiii).  Mcriio  qui  lcntcin 
is  concesseral,  ei  carnalibus  ille  c*;bris  velul  quibus- 
mniintmisspiritualiaetcoelesliaTelutsumma  prae- 
lcral,ad  minnlarediens  ineiscjomnvinuiiur,  uijai» 
nnisi  ima  sapiav,  et  ad  capienda  coeleslia  non  as- 
rgal.  Uxc  de  tribus  robuslissimis  David  ad  pra&- 
is  dida  suOicere  posscnt;  si  ann  aqiiam  Bclhle- 


hatic  Deus  adiniplevil  filiis  nostria,  resuscitans  Je- 
sum.  sicui  el  in  psulmo  secundo  uripium  est  :  Fi- 
lius  meus  es  tu;  ega  hodit  ganui  le.  Aliat  qtioqut 
dicit  :  Non  dabit  Sanclum  luum  vidert  corruptio- 
nem  (Acl.  xiii).  Quibus  conlradiceutibus  Jud:cis,  ct 
repleiis  zelo,  Paulus  ct  liamabas  conslanter  dixe- 
ruiil  :  Vobis  oporlebat  pritnum  loqui  verbum  Dei  : 
Sed  quotiiatn  repellitis  illud ,  ecce  cotivertimur  ad 
genies  (ibid.).  Ecce  aqua  spirtlualis  iatelligenlix 
Judxis  abialfl,  i^cntiU  populo  ab  apostolis  oblata,  cl 
in  cis  ipsi  Oavid,  qui  de  geniili  populo  medianto 
Ruih  cx  Hoab  dnxii  originem;  qux  ei  ipsa  nobi» 
aquam  spiritualii«r  inteilecta  propinat;  sed  nos  tti 
aiia  tendenics,  quod  coEpiinns,  breviicr  prosequa- 


miticam  cum  David  siliremus,  nec  videalur  posse  D  miir.    Sane  quod    David  aquam  desiiteratam  non 


lisOeri  siii  noslrx,  nisi  eadein  nobis  aqua  non 
>oiida,  sed  libanda  Domino  ofleralur  Quod  bo- 
ni  irium  robusiissimorun)  mysterio  tunc  juxia  iil- 
'am  factum  fuit,  et  postmodum  a  spiriiualibus 
iritualia  David  forlissimis  spiriiualiier  noscilur 
»e  factum  Apostoli  siquidem  et  coruin  succcsso- 
i  quos  per  tres  forlissimos  David  dixiinus  inielli- 
iidos,  de  cisterna  legis  Hosaica',  quoc  alibi  pisciiia 
Lia  cst,  (|uinque  porticns  babens,  aquam  spirilua- 
inlclligeiiiix  non  minus  forliter,  quam  sublililer 
cuenint,  CJ  juxia  Salonioncui  foriilcr  premcnies 
{ib  uben  (Prov.  xxx),  nun  soluin  iac  inuralis 
ieniise,  sed  ciiam  buiyrum  sensus  allegorici  cx- 
ess^runt.  Tanto  auiem  foriius  id  ab  cis  faclum 
PiTROL.   CCIV. 


bibcndain  sed  libandam  Domino  dignum  duxit,  in 
nubis  sinc  dubio  si^nat,  quod  nosler  David  Cliristus 
aquam  quam  prxdiximus,  non  quocsivit  sibi  ad  bu- 
inanx  iufinnilaiis,  quain  susceperat,  remcdium; 
sed  in  divinx  nalur.ne,  qux  scipsam  ad  Lomineni 
inclinaverat,  argumenlum. 

Qiiod  ciiim  esl  lidci  noslrae  cerliiis  argumeiUum, 
qiiam  quod  ea  qiio;  a  Cbriblo  facta  pro  nobis  credi- 
nius,  a  propbclis  prxdicla  longe  anic  cngiioscimus, 
cl in  Vctci  Teslaincmo,  vclut iu  tisierna Beihlebemi- 
lica  aquam  ■imnidis.')itnain  recon<liiani  invenimusf 
Sic  quippe  Isaias  .nit  .'  Annunliaie  quce  vetilura  sunl 
in  fuiurum;  ."t  scicmus  qnia  dii  estis  vos  (Isai*  XLi). 
Nos  quuf,iio  si  aquara  spiriiualis  scieniije  dcsidc- 


m 


nr.NRici  s.  r\. 


raixio  sitirniis,  noii  cam  atl  pr.xscnlis  viian  nill.tcnfn 
ct  r(ip;.icoin  gloiiain  rcqiiirainiis;  scti  ad  fiLic:nMliiin 
noljis  Dciim,  cl  .iii  iinbuciidos  proximos  cani  a  Do- 
iiiiiio,  biciil  uit  Jacoiius,  posliilcinus ;  cl  loluiii  t-i  iii 
nohis,  (|ui:li|iiiJ  .idcpli  riieriiiius  ascribarnus,  diieii- 
tcs  cuin  Ajioslolo  :  Non  iumui  $iifficienles  corjilare 
atignid  h  nubis,  qutu:  ex  uobis,  sed  snlficienlia  tioslra 
>ex  Deo  est  (II  Cvr,  jii).  Saiij^iiis  aiilcin  judit.tla  esl 
a  David  aqua  isla ;  (|uia,  sicul  vila  carnis  in  san- 
guiiic  csl,  S!c  vita  aniuiae  in  Baj)iciiii;e  calore  con- 
«isiii.  Qiiod  aulem  juxt^  porlain  liclblelierniticarn 
i^jblcrna  b.cc  fuissc  dcscribiliir,  noii  aliud  csse  vide- 
*iir,  quain  Vclus  Tcsiarnpiiluin,  in  q«o  vclercs  liislo- 
rla;  vclul  aqiiac  niibiuiii  cssc,  quod  non  lam  cisierna 
vl-I  puiciis,  quam  fons  puicus,  ei  poila  aperta  civi- 
latis  nosirx  Uciblcbem  ab  ipsius  civilaiis  iucolis 
toinprobatiir.  llanc  poriarn  coiivcnieiilissimc  bcaiain 
61ai:iain  dixcrim,  de  qiia  in  Beililelieni  Judse  natus 
«isl  Clirisius,  V4;lul  foas  asccadeiis  de  lcrra,  irrigans 
iinivei'sain  superliciem  lerrac ;  el  /luvius  egredioiis 
«Ic  loco  voluplalis  u<t  irriganduin  paradisuin  (Qen.  ii); 
iHix  in  qualuor  Evangcii-i,  quusi  in  qiiatuor  capia 
«Hvisust  orbem  universum  recuud.it.  De  bac  nohis 
jiostrjc  civilalis  duoiJecima  poila  gfiindis  nobis  es>t 
Sfcrnso,  Cl  l.into  intorpretabilior  ad  dicendiim.,  qiianlo 
audiiores  avidioies  fore  coniiiUmus  ad  audiendum. 
Quanio  autcm  est  h:cc  maloria  dignior;  tanto  no- 
vum  ci  principium  assignari  dignius  esse  cOjjnosci- 
lur,  ut  ad  laiiiam  malcriam  corda  lcgeitlium  quicte 
itiodica  relevata  yrdentiiis  prjcparcniu''.  l|)se  auiem 
seniper  Alplia  el  il  sii  sermonis  nosiri,  qi!i,ctc. 

TU.\CTATIS  XI. 

oa   ii'OBTA  DiiODECniA    CIVlTATiS  Btl ,   B.    VIRGIXE 
DEIPAR.V- 

De  gloriosissiiriit  IHmiini  Dei  noslri  incorrupia 
ni;itr8  ci  Virgi.ne  iiacialuri,  gloriosissiiiiiim  filium 
ejijs  Dominum  iiosirum  suppiiciier  cxoranuis,  nl 
quie  Sciipturis  sacns  dc  ca  gloriose  iuseri  vohii!, 
jiobis  reveiare  digneuir;  el  ea  nosde  ipsa  loqui  do- 
teal,  quaiei  sl  mm  cjus  coiigruanl  dignitaii,  nosiia; 
salieus  indigiiilali  conveiiiaiil,  noslrse  saiisracianl 
dcv()tioni,  cl  vd  parvuiOMim  suilicianl  lcctioni.  Igi- 
tiir  qiiam  ntullir.irie.  jjiiamquc  niullis  inodis  olim 
iJeiis  ioquens  pairibus  iii  propliclis  cam  inagiiificc 
commendare  voiueril,  quidam  atlendons,  in  laanc  d 
vocem  mclro  ludens  erupit  : 

^liiiia  de  le  sun!  protiheltv  locuti  privsnfjia; 
ISon  .iyuari  singnlnri  ts  dUandtim  rjraiia. 
iU'Vi  qui  uasci  utque  pasci,  tiia  curne  vulmt, 
r^ec  ScrijHuiis  nec  figuris  tnus  Iniides  lacnii. 

Prius  aulcm  quain  ad  ea  qii.s  a  propbciis  cl  patri- 
iiiis  de  ipsa  dicia  ci  figuraia  dicunlur,  accodamiis; 
itiiendeiiduju  diligcnlius,  el  diccndum  csse  videUir 
quod  ba'C  duodecima  iioslra;  civilalis  porla,  do  qua 
iracttirc  !ir.hem'is,  pricmissarum  porlarum  prima  sit 
cl  suptciua.  Prima  ordinc,  diguilalc  siiprema.  Ab 
ipsa  ([uidem  c^lcrie  porix  babueruiu  iniiium ,  in 
ipsa  obtiueiil  fulciiiicnlmn,  per  ips.')m  recipiunl  com- 
pl(!£ne!Uum.  ipsa  quidein  in  eniinentiori  parle  civi- 


B.. 


I;.  CARDI.NAI.IS  332 

A  l-itis  bila,  aliiii  niinstrai  iuccni,  glorix  digiiitatem 
CdiifiTt,  afTerl  coiisuinniatioiK-ni.  Ex  ipsa  namqiiQ 
sacr:iiiiciita  nobis  oinnia  iirnfluxerunl ,  graii:iruiii 
omniiim  cliarismat:)  ct  cx^uupl.i  virtutiim  rion  niinus 
doleci.ihililcr  oirul-eriinl.  Donique  ipsis  cliam  apo* 
siolis  [irimo  pcr  c.im  velut  pcr  .ori<'iilaleiii  porlain 
nostr.c  rodcmplionis  priiiioi<lia  patucrunt.  A  qno 
eniin  iiicliiis,  qiix*  i\e  iiostri  Ucdciitptoris  inrjnliA 
Scripiiiri  cl  pr.rdio^liiri  erant  in  univcrso  niundo, 
ac  fiilcliiis  potiieriiiit  addiscerc,  quam  ab  r.-j  qua 
omnia  videial  el  audieral,  el  manibus  siiis  (racla- 
ver;ii,  firmiior  conservavcral  coiifcrcns  iu  corde 
siio"^  if.uc.  II.)  Unilc  eis  nisi  per  eam  innoluil,  an- 
gelicum  illud  Ave  niundo  lain  siiavc?  Unde  to'.a 
ipsius  angciicae  salutallonis  scries,  ciijns  singiila 
verha,  vclut  ciyiisdam  divinje  epislolx  pcr  angolnm 
allaia;,  scd  Spirilu  san  lo  dictanto,  oracula  simt 
(livina  ?  Uiidc  ipsius  responsio  Virgiiiis,  cl  ipsius 
angeli,  qualiter  qua;  dicta  erani  ab  eo  fieri  dobeieni, 
instriiclio,  el  conceptiis  Eliz.il)eili  tant  pracniinliatio 
aiigclica  f.icla  ad  Zachariam,  quaro  annuntiatio 
edila  aJ  Mariam  ?  llnde  Mariue  asccnsio  ad  inon- 
l.ina,  el  ad  saluialionem  ejus  prophelicum  Eliza- 
bolh  rcsponsum ,  et  ipsius  Maria:  caniicum  noij 
magis  prophelicum  quam  profunduni?  Uiide  taniicni 
Doinini  iioslri  slupeiida  ei  veiieramia,  ipsisijue  ccs- 
leslibus  miranda  nativitas,  pannorum  involulio,  rc- 
clinaiio  in  pra;scpium,  angusiia  divcrsorii,  angclica 
apparitio  ad   pasiorcs,  cvangciizaiio  magni  gaudii 

Q  qiiod  forel  omni  populo,  iiymni  angclici  docantalio 
gloriosa?  llxc  omnia  Maria  conservaiis  ei  confe- 
rcns  in  corde  suo,  pori.im  se  dausam  usque  ad 
oclavam  Circuincisioiiis  diem  muiido  cxbihuii :  qiix 
jam  Spiritu  saiicto  reserata  Filio  Dei  paiuerai,  et 
iion  soli  Gabrieli,  sed  eliam  muiliiudini  coelestis 
cxercitus  paief.icia  luce  clarius  resplendebal.  Ha;c 
cliam  oclavo  filii  sui  die  muiido  coepil  sensini  ape- 
riri,  ne  si  subilo  lotam  se  aperirct,  oculis  minus 
sanis  non  tam  lucem  lulgore,  quam  cacilalem  in- 
forot.  Ea  igi4ur  die  nomeu  illud  suave  auribus,  dulce 
ori,  in  <;orde  jubiium,  qtiod  sola  el  prima  ab  angelo 
didiceral,  iilio  suo  iiupoiicns,  velul  siella  matuiina 
solis  noviier  orientis  miindo  lumen  invexil.  Nonne 
per  iiujus  nominis  imposiiionem  dicere  ad  singiilos. 


dicerc  ad  omnes  libi  videiur  :  Yon  est  atiud  nomen 
sub  ccelo,  in  qtio  eporleul  salvos  (ieri?  (Act.  i\.)  lu 
quo  qui  benedicendus  est,  beHedicelnr  in  Domino. 
Amen  (  Isai.  lxv).  lioc  siquidem  nomon  elTicix 
invenitur,  non  solum  ad  oiuinendam  saluiem,  sed 
eliam  ad  promerendam  benediciionom;  iion  soiiiiii 
salval,  scd  eiiain  sanciifical;  sahai  a  pondero  peo- 
calorum,  salvai  ab  insidiis  lenlaiionum,  salvat  a  lem- 
poraiiumpericuiis  variclatum.  /nboc  naiiique/io»i/rj« 
cmne  genu  flectilur,  coelestium,  terrestriuin  el  iuferno- 
rum(Pliiiip.  u).  Fiecliiur  virlusii)feriialiuin  nequilia- 
rum,  ne  lonlaiulo  noooaiil;  flocliliir  clatio  ei  cupidi- 
tas  liominum  lerreiionim,  iie  peccato  consentiaiit ; 
flecliltir  eliam  virlus  caleslium  spirituiim  ad  hujus 
iiuminis  iiivocationem,  uisubveiiiondo  periclilantibus 


5  TRACT.  DE  PEREGRINANTE  CIVITATE  DEi.  —  TRACT.  XI.  334 

iiJesceiuIanl.  Sic  sic  iMillores  hiijns  noininis  sal-  A  lxm).  N.nm  pro  clonis  siiis  eum  IjciicJocikIi)  pracmj- 


iilur  el  iibernnlur  a  m:tlo.  In  liuc  etiaiii  noiiiiiic 
ncdicuiitur,  pronioven«tir  el  confirinanlur  iii  boiio, 
:uiiihm»  qaod  oral  sacerilos  \h  caiionc  mi.^s.-e, 
oliljtioiiein  siiani  beneiliclaiii ,  ascriptam  ra- 
n,  Deus  facere  digneinr.  Benedittam  ad  saiicli- 
itioncm,  ascriplain  ad  perfcclioiiem,  ratam  :ul 
irirmatioiiem.  Sic  quippe  fieri  soiei  in  conccssio- 
nis  priiicipum  ,  sive  inslitutionilnis  testatorinn. 
imo  namque  apud  priiicipem  vel  precibus,  vcl 
>  niodo,  rei  alicnJMS  conccssto  mida  oblinetiir  : 
uiic  ul  (uncessio  redij-aliir  iii  scripluram  ad 
■feclionein  elabiratur  :  l.^nilem  ,  ul  scripliira  si- 
0  priiicipis  ad  coiifirni.itloiicm  rohorciur.  In  liu:ic 
iin  inoduni  ut  benediclio  Domiiii  sit  idena,  priino 


scr  it  :  Sii  numen  ejns  beucdiclum,  ante  solem  pey- 
mancl  nomenejus;  el  heneiiiccnlur  in  ip\o  omnes  iri- 
bus  tencp  (ibid).  Rediliuiiiir  aulem  tic  bencdicen^ 
tibiis  Deuiii  larga  Dci  bcncdiclio  :  alitjtiaiulo  in 
alDuciitia  t(-iii|iora!iuin ;  alii]iiando  in  extcrioniiu 
eiiiiiiciHi.i  («raliaruiii ;  .tiiiiinndo  in  spiiilualium  l.ir- 
giiionc  \irluluin  :  cl  Iiatic  uhimain  «a:!cris  pra'fc» 
rcndam  coiiimeiidassc  videiur  Apostoliis,  ubi  ail 
llenedicliis  Deiif.,  qui  benedixil  nos  onmi  bmediction^ 
siiiiituali  in  ca-U'i,l.bus  {Eihes.  i).  Maiii  CElera;  bcne- 
diclioties  cotiinuiiiilcr  dnnlur  o(  boiiis  el  m:ilis  ; 
imo  frei|ueiiii4is  iiialis  qiiam  bonis.  Scd  non  est  in- 
vidiose  aui  avarc  occulianda  aul  retiueiid.)  a  bonis, 
quia  qiii  abscoiulil  fniiucnl:),  iiiaJedicctur  a  poptilis; 


esl  dislribiienda.  Distribuitur  nutem  in  ini:iores  i 
m:ijori  bciiediciio  spirilualis,  aiil  imprecando  cis 
bona  qux  iifliidmn  liabent,  sicul  esl  illud,  quod  di- 
clinn  esl  Rebeccae  a  pcircnlibus  :  Crescas  in  milte 
millia;  ei  possideat  senien  tuum  porlas  immicoruni 
SHorum  {Gen.  xxiv).  Anl  congialnlando  eis  pro  bonis 
qiix  jain  babeiii,  sicul  illud  Raguelis  ad  Tobiam  : 
Bcnediclio  sil  libi,  /S/i  mi,  quia  boni  el  optimi  tiei 
filiui  es  [Tob.  vii).  Aut  proplicl.nndo,  sicul  fuil  be- 
ncdiclio  Moy^i  ad  Josepli  diceiiiiit  :  De   benedictione 


undaHda  sanciificat,  dcliinc  perficicndo  muliipli-  ^  scd  sicul  gralis  accepla,  ei  ila  ci  gratisdanda,  pie 
,  landem  corroborando  confirmat.  Sed  lioc  non 
i  in  Domini  nomine  alicujiis  benediclio  operaliir. 
^itur  Job  benedixisse  Dominum,  sed  nomcn  Do- 
:ii  collaudando,  dieens  :  Sicut  Domino  placnit,  ita 
fum  etl :  sit  nomen  Domini  benedictum  {Job  i). 
jilur  Dominiis  benedixissc  Abralix,  sed  suum  ei 
nen  revelando  et  commendando,  dicens  :  Ego 
u  Omnipoteiis ,  ambula  coram  me,  et  eslo  perfe- 
i  {Gen.  xvii).  Legitur  Isaac  betid<iiTisse  Jacob  filio 
»,  sed  iii  uomine  Doinini,  dicens  :  Det  libi  Dcus  dc 
e  cali,  etc.  {Gen.  xxvii).  IIxc  Iriplex  bencdiclio  Domini  lerra  ejiis,  de  pomis  cjeli,  et  rore,  atque  abysso 
ScriplBfisfrequenter  rcperitur.  Priina,  quD  Deuiid  subjacente.  De  pomis  fruc;uum  solis  ac  lunce,  de  ver- 
ieditinius  diccnies  :  Sil  nomen  Domiui  benedi'  lice  antiquorum  monlium,  de  pomis  collium  (eterno- 
ni.el  Iianc  signal  principium  episcopalis  benc-  q  rum,  et  de  frngibus  lerra:,  et  de  pleniludine  ejus 
tiuiiis,  qux  priino  fil  in  pcctore,  quia  priiiio  (Deut.  xxxiii).  In  quibiis  vcrbis  salvo  aliiori  niysle- 
ledicendus  esi  Deus  pro  jam  acceptis  doiiis  quai  rio  praedicla  IriplcK  bcncdiclio  iiivcnilur  ejcpressa. 
ra  sunt ,  ui  dicamus  ciiin  Proplieia  :  Benedic,  De  pomis  eniin  ei  rore  coali ,  ci  abysso  subjaccnie 
m<i  mea,  Domino,  et  oninia  quce  intra  me  sunl  no-  proccdil  bencdictio,  cum  ex  intiino  cordis  aflecltl 
li  saiicto  ejut  (Ptal.  cii).  Secundo  pelenda  cl  boino  pro  graluilis  bcneficiis  Deum  benedicit,  dicens 
;peciaiid:i  de  ipsius  benediclione  el  adjiitorio  gra-  cuin  Proplieii-x :  Clamabo  ad  Deum  allissiwum,  Deum 
,  qu:e  iionduiii  babemus.  Absque  ipsius  nam(|uc  ^iii  benefecil  mihi.  Misil  de  coelo  el  iiberavil  me.  Misil 
uiorio  nibil  boni  facere  possumus  :  el  hoc  non  Deusmiserieordiainsuam,elveritatemsuam{Psal.i.n)% 
um  corde  credere,  sed  el  in  facie  Ecclesi.^e  con-      ei  per  ha>c  quasi  cceli  poma  dulcissima  liberaTtt 

me.  De  pomis   fructutim  solis  el  lun%  bomo  a  Dco 
benedicitur,  cum  donis  spiritualibiis  cl  lemporalibus 
boiiis  ab  eo  cumulattir.  De  vertice  aulcm  moiitiom 
antiqnorum,  sive  dc  pomis  collium  xtcrnorum,  ad 
lerrani  frugibus  plenam  desceiulii  beiicdiciio,  ciiin 
uiluni  sigiians,  benediciiooein  suaii)  iii  invocalionc  D  de  subliniitale  vitx  sive  doclrinnc  doctoruni  orllio* 
icix  Triiiilalis  concIudiK  prima  liarum  bencdictjo      doxorum  subdili  dcbrianttir ;  vd  meritis  ci  oralio- 
I  poiebl  Doiniiioatiributa,se<  nnda  n  Doniino  rctri-      nibus  spirilualium  virortiiri  sola  leterna  quxronliuin, 
a,  leiliaiiipopuledjstribula.  AUribuendasiquidem      liiferiores  qtiique  ac  debilos  a  Ijnvantur.  Laieiii  la- 
nuniini  ejus  gralia  et  benedictio  pro  donis  suis,      men  sublimiora  qu.-edam  in  bis  verbis  mysleria,  quas 
Jicamiis  ex  jffectu  ei  dcvotione  :  Benediclus  Deus      si  sublililer  enuclcentur,  porla;  de  qua  loquimitr, 
roiiif  tuis.  Renedicendus etiam  iii  oninibus  oporibiis      dignilaletn  et  gloriain  pleniiis  icserubunt.  Josepli  si- 
s,jnxia  illudProphela;:  Cow/S/enn/ur  liti,  Z>omiwe,       quidein   Dominum   noslrnm  Jesum  Chrislum,    noii 
iitu  opera  lua  (Psat.  cxliv).  El  illud  quod  in  eo-      solum  nomine,  scd  ei  rr:ilriiiii  vendUione,  et  iCgypti 
n   p>alino  legitur  :  Fidelis   Dominus  in   omnibut      don)in;ilione,  el   ocoulloruni    proplietica  inlerprela- 
suii,  ei  sanctus  in  omiiibus  openbui  suis  {ibid.).      lione  aperie  praefigiirasse,  neino  qui  dubilel.  Ter.'a 
jedicendus  quoqiie  iii  majestaie  sua.  Quem  ordi-      autem   ejus  caro  est   inleiner.it3e    beatae    Virginis 
•1  vidctiir  servasse  proph-ila,  ubi  ail  :  Benediclus      Mari^,  de  qua  Clirisii  caro  processil,  (ic  sola  Dot 
ninus  Deus  lsrael,qui  facil  mirabilia  solus  :  et      niiiii  bcnediclione  sancii  Spirilus  operalioiui  conoe^ 
ediflum  nomen  mnjenialis  ejus  in  (Clernum  [Psal.      pia,  cnjus  benediclionis  niyslori:»  hiop^^  jn  Spiiiia 


ri  debemus,  tccuiidum  iltud  :  Corde  creditur  ad 
liiiam;  ore  aulem  con[essio  fil  ad  satutem{II  flom. 
lioc  o^lenditur  iii  co  qiiod  episcopus  sigiio  crucis 
iem  suam  rnunicns,  confiiendo  clara  vocc  dioil  : 
juioriuni  notlrum  in  nomine  Domini.  Tcrtio  ipsum 


IIKNRICI  S.  ». 

inirabUilcr  prxvnlcnfi,  miralillitij  <iiil)  i!»ntrt  vorlto- 
ni:ii  iiiv(»lu<  ro  prrcmiiiliarc  ciir.ivil,  rtiroiiH  :  Itipo- 
nii*  el  rore  cngli,  cl  ahyiso  tuhjncente,  cir. 

Itos  ca;!!  erali;»  cst  S|iiriitis  saiicli.  Qiixiliiiu  vf^lni 
nliyssi  stitijaccnlis  exlinialio  vis  csl  liiimnna;  iiaiiirx, 
44  aniinnlis  scnNiMiiii  vc<,'Cta(io.  ilis  tlnobns  caro 
Vifj^inis  rcciindnt.'»  veliit  term  lioii.a  cl  o|)tinin,  po- 
minn  non  ligni  scicnlio^  hoiii  cl  iiKili,  st^l  li;,'iii  vil.e 
cx  se  non  inlcrdiceniliiin  sed  oinnihus  cxponcniliiin, 
prodtixil.  nnjiis  fcciiiulic  gciicralionis,  .scilicfl  inrar- 
iiationis  Clirisli  myslcritiin,  iii  priin;i  cccW  ct  aliyssi 
«crealione  Dous  mox  figuravii,  el  velul  qu.xJ.iui  poma 
oilorantia  viris  spirilualihiis  pr;icparavit.  Ncc  ton- 
icnttis  csl  liaee  poina  soia  amicis  rcponerc,  scd  ot 
<'lirisii  niyslcria  cl  Ecclesiae,  veltil  ponia  fniciunm 
-solis  et  Itinc  eis  vohiii  rcvclare.  Quid  cnim  aliud 
seiisisse  videlnr  Proplieia,  q'ii  ail :  Elevalns  esi  sol, 
el  luHa  nelit  in  ordine  siio,  iiisi  qiiod  clcvalo  Chrislo 
ail  dcxteram  Palris,  v(:lut  sole  juslitix  in  meiidie 
ronsiiiuto,  el  sLalus  Ecclcsi;»;  conrirnialiis,  ei  Cltfi- 
siianae  religionis  ordo  sit  solidaius?  Quid  ille  qui 
nit :  Sol  el  luna  steleninl  iu  habitaculo  tno  {Uabac. 
jii),  nisi  justitia  et  pace  se  invicem  oscuLmtihus, 
Chrislutii  et  Ecclesiam  post  mulias  haercscs  in  uni- 
lale  fiJei  mansionis  siiae  liabiiaculum  posuissc?  Scd 
ei  Ipsc.Moyscs  non  alia  videtur  poma  odorasse,  nisi 
Chrisli  et  Ecciesix  fructus  eximios ,  veiiil  solis  ct 
lunre  poma  snavc  olentia  commendando.  Hujusetiam 
pomis  ad  cumuluni  benedJclionis  addiiniur  veriex 
anliquorum  montium,  et  poma  colliuiii  rBlcrnoruin, 
Iruges  deniqiic  terr.«  et  pleiiitiido  ejus.  Mo;iies  a». 
liqui  patriarch;v  ct  propiielae  nicrito  sunl  iiilclli- 
gendi;  niontcs  pro  virtutis  hHmanae  et  divinac  rcve- 
lalionis  sublimilalc  ;  aniiqui,  pro  faclorum  cl  diclo- 
rum  suorum  irrefragabili  et  summa  auctorilaie. 
Omnium  autcm  palriarchalium  pruniissionum  et 
visionum  ,  omniumque  propheticartiiii  locutionum 
et  revelalionum  eminenlior  verlcx  Christi  fuit  hu- 
manitas  :  et  sunima  eorum  inlentio,  quae  de  Chiisii 
nativitaie,  bapiismo  ,  praedicaiione,  sepuliura,  re- 
surreclione,  el  gloriosa  ad  coeluin  ascensione,  in 
spirilu  praevidebanl,  verbis  pr.ienuntiare ,  liguris  et 
aenigmalibus  praesignare.  Ad  bunc  verlicem  Moyscs 
Jpse  ascendere  cupiens ,  volens  videre ,  qiiomodo 
rubus  ardeiet  et  non  comburerelur,  reprossam  pr.x- 
sumplionem  suam  humililer  conlitetur,  nbi  aiulissc 
se  dicil  ;  Ne  approjties  huc.  Sol>:e  calceamoilttm  de 
jyediOus  luis ;  locus  enm  in  quo  slas,  terra  sancla  est 
(Exod.  iii),  Quod  crgo  plene  videre  non  poliiii,  pic- 
beios  muJtos  manifesie  visuros  pr.Tevidit,  et  Iianc  cis 
benediclionem  invidii,  sinc  invidia  lamen ;  atl  am- 
plecteiidam  (anlam  bcncdiclionis  dulcediiiem  onmcs 
Jiis  verbis  posieros  invilavit.  Scd  et  poma  collium 
iKternorum  ,  si  non  pnrguslasse,  laincn  odoiasse 
videtur ;  qiiae  non  solum  odoranda  ,  scd  eiiam  de- 
guslanda  p.^-xvidit  beiicdictis,  vel  quando  audiluri 
suiit :  Veniie,  benedicti  Palris  mei,  perciptie  reguuni 
(Mallh.  xxv),  vos  enin»  esds  qui  pennamistii  uie- 
cum    in  tcnlatiouibui  vicis;   ei   ego    disposui  vobis 


E.  CaIU)INAUS  336 

A  regnum,  «I  edutit  el  bibntit  super  n^.entnm  nieam  in 
rciino  meo  (Luc.  i\ti);  vcl  riim  etiam  in  prxfenti 
nMcii'!ciitc  honiiiic  ad  cor  aliiiin,  ut  cxall<;iiir  Dru«, 
jam  Ciiristiiin  sccundnin  carncrn  noii  cogiioscit;  sed 
Clirislnin  Dri  vorbtim  cl  B«i  sapienliain,  Deo  coi»» 
si  lislanii;ilcin  cl  co:eicrniiin  ,  artlwerctitlo  alerno 
fjcius  jam  cx  parle  xlcrniis,  el  scciindiim  Aposiu- 
liiin  fiucndo  Deo  iinns  ^piritiis  ractiis,ut  relui 
collis  .Tternus  poiii;i  non  iinmcrilo  proferat  incor- 
riipta.  Sed  nc  iiostcr  Josrph  lanliim  in  calcslibns 
el  mnntanis  pnsci,  rt  iion  nisi  iii  iiioiiLinis  rubaic 
vidi-alur,  elian»  fitigcs  lerra:,  qui  stiiit  quilibcl  frii- 
ctus  digni  piimi.entK,  el  cos  qiil  ploiiiores  6uiil, 
fructtis  jiisiiiiae,  dicilur  acccpiarc.  rossciit  eliam  rl 
alitcr  verbd  isia  exponi;  sed  quia  ad  alia  festinn- 

n  mus,  breviicr  ea  langendo  polius  qtiain  exponcndo 
peicurrimus.  Mnyses  igitur  Jcsum  nostrum  iu  Josepb 
bcncdiicns  {Gen.  xlix),  ct  ipsius  praeconia  bcnedi- 
cciHloprxdiccns,  primo  capilis  unguotilum  pioscqui- 
tiir,  dcliinc  qiiomodo  sil  in  incinUra  diffusum,  etiam 
iisqtie  inoram  vesliinenli  descendissedesfribil.CapilJ 
igiliir  '.ing-.ientorum  copiam  culilus  infusam  prse < oa- 
soriibus  suis  prospicicns,  in  pomis  coelica-Iicumcasli- 
tatis  ipsitis  odorcni  ci  inconuptum  coelibalus  ipsios 
iiDiai  candoreni;  in  rore  fecundissimae  charilaiis 
ejits  suaviiaiem  ;  in  abysso  sul-jacenle  snbjectain  el 
Hiiiissimam  ipsius  huniilitalem.  llis  unguentis  opli- 
mis  eapiit  iioslrunv  iii  ipso  suo  cxortu  fragrasse,  cl 
ca  a  capite  in  mcmbra  delluxisse,  satis  oslensum 
cst,  ciim  de  fiindameiitis  autea  iractarelur.  SeJ  quaB 

^  i  I  capile  fucrunt  poma  cocli,  in  mcmbiis  poina  soiis 
ct  lunx  dicunliir;  quia  qua;  consortes  babuerunt  per 
graiiam  ci  industriam,  Chrislus  babuit  pcr  iialurdtn. 
Mcrilo  ergo  solls  et  iuna;  poma  nomiiiantur,  qnxj 
sub  solis  et  lunae  instabilitale  mulabiliier  obiinenlur. 
Nam  Christi  virlules  snpra  solcm  et  luiiam  invaria- 
bilitcr  co/isiiiisse  firniiler  as&eruniur;  et  nc  baec 
poma  tam  nova,  tamqiie  insolila,  immatura  forte 
aul  marcescibilia  vidcrentur;  de  verlice  monliuiB 
3nliquorum,  el  de  veriice  coUium  aeternorum  fuisse 
proponunlur.  Yeriex  autem  monlium  anliquorum 
fuit  ad  Patres  antiquilus  de  Chiisto  facta  repro- 
iiiissio,  Unde  Apostolus  :  Abrahx  dicla:  suitt  proniis' 
sioiies,  et   scinini  ejus  {Gal.  ni).    Ouiiiium   illarum 

jj  proniissioniim  siimniam  ,  ct  velut  verlicem  fiiisse 
iUam,  quae  dc  Christo  facta  esl,  probaiur,  cuin  sub- 
ditur:  A'o«  ait  ct  seminibus,  ifnasi  in  muliis,  sed 
quasi  in  utto ,  cl  semini  tuo,  qul  esl  Cltrisluf.  {ibid.). 
lianc  auiein  promissionem  tcslamenium  vocat  Ajio- 
stolus,  conriimatiim  a  Deo  per  bgem  el  proplielas. 
Non  enim  ex  Icge  promissio,  scd  ad  proniissiouis 
coiifirnialionein  ei  coopcralionem  propter  transgres- 
sioiies  vehit  picdagogus  posita  esl,  ordinnta  per  an- 
gclos,  sigiia  iiiiilia  el  inagna  operanles  ad  ejus  coii- 
brmalioncm.  Non  solum  auiein  per  angelos,  sed 
eliaiu  prophelarurn  dictis  pra;dicl*  proinisslonis 
confirmritum  est  testimonium.  Ipsi  enim  proinissio- 
«cm  ilc  Cliribio  faciam  inlelligentes,  et  velul  jam 
iirpletafi)  in  spiriiu  previdenies,  prwteriia  ci  fuiura 


537 


TRACT.  DE  PEl\i:CRINAMK  CIVITATE  DEI.-  TIUCT.  XI. 


538 


prxsentialiter  conluendo,  qtiamdnip.  xioniilaiis  sp«    A  sedqnoJ  ell.im  ca  nieiliante  6piriluulium  a   Dco  ac- 


cien  siint  aJepli,  secuniium  illuil  Isaine  :  Yentnia 
annuHliate  tfobit;  et  dicemiu,  qtua  dii  ettii  vos  (lia. 
xti).  Hi  igiiur,  qnol  nobis  in  Scripluris  suis  de  Chri- 
6ti  ailveiiui  monuiiienlu  reliquerunt,  lot  quasi  poina 
rriigraniissima,  quasi  colles  aplerni  proiulcnint ;  c( 
Cliristo  reservauJa  ,  ac  si  ponu  in  riguranim  e( 
seiiigmatum  calailiis  recondita  concluscnint.  Scie- 
Ixant  enim  secundum  Salomoncm,  ou)nia  paina  iiovj 
ei  veiera  Clirislo  esse  .<;crvaiida.  Veiera  iil  in  eo 
iinpiereniur,  per  eum  apcrirenliir,  nb  eo  disirilme- 
reodir,  tecuiuluni  illud  :  Dedit  dona  lioviinibui{Pial. 
nvii);  nova  vero,  ul  ea  semper  bona  crcarei,  san- 
cliGt:aret,  vivificarei,b«nedicerel  ac  praislarel.  Nova 
siinl,  de  quibns  ait  Aposiolus  Domininn  dixisse  per 


cipere  iDeruiinus  beiiodiclionein,  e(  bcnedicciidi  mi- 
noribus,  pcr  Jestiin  acccpinius  poteslalcm,  donec 
(andein  in  Gne  omiii  coilcsti  Leiiodiclionc  et  gr:i(iu 
repleii,  solum  jain  Domiinim  laiidare  e(  bcnedicerc 
habcanitis,  dicenies  :  Denedictns  qui  icnil  in  nomine 
Domini  {Ptal.  cKvii);  et  cuni  Elizabeih  ad  Mariaia  : 
Benediclus  fruclus  veulyis  lni  (Luc.  i).  Evallai)!liir 
6i(|uidcni  nomiiius  solus  in  die  illa ;  c(  velii(  in  Ro- 
surreclioiiis  ociava  coinpleiagcncraliCircumcisioiK', 
iilj.im  iiequc  nubaiit,  neqiie  nubaiiliir,  scd  peiiilus 
(ollatiir  de  medio  niembri  gciiitalis  oflTiciuin,  ijuod 
pcrab3cissionempra?puiii  Abrahxostensiim  cst,in(c- 
rim  castigandum,  cx  (unc  nomen  Jesu  quani  sit  su- 
pcr   onine  iiomen    bcncdicluni,  adorandum  a(quc 


Proplielaiu  :  Ecce  consummabo  super  domtim.  Israel  B  laiidawduin,  luce  clarins  omnlbus  jpparebil  :  liinc 


tettttmemam  novum,  dundo-  legem  mcam  in  men- 
tibus  eorum,  et  ncrt  d«celnl  untisquisque  proximnm 
tutim  dicent  :  Cognosee  Domiuum.  Omncs  enim 
icient  me,  a  majore  usque  ad  minorem  {Itebr.  viii). 
Diccndo.  ai(  Aposlolus  :  Novu-n,  veleravit  prius. 
Quod  auteta  aHttqnatur  e'  tenescit,  prope  inlcrilum 
ett  (llehr.  viii).  Traaslato  siquidem  taeerdolii',  ne- 
feise  erat,  ul  el  legis  iranslalio  fierei  '  et  refrobaio 
jiracedcnti  mandato  propler  infinniiatem  ejus,  et 
inntilitatem ,  quod  nihil  ad  perfcctum  o.dduxii,  in- 
troducito  fierei  melioris,  quod  jureJHrando  slare  prO' 
miilerctur  in  ceternunt  (Uebr.  vii),  dicenlePr<»plic(a  : 
Juruiit  Dominut,  et  iton  pofHilebit  eum.  tn  es  sacer' 
do*  1 .  a:lemum  {.ecu-iidum  ord'nevi  MeUltisedech 
(Ptal.  cix).  Ea  igitur  ^ux  a^l  sacerd^tium  novura 
tt  Uilanientum  speclanl,  secunduni  ordincm  Mcl- 
cbiseoecb,  seniper  bona  sunl;  ci,  sicoi  eacerdoiium 
a-;erniim,  la  ei  ipsa  immulabititc  lo^ia  a  D<:9^ 
cn-aia.  ({uciit  lo  liecuuduiu  virlulen'  vii:v  insolubilis 
zb  eo  iiint  ia.lilula;  sanclilicata,  quanJo  pcr  Chri' 
sti  'nori.ein  facta  sunl  ad  propiiianduni  clTicacia; 
Tivirirata,  quia  Cliristi  resurrccliouo  non  foIuui  ad 
accipiendam  vite  indissolubilis  virlutcni,  sed  ctiuiii 
ad  Uaudam,  a  D  >o  &uiu  benedicta,  Unde  dicitnr  in 
Canone  Benedicit,  el  praitlas  nobii,  id  cst  qux  io 
.-<  K^ut  bcucdicia,  ut  babeant ,  bcocdicis,  u(  conrc- 
raiii  nobis  vituui.  Ne  autcm  ungticnlo  cnpitis  sola 
proxiiiiiora  ojeuibra  perlusa  vidercniur,  ctiam  sim- 


vcrc  lioc  nomen  olmim  clTusuin  crii,  quo  primo  pcr 
Gabrii'Icm  archangclum  Mari^^c  iiirusuin,  clausum 
aptid  cum  scplciii  dfebus  pcrmansit,  e(  dic  oclav:x 
per  oani  nou  lam  clTusuin  quain  rcvelalum  ftiit ;  (juia 
pnuca  adhuceranl  vasa,  qux  lantani  olc-  pleiiiludi* 
•liiiem  caperc  sulFicereiit,  et  noadum  vencrit  liom 
illa,  qua  mortuo  viro  vasa  vacna  non  pauca  mulua 
iiiveiiiret,  quibusol>!um  infusuin,  usqne  ad  clTusio- 
iiem  excrescerct.  Usquc  liodie  hoc  oleuni  vasis  v.i- 
cuis  iiifondcre  Maria  non  cessat,  ct  nominis  iiiijus 
suavilalem  incKperlis  divinilus  revelalain  vclut  la- 
clis  dulcedinem  ex  uberibus  maternis  inslilbt .  El 
licet  hoc  oleo  perrusa;  adolesceniulae  nimis  eum  di- 
ligore  dicantur  ct  noincii  ejus  oleum  iatenniur  cflru- 
sunv,  iiiterim  tanien,  diim  percgrinamur  a  Doniino, 
infusnin  potius  fatendum  esi,  quam  cffusum ;  cl 
ctirrere  dicendye  suiil  aJoIesccniul.t'  potius  inodoro, 
qnam  in  iinguCDli  cviiiaiiili  el  consumniataecharila- 
lisardore  (Cant.  i) ;  iiec  siabii  hoc  olenm,  donec 
vasa  deficiant.  el  conscicnliarum  osliis  nperlisqua>- 
qiic  virgo  sapiens  dc  lioc  sc  oleo  a  suo  rcdiinal  crc- 
ditore;  elde  c.Tlcro  ad  vicluni  el  vitaiii  tanta  oW 
suflTiciat  pleiiiludo.  iloc  nobis,  o  beata  Maria  prinio 
deiiierotuo,  posiea  de  ore  profluxit,  ei  qucin  p»- 
ricndo  priina  inundo  perditu  salutem  edidisti,priint 
etiain  nominando  ejtisdcin  salutis  graliam  prodidi- 
6ti.  Tu  Salvatori  mundi  intranli  munduai  yorta  c\- 
stitisli ;  lu  acccdeiiiibus  pastoribus  ad  etim  poria  pa- 


p!:ciuiu  tl  i.iebeioruni  hooiinuni  pii  acKis  ac  dcvoti  q  (nisli.  Pcr  te  magi  ctim  muneribus  Btclla   praeduce 


ail-clus  ad  lioslri  Josepli  boncdiclioiicm,  velul  fru- 
ctus  huin>!t:>  et  de  locis  planiorilius  et  inlcrioribus 
procedeiues  pcMinere  dicuntur.  Sed  quia  hi  rnicins 
aatc  advenlum  Chriali  in  eis  qu'.  euni  fultirum  cx- 
bpcctabani  scmiplfiii  iuveniebanlur ,  intcrrx  pleni- 
tUtlinc,  illi  (4ui  post  advenluiii  ejus  a  credeiilibus  in 
citm  populis  plci>ius^unt  cxhibiti,  denotanlur. 

Tuiius  igitui  !i.iiltif(iriiiis  biijiisbencdiclionis,  velut 
ca-lcs(is  cujusdam  unguenli  cx  variis  speciebus  a 
curlcsli  pigincniario  conlecii,  pleniludu  ad  nos  esl 
po.r  beaiam  Virginem,  quasi  per  qnanidain  poriain 
luce  clariorcin  traiisfusa  unde  e(  ab  angelo  dicla 
Ci(  in  mulieriiius  beiiedicla;  non  soliiin  r{uia  Evx 
nialediciio  per  eam  cil  iii  bcuedictioncm  conversj  ; 


ei  portam  ostendcnte  ad  cum  intravenint.  Pcr  te  ns- 
que  liodie  fidelcs  omnes  ad  euni  accedcnics,  (e  por- 
(am,  te  incdiatricc\M,  te  magistrani  habere  glorian- 
lur.  Tu  siqiiidem  iiilroducis  ad  fideni,  testimoniiim 
lideipcrhibendo;  lu  inedinlrix  cs  ad  vcniam  propcc- 
catis  credenliuiii  filium  iiitcrpcllando;  lu  magistra 
ad  invenicndam  graliani,  cxempla  vit«ctdiscip1in:e 
omnibus  osieiidcndo.  Tu  luuni  porla  iiMlii  dij^neris 
esse  ad  Filium,  intcrim  Incarnaliorris  cjus  iH  civi- 
talis  suK  peregriiianiis  mysietia  rcVi-lando,  tjiidem 
ad  civitalem  regnanlem  ct  (rtiiii)plr.iiileirt  in  ca;l.s 
poil  H<fi  iippiluJinom  arcedenli,  noii  lUcliclis,  sod 
tuaiii  el  tilii  lui  pulcliriludincin  .vinc  speciilo  et  «ni- 
jniale  rcvclaia  facie  ostendcmio  (// Cor    iii).   StJ 


27)9 


iiEMuci  s.  h.  i: 


cccc  dum  ail  porlam  Juoilfitiinan»  jam  pcr  cam  iii- A 

Iraluri  in  tiviialcin  Doinini  porvcriis^c  videiDiir,  ip- 

sius  poita  gloria,  «Iccorc  cl  (Jignilatc  .sliipcfacii.soli- 

liirn  sci  inoiiis  moildin  cxrcssiinns,  a  ieclore  vciiirim 

pob(ii'anlcs,  si  mio  aiihiic   scrnionc   a   civilalis   in- 

grcssn  poi  lu!  Iitijns  }.Moriani  speciilando  cum  paiilii- 

litin  relaruiiiniis.  Niliil  ciiini  gloriositis  in  tota  civiiaie 

pjslinoduni  apparcbil,  praeier  eum,  qiii  ipsiiis  por:3e 

elciviialis  fundaincniuiii  esl  el  ftuidator,   iniliuincl 

lliiis,  conditor   el   doniinalo«".    Ipse  aulein  sempcr 

Alplia  ct  Q  sil  noilri  iiennonis,  cic. 

TUACTATUS  XII. 

tE  GLOniA  ponr.c  dvodhcwje  vircinis  marijE. 

Ce  portx  (iuodeciiiiaj  gloria  iocuiuri,    ei  gioriosa 

quac  de  ea  dicla  sunlad  memoriam  rcducluri  :  priino 

Woyscii,  rjni  primus  de  ea   scriplurus  calceamenla  B 

ilclraKil,  in  tncdium  addiicamiis;  dcinde  per  ordi- 

liem  alios  qiii  de  ea  scripscrunl,  diligenier  quid  qnis- 

«|ue  pro  suo  oflicio,  pro  loco  el  lenipore   ad   ipsinS 

portiic  consaimnalioncm  decoris  oljlulcrit,  atlendcn- 

les.  PiiiDus  itaqne  Moyses  veiiil  calamum  niensur.-e 

ad  mcliendum  virgani  acccpii,    cl  oblulit  ad  poriae 

spalia  designanda;  scciinuus  Josue  solem  jam  dcdi- 

!»antem  siarc  fecit  ad  ipsain   designaiionem   plcnins 

!!onsunimai!dam,   el  clarius  agnoscendam.  De  libro 

«jiioqiie  Judicum  Gedoon  areani  oblulii  ad  aedifican- 

dum,  ei  vcilus  ad   exslccatulum  solum  zrex  anie 

purganduin  {Paralip.  xxix).  De  libro  Rcguin  David 

lapides,  aurum,  argenluin,  ferri,  Kris,  lignorumque 

jmmensam  ccpiam  obldisseprobalnr.  Saloinon  thro- 

jium  eb.irrjeum  oblulit  ad  quiescendum  (lli  Reg.  x). 

Ezechias  aquam  piscinss  superioris  per  aquxduclum 

Rverlii  subter,  et  infiuere  fecit  in  piscinam  urbis  in- 

leriorem,   in  qniescentium  sive  operaniium   usuni 

{U  Paralip.  xxxii).  Isaias  florcm   singniaris  dccoris 

depinsit,  qul  caeleris  omnibiis  cfcl.tliiris  iii  porlajor- 

nalu  eminerct  (liai.  xs).  Jercmias  agrum  figuli,  in 

quo  necessaria  oinnia  congregarentur,  ei  congregala 

}(Orlic  usui  apiarenlur,  iiiginta  einil  argeniei^ ;  em- 

pluin  au  lioc  offerens,  sicul   oonsiiiuil  ei  Domimis 

{Jer.  XX.X1I).  Ezecbielquatuorrotas  plcnas  oculis  iii 

circuitu  ipsarum  qualuor  paraias  el  volubilcs  vidit 

:id  quaevts  necessaria  ferenla  et  iransfercn  la  (Ezech, 

i).  Omilliiniis  alios  brevilatis  causa,  duodecim  sci- 

Jicol  propiielas,  Daniclem  et  alios,  qiii  inier  agiogrn-  d 

plia  compulaiilur,  qm  Oinnes  ofliciosissinic   in  opus 

liujuspor!83  qnod  habere  potuerunt  melius,  obtule- 

ronl.  Nos  quoque  pro  modulo    nostro  portse  liujus 

^loiiam,  ne  dicam  aiiolere,  sed  saliem  a  loiigepio- 

opicere  cupientes,  ea  quae  breviler  iangendo  posni- 

iRus,  brevius  exponendo  auxiliantc  Domino  percur- 

ramus.  Quid  igilur  per  virgam.  Moysi  (Exod.  m)  me- 

lius  intelligimus,  quara  beatam   virginem   Mariam, 

fide  reclam,  flexibilem  bumililale,  inlegrnm  virgini- 

i.Tle,  de  qua    legilur  :    Egredietur  rirgn  de   raJire 

Jcsse?  (Isai.  xi.)  De  hac   cgrcssns  esl  ille    serpcns, 

i|ui  C3.:Ulatus  in  cruce  ia-sis  a  serpenle  antiquo  suie 

visionis  medicinam  paravit  :  qui  landcni,  morlesu- 

perala,  vclut  cauda  mortaliiaiis  conslricia,  pcr  rc- 


CAIiniNALIS  SiO 

siirrcciionorn  suam  nalurain  Imrrinnam  mitllis  mt- 
sCriis  Ct  corruplionibus  distorlain  iii  firgae  reclilir- 
dincm  ro|taravit.  I'cr  hanc  virgam  diversis  sunl 
plagib  alHicli  yEgyplii.  Pcr  lianc  oiiiis  illiid  vtjrypli 
complelum  est,  qnud  legilur  in  Isaia  :  Ecre  Domiiiu» 
nsccndel  super  nvbemlerem^  el  ingredie  ur  yEgijplum, 
cl  mvvebunlur  simulacra  /Eggpti,  et  corejux  labetrel 
in  medio  ipsius  (Isai.  xix),  Per  liaiic  filii  Israel  ab 
ytgypiiis  liherati  martf  sicco  veitigio  iransiffunl. 
Per  hanc  aquae  niaris  divisse,  aqiix:  mara  diilcoralx, 
.Tqiiac  dc  silice  rcpcriunlur  excussa.  Ad  taclnm  sl- 
quidein  Iiiijns  virgae  tenlalionum  inipetus  dividun- 
tnr,  cuin  parvuli  lcncntur  cogllatns,  el  ad  pelrani 
Cliristiim  allidnntur.  Aqnse  eiiam  sacri  eloquii  Jul- 
corantiir,  cnm  in  maiiu  hominis  involiitus  liber  in 
ore  conicdcntis  cflicitur  mcl  dulce.  .Aqiix  quoqiie  de 
silice  producuntnr,  cum  C.hristo  respicienle  indii- 
raliim  qucmlibcl  inpeccalo,  coinpunctionis  lacrjrma 
proferunliir,  jiixla  illiid  propheiiciim  :  Flabit  tpiri- 
tui  ejus,  cl  fluenl  aquce  (Psal.  cxLvir).  Ilac  virga  fo- 
lia  et  nuccsexse  mirabiliier  proferentesacerdotium 
csl  Aaron  conlirmalum,  el  virgoe  pasloralis  mystc- 
riiim  pryesignatum.  Meriio  a  Moyse  iiilra  arcain  lc- 
siainenti  cum  mannn  et  tabulls  es(  h.iic  virgula  col' 
locaia,  prxsigriaiile  Spiritu  sancto  inanna  diviii;0 
boiiiiatis,  eldoctrinsesiiiritualisscieniiam,  disciplinx 
virgnla  mcdiante,  iiobis  a  Domino  miiiislraiida  : 
qua^  tria  Propheta  desiderando  peiere  videbalur, 
cur.i  diccret  :  Bonitatem,  et  diiciplinant  el  tcienlium 
doce  me  (Psai  cxvm). 

Virga;  quoque  pastoralis  forma  eadem  repraesen- 
tat,  cum  monemur,  virgae  aculco  velut  disciplinse 
correciione  pungere  pigritanies,  docirinx  suaviiald 
velul  uncino  superiori  rcirahere  fugienies,  sive  ai- 
Irahere  rccusanles,  benignilale  deniqne  compassio- 
nis  hiimana;  sustcnlare  vel  sublevare,  velutquod.un 
baculo,  corruenles.  IInjus  virgae  mysierium  in  di- 
vcrsis  sacrx  Scriplurse  locis  iiobis  est  muiiipliciler 
cominendaium.  Nam  ct  Eslher  virg»  aurea;  sumnii- 
tatem  osculans  legitnr  confortala  (Estfter.  x\);  el 
Doniinus  in  virga  ferrea  subditos  reciiirus  promitli- 
liir  (Psal.  u),  et  virga  directionis  virga  regni  cjus 
dcscribilur(2^5Q/.  xLiv).  Virgam  qiioque  virtuliscjus 
c%  Sion  leginuis  cmiilendam  (Psal.  cix);  quae,  ul 
breviter  langendo  potiusqnam  exponendo,  pcrslrin- 
gamns  :  virga  anna,  Chr.sii  esi  recliludo  nalurae  ; 
vifga  ferrea,  reclitudo  vilae;  virga  direciionis,  rc- 
ciiludo  doclrinaj;  virga  virlulis,reclitudopoiC!!li.'e, 
qna  licel  libere  el  manifesle  uli  pcliiissel ;  voluil 
lamen  cani  sub  Iiumililaie  huiiianse  iiiflriuiiaiis  ab- 
scondcre,  donec  ad  jndicium  venienS;  cos  qui  ad 
ejiis  corrcclionem  corrigi  noIiHrunt,  nec  ipsius  rc- 
ciitudini  conformari ,  non  solum  virga  potenti» 
fcriat ,  scd  eiiain  extrcma;  sentemiae  malleo  reciis» 
simo  conleral  et  confundat.  ]Ne  lamen  penitus  igno- 
rarolur,  el  incognila  niimis  tiinerelur,  partim  eam 
niiraculis  mundo  iniioluit  :  infcrno  per  sui  exspo- 
lialio:iem,  plcnius  mundopcrsuam  rcsurrcclioncn», 
plcnissinie  el  n^iniresiissinie  cam  osicnsurus,   cum 


541 


TRACT.  DE  riCnECJUNANTr:  CIVITATC  Otl    -   TPaCT.  XII. 


3i2 


apparcnte  ex  Sxon  spccie  decorii  cjus,  mmiifeste    ve-  A  iifo  priinnni  siniHcMi  visa  sil,  nec  liabcre  scqiiciilctn. 


tiiet  Deus  nosler,  tt  uon  silebil.  Ignis  in  conspeciu 
ejus  extiideiccl,  el  in  circuiiu  rjus  lemiicslas  vnlida 
(l'utt.  \Lix;.  liitcriin  vt(;i;a  (i(icliin:v  cjus  (liii.^il 
ij^iioianles  ;  re(  liiinlo  vil;»;  ''j"S|  •H';'-'  vilnl  virga 
fcrrca  iiiOcxiliilis  fuil  nd  nilp;ini,  corrigil  el  provo- 
ral  reluclaiilcs.  Reciiludo  n.iliirx,    liccl  pro   regali 


nnjiis  aiircx'  virgx*  suininilalein  Kcclesia  vplui 
nllcra  nsliier  in  ;\!l:\ri  quoliilic  oscnlaUir  [lUthcr. 
xv),  01  usculniido  proinoiclnr,  ut  Aninn  in  AiUiclni- 
sto  ndvcrsiis  popiiluin  saiicturtini  iion  diu  pnevaloni; 
el  iil  M.irdocli:eiis,  iino  iii  Mardocl»;«'o  Petrus  ,  vcl 
in  Pclio  Ecclosi;p  Uomanae  poirifcx  palnielis  cjus. 


progcnie,  sive  pro  oo  quod  lalis  lainqne   rccla    cst  qui   «((liis  aiUo   Anian  genua  non  cnrvabil ,  bonore 

assmiipla, qualisqu.iajqiie  rocla  a  reclo  Dco  iiipriino  regio  dignus  invcnialur.   Yel  si   siiiiiniilalcm  virgc 

Luuiiiie  esi  creata,  virga  aurea   dici    possil;    laineii  aun'a;  lil>cl   intolligere  consumniationcm   regni  s;p- 

spC' ialilcr  pro    ;iiiinia;  incorruplionc   viiga    aiirca  cularis,  ct  fincni  rogix'  potesl;ilis  :  tanlnm  opinnri 

reclius  nppollatiir.  Ea  siquidoiii,   sicul  virga    uriix  possuniiis  circa  riiieiH  sacciili ,  Aniicbristo  siibhlo 

aurcjp  iii  area  fuederis  fuit  jiincta  ;  sic  iii  iinaCbrisii  do  mcilio,  uniiaiein  fore  iiilcr  sa^rularcm  ct  ccclC' 

peisoiia  fiiii  diviniiali  conjiincla.    Nan;  quod  apud  sinsiicain  polesiatcm;  nlse  videantur  iiiviccm  oscii» 

Jereiniain  virga  oihe  tcsle.x  conjiingiiur  [Jer.  i),  il.iid  lari,  el  iion  tam  Assucrus  quam  Mardochxiis  donu- 

innuere  videtur,  qnod  ineadem  persona  caro  spiri-  ne:ur  in  regno,  quod   niox  Clirislus  Iradiiuriis  csi 

lui  e»i  conjuncl.i,  el  vclut  testa  forro   absquc  onini  Doo  ct  Palri.  Virgnm  qiioqiic  fcircaiu  ditimiis  bca- 

carnalis  concnpiscenlivC  repugnaniia  cst   subjocia.  tain  Mariam,  noii   fcrream  iii  inisoroiido ,  scd  fer- 

Scd,  sicul  virga  fcrroa  coiiloril  el  comminuil  rcUu  rcain  in  suslcnl;indo,  non  in  subvcnieiido  fcneam, 

cianles,  ila  virga  nurea  contritoset  bumiliatoserigil  sed  in  subvcbe:ido.   Non  cniin  csl  bacuius  arundi- 

id  spem  vilae,  el  ad  gratiam    rcparat   obsequenies.  neus  tanluin,  imo  plns  quam  lignous,  quia  quanliiin 

Beiie  aulem  quam  David  ferroam  dixil  [Vsal.  ii),  Je-  forruin  ligno  pr;i'ominel  in  roriiiudiiic,  lanliim  bcala 

remias  videre  sc  nsseril  vigilantciu  ;  quia  Cbrislus  Mnria   supra  oinnem  buniauuin  modum  viriule  e»»: 

nec  in  aliquo  flexus,  nec  nnquain  obdormisse,  ncc  iiidula  cx    alio  ,  Spiriiu    sancto   supcrvonicnte  in 

vel  in  modico  dormitasse  invcniliir  ad  culpam  ;  sed,  eani,  id  cst  supra  soliluin  venieadi  iii  bomiiios  mo- 

nicul  vigilel  sancliis  apiid  Daniclein  jubcl   arborem  diiin  in  eam  desccndenie ,   cl  virlute  ci  Altissima 

praecideiidam  (0««.  iv),  sic  cl  apud  Jereniiam  virga  obuuibranie.  LibeiUer  bas  virgas,  qiias  a  vcro  Ja- 

vigilansollam  succensam,  ci  apud  Duvid  virga  fer-  cob    in    cnnalibus  Scripliiranim    invcnio    positas, 

rea  vas  figi:Ii  confringerc  pcrliibclur.  dinlius  iinmoraudo  conspicio,  ul  iii  caruin  conle:ii- 

Virga  quoqiie  aurea,  scd  cl  ferrea  beata  Dei  Geni-  r  pbitiane  sciisns  spiriiualos  concipiam  ;  ne  si  forie 

(rii  dici  potesl.  Aurea,  vcl   quia  alavis  edita   rcgi-  carnalilcr  cuncupiscendo  concipiam,  coiiciipisccii!.ia 


bus,  vel  quia  aurea  virga  priina;  inatris  Evxnorens 
rosaprocessit;  vclqiiia  graiiaplona  cl  inlcr  muliercs 
benedicta  niedinnle  benediclo  fi  uciu  venlris  sui,  in 
carne  filii  sui  csl  diviniiaii  conjuncta,  ila  ui  ilhid 
qiiod  dicluin  est  ei  ab  angolo  :  Dominus  lecum  {Luc. 
i),  sicui  estomnibus  ftdeiibus  cojnnuinc,  iia  ci  futrit 
sp«ciale.  In  aliis  enim  Deus  diciliiresse  pcrgraiiarri.ei 
auiem  iia  divinitaiis  su.ie  infudil  e.^^seniiam  ,  uicx 
ea  eiiam  liumanam  sibi  univeril  naturam.  Ei  crgo 
nierilo  anionomaiisce  dicitur  ,  Domiutn  lecum 
{Luc.  i),  in  ipia  iion  soliim  liiii  pcr  graliam  ,  scd 
jpsius  etiam  divinilaiis  ploniludo,  siciit  ail  be:iliis 
Aposlolus,  corporaliier  babiiavit  {Coloss.  ii).  Unile 


ipsa  cum  conceporil,  parial  pcccatum;  ei  Gabaoniiac 
nici  iion  lam  niibi  aqunm  compunclioiiis  compor- 
lcnl  {Josue  i\),  quain  vcluslaiis  opcra  ingerendo 
luml  oj  meos  replcanl  illusionibus  ;  et  edit  iuniur 
iiO!i  soluin  nomine,  sed  et  re  illu.soros.  0  quoiios  a 
Gabaoniiis  iin;!giiiniionum  mearuni  nicmi','  iiiihi 
illiisum :  ei  orc  Doiiiini  noii  inlcrrogalo  iJc  vibarii!; 
coriim  susccpisse  ,  ila  ut  coiilcinplaiioiiis  liimine 
velul  quodam  milii  sole  justiiljc  occuinboiitc ,  coii- 
liiiiiis  vix  landein  precibiis  obiincrem  ,  u:  staret  sol 
coiitra  Gabaon  ;  et  si  iion  proficcrci  luincn  contem- 
|)lationis  ,  saliem  iioii  deficcrel  calor  devolionis; 
mancreique  diloclus  mcus  mccum,  niagis  prcctim 


ei  ex  ea  (anquam   sponsus  processisse  lcgiiur  de  D  assiduiiaie  coacius,  qiinm  puriialc  afleciuum  oblc- 

tbalamo- siio  {Psal.  xvni),  nam  et  prius  fuisse  in  ca  clalus.  Heu  lunc  oviiiin  mearum  scrolini  eraiil  coii- 

pcr  graliam,  sicul  el  in  cacleris  ,  iino  eam  singulari  ccplu».   Nam    qiii    primi  lcmporis    fuerant ,  Jacob 

prae  cxteris  graiia  dilaiara  tcslatus  fiierat  Angclus  cooperanie   {Genes.  xxx),  vario  el  diverso  colore 

dicens,  Are  graiia   plena   {Luci  i).  Ac  si  dicerei,  inysiicorum    scnsnuin    apparebanl    respcrsi.  Tunc 

MullcB  (ilice  congregavcrunl  divilias  ,  tu  supergressa  qnippe  in  lumiiic  D<>miiii  lumci;  videns,  aspiciebani 

es  univenas  {Prov.  xxxi).  Ipsa   siquidem  inaturior  iioii  solum  pracdiclas  virgas,  scd  el  populcab  virides. 


Saia,  snpicnlior  Rebecca  .  Lia  fecundior  ,  Racbcl'^ 
gralior,  dcvolior  Aiina,  casiior  qnam  Susaiina.  Ipsa 
graiix  pleiiuudincin,  quam  alix  divisim  li.iUicrunt, 
lotaliier  crediiiir  accepissc,  et  absque  interpolaiione 
coiitinuo  poiScdissc.Vel  graiia  ploiin  dicla  csl,  quia 
cbariiaLis  munorc,  sinc  qua  oniiiis  gralia  fallax  ct 
vana  esl  pulcbritudo;  sinc  qua  hiliil  osl,  quod  possil 


ei  ainygdaliiins ,  cl  ex  plalaiiis  posilas  in  i>r.ediclis 
can:dibus,  ci  laaia  variolaii?  o-ijlocialiis  .  iii  ipsis 
viigis  Noe,  Daniel,  cl  Job  ,  conlemplabjr  cxompla. 
In  Noe  vclul  in  piaiano  exailala  Juxta  nqtiam  iii 
plaieis,  doclrina*.  rocliludincin  admirabar.  In  Job 
vcliil  iii  aiuygdalo  facili  dcciJoniiuin  floruin  el  (ru- 
cluum  ubcrlatc  gaudenio,  fidoi  recliliidir.e  delccla- 


prodesse,  iia  repleia  fuii,   ul  in  bac  pcrfeciione      bar.  In  Danicle  velui  in  populo  viridi,  inlelligcniiaB 


^i:^  ii;.XKi(;i  ?.  R. 

rnliludiiic  juniinJ:if):ir.  Afccilchal  ciiatn,  iic  fcirnili- 
tiido  S3liel,ilis  in.ilor  aliqiioiJ  ristiilitiiii  {^ciicraici , 
vaiiclas  ;imit!i(>r  ruiii  cl  in  (lccorlicinis  cl  s|ioli.'ilis 
luii:c.i  boili(ilii(liiii<i  sji'cularis  :)p[)arcl).il  caridor 
casiilalis;  in  liac  qiia;  dccoriic;tla  non  fuciat,  viror 
liiiniiliia(ib;  iti  onitiiLus  lctii.->  (encrilndo  cliariialis, 
sive  ad  conipassioncrn  proxitni ,  sive  ad  piirior.m 
dileclioncm  Dei.  Ki  liastnilii  onuics  virt^.irntii  varit> 
Liles  illa  una  tcgalis  virgtila  dcradiic  Jessc  ogressa 
paricLal,  (|uam  David  astantcni  a  dexiris  Rcgis  cir> 
tunuialam  vidil  variclalc  {Psalm.  xliv)  Saiomun 
asccndcnlcrn  biout  virgula  rniiii  cx  aroniatibiis  inyr- 
rliae  ct  tliuris  (Ca>i/.  iii);  Moyscs  iit  iniji  virgnhiin 
ardcre  el  iion  coniburi  (Excd.  ni).  Ipsa  siiiniJcni 
incrilo  a  dextris  Regis  visa  est  astare,  qiix  de  lota 
luassa  corriipla:  el  inciirvatse  in  Eva  liuinuit;c  na- 
liirx  priina  cl  sola  inrausliim  nomen  Eva:  in  siiavc 
illiid  Ave  cuiivcrtcrc  poluit  cl  nuitare.  Ipsa  n.^tinquc 
fiinistram  ,  quam  Eva  clcgcral ,  omnino  dcserens  , 
lotam  sc  coiivcrlit  iii  dcxterani  :  ei  sprciis  lcirenis 
et  Carnalibus  dcliciis  iinaginc  lerreni  deposila  , 
coelestia  ci  xterna  eligcndo  imagiue  cceltsiis  sc 
induit;  el  Dei  in  sc  siinililudiuem,  qnain  primus 
honio  reciHs  a  recto  Dco  faclus  in  reciiiudine  accc- 
perat,  Spiritu  sancto  eantdcni  rcclitudincin  in  en 
reparanle,  ct  spirilum  rectum  iiiiiovantc  plcnissinie 
in  ea,  reformavil.  Iletta  crgo  asiare  dicia  est,  qiije 
tam  reela  effecia  csi :  ci  a  dextris  lUgis  ,  (juic  Jle^i 
facfa  est  lam  picxiina ,  quam  coiiforuiis  Iti  vesliiu 
<|uoque  deaurato,  quia  iumine  sapienliae  ^clitl  auri 
irradiata  fulgore  ;  uode  ct  amicta  sole  visa  esl  a 
Joannc  lunam  liabens  bub  pcdibus  suis  [Apoc.  xii). 
Lunani  siquidem  huin;inx  lationis,  substramenlum 
habuil  naluralis  affeclionis,  quin  iiuinani  atl-clus  in 
ea  non  casu  aul  impelu  ferebanlur;  sed  illuslraix 
raiionis  moderaniine  rcgebaniur.  Li  boc  quidem 
deorsum  in  transitu  pncseniis  viiae  ,  vcliil  luna  in 
isocie.  Sursuni  veroiii  dexlera  conlempljlionis  vclut 
in  die  amicta  erat  solc,  qu:c  aiibi  in  ipso  soie  posita 
luisse  dcsciibiiur;  quia  non  soluin  iuce  sapieiuix 
>isa  est  ul  veslimcnlo,  sed  ci  unila,  posila  el  fundata 
velut  iii  fundaincnio.  Vel  posita  iii  sole  dici  po- 
tosi;  quia  sici:l  in  liorologio  gnoinoneni  f^liciinus 
jironiinere,  ul  quasi  in  solem  porreclus  solaris  cur- 
sus  lioias  desigiiet  dioritas;  sic  divina  sapientia 
Jieatam  Virgincin  veliit  virg;im  reciissimam  huniano 
gcneri  gnomoncin  constituit;  ut  pcr  cam  quaniuin 
a  lumine  sapieiiliae  defiuxerit,  liumana  natura  co- 
gnoscerci,  ei  in  ea  viam  redcundi  ad  primuni  pun- 
cluni  su;e  originis  invenirei.  Duodccini  siquidem 
suiit  lior3E  dici ,  ad  qiiarum  dccimam  consumman- 
d;:ni  sul  sapienii£  divinse  liumanain  natiiram  iiisti- 
luil ,  ul  novcrti  ordinibus  angcloruin  perlustrali«, 
•velul  deciina  tantieni  liora  bomine  illustralo  ,  inc- 
diante  Spiriiu  sancto  seinper  ad  Paircni  velui  ad 
suum  redirct  priiuii)ium ;  duodcnarii  in  eo  com- 
plcns  perfectioiicm,  iia  in  eo  manens,  ut  nutlus  i\i 
cNcessus;  iia  exiens  ab  co,  ut  nullus  recessus ,  iio 
a;l  cum  lediciis ,  ut  nullus  fial  accC5$us.  Ab  liac 


341 


E.  CVUDI.NALIS 

A  i.iiiii  liii  iiii-.  (I.iriialc  bo.:  o  cum  in  tanto  iionore 
constiliilus  csscl,  vciiic.iie  sibi  pede  snpcriiix  cxpiil- 
sus  csl.  et  iioii  p'iiiiil  st  ire  :  ct  compiralus  juincn- 
tis  in^i]iii-titiliiis  dc  die  iliviiix  claritatit  dejcrlns 
csl  iii  prorundissiinatii  iioclctn  liiimati.'c  cZLitjti*. 

\\'.T  iianc  noclcin  transicrunl  ptiiiie:>  bc^iix  silvx  , 
et  ali  Adain  usquc  ad  Mariam  lcncbr;e  ptrrinanKe* 
riiiit  siipcr  raciem  ;il)yssi ,  dinoc  tand<.'ni  advcni.-nie 
Uiiiporis  plcni:udiiic  sol  diviiia:  sapienti;e  qoi  iit 
suo  catidorc  nb  homitie  videri  iioii  poicrat ,  bealae 
Mnriu>  vclttl  cuidani  liumani  iiorologii  sc  jniixit  ^no- 
nioiii  ;  ct  unibram  cariiis  quain  a  saa  n;)tura  iion 
lalcbat,  de  nuilro  arcpit  gnomonc';  ul  qui  in  sno 
fulgore  a  nobis  vi.lcri  iion  polerai,  saLeiii  in  noslue 
iiiiirmilatis  unibra  C;ipcrc(ur ;  cl  jnita  rrnplieOin, 
in  tali  vi^eremuj  umbra  ;  sive  secumiuni  SalunuH 
ncin,  in  diu  dcsiderati  umbra  sedcrcmns  (Can/.  li). 
Ll  ista  Caldic^,  (juani  nascendo  de  beata  Virgine 
fccit  Domiiius  ,  lioris  eain  duodcciin  mir;ibilitcr 
poreiirrentlu  consummans,  el  in  noslto  nobis  eas 
gnomone  designans.  Primain  si'}ui(leiii  liitjos  dici 
lioratn  liabnimus  iii  Cbrisii  annuntiatione  ,  sccuii- 
dain  in  ejus  nali\iiaie,  lertiam  in  circurKcisione , 
qiiartam  in  app.iritione ,  quitilnm  in  ejus  oblationc, 
sevtam  in  fugs  ejus  in  jEgyplum  ,  st^tiinam  in 
baptismatc ,  oclavam  iu  apostuloruin  vocatione , 
iioiiam  iii  iransflgnratione,  decimam  in  novi  Pascli.c 
iiislituiione,  undecimam  in  passionc  ,  duodeciinain 
in  inferni  spOiiatione.  In  hnc  duodecinia  lioi-a  risiis 

Q  e  l  sol  Clnislus  oocubuisse,  el  J^epuilus  ad  I(.c;im 
suuin  ,  id  cst  ad  terrarn,  de  qua  cariiem  sunip?ei.J, 
r^^diissc.  Unde  expavcbceiis  sol  isle  visibilis  ,  cliam 
ipse  non  daiido  liimcn  suiim  visus  e-,t  ocriuisse. 
Un.le  ait  quidam  sapiens  :  s  Non  erat  miruin  apud 
snpcros  tcnebrasesse,  ciim  sol  desccndissei  nl  infe- 
ros  (S.  Maximi'S  Uom.  \\  in  festu  Paschee).  His  duo- 
dccim  lioris  consuinmatiis  esi  d.ies  jiisiitiae  ,  succe- 
dci'S  diei  culpae,  prnecciiens  dieni  t!oria>,  de  qui- 
bus  tliel.us  videlur  sc^iplum.  Viii[ic(ib'il  ncs  poU 
duos  dies,  in  die  lerlia  suscilab.t  nos  {Ose  vi).  Nai» 
dc  leriia,  id  esl  de  die  gloii»,  videtur  Saloinon  prae- 
nii;S)  de  die  jusiiti.T.  Oriltir  iol  ei  occidit ,  et  aii 
lociun  sunm  rcverdiur,  snbjecisse.  Ibi^m  retiascen» 
ilijralpcr\it!eiii!i.'in,  el  flectHur  a  l a(,u'.lunein  {Eccte,»). 

r>  Reiiaius  s  quidem  sol  Cliristus  in  icsurrectione  cou- 
stnnmata  i^ie  virtutis,  habilantibus  in  regione  iiaibr;e 
morlis  initi:ivit  diein  xlcruilatis;  iino  erranlibus  in 
die  ir.oriatilalls  illuxit  dics  xtcrnilalis.  iiujus  dici 
prima  fuit  liora  resiirrcclionis,  a  qiia  cocpil  sol  Chri- 
s.us  r  verli  decein  liiicis  p  t  gradus  quos  dcscen- 
dcinl.  Primam  iincam  implevil  in  lioniine,  per  dics 
qiu.dfdgi!  ta  apparons  discipulis,et  loqticns  de  regno 
D.  i.  No\e:n  lineas  in  noveni  implevit  or  iinibiis 
angelorum,  sicque  a  dic  ascensionis  usque  ad  dicin 
p"nlec()Slcs  dccem  gyrando  dicbus  ad  summum  cic- 
ditur  mcridiein  pervcnissc.  Inde  tandem  ad  aquilo- 
nemflecielur,  cum  vcniens  ad  judicium  ,  illuin  qni 
laiera  aquilonisclcgit  priino  prorsus  dcjicict :  postea 
[inpriain  nrcam  piirgaris,  ct  paleas   trjJcns   igni 


34»  TRACT.  DE  rEl.ECniNANTE 

inexstingntbili,  granj  iii  I.ori-ca  coiigrcg:il,il,  el  li;)-  A 
dens  regnuin  Oeo  et  Palri,  ciiieni  pcr  oiiiiiia  a*i|u.i- 
lis  iiice  «lurtus  apparebil  liilcriin  juJica  tmlii,  qnem 
dHigit  anima  wea  ,  nbi  patcas,  tibi  cube*  in  meiidie 
{CaiiL  0  ,  el  qui  de  mcrilio  lun  r.iilios  liios  .iposlo- 
lis  cxpan^lciis,  variis  eos  lingtii»  (jilusli ,  nssislenlis 
a  dcxlris  luis  rcgiiix  vnrius  iiobis  ornalus  ostnidciis, 
sive  iii  Tariclaie  virg.iriiin ,  sive  in  niultipliciuiie 
slell.iruin.  iNain  cl  po^i  cxioi.i  i\»x  pradicla  sunt, 
visa  esl  eliain  habere  in  capiie  coronain  sicl!ari;iii 
diiodcciiii  {Apoc.  xii).  liatic  coronaiii  credo  rs  c 
gloriain  ct  bonoreni,  (|iio  bcaia  Virgn  roronaliir  ct 
iionoralur  in  prxscnti  Ecclcsia  ,  iii  qua  duoiiciiis 
fesliviialibns  lai:qiiatn  slcilis  loiiJmi  ,  tani  in  $:; 
<|iiain  iii  ftiio  stio,  toliiur  et  {^lonric.ilur.  Il.iruin 
priiiia  csl  Virgiiiis  ipsius  iialivilas,  sccuiida  filii  B 
anntiiilialiu,  leilia  cjusdem  orliis  ,  quariu  circunici- 
sio,  qiiiiila  cjus  per  stcilani  declaralio  ;  qux  ,  elsi  iii 
bac  resiivilalc  taiilum  apparuisse  doscribiliir,  laiiicii 
iiulli  'tliaruin  stia  stcllu  dcessc  cognoscilur,  per 
«iuam  saluiis  bunian.r  gradus  aliqtiis  d.;claralur  ; 
tcxla,  rcstum  purificalioiiis,  scptitna,  octava  el  nona 
iriduuin  passionis,  deciiiia  rcsuireclionis,  unilcrin'a 
ascensioiiis  ,  duodcciina  proprix  assunipiioiiis.  Wl 
si  moralilcr  libel  ii-is  sicllus  itilelligere,  dicanr.is 
ras  duodecim  virlules,  quas  fruclus  Spirilus  Apo- 
slobis  enuincrat ,  dicens  :  Charuas  ,  gaudium,  far, 
jpaiieiitia,  benignilat ,  bonilat ,  tonganimitas ,  iiinn- 
tuetudo  ,  fides  ,  viodeslia  ,  conlinen'ia  ,  casli.at 
{ij.ilal.  v).  llaruiii  viiluliiiti  mcriln  sibi  Virgo  aceu- 
mulans,  carumdem  prxmiis  velul  slcirs  loliiiem  ^ 
crcditiir  a  Deo  coroiiala.  Pcr  caslilaiem  siqiiiilcin 
abdicavil  illicita  dcsidcria ;  per  coiuiiietitiam  al.ne- 
gavii  silii  siiperflu'  ;  pcr  niodcsliam  iuod<rala  e  t 
cliaii»  nccossaria;  per  litiein  rcspeclum  habuit  po- 
lius  ad  iclerna,  quum  ad  prxseiitia  bon.i ;  per  nian- 
siictudiiicm  se  cxbibuil  sociaiem  ;  per  beiiigniialcin 
lrt)oralem;  per  Lo;;i!aieiii  servavit  in  obscquiis  siin- 
pliiiUI<-m  ,  scoiiiiiltim  illiul.  Qni  tnbuit  in  tniiplici- 
tuie  ,{llom.  Mi).  i*er  longaniiiiilaletii  perscveran- 
liaii!,  palieiiiiam  peisccuiioiiibus  cxbibuit,  iio  fi aii- 
gcrelur;  paccm,  iie  lurbarelur;  gaiidium  ,  iie  accc- 
diarelur  ;  per  obarilaleiii  ad  ullimtiiii  quJD  esl 
viiiculiiiii  ptjrfoctioiiis,  piauliolas  colligavil  el  oon- 
Stimma\il  virltilcs  (siciil  soleiit  auro  iii  coroiia  ^ 
proliosi  lapidcs  culligari),  cavens  iic  privulualiquo 
aiiiorc  corona;  cbritas  fiiscarotur.  Vcl  sic,  casta 
fuii  afroctti,  coiiiiiiciis  ab  aclu.  Est  eiiim  coiiliiiCiis 
:iMii ,  qui  iioii  cst  caslus  alTeciu.  Et  osl  caslus  al- 
foclii,  4|ui  iion  continei  ab  aclii :  qualis  crcdcinliis 
C;>i  fuisse  Abraliam.  Modesla  viclii  ci  liabilu,  liders 
siiic  ruga  siimilaiioiiis,  luaiisueia  ,  nc  inaccessii)il's  ; 
boiiigiia,ne  incxoiabilis;  boiia  ,  ne  implaoabilis  ; 
lo'igaiiimis,  iic  iticonslans  et  variabilis  :  paiiens,  i:e 
irasc.bilis  ,  pacilka  ,  nc  pcrlurl.a!>ilis.  Ilis  docem 
viriiiiibus  coroiiX  circiilus  consummaiur  :  et  forle 
ipse  csi  denanus  qui  laborantibiis  in  vinea  mora- 
lis  aciionis,  coiisutnm.ito  opcre  pro  mcrce.le  datur. 
Sioi.l  « iiim    .|..iia:  i.is  Ui-^is  pr.oKil  im..;5iii.'iii  ,  s:': 


CIVITATE  DEl.  -  TfvACT.  \\l  Z\U 

p;i\  qii.-c  deoiiDO  coiisliliiitur  looo  lioiniii.  m  Filiuin 
bci  lacil,  cl  paleni.-.iii  iiiiagiiicm  iii  Filio  ro|ir.c- 
sonlal ,  jiixla  illiid  Evaiii^oliciim  :  lieati  pacifiri  , 
qitoniam  FiHi  Dci  localnnitni  {)tnllh.  \).  Alibi  quo- 
qiic  iii  Erangelio  qiue  sit  isia  pax  eiiooeiiir,  cum 
dicilur  :  Discite  a  nie,  ijuia  milit  sum  ei  humUit  cor- 
de,etinrenielis  requiim  animabns  vestrit  {Mallh.  xi). 
Eocc  lianc  rcquiem  parii  btimililas ;  imo  non  aliuil 
est  bxc  pax,  qiiain  ip?a  biimililas. 

Quid  onim  iioccre  poicst  bnno  a;mulalori ;  qiiid 
porlurbare  bomiiiom  vilia  de  se  sctilieniem,  vililale 
gaudeiilem,  de  iilatis  injuriis  cl  coiilunieliis  glo- 
riantem?  Sic  qiiippe  liiimililatis  magistcr  contume- 
l:is  cl  lormcniis  iiilcrrogaliis,  noc  coiilunioliis  tnr- 
bari,  iiec  tormcnto  poliiil  siipcrari.  Bonus  dcnarius 
biimililalis,  qui  (liim  lottim  qiiod  est  siimmo  altri- 
buil  lar^iiori,  non  solum  dticimuin,  sed  et  primitias 
bonoru.n  siioriim  siimmo  extiibet  saccrdoli,  coronx 
deiiarii  principiiim  unieiis  riiii,  ut  in  iinum  cocaiit 
alpha  et  omoga.  Coronrf  cum  principium  oblineat 
rastilas,  qii;R  por  incornipiionem  proximum  Deo 
faoit  bominem,  ct  similem;  ct  rinein  conciudcl  bu- 
mililas,  qiia^  cst  castitas  aniin.x;  pcr  qiiani  ciiin  so- 
liis  Dous  glorilicaiidiis  cognoscilur,  bona  volunlas 
bomiiiis  ad  pnccin  componilur;  el  non  solum  imago 
Dei,  sed  cl  siinililudo  in  bomine  reparatur.  Ilxc 
coroiia  gratia  Dci  operantc  ct  gratix  Dei  boinino 
cooperante,  in  prx'scnli  vila  pcrflcitur ;  et  secuii- 
diim  proplietam  corona  glorix  nominalur  {Isa.  Lxi). 
Q  .;c  vero  seqiiiiiiliir,  gaudiuin  sciliccl  cl  cbaritas, 
vebU  duo  beiiiisplKcria  sph.-Erae  predicli  circuli  sii- 
pcraditita,  diaileiiia  rcgni  pernciutit;  ipsa  t:)men  in 
prxsenii  viia  non  solum  noii  perfici,  scJ  el  (liini- 
diari  vi\  p'»ssiint.  1'iide  et  faciiim  esse  dioitursl- 
lenlium   in  coelo,  qu.isi    niedia   bora  {Apocal.  viii). 

Propbeia  dics  illos  vocal  dimidios,  in  quibus  dum 
adliuc  ordiliir,  succidilur.  Haic  igitiir  in  suinmil;itft 
sibi  cob:crentia,  ut  circnlocoeant,(k>orsnm  a  se  invi- 
cem  disparaiitur,  tcnenlquc  singiilu  qiiacqne  locuin 
sorlita  decen'er,  Gaudium  siquidem  a  bcva  protcii- 
suin  iii  dcxtcrain,  suo  bemispbxrio  cognitioncm 
prxtcndil  verilaiis ;  cbarilas  siio  licmisplixrio  a 
tergo  len  lcns  iii  facicm,  cxtcris  omiiilnis  stiperciiti- 
nct  :  et  praeoellcns  cxlera  quasi  spirilus  principa- 
lis  confirmatet  consolidat  in  amore  virtulis.  Ilttic 
in  siiiiimilate  colixrel  gau:liitin,  i|tioii  paril  nolilia 
veritatis,  qiioniam  sursum  et  ibi  aniiiia  adlKcrcns 
Cbristo  iinus  spirilus  csi;  amor  ipse  tiolitia  e-.t,  et 
ui.a  el  siimina  ibi  virtiis  cst,  Miw.re  quod  videas, 
ei  vidore  qnod  amos.  Sicqiiippe  per  obarilalcin  aiii- 
ma  uiiiliir  vcibo,  sicut  corona  unitur  i;ii,  de  quo 
tola  peiideic  ceinitiir,  bpidi,  ut  meriio  dicaiurco- 
roiia  (!e  l.ipide  piolioso;  noii  qnod  sit  lota  dc  stil>- 
slaiitia  l.ipiilis;  sed  quod  de  pleniliidine  pretiosis- 
simi  lapidis  Cliristi,  qnidquid  protiosiialis  aut  pnl- 
obrilii.linis  babel,  orodonda  sil  :»ccopisse.  A  CbristO 
siiiuiJ.>.in  ciiiaiiat  ad  auimaiii,  qui.l(|iiid  percipit 
g.iiidii  do  notitia  veril;ilis,  qiiidqiiiJ  mcnli  de  aniore 
virtulis.  Ab   ipso  siquidem  esl  gaudiuni,  quoJ   uy 


547 


lihNiUCI  S.  H.  K.  (:ARi)lNALlS 


Zi9 


fiiiHliliir  hoiiiini  de  €0!ilcni;)i:itionc  iiivisibiiis  rt 
<  ri<al:(;  iHscnli.i: :  (|iioil  coeiiiini  ((iniporaliiuii  bonc)- 
riini  perlraiisicns,  p:«ril  con(cn)|)liiin  niiiii<li.  Al) 
ipSO  oliatn  vcliil  incfT.iliilc  g.^^iKlinni  ciiinn:!!,  qiiod 
iiiruiiJiliir  lioniiiii  <lc  conliMnpi.itioiie  invisihilis  vX 
incrcatx'  cssciiliue,  quod  iJe.xlcrani  .iinploxaiis  p.iril 
in  lioiiiinc  coiilcmpltiiii  siii.  IIoc  ipsiiin  in  co  no- 
laliir,  <|uoii  arca  propiiinlorio,  propiliatorium  alis 
clicruliiin  lcgoliatiir.  El  sicut  ex  conieinp1:<iionc 
invisil)  liiiin  crcaiurariiin  visiliilinm  amor  olxliici- 
tur;  sic  ex  conlciiipialionc  cre;itiici8  essciilije  amor 
6'ji  spiriiiis  ei  crcatornm  omnium  tcmpcraliir.  Fclix 
anim;i,  ciii  lcti'poralia  bona  vclut  Ixvam  dilocti  pro 
p  ilvinari  liabcnli  siib  cnpilc,  luciitia  spiritiialii»  dc 
vcriiatis  conlempl.iiioiic  concopta ,  coiilcmplinn 
omniu  II  lemporaliiim  parit;  cl  per  coiilcmpliim  oin- 
ninm  otiuia  paral,  (pucrcnili  sltidiuin  rcparat;  cl 
.td  vaoaiiduiii  ci  vidcndiiiti  (juam  siiaviscst  Dominns, 
i)ices>anier  inviiat.  ilxc  tam  foriaia,  tamque  occii- 
pala  iiiquisiiio,  licmispiixrium  gaiulii  spiriiualisa 
suis  terris  iniliat,  sccuiuliim  illud  Propliclai :  La'-> 
tetur  cor  qua'retilium  Douiinnm  [Psal.  civ).  Iliiic 
aiiima  perfecta  lcciuli  olio,  ct  noclurni  silcnlii  op* 
portunitaie  capiaia,  qiiyRntndo  circumenndo  ad  sii- 
periora  coiisccndit,  donec  se  ipsam  pcrirausieiis 
iranscai  in  dilectum  ;  et  frucndo  eo  invenisse  se 
quod  qtiscsierai,  glorielur;  ci  tenere  foriiusslaiuat, 
nc  avoians  eiabatur.  Si  aulem  vocciii  dilecli  audie- 
rit  dicenlis  sibi  :  Averie  gcuIos  luos  a  me,  quia  ipsi 
vie  facivnt  avolare  (Caiit.  vi),  parei  liuiniiiior,  licet 
inviia;  dexter;im  lamen  gcslieiis  rclinere,  lota  iii- 
tcrim  iii  graii:irum  aclioiie  vcrs.-iliir  :  giislalae 
uiiiindanlix'  mcir.oriam  &iiaviler  cniclans,  sccun  - 
diiin,  iliud.  Cogiialio  liominis  confilebiliir  libi;  et 
Telifjuiu'  cogilaiionis  dicm  feslum  aijent  libi  {PsoJ, 
Lxxv).  Cogiiaiio  si(jui«!em  iri  siimmo  soia  soli  Do- 
Miino  confileliir;  deorsum  rccordatio  diein  fcslum 
3gere  dicititr,  ciim  mullis  gralias  agcndo  dtiecia- 
lur.  Non  esl  hoc  ga-jJium  de  vaiiilale,  tion  decon- 
ciipisceiitia  oculoium,  nec  de  viia;  snperhia ;  qtio 
gaudio  (iicliis  est  giiudcre  inunclus  a  Doiiiino,  iilii 
Hit.  hfundns  gnudebii ,  vos  auiem  conlristnbimini  : 
Si'd  illuds  dc  qno  sul^jungttiir,  trislitia  vestra  verte- 
lur  in  (fandinm  (Joau.  xvi).  El  illnd,  deqiio  ait  Pro- 
jiliila  :  Signaium  esl  super  nos  Inr^ien  vuUus  iui 
Domine,  deiinti  Iwlilitnn  in  corde  meo  (PsaL  iv). 
Et  alibi  lumlcs  ibnnl  el  flebont,  miltentes  semina 
sua.  Venientes  auiem  venient  cttm  exsullatione; 
porlnnles  nuinipuloit  suos  (Psnl.  cxxv).  Tales  mani- 
piilos  cxsnllalioitis,  qnales  pnrdiximus,  do  agropiae 
aciionis  pmfert  laboiiosum  cxercilinm  stndii  spiri- 
luals.  Uiule  Aposiolifs  :  Disciplina  quce  ad  pra'sens 
ext,  non  videlur  gaudii,  sed  mneroyis;  ponea  vero 
erercilaiis  per  enm  pncalissimum  (;uc!uin  nfferet 
{Uebr.  xii).  Aiuliviiiins  fru<li/s  gaiidii  :  qnxraiinis 
fnictus  cliaritalis.  Cliariiaiis  liemisphaeriuni  a  dorso 
(iicliim  cst  prolcndi  in  racien.  Oorso  siq-iidem 
oiicra  impoiii,  allcri  eliam  fiagollisdorsum  solel.  Uinle 
P.oplicia  :  S'j:pre  dorsuni  mcum  fabricaverunl  pecca- 


A  forcj  {Psal.  txxviii).  C-^que  ad  tales  fabricatorct 
cxlrn  lil  so  ( liariias  per  compassionern,  multo  ani- 
pliiid  coinpaliciis  pcrscciitoribus,  qnam  palicns  a 
pcrscPiilorihus  :  quoJ  manifcgiissimc  apparct  in 
S.  Sicpliano,  iil  omitlamus  illam  incompr.rahil<-m 
Ciiiisli  charilaicm,  qua  pro  snis  pcrsernlorih;is  cxo- 
ravit  (licciiS  :  Pater,  diinille  illit,  quia  netciuiit  qnid 
faciunt  {Luc.  xxiii).  Noii  contcntus  oraie,  addidit 
cl  cxciisare.  Slcph  inus  suis  lapidaloribus  or.imlo 
conipaiicns,  aspcra  invcclionc  eos  rclargiiimdo, 
relnm  sti.x'  compassioiiis  rnanifcslal,  dicens.  Inrir- 
cumcisi  cordibus  ct  auribut,  vot  temper  Spiritni 
sancio  resistitit  {Act.  vii).  Sive  ergo  argti.tt,  sive 
ohsccret  charilas,  olTiciuin  compasslonis  cxseqni 
comprohaUir.  Quanloaulem  pcr  compassionem  aiii> 

H  plius  in  iiiiis  vclut  a  posterioribns  DffligiUir,  laiiio 
(lef.ccalior  elpurior  ad  siimma  dilntaiur,  ol  sunimo 
angulari  lapiili  Clirislo,  qui  vcre  factus  csl  in  c.npui 
anguli,  vicinius  co;iplaliir.  Ubi  qiiia  terrena  inlia- 
bilalio  sensiim  iiiulia  cogilanlcm  raoram  faccrc 
diulinam  non  pcrmiitit,  doscondendo  in  facicin 
csrnis  se  extendit,  dum  pcr  corigratulationein  illis 
qiii  se  ad  anteriora  exlcndcre  conlciidunt  humiliier 
congraiuiaiido  (onseniii,  a  dorso  ficns  cum  flciiti- 
Iius,  2  facie  cum  gnudcniihus  gaiideiis.  In  liunc 
igitur  modum  vtrlulum  omniiim  regina  charilas,  ei 
soror  cjiis  laeiitia  spiritualis,  in  siimmo  resiilcnlcs 
niuluis  compiexibus  uniunlur,  iiiefTabilia  et  dah  iura 
snper  mel  ol  favum  oscula  pcrmiscenles;  ila  qiioil 
non  jam  diio  diceiuloc  siiil,  sed   una  perfrtiitio  snm- 

C  mi  honi ;  qii.x  vcre  finis  pracicepti,  finis  lcgis,  llnis 
totius  consummatioiiis,  fiiiis  laboris  et  porlns  qtiieiis. 
Quod  si  nioraliler  hanccoronam  libei  intcrprelarr; 
nielius  hoc  in  locum  ilhim  serv.imus,  tibi  portx'isliu» 
faciem  coronis  aureis  ciirabimns  adoriiare. 

In  his  omnihus  Yarietalihus  ab  illa  Trinitalis 
simpliciiale,  qiix  iii  fundamcnto  osteiisa  est,  neqiia* 
qiiam  rccediliir;  cum  ubique  uiia  Trinitas  ct  Irina 
imiias  exprcssa  rcperitur.  Ecce  enim,  ut  coeiera 
proseqiiamur,  haliemus  in  virgula  funii  niyrrham 
caslitatis,  ciijus  actiis  cst  mortificaiio;  tlius  humr- 
liiatis,  ciijus  acliis  oralio;  habemus  igncm  charil»- 
lis  ;  quo  succcnsa^  prsedicis  species  subtilissimum, 
suavissimiim,  ac  ptirissimum  emilluiit  fnmum,  qtio 

..  et  sordes  purilicenlur  cl  oiracicntes  deleclenliir,  et 
inliienles  iilumiiienlur.  In  ruhi  quoque  virgnla  ha- 
heiniis  per  ruhorem  pudorcm  caslilatis,  per  aculcos 
liumiiilalein  conlinua;  p(»nalitaiis,  per  igncm  non 
ronsumcniem  siiavissimum  ardorem  charitalis.  iloe 
igne  siiccensa  B.  Virgo  Maria  civilalem  nostram 
velut  porta  lucis  purificare,  jucundare;  illuminare, 
iiimo  [forfe  flamma]  exfellcnlissimne  siicc  opinionls 
non  ccssal ;  mcrilis  purificans,  beneficiis  jucundans, 
e\CM)pIis  cam  iiluminaiis  el  iiiflammans.  E(  lixc 
dirla  sini  pro  virga  mciisurx  ei  solis  slatione,  qiiae 
Moyses  {Exod.  iv)  el  Josue  ad  porue  noslrx  gloriam 
cl  decorcm  dicti  sunl  ohlulisse  (Josue  x).  Quae  duo 
in  Cantico  suo  nolasso  videltir  Ilabacuc,  ubi  aii : 
Slctii  el  mcnsns  est  lcrram  (Uabnr.   \u)    Ihi   eniin 


3«  TP.ACT.  DE  PEREGRINANTE  CIVITATE  DEI.  -  TRACT.  Xl:i.  :^50 

Clirisius  sol  iiostcr  moiien<b  diiiieimis  esl  iiiolas  A  i»  ligiio  ceifrii:o  pafienlissiinam  liiiinilil:»lis  cl  iiisn- 


rninianne  morlalitiilis,  il>i  vcre  slciisse  el  maxilijs 
l.evialiian  hamo  divinilaiis  siib  osea  caniis  absion- 
(liio  peiforanJo.  <Ii:il)oIuin  ejecisse  el  leonem  lu- 
gicniem  ieo  de  iriim  Jiida  probaliir  superasse.  Slal 
cliain  noliis  idem  sol  in  hnc  poria  ;  i|iiia  qiii  in  coii» 
lenipl.iiione  divinilaiis  sii.e  diu  siare  non  possiimiis, 
opponeiile  se  mole  corporis  quod  corrmnpiliir  el 
.iiriiii:im  ag^r.tval,  in  sux  liumanitalis  liiimiliiatc 
suaviicr  p'f)iiiesi  iinus;  ei  in  fpsiiis  f.iclis  cl  verliis 
velul  in  solis  radiis  lucis  c:iiitlorem  el  dcvolionis 
calorciii  rcpcriiiins,  spocianles  iilnd  Salomoiiis  -.01' 
Itcius  meus  candidui  el  rubicundus  {Cnitt.  v).  El  in 
liuc  sulis  visione  subliiiiis  iios  ipsos  mciimur,  c<im 
cx  oporum  ejiis  coinparalioiic,   scu   verborum  in 


pcr.ibilein  leiiilatem.  Nam  i|iind  dicil  Isaias  :  Pio 
are  afferain  auriim,  pro  ferro  nrgeiilum,  pro  lignis 
fl's,  ei  pro  lapidibut  frrrum  {Ixq.  l\),  congriic  in- 
tclligi  possunt  iii  n^re,  feiTO  ct  lignis,  pru^dicto: 
virlutcs,  cum  siiil  in  solo  .iciu;pro  qiiibns  d.iiitiir 
a  Deo  illx  quoc  sunl  iii  affecln.  Nec  illud  Salomo- 
iiis  incongruc  liuic  scnsui  aptari  polcsl,  qiind  dn 
be:iia  Yirgine  in  porsoiia  diciliir  aiig('loru:ii  :  Oiiia 
fariemut  sorori  nostrce,  in  die  qun  aUoqueiida  esl  ? 
Si  murus  est,  cdificcmus  tuper  eum  propugnncula 
arijeuten;  sl  oslium  esl  compiiujumus  illiul  inbulis 
cedriuis  (Canl.  viii).  Muriis  siqnidein  fiiil,  quand.ii 
pcr  linmililateiii  siix  cclavil  cirellciiliani  sancliia- 
lis.  Scd  qnia    vcra   buniililas   nunqtiam  iio>il  csse 


digaiioMC,    quantiim    ad   eum   profeccrimus ,    sive      oiiosa,  liabuil   Pliain   liic   miiriis   propiignacula  ar- 
quam   longe   adliuc   ab   co  dislemiis    agnoscimns. 
Conrclai  nos  anguslia  jamjam   flniendi  sermonis,  ei 


calcri  qiiie  sequunlnr  brcviicr  iranseunda  indicil. 
Qiiid  igitur  \cllus  Gcdeonis  (Jurfic.  vi)  aliiid  in- 
leliigiiniis,  qiiam  bcalam  Mariam,  qux  liiimanx  na- 
inri;  \cliit  ovi  cenlcsimx,  qunc  (irrando  pcileral, 
luii;lcm  ad  logiiniontum  ct  ornaium  dala  esse  co- 
gnosciliir  ?  in  lianc  ros  divinne  gratix  cum  tanla 
ptcnitiidinc  placido  se  infudil  illapsn,  ui  mciiio 
graiia  plena  dicta  sil  ab  angelo  el  dc  ejiis  plcni- 
ludinc  tola  liumaiix  nat;iriL>  area,  qnx  usqiic  aJ 
iliud  lcinpus  sicca  et  absque  humorc  cbarititlis 
arida  persliler.u,  invcnilur  perfusa.  Quidiiiiid  enim 


gcnlea,  cum  &e  ipsain  per  charilaicm  cxerciiil  iii 
opcribuspieiatis,  el  clarilalc  cnitnit  pcrpetux  ca- 
siiialis.  Facla  cst  ciiuin  oslium,  qua;  priiis  imirus 
fueral  ;  ciim  siipcrvenicnle  iii  e:iiii  Spiriln  saiicio, 
el  virlnte  Altissiini  ci  obumbranle,  qu:c  priiis  a!  sr- 
coudcral  pcr  humiliialcin  conscrvans  et  conf.  leiis 
in  conle  suo,  iis  qui  scirc  ea  digiii  invenli  soni, 
revclavil  per  charilaiem.  Compaciuin  quoquo  Cii  l 
hoc  oslium  tabiiliscedrinis;  qiiia  el  tabularum  pl;t- 
..ilieiii  iii  huiniliiatis  babuii  a*qualitaie,  ct  cedii  »a- 
luram  incorruplibilein  rclinuit  in  virginilatis  inte- 
gritale.  Dene  autcin  diclum  est  :  Comi.iugamus,  quia 
virluies  isla;  cx  qiio  vcrs»  in  habitnm  transierint  iii 


spirituaiis  graiiae  Eccicsia  iu    loto   orbe  diffiisa    in  q  affectum  cordis,  lanla  inviccm  invcniuiilur  uaiiuie 

conipaciae,  ul  noii  jani  aliiid  sil  bumilitas  vel  casli- 
las,  qiiam  charitas,  ct  iii  uno  charitatis  praicepio 
prajcepta  oniiiia  cailcra  coiisiimmenttir.  Non  atitcin 
sic  est  de  illis  qiix  sunt  in  aclu,  cum  inodo  1111:1111, 
modo  aliam  oporieal  cxcrccri,  ei  pro  loco,  pro  pe:- 
sona,  pro  tcmpnrc,  opus  ipsuin  oporieat  vari.iri.  In. 
lermittendus  etiam  ali^iiiaiiilo  csl  earuni  ;.ctus,  ut 
lalius  se  exlendal,  sccundum  illud  :  Qiii  miuoralur 
aciu,  percipict  sapteiitiam  (Lccli.  xxx\in).  Hacqiio- 
(|ue  i;os  ralioiie  iiiducii,  paulnluin  qiiiesc  ''iin  du- 
cimus  a  labore  scriplilandi,  nl,  qiiiele  modioa  re- 
crcati,  qiix  superstiiil  faciiius  cjpliccniii.'-,.  Itivilai 
noseliam  ad  pausan.ltiin  tlnonus  ille  cbiinietis,  qni 
prinio  doscribendus  occurrit  :  do  qtio  legitur  qiiia 


membris  suis  majoribiis  sive  niiiioribiis  porcipit, 
toiiimsibi  de  hnjus  vclleris  feciindilale  provenire, 
ei  su;c  capaciiaiis  concham  cspresso  vellere  rore 
conipleri,  hiimilitcr  rccognoscil.  El  sic  qniilem 
veliit  lirciCdilati  siia;  pluviam  hanc  volunloriam  se- 
gregavil  iile,  qui  siciil  pluvia  in  vcllus  descendlt. 
Li  siiu  liescciisii  vclliis  nb  otnni  humore  carn.ilis 
Cinicupiscenliae  iavil,  purgavil,  ot  dcsiccavii;  iit 
arcam  lali  iiumore  ma,'idam  siccilate  velleris  dclcr- 
gerel  ct  niuiidaicl,  portans  in  se  iniquilales  om- 
nium  nnsiriiin  el  afHicltis  propicr  scclera  noslra. 
Qiiod  si  proposilx  Trinilatis  libcl  in  his  invesligare 
vesligium,  habcmus  in  vellore,  qno;l  ciim  dc  carne 
iraliat   origincin,  nnllam  lamen  carnis  liabel  sensi- 


liiliialem,  hiiinanx  casiimonia;  vcRiisialcm.  In  arca,  ^  iioo  cst  faciiim    lale  opus  iii    uiiivcrsis    legnis  {II f 


iii  qua  omni  asperilate  in  planitiein  vcrsa  qiia;iibct 
aliiliido  dctumiiil,  bumannc  huiniliiatis  aeqiialitalem. 
Iii  pltivia  divinx  chariialis  dulcissimam  suavita- 
tem;  q:ix  hiiinanx  casiitali  el  iiuniilitati  conf(;rI 
iiiiiiuiu,  prorccliim  el  consummationcm.  Non  aii- 
tem  vciiii  hxc  pluvia  snpcr  monies  Gelboe,  supor 
quos  pliiil  polius  Dominns  laqiicos,  igncin,  sulpbnr, 
ei  spiiilitm  proccllanim  (//  lieg.  11).  Ladem  in  aiiro 
el  argeiilo  el  lapidibiis  prxparalis  a  David,  facile 
diligons  lector  inveniet.  Qiiibiis  si  xs,  fcrrum,  el 
ligiia  ccdrina  jtingantur;  non  eril  absonnm  in  xro, 
qiiod  cxteris  molallis  es4  dnrabilitis,  eam  inlelli- 
gere,  qiix  iion  cxci.lit,  cliaril.ilcm ;  in  ferro  qi:od 
iluritiit,  cani  qux  iiulla  litju  ittir  moiiilic  caslilatcm 


Reg.  x).  Pelimus  auicm  vcniam  a  leclore  quod, 
juxla  promissum,  noii  omnia  prxdicia  sub  unosir- 
mone  concliisimus,  quoniam  spiriiuiii  diicein  seqni- 
imir,  el  quocuiique  ducil  ilic,  iiluc  cl  seqiii  iiccessc 
csl  rolani  iiosinc  invesiigalioiiis.  Ul  cniin  vcrinii 
faiear,  slanlc  iilo,  slai  isia ;  cuiite  illo,  ct  isla ;  cl 
rutii  elevato  pariler  clevalur.  Ipse  auem  scmprf 
alolia  el  onicga,  clc. 

TriACTATUS  XIII. 

DlCr.ESSIO  ,   01;A    I.AMENTATtH     ACCTOn    JCUCSALEM     AB 
INnOi;LIUlJS    CAPTAU. 

Ciiin  gloriosa  qnx  gloriosc  dc  civilaic  Doiniiii  a 
David  prxvisa  el  a  miiliis  regibiis  el  prnplieiis 
{irxilici;i  ct  pnrfigtiraia  noscunlur,  tanlo  jain  cla» 


531 


IJRMIICI  S.  n    E.  CAnm.NALIS 


SSl 


riii«,  quanto  vifiinns    spcculnmur ,   cl  «luinJeciin.T  A  r  iiiiiir  snbl  nis,  Ii<"Ot  ea  (jiiK  vidciilur  Pt  li.ibpntur 


porla;  liiiiina  sning<*iilcs  pi-r  cmii  intrare  conlciidi- 
mus,  suliiio  «jiistlfin  porlji'  gloria  el  decorp,  ac 
Bplcixluris  insol  li  rulgoic  iiiinio  pcrcussi  stiipenius 
tol(|iic  varielatuin  ailmir.Ttion»»  illocti  MlM^iilrr  grcs- 
siini  fif^imus,  ct  cuni  rcgiii»  S^ih.^^  prnc  iiiinio  sluporc 
noii  liabciilcs  nllra  spiriinm  rxolan-^amns  :  Media 
pars  per  |iropIict.i8  nundnia  non  fueri  t  {II I  Heg.  x)  : 
inciiniparaLililer  niAjus  csl  quoJ  viticliir  quum  ru 
mor  qui  audilnr,  nec  jam  cnm  Propii^-ta  «iiccre 
Sinicil  :  Sicul  nuJitimus,  iic  vidimns  {l'tal.  xlvii); 
6C(I  lunge  ampliura  quani  audiviiiius  «1c  civiiaie 
Doiniiii  jatn  videnuis.  SoJ  lico  iipn,  diim  orJimur, 
surc.dimur ;  el  cum  ad  reqiiieui  ingredi  fesiinnimiis, 
rcpciiie  venius  vchcmcns  irrnii  a  rcgioric  descrii, 


traiisilorii  siiit;  ta  qu.n  iion  vidintiir  et  sprrantiir, 
a-lcrna  {II  Cor.  iv).  Tciiiporaleni  igitur  visitttiis  Je- 
rnsaiein  casum  ui  persoiia  Ecclesi.c  deplorcrnus  qni 
incnilira  F>il»;si.c  diijiii  liabili  stiiiius;  cl  pati»*ttii 
uoi  Kc(  lc^ia?  mcndiro  rompaii  cl  condolfrc,  iiiio 
ipsani  viiii  lioloris  non  miiiits  qiiain  ipsum  quo.J  ps- 
titiir  nirnil>ruin,  scnlire,  si  vcra  suiuus  neuibro, 
dcl>(-mu3. 

Lc^^imiis  iii  Vclcri  Teslanicnto,  tcmfdum  ab  An- 
tiociio  pror.inaiuin,  allure  aurcuin,  et  randelabruin 
iiiniici.-,  nicnsarii  prnposiiionis,  cl  libaicria,  cl  pliia» 
l.is,  cl  morlariola  aurca,  vcluin  el  corona«^,  el  oma- 
mentiim  anrcom,  quod  in  facic  lcinpli  erat,  cl  ueii- 
versa  vasa  templi  ab  eo  commfnuia.  Quid  fiiam  kJ 


quociviias  nostra  lola  conculitur;  coliinuisc  el  lur    "  jnc  nomincs  durx  cerviris,  J.nixi  stilicct,  cgerinl 


res  ipsx  contremiscunl,  fuiidamenia  ipsn  nutare 
videiitur.  Portx  glorix  non  tam  clausx,  quam  ol>- 
slrurioe  reperiuiitur.  Ipsa  denique  porta  lucis,  cnjus 
gloriam  paulo  aiite  iain  deleciabiliterspeculabaiiiar; 
ilia,  inquam,  oricnlalis  porla,  per  quani  civilalcm 
suain  jllusirare  consueverai  oriens  ex  2I10,  radios 
su;e  hicis  abscomlii ;  et  sublato  de  civilaie  Domini 
liiiniiieglori»,  condeiisalis  tenebris  niocroris  alqiie 
tr  sliliyc,  conquiescit  gaiidium  tympani,  dulccdo  ci- 
tbar.ie  conticescii,  ila  ut  vcrsa  videatur  iii  luclnm 
cilbara  noslra,  organuin  nosirum  iii  voc<'m  flf.a- 
tiuiii.  Risus  quo  lota  civilas  jaiii  iiobis  itilrantiims 
arriilebal  ^heu,  beu  !  ecce  doloie  miscelur,  eigaudii 


vt-l  di\-'rinl,  audiamus  :  Fnc'v»  esl,  ait  Scripiura, 
plauclus  magiius  in  Israel ;  ingftnuprunl  intnci,  es  el 
seniores .  jursnes  ct  virgincs  infirmaii  snni,  et  spe- 
ciositits  muherum  immuiala  e$l.  Onimt  marilut 
tumpsil  lamentum  :  et  qna-  sedeharit  in  lorv  mnritdi 
lugebarU ,  e(  commo:a  esl  lcrra  super  habiianles  in 
ea ,  el  unrrcrsa  Jomus  Jnrob  induil  confustonem 
{1  Machab.  i).  Quid  eti.nm  Maibatiiias,  vidcns  mu!a 
qiitE  fiebaiilab  Ai<ibio<ho  in  popiilo,  quid,  iiiqu.im, 
dixerit,  audiamus.  Va:miiii,  ail.  l'l  quid  nalut  stim 
riuere  conlrilionem  populi  mei,  et  contriiionem  citi 
tutis  tancKP,  ei  sedere  illtc,  cum  datur  in  manibut 
inimicorum  ?  Sancta  tn  manu  extraneoruin  facla  tunl. 


nostri  non  soluin  extrema,  sed  ipsa  eliam  primor-  p  templum  ejus  iicul  homo  ignobilit    Vata  glorice  ejut 

captiva  abducta  sunl;  irucidati  sunl  tenes  ejut  in 
plateis ;  et  Juver.es  ejus  ceciderunl  in  gladio  inimic»- 
rurti.  Quca  getis  non  licerediiavil  regnum  ejus,  el  niu 
obtinuit  svolia  ejv.s  ?  Omnis  compositio  ejut  abiala 
esl.  Quce  eral  (ibera,  facta  esl  anciUa.  Et  ecce  tancla 
noslra,  ei  pulcliriludo  nostra,  el  clarilat  nostra  de- 
solata  esi,  el  coinquinaverunl  eam  gentes.  Quo  eigo 
nobit  adhuc  vivere?  El  tcidit  vettitnenta  tua  MathM- 
tliiai,  el  filii  ejns,  el  operuerunt  te  ciliciit,  et  plan- 
xerunl  valde  {1  ilachab.  w).  Si  carnales  ilii  Iiominc.^ 
sula  carnalia  sapienles,  et  carnales  cxremonias  ve- 
ncrantes,  ad  sanciorum  suorum  profanaiionem  adco 
inconsolabililer  doluerunl,  quid  facluri  siint  Chrl- 
stiani,  qui  iion  in  veluslate  lilterx  serviunl,  scd  in 


dia  luctiis  occiipat.  Jam  non  porlas  civilalis  iiosirse 
occupal  laudatio ;  jam  non  lecle  dicitur  civitas  cx- 
Siiltans,  uibs  freqiiens,  claiiioris  plena  ,  nisi  forte 
i^liiis  (lantoris,  qiii  in  B.:ima  audiliis  est,  ploratus 
et  iilulalus  Haihelis  ploraniis  (ilios  suos  {Multh.  11), 
eivc  Nocmi  dicentis  :  Nuliie  me  vocnre  Noetui,  id 
esl  pulchram,  sed  vocate  me  mara,  id  esi  amaram; 
quia  amariludiue  rcptevit  me  Dominus  {Rulh.t).  Qu;c 
hodie  alia  debet  esse  vox  Ecclesix,  nisi  ui  Rache- 
lis,  quae  ovis  inierpielalur,  aniissa  fecunditate, 
offuscaia  Nocmi  venusiate,  ruinas  suas  dcplorans 
q<iadruplicitc>r  eas  cum  Jercinia  describal;  Scribal 
autem  slylo  ferrco  io  ungite  adamaniino,  ne  facilc 
delcri,  ne  clio  iransirc  valeal,  quasi  momentaneus 


dolor  ejus;  sed  sempcr  suam  descriptioncm  hahens  D  novitatc  spiriiusambulanl  {Roin.  vii);  qui  noii  ad 


pru:  oculis,  a  lacryinis  eis  iion  parc:ii  eiiain&i  pri<c 
fletii  palpcbrx  coutumescant,  ei  ipsi  oculi  caligine 
obiegantur,  duiiec  Doininus,  qiii  ad  praesens  oblitus 
iiiisereri  videiur,  in  ira  sua  misericordix  recordc- 
tur.  Priuio  igilur  lerrcnae  Jerusalem  ruinam  deplo- 
ret,  licol  eam  spirilualis  Jerusalem  ruiiLa  praccesse- 
rit;  nec  terrenx  ulla  iiocuissei  adversiias,  nisi  priiis 
dominala  fiiissel  iniquilas  Jerusalem  spiriliiaii.  \e- 
iutn,  quia  fides  hodie  murtu.t  videlur,  nec  esl  jani 
qui  fiih;i  oculos  aperlos  habciis  rcrum  sperandar  iir 
et  iion  apparcntiuni  arguuienluiii  rci|uir:it,  ni:>gis 
ea  qux  videntur  nostri  tcmporis  liomiiies  iiio^ent, 
quam  ea  quoe  non  videntiir;  phisque  doleut,  sab- 
iradisiis  qu%  habentur,  qu:im  iis  quae  taiitum  »pe- 


scrviluiem  lam  multarum,  lamquc  importabiliiKn 
cxiemoiiiarum,  scd  ad  libertaiem  giatix  sunl  vo 
cati ;  qui  non  spiriium  scrviiutis  in  timore,  sed 
spirilum  adopiioiiis,  in  quo  Abba  Pater  exclamenl 
(Bom.  vi!i),  acceperunl?  Ad  quos  faciens  Ooniiiins 
verhum  abbreviaiis  el  consummans  siiper  terram, 
pro  omnibus  illis  veteribus  et  depriiiKniibiis  legrs 
mandalis,  uouin  tharitalis  mandatuii»  novnni  insti- 
tuii,  quod  observaiores  siios  ab  omni  alleviaret 
0  cre,  eta  carnaiis  coiicupisceutix  veluslate  suavi- 
ler  iunuvarel;  pro  variorum  eliam  sacrificioriim 
lidiiC  unam  consiiluii  hosliam  incrucniam,  cujm» 
i  Jem  ipse  vohiii  auclor  essc  ci  consecrator,  seipsum 
pro  suishosiiam  Dco  offcrcns  iii  odorcm  suaviiaiis 


S55 


TRACT.  rErrREGRlNANTE  riYlTATE  DEI.  -  TRVrT.  Xlir 


sr>) 


[It^pliti.   v).  Ncc  discrppare  voliiil  liosli.nm   a  m.m-  A  nriinm  Diircam    «piritualis  iiitoliigcnli;»»,  por  quain 


dtfio,  fiim  clinri(:Uciii  illaii)  qiia  ncnio  ni.tjorcin  lia 
Ijei  [Joan.  w),  soipstini  offcrcniJo  in  so  noliis  pri- 
iniis  exhibiiil;  et  caimlem  silii  a  nobis  per  idem 
■arriilciiim  Toliiit  cxliibcri.  QiiiJ  oiim  aliiul  nobis 
prnlciidil  >■(  prrcdical  sa-  rificium  iliiiil,  tii.->i  iil  lulo 
rordo,  lota  viiuie  dili^^^imiis  cuiii,  ipii  ndco  iiOS 
dilcxii,  iil  niori  volucril  pro  pcccalis  nostris,  iicn 
solum  cxcinpliim  cl  mcmuri.iin  rclinqiicns  sux  pas- 
sionis,  sed  ciiam  rcinedium  adbibetis  noslne  iiifir- 


qii;p  sil  latiliido  cnicis,  lo-<j;iiud(>,  vsublimilas,  et 
profiiiidiim,  cuin  omnibiis  sanoiis  coniprobcndnnl. 
Noc  solum  arra  secrcloruin,  sod  cl  comiiiunis  oiii- 
niutn  esl  scala  pcccaloium  :  pcr  quam  Cliristiis  rcx 
cocloniin  ad  sc  (r:i.\il  omni.i.  rMio  litijns  scalo!  h- 
lcra  duo  sunl  criicis  lig^ia,  <]»:x'  siiiil  lonicmplus 
Yolnpt;>iis.  cl  ct>ii'.eiiiplus  vanitalis.  Tcr  b;cc  con- 
Uimcliis  cl  (ormcnio  intcrrogatus  coMtumtlias  ain- 
plcclens,  omnes  suos  conlemncrc  dociiit  gloriac  va- 


milaiis?    Non  cniin  sacraincnio   illo    provocamur  i)il;itcm  ;  lormcnto  non  ccdcns,  carnuicm  qtiamiibcl 

(anluiiiinodo  ad    imilationem,  sed   otium    eniimda-  .ibdicari  voiiiit    voluplalcm.  Quid    liac    pcrrclione 

niur  ad  sanclifKalionem.  IIxc  sunl  Ciiristiaiiornm  rdiciiis,  qiia  ni,   ut  liomo  nec  abjccla   limcuc,  ncc 

Sancla    sanctoriim ;    bxc    niiHa    vetuslale    delcri,  aspcra,  imo  pro  Cbrislo  talia  pali  desidorans,  an- 

nulla   icniporuni    varielaic  mutari,    nulla    possuiit  gclica  jain  frucns  ubcrtnte  sperare  de-icril  cl  timee? 
proranationo  lioslium    inquitiari.  Scd   voluit  diviui  "  Nec  eniiii  sporal  prospcra,  qni  coiiluniciiis  gaiidet, 

consilii    iiisrrutabilis   alliludo,    qti3?dain    vi^ibilia  nec  formidal  adversa,  quein  vel  dclcclut  advcrsiias 

sancla  Cbrislianis  confcrre,  qii.x'  visibilium   sccia-  vel  exercct.  IIcu,  bjcc  oniiiia   nobis   lcciiiii   sunl   o 

(orcs,  qiii  ad  invisibilia  Sancta  sanctorum  iion  coo'  bona  crux,  siiblaia !  inio,  ul  vcrius  loqnar,  liis  luis 

sceiidcriinl,  visibilitcr  iiiliienies,  scalain  sibi  ad  iii-  virtiiiibus  jamduduni  a  nobis  reinoiis,  luis  fiuctilius 

visibilia    faccrent;  liabciites  ea  arguincntnin  ad  fi-  jojuni,  tiia  eliani  cobabilalionc  r.icli  suiriiis  itidizni. 

dcni,  iiiciiamciiluin  ad  dileciionem,  signum  ad  re-  Ncqiie  eiiiin  digniini  fuit,  ut  esscs  nobis  sicut  uni- 

cordaiionem,  causani  ad  vcncratioiicm,  rcmcdium  braculuin  iii  vinoa,  aul  siciil  tuguriiim   in  cuciiiiic- 

ad  sauctiGcationcm ,  socurum  landem  el  cnmmuiie  rario  :  qux'  cuin    ficri    solcant  in    poiuorum  cnsto- 

omnibiis    ausiliiim  coiitra    ointiem    iriliiilalionoin.  diam,  snblaiis  potiiis  ea   parilcr  dcsolaiitur.  Qiiis 

Sancia  bxc  inlilligit,  quisquis  sc  inleiiigil  criiccm  milii  dct  (ccuin  sublalum    ruis.se    de   incdio?  Qui« 

Domini  et  scpnlcrum.  H*c  iion  soliim  ullima  li.ic  cum  illis  novis  mariyribiis  defcnsoribus  luis  ani- 

a-(a(e  sniil  Clirislianis  oxliibila,  scd  pr.ccodenl  biii  inani  pro  te  dedissc,   corpus   tuis  obsoquiis  Impcn- 

Tiatibiis  niiillifaric    mullisqiic  modis  a  palriarcbis  disse?  0  terque  qualerqiie  beili,  qiii  te  seqiiendo, 
prx-visa  siiHl  t-t  propholaia.  E  qtiibiu  iiiitis  Isnias />  letucndo,  malueruiit  succiinibere,  t|uain  sinc  le  in 

sic  ail  :  ErU  sepulcrum  ejus  glo)iotum  (lna.  \i).  El  bonis  diiccre  dies  suos!  Niinquid  non  iii  liis  vidotur 

slibi  :  Loi  nm,  aii,   pedum  mcortim  (jtorificnbo  (Isai.  vcnissc  Cliristus  iierum  crnciligi  ?  vciiii  planc  deiiiio 

1.1).  Dc  cnite  qnoqnc  Doniini  llabaciic  ail :  Coniaa  crucifigcndus    ab    eibiiicis,    qni    scmel    crucilixus 

in  manihus  ejus.  Ibi  ahsccndita   esl  forlituilo  ejut :  focral  a  Judacis.  El  iioc  forie  in  piiina  pra'Signatuin 

nnie  \aciem  ejut  ibil   mors  [flubae,  lii).  £l  David  fucra    passione.  Sibi  ciiiin  hura  (erli.-^    ciucilixus 

propbeia  :   Fbderuni   munus   meat  et   pedct  meot  lcgilur  linguis  Judxorum,  bor?  scxla  inanibus  elli- 


(Ptal.  xxi).  Jeremi;is  qnoque  in  pcrsona  Jiiilxor::m  : 
Uitlamus,  ail,  lignum  in  paneni  ejus  [Jer.  xi).  Li- 
quei  plane,  in  quanla  veneralione  habeani  Cbri- 
siiani,  qtijE  lain  longe  ante  adiuirandoei  venerando 
ipsi  eiiam  prjeviderunt  el  prxdixcrun(  Judaei.  Hxc 
sancta  mci  tcmporis  liomioes  mccum  noslris  diebus 
conculcala  deplorant.  Si  siiorum  sanclorum  mo 
mcnianeam  violationcm  tain   irremcjiabilibiis   la- 


nicorum.  Yidelur  igiiur  nostrx  dici  susita  iam  iii- 
cunpta  liora,  in  qua  sil  passio  Doinini  consumman- 
da ;  el  Filius  iteralo,  tlamans  :  Deut  meua,  Deut 
tueut,  Ht  (juiH  dereliquisli  me  [Psnl.  ixi),  pro  suA 
reverenlia  exaiidiri  merealur,  ui  ileuuo  aperiaiiliir 
nionun:erila,  sciiidantur  iapidcs  [Matlh.  xivii),  ct 
niulii  eorum  qui  in  peccato  oltdormiorant,  suscjtea- 
tur.  NuiKjuid  noii  sic  necessc  eral,  fidcm  Cliribii.anatn 


crymis  dcplanxerun(  Jiidaji ;  nobis  qnap  coitsolatio  n  morle  lestatoris  coiifirinalam,  cl  jam  ubique  leria" 

poiesl  essc,  qiii  li??c  nosira    saiiria,   non    (anluis  rtim  non  sfJuin  siiic  opcribns  nioriuam  jacciiicni, 

violata,  sed  ctiam  capiiva  vidcmns'  ct^  eiiam   inortnis  operibus  puirid;im  ei  roionioiii, 

Ecoe  arca  firdcris  Dwiniiii,  arra  icsiamenli  iiovi,  iierala  ejiis  pnssioiic  a  luorle  resubcilnri?  ScC  pl;inft 

crux  scilicct  Cbristi,  gioria  populi  Cbristiaiii,  me-  dccipioiidus  cr:it  draco  ilte  anliquus,  qni  formaius 

difina  peccaloruin,  curjiio  vuliicrum,  rcsiilulio  sa-  cs(  vit  illudatur  ei,  qiii  cuni  absorbuisset   fiuviu;n, 

nitalinii,  tapiiva  duria  csl    iii  Dainascnin.  Arca,  in-  et  non  mirarettir,  jain   iii  os  suuin  Jordancm  Cli;mi 

<|<i;ini,  lioslra,  quae   iion  solum  vi.'g;im,  labulas  le-  inflnxisse  gaudebal.   Sic  sic  LcviatLan  hamo  dcmio 

slarDcnli,  e(  inanna  uno   in  loro  tonlincal,  spaTn)-  fticiat  capicndus  iii  qiii  piius  csca  Doniinicx  carnis 

qiic   bievi  toncludat  :    scd  quai    qnaluor  bratbiis  dccoptiis,    ferro  divinitalis   fuil    illaquealus,    iiiinc 

nM;iluor  lorranim  parles  comiircbcntlcns,  loto  o:bc  quoqne   csca    Dominio*    crucis,  biimana;  scilicet 


ttii  rartim  siiis  culioriltus  virga  <\\.  ad  coriectioiicm, 
libor  ad  crn.iitioiicm,  n..iiiiia  ad  consol.ilioiiciii.  l'er 
caiii  siqiiidoni  corrijruninr  pervcrsi,  crudiunlur  er- 
roaci,  obedieiKcs   ct  docli    consolaiilni ,   habenlcs 


propilialioni»  iilectiis,  fei  ru  divina;  scnleiuia;  siias 
laiidcm  maxilias  porforalas  senlirot,  iiec  solinu 
qiios  absorbuoral  cvomerot,  scd  cl  Illos  amilttroi, 
qnus  ad  do^hilicnduin  paruveral  Gt  pcrdcudutii.  Di  < 


znn 


IIEMUCI  S.  K.  K.  CAUDINALIS 


336 


\ina  r|iiippe  jttslitia   cral.iil  Chrisli.ini,  f|iii,  rclicio  A  filii  riof|iir)qnam  sr.-jiHJalizanlur,  necvcrcnda  piilris 


Cluislf»,   sponic  sc  ili;(l)(iio   pc<;c3M<lo  bubjeccranl, 
Itnnicndi  citJem  eli;un  IradcrciHiir. 

Scd  \\iC.c  l>ci  jiisiili;»,  vclul  (|n:c(Jam  virg:i  ferrca, 
incnrvala  viiloliir  cl  inn^^xa  ;  cnni  sxviciui  aiiver- 
sario  iii  criuciii  Doinini,  imo  in  ipsiini  cnicis  consc- 
craloioiii.occnllo  cjns  jndiuio  polcslascsi  coiicessa; 
iil<|iiaiii  jnsic  in  Chrisiianos  accepcr;il  polcslalcni, 
iiieroalnr  aniillcre,  cum  acccpla  iii  Cluisluni  a!)U- 
litnr  poicsl.ile.  In  cnm  siqnidcm  pcr  ininistros  inos 
ilerniii  dirbacclulur.cumel  nomcn  cjns  •yiioininiose 
ab  clhnicis  hiasphcinalnr,  ci  gloriosuni  sepiilfruin 
ejus,  iroli  dolor!  lurpissime  conculcalur,  conspui- 
Inr,  C)i(»rohr:Uiir,  cl  ligiiun;  salulifcrae  criiris,  qnod 
in  (orporc  cjiis  dcdicalum  est,  cl  ex  menihris  ejiis 


irridt.'iii;  sed  relrorsiiiii  inccduiil,el  furics  hat>eiiLe)i 
aversns  pallio  pi.i;  inicrpretalionis  opcriniil,  allfcn- 
dciilcs  se  palri  dcdisse  causain  hujns  chrielalit 
(Cen.  IX).  Noslra  siqnidcm  crimina,  lioslra  scelera 
inebriaveriinl  enm  rihsinlliio,  ila  ut  posl  longain 
domiilionem ,  posl  dinlinani  simnlaiioncm  ,  posl 
rnorosamexspei  laiioncni  noslr.xcorreciionis,  landcin 
evigilassc  vidcaiur  quasi  polens  crapnlalus  a  vino 
(Pial.  Lxxvii),  qnasi  virga  vigilnns,  quaB  oil.un 
lcTCiia;  cupidilaiis  a  diabolo  vehenicnlcr  accens  u)i 
coiiieral  el  everlat.  Sed  noii  icrrcnlur  filii  virga 
patris,  scieiiics  quia  quos  dUigil  Dominut  cnsiifial 
flageUal  uuiem  oniuem  filium  quem  recipii  [Hebr. 
xii).   Illairi   polins  forinidoiosam  Doniini   con    liiia- 


Uuuiiiain    maig;iiiiis  ornaiuni,  noa  soluin  capliva- ^  lioi.em  vercnliir,  qua  ail :   nece-tii   -ielut  mc-^t  a 


Uir,  suhsannalur,  cl  omi.ium  inimiconiii)  spurciliis 
dehoiicsialur,  sed  eiiani  tandcin  Machomclo  olTer- 
liir,  ut  dc  Chrisli  igiuuninia  llachonielus  glorifice- 
lur;  clnon  soiiim  de  Christianis,  sed  ei  de  Ciirislo 
Iriiiniphaiisu  Maclioinelus  a  suis  iiiiquc  prxdicelur. 
Kon  cnim  h.ic^c  acla  sniil. ,  qnia  Alachomoiiis  poliiii, 
sci!  qnia  Chrislus  voinil,  volons  dare  Chrisliaiiis 
occasioiicm  zelandi  Domitii  sni  jjioriam,  vindicandi 
P.iiiis  iiijiiriam  ct  haereditalein  propriam  vendi- 
caiidi.  Ecc.e  enim  fempus  acccpuibile,  quo  proLaii 
iiiaiiilcstl  fiaiii;  qiio  probci  Dominus,  qiii  sint  ejus; 
([ui  siiil  ci  fidelcs,  qui  perfidi;  qui  filii  alicni,  qui 
proprii.  Fidclcs  siqnidein    milites  suum  rcgein  se- 


ullra  non  irascar  lihi  (Etech,  xvi).  ln  eo  aulcm  pro- 
baiil  vcri  filii  virgam  esse  pairis,  noti  tnalicum  jiu 
dicis,  si  \irgam  sequalur  correclio,  corn  ciio:iein 
consolalio  coiniielur.  Graiias  libi,  bone  Jcsn,  qni 
Iria  hsec  circa  filios  liios  nr "  desinis  operari.  Iloc 
qnippe  privilcgio  gaudcnt  fiiii  tiii,  ha::C  de  palris 
tui  promissione  induLilaiam  te::enL  sccnrilaloin, 
Ail  cnim  pcr  prophciam  David  :  Si  dcreliqn&rint 
filii  mei  legem  meam,  et  in  judiciis  meit  uon  ambu' 
laverinl ;  si  juslilias  meas  profanaverint,  ei  mandata 
mea  non  custodierinl ;  visitubo  in  virga  iniquitalet 
eorum,  elin  verberibus  peccata  eorum.  Misericordiam 
Quleni  meam  non  dispergam  ab  eo,  neque  nocebo  in 


(iiieiiinr,  p;o  sno  se  iCiie  hoslibus  incunclanlcr  ob-  q  veritate  mea;  neque  profanabo  testamentum  meum. 


jicicnt,  maleiiles  pro  eo  fortiier  occumbore,  quain 
segniter  fngiondo  viiam  sibi  coiifcrrc,  ignominiam 
suo  rcgi  infcrre.  Si  sic  pro  rege  morlali  acliiant 
Christiani,  qcanlo  fidclioies  cssc  debcnl  coelesti  et 
immortaii?  E  cuiitrnrio  Alii  :\lici)i  mcndaces  proba- 
buiitur,  Bolo  se  nominc  tanto  patri,  non  re  filios 
oxhitienlcs.  Filii  siquidem  alieni,  juxla  Piophetam  : 
Inveterati  suni ,  el  claudicaveniul  a  teniilis  suis 
(Psal.  xvn).  Vciiis  nauiqiie  Adnrn  de  lerra  lerrenus, 
luivus  autcm  dc  ccelo  ca'iestis  (/  Cor.  xv).  Novus 
aulGin  tcmporalibns  a;lerna  docuit  pra^ponenda ; 
vctus  iclernis  derclictis  carnalia  et  terrena  elcgit. 
liiijds  falsi  Christiani  imitalores  cnecti,  Chrisii  iiO' 
viiate  relicia  veicrem   homineni  indueruni ;  sicque 


et  qnce  procedunt  de  labiis  meis  non  faciam  irriifi 
(Psal.  Lxxxviii),  Et  ne  de  nuda  promissione  aliquis 
liaDsilaret,  eiiain  juramenlo  firmutur,  cnmdiciiur: 
Semel  juravi  in  Sancto  meo,  si  Datid  mentiar,  scmcn 
ejus  in  mternum  manebit ;  et  thronus  ejus  sicui  sol  in 
conspeclu  meo,  el  sicul  lunaperfecta  in  a:ternum.  Ubi 
tunt  ergo  nunc  misericordice  tu<B  antiquce,  Domine, 
ticul  jurasti  David  in  veritate  tua?  (ibid.)  Nunqnid 
aitendis  opprobrium  servorum  luorum,  quod  in 
sinu  Chrisii  liii  rcponilur,  multarum  gcntium  ex» 
probranlium,  non  sdum  commutaiionem,  sed  ct 
diminutionem,  jmo  evacuationem  Christt  tui?El 
si,  DoKiine,  rcpulisii  et  despexisii  popnium  luum, 
el  pro   peccalis   eornm   disiulisli  Ciirislum  luum, 


invcrali,  ct  Cluislo  mcniieiiles,  facii  sunt  iiiii  alicni.  '^  nnnquid  eliam  abslulisli?  Nunqnid  everlisti  tesLa 


(Jnde  ct  claudicaverunt  a  scmitis  suis  (Psal.  xvn), 
in  cxseciilionc  maiidatornm  Dci  dcbiles,  in  explen- 
dis  dcsidciiis  carnalibus  el  Siccnlaribus  fortcs,  Proh 
dolorl  patics  oarnis  fiiii  revercnlur,  et  pro  patris 
iiijuria  viiidicanda,  ct  angusia  hxredilaie  tuenda, 
dcccrtaiit  iisqiie  ad  inortcm  ;  nec  verbis,  nec  vcrbc- 
ribus  ccdunl.  Filii  autem  patris  spirilualis  facli 
oinniiio  degeiiercs,  si>  ui  iicc  pairis  vices  dolere,  6'c 
ncc  paterna  ha:rcdiiatc  digiii  csee  probantur.  0  vere 
LoHti,  qui  i:uiic  veri  esse  filii  inveniunlur,  qui  huhc 
Dom-nnm  suum  iiou  iicganl,patrem  non  eruhescunt, 
cnin  taiii  voliementcm  plagam  ejus  conspiciunt,  ut 
vere  beatiis  sil,  qni  scandalizaiiis  noii  fnerit  in  eo. 


iMcnlum  servi  tul.cum  profanatum  ceriiaiqr  s:^n- 
cluarium  ejiis  in  terra?  Exallasli  dexteram  depri- 
mentium  eum,  la'ti/icasli  omnes  inimicos  ejus.  Aver^ 
tisli  adjittorium  gladii  ejus,  et  non  es  auxilialus  eiin 
bello.  Destruxisii  eum  (ibid.)  in  membris  suis,  nun- 
qiiid  absque  eorum  emnndali<)iie?  Absil,  Doiniiie, 
absit,  ut  in  ira  misericordia;  non  reconleris, 
et  lam  diiram  castigationem  filiornni  emcndaiio  et 
emuiidatio  non  sequatur ,  emundalionom  conso- 
laiio  non  comitelur.  Verbera  patris  exhibnisii 
illiis ,  ne ,  quacso,  obliviscaris  exhibore  eliain 
ubcra  matris.  Fac,obsccro,  paler  misericordiarum 
et  Dcus  totius  ronsolalionis,  fac   filios   Inos  el  do 


Scd  quaiUacunqiie  sit  niaicria  scanduli,  vcri  lamen      veibcrc  tuo  proficere,  el  de  lua  ciiius  consoi&'.'Oi)ti 


5-J 


TUACT.  DE  PERECU  N^NTE  CIVITATE  OEI    —  lUACT.  X:il. 


358 


gauilorc.  Kac  pleiiiiis   quod  jam    faccre   incwpisli;  A  seJ  el  Iteallssiiui  siiiit  (iiociuii.  Esl  trtincii  cenierp. 


consunima,  Deus.  hoo  quoJ  jam  cKpisti  opcrari  in 
iiol)is.  Eccr,  te  operanie,  saluicm  in  modio  lerrne 
videmus  jam  perdiiissimos  liuinincs  eiiiuiitlari,  ciir- 
rere  ad  (Onfessioncm,  pcriiilciiliam  agcrc,  salisfa- 
cere  pro  pralerilis  peccalis,  de  fuluris  qiiaprere  ci 
proinilicre  cmcndalioncm.  Neo  mediocri,  ul  asso- 
lenl,  conlenli  pobnilentia,  undique  convolaiil  ad 
perfectionem,  miiienics  iiiamim  ad  forii:i,  crucem 
sil)i  bajulanl,  el  reliciis  omnibus  sequunlur  Cliri- 
sluni.  Nec  solum  inDmx  persoiix  aui  inediocrcs 
iioc  aueiiiaiii,  sumniaucliam  crucem,sibia(nguni,inio 
ciuci  se  gloiiaiiiur  ulDgi. 

Uuc  Uuinanum  imper:tl<>rcin,lioc  filiuni  ejus  suave 
ducero,  lioc  fcre  oiniics  Geniianix  principes  fccisse 


si  quis  ociilos  lidei  habeal  rcvelatos,signa  nova  tanio 
grtliora,  quanio  uberiora  ;  Imlo  digniora,  quaino 
aiiiiiix  immorlalis  polius  quam  corporis  vci  uri 
saluti  eflicaciora.  Naiii  cxci  qiii  prius  eranl  ad  vo- 
rilatem,  claudi  ab  boiiam  operalionem,  leprosi  ad 
virlutem,  surdi  ad  spiriiiis  suggo.slioiiciii,  morlui  ad 
charilalcm  ;  non  ad  iitanus  Clirisli,  non  ad  iimbria: 
lacliim,  Don  ad  viviftci  ligni  prdisentiani,  sed  ad 
solaai  ipsiuh  unibrain  rccipiunl  sanitaiein.  Ecce  qui 
pra>seiitein  iion  rcverebaiiliir,  iii  5oliu$  uuibra  iio- 
uiinis  glurianiur.  Qiiid  lioc  esl  miraculi,  fraires, 
qiiid  nibi  iinpleri  ccrnimus  liis  diebus,  quud  louge 
aiite  prophclalum  nu(livin>us?  Innovn  siym,  el  itif 
mula    tuirabilia.    Gloiifica    mauum  ,    et    brachium 


vidcinus  ,    cl    teslamur,   dicenles    cuin   Aposlolo  :  Jj  (leitrum.  ExloHe  adversarium,    el    afjliije   iiiimicum 


Qiiod  vidiuius  ci  audivimus  ,  et  manus  noiti/r  ira- 
ciiiveruut  de  verbo  {II  Tim.  n)  crutis ,  lioC 
iesiamur  ei  aiinuniir.mus  omnibus  qui  sunl  ista  au- 
dituri.  0  boiic  Deus,  quanli  fucrini  tbi  claniores  in 
cceliiui  dati,  quot  gemiius,  quoi  siispirla  cducla  de 
|)ruriiiido,  qiioi  efTiisrc  lacrymx,  quanlo  lacrymaruni 
iiiilirc  lerra  illa  perfusa,  lu  soltis,  Doiiiine,  nosti, 
qui  solustalia  operari  poluisii,  cducens  dcnuoaqu:in) 
de  peira,  cl  dcdiiccns  tanquain  (Uiinina  aquas!  (Psal. 
Lxxvii.)  Vidcres  ibi  iieruin  cruccm  exaiiaiam  omiiia 
iralierc  ad  seipsam,  el  evacualo  jam  cnicis  scandalo, 
non  jam  crucis  caplivaiioncm  deplangi,  scd  crucis 
gloriam  prsdicari ;  el  fere  onines  majores  pariler 
it  miiiores  crucc  de  manu  nostra  suscepia  in  sola 
jam  cruce  gloriari.  Quid  de  illuslribus,  el  nunc  vcre  ' 
gloriosis  Fiancix  el  AngrKC  regibus  dicam?  quid  de 
«iiriusqiie  regni  princibus,  ubi  paucissiiiii  rcl:c:i  sunl, 
q-.ii  non  ccelesiis  rcgis  vexiliireii  sunl  effccli  ?  Vesil- 
lifcri  plane  suni  dicendi,  qui  prius  'jpus  tam  ^r- 
(luum,  lain  laudabiio  sunt  aggrcssi.  Unde  ci  dc  cis 
inerilo  diti  poiest,  qiiod  in  iaudibiis  bcali  Stephaiii 
dicluu)  legilur;  si  quid  iuler  murtyrcs  distal,  ma> 
xiiiios  illos  csse,  qui  primi  exstilissc  noscunlur, 
eis  lanicn  spccialiter  cedil  ad  gloriam,  qtioruiii 
(Ciuulalio  cxleros  provocavii,  et  qiii  in  odore  uii- 
guenloruin  siiorum  alios  posl  se  tralicntcs  ctirrcre 
fjciuiit  ad  salulem  {Cant.  \}.  Quid  pliira?  Oiiiiiis 
natio,  ontnis  condiiio,  oinnis  xlas,   euruin  exemplo 


{Eccli.  yww].  Lcce,  slciil  dixiii  us,  sigiia  veicra  \i- 
deanius  innovaia,  aniiijua  mirabilia  inimuiua,  ma- 
Dum  dextrnm  et  bracliium  Doniiiii  glorificata.  Ad 
siiiistr.iin  cnim  videbaMltir  spcctarc  sauiiates,  qu;c 
ad  prxsentis  vitse  stibsidium  coiifoivbuntiir.  Naiii  iii 
dextera  cjus  longiiurnil.is  vitae,  iii  biiiisira  iilius 
divitix  et  gloria.  Dcxterx  igilur  cxccli-i  CBt  bacc  glo- 
riosa  nnuatio  {Psal.  lxxvi),  qua  de  fl;»{[iliosis3imis 
castos,  de  fcrocissimls  mansuclos,  de  supcrbissiinis 
humiles,  de  tenacissimis  libcralcs,  de  regibiis  et 
|)rincipibus  iiiundi  contejnplorcs,  marlyres  cffetios 
cerniinus  de  lyrannis.  Nunquid  ciiim  iion  veri  snnl 
luariyres  qui,  se  ac  sua  suosque  minime  auendcii- 
tes,  desolationcm  cxsilii  diutinam  noi;  Tereninr; 
non  aeris  inclementiam,  non  proccllosi  in:iris  insla- 
bililalem,  non  confusionein  sonitus  cjiis  ac  On- 
cluuni,  non  innunicra  vix  ao  soliindinis  peiicula, 
iiec  famis  ac  sitis  inediam,  iion  ipsain  deniqiic 
mortein ;  sepultura  eliara  carere  no;)  foi  rnidant. 
Hoc  solum  cst,  quo  maximc  muleslantur,  quod  iii 
hosics  Cbrisli  ruere,  quod  advcrsum  se  prorocr.re 
advcrsarios  protrahuniur ;  non  minus  ad  curonani 
justilix,  si  occubucriiil,  quam  ad  palmam  vitlcriat», 
si  supcraverinl,  aspiranles.  Nuiiqiiid  non  sula 
dcxtera  Domini  facil  tanlam  virlulcm,  qua,  spreis 
lcmporalibus,  lanlo  desiderio  snla  quxr:iiilur  et 
anieniur  xteriia  ?  Etce  dexiera  Domini  gaude;  l  aiii- 
plexari,    qui  de    sola  ixva   tcmporaiinni  bonorum 


ad  siinilia  aniiiiatiir.  Graiium  quippc  sinapis  effcr-  j)  qnain  habebanl  sub  capilc,  glori:iri  solcbant.  L:cva 


buisse  vitletur  ad  irituram;  ei  uiiOe  aniiquus  lioslis 
scandalizassc  fitlelcs  prxrumebai,  indc  messis  ube- 
rior  ccrniiur  surrexisse;  liidc  lidcs  moriua  fervcii- 
lior  noscitur  revixissc.  Taiilo  aulem  gloriosior,  et 
auiplioris  mcriti  probaiur  essc  lixc  fides  apiid 
Dcum,  quantu  ci  nulla  bumaiia  ralio  pixbel  expcri- 
nieuuim.  Non  cnim  nuiic,  sicul  inilio  nascentis  Ec- 
clciiy, caci  v\dent,  claudi  umbulantjeprofii  niundi,n- 
tur,  surdi  audiunt,  mortui  resurguni  {Matlli.  xi)  ; 
^  '1  nullis  ialibus  sigiiis  jain  npparenlibus,  ita  ul 
vcre  dici  possit,  signu  noslra  non  vidimus,  jam  noii 
etl  ptophelu  (Psal,  lxxiii)  ;  cl  illud  :  :Vo7i  egredieris, 
Dcui,  in  virtutibus  nittrit  {Psnl.u%) ;  iiunc  polissi- 
iiiuui  qui  scandalizaii  non  fucrunt,  non  soium  beati, 


bxc  extiilit  adversarium,  scd  ccce  dcxlcra  affligil 
iiiiiiiiciim.  Elalus  siquidcm  csl  cl  clevaiiis  pro  iraiig- 
iloria  el  iiioinciUaiica  prospcrilate  aniiiius  Salaha- 
diiii,  qui  Christianis  prx  oinnibtis  genlilibiis  s:u- 
duii  advcrsari. 

Sed  unde  hic  adversarius  csl  clatus,  in  Ic,  opc- 
rante  graiia,  aniiqniis  el  iniquus  liiimani  generis 
affligilur  iiiiinicub.  Salaliadinus  siquidem  Clirisiiaiiis 
adversiitiir,  ui  jura  conim  possideat ;  sed  diabolus 
initliio  eus  odio  pcr  Salahadiiiuin  ct  alia  meiiib  a 
sua  perscquciis,  iioincn  Clirisli  pcnilus  dclere  fcsli- 
nat.  Taiiio  i^ilur  acriiis  aflligitur,  qiianto  ei  Dunc 
doininandi  Cliristiaiiis  polcslas  auferltir,  cl  innii» 
inera  ei   captivilalis  vasa   cripiunlur.  RenuDlialur 


959 


IIE.MIICI  S.  U.  E.  CAIini.NALIS 


500 


alrocissitivo  pr3R«l()n!a  populis  (livcrsariiiii  iiiigiiarniii  A  linm,  illi  cina  Aiigliain,  riiiijiic   aij   illns  p<rliiieii(. 


Cl  tialioniiiii  ;  d  >ixj;iin  iiilcr  Chrislianos  icpcri- 
tur,  qui  non  lyr:iiihi<:is  Irgibus  rciiHieiur.  Frcinil 
igitiir  etspoliati  lioslis  iinpius  furor,  cl  novuiii  qiix>- 
ril  lucniin,  quia  perJidiBsc  sc  jus  Sfntit  aiiliqiiuni. 
P«Biiitcl  cum  jam,  ni  fallor,  linjiis  su»;  a<liiiN(-iilio- 
iiis,  (lcprehoi)suin  in  laquco  (|iicni  trleii(lil.  Crcilc- 
bal  sic  acephalos  posse  (ici  i  Chrislianos,  si  s>  pul- 
cro  el  cruce  Doniini  proranaiis ,  ct  in  nianiis 
hosliiim  (laiis,  jam  aJ  illuil  comHiunc  oiiiniuni  prC' 
ealorum  asvluin  conrugcrc,  ad  illuJ  ultitnuni  S(  cle- 
ratissimoriiin  reincdium  Iransire  non  valcrciil.  SeJ 
ecce  hac  spc  sua  iriislraius,  ct  lii  conlraiium  ces- 
sisse  <leplnn{;cns,  nunqiiid  iion  cum  suis  saldrilihiis 
slupendo  tibi  dicere  vidctur?  0  crox  fallens  gaudi.i 


quos  mcliiis  iio\cruiil,  rjuibus  s.rpius  illuscrunt, 
firca  qiio-.  corruinpfMiJos  niiipliiis  profi'<crunl.  Mcu  ! 
huu!  taii.t  ab  iiniiiicis  cru(  is  dicla,  inioetiam  fjcts, 
ipsis  jain  rcruir.  cxpcrimciili-.  edoceraur.  Jam  eniin 
scrvos  crncis,  q,ii  sc  crucl  dedic.iverant,  qiii  sc  non 
nisi  Cbri-^io  iiulilaturos  dcvoveranl ,  ad  vomilim 
rcdiisc  viiiciiius,  ci  conir.i  tam  rccons  votum  arma 
corripuissc  ilolcmiis.  Jjin  criix  adver!>iis  cruccin  Hi- 
mical,  crucifuu!)  crucinxnm  inipugiial.  Qui  solijuin 
coeleslia  snpcrc  vidiboniiir,  eccc  ins.itiabiliter  lcire- 
iiis  iidiiare  probanliir.  Turbavcr;i:il  ol  inovcr:>iil  cos 
siciil  ebrios  i/.jiiri;c  Cbrislo  ilblj;  ab  ciliiticis;  sel 
ccce  graviorcs  inrcriintur  a  niiis,  ab  iniiniris  riini&li 
crux  esl  tanquam  ab  iiicrc.liilis  capiivaM;   sed  ab 


nostra,  ri  parturicns   danma   nostra,  cur  lc  exlii-  "  ainicis  ei  crediilis  crux  cst  i>iipiissiinc  .ibi)o.';ua. 

biiimiis  Pil.tto,  cur  IradiJinsus  S;d;iliaiJiiio?  Quolics  Niinqui.l  iion  dcnuo  libi  Clirisiiis  uicorc  viJciiir?  5» 

(uaiii  iguomiitiain,  tuani  procuravimiis   pcr.lilionem,  inimkiis  meus  maledixlsui  mihi,  suHiiiuisicm,  ufi- 

lotics  luam  gloriam,  no^tram  aiilcm  scnsimiis  hcsio-  que.  Nuvc  vero  liomo  pacis  mea  in  qtio  iperabam, 

ncm.  yiiol  ci  siisciUviiiius  iiiipngnalorcs,  lot  scin-  qutelebal  }ianes  meos,  ampliniil  adverhnm  me  sup- 

pcr  inveiiit  robuslissinios  dcfcnsorcs.  Juda;us  eliam  ;tlantaiiovcm  [Psnl.    liv).   Ntmquid    iii'n   .inipli.isse 

nobis  suailcniibiis  sepelivi!,  sc4  cflbdicnle  Ilelcna  YiJeiUur    amici,    iiiinqiiiJ  iioii    aiiiplius   nociiis.se, 

CoiisianliiiHS    eam    nuiabiliicr    exullavil.   Costlroe  quam  ipsi   iuijuiii?   Nuiif;uid  iioii   s:ipcr  doloieni 

nostro  eain  aiixiiio   caplivavil;    sed  llcr.iclius  am-  ▼ubi.erun»  Cbrisii  ad  lciiics,  apposuisse  etiam   iiii- 

pliori  eain  gloria  snblimavil.  Gcnlilis  noslcr  popii-  quiUiem  supcr  iiiiqwilalcui  coiivincunlur?  Proii  do- 

lus  totaa»  tcrraui    iliam  ufiLis  sciiipcr  exosam  a!i-  lor,  pl.iiigcbamiis  Clirisi;:m  nuper  in  Oricnie  p.is- 

quando  nobibcoopcraniibus  occupavit ;  sed  Carolus  suiu   in  membris  suis  ;  seJ  niuic  in  Occideiile  lUj- 

ab  Occidenie  vcniens  in  manu  forli  el  bvachio  ex-  lcslaliiiius  palilur  a  incmbris  suis.  Coalra  naiuras 

(eiitoeam  abhosiibuslibcravii;  sed  expulsisiierum  ordiacm  armaniur  niembra  adver^.us  meuibra,  im- 

Chrisiianis,     dciiuo    per   quosdam    Occidentales,  ^  pugwnl  se  invicem,  se  collidunl.   Ileu,  beu,   beu  1 

niullo  noslris  pauciorcs  jv.ultoquc  inferiores,  noslri  l>oniine  Deus,    quomodo    obscuralum  esl  aiiruui, 

vicli  sunt  c(  espulsi.    Quid   igilur  nunc  iiobis  s^pe-  inutalus  esl  color  opiiiims?    Viuebalur  lua  viiiuio, 

randuni  est,  quid   agcndiim?  Similia   pl:neexspc-  (ua    polcsiatc,   in   aiirum   commutalus,  in  iiiiiuin 

ctanda  nur.c  esscnl,  nisi  quod  jam  advenisse  bora  obriziini,  spiendiduin,  ct  igiiiluiu.  0  qiianluni  ruli- 

r.nsira  vidclur.  llora,    inquam,  illa,  de  qua  cruci-  labathoc  auium,  quaulis  ntundum  inadiabal  fiilgo- 


fixus  prxdixit,  tanlain  fuluram  csse  iribulalioiiera, 
quanta  non  fuit,  cs  quo  genlesejise  conptTunl.  Ubi 
Cliam  prophctiam  Daniclis  iiuiucens,  Cum  videriiis, 
inqiiit,  ubomiuaiionem  desolatiouis  ilanlem   in  loco 


ribi:s,  ita  ui  aurea  rediisse  ssecuia  videreniur,  cuni 
qiiocunque  te  verleres,  vexilliforos  rrucis  conspi- 
ceres,  Cbristi  raariyres  invenires,  quibiis  nec  decs- 
set  aliquid  ad  virtuiij  per.^^eciionem,  nec  aliud  jam 


tHnclo,  qui  legit  inlelligat  {Matih.  xxiv).  Nos  igilur  oplarent,  quam  palinam  viclorioe,  vel  de  gloriosa 

lioc   inicliigcntcs  ,    dcsolalioncni  istam,  quam   in  inorte   immarcessibilis  coronx    splondorcm.  lieu, 

luco  sanclo  esse  fecimus,  siare  ibidem  diuiius  facia-  heu!  aurciis  isie  color  conversus  cst  in  pallorem,  ct 

mus;  ct  si  forle  convciicrint  Chrisliani,  utguorum  coelesie  aurura  versum  est  io  aurichalcum.   Uiiitam 

subveniaiit  de.sulationi,   paremus   eis   ofTeiidicuIa,  non  in  scoriam  eonvertatur,  ut  ad  nihii  jam  iiivc» 

slruamus  impcdiuienta,  laqueos  eis  lend:imus.  In-  0  niaiur  uliie,  nisi  ut  projicialur  foras,  et  ab  huniini- 

ter  cos  lites   et  jurgia  scniincnius.    Vidcrcnlur  ad  busconcuketur!  OstreiiuissimiChristi  niilitcs,  bcne 


piaiscns  sjoslra  viacula,ncslru:ji  dominiiim  cvasisse, 
scd  ad  con.suela  facilc  rclabculur,  nec  rcpuli;iin 
apiid  eos  diulius  palicmur,  cum  hinc  cis  carnales 
delicias,  atfcclus  ainicoruni,  nalalis  .soli  duicedi- 
ncin,  bonoruin  idnucntiain,  viix  suaviiaiem  propo- 
neinus  :  iiide  viarum  periculis,  irnnsitus  diflicultate, 
penuria  viciuaiiiim,  caloris  et  hiemis  accrbiiaic,  et 
innumcrorum  iiosijura  deierrebimus  atrociiaie. 

Eia  ergo  coniiuililones  nici,  quid  agimus,  quid 
moramur?  Circuineanius  tcrrain  cl  ptTambulemiis 
eam,  dividamus  nobis  regioacs  ct  rcgna,  ubiqiie 
spargaoaus  scandala  ,  disscnsioncs  coucitemus  et 
bella.  llli  circa  (ierinaniam  versentur,  illi  circa  GjI- 


currebatis,  quis  vos  fascinavil?  Nunquid  parum  cst 
vobis,  molcstos  osse  hominibus  nisi  ntolesti  sitis  et 
Deovcslro?  Ecce  Dco,  aiigelis,  et  hominibus  spe- 
ctaciilum  fiicti  cstis;  ab  omnibus  judicandi,  ab  uin- 
nibus  irridendi,  et  oslentui  habendi,  ni^  qua.  u>!n 
fortitcr  C(£pistis  forlius  consuinmeiis.  Alioqiii  .  >•- 
giiil  vos  Dominus  perJercraiain  prophetam  diccns. 
Vocttvi  amicosmeos,  ei  ipt.  deceperuut  me{Thiyu.i). 
Vos  quippe  ut  specialcs  aniicos  vocaverat  Dominus 
ad  coenam  agiii,  cl  iiiviuui  ab  amico  amicabiliicr 
nnniiislis.  Quid  amicum,  imo  quid  vos  ipsos  dccipi- 
lis?  Vocavil  vos  liora  coenac  diccns  :  Ecce  parata 
sunt  vmuia    {Luc.    siv) ,   ct   cxcu&alione»   frivolas 


3lil  THACT.  DE  rEKFXHlNANTEaVlTATE  DEI.    -  TUACT.  XIV.  Rft 

qiixrilis?  Si  iioii  iiegare  vos  dicilis,   seii  diffrrre ;  K  prinils  a'laiibns  convcniie  videlur.  In  q-ilhii»  aiuem 


iiescitis  qiiia,  lior.i  cop-un  (lansncia,  oiieri  amico 
riiinri  cslis,  poliiis  quaii)  lioiiori  ?  Cur  ilicilis  amico 
veslro;  Vade  el  reterlere,  ei  crns  dabo  iibi  (Prov.iu), 
rum  slaliin  djre  possiiis  ?  N>>liie,  (|uaeso,osciilo  Do- 
iniiium  veslruin  prodcre,  iinlite  lociim  sorliri  cum 
Jddu  proditore.  Pins  eiiim  peocuvil  Juilas  Dominnm 
suuin  iraileiido  ,  qiiani  Pihuns  occiilemlo.  Iia  ei  iii- 
coniparabililer  niiiic  Sabliailino  eriiis  di-teriorcs, 
si  ejus  ,  quein  SaluliaJiiius  ul  hoslcin  pcrseqiiitur, 
vos  qui  pro  aniico  spopondisiis  ,  iion  solimi  inenda- 
ces  inveiili  rueriii!»,    scd    eiiain  prodilorcs.   Nec 


conveiii:inl,  vel  quid  ex  istis  ant  il  is  sigiiinoalionis 
elici  possit ,  sul)tiii  iinloguionc  inqnirendiim  est; 
et  primo  de  Septuagesima  videainus.  Ilxx  siqiiidein 
cum  prima  xiuie  coiivenil,  qiiia  qiiando  Adani  de 
paradiso  ad  hnjiis  cxsilii  niulabililalein  ejeotiis  est , 
de  solidilatc  octonmii  ad  sepieuarii  mut:ibi  i:aiein 
videliir  descciiiiisse.  Sicut  enim  per  ocioii.iriiim , 
qiii  quadraius  et  solidus  cst  niiin«riis ,  soliJitas 
Btabilitaiis  ostciidiiur,  iia  per  septcnariiim,  quo 
praesens  lempiis  volviliir,  instahilitas  viiae  prapsen- 
lis  designaiiir.  Meriio  crgo  sepluagosiiiia  pia>puoi- 


bl.mdiiiiini    vohis  dicenies  :  Tuiius    esl    proprium  »i>r,  el  ea  qiiaB  de  pioioplaslorum  exciiisioiie  a  pa- 

lucri  patriiuoiiium   quain  qu.vrere   alieniim.  Jndae  radiso  scripla  sunt,  legcndo  in   Ecrlesia  replican- 

poiim  exspeclelis  liueni ,    si  Juda!  cligilis  soriem.  •"r,  "l  duiii  ex  his  liomo  cognosciiunde,  q«io  deve- 

Jndas  si(|uideni ,  qoia  noliiil  benediciioiiein  ,  lalftin  nerit,  quo  eiiam  ci  redciindum  sit ,  per  hoc  admo- 

iiicniil  nialeiiictionein   :  Fiant   diet  ejus  pnuri ,  et  nealiir.  Legilur  enim  in  iiiiiio  Scptuagcsiiiiae   liher 

efjiuopnium  ejux  accipial  aller.   Fiant  /ilii  ejus  or-  Genesis;  in  qiio  ct  paradisi  relicilas,  el  pne^entis 

p.htnii  ,  ei  uxor   ejus   ridiia.  Sulnuies  trnusferaunir  vitae  mHtal)ilit;is  seu   morlalitas  manifesie  exprimi- 

filii  ejus  et  mendiceni  ;  et  ejicinnlur  de  labernuculis  l"r.  Non  soliini  lcgiliir,  sed  el  iit  cordibiis*  liuiiianis 

siiis.  Scrnteiur    fcEheraior  omnem  subslantiam  cjus ,  iiiiliiis  imprimatiir.eiiam  caniando  lr:>gQcJia  eadcm 

ei  iinpiani  alieni  lubores  ejus.  ?lon  sil  iUi  adjuior,  deploralur.  El   hjcc   quiJem   iii  nocie;   ul  ea  qiiaa 

nec  sit  qui  miserealur  pupiltis  ejus.   Fiant  naii  ejus  piolixiorem  halient  iioctis  obscuritatem   iioclis  lu- 

in  inierilum ,   in    generalione   una  deleatur  nomen  c.iltraiiunciila  elucescant,   ct   htiman»  ignoraiiliac 

ejus    [Pinl.   cviii).  Justuni  esl    iil   in  gcneralionc  nox   illui.lietur,  el  caccilas  pulsetiir.  Die  teio  jai» 

uiia  nonieii  coruin   deleainr,  per  quos  iiomen  Dei  /acia,  verba  Novi  Testamenii  propoiiuntur,   et  ta 

ubi(|ue  blasphematur.  Joskim  est  u;  fiai  habitaiio  qtiaepraedictis  Veieris  Teslameiiti  verhis  cunveiiianl, 

ooriiin  dcserta,  et  iii   tabcrnaculis  eonim  iion  sit  ul  per  diem   tempiis  graliac ,  per  iiociem  lempus 

qiii  inhabitct ;  qiii  qiietn  percussum  a  Dco  el  humi-  cuipae  transgrcssioiiis  et  potiiac    iiilellig:<niii9  ;    et 

li;itum  videriinl,  super  dolorem  vulneniin  suoriim  ^  quanta  inlcr  ipsa  sil  dislantia  seu  conveiiienlia,  ex 

aJitentes ,  eiiam  de  cordium  suorum  domiciliis  ex-  utriusqne  Tesiamenli  verbis  addiscamus,  ul  in  ore 

pulerunt.  Diguuui  plane  esl  ul  qtii  uioruin  et  na-  duorum  vel  triiim  firmiim  sit  omne  verbum.  Ex  ipso 

loruni  affcctum  aniori  Christi   praetulerunt,  sine  li-  Yeleri  Tcslamenlo  missa  initiatur,  dehinc  Aposio- 

liis  et   uxoribus  facti  a   lilio  homiiiis  coram  suo  liis  introducilur,  teriio  Evangeliuin  cum  qiia  decet 

Patre   negcntur.  Dignum  prorstts  iil   Oanl  dics  eo-  revercntia  proiiiinliaiur.  Kl  qnia   inagnuro  esl  ad 


rum  pauci ,  et  oflici;)  seu  dignilaies  eorniii  alii  ac- 
cipiaiil,  qiii  gluria  digiiitalum  illecli  paucilatem 
dieruiii  xlernitati  lemporutn  pratlulerunt.  Talia  cum 
Juda  JuJ£  imiiaiures  eKspecieut ;  ei  si  Judo:  nomen 
abhorrent,  abliorreant  poliusopera,  et  lam  liorrendain 
Juddu  maledicliunem  dcciineiii.  Keitdaiil  sine  mora 
Doiiiiiio  suo,  qiiae  lam  spoiiiaiice ,  lam  devole 
vovenint ,  nec  apostasiae  suje  ullain  quaeriient  pal- 
iijiioiiem ,   scieiiles  qiioniam  Deus  iioii  irridctur. 


qnod  probaiidum  lcsies  inirodvcuntur,  magnos 
ctiam  esse  convenii ,  qui  ad  tanlum  teslimoniiiiii 
admiitanlur.  Primo  igiiur  ille  in  teslimonium  pro- 
ducitur,  cni  a  Deo  leslimoninin  perhibeltir,  quod 
invcneril  hominem  sectinJum  cor  stiuiii.  Cni  tani 
potcbi.is  rcgia  ,  qiiam  prophelica  dignilas  suffraga- 
tur  :  el  ne  qui  priinus  producitur,  el  in  lanio 
lolius  conventu  Ecclesix  loqucndi  exordium  fucit, 
in  aliquo  aures  audientium  ofTendat ,  vciiit  iii  psal- 


iicc   est  sapienlia,   ncc    coiisiliuui ,  iiec  foriiludo  d  lcrio  decachordo  psallens,  et  dulcisona  miscens  car- 


conlra  lUjiiiinuiii.  Eo  igilur  operaiitc  ct  sermonem 
liiinc  confirinanle,  quisquis  ab  hoc  <iO)o  suo  apo- 
slataveril ,  datus  in  opprobrium  seinpilernum  ,  sii 
aiiullieiua ,  inaran  aiha. 

TKACTATCS  XIV. 

DB   SKNIFICATIONr.   SEPTlIACR.>lliy£  ,    ET    DE    IIS    IN   QtiE 
KA  LtCUNTUB. 

Videtiir  ordo  ecclesiasiicorurn  officioriiin  or- 
diui  humaiiai;  coiidiliun  s  congruere  ;  ct  eonim 
qu;e  iu  Etclesia  geruntur,  in  ip&is  proiojilastis  et 
euniin   successoribus     Gguram    priccessisse.    Quod 


mina  ,  universa  assistenlium  corda  dulci  ad  se  per- 
trahii  melodia.  Regia  igilur  aucloriiate  fultus,  et 
propiictici  sermonis  firmitaie  siibnixus,  velul  lu- 
cerna  ardoiis  in  caliginoso  loco  ,  ei  lotius  di<bieial's 
propulsaiis  culigincm  ,  teslinKinium  perhibel  veri- 
tali,  dicens :  6''r<;u;n(/e^eruiW  me  qemiins  mortis,  elc. 
{Psal.  xvii).  Vidior  iiiihi  in  his  vcrbis  David  velut 
Januni  alierum  iiitneri ,  el  quasi  uno  versiculo 
praeceJenlia  el  subsequentia  piopheiica  cirouiii- 
spectione  complecii.  Vo.t  eiiini  isia  et  Adae  de  pa- 
radiso  exeunii ,   et  Caiii  siipcr  terram   va^anti,et 


eiiiiii  iiiitio  anui    Scpiuagesimani,   deliiiic  Sexage-  Lamecii   bigamiam   inlroduccnli ,  el  Nembrod   ro- 

siinani.  (juinqiiageiiiuiam  quoijue  etQuadr;igcsimam.  biislo  veiialori ,  sed  el  Noe  inter   undas  flucluanli , 

consurtvll   Ecclesia  solcmniter  celebrarc ,   quatuor  Abr.ihiC  quoquc   iu   ^gyplo   peiegrinanii  ,    Moysi 

rNTRM.  CCIV  12 


5r,3  llKMHC!  S.  R.  E.  CAKDINAMS  361 

iiiliilominiis     \n    tlcserlo  arsliiaiili   iiiler  popuiarcs  A  ait  :  In  princii-io  eral  Verbum,  et  Verbum  crat  apud 


iniii-iiiiir.tlioncs  :  rii(lil)Cl  (|iior|iie  iii  qii.iliijol  \>rv.- 
ccdcitliiim  fl;lali>m  do  A(l;c  progcnic  vciiiciili,  vidc- 
liir  sij;nanicr  roiigriicrc.  Qiiaiii  projiric  aiitcm 
riirislo  cl  ClirisliiiiH)  ruilibct  coiiveiiiat,  siiperniinni 
esl  cdocere.  Mcriio  it'iiiir  David  in  Kcclesia  fidc- 
liiiin  priiiMis  Introdiiciliir;  iis(|iic  ad  qticin  vox  prac- 
i^edeiilitim  rctaliim  protraliiinr,  ct  ciii  chirius  Inx 
diibsequenlis  graliae  apcrilnr.  Ki  aulcm  ct  lempluin 
'coiislnicndum  ostenditur,  et  rcgnuin  iii  Saloinone 
Itrmanduiii  promiltitur ;  sed  el  regiium  Clirisli  ct 
Ecclcsi*  ex  eo  propngandum  ,  el  in  aBlernnm  prae- 
parandiim  juralnr.  Sofiiiitur  Paiilus  aposiolus  ,  cii- 
jns  laus  non  ab  liominc  ,  nec  per  Iiomincm,  scd  a 
Deo  dcpromilur,  ubi  dicilur  :  \as  eletlionis  utifii  e$t 


B 


T)eum  {Joan.  i)  ;  ac  si  dicerel  :  Verbiii»  eral  in 
Palre,  vcliil  al,  co  giiiiilum  ;  ei  erai  apiid  Pairein  , 
vclul  in  eo  occuituin.  Volcns  (liam  oslcndcte,  unlc, 
aut  quo  exicril,  siilijnngil  :  Omitia  per  ip$uni  (ucta 
tunt  (ibid.).  Crcans  ergo  invisibilia ,  hch  quibus 
apparcrcl;  creans  aulem  visibilia,  rccii  unde  uppii- 
ret.  Inviiibilia  enim  Dei  a  crealura  mundi  per  ea 
qute  facta  tunt  iniellecln  contpicivtilur  (Hom.  i.). 
Mainons  crgo  in  se  verilxs  incuininulabilis  ,  in  Bni 
niiditatc  cl  piirilale  proul  est ,  vidcri  noii  potiiil , 
unde  qiiodammodo  a  &u£  fiilijore  cljrilalis  et  liicis 
iiiacccssibililate  exicns,  el  qiia»i  quadain  creatura- 
nim  veslc  sc  imtuens,  priniain  banc  sibi  veslem  , 
ut  videri  possci,  assumpsil.  IIoc  quidem  primo  mane 


i$te,  m  portet  nomen  tneum  ccram  regibus  ei  geniibus  faclnm  csse  (licitiir,  qiiando  solcm  juslitiae  necdiim 
(.4ct.  ix).  Merilo  ergo  ipse  pro  sui  rcvercntij  exao-  iiluxisse,  nec  hiciferuin  ortum  fuisse  in  cordibus 
Jilur,  cui  ab  ipso  Deo  siio  nomini  lestificandi ,  cl  humanis,  manifcslum  csl.  Homines  namqne  magi» 
suum  lcslimonium  poriandi  officium  specialiicr  tencbras  quam  liicem  diligentes,  relieio  Crcalore 
commitlilur.  Tandem  Evangelium  subjuiigiiiir,  quod      ad  so'ani  crcatiirarum  pulrliritiidinem,  tcIuI  ad  solum 

divini  habilHs  fulgorem,  oculos  aperuerunt ;  ei  rclitlo 
Conditoro,  rcruin  conditaiuni  aniori  infeliciter  inbae- 
seruni.  Qnod  inluens  Condilor,  el  rebus  conditis 
consulere  misericordiier  volens ,  secundam  eiiai» 
sihi  texuit  veslem,  sacra;  videlicet  Scriplurae  mira- 
biieni  connexionem,  per  quam  se  veritas  non  soluin 
ociilis  videntium,  sed  ei»auribus  ingereret  audito- 
rum ;  el  hanc  sibi  vcstem  variis  lcmporibus  diver- 
sarum  obsequio  personarum  coutexuit ,  muUifarie 
miillisque  raodis  loqiiens  patribiis  in  prophelis;  nec 
solum  propliclas,  sed  et  sapiciiies  et  Scribas  ad  boc 
ipse  se  misisse  tesiaiur  {Matih.  xxhi).  Sed  ci  haec 
sicul  et  alia  homine.';  sibi  diviserur.;  vestimenia  sua, 
ipsius  Scripiurae  sensum  in  diversa  Irabenies,  ei 
uiiiformom  ipsiiis  connexionem  in  partes  varias 
scindeiues,  nec  ei  ea  Dei  noiitiani  requirenies,  sed 
de  ipsins  scientia  gloriari  volenies.  Sicqne  dicentos 
se  sapii-nies  ,  stulti  facti  siinl;  et  evanuerunt  in  cogi- 
talionibussui!:,  ei  obscuraluin  etllinsipiens  cor  eorum^ 
{liom.  i).  Unde  nec  sic  piofecisse  sufficienier  se 
videns ,  leriiam  eiiam  sibi  vesiem  aptavit,  carnem 
videiicelimmacubtam,  quam  ex  iiilemcrala  Yirgine 
assnmpsit  ineflabiliter,  miro  ei  incomprchensibili 
circa  humanae  infirmiiatis  medicinam  usus  consiiio. 


«estimonium  ab  liomine  non  accipit ;  cni  si  lesli- 
inonium  perhibeal  eliam  ilie  qiii  deilii,  leslimoninm 
ejus  vernm  cst,  quia  non  solus  perhibct,  sed  ei 
Paler,  qui  misit  il!iim. 

Ecce  qui  el  quales  lesles  inlroducanlur  aiidivi- 
jiius,  nnnc  in  qno  conveniant,  inqniramus.  El  pri- 
nio  in  quo  novi  seu  nova  cum  veieiibus  ,  deinde  in 
quo  ipsa  sibi  nova  conveniant  atlendamus*  !n  quo 
Evangeliuin  Sepiwagesimae  cum  prinia  xtaie,  s?u 
cutn  ipsius  nocinrna  Gesiesis  leclione  congrual, 
bealusGregorius  oslendil  dicens  (//of«i/.  x)  :  Quis 
pairisfamilias  siinilitudinem  reciius  lenel,  qtiam  Con- 
ditoT  nosier,  qui  regit  qtios  condidit ,  et  eteclos  suos 
iic  in  lioc  mundo  possidet ,  quasi  subjectoi  doniinus 
indomo?Qui  kabei  vineam ,  universam  scilicel  Ec- 
clesiam  ,  qutv  ab  Ahel  jusio  usqiic  ad  ullimutn  ele- 
ftum  qui  in  finc  mitndi  naseiturus  est,  quot  sanclos 
:j}roluiil,  qna$i  tot  paimites  misit.  ilic  itaque  Paler- 
familias  ad  excolendam  vineam  suam  ,  viane ,  hora 
■tertia,  sexla.  nona,  et  undecima,  operarios  conducit; 
>quia  a  mtindi  initio  usque  in  finem  ad  erudiendam 
plebem  fidelitim  proedicatores  congregare  non  desisiit. 
INos  quwque  ipsius  vestigiis  huiniiiter  inhajrenles , 
-$ukjungimus ,  eunidein  Patremfamilias  ad  ejusdeni 


€uUuraui  'vineac  sicul  diversis  lemporibus,  sic  ob  f)  ut  talis  ei  babiiu  apparerei,  in  quo  non  aliud  qtiam 
diversas  causas  exiisse.  Primo  enim  eziii  ad  ipse  vel  videri  vel  amari  valerei,  ei  ab  ea  nec  dividi, 
jnantatJdum  ,  secundo  ad  putandum,  lerlio  ad  fo-      nec  separari  possei.  Tanta  cnini  in  hac  .issumpiione 

iiumanse  et  divinsc  naturae  facta  est  unio,  ut  cx  quo 
semelunitae  sunt,  iieulra  ab  aitcra  poliierii  scparari. 


dieudum  ,  quarto  ad  stercorandum,  quinlo  ad  pro- 
pagandum  ,  sexio  ad  sepiendum,  scplimo  qiiando 


lorcular  eistruxit  in  ca,  exiit  ad  vindomianduin  ;  el 
ul  iltith  Moabiiidi  spicae  aliquae  colligendic  rema- 
jicanis  baic  studioso  leclori  cuique  a'l:Ui  assignanda 
rclinqtiimus.  Nos  vero  unde  aut  quo  exiissc  Dcus, 
ci.i  ubiqueesl,  aui  quomodo  exiissc,  qui  semper 
iilcni  est,  diccndus  sil,  inquiramus.  Anie  muiidi 
«luippe  conblilnioncni  iii  se  ips-o  Deus  occulliis 
niau^bat,  coin  nec  esset,  cui  innoiescerei,  ncc  unde 
imiotesccrel,  ;^pparcrei.  Qnod  videiurJoaiines  evan- 
gelisla  inicUiucHdo  ([uoqiioiiiodo compreheiidisse,  ubi 


in   liac   nainr:e    meae  vestc  eum  secuius  iniueor , 

nnllum  jain  ocnloruai  vel  peliilaiuiam  vcl  reveibe- 

raiioncm  formidans.    Creaturarum    siquidem  pul- 

chriludo    inlucntis    ocuios  olliciens  ,    a   Crealons 

cogniiione  potius  rctardabat,  quani  ad    ipsius  dile- 

ctionem  perlraheret.  Scriplurarnm  quoque  ohtcuri- 

tas  poiius  iogeiiiiiim  oculos  .evcrbcrnre,  quam  i)ei 

cognilione  ilhiminarcconsucvcral.  Jain  vero  Deuiu 

homincH!  .'"actuni;  quis  non  libcnter,  qnis  non  pa- 

iionlcr  aspicial,  cum  se  divinilas  corporaliler  iiU- 


3«5  TKACl.  DErEKECRINANTE  CIVITATEDKI.  -  TUACT.  XIV.  5GC 

maiiis  obliuiljus  in{{er:ii ,  el  se  qiiodanjnioilo  lain  A  lineinSopluagcsimT,  Sexagcsiiua.Qiilriqn.igesiHin,  ii 


miraculis  qnani  exenipiis ,  lain  verbis  qn:un  rjclis 
paipabileni  pr.ciieai''  0  iiiira  (livini  consilii  ct  in- 
oomprelieiiKiliilis  niiiindo!  hoino  racUts  csl  Dcns, 
ul  dum  euin  visibiiili-r  cognosciinus,  |)er  liuiic  iii- 
visilHlium  nniore  rapiamur.  Eliii  lioc  quitlem  liabitu 
circa  undecitnam  ad  conducendos  operarios  in 
vineam  esiii.  Videns  eniin  leinpus  viiulcmia;  adve- 
nisse,  vesiem  sibi  bnic  operi  congruaiii  adaptavil, 
quam  et  secunduin  prophetam  loiain  ex  ipsa  vinde- 
mia  inquinavii.  Sed  quanio  sordidior  ex  bac  vesle 
apparnii ,  uuiio  rorniosior  in  siola  sua  posiinoduin 
el  clarior  elTuisil  (Itu.  lxiii). 

Coinpareiur,   si   phicei,  priinx   diei  liorie  liaec 
Sepiuagesima,  prinix  innndi  a:iali  hor  leinpus  gra 


Qii^idragesiina  design:int  :  et,  qnaniuin  uiideLiina 
clarior  est  et  calidior  qnani  priiiia  ,  tanluni  llnis 
Seplungesiinx  leslivior  el  uberior,  (|uain  ipsius  iiii- 
tinm  csse  dignoscitiir.  Quod  iiilnen»  Salomon  in 
spiritn  ,  et  hunc  Ecclesiai  ordinatiini  progressum 
adinirans,  aiebal  :  Quw  esl  isia  qu(V  progrediiur, 
ticut  aurcra  consurgeitt ;  putchru  tit  liina,  etecta  ul 
tci,  terribilit  ut  caitrorum  acies  ordinatal  {Caiit.  vi.) 
rrogredilur  de  Sepiii.igesima  ad  Sexagesimam , 
unde  qiiasi  anrora  consurgil  ad  Quiiiqna^esimam. 
Ibi  ul  luiia  dccorata  eliglnr,  ui  iii  Quadragesiina 
suli  assimiletur;  laiidcinque  sole  chirior  el  c:iii(!id  or 
f.icia  terribilis  liosiibus  appaieat,  cl  iil  ra:>lrorum 
acies  conira  eos  ab  angclis  ordinctur.  Lt  tit  hxc  ad 


tiae,  oper.iiioni  nalura:...  et  in  quo  conveniaiil,  aut      morum  aedincalionem,   salvo  altiori    myslcrio,  ap- 


a  se  diffcranl,  videainus.  Qui  in  undeciina  veniunt, 
cnin  non  iiisi  uiia  hora  laborenl  priuii  tuinen  incr- 
cedem  recipinni.:  nec  solum  prinii,  sed  el  lanlain 
quanlain  ei  illi  qui  prima  born  venerunl,  el  porla- 
verunt  pondus  diei  ei  %sius ;  non  hoc  ex  merilo 
bboranlis,  sed  ex  gratia  el  beneplacilo  conducenlis. 
Itein  qni  inaiie  venerunl,  cuin  non  soluni  diutius  , 
sed  eiiain  inriius  laborasse  dicantur;  iniiins  lamen 
Diercedis  lecepisse  videnlur  cuiu  qni  nndeciina  ve- 
iiiiiiil,  viii(leini:iiido  degubtant,  quod  illi  lanluiii  or~ 
dinaveraiit,  et  qiiodainmodo  in  laboies  eorum,  i|)sis 
illoruin  fruenles  laboribus  inlroeuiil.  Mulii  enim 
reges    voliicruni    videre  quae  nos  videnius  et  non 


pliceinus ;  ilium  Sepluagesimain  initiare  dicamus, 
qui  vila;  prxsentis  mulabililale,  el  huinani  stalus 
insiabililaie  admoiiilus,  ad  se  tandem  de  regioiic 
dissiniiliiudiiiis  rediens,  pcccatoruir.  sordibus  Drnii- 
ter  ronuniiare  proponil.  Scd  quia  quicunque  pie 
voluni  vivere  in  Christo,  perseculionom  paiiuniur; 
et  qui  ad  servilulein  Dci  accedit,  ad  tcnlationoni 
animain  suain  praeparare  nionutur,  iranseundum  e.st 
ei  ad  sexagesiinam  iaboiis,  ncdiuturna  qnies  vit  is 
alimenta  ininislret;  et  senicn  boiii  propositi  siinnl 
exorlse  spinae  voluptatuin  ot  deliciaruin  suflbceni. 
Sic  filii  Israel  priuio  in  ^gyplo  lulo  ct  lalere  fuli- 
gati,  tandem  ad  se  redeunles  ex  .^gyplo  exirc  dis- 


vidiTuiit;  et  audire  qnae  audimus,  ei  non   audie- c  posuerunt.  Excunles  aulein   insequenies  .<£gypii(;$ 


riiiit.  Gralias  libi,  Doinine  Jesu  ,  qiii  buic  nos  vin 
demix,  el  hanc  nnbis  vindcmiani  reservasli,  orania 
poma  uova  nobis  proponcnb  el  velera,  faciens  nobis 
convivium  pinguiuin  medullatorum  ,  vindeinix  pin- 
giiiiim  ,  convivium  vindeiniae  dcfaecala;.  Cuiu  ergo 
(01  siiil  iiobis  in  hoc  lempore  graticc  bene/icia  cu- 
inulaia,  quid  sibi  vuli,  quod  Ecch^ia  inore  solito 
Gloria  in  excehit^Deo  lioc  lcmpore  non  dedaniat, 
cuin  haec  ulliina  aetas  pr.t  ca:teris  omnibus  m;ijorc8 
Doo  laudes  oflerrc,  cl  abundanlius  gloriam  ipsius 
altollere  leneatur?  Sed  altendenduin  ,  quod  sicut 
dies  qua  patcrlamilias  in  vincain  exisse  dicilur,  di- 
vcrsis  horis  el  diversis  jeiatibiis  corpus  iiostrae  nior- 
lalitalis  disliiigiiilur;  sic  ei  Scpluagesimae,  Sexage 


prolinus  persensurunl,  qui  et  eos  inler  Magdali  et 
maris  angustias  concluscniiil.  Verum  illi  diviso  mari 
sicco  iHud  vesligio  iraiisierunl,  videntes  snbmersos 
iOgypiios  Quinquagebimani  in  llliure  festivis  gaudiis 
cclebraruiit. 

i£gyptii  suni  consueta  el  quasi  in  Labiium  versa 
peccaia  cnrnalia  ,  qux  volenles  a  se  reccdere  im- 
portunc  insequiet  reiincre  coiitendunt,  elinterniul- 
las  et  magnas  coniradiciiuiium  angnstias  conclu- 
dunl;  quibus,  si  ex  lolo  corde  ad  Dcum  cbmave- 
liiil,  mare  eis  Rubrum[dividendo  transmeabilefacil. 
Mare  eniin  Rubruiii  amariludo  est  p(cnitentix ,  ct 
lubor  confusioiiis,  qui  cx  peccatoruin  confessiomj 
et  insucta  ciboruin  et  vcstiuin  aspcrilate  prGcedens, 


t>iiu:e  ^  Quinqiiagesiinx,   et  Quadragcsimx  dislinc- ^  noviter    conversis  iinportabilis  ct  intransmeabilis 


lioiiibus  v:iriatur;  el  cuni  tempus  Quadragcsiinx 
intra  parasceven  (iniatur,  Sepiuagesinia  usque  ad 
Sabbalum  in  Albis  proienditur,  nbi  geininum  Alle- 
/uifl  decaiiialur ;  nibilque  jam  (inila  Septuagesinia 
nj.M  Fascha:  restat  oclava ,  quo;  clausum  Pascha 
nuininatur,  ut  sicul  exigeiile  culpa  oclonariiis  in 
seplenariiiiii  desceiidisse  diciliir,  sic  operanlc  graiia 
septeaarius  iii  octonarium  redirc  videalur.  Mcrilo 
igilur  QuDdrngesinix  fmi  Cloria  in  excetsis  ei 
Atteluia  reserTaiilur,  quando  priinuin  Pasiba  Sab- 
balo  sanclo  incboaiur,  secuiidum  cum  Ia:liiia  ex- 
speclatur,  el  etiam  in  prxscnli  alii|uandopraguslaiur. 
Quud  ergo  lerlia,  scxta  ,  n^naquc  inter  priiuam  et 
undeciinam  horain  signanl ,  hoc    inier  ini  tium  c 


primo  vidcri  solei.  Sed  cognoscil  Doininus  qni  sunl 
ejus,  et  parvulos  laclcnles  suos  ullra  quain  lerre 
possint  lciilari  non  sineiis ,  facil  cuni  teniaiione 
piovcnlum,  ut  ea  qux  iinpediiuento  csse  videbati- 
tnr,  pro  muro  incipiant  essc  a  dexlris]et  a  siiiistris. 
A  dextris  eiiiin  muiiiunl,  cuin  iii  die  bonoriiin  non 
immemur  esl  quis  malorum  qu.x  t-ustinuil.  A  siiii- 
slris,  cum^in  die  malorum  iion  iinniemor  est  boiio- 
rum  qu.e  gustavil.  Sic  sic  initteiis  Deus  inisericor- 
diatnsuam  etveritalein  suain,  fliicluantein  aniinani 
de  inedio  caluloruin  lconum  eripuit^  deduccns  eam 
iii  nube  diei,  et  iii  luce  stellurum  nocle  :  et  eam  pcr 
nociem  in  coluinna  ignis,  et  per  diein  in  columna 
nubis  prxccdcns.  Hune  maris  Rubri  transituiii ,  ei 


5t)7  IIKNRICI  S. 

laninn  pprscculornm  »fef<Tliiin  (lcsidoraie  vidcl»aiur 
Propliola,  cuin  dicerol  :  Vide  liumililatem  nieum,  et 
luhoiem  meum  ;  cl  dimille  universadelictn  miu  {Viai. 
Kxiv).  liuiiiiliialoin,  qunmex  peccaluuiin  rccorJa- 
l'oiie,  cl  iaboreiii  ,  qiicni  ox  salibraclionis  dolure 
stisiineo;  delicla  (|iiae  rngioniein  de  i£gy|)to  ad  te  , 
iiiscqui  non  (lesistunl.  Merilo  igitur  sic  lilicrata 
aninia  a  servilntp  pcccaioruin,  qnasi  ab  vtjjypiio- 
ntin  jiigo  jam  niari  transnils^o  cl  iiiiinicis  capilalibus 
fiiibmersis,  jani  etiam  nd  carnalcs  nioUis  cdoniandos 
■acciiigitur,  el  rebellcs  artus  in  serviluleni  redigere 
fesrnians,  Quinqiiagesiniam  cclebrando  consunimal. 
Sic  igilur  in  ^gypto  posl  miillas  Pliaraonis  con- 
iradicliones  (orniato  proposiic  a  malo  declinandi , 
f\  multipiicibus  iCgypti  plagis  ScpluageBimsR  mula' 
liifitate  probala  ,  Sexagesimcquc  laborioso  cerla- 
niine  peccalis  aciualibus  rmilis,  sed  el  peccalonim 
iiiolibus  seri^iuiiin  maceratioiie  rcpressis,  iino  ipsis 
jain  seiisibus  Quinqaagesiinx  studiis  cdomilis,  quid 
jam  snpcresl,  nisi  ul  eloiigans  homo  effiigiat  el  ma- 
tieal  iii  solitudiiie;  nbi  Quadragesimam  ciim  liliis 
Israol  faciens  in  planiiic,  cibo  cum  eisdem  co^lcsti 
reficiaiur;  sive  cum  Moyse  in  monte  ab  omni  pror- 
giis  humana  suslentaiionc  abstinens,  tabulas  diviiio 
Jnscripias  drgilo  accipere  f!iercattir? 

Ha>c  ad  praesens,  ni  f;i!lor,  siiflicere  possunt ,  ad 
cognosccndum,   in  quo  cum  vcleribus  nova  conve- 
iiiant.  Nunc  vero  in  qiiibus  ipsa  inter  se  iiova  con- 
cinaiit,  allendamus.   Sic    eniin  in   testiiim  proJu- 
ciione ,  noii  solum  qui  sint  tcsics,  sed  cl  in  quo 
convcnianl  leslimonia  ipsa  ,  iiaturali.s  ratio  edocet 
inquirenduni,  Ail  igitur  aposiolorum  eximius  bealiis 
Paiilus  :  Nescilis  quod  lii  qui  in  sladio  currunt,  omnes 
fjnidem  currunt,»ed  unnsaccipil  braviuml  (l  Cor.  w). 
Sicul  Dominus  iii  Evangelio  operarios  vineac  ad  dena- 
»ium.  sic  AposloIiis  ourreiiles  in  stadio  ad  bravinm, 
contendenles  in  agone  ad   coronam  inviiat.  Fidelis 
scr:no,  et  oinni  acceptione  dipniis.  Primuin  est  cur- 
rcre,  secundiiin  piignare  ,  lenium  esl  vineam  cxco- 
lcre.    Priiis  exercendiis  est  Iionio   in   sladio  buna; 
actionis,  secundo  probandusin  caminotribulationis, 
tandem  'ooniponilur  aninius  in  renovatione  interio- 
ris   boininis;  qui  tanlo  amplius   innovaliir,  quanlo 
exieiior  de  die  iii  diem  per  praedicta  exerciiia  cor- 
iHiinpilur.  Prinio  igilurcurrilurper  obedieiuiam,  se- 
tKndopugtialur  per  palienliam,  tandeni  introducilup 
lioiiio  in  cellain  vinariam  Curreutesautcintriasolent 
iaipedire.  pondi!s,casue,  sladii  longiiudo,  sive  iiicer- 
tiludu.  Si  ergo  jiista  Aposlolum  sic  currere  quiscu- 
pii,  ut  coinprebendat ,  exoneretur  priino   al>  ouiiii 
solliciludine  el  aiiiore  inferiorum,  ul  sic  exoiieratiis 
ad  braviuin  possit  feslinare.  Festinans  auteiu  tolo 
siudiopixcipiiiuru  caveal,  ut  absque  interpolalione 
cursiim  valeal  continiiare.   Coiiiinuationis  quoque 
iisus  insianiia,  aiiqueni  sibi  ccriuin  prxfigai  lermi- 
nuin,  iie  si  in  incertum  curril,  longiiudine  laiidem 
lassatus  careat    perscveiaiitia.    Ilijpc   &uiit,  quae  in 
obcdieniiae  siudio  cursitaniibos  niaxime  suol  iieccs- 
&aria  ,  fesiiiiantia,  iiistanlia.  Dcisevsraiilia.  Festl- 


B 


R.  E.  CAIIDINALIS  J68 

A  iiantia,  ue  sint  pgri ;  insiantia,  ne  rriollet  Cldisso 
Iiiti;  perseTor.iiilia,  ne  irremurierali.  piirseverauli- 
buscniiii,  iion  iiicipn-iilibus  pr.fMiiiuMi  rfprtttiiiiiror, 
et  umnis  Ii<ii8  in  finc  <  laiidi  perliil>ei)ir.  FngiiaiiiiliuH 
siinili  niodo  tria  iiecessaria  esse  soleut :  Ars  qiia 
se  et  ab  hosie  tueri,  et  linstcm  deludeie  sciant ; 
virtiis,  per  (|iiaiii  ictiis  adversarii  foriiier  siistiuere, 
et  ipstim  furlitis  possint  debililare;  subfielas.  ne 
gravaii  crapiila  aitt  ebrietate ,  ciim  ventum  ruirit 
ad  piignain,  risum  potius  moveant  iBitnicis,  quam 
triiimpliuin  de  boste  reporienl.  Il.ec  ina  videiur 
Aposloliis  expressisse,  ubi  ail  :  Sobrii  ettoie  ei  ••- 
gilate,  quia  adversariut  vener  diaboiui  innquani  leo 
rugiens  circuil  quccrent  quem  devoret ,  cui  retisliie 
[orles  in  fide  (l  Pelr.  v).  Scicns  adversariiim  \n>- 
piruni  foilein  e.sse,Ieonem  nominavii./.«o  cniin  for- 
tissimus  hestiarum  ,  ad  nullius  pavebil  occursum 
(l'rov.  xxx);  sciens  ctiain  essc  callidiim ,  asseruit 
circuire ;  sciens  landem  maliiiusum,  ait  velle  nos 
devorare.  Coiilra  talcin  igiiiir  arinare  nos  ct  ani- 
mare  volens,  fortes  esse  in  fide  docuil,  ut  furtii 
foriein  valeat  aWigare.  Vigilareeiiam  adinoniiit,  ut 
tallidi  hoslis  versulias  vigili  seh-riia  depreliendal, 
ulsic  ars  ariem  dcludal.  Tandem  solirios  esse  pr»- 
eipit,  ul  ,  duni  nos  malilia  ejus  jejiinos  ei  inedia 
alTeclos  invenit,  non  sil  unde  &iiam  ingluviem  de 
nobis  satiare  possit. 

Alteiidendiim   esl  aiilein,  ct   diligenter  adverten- 
dum  quod,  cum  Uxc,  quas  praa.IixiiiMis,  ctirrenlib^is 

C  el  pugnantibus  constel  esse  neccisaria,  duo  t:imiiii» 
nominavit  Apostolus,  dicens  :  Sic  curro,  uon  quasi 
in  incertum;  sic  pugno,  non  quasi  uerevi  terberan», 
sed  castigo  corpus  meum  (I  Cor.  ix),  etc,  qiioiiiain, 
etsi  caetera  de^int,  hsec  dno  aliquando  suficere  ct>- 
gnoscuBlur.  Videmus  eiiaui  pigrus  et  minus  instau* 
les.sola  perseveranlia  obiiiiere,  miiius  eliain  fonea 
cl  asliiios  sola  abstiiienlia  adversarium  superare. 
(Jnde  ail :  Qui  tu  agone  conicndit,  ab  omnibus  te 
ubslinel  (ibid.),  Qiiod  aiiieni  subjangii,  paeres  no- 
stros  omncs  ^ub  nube  fuisse,  ei  ci'iera  qiise  so- 
quuntur,  miltit  nos  ad  veiera ,  dI  probet  per  ea 
praeligurata  nova,  el  nova  rem  esse  vclerum,  sicnt 
et  vctera  iimhram  fuisse  novornni.  Quod  enim  illis 
nubes  fecil  conlra  sstom  ,  l«oc  nobis  facit  exerci- 

*^  tium  boiioruin  operuin  eoalra  carnalium  ar<lorcm 
desideriorum;  ei  quod  illis  divisio  inaris,  buc  noLis 
moderaia  probaiio  tribulalionis  :  et,  sicul  per  ilU 
dtio  siib  Moyse  illi  bapiisati  perbibenlur,  iia  per 
Iisec  nos  snb  spiritu  timoris  abluimiir  et  eniiinda- 
nuir,sicqiic  cordt*  mundo  ad  spiritiialem  c^caiii 
comedendam,  et  spiritualem  potum  bibcndiiin  iraii&- 
iinus,  ministrante  nobis  pe.ra  Cbristo,  secuiidmii 
illud  Propliel.T  :  Cibavit  eos  ex  adipe  frumenti ,  et 
de  petrn  melle  saluravit  eos  (Psal.  lxxx).  Cbrislus 
eniin  Dei  virlus  et  Dci  snpientia  capacioribiis  cibus 
esi.  qii<Mn  qiii  edunl,  adbuc  csiirienl;  miiius  cap»- 
cibiis  puliis,  qneiii  qiii  bibuut,  adbuc  siliciit.  IIa:c 
de  Apostoli  vcrbis  sufficcre  possc  vidcnlur,  nisi 
qiiii  adbuc  do  bravio  ei  corOi;a  alifjuid  rcstal  di- 


1 


383  TIIACT.  DE  FEUECRINANTE  CIVITATE  Dtl.  —  TftACT.  XIV.  570 

ci*n(I«im.  Ciirreiuilms  siqMiilem   in  siadio  oljeiiietilioB  A '"'"S  complesse   ilioiliir,  qnom  in  l.iboiibiu  legiiur 


per  bononiin  sliidiuiii  (iportim  ,  pro  bravio  soicl 
dari  qiixJam  srcuriialis  nudacia  ,  cl  bonx  con- 
srieiiti*  jucutida  coufitleiilia  ,  qux  nou  csl  aliud, 
nisi  un<leglurialur  Aposiulns,  tliceus  :  Gloria  noilra 
hcrceti,  letlimoHiHm  c»nicienti(V  nottr^v  (II  Cor.  i). 
Pugnaiiiibus  quiiquc  iii  agonc  repusiia  est  rornna 
jusiiti£.  qiio:  esl  divinx  Ixiilia  consoljiionis;quam 
qui  lugent,  ad  bratiludinem  solenl  aocipere,  juxlu 
iliud  Pioplielae  ;  Secttndum   muUitudinem   dolorum 


iHincst.^issc.  Iloiiesias  igitiir  ad  );raliain,  lionor  re- 
rcrtirr  ad  gluiiaui.  T.itrs  suni  rructuiim  linjus  viliii 
ffrKiliis.  <Jui  sint  eiiain  ipsi  rruclns,  subjniii;itiir, 
iilii  ail  :  Kgo  maler  puUhriV  dileciionis  el  timorit  tl 
ngnilionis,  el  tancto:  spti  [Eccli.  xxiv).  Dileolio  ei 
agiiilio  fructus  siiiit,  limor  ct  spcs  lioniui  frucluuin 
flores.  Siciit  enini  dilcctio  cuslodia  logiiin  est,  el 
(inispncccpti  cliariias  esse  dicitur;  sic  iiiilium  sa- 
pienliK  limor  Doniini  {Ptal.  cx)  pcriiibelur  :  et  sic- 


vieorvm  ,   eoiitolaliones   tuf?  Indficaveiunl   (luimam  ui    frucUis  il.)rein  oxplodcre,    sic   pcrrccla  cliaritas 

nTam  (/'<a//a.  xciii).  El  illiid  Apostoli  :  Sicu/ flfrun-  tiinorem    foras   niitlcrc  coiisiievil ;  sic   ei    agiiiiio 

dctil   puttionet  Chritii  in  Hobi$  ,   ila  el  per  illum  spoin.  Quod  enim  videl  quis,quid  speral  ?  Si  aulem 

ahundat  consolalio  notlra  (//  Cor,  i);  el  mnlla  alia  quod  tion  vidcmus  tperamnt,  per   patientiam  exspe-. 

iii    liuiic  modum.  Ilis  dc  Aposloli  leclione  broviler  ciamut  {Hom.  vjn).  Per  pulicnliani  igitur  quod  non 
pru:ltbaiis,  jain  ad  vineam  evaiigclicam  acceJanius,  "  videmits  spcrando  exspcclare,  est  pcr  florein  spci 

ct,  jiixla  Apostuli  consiiium  ,  iiisiar  boni   agricolx  ad  visionis  friictum  lenderc.  Vidc,  si  non  mcrito  lii 

de  vincx  noslr^  frnctu  primi  percipiamus.  Paler  si-  flores  rruclus  diounlur,  cum  sic  floruissc  jam  quo- 

qnidem  f.nnilias  quilibel  justus  cl  ad   peifeclionem  dammodo  fruclificasse  videalur.  Allende  oliamquani 

tendeiis.  Cnjiis  fauiilia  suiil  exlerioris  bominis  son-  recic  friirlus  lionoris  el   Iioneslalis  esse  referuntiir. 


sus,  ci  inierioris  affeclus.  Islis  prseside.re  sic  debel 
bonio,  sicut  paterfainilias  iii  doino,  ut  cum  dlxerit 
(ini :  Vade,  vadat ;  et  cuin  aiii  :  Veni,  veiiial  (MaUh. 
vtii).  Iliijiis  vinea  ^-st  piopiia  oonsoicntia  ,  qu£ 
laiidiu  iiioiilta  el  sine  fruclu  iDanel ,  quandiu  ne- 
glecla  ci  incomposita  jaoel.  Hujus  viiieae  vilis  vir- 
lus  est ;  cuius  snni  palmites  universx  cnjusque  vir- 
lutis  exsoculioiies.Tales  palmitcs  velul  quosdam  bo- 
tros  sciisus    p.iritint  spiriluaies.  Ipsi   soiil  ,  qui  sl 


Pulclira  siquidein  dilectio  est,  cum  id  soluni  ama- 
tnr,  quod  amandum  esl,  ct  lalitcr  diligiiur,  qualilec 
diligenduin  esi.  Amon  naini|ue  eisi  TUainar  sororenv 
tuain  dilexil,  quamdcbuii,  iior.  tainen  dilexit,  ut 
dcbiii*.  Vidcs  eigo,  ni  fallor,  qnaiUam  piilchra  di- 
ieciio  iioniiiii  conferal  Iionesiaicm,  qiiaiitum  Deo 
aliribuai  lionorem,  per  quam  ei  Deiis  siiper  omnia 
diligiltir,  ca;iera  propter  Oeum,  aiii  iii  Deo  lanluni* 
niodo  diligiMitiir.  Tanlum,   faleor,   (ieioclabilcs  tisi 


sul)iili3  iiivestigaiiuuis  el  sttidio^x  rclractalionis  ^  sunt  vitis  iiujus  fruclus,  qnod  a  proposiio  lunge 
lorcnlari,  incdiantc  coclea  disitiotx  exaininalionis,  digressi  siiinus.  Nunc  igilur  ad  seriein  lecliouis 
roriiter  fiiefint  cxpressi,  eticilwr  vinuni  .suavissiins      Evangelicje  rcvertamur. 

aCfeciioitis,  vinuin  qund  lofiiAcei  cor  iioininis  (Pf«/.  Dicitur  palerfamilias  primo  mane     exiisse,  cum 

ciii),  qiiod  utrea  vcleres  disnimpat,  et  novos  cuslo-  ficilicet  ab  acliva  vita,  qna>i  de  domo  propria,  et 
liial  iinbiiendo.  Tales    fruclus  in  liiiro  Sapicnliae      qu;isi  de  terra   ei  de  cognatione  sua  exioiis  quis  id 


«xprimuntur,  ubi  dicitur  :  F.oo  quati  vilit  fruaL/i' 
cuii  tuuvitatem  odorit ;  el  flore*  mti  fructut  honorit 
«l  honetiaiit  (Eccli.  xxiv),  Cnm  fructilicasse  se  dicil 
odoreni,  qui  nonnisi  ex  flore  procedit,  el  fiures  Iru- 
Clus  esseasser!l,intiijil  uctiaaqnam  sine  fruciu  esse, 
cujiis  jam  viiiea  fluruil;  quanluiiique  delcctenl  fru- 


conlempl.iUvain  iransferre  se  sai;!gii :  oui  luiic  pri- 
mtim  inaiie  illucescii,quando  in  priinipio  vigiliarniu 
stiaruin  priino  ei  veritas  dariiis  elncesi.il.  Tui^c 
qu;ibi  quidain  oporarii  in  vineam  ooiidu<  li  niiltiinliir 
dolor  el  oonlcssio.  H»  primi  in  vinea  conscionlias 
0|ierantur;  dolor   cvcltendo  ei   dissipainlo    ;ioxia, 


clns,  si  {anluni  floies  solo  odore  reUciunl.oslendere      diceiis  ;  Qiiein  fructuin  babui  in  qiiibus  liunc  eru- 

iuleiidit,  besco  ? /Ii^diricando  ciiam   ei    planlan:io  iiiili.i,  di- 

Allendendum    sane,  quania  si4  viiii  suavitas  in      ceiis  :    Lsquequo  piger  dormio?  Coiilcssio   auicni 

gustando,  si  taiita  est  floris  viriu6  in  odorundu,  ul  D  fudiondo  cl    operando  occuiia  ;    qiioiiiain  juslus  iii 


od  sulam  rragrantiam  ejus  qn/eque  venCRal:t  ditiu- 
giant.  Non  viles  ,  non  conlemplibiics,  iion  qiiales 
(iUales  fructus  ex  tali  vile  colliguiilur,  qni  Iioiioris 
esse  et  boneilaiis  asserunlur.  Hoiioris,  qnia  ex  la- 
iibus  ille  iiuiioriflcaliir ,  cui  soli  boiior  cl  glurja 
(/  Tim.  i];a  quoexcunt,  oinnia  gi-aiiariim,acliunum 
e<  lauduni  pruceonia  reverti  debciil,ul  iicrum  fluaiit. 
Ucrito,  inquam,  d&lor  taiium  fructuum  ex  eis  ho- 
iioraiur,  pcr  quem  etiam  qui  rccepil,  honeslilur. 
Non  vera  iionestas  esi,  qiiue  Dei  gratiar  uoii  impuia- 
lur;  iicc  Dei  digna  l;tus  est ,  quam  honeslas  non 
eomiialur.  Illa  eiiim  traiihiloria  est,  isia  adtilatoria 
ithTictiur.  In  operibus  auicwi  sapienii.^j  honesias  esse 
l*gilur   sine  dcfcclionc   [Sap.  x).  ond»:  ei  labores 


priitcipiu  sermoiii»  accusalor  «si  sui.  Dchinccirca 
hurain  icitiani,  cuin  jain  veritas  plcnius  iiinoliicrit, 
aiiliunt4ir  zeliis  et  cirouinspeoiio.  Ili  piitare  ctslcr- 
corarc  iioverinit,  zoiiis  supoiUna  anipulando  ;  cir- 
ciiinspiMMio  tain  natura)  quam  culpas  vilitalem,  velut 
qnasdam  sordes  coram  oculis  slatucndo.  Circa  scx- 
lam  aiiicm  et  iioiiam  horain,  ciim  jani  sul  in  summu 
est,  ni>tiuiitur  ad  prnpaganJum  et  scpiendum  me- 
diiaiio  el  oraiio.  Illa  eniin  inenlem  viriutes  propa- 
ganiio  dilalal;  ista,  iit  propa^^ata  proficiant ,  ei  qui 
solus  ijicreinentiiiu  dat ,  supplicando  commcndat. 
Circ;i  uiidcciinam  landem,  cum  jam  carnalis  coiicii- 
piscentiue  ardor  tepescere  ciepcril,  inoicpandi  sunl 
et  inviiaiidi  alTccius  ei  inlcllct^tus  ad  viiidcinianduin. 


371  lir-NRiCI  S.  R.  E.  CARDINALIH  374 

Isli  siquidem  in  laborcs  aliorum  inlrocuni,  el  qiioil  A  quia,  cuni  lihcr  Iiomo  vciulilnr,  RCrtiliiii  aildiciinr. 

In   eo  aiilcm  qnod   siibjniigilur,  pntuitli  uo$  oppro- 


alii  laborando  odoranl,  depiustando  pcrcipiunl;  af- 
feclus  friiclum  |>ulclir:c  dileclionis;  iiHellccius  aa- 
lcm  rnicUiin  agnilt(>nis.  Alii  siqiiidcm  arant,  in  spc 
cl  limore  suam  sahilcm  opcranliir,  ct  laiituni  flores 
deccrpcrc,  el  ex  cis  suavilatcm  odoris  liaurirc  vi- 
dcr.tur.lsli  jam  in  re  coiisiiliiti,  sapieniiic  vino  me- 
racissimo  dcbrianlur.  Unde  et  mcrilo  uoa  Itora 
fccisse  dicnntur;  quia  in  hiijiis  cenlesimi  fruclus 
avpore  siiavi,  vix  qiia.si  dimidia  liora  inorari  licct. 
Uode  el  a  quodam  elegantcr  dicilur  :  Tarda  hora, 
el  parva  mora.  Aiii  aulcm  pondiis  diei  suslinuisse 
diciintur;  quia  ibi  labor  et  adliciio  spiritus,  hic 
vero  coiiduminaiio  et  flnis  laboris.  Ad  eumdem 
lameii  gnstuin  cl    ipsi  licei  sero   pervcniunl,  cum 


brium  vicini»  no$lris,  elc,  ostendil  se  iion  soluiii 
damna  person:c ,  8cd  ct  fainae  dclrimcnia  gravia 
pertiilissc;  ct  non  fioliim  lormcDlis,  sed  et  contii- 
mcliis  iiilerro(;:itiim  essc.  Mcrito  icniaiis  ps:tliu<>s 
islc  proponiliir,  ul  lol  et  ianlaruin  tribulalionum 
compar:ilionc  in  suis  Irihulalionibug  teiilalus 
»c  qiiisqiic  consolcliir  :  et  ne  qois  apud  se  la- 
citus  rc^poiidcat,  mcrllo  illos  talia  pcrlulisse,  qiti 
scmpcr  rebelles  cl  increduli  pcrsiilerunl;  »ta- 
lim  bealus  Patilus  apostolus  inducilur,  qui  nou 
soliim  illis  ,  sed  cliain  omnibiis  ptui  lal>o> 
rasse,  asscralnr.  Uic  qualiler  sexagesiroae  labores 
in  soipso  pertulcril,  oslendcre  voicns,  scx  nobis  iri- 


pro  lanla  duiccdine  omnia   iuieriora   hominis  Do-  "  hiilalioncs  in  sua  non  solum  leclione,  sed  el  irihu 


minura  benedlcunt.  Cene  aulcin  in  vespera  reddi 
diciinr,  quod  sero  percipiitir.  De  qua  vespera  le- 
ijitur  in  Job  :  Si  dortnieto  somao  conlemplationis, 
dicaniy,  quando  eomuryam  ad  exercitium  aclionis: 
et  rur&us  exspeclabo  vesperam  {Job.  vii)  quielx  coii- 
lenoplaiionis.  Ilic  esi  fructus  cenlesimus,  ad  quem 
post  iricesimuiu  el  sexagesimum  (andem  sero  per- 
lingilur,  qui  merito  denario  coniparaiur.  In  dena* 
rio  eniin  iinngo  regis  ex.primitur  :  ad  quem  per 
graliasnconiemplalioiiis  reditur,  cum  imagoei  illa 
similitudo  ad  quam  homo  conditus  csl ,  per  dile- 
ctionem  cl  cognitioncin  in  eo  reparantnr.  Iinago 
vnioi  in   agnitione  verilalis,  simililiido   in  amore 


lalione  proponil,  illud  forsilan,  ut  in  Job  subtiliter 
attr>ndens :  In  sex  tribuialionibus  liberabo  te  tl  tn 
teptima  non  langel  le  malum  (Job.  v).  Practer  senarii 
naniqiie  niy.steriiira,  secundum  quf>d  labori  et  Iri- 
bulationi  nptari  solet,  eliam  sex  tribulationuin  suiU 
species,  quihus  sancti  in  praesenti  quotidie  aile- 
runiur.  Prima  est,  qnse  irrogaiur  ab  hosic,  qnain 
Aposlolus  exprirail,  ubi  ait :  /n  carceribus,  in  plagis 
{II  Cor.  u) ;  ubi  ciiam  quinquies  quadragenas  nna 
minus  se  a  Judaeis  accepisse,  ler  virgis  cxsuiu, 
semel  lapidaium  esse,  lestalur.  Altera,  qiwe  iiifet- 
tur  ab  eveiitu  forturise,  vei  ui  magis  canonice  di- 
camns  a  vitse  hujus  mulahihtate;  quam  suhjuiigit 


virlutis  coKsislil.  1'rocuralor  qui   hnnc  denarium  q  Aposloliis,  ubi  ail  :  Ter  naulragiumfeci,  nocte  et  die 

in  profundo  maris  fui.  Periculis  (luminum,  periculit 

latronum,  periculis  ex  genere,  elc.  {ibid.).   Aiia  quo 

seipsos  sponie  justi  aflligniii,  qiiae  ab  Aposlolo  de- 

signatur,  ubi  ait :  In  laboribus  et  cerumnis,  in  jeju- 

niis  multis  {ibid.).  El  q«ia  non  solum  cxterius  cru- 

ccm  poriajjl,  pec  carnis  afflictionem;  sed  eiiam  in- 

terius  per  menlis   compassioneni,   subjnngit :  Pra:- 

terea  quce  extr.inseciis  sunt,  imtaiuia  mea  quotidianat 

sollicUudo  omnium  Ecclesiarum,  Quis  infirmalur,  et 

ego  non   infirmort  Q«is   icandalizatur,  el  ego   non 

uror?  {ibid.)   Quaria,  quam  iogeril   innrniilas  na- 

lurac  :  qnae  signanter  osiendilur  in  fanie  el  sili,  in 

frigore  et  nudiiate,  et   in  frequenti  morte.  Unde  el 

ail :  Quce   infirmilatis  mece  sunl,  gloriabor   {ibid.). 

^  Quintam  cxhibet    probalio    castigaiioBis  divinaj , 

quae  praccipue   per  falsos  fraites   exerceri    solel, 

sivc  per  iniqnos  pra;lalos,  quos  ad  corrigendum  et 

probandum  populum   suuro  permitlil  Doininus  ali- 

qiiando    regnare.    Qui  per   Damasci     praepoiitum 

signanler  expriinuntur  :  ubi  civitalem,  ul  innocen- 

tem  Paulum  comprehcnderet,  custodisse  narratur. 

Sexia  landem  est,  quam  molestissimam  boni  susli- 

nent  ei  stiiniilo  carnalis  concupiscentiae;  qucc  ideo 

forsilan  uil»<na  poiiiUir.ubi  ait  :  Datus  est  miH  sli- 

tnulus  carnis  meoe  an>jelus  Satana,  qui  me  colaphiut 

{ibid.)',   quia    novissime    cum  morie  destruitur  ; 

cl  tunc  priino  fit  scrmo,  qiii  scriptns  esl  :  Vbi  ett 

nwrs  slimulns  tuus?  {Cor.  xv.)  His  sex    tribulatio- 

nibiis  justi  in   prnesciili  pnrganlur,  prohaiUur,  el 


disiribuit,  spiritus  discrctionis  est:G^ui  quid  cuiqiie 
conveniai,  el  a  quo  quod  merelur  accipiat ,  siibti- 
litor  altendil.  Hic  cuin  mulii  sint  vocati,  paucos 
esse  eleclos  deprehendii  {Haith.  xx) ;  quia,  cum 
mulla  sinl  in  praesenli  necessaria  ,  in  fuliiro  unum 
suIDcere  recognoscii.  Hoc  unum  'm  vesperam  diei 
difTertur,  el  velut  denariusin  vinea  laborantibus ,  seu 
bravium  in  stadio  enrrenlibus,  vel  corona  iti  agone 
cerlanltbus,usqi)ead  finem  Scptnagesiuixreservaiur^ 
TRACTATUS  XV. 

rs  SISNIFICATIONE  SCXAGESIM^,  £T    DC  IIS   QCJI    IN   EA 
LEGUNTUR. 

Explicilo  ilaqiie  oHicio   intrantis  SepUiagesimae, 

jain  ad  suhsequenlis  Sexagesimae  oflicium  acceda- 

mus.  Qiiain ,  quia  laborem  doioremque  tribulalio- 

num  el  lenlalionnm  signifreare  diximus,  merito  in 

initio  ipsius  psalmus   proponitur,    in  qiio  quasi  a 

somno  Domiiins  excitalur;  qui    inler  lol   el  lanta 

suoruin  lligella  ohJonuisse  videlur.    Quae  flagella 

muliipliciier  exprimuntur,  cum  eodem  psalrao  sic 

dicilur  :  Dedisli   nos  lanquam  oves    escarum,  et  in 

(fen  ibus  dispersisti   nos.  Vendidisli  populuni   luum 

xine  prelio,  pasuisli  nos  opprobrium  vicinis  nostris , 

subsunnalionem  et  derisum  fiis  qui  in  circuitu  noslro 

sunt.  Po)-u'!Sti  nos  in  simililtidinem  genlibus,  comnio- 

lionem  capitis  in  populis  {Psal.  xlim).  Ubi   dicitur, 

dedisti  nos  lanquam  oves  escarum,  e\primitur  carnis 

^dniclio;   oves  cnim   escarum   nonnisi  ad  mortcm 

rcscrvanlur.  Uhi  ait,  vendidisli  populnm  tuum  sine 

frciio,  ipsius   condilionis   offnscalinncm  oslcndil: 


->75  TRACT.  DE  PEKECmNANTE 

lilicraiilur.  rurgsrninr  ad  vcni.im,  probiuilnr  ail  gra- 
tinm,  liber.iiiliir  ail  gioriam.  lU  gloriuri  mcrilopos- 
fiiiil,  ei  (!ir€i«  ciim  Proplieia:  Dirupisiiviuctda  mca, 
libi  mcrificHb*  hvsliamtaudis  {Psal.  cxvi),  spcrans 
el  conlideiiS  qiio  i  in  sepiima  non  t»ngat  hi«  ina- 
twm  tremefid:c  tlamnaionis.  Quod  autcm  iii  prin- 
cipio  leclionis  .tpuslulicx  (liciliir  :  Su5lin<.iii,  si  qiiis 
904  ia  servituttm  redigit,  si  quis  devorat,  si  quis  ac- 
cipit,  ti  quis  etlollilur,  si  quis  in  faciem  vos  ccedit 
{11  Cor.  si),  si  (liligeiiler  adverlatiir,  illis  qiix  in 
|)salino  expressimiis,  conson.ire  videiur.  Jain  ergo 
ad  lcciioneni  evangclicam  accedciites,  in  quo  eiiam 
praedictiii  concinal,  videamus. 

Primo  ij:i(ur  aiitiiideudiiin  est  qiiod  qvando  lit 
t-ox  <1c  iiniiaiiiciilo  ,  :>larc  el  aiii  ipsn  clierubim 
H  alas  suas  bubiuiuerc  perliibenlur  (Ezech.  i). 
Ouo  cherubim  seriiionein  propltelicum  ci  vcrbunt 
:iposudicum,  qiix  prxcesserunt,  non  immeriio  in- 
iclligiuiiis,  en  ((uod  pleiiiludiiioin  scienlix  coiili- 
uere,  ei  oiiincm  iicmaiiam  sciciiiiain  excedcrc  vi- 
Oeniur.  Quod  si  iit.si  apobiuli  ci  pioplieiae  a  vocc 
«liviiii  toniirui  furmidani,  ei  facia  voce  super  fir- 
inamenium,  quod  capiiibus  cliciubim  supereminet, 
alas  conatuum  suoruni  liumililer  submillunt;  quiJ 
agere  dcbot  liuiuana  innrmilas,  ubi  pcr  seipsam 
K)(|iiiiur  veritas?  Quid  esl  eiiim  aliud  noiiiiiiuin 
Josum,  Dei  viriuiemcl  Doi  sapienliam,  verbum  siiis 
«liscipiilis  explanare,  quam  vocer*i  de  fiimameiito 
daic?  Fi.'niamentum  siquidein  divinilis  ejiis  csl  : 
Unde  vox  loties  datur,  (|ii(ities  diviiia  bominibus 
propalaiitur.  Ad  baiic  vocem  stant  clierubiin,  nec 
est  uilerius  quo  procedanl,  qiiia  et  amicus  spoiisi 
slai,  ei  gaudio  gaudei  proptei-  vocem  sponsi.  Ta- 
cenle  aiilem  spoiiso  expainlunt  clierubim  alas,  el 
•11  inisitioiium  siiaruin  scruliiiia  superoxlendentes 
ileficiiini,  scruiaiiles  scnilinii),  cxciamanles  cuiu 
Propbeta  ;  Menior  fui  Dei,  ei  detectaius  sum,  et  de- 
fecii  spirilns  meus  [PtaL  Lxwi).  Uiide  et  a  firma- 
iiiento  oculos  demiilcnles,  miiUiis  vul:ibii6  iii  pro- 
piliatorium  respicere  pruvocaiitur.  Propiliatorium 
biqiiideiii  cst  assucius  biimana:  loculionis  modus, 
4|uo  Cliristus  in  Evangelio  uli  vobiii,  quo  iicet  bu- 
iiianx  infirmitaii  sc  cuniemperarc,  el  condesteii- 
dere  vidcaiur,  sub  ipso  tamcii  in  Evangclii  arca  se- 
«reia  coeleslia  reoonderc,  et  recondiia  scrvare 
compr.ibatur.  Ibi  ciiim  sunl  labuLe  prxccploriiin, 
ibi  virga  comininaiiunuin,  ibi  in  diviiix  sapientia; 
«irna  qiiasi  (pioddani  manna  est  dulccdo  piumissio- 
itum.  Qiia:  Iria  Aposlolus  ad  llcbricos  S(  ribens  eis 
noluil  revelaie.iie  darel  sancium  canibus,  diceiis  : 
De  quibus  non  esl  modo  diceiuium  per  singula  (llebr. 
ix).  Alio  tamen  teinpore  Romanis  scribens,  ea  dit>- 
6eieiido  aperuit,  uiii  ail :  Son  eniin  erubesco  Evan- 
iietium.  Virtus  enim  Dei  est  iu  salulem  omui  credenti. 
Jusiitiaenim  Dei  in  eo  revetalur  ex  fide  m  fidem. 
llevetulur  eiiiim  i'a  Dei  in  eo  supcr  omnem  impieta- 
lein  et  tnjusliliaiu  hominum,  eorum  qui  veriiaiem 
Oei  in  tnjuitiii  i  dtnnent.  Ira  enim  et  indigiuiiio, 
Iribulaiio   ji    a  :<,■  iiu;    in  omiiein    anitnain  hoiHin  j 


CIVITATE  DEI.  —  TRACT.  XV.  Zn 

A  operanl's  malum.  Ctoria  nutem  et  honor  et  paxcmni 
operanli  t'onum  {Hom.  »).  Virtiis  ad  prxcepla  re- 
fertiir,  iii  eo  qnod  iion  modica  virlus  sit  in  eisexer- 
ceri ,  ncc  iiisi  divina  \irlute  valeant  adimplcri.  Utide 
Prnpbcla  :  !n  votunlate   tua    privstitiiti  decori  mco 
virluiem.  Averli:ti  faciem  luam  n  me,  el  faclus   suin 
eoniurtniHs    (Psal.  jixx).  Justilia  ad    promissa  se- 
cuiidum  iiliid  Apostuli  :  tursuin  consummnvi ,  fidem 
tervavi  :  de  reliqvo  reposita  est  milii  coroiia  juslitice, 
etc.(//7im.  iv).  (levelaturetiam  ira  Dei  dor<£lo,  ubi 
noii  jain  poeiia  tcmporalis,  sed  aHeriia  damnalio  iii- 
tenlauir,  non  jam   deniem  pro  dcnle,  oculum  pio 
oculo,  morlem  corporis  pro   morte  corporali,  scd 
curpus  et  animam   miiterc    in   gebciinam,  Evange- 
liuiii  suis  traiisgressoribus  co:iiiiiiiiatiir.    Qno  I  aii^- 

B  tom  ait  ju^liliam  revclari  ex  fidc  in  lidem,  ideo 
dictum  videiur  quia  sicut  ridcs  pnccedcntiuni  cx 
Subsei|uciitiuiu  cxliibitioiic  comprobatur,  ila  ciiani 
c\  pcrceplionc  piTCsenliiini  iiiiiiicnim  firma  esl 
exspeclatio  fulurorum.  Ycl  e\  fidc  promilleiilis,  iii 
riilem  ercdcuiis.  Non  eiiini  esi  diiridcntiu;  locus, 
ubi  non  lani  vcrax  qiiam  \crit.'is;  nec  tam  polcns 
quain  omiiipoteiis  cst,  qui  reproiiiiitit  Deus.  Quod 
autein  iixc  qux  prxdixiiuus,  iii  doctrina  Evangc- 
iioa  velut  in  quadam  tesiiinonii  arca  concludantur, 
osiendit  Dominus  aposlolis,  requircnlibus  qux  cssct 
iicec  parabola,  dicens  :  Vobis  dalum  est  nosse  nnj- 
slerium  regni  Dei;  cccteris  aulein  in  parabolis  iLnc, 
vni).  Ac  si  dicerel  :  Vobis  daium  esl  propiiis  ad  ar- 
cam  accedero,  ct  Evangelii  arcana  cognosceie,  ei 
veiut  in  sancta  saiicloruin  ingressum  liabcro,  cx- 
teris  a  ionge  velamenlo  intcrposito  manciuibus, 
et  facicm  vestri  Mojsi  coriiuiam  stiipentibus,  et 
prx  ful{;orc  nimio  iioii  valeiitibus  siislinere. 

Siudoamus  igitur  cl  iios  propius  acccdere,  el 
qux  dicuniur  iiiilius  iiiielligere,  et  iniellecia  iii 
arca  memorix  firuiiter  rciineie.  Ait  crgo  :  Semeit 
est  verbum  Dei  (ibid.).  Quid  enim  aliud  verbuiu 
Dei,  sive  coinmiuaiido  terreat,  sive  promiiiendo 
demulceal,  iiileiiilil,  nisi  ut  prxccpla  Dei ,  volut 
quiiddam  semen,  liomo  per  conscnsiim  reeipial,  per 
diligenlis  sludii  altcnlioiiem  rctineat,  per  bonoiuni 
oporuin  exseculionom  fovcat,  pcr  conlempluiii 
iiiundi  et  compunclionem  vigere  conlendat?  Eslo, 

D  ait,  conssntiens  aiivcisario  luo,  dum  es  cum  itlo  iu 
»via  (Mattli.  V).  Adversalur  nobis  verbuiii  Dci,  qiian- 
diu  j  iioLis  illud  lepellimus.  Ciiin  vero  ei  cuiisen» 
liiiiiis,  vclut  lerra  semen  recipiinus.  Sed  caven- 
diiin  cst  ne  idein  semen  juxia  viaiii  cadal  :  via 
eiiiin  cst  cor,  pcr  quod  iii;iiircreiiter  boni  el  ,m;;li 
traiiseuni  cogilalus,  qiiod  niilla  lege  disciplinx 
conatringiliir,  nulla  liiiioris  sepe  cliiiditur,  scd 
mala  qiiailam  liberlale  uiens,  vaga  curiositate  ubi- 
que  oirtiimfeilur.  Qiiol,  qua^so, semeu cor  lale  roli- 
nere  poicbt,  quod  qnasi  qiKcdam  slrala  a  dxmoiii- 
bus  conciilcatum,  eorum  suggesliotiibus  resistore 
non  polesi?  Sed  et  si  vaga  curiosiias  sludio  lcciio- 
nis  el  sui  circumspeciiuiie  fucrit  superaia,  et  se- 
iiicn  \eibi   L>ti   liiniilcr    reieiilum  luenl,    iioiidiim 


'"^  HENRKJI  S.  R.  li.  CAriW.NALIS  576 

lamon  sc<  ur.im  oporlei  csse  agricobiri ;  rum  cx- A  dliationcm  ;  ffslin.onii.  proplcr  n.lci  incorrtiplio. 
rtirpand*  .eslrnf  spiii*  (lcliciainm,  cl  .liviiiarum  ncm  ;  j.anctif.<:ilionis,  p.opipr  mmpliii.i;  p..rit.iiem. 
•olliciludincs;  qiix  si  suborlaj  lil.erc  excrcvcrint,  I)icil..r  aulcm  l.a:r  a.ca  cx  omni  p:.rie  anro  cir- 
tcmen  reicninm  penilns  suflr.Matnr,  OpponMnr  rnn.lecia  fnissc  (//<?frr.  ix),  qni.  docirina  evar.gelica 
igilar  cnrnis  concupisccnlia,'.  viKiliam.n  et  jcj.mio-  undiqnc  verilali»  n.lgore  rcsplcndcl.  Kt  licel  qua- 
Fum  maccraiio:  ct  velniq..;d;,mpropl.«l;csarc.ilus      tuor    ar.g.dis    dislincla    ii.venialnr;     lai.ia    t:.men 


un  Tersas  carnis  lenlaliones  exslirpcl.  Scd  iicc  sic 
qnide.T»  adhuc  qoicseal  agricola,  cn.n  adlinc  sii- 
persit  ei  vii»  supeil.ia  dcljellanla.  Il;«c  nisi  con- 
lenipin  mnndi  cl  cump.jnclionis  fuerii  humilialione 
depressa,  terram  cordis  pctroi^am  reddil  cl  arid.m; 


coi»cordia;  ui.il.is,  t:!  vcrit.lis  soli.lilas  ii.\eiiiinr,  ut 
non  lain  duo  parielcs  in  unum  coiivcnirc,  qnam 
iilraque  unum  fiert  vi.leanlnr.  Quod  si  hoa  an- 
giilos  libel  d:i'geniinse\plor;(re,  possumns  per  d.ios 
parieics  inlclligere  cva.inclirne  ccnsiire  rit-orcm,  el 


»H  licel  jam  semen   radiralnni    videalur,  venicnle  lei.ilalcm    dispcnsalio.iis.   Qn.-e  quonio.lo  iii  iini.ii» 

tamen  acslu  teiiiaiionis   siiic    niora    siccctur,  Hauc  anguluni  coeanl,    inspccio  subiiliiis  Evangclio,  nia- 

sinU    ires  lurmje,  qiias  Ch:)ilddei   accedenlihus  ad  nifesle  liquehil.  Ail    enim    ex    sevcrilalis    rigorc  : 

Deum  ojiponiinl  {Job.  »)  :  el  nisi  ei  ipsi  ciim  Jacob  Facilim  esl  annelum  per    foramen    ncut   Irantire, 

ires  quas  pra^diximus  lurmas  eis  opposnerinl  (Cen.  quar^i  divilem  inlmre    in   reqmun   cmtorum  {Maith. 

xxxii),  faciie  ah  eis   deviiiciii.lur.  Qui  aulem  inler  xix).    Alihi    ex   niiseiicor.li?R   disptnsalione  :  Oa/« 

tol  rnlaliones  divino   fultiis  an.vilio   forliter  dimi-  eleeniotynam,  el  ecce  omnta  muudasnnl  vobit  {Lnr. 

caferit,  frucnim  tandem    cenltsimnm    de   suo  se-  xi):  El,  Facite  vobit  amicosde  mammona  iniqHiiuiit 

mine  peicipiet.  Sed  h;ec  forte  Qninquagesiinae  seu  (/>«c.  xvi).  Sed  ct  ex  misericordiae  lenitale,   Dimii- 

Qiiadragesimac^qiiae  seqiiunlur,  melius  leservaniur.  lile,et  dimiitemini  {Luc.w).  ¥a  hi  quideni   parielcs 


Sexagesira;e  intcrim  sexagesim»  fiuclns  siilllcial  ; 
el  duiii  sihi  lurmaj  pr.-ediclie  invicem  adversaiilur, 
el  modo  islae,  niodo  illae  ab  aliis  separanlur,  tribu- 
lalio  patientiam  in  homine  operetur  :  per  quam 
dum  homo  sibidominari  discil,  id  ipsum  quod  est, 
possidere  incipit»  Verum  qiiia  de  arca  leslimoiiii 
aiiqua  hreviter  leiigimus,  el  ei  evangelicam  doclri- 


a  parte  orienlali  cl  nieridiana  arcain  miiniuni.  Cum 
eniiii  oriri  iiohis  Sol  justitix'  incipit,  tiii.c  oiiini  sunl 
dislriciionis  rigorcpraecepia  evangeliea  ohservanda, 
Ciimaiilem  nos  adsummam  perfectioiiem  ptov.xerii, 
moderanila  est  aclio,  ul  conteinplatio  diiaiciur,  et 
aicu  jain  cotitrilo,  et  sciilo  annisque  caeteris  con- 
fraclts,   vac;indum    est  jam  el  videiidiun  qu(.iiiaut 


nain  coinparandam  diximus ;   ad  relevaiidiim  prae-  suavis  esl    Domin«is.  Nam  qui  minoralur  uciu,  jier- 

senlis  sexagesimae  laedium,  qii;e   de  e.»dem  siiper-  cip:ei  snpientiam  (Eccli.  xxxv.u).  Vides,  i.i   falior, 

sunl  nialcria,  siippleamus.  quoinodo  rigor  et  dispen^a.io   in  uiiius   cjutoi-Ii* 

Letto  igiuir  Evangelio  vjslut  arca  sanclificationis  angiilum  indiscrete  coiiveniant. 
in  medio   conslitnla,  qnid  restal,  nisi   ul  sacerdos  Ciim  igitur  orientalein   et   oieridiaiiani    plagam 

jam   propiiis   accedens    desuper    propiiiaiorio    et  leneaiil  derrela  niaiidaloium,  occidentalein  t-t  aqoi- 


Riedio  duoriim  chenihiin,  ipsum  sihi  loqueniem  Do- 
iniiium  audiat;  et  acee.lens  ad  tor  alium,  eliam 
mpra  cheruhim  exalialura  Deuni  vi<!ejt,  sicjue 
ipsis  jam  >piriluuiii  coeiestium  ceeiihus  aJinisius, 
gralias  Do'0  semper  el  uhique  agcre  desiderjns, 
unatiimi  cuni  eisdeiii  vooe  conciiial  dicei>s:  Sanctus, 
tancius.  sanctus  Dominus  Deus  Sabaolli  ?  elc.  Non 
solum  enim  usqne  ad  cheruhim,  sed  otiuiem  prorsus 
creyliiram  iranscendere  oporlel  eum  qui  ad  Deiun 
accedere  feslmal,  utel  ipsum  eliani  Ciirissuni  jain 


lonarem  oI>iiiient  santila  sacramenioiun;  ',^-.-.omimi 
cum  qusedam  sint  iieceBSilalis,  quaedam  (iiguilalis. 
sive  utiiiiatis  :  qiixdam  inipunanlur ,  quxdam 
suadeantur  ;  qiiae  necessilaiis  suiil  ,  o<cid»^iiii 
peccaloriim  ohvianl  ;  quaj  auicin  uiiliiatis  , 
diaiioiicis  aquiloiiis  r.alihus  opponualur.  link 
e^l  quod  versus  aqnilonem  Evangelium  legiiur, 
ul  inde  voce  divini  lonilrui  veritalis  iniitiiil 
forniidantes  diffugianl.  Sed  et  isli  duo  p.irie- 
les   uiam    compageni  eiriciunl,  ciim    ad    saiiUcm 


non  secundum  carnem   agnosceiis,  Deo  adli;ereiido  D  liuiiiaiiam   efiicaciier  sihi   cooperenlur,     el    ui.ani 


iion  soluni  diio  siiil  in  carne  iina,  sed  unus  cinu 
eo  spiritus  cnicialiir ;  non,  iiKinani,  dtio  dicciuii 
6uiil,sed  iina  caro,  uhi  corpiis  Ecclesi;e  suo  capili 
cuuiiitur  ;  uhi  iiiia  sunuius  sociantur,  tefrciia  co?- 
lestilus  jungunlur.  Qniii  hoc  spectaciilo  jiicun- 
ilius?  quid  lioc  pane  suaviiis?  quid  lali  refetlione 
tncliuyqu^riiur  ?quid  frueliiosius  iiivenilur?  Bonuin 
est  lianc  arciim,  hoc  altare,  iVequeuii  invesliga- 
lione  circuiie;  et  hosliam  vocircratioiiis  in  eo 
immulindo,  cuni  Psalmisia  vocireiando  pioclannre, 
Surge,  Domine,  in  requiem  luam,  lu  et  arca  san- 
(tificalionis  tuae  {Psal.  cxxxi).  Dicilur  eiiiir.  hx'C 
nrca,  arca  sanclilicalionis,  arra  testimonii,  aica 
lesHXMiculi,  arca  fccderis  :  Fccderis,  propter  rccon- 


Dei  el  hominum  rccoiitilialionem  operentur.  Quod 
auleni  qiialiior  angiilos,  et  in  qiiatuor  aiigiilis  qna- 
iuor  aniMiIos  arca  hahuisse  descrihilur,  tompeiidii 
griMia,  ct  ad  vitandum  fastidium  lecloris  studiodi- 
sliiigiieud.iin  reliiiqiio.  iiUid  lamen  pruelcrciinduin 
non  esl,  quod  siciil  in  angulis  concors  dcsignalur 
iinio,  il;.  iii  annulis  coiisumin;ila  peifeclio.  Sinii 
eiiiin  aiiir.ilits  rolui)(iiis  esl,  et  unum  iiiediiiiii  pu.i- 
clunj  ivqiiaiiier  circuniferlur ;  sic  evaiigdira;  do- 
clriiioe  perfetlio  nusqnam  ah  unius  et  siinplicis  ve- 
ril.iiis  derinitione  longius  evagaiur.  Hahet  igiiur  in 
iis  qoj;  varie  dicere  videiiir  summam  concordiam; 
hahet  in  iis  quae  praecipil,  perfectionis  summam.  Non 
sic  Ie.\  Moysi,  qnjc  neuiinc.ii  ad  perfecliim  addnxii  , 


S77                            TRACT  DE  PEn£CRIN\NTE  CIVITATE  DEI.  —  TRACT.  XV.                            578 

et  riijii»  nuinrrr»  ol  lioslia^  non  poltieniiil  juxla  coit- A  ^ura   ronvcrlit  sc  nil  occiihMitoin,  e(  occi(Ieiilati*iii 

ncifiiiism  pcrfecliini  f.iccre  serv  enlem.   Ev:mgelica  liiriiiain   onicio-ic   s.iiiilaii.s    a  lnionct ,  iit  .«cqn.-itiir, 

icro  sacramrnla  pcrfecie  sanani,  cl   prxTcpia  per-  diccns  :  Oremus.  !■  i  ne  pi;,Mi  fi)rle.  ut  assolcl,  inve- 

fecle  jusliticanl.  Ul  eiiiin  cxtera  omitlam,    diciliir  niaiitur  ;  ileriim  lc.cio  ev:iii^'clio  vuiiil  arca  jaiii  loii- 

de  sacramento  Itapiismalis  :  Qui  crediderii  et  bnpli-  gins  procedente,  eailcm  repciil  iUTJiido,  [)cliinc  ad 

xniui  fiieril,  tnlfus  etit  [Miirc.  xm).  Diciiiir  cli:*m  ile  aqiiilonem  se  vertens,    aijnilonarejii    liirinam    niajjis 

pnrcepiis  :  Vot    amici  mri  cstls  ,    si  lcceriiis  qmr  silfiilio    siio,   qii.iiii  t  l.ingoribus  i:iviial  nd  sei|iien- 

ego  inncipio  robis  (Joau.  xv).  El  forlc  anniili   iJeo  •^"'"'  Q^-^^  omiiia  ililigcnliiis  iiivcslixata,    noii  ino- 

qualiior  esse  dicniilnr;   qiiia  iiiriijne  liuiiiini.  cxle-  ilicnm  prapslant  siiaviialis  s.iporem.  Oriiiir  siijiiidein 

riori  scilicel  et  inleriori,  s:icranitina  perfeclam  .sa-  nobis  sid,  qiioties  vcritalis  fiilgor  cordis  iiostri  ocii- 

lulem,   et  praecepta  perfi-clam  aircruiit  jnslifiialio-  ''S  (opperil    iriadiare.  In  lali    orit-nle   coiiiinoraiiir 

nein.  Siint  anlein  in   animiis  diio  vocic;,,  qiiihns  vel  tnrma  spirilnainim  (icsidcrioriim.  Meridies  csl,  iibi 

.1(1  ima   dcponiiiir,  vel  atl  siiiiima  levainr.   Hi  suiit  pr:e,:icliis  sol  ad  altiora  conscendens  velieinciitcr 

dcvotio  et  discrctio  ;  qiioriim  .•specialiter   devoiioad  incalnerit.  El  ibi  liirma  cst  spiritnalium;;aiidiorniii. 

hacr.mieiiiu ,   discrelio    rcspicii   ad  priccepia.   Hos  His  diialtiis   liirmis  praeccdenlibus,  el  allectioiiibus 

>erlcs   infra  iios  :iiiti<ilo5  coiHltidi  volebat   Aposlo-  "  sjiei  ct  gandii  jaiii  in  anieriura   exlcnlis,  niliii  am- 

I  :s.   ciini  diicrei  ;  /'nx   fJei  qua'  exiuperat  omnem  plins  rcblal,  iiisi   iil  cxsiirgal  iani  Ueus  in  reijuiem 

hinsuiu,  cutiodiai   corda  vetira   el  infelligeiilias   ve-  snam,  cuni   arca   sanctilicationis  sn.T.  Tiinc   enini 


tirat  (1'liiHp  IV)  Qiia^i  dicciet :  Pax  leconcilialioiiis 
iJfi  cl  lioniiniiiii  (jiiam  sacrainenla  et  pnvcepia 
evaii-ilica  operaniur;  i|ii3e  sii.i  perrcclione  e.\su- 
^.•erat  oiitnciii  an;;t'iiciini  el  liniiiaiiiiin  sensum,  ila 
III  liujus  qnasi  aniiiili    linis  creatnrx  scnsu  coinpre- 


exstirgit,  cuin  ad  superiora  nos  cloval,  cl  an-air.i 
evangeiic.x- sapieiilia)  noliis  revel.it,  introducens  iios 
iii  ciil>icuiiii)i  suiim,  iion  jain  in  spcci'^  pcregiini 
per  viam  nobis  Scripluras  inlcrpictans,  sod  revc- 
lalis  oculis  iiifra  <lumiim  conscienti:(^  jier  finctioiicni 


lieiidi   iioii   j)0!.sii,    coiiclndal    laiiien  et  cnslodi;ii  p:iiiis  se  nobis  inanircslans.  Sic  elevata  arca,  doloiis 

corda   ci  intelligciitiain  vcslraiii,  ut  corda   ad  devo-  :ilTectioncs  veliil  qincdam  occidcntalis  lnnna  snlise- 

lioiieiii,  iiileiligenliain  referas   ad  discrclioiiem.  lli  qu.iniur;   ei  easdcin  aircctioncs  liinoris  vcltii  ai|tii- 

vecies  sc    inviceni  juvani,  qn  a  et   ex  discrcii.tiiis  loitaris  liirma  coniilenitir;    nl  jain  de  jirrteritis  iiil 

inlelligciilia   crescil  devolio,   el  cx  devotionis  diij-  i'l>ei>i.  «>'»'  "l  «»lc  coniinissa  defleanlnr,  ct  cx  |)imv 

Ijlioiieprolicit  inteliigentia.  Hii  ciiain  scu  depoiii-  •'''■'  •'"""  rccoriiatione  eliain  fnliira  timcanliir.  Hic 

liir,    soii  eicvatnr  arca  ;  i|tiia  cuni    isla  infeiiorilius  a"'cin  li  .  or  jiolius  tacita  inspcciione,  qnain  clanio- 
iiiiplicaiilur,  qnodaiiinmdo  aniiualij   s:.irc   cl   rotaj   "  sis  vocibus  in  anima  cxcilatnr.  Vcl   si  nia;;is  pi.iccl, 

parilcr  siijtcr  lcrram  videiilur.  Cumantein  ad  snpe-  '"  »' '*""'*!    dicanlur   csse  consUuiKis  in   viriule,  i» 

riora  desideraiida  per  devolionem,  scn  invesiiganda  meri  :ie  perfccti  in  cbarilaie;   ad  qiios  se  sacerdos 

per  discielionem  aniniaiia  elcvaiitur,  elevanlur  pa-  I""'""  i^^o^vertere  debcl ,    ut    tam  eornm  .xcn.jilis 

riler  ei  rota  evaiigciicne  sajiieniiae;  qiia  pro  rotuii-  provocctur,   qiiam   oratioiiibns  lulciattir.  Posi  iblos 


iliialc  su:r  perfectioiiis,  sive  jiro  agililalc  sii.e  su'  - 
tiliiaiis  rol£  iion  iinmeriio  comparalnr.  Vides  qno- 
niodo  vetcra  veleribus  concinuiit,  el  nova  nihilomi- 
nus  praeiiunliare  probantiir,  ut  meriio  nova  cl  vc- 
lerj  diieclo  leservaia  ilicanlnr.  Qiiod  aiitein  annnli 
iii  Mojsc  (Exod.  XXV ),  lioc  lolje  in  Ezcclii''lc 
(i.iech.  i);  qiioil  in  lioc  animaha,  in  iilo  vccles  prae- 
flgiirant.  Quod  vcro  et  hacc  el  illa,  hoc  nobis  EvaO' 
gelii  gralia  repnrsenlat. 


arca  clcvainr,  cuni  spiiilii.iiibiis  spiriui:iiia  conipa- 
latiliir.  Sed  eisi  iii  considcrniioiic  istuiuin  iiicnio 
cxcedal  Dco,  iieccssc  esi  lanicii  ui  et  iniiioribus 
soljrius  lial,  nt  jtoslqnani  dics  vcrbuiii  criiclaxit, 
eliam  ad  ilios  (jui  in  occidenlc  sniil  so  convcrlens, 
vciul  nox  nocti  iiuiicel  scieiuiam.  h\  occidcnlc  au- 
tem  suiil,  qiii  volentcs  aiicui  scrviuni  pcccalo;  iii 
aijuiioiic,  qiii  iicet  indcnies,  adliuc  tanicn  vinciii)- 
iur  a    pcccato,   Hi    a    loiige  sequiiiilur  arcam,  iicc 


Quod  iii  arca  qnaluor  angtili,  boc  iii  p.ta  ijuilnor  j)  pnccedcnlibus  se  iminiscere  pi:c.s'iiiiaiil,  doiiec  ip- 

factcs,  lioc  in  Evangelio  qualuor,  qnas  pi:e..liximns,  ^'"^  s:'<*'""'«'l's  piccibus  ct  sacrau.cnli  virt-ue  libe- 

signant   diitinciioncs.   Ciica    liaiic  arcain    qualiior  '■^'»  »  P^^ccalo,   servi   auiein  f;icii  Dco,  Cl.rislo  in- 

lurmapcastramelabaninr  ;  cl  prititalurmn  adorien-  corjiorari   mercanltir;    habcntes    fruclum  suom  iii 

lem.   secnnda  ad  nieridiem,  lcrlia  ati  occidenlem,  sancltlicalioncm ,  finem    veio   vitam   ;«'lornain.  i:^ 

quarta  ad.iquiloocni  craH:Vum.  ii).  Nec  clevabaiur  P'»  lalibiis  lacile  cum  qiiadam  linioris   •cvcrentia 

arc»,   doncc   lurma  orienialts  ct   ineridiana  profi-  et  verocmidiui  ruboie  a  suo  mcdialorc  Ocus  exornn-» 

ciscereniur    Tunc  elevala  ct  pro(edtiile  arca,  pro-  dus   esi ;    qni   per  propbelam   loquens,  siinisse,  cl 

(iciscebaniur   el   2li;e.   Quid  sibi    vtdunl    isla,  iiisi  palicnlem  fuisse,   et  tales  suslincndo  laltorassc  se» 

qiiod  eliam  videmus  liodie  in  Ecclcsia  actiiari?  Pri-  assciil.  His  ciiuiibus  veliil  qtiibusdam  praparaioriis 

100  accedons  sacerdos  ad   aliaro,  vcriii  se  »d  orieii-  consuinmalis,    sacerdos    jam    boriis   aclionibiis  vo 


lem  ;  quasi  invitalurus  illam,  qiiae  in  orienie  esl ; 
ulqu;e  retro  sunt  oblila,  in  .iiileriora  s»  exlendal. 
l>ehinc  vertil  se  ad  incridiem,  ul  el  inrmam  meri- 
diaiiam  provocct  ad  snrgeiidiini,  Tunc  clc>  ita  jaii> 


lut  ijuiliusdair.  jusiiliae  iiidumenlis,  ct  rationajili- 
bus  spccniaiionibiis  velut  qnibusdam  auri  el  ijeni- 
marum  spiendoribnn  adorintus,  cnni  Pclro  ct  Jacob-» 
ct  Joanne  in  nionicm  etcclsum,  et  scji^  irri  z  i',)fl:i-> 


I 


319 


IIF.NUICI  S.  R.  K.  CARDINALIS 


880 


iiifcriorum  cogil:iiioniim  consliliiliim  riirisliim  dii-  A  v<)c;.lur,  rjiumliu  non   blcul  csl,  «cJ  p«r  specnlu 


ccm  seqiialur  iMuitli.  xvn);  iil  (jiicm  ciim  Moysc  cl 
Klia  loqiienlcmaudivit,  Iraiisfigutnluin  jam  viilcal, 
et  prx  f;icici  cjiis  fiilgorc  ct  vcslium  candore  slnpe- 
faclus,  al)  omni  liiiman;»  chaioiic  corrunt  ,'sicquc  iii 
niilicm  indiirtu.s,  cl  I'alris  vocem  ;)ii(licns,  l.iciic 
polius  el  rcverenlcr  inelTaliilia  vcrbi  apuJ  se  con- 
servare,  ct  in  cordosuoconforrc,  quam  aliis  rcferro 
8luilc.it.  Atlendc  Scripturaru:n  pulclicrrimam  coii- 
iiexioncin,  el  toiius  svavilalis  niiraLilem  caruiiidrm 
conccntuiii.  Quod  eiiini  pcr  aicnm  intcr  duo  clieru- 
liim,  in  Tclcri  Tos'.aincnto  significari  dixiiiius,  lioc 
pur  Kv.aigcliiiin  inlcr  rsalini&inm  et  Apn.siolum  : 
l:oc  cliain  pcr  Cliristiim  iiitcr  Moyscn  ci  Kliam,  in 
Novo  Tcsianicnlo  nionsiratur.  El  qund  iii  iaberna- 
ciilo  veieri  niibes  arcam  opcriens,  hoc  in  Ecdesia  B  fitgii,   ut   salvum  me  fnciat,   quoniam  (trmnmenium 


in 

ci  xiiigma  sciitiiur.  Licet  cniin  Cliristiis  inira  do- 
mnni  in  fraclionc  panis  agnoscalnr  a  disripulis,  el 
iii  inoiite  coram  cis  lransri((iir«'liir;  (|uainvis  eii:im 
facies  cjiis  siciii  sol  appareal,  tamcn  non  siciil  csl 
ceriiiliir,  (|ui  iiicoiiip'iiabiliier  kolis  caniiorcm  exce* 
dil,  velut  (|ni  candor  esl  liicis  «lenia;,  et  emanaiio 
qiixdain  cl^jrilatis  oinnipolcnlis  D<:i  siiicera,  cl  id«o 
niliil  inquinatnm  incurril  iii  illani.  Ilis  brcviier  oc- 
cusione  Sexage.siiiix  pcr&lriclis,  jam  adQuinqua- 
gcsimac  canlicn  acccdamns,  (|iia«  sic  iiKipiiint. 
TUACTATUS  XVI. 

DE  QUIJIQOACF.SIMA,  ET  »F  118  QUiC    IM  t\  LECLTfTlR  11 
tCCLV.Sm. 

Esto   mihi  in  Deum  proiectorem,   et  in  locum  re- 


fiinius  iiicciisi  aliare  circumvolvens,  lioc  et  in  ani- 
nia  pcrfccta  iiulics  i:ici<ta  obumbrando  designant.  Si 
lameii  juxta  rcligionis  ct  sanctiiatis  increnicnta 
vclis  inter  has  nubes  dislinguere ;  adverle,  priinnm 
fuissc  caliginosam,  secundaiu  odoriferam,  tcrtiam 
iucidam  esse.  In  Voteri  igilur  Test  imenlo  niibcs 
ignorantiae  populo  iiii  cxro  occullab:>t  Tcritalem. 
Uiiile  eiiam  ni^i  quamlo  rccedebal  iiuites,  iioh  pro- 
(cdebaiarca,  qiiia  lantum  cxremoniarnnicresccbat 
reiigio,  qtinnlum  Moysi  a  Deo,cl  pfsr  Moysen  popiilo 
inliiisirabatnr.  In  Ecciesia  aulcm  vapor  ncixilx  de 
tliure  consurgcrc  consucvil ,  qni  pra-scnles  suo 
jissolct  odorc  refovere.  Qucin    funimn   praevideiiS 


m«»Hi,  et  refugium  meum  ei  tu ,  et  propter  tiomea 
iHum  dux  milti  eris,  et  enuiries  me  {Ptal.  xxx). 
Meiito  Qiiinqiingesimam  celcbratiiri  ducem  et  cnu» 
triiorem  nosirnm  reqniriinus;  velol  qni  desertnm 
inlrantes  nec  viam  scimus,  ncc  alimenta  liabemus. 
Dcserluiti  cnim  lerra  est  invia  ct  inaqnosa.  In  lanta 
cigo  soiiiudinis  vastitate  quis  locus  canlicis,  qiix 
cansa  Ixtiliac  esse  polesi?  Illa  uliqnc,  quje  fiiiis 
Israe!  videnlibus  iEgyplios  moriuos  super  liitus 
maris;  et  niannm  magnam,  quam  exercucrai  Do- 
minus  conira  cos.  Tiinc  enim  cecinii  Moyses  ei  fHH 
Israel  carmen  hoc  Domt/io,  el  dixerunt  :  Canlemns 
Domino,    glorioxe  euim  honoiificnlus  esl,   elc,  quae 


Piopbela  ait :  El  domus  replela  est  fumo   {/<«.  vi).  _  scqiiunliir,  usque  ti/enrfu/t  man/itn  tunm,  el  devoro' 

i\..:.\  .,l:...i  I .„    r.... .i:. : _:..:    _..:...  i ^  ..:. . r>„-    ^    •   .•    • • • «•       .  . 


QiiiJ  alind  bunc  fumiiin  dixcrimus,  nii»i  cnjusdaiN 
bonx  spci  va;  orcm,  pcr  quain  velul  in  odore  un- 
giiciilorum  bomines  ad  Scclcsiam  pertrabuntiir? 
Quidain  enim  spe  venio!  impelruiulx  ad  Ecclesiain 
accedunt,  ct  bi  bona  spe  refovcntur;  qnidam  speob- 
1'iicndae  gratise,  et  lii  sanci%  spei  porticipes  fiunl; 
qiiidam  nd  promerendatn  xternam  gioriam,  ei  bi 
liciit.^  spei  exspe^^talionc  LTianlur.  Lt  ideo  forsitao 
in  missa  tribus  vicibus  inccnsum  exbibeiur,  qui:i 
el  spem  bonam  nfferuni  incipicntes,  saiiciam  profi- 
cienies,  pcrfecii  beatani.  El  quantuincuiKiue  varia 
suiil  spc.rantium  voia,  tamen  omnia  sacerdos,  quasi 
iiiir.'^  unum  vaeculum  in  memorinm  bumaniiaiis 
Christi  colligit:    facia  ejus  et  dicta  vcliit  qiiosdam 


vit  eos  terra.  Dux  fuisii  in  misericordia  tua  populo 
quem  redemisti  {Exod.  lv).  Maria  qiioque  propbeies 
soror  Aaron,  etomncs  mulieres  postea-n,  com  lym- 
panis  et  cboris  eadem  prxcinebanl.  Ecccqnem  illi 
duccm  se  babuissc  gloriabnnttir,  nos  non  sidiim  du- 
cem,  scd  ci  nutrilorcm  babiluros  in  Qiiiiiquagesitna 
noslra  coiilidimus.  Quinquagesima  siqitidem,  sicnl 
dirttim  esl,  quinqitcperlitam  sensuiim  conrtiienliam 
designat,  per  qitam  decalogus  legis  .'«dimrdciur,  el 
sic  Qiiinqiiagesima  a  iMfkixs  cons;!tnmatur.  Ad  ba»c 
posicxiiumde  .^gypio  etmaris  Rubri  iraiisiium,  et 
murlalium  peccatorum  defeclum,  nos  convertimiis; 
ne  lainen  recidivum  p.iliamur.  eliam  a  licilis  absti- 
ncre,  et  scnsiis  subjiccre  servituti  non  negligamus. 


carbones  in  ipso  vascuio  rccondens,  el  in  ipsis  suam  t)  Quod  inullis  contigissc  cognoviiniis  ,  qui  usque  ad 


suorumque  tutaui  spcm  canslituens,  dicil  cum  Pro- 

pheta  Domino :  Introibo  in  pc.entias    Domini  ;  Do- 

niine,   memorabor  justiliw  tu(v  tolitis  (Psal.   lxx). 

Qiiidest  intranlcm  solius  jiistiiix  Dci  mcmorari,  nisi 

in  ipso  siio    iuiroitu  ad  allare  mcmoriam  Christi 

0{)crnin,  veluiquoddam  tburibulum  aureum  in  inaiiu 

(liscrtitionis  apprebe::dcie,  ci  pcr  ipsum  sc  el  scos 

Dco  Patri  comtiiciidarc  ?  Tandem  mibes  spci  iransit 

iii   nubem  rei ;   iiubes  fomosa  in  nnbem   lucidam,' 

(|i!X  non  tam  obiiubilat  qiiam  obunibial ;  obnubilul 

lamcfi  in  humana,  illuininat  ad   divina,  obumbral 

conlra  adversa.  Quu;  cst  lixc  nitbos,  iiisi  diviiia  spc- 

culalio  el  quxilam  divinx    prdrsenlix    iion  jam  in 

ff*.\  scd  iii  rc  ipba  IViiilio?  Qiiou  tar.diu  ro(  lc  iiubcs 


Quinquagesimain  veitientcs,  quia  ullra  progredi 
noliterunl,  a.l  .^gyplias  tonebr.ts  infeliciicr  redie- 
rnnl.  Nos  igilur,  qui  bnc  ii^qiie  veiiiinus,  cuin  quin- 
que  prudeiitibus  vireiiiiibus  proceJentes ,  sponso 
occurrere  siudcamus,ulei  omnium  sensuum  cohor- 
tatione ,  velul  quaJam  virginitatis  incorruptione 
placeamus.  Benc  nutcm  virginilas  deseriocompara- 
tur,  quia  sicut  crcmiis  terra  est  deserta  inaquosa, 
sic  corpus  humnnum  a  ciborum  dcliciis  alienutn. 
imo  etiamab  ipsisiieccssariis  jojiinum,  vila  qiioquc 
huiiiana  liti  et  conlentioiii  el  omni  avarilix  el 
iniquilati  invia,  potus  etiam  ac  luxus  lavacri  cl  un- 
giiciili,  el  loliiis  superflu:c  bumcclaiioitis  renunlia- 
lioiie  iiiatiuosa,  descrlum  procul  dubio  esse  viJclur. 


381 


TRACT.  DE  rF.RECniNANTE  CITITATE  DEI.   -  TRACT.  XVI. 


3S2 


Quls  anicm  liiijus  ileserli»  «s|)eril;tlcni  sn^^lfncrc ,  A  a  oliaritatc  suiim  csse  sorlinntiir,  nl  iicc  csse  r,iii- 


qiiis  t.nitx*  vaslilalis  »lcvia  porlusirarc  jiossil.  nisi 
Diiiiu  ducom  el  nutrilorcin  Iialnierii?  Mco  forsilan 
faluK  virsiiies  a  sj.onso  iinn  atliiiiilunlur;  quia  (le 
sua  viroiiiiiaie  el  opernin  inlogrilaie  confis.v.  silii 
(<ot  us  qiiam  sponso  iniiilnulur.  Feliocs  vero  ,  (|n;c 
in  liat  parlc  pruilenlcs  iiivenlx  suiit,  nt  cnm  magni- 
Acis  opcriltus  binpaJcs  caruin  resplcndcant;  niin- 
quam  tamen  de  illo  splen  lore  conlis;r,  oleo  seinpcr 
iiiuniri,et  v;isa  sua  iinplerc  sludnernnl(.l/rt/r/».  xw). 
Ad  quod  diccndum  licalus  Paulus  nio\  inlroilncilur, 
diiens  :  Si  linguis  hominum  loquar  el  nngelorum, 
ehariiatein  nu(em  non  habeam,  elc.  (/  Cor.  xiii).  In 
Quinqnag.^sima  qniiiqneperiito:  sensunm  coniiin-n- 
tijc,  veliit  in  quadain  vasla  et  aspcra  rorpore-jc  ma- 


dcm  sine  cliarilatc  diiCnda  sint.  Scqiiilnr  : 

Chnrilnt  falient  at ,  benigna  est.  Coinmendavii 
ApUbiolus  charilalem,  ex  iis  qnae  habct  communia 
boiiis  cl  tnalis;  liic  nutcin  commcndare  ineipit  ex 
iis  ipice  propiia  liabel  in  solis  boiiis.  Volcns  anlem 
ipsins  bona  difriisius  eiiu  iicrare,  priinu  omiiia  »iib 
quadam  binarii  sumnia  colligit;  pustea  ipsuin  bina- 
linn  sitliJividendo  disiingiiil.  Ait  ergo :  CAari/as 
paliens  est,  benignn  esl.  Palions,  ad  toleratidiim  iiialu 
aliciia;  benigna,  :id  ictribnoinliiin  boria.  El  quia'eiiam 
aIi(|no  modo  lixc  inali  liabcre  scsimulaiit  cxtoriiis 
iii  aclii,  oslendil  lixc  potiii»  haliciida  inlerins  iii 
afToctn  ,  diccns  :  Non  icmulalur,  noii  dolct  de  allc- 
rius  relicitale;  cl  si  (lulcat,   qiiod  iion   liabct;  iton 


ccralioiiis  soliliidinc ,  vok-ns  viain  .\p0slolu5  oslen- "  dolcl,  quod  alier    li:il)Ci;scd  (jnodainmodo   in  eo 


(lere,  et  erraniibns  per  enin  doctrinae  su:e  veloi 
cujusdam  nubis  ducainm  prcbere ;  qnod  Dominus 
in  Evangelio  virginibus  oleuni  prodcsse ,  hoc  iliiic- 
ranlibus  iii  soliiudine  charitaloni,  ostondit.  Ncc  im- 
ineriio  charilaiem  oleo  conip.iravil ;  qnoniiMii ,  si- 
Cul  ungiicnliim  sanare,  decorare  cl  ninlcore  coii- 
siievil,  sic  in  docis  Spirilus  qnxdam  e\|»edinnt , 
qn:cdam  cxornant,  qux>dam  dolcclanl.  IIum:  igilur 
volens  .\posiolus  distingiiere  et  dislinole  cxpriniore, 
ail  :  Si  linguis  liominum  toquar  ct  iingelornm,  Liiigna 
aiigelorum  esl  sermo  sapicnlia;;  lingua  hoininuin 
sermo  scicnti.ne.  In  illa  sonus,  in  ista  linniliis ;  illu 
xri,  ista  oyinbalu  comp.iralur.  Et  h.cc  (juidcin  dona 


habere  se  gaudct.  Undc  iiec  perpcram  agil,  quod 
procul  dubio  facerel,  si  vcrbo.,  vel  faclo,  vel  ali- 
quomodo  studeret  illum  habitis  carere,  vcl  salteni 
nc  vi;lerelnr  aul  orederetiir  habcre.  ita  ctiim  qiii- 
dam  iiividi,  silii  crcdenlcs  imininui ,  qiiod  dc  aliis 
laud.i!,ilitor  cogiioverunt  prxdicari ,  eliamsi  habitis 
eos  carerc  non  vclinl;  habcic  tamcii  aut  credcre 
iiolunt,  aiit  crcdi  ab  aliis  iion  voliint.  Unde  ct  oiiiiiia 
pcrvcrse  inlcrpretari  volunl,  el  pcrpt;ram  inicrpic- 
taiido  pcrvcrlunl.  Chariias  aulcin  iiuii  soIumi  bunis 
non  invidct  alienis,  sed  ncc  cxtolliinr  suis.  Uiide 
non  inflalnr,  ail.  Non  eiiim  sibi  ascrihit,  quod  lia- 
hel;  sod  enm  polius  lau.lal,  a  quo   habci,  dicens  : 


Spirims  illuin  cui  daiilnr  exoriiafit;  ei  sunl  forsilan  q  Quid  hiiie&,quofi  non  accepini?  ICl  si  ncccpisii,  quare 


iihe  divisioncs  ininisiralionum,  qiias  in  <?idcm  Epi- 
slola  pra:dixil  Apostolus  (/  Cor.  xii).  Ministralioncs, 
quia  minisiranlur  pro  manifesiatione  spirilus  ad 
ulililaiem;  divisioiies,  qnia  divisim  suiit  minislran- 
da;,  ul  sapientiam  loqcenles  inicr  perfectos,  spiri- 
tualibus  spirilualia  apparemus,  el  qnasi  dics  diei 
verbuta  cructcmu-.;  p:irvitlis  vero  la(;  poium  pro- 
pioantcs.doceainus  homincm  scienliam,  cl  vcbii  nux 
uocii  sciciiliam  indiccinns  [Psal.  xviii).  Doinde  sub- 
jecil:  Si  habue.ro  proiihtiiam ,  ei  noverim  mysleria 
omnia  et  ontnem  tcienliom,  ei  hubuero  omueni  fidem, 
iia  ul  montes  tranrferam.  Qnantum  hsec  suuin  pos- 
sessorem  delecteni,  nulli  ignotum  csi,  nisi  qui  de- 
liciariim  spiriius  pcnilus  expcrs  cst.  Et  hxc  forsiian 


gloriaris,  qvc.si  non  acceperis?  {I  Cor.  iv.)  Non  sulum 
sihi  iiun  imputat,  qux  liabel;  scd  ncc  nh  aliis  sihi 
impuiari  subiinel;  qiiia  non  est  ambiiiosa.  Sicul 
enim  noti  vull  inanitci'  intra  su  gluriari ,  ita  ncc 
ambiliose  aut  jacianicr  extra  se.  Nuii  ciiim  qu;cril 
qnu!  sua  sniit ;  ncc  qnxrit  exierius  niendicaiidor, 
(|u:i:  moliusinluspas$idcl,veriiaii  inhxrcndo.Qaidai» 
enini  a  veriiaie  rccetlentes,  quia  iiilus  ea  veraciier 
iion  retinont,  ubi  suiit;  extcrins  ca  inanilcr  qii:i:- 
rcre  incipiunl,  ubi  noit  sui;t.  Charilas  anicm  sempcr 
veritati  itihxrcns,  sicnl  nec  qiKorit  qux  sua'  nuii 
sunt,  ita  ncc  illis  iinqnam  carere  potcsl,  qitae  siia 
sunt.  Esl  cnim  fons  proprins  ,  cni  iioii  conimunicai 
alienns.  Fons  csl  jiigiler  nnc.is  per  bencvolcnliam, 


gr;iliarum   ilivisioiics    noininat  Aposlolcs,  vel  quia  D  „(,„  tamcn.perfliiens  pi!r  jactanliain :  ct,  sioul  cra- 


gra'.is  daniiir  vcl,  quia   grutix  suavitaiis  iufustonc 
deinulcent.  Sequitur  : 

Si  disiribuero  in  cibot  pauperum  omnes  facultalct 
meat ,  et  ti  Iradidero  corpus  meum  itu  u(  ardedm. 
Isla  qnaniuni  expcdiant,  qnanlum  sanaiiva  sinl, 
norunl,  qui  misericordiis  paupcrum  pcccala"  6t:a 
rediinentcs,  misoricordiam  conseculi  snni ,  cl  qiii 
exierioris  hominis  matcratiunc  iiiierioris  huiiiinis 
iiiiiovationcin  sunt  adepti.  El  hjcc  fursitan  dicuniur 
divibioncs  operalionuiii ;  qui.i,  cum  c^lera  in  aiiinia 
sola  esse  possinl,  !ixc  in  sola  opcralionc  consi.<)luiil. 
bed  quisqiiis  liajc  absqne  charilale  liabcl ,  ncc  v«;- 
rum  ei  essc  conferunl,  ncc  ad  venini  ci  e^sc  pro- 
sunl.  Sicui  CDiin  corpns  vit.un  ;sb  aninia  ,  oic  ista 


lor  tornalilis  coinmuneni  sc  oninibus  exhibct  ct 
.liqualcm ,  nuiiqnam  lameii  iiidigi;!  poculis,  ncc  iit- 
vidct  aliis  (|ux  iion  halict,  nut  qna:rit  ab  aliis,  qii.x 
plcnius  in  sc  liabet.  Andivinins  (|iio:iiodo  staliiriat 
vcra  bcnignitas;  audivinius  ot  qiio  saliat  palientix 
vcna.  Non  irriinlur,  ail;  qno  ;iltiiis  polcsl  patieiilix 
veiia  prosilire ;  sed  qnid  divinius  potesl  essc  in  ho- 
niiiic,  ()uani  qiiod  iiijiiriis  provocaliis  iion  irrilctiir; 
contuincliis  el  lormenio  iiitorro;^ains  iion  sdIihii 
xquaiiimiler  sustiiical,  scd  cl  t\(lcand-j  aut  gl(ii'i:inilO 
despiciai?  Sic  qnippc  Aposlolus  ;  .Voh  so!um  nulem, 
sed  et  gloriamur ,  ait ,  >n  iribululiombns  {l\om.  v). 
Scd  cl  aposloli  ibanl  gnnden^es  a  conspcclu  ronsilii ; 
qitoniam  digni  habili  utnl  rro  nominc  Jr$u  conlwuc- 


ZiZ 


IIENmCl  S.  R.  E.  C.\IU)1NALIS 


5?4 


Ham  paii  {Act.  y).  Seil  unJc  hne,  illis?  ynir»  chanhit  A  lilui-  "iiT  irij  nijnir<htn  i^xpre&si.sse  v!<le<nr  Pioplie- 


non  cogital  mnlum  ,  non  co;;iUl  eo»  '|iii  inririint  , 
nuio  aiiiino  inTerre,  sed  vcl  nescire  (|iii<l  f.ici.tnt, 
vel  prccepliiin  ei:»  eiite  a  Doiniiio,  ul  inaie^lie  uit  Da- 
vi(J.  Iiiilc  esl.  qiiuJ  nec  gnudd  ciMriliis  supcr  iniqui- 
tate  :  noii  gaiidot ,  ({Uoil  qiii  iiiii|iie  iii.i!;i  iiiiKxeiiii 
itir<'rl,  (laiiiiicliir;  setl  coiigrMitel  verilali,  u  i|ii.i,  ul 
l:i!i:i  fl;iiil,  jitsie  tlispoiiiliir  :  d  iileo  umiiiu  sufferl ; 
qii4  oHJiiirt  credit  a  Deo  di  p  >iii ;  omnia  tperut  re- 
iiiunerari.  Uiide  el  ca  l»ng:)iiiitiil«;r  cx8pcc(aiulo  su- 
8'incl.  Ecce  coinincndaia  csl  ciiarilas  i-x  siiperex- 
cdleiili  |:Olenli:e  siiai  viituie.  Conmienilaliir  ili:iin 
c.x  sua  perpelnitate.  Unde  ail  :  Chariiut  nunquum 
excidil.  Ciiin  cniiii  ali:e  virtiiles  qiix  iiiodo  in  fide  et 
fipc  consistiint  ,  surcedciite  rc  spci  aut   nd*'i,  cva- 


Ifl,  iibi  :iit  :  Ipti  vidinlft ,  tic  iidniirati  tunl ,  liirbnri 
tunt ,  el  commoli  tuni ,  iremor  appieheudii  eos.  tbi 
dotoret  ut  finr:urien'it  (Psal.  xlvii).  Ecce  primain 
pniiil  dicl;ini  .i(lniir;itionis .  sccuiidam  lreinor»3 , 
leiiiaiii  iloliiri<i.  ||i  siini  ilji  (rc!i  dies,  qiiiJ>ii<H  bcaiiis 
I'.iiiliis  prosli.iliis  ;i  Doiiiiiio  iii  via.cl  cccadis,  per- 
severavil  noii  tiileiis,  el  niliil  coineJeiis  aut  l>ii»eiis 
{Act.  IX).  Posl  isios  ir«;s  dies,  jam  ferc  deliciente 
liOiiiiue  inittidir  Aiiaiiias,  qui  iiilerprelaliir  ovis, 
qiii  iion  csl  alius  (|iiaiii  iiiagni  consilii  aiig<;!us;  qiii 
qu:isi  ovis  ad  occisionciii  diicius  csi,  cl  siciit  agnus 
corain  loii(le:ile  se  olimiiliiil  {Ita.  i.iii).  Haec  ovis 
post  iilos  trcs  dies.lac  suae  lininaiiilatis  parvulis 
suis  propinavil ,  ei  anriariiiidineii!  rontritionis  Vtliit 


cualtuntiir;  lunc    pienius  ciiaritas  coiisiiininabilur.  g  mara,  iii  iaclis  coiimiiiial  diticcdinem.  Qnod  crgo  Lic 


Mancnlihiis  igitnr  iiiterim  nde  cl  spe,  vcliit  qiiibus- 
dam  maiicipiis  cliaritalis,  qu:e  iibi  suiit  sine  cliari- 
tate  iion  pMsiiiil;  ut)i  autem  chariiati  serviunl,  vclul 
raini  ex  radicepr.i(i(;iiinl,  patcl  radicem  inconupara- 
Lilitcr  ratiiis  esse  inajorom,  a  qiia  rami  el  liahcnl 
quod  suiit,  el  prxcisi  ai»  ea  nec  qnidem  siinl.  Ra.lix 
vero  absqiic  raniis  in  integrilale  sua  permanel;  nec 
porlatiM'  a  ramis,  sed  portat;  nec  coiifcrliir  ci  ali- 
qiiid  al)  cis,  sel  ab  ea  est,  qiiidqiiid  in  illis  prufiT- 
lur.  Ecco  iic  crrenius  in  soliliidine  iu  inaqnoso.et 
viain  civitaiis  lubiiactili  non  invcnientcs  (Psa/.  cvi), 
csiiriamiis  el  sitiamus,  eJ  sic  Deuiu  prolectore.is  el 
doiniitn  refiigii  non  liabentes  {Psal.  xxn),  anima 
nostra  in  nobis  deficiat;  cxceiiouliorem  chariialis 


per  ovem,  lioc  ibi  pcr  li};tiiiiii  iiiielli^'itiir ,  et  quod 
liicovis,  ibi  ligniim  opcralnr.  Noti  est  liuc  ligniMii 
scientix  boni  el  inali,  sed  scienli;e  soliiis  boni  ;  li- 
gnttin  viix.  li?nuiii  (jiiod  plnmaium  cst  secus  dccur- 
siis  aquariim  {Psnl.  i) ,  qiiod  ad  bumorem  bumanx 
devolionis  miitel  ramns  suos,  cl  iion  liinebit  cum 
vencril  a:hius.  0  ligntiin  dulce,  dulces  clavos,  dulce 
pondns  susiincns,  nunquam  tui  mcmoria  recedat  de 
ore  meo;  seniper  devoiionis  iu:r  duicedo  vigeal  ia 
afTeclu  meo;  et  sic  dulces  faclae  sunl  niilii  aqux 
mara,  et  sapieniix  lacrymce  conirilionis,  qiiaiiluin- 
cuiiquepriusamarse  exsliiftrinl.  Ideo  liaec  hodie  duo- 
ilecim  disciptilis  propopunlur ;  ei  qiiia  iiiliil  iiorni* 
inteiligenies,  ad'mc  cxira  viam  sunl,  cxcus  fiiiuiii 


viam,quam  leneamus,  iiobJiAposlolus  demoiisiravit.  C  Qavid  invocans   iiloniiiiaiiir  {Luc.  xv!i)) ;  el  jam 


El  forsitaii  seous  iianc  viam  inendicat  csccus  ilie, 
quem  Dominus  tn  Evangelio  illtiminal  {Luc.  xviii). 
<Juid  est  e:iim  caecuin  Jestim  videre,  sequi  ct  ma- 
gitificare,  nisi  viani  prius  ini  ognilam  invenire?  0 
lione  Jcsu  ,  qiianla  liix  ,  quanlum  gauditnn  ,  quania 
seciirit:is  oriltir  novitcr  conversis,  cum  eis  primo 
incipis  apparcrc,  ciim  eis  Kclilia  saiuiaris  iiifundi* 
tur,  cum  dulcesciTC  cis  coopcrit  nonien  Jcsus  :  ct 
ad  liujiis  nominis  liulcedinctii  niale  dulces  aiTucliotics 
ca-peiint  amaricari ,  oi  ainar.T!  iu  dubedinem  con- 
Vfrlentur,  ut  jaincuitt  magna  jucunditale  iibeat  de- 
fantare  :  Populus  gcniinm  qui  ambalabat  in  lenebris 
vioil  lucem  nmquam;  linbi  anlibus  in  reyione  unibroi 


viam  cum  eo  cat-pctis,  scqncns  cum,  ot  gaudeiis 
coniitalur.  Per  lia;ic  viatn  veiiitur  in  ileliin ,  ubi 
non  jain  secreio  di!0;iecini  discipulis  passio  Doniini 
rcvelalur;  seil  palenlt^s,  el  limyidissiioi  fontes  duo- 
decim  cuin  septiiaginta  palinis  iiiveniiitilur.  IIoc  fit, 
cnm  Chrisius  suos  jam  in  via  coniiiulur,  ol  miro 
niotlo  eos  delectans ,  inia:  in  lege  et  p:opli<^iis  et 
psalniis  sciipla  sunt ,  inicrprciatur  :  et  licet  oculi 
«onim  qiiandiu  exira  doiiitiui  ci  in  via  sunt,  te- 
ncanlur;  ardore  laii^.en  el  .-.apore  talis  colioquii  veiut 
quibusdam  ilue.ntis  deleclabiiibus  debrianlur.  Merito 
aiiiein  paima;  cusn  fcniibiis  fuisse  liguniur ,  quia 
luiic  priino  victor  aniinus  triumphi  gioria  coronalur; 


jMrtriis  lux  orin  est  eis  (Isa.  ix).   Procul  dubio  hyec  j^  ct  de  tcfetiiiionio  ccnsciciiiis  rii:cliis  siiavissimi,  ve- 
Jiix,  hxc  duli-cdo  dc  Christi  iiiinianitalc  concepia  ,      lul  qtiidain  daciyii  degusiantur,  cuni,  unctione  spi- 


ligntim  iliiid  cst,  qiiod  aqiias  in  eiemo  coinmui:ivii 
in  diilces  el  potabilos  (ccil.  Ties  ili«  dielaj  tripii- 
cein  proricietiiiuin  siaiiim  demoitsirani.  Soleiiteniin 
{lo.sl  cotiversioiiein ,  citin  proficere  cajpcrint  inci- 
j)i  ntes,  ex  rerum  no^italc  in  qiiemdam  meniis  alii- 
poretii  veiiire  :  el ,  sicul  noriiiit  (jui  expcrii  sunl', 
cuui  as^ucia  cogiiiiliir  relinquere,  et  insuctis  insi- 
sterc,  lurbanlur  el  movciilur  siciil  elirius,  el  omiiis 
eorum  sapieiitia  dcvoratiir  {Psnl.  cvi).  Uiide  ei  ex 
tali  tuibalionis  siiipore,  anima  iiitnio  Iremore  con- 
cuiilur,  et  qtinsi  janijamque  castira.sola  formidiuc 
Uiidiquc  circumvMllatiir,  landcmque  hoc  lerrorepur- 
gata,  cognobccre  ei  doJerc  iiicipit  defcclnin,  qucm  pa- 


rilus  revclanlc,  ad  inteliigeutiam  Scripiur;irum  ani- 
mns  dilatatur.  El  hoc  toiutn  mcrilo  jji  lleliin  fieri 
dicilur,  qtii  arics  inlerprelalur ;  qni.i  ha-c  omnia 
jincbcl  aiics  ille,  qui  cornibus  su*  crucis  licet  pec- 
{•aiorum  vepribus  ad  horam  haesisse  visus  fuerit, 
taincii  peccaiorum  vjncuia  disrupisse  ciconsunipsisse 
cogno.scilur,  el  sangainis  siii  vicioriosa  effusione, 
suavissiniuni  nobis  cibum  cl  potum  parasse,  a  nuUo 
jam  Udoli  ignoralijr.  El  rccte  l"onles  dnodeciin,  paU 
mx  sepiuaginla  fuissc  dicunlur;  qtiia  duodeeim  fue- 
nint  apo.^iioli,  qui  doclriuain  fuiei,  el  fidein  Trinila- 
lis,  per  (jiianior  niu.ndi  partes  disscniiiiaverun». 
S«'j);ci>!  iiiio-iin»  sunt,  ijux  sepiem  Ecclciiis  iu  Apo- 


585 


IRACT.  I)L' rtaLCniNAME  CIVITATE  DEI.  —  TRACT,  XVII. 


3SG 


caiypsi  pro  Decalogi  iinpleiione  (Apoc.  i),  fjnx'  esl  A  iHi  i^oli  voro  Doum  ijivoc;ti)l,  qui  inlorioris  lioinin  i 

pecc:iti  viclona,  proiiiiUiiiilur.  bene  ergo  (liiotiena-  ociilos  niiindanlcs,  Oemn  viiftTc,  »1  eiiin  qui  spiiilns 

rius  iloclriiiic,  sepienariiis  viclori^  assiKnalur,  quia  e^l,  in  spirilii  cl  xcrilule  ailorare  {Joun.  iv)  <lei>iile- 

|:ilia  in  llelim  ab  nrieie  per(i|iiiini.  Meriio  ad  pere-  lani.  Talibiis,  id  rsl  niiiiiilis  ociilis,  in    bona:  con- 

griiii  verba  per  viam  iiianlescuiii;    sed  niciiiiiiisse  scionliw  liospilio  revclaia  se  fatieneiis  iii  rraciione 

ilfhenl.noii  esse  remaneiuluin  iii  via.seii  prius(|iiaiii  panis  o->ieiitlii.  OiidcI  simililcr  per  mamia  liliis  Isracl 

noi  el  iimunicra  noclis  pericula   supcrveiuanl ,  ad  iii  «leserio  Sin  |»riino  inissnm,  cretlo  pr;p(iguratHm. 

iiospilii    tloiiiuin    prtiperamluiii.   Ad    hanc    donuiin  Qnid  esl  eiiim  manii.i ,  iiisi  siiavilas  dixinye  cogiii- 

procul  diiliio  pervcniiur,cuin  de  QuiiKiuagesima  ad  lioiis,  qnae  similx  Iiahel  cuin  nielle  diilce.liiKin 

Qiiatlragesiiiiain  prolicieiido  iransiiur.  devniioiiis,  el  cum  semine  corlandri  candoivni  iiiiel- 

liseiitiie  spirilualis?  Qiiae  beiie  nianna  ditiiur;  qii.l 

TRACTATCS  XVII  o             r                 ^                                        >   i 

iioii  lam  poicsi  exprimi  quam  mirari  qnid  sit.  E( 

DC  QUADRACESiM*,  ET  DE  iis  QVM  i.N  EA  LECUNTUR  |,oc  siqiiidem  iii  dcserlo  Sin  primo  colliyiiur,  iiou 

quod  el  :\b  illis  qui  domandis  el  siibjugamlis  exie- 

Qiiadragnsimam  siqiiideiii  celobnro,  esi  praevari-  rioribus   sensibus    iiilendunl,    divinac   cogitalioiiis 
r.iloies  ad  tor  redire,  cl  subliii  cxaminalionc  inliina  ^  dulcedo  iioii  guslelur;  sed  iion  ad  saiiciaiein,  iiec  ad 

coi  Jis  secreia  disculere,  el  inordiiialas  ac  perversas  diuluriiilaicm.  Eis  enim  larda  esl  liora  illa,  ei  brevis 

aflecliones  moderando  ei  ordiiiando,  prava  e(  iiidi-  niura.  Miindis  auiem  cordibus,  el  ad  satietaieni  da- 

recta  et  aspera  iii  vias  planas  facere  :  quod  esi  De-  lur:  qiiod  sperabal  Proplie  a,  cum  dicerel:  Satuiiof 

calogiim  legis  qiialiior  faciebus,  seu  qnaluor  pcniiis  cum  appurtieril  gloria  tun  [Psal.  xm)  ;  el  ad  «liuliir- 

spiritiiaiiiini   aniinalium   adimplere.  Quaiuor  eiiim  nitalsiii,  qiiod  expertiis  fiieral  id->m ,  cum  dicercl: 

animaliMin  faties  quatiior  suiit  iriordinala; ,  cl  ordi-  Secundum  viuliiiudiuem   duloruin  meoruui  in  corde 

iialc  sanctorum  aUeciiones,  (|iiibus  ad  Deuin   leii  meo,  consolaliunes  luiv  laiipcuierunl  animmn  meum 

duiu.el  abeodiscerniiiitur.Quaiuor  pciinx,  qnatuor  {1'sal.  xciii).  Neqiie  enim  debenl  voi  possu:il  divinis 

|>riiicipaks  virtutcs  qiiibus  ad    Dcuin  volanl  et   ab  carere  consolationibus,  qiii  oniiics  a  sc  liiimaiius 

eo  dirigiintur.  |irorsus    abdicaverniit.    Idco  cl   in  Quaiiragcsima 

Quid  esl  autem  lalilct  de  Quinqiiagesima  in  Qua-  pncier  ciirsiim  el  morem  aliorum  leniporiim,  iiova 

«irA^esiinam   Iransire,  iiisi  dc  Helim   ad  deserlnm  quoltdie   oflicia  dccantaiilur,  ul  de  quitlidiano  in- 

Sin,  qiiod  rmphora  intcrprclaUir,  veiiirc?  Amplio  iioilu,  de  qiiotidiaiia  Veieris  Teslamfnii  el  Evangelii 

lani  quippe  iiivoiiiijius,  sed  v^icuam;  doinu-n  iiiira- _,  leclione,  \ei(il  quo.ldam  inaniia  iiisolila;  dnlceilinis 

II. us,  sed  solitariam,  cuui  ad   iiileiiora  iiosira    ri-  coHigalur.   Neqiic  enim  deLcl  unius  diei  maiitia  iii 

niinda  el   suililius  cognoscemla  iiiienti ,  reporimus  alioium  roservari,  ul  vel  de  Dornini  gralia  qiiis  dii- 

prima  fatic  tor  pravum  el  imperscrulabile,   velul  bitando  dillidal.vel  de  propri.i  indiistria  lioc  iiianna 

qiiaiiidam  lerram  inliabiiabilcm  et  inviaiii,  lerram  se    iiivenluruin    cunndal.    Alioquiii   coiiipuireaccre 

silis,  et  imagiiiem  nsorlis;  lerraiii  iii  qna  noii  ambu-  iHut!  polius,  Cl  vcrmibus  foetiiiis  scattirire  iiKipiei. 

lavii  vir,  iicc  habilavit   hoiiio.  Merito  igiliir  deier-  Putrescii  eiiim,  cl  vermibus  scaiuriie  Yideiur  quod 

luin  lale   Iustraturi,  l.ilem  amphorain  cxploraturi,  dulce  cl  vividum  prius  senliebatuf,  cum  sermo  Do* 

ei  domum  biijnsmodi  iiilraluri,  Ouniiiium  ad  inlraQ-  niini  viviis  el  eflicax,  qui  peneirabiiior  oiiiiii  gladio 

diiin   nobiscuiii  cogimus,  dicenies  cl  sxpius  incul-  aiiripiii  pcr  gratix  iiifusionem   senlitur  {iiebr.  iv^, 

tanies :  .Wflne  nobiscum,  Doiuine,  qnoniain  advespe-  humana  callidilale  prxsumplus  faslitliri  tncipit,  el 

uiscit  {Luc   \xiv),  0  quam  niullos  Quinquagesimam  volul  vcrmilus  qiiibu.sdaiu  qnxsliuiiibiis  scaiuiire. 

dc^ote  tclcbrare.  n-.embra   bua  frequenler  iiioriifi-  Quol  enim  qnajslioiies  inoveri,  lol  qiiasi  vermc» 

care,  corpiis  casligare,  el  in  serviluiem  redigire  (/  videiituroriri.  Quod  autein  Sabbalo  non  colligebalur, 

l.vr.  ii),  seiisus  circnmcidere,  el  iiniversos  exi<;riori^  mininie  iiileliigendum  est  qiiod  Sabbalum  olii  spiri- 

boiniiiis  iiiolus  coiiiponere  novimus;  qui  usque  ho-  ^  lualis  carcat  maiina  diviiise  coiisolalioiiis  ,  in  quo 

die  iiiteriorib  huniims  sui  facieiii  negligentes,  sunt  maxiir.c  illud  nianiia  abuiidarcsolei;sed  quod  in  coi- 

qiiasi   ii>yiicx  in  dcserlo;  el  si  quando  fi)rle  cor  ligendo  jam  labor  non  esl,  ubi  qiiod  dosid^;ralur  tii 

suiini  iiiiraveriiil,  noniiisi  siccilatcm  el  tcrram  sal-  promplii  cst ;  nec  iaboralur  in  tigura,  ubi  praeseiis 

kiigiiiis  inveiiieiitcs,  siaiim  at!  coiibueia  relabiinlur.  esl  verilas;  aul  anxie  uiiibra  requirilur,  ubi  res 

lli,  qiiia  Doniiiium  invocamlo  iiiliare  secum  cl  ma-  tina  deletlalione   lenetur.  Quod  forle  eliam  in  co 

iiere  noii  cuguiil,  noii  tani  vosperjm  quaiii   notlem  gignalur,  quod  qiiiiilx-  lcrix  Quadiagesinia.*  itulliitn 

palieiiles.dieruiii  videreloiigiludiiiem  noii  iiierentur.  pmprium  onitium  a.^signalur.  Ea  enim  die  non  so- 

Qji   vero  Quinquagebimam   ceiebrando  cor  suum  lum  fortua  saciaiiieiilorum,  sed  ipsumClirihii  rorpn* 

oiiiiii  ctistodia   servare  ot  fruclus  vilce  qui  ex   tali  piii,>o  esl  discipults  iraditum  ,  nec  iudigci  ea  dic» 

vilc  procedunl  dogusiare  inlcnJuiU,  de  Domini  au-  aii,j,   adminiculis,  quae  ipsius  irrailiala  osl   fulgore 

xilio  el   gralia  coiilideittes,  el  quasi  jam  cerli  dc  teritatis,  ne  suporUni.s  vidvrolor  Ectlosia  laborarc 

ipsius  promissioiie,  gloriaiulo  dccaiilaul  :  Invocavil  iinjiendtia.  bi   solcin  lacihuj;  juvaie  conaicliio.  Ib^c 

tHi,  ei  exiiudiam  eum;  cum  i,  to  tum  in  iriiiiilaiione,  ni.ii,na  vidolur  Domiuus  Quadi-agesiiiiain  iiiManiein 

Ht.  [Puil.  \c).  Iiivocaro  tiiin:  inlus  votare  osl.  el  |>cr  Piojilielnm  piomillere,  u(  in  pr«edic(o  vcrsicj.lo 


5R7  IIKNmr.l  S.  II. 

bul>jiiii{,'iliir  :  Clorificabo  eum ;  lonijiludiiie  dierum  j^ 
adiniplcboeum,et  omeiiduni  illi  tnlularc  tneuin  (l*»al. 
xo).  Gloriru»!  oiiini  (|iiciii  r.icit  ilo  lc.siiinoiiio  coii- 
scieiitix  glonaii;  cl  iiu  liiijiis  icsliiiionii  gninliiiin 
iiioiiiefiianciiiii  videretur,  loiigiiiKlincin  eliaiii  die- 
rum  reproniillit;  qnod  iion  soluin  iu  a-lcriiil;iie, 
scJ  elin  praeseiili  con.suevil  cxliibero,  cuin  inclinaiis 
uinbris  et  exspiranie  nocie  ignoranlix>,  aspirarc  in- 
cipil  dics  gratix,  non  jani  hiemalis,  pluviaiis  cl 
brcvis;  sed  dics  %stiv.i,  lncida  el  pruliiu.  Undc,  ne 
dies  longiores,  sed  miiius  salnbrcs  el  inlolerabiles 
videreiitur,  subjiingitur :  OsUiulam illi sati(ture  meum. 
Talis  visionis  iiiaiina  desideruhal  Proplieta,  cuin 
«licerel:  Redde  mihi  l<eliliam  talutarls  lui  {Paal.  l). 
Ecce  quain  niagna  sunt  el  quaiii  jucunJa  qux  pro- 
iniltuntar.  Scd  diligcnler  lameii  pensanda  sunl  qiiae  B 
prnniitlunlur  :  Cum  ipso  sum  in  iribulalione,  ei  eri- 
piam  eum  {Psal.  xc).  Pcr  inullas  cnini  tribulationes 
oporitt  introire  iii  regniini  (Act.  xtv);  ncc  corona- 
bilur  qnis  nisi  lcgitinic  ccrtaveril  (//  Tim.  ti);  et 
(lisciplina,  sccuDduin  Apostoltim ,  non  videlur  in 
principiu  esse  gaiuiii,  sed  inoerons;  poslea  autein 
exercilaiis  per  c;>ni  r.uclus  pacatissimos  afforl  (Hebr. 
xii).  Ilis  concinens  apostolica  lectio  subiiilertur, 
dicens  :  llortainur  vos,  ue  iii  vacuum  graliam  Dei 
reciiiulis  [U  Cor.  vi).  Gr;ilia  illa  est,  d«  qua  in 
Fpistola  ail  iletjrjeos  ail  ideni  Apostolus  :  Tanrjuam 
fitiis  offerl  se  robis  Deus  {Hebr.  xu).  Ubi  quam  pa- 
ternain  gratiani  Dcuiii  filiisoflerre  inlelii^i  volueril, 
ex  pisemissis  osteiidit,  dicens  :  Recogilale  eum  qui 
lalein  snstiuuit,  elc,  flagellat  oinnem  [ilium  tjuem 
recipil  (ibid).  Ha.>c  cst  giatia  patris  ad  iiliuin,  iil 
qncm  diligil  flagcilet,  el  iii  filio  flagellaloet  casiigato 
sive  probalo,  qiiasi  paier  sibi  complaceul.  Hanc  di- 
sciplinain  palris  quiilam  no:;  graliam,  sed  iram 
cxislimunl..  el  qnibus  possiiiil  modis  dcclinanl;  vel 
si  declinare  non  possunt,tnurmiirandi;  recalciiranl, 
f;icii  filii  alieni,  qui  coiiiiicntur  Doniino  cuni  bene- 
feccrit  eis  (Psat.  XLviii);  sed  inendaccs  leinpore 
tenialionis  comprobantur,  qui  in  prospeiis  crederc 
videbantur.  Quidain  eam  paiienler  recipiuni.ciforti 
devotione  peicurrunl,  sed  quia  exlerioribus  dedili, 
iiilimx  consolatioiiis  gratiatn  non  rcquirnnl,  (|uasi 
iik  incerlum,  ct  velut  iii  vacuum  curruitt.  Tunqiiain 
enitii  vas  vacuum,  scd  sjgnaltiin  inveniiur,  quisquis  j^ 
vclul  virgo  falua  exterius  aflligilur,  i:iterius  oleum 
iii  vase  non  rcpoitens,  lampadis  i^ux  derectum  ex- 
perilur  {Mattk.  xxv),  lile  auietu  nuii  in  vacuum 
hjnc  graiiam  rccipii,  qui  dc  iribiilalioiic  proficicns, 
ex  senientia  cum  Fropheia  diceie  inerelur :  In  iri- 
bitlalioiie  dilatasii  mih.i  (Psal.  iv).  El  :  Secundum 
muililudiuem  doloruin  meorum  in  corde  meo,  coasola^ 
tiones  luw  Iwlilicaverunl  aniinum  meam  {Psal.  xctii). 
£l  cttiii  Aposlolo  :  Sicut  abundanl  passiones  Chriiti 
in  nobis,  ita  et  per  Chrislum  ubundal  consolalio  nO' 
slru  {II  Cor.  i).  El  iitud  :  Benediclus  Deui  qui  con- 
tolutur  nos  in  oinni  tribulniione  nostra  (ibid).  Ilaiic 
eiiam  Dominus  consolatioiiein  in  Exangelio  Itigcn- 
tibus  rcpromiilil;  ad  h;>.iic  rcquiicndam  Aposluius 


E.  GAIIDINALIS  3S8 

iios  horialur,  ac  si  diceret:  Ad  eani  hortari  vo»  po»- 
snin.daic  caiii  non  possuni;  sed  inilto  voa  ud   illiini 
qiii   ail  :  Clamnvit  al  me,  et  exaudiam  eum   •   cum       m 
ipso  sum  in  iribulaiione,  eripiam  eum  e(  glurificabo     1 
eum  (Ptal.  xc).  Ipse  eiiiin   qui  ait  hoc  per  Psalini' 
stani,  ipse  p<T  ;;liiiiii  prophelam  diiit:  Tempore  ae- 
cepto  exaiidivi  le  ,    el  iu  die  sululis  adjuvi  te  (Ita. 
XLix).  Exaiidivi  (Jcficienlem  a  te,  (lamanlctn  aJ  mc, 
aiijnvi  laborantcm  le,  icvaiitcm  ocnlob  noit  in  iiioii 
les,  sed  acl  nie,  adjuiorem  iii  opportunilatibus,  iii 
liibiilatione.    Utcunqite    conanti  el   proficienii  ne- 
tcssiMium  csl,  ul  exaudiulur  ad  impeirandam  ve- 
i:i;ini,  ut  adjiivetur  ad  invenicndain  graliain. 

Ad  hoc  diciiur  quadnigesiitiale  lempus  esse  ac- 
ccpiabile,  el  dies  csse  s.iluiis  (// Cor.  vi);  acce- 
plabile  piccaloribtis,  ad  oblincnd.im  vciiiam  pccca- 
toium,  ad  ileslrueiidum  regniim  vitioruni;  dies 
salulis,  ad  promerendam  graliam  meriloruin,  .id 
percipiendani  gloiiam  praetniorum;  quo:iiaiii  gratiain 
et  gloriam  dabit  Dominus  (Psat.  lxxxiii).  Qui  trgo 
talia  quiciunl,  ncniini  ulbm  oflcnsioncin  pracbeant, 
uemiiii  fiaiit  lapis  ofTensionis ,  aul  petra  scandali 
(/  Pctr.  ii);  non  fiant  olTeiidiculum  infirmis  exemplo 
suo,  non  foriioribus  scandalnm,  altiora  se  quxien- 
do,  vel  forliora  piacsumendo.  Caveant  scaiidalizare 
pusiilos,  caveant  impedjre  robusios;  nl  secundam 
leatum  Benedictum  fortes  habeani  qiiod  cupiuiu, 
et  ittfirmi  non  refugiant,  iie  viiupereiur  iniitisteriutii 
iioslruiit  (//  Cor.  vi).  Et  quia  non  suflicit  declinare  a 
mal©,  vilupeiaiionem  a  proximo  declinare,  famain 
ad  proxiiiium  custodire;  tonscieiiliaiii  puraut  Dco 
nos  cxhibere  admonet  Aposlolus,  dicens  :  Sed  in 
omnibus  exhibeamui  nosmetipsos,  sicut  Dei  ministrot 
(ibid.).  Si  tioi»  possumus  aliis  temporalia  minislrare, 
possumus  nosinelipsos  saciificium  Deo  ofl^erre,  se- 
cundum  illud  :  /n  me  sunl  Deus,  voia  lua  {Psal,  lv). 
El :  Apud  me  oratio  Deo  vita;  mecs  {Psul.  xli).  Ei 
illud  :  Calicem  salutaris  accipiam,  et  nomen  Domini 
invocubo.  Vota  Domino  meo  reddum  (Psul.  cxv). 
Bibiinus  autcm  hunc  calicem,  vel  tum  ipsi  uobis 
menibia  iiiorlilicaiido  dura  impottimu.s,  vel  cum  ub 
aliis  irrogatas  injurias  a;quanimiier  sustinemus. 
Haic  volens  Apostolus  disiinguere,  primo  po- 
iiit,  qua:;  inferumur  ab  aiiis,  quu;  sunl  necessi 
I2)tis  vicius  et  vcslilus,  angusliaje  tiinoris  et  solitu- 
dinis,  plagae,  carceres,  sediiiones  coitira  nos  mola;. 
Bene  horum  paiieniia  dicitur  multa,  qtiia  mulue 
tribulationes  justorum.  l]i\de lOsiendisti  inihi  tiibula- 
tiones  mvttas  et  malas  (Piul.  lxx).  Ocbiiic  qu:e  ipsi 
iiobis  iinponimus,  voluniarie  Domino  sucrificanles  : 
qii;«  suiit  luliores  manuum,  jejunia,  vigilia;.  El  quia 
corporis  exeicilatio  ad  modicum  ulilis  est,  ne  iu 
ea  spei  nostrae  ancboram  collucenius,  ad  interioris 
honiinis  ruitovaiionem  per  exieiius  exercitiuin  fa- 
ciendam,  post  prxdiclos  labores  mitlit.nos  Apo- 
stoius,  diiens  :  In  castiiate,  qux  esl  cordis,  sicut 
toiitinciitla  c;ir!iis,  i»  scienlio,  in  longaniinitate^  in 
suavilaie,  in  Si  iiiiu  saticic,  in  rerbo  veritatis,  in  vir- 
tute  Dci  {II  Cor.  \i).  (li  suni  fiuctusSpiritus,  qiii  de 


589 


TRACT.  PK  rLHFCRINANTE  CIMTATKHEI.  —  TR\;;T.  XVM: 


390 


vtnca  hnnae  coiiscicntia.'colliguiiliir;  lioc  ni.mii;!  nlis-  \  aiiJiliir,  iii  p.ilria  cugnosceliir  siculi  psl;  ibi  etiaiii 


cnodilum ,  (]iiod  iicino  sci(,  nisi  qiii  accipii.  Qiii 
aHleiu  accipil,  noii  in  vano  aniuiam  suain  accepit, 
iioii  in  vacuiiin  cucurrit,  nec  in  vacuuni  graliaiu 
Dei  recepit  (ibid). 

Atleiiilenda  esl  e.liani  in  his  verbis  Apostoli  qux- 
dam  inlerii<ris  liominis  virlutuin  liisiinciio.  Aliler 
enim  habentur  virlules  in  via ,  aliler  lialicbunlnr 
in  patria.  In  via  cum  labore  et  iiilcrpolaiione,  in 
patria  Rinc  diOiculiaie  ct  niiilabililaUj.  Ilas  idcin 
Aposlolus  virltiles  fiitiiri  sa^culi  nominal;  el  eas 
eti;«m  in  pnesenli  h:iberi  polius  qiiam  giistari  asse- 
rit.  Priiuu  igilur  viriules  vix  ponil,  diceiis  :  In  ca- 
Hilaie,  in  icienlia,  in  lotiganimilale.  Vera  casiitas 
aniniae  esl  super  omnem  creaiurain  Yerbo  adharere, 


viilttic  Dui,  iino  virtiilc  Doo  rtiienles  beati  suiil; 
non  j:ir.i  de  virtulc  in  virluieii  ascendcntcs,  sed 
uiii  ^uinina;  ct  iiicoiiiinutabili  virtuli  inhxrcnte.s ; 
ejus  particip:)iione  iiicunupiibiles  facii  ci  iinpassi- 
bilcs.  Uiia  ig  lur  et  suinina  ibi  virlus  Dcus  cst; 
ipse  virlus,  ipse  veritas,  ipse  via,  ip->e  omiiia,  et  i.i 
oninibus  Deus.  Ipsc  virtnsad  poicniiaiii,  ipse  veii- 
las  ad  nottliam,  ipsc  vila  ad  latiiiniii ;  el  cum  iil.c 
iii  beata  vii.i,  oiniies  beaii  Spirilus  apparenu-  gioria 
Doinini  s:itieittur,  bic  iulerim  cuisi  diflicuitale  el  ra- 
piim  eadcin  tantiimuiodo  prxgiistanliir.  llic  eniui 
v!rius  in  innmiitate  perncilur.  Ilic  de  virlute  in 
vintilem  ascendiiur,  donec  Dcus  dcorum  in  Sioii 
videiiluf.  Ilic  Jacob  luclalur  cuni   ungelo,  el  posl 


secuiidum   illud  :  Perdiditii  omnet  gui  fornicarjur  B  Ion<;ain  iuctam  vix  tandein  bcnodictioiiem  ineretur. 


abs  te.  Mihi  aulem  adlicerere  Deo  bonum  esl  (Piul. 
Lx\u).  Foinicaiiir  quippe  a  Deo,  ijui  aiiiori  aliciijus 
rei  adbxrei  propier  seipsam;  non  propter,  sed 
prxier  Dciini.  Sed  ad  liiijus  felicis  casliLiiis  ciisto- 
diain  neces&ari.i  esl  scienlia,  ul  qui  liujusmodi  esi, 
scial  reprobare  mdlum  ei  cligere  boiiuiu  (Ita.  vii). 
Si  exisliinaiido  dicat  boiuini  iiialuiii,  ct  maluin  bo- 
num;  prociil  dubio  ncbciens  inler  ta  eligere,  a  prx- 
dicta  excidet  caslitale,  approbando  potius  quam 
reprobaiido  vcrum  niahim,  ei  veruin  bonum  fasii- 
diendo  poiius  quam  eligendo;  sicqiie  a  suinmo 
boiio  ad  niiiius  boiiuiii  dccidendo;  ct  quia  scicnti 
bunum  el  iion  facienii,  pcccaium  csi  illi,  necessaria 
esi  cliam  longanimilas,  nequando  pitiiiilaniiiiilule 


Ex  qiio  conira  Dcura  el  Ihoniincra  forlis  effectus, 
cl  eliam  hraelis  noniine  insignilus  lunc  a  se  ipso 
deGcere,  ei  in  se  coepit  el  didicit  iiirirniari.  Qnanio 
enim  quis  ainplius  dileclo  suo  iniiili  coeperi'.,  tanto 
buinanx  viriuiis  pede  desiitutiis,  et  velul  claudicare 
se  sentil.  Sed  quaiito  exierior  hoino  cornimpilur, 
taiito  inlerior  de  die  in  dicm  rcnovalur,  el  niagis 
ac  magis  virlulc  ex  alto  induilur.  Iti  hunc  moduiii 
secunduiii  Aposlolum  iiiinislruni  Dei  lioino  sc  exlii« 
bel:  primo  iii  iribulalioiiibiis  per  nuill:iiii  patien- 
tiain  :  dcliinc  in  suaviiaie  spiriui.ili  per  exuberan- 
tein  fervoris  el  devotionis  fr.igranliani.  Sed  ple- 
rumquc  coniingii,  ut  quos  advcisilas  non  dejicii, 
nec  prosperiias  cievat,   frcquens  lanien  lerniii  ul> 


superaius  judicei  se  homo,  ineo  quod  disceniendo      ternaiio,  ei  alterna  vicissiiudo  periurbel.  Undo  el 


probnl.  Ad  hxc  obtinenda,  quxrctidtiin  esl  aniinx 
Bpirilujli  Verbuni  Deus,  cui  consvnlicndo  ad  cor- 
reclionem  casiificeiur,  quo  illuininaia  ad  cogilatio- 
nem  scientia  impleatiir,  cui  innitcns,  ad  virliitcni 
long;iniiiiis  tfricialur.  Volcns  aiil'^iii  Apostoius  tiiam 
fu;uri  SJiculi  virlutcs  disliiiguendo  siibjiingerc  prx- 
n')Mit ,  dicens  :  /n  tuavilaie,  in  i>i/iri!u  sancio 
{II  Cor.  vi).  Est  cniin  suavitas  vitx  prxscntis,  de 
qua  legilur,  quod  iion  invenitur  sapienlia  t/<  lerru 
suavi'er  riveuiium  (Job.  xxviii).  Talis  cniin  sii.ivii:is 
iniiscaruni  luoricniiuin ,  sfllcl  polius  exir:rniiirare 
siiavilatein  iingiienti  spirilttalis.  Suavitas  anleni 
qux  est  in  Sijiriln  s:incio,  vclut  unclio  docciis  de 


in  Ezecbieic  rex  Babylunis  scdens  iii  bivio  s:igitl:i3 
coniniiscere  legitur  (Ezech.  xxi)  ;  ut  quos  itec  ti« 
more  nociurno,  nec  ^agiiia  volante  in  die  nocerc 
potcsi,  s:>liein  tenlatioiium  pcrple.xioim  coiiculiat; 
qiiia  el  pcrpiexi  iieivi  Lcviailuu)  pciiibciitiir.  iluc 
cognoscciis  Aposlcltis,  cui  Salaiia;  ahluiia;  ignolx 
non  eraiii,  eliani  conlra  lioc  prxnxinire  cl  pixino- 
neie  nos  voleris,  subjungil,  diccns  :  Per  orma  ju- 
slitia:  u  dexiris  el  a  sinisiris. 

\\j£.c  vii;i.ssiludiiiuiii  aiicrnalio  ipsi  Domiiio  iiostro 
non  defoii,  ubi  nuiic  a  pueris  ei  popiiK)  Ilcljrxo- 
runi  :  Uosauna,  Bencdicius  (jiii  tenil  in  nomine  Do- 
rnini(Malih.xxi),  nmcCrucifiye,  crucilige;  el,smi* 


ouinibus,  saiiat  oiiinem  l:inguorcii),  onuie  ixiliuiii  y.  guis  ejus  supernosel  superfilios  noslros  (ibid,  xwii). 


cl  amariludiiicni  oiiincm  cxplodil.  In  quibus  autcin, 
vei  polius  in  quo  oonsistat  ista  suaviias  expriiiicndo 
siibdiviJii,  dicens  :  In  charilale  non  ficln,  in  verbo 

eriiaiis,  in  virtute  Dei.  Cliarilas  noii  licta  ncc  fac.a, 
\\)st  Spiiiius  saiictus  cst.  Ipsc  iiostrx  in  nobis  clia- 
riiaiis  tsi  aiiclor,  ipse  f:u;lof,  vel  polius ,  ficlor, 
qui  solus  nuvii  nginciiltim  iioslruiii. 

Vel  ideo  nierilo  licla  di^-iliir  charilas  iio;lra,  qux 
habetur  in  via;  quia  viJeinus  nunc  per  spcculuin  ia 
xnigmate,  el  polius  uiiibrii  esi  iHiu-s  cluiritalis, 
qux  crit  In  palria,  qiiatn  \crilas.  Qii:e  igilur  ciii  in 
paliia,  desidprari  poiesl  el  pragiti.l;tii  in  via,  iiul- 
l.uenus  possiileri.  Sic  el  verbuin  vcrilalis,  imo  Ver- 

buiu  vcriias  in  via  sub  pcrcgrini  spctie  vidclur  el 


ab  cisdein  audivil.  Ipse  eiiainP.uilu.s  niinc  ad  tcr- 
liuin  coeluiu  raplus  (II  Cor.  xii),  luinc  carnis  sii- 
niulo  colapliizalus  lcrlio  Doniinnm  rog;it,  ul  ab  eo 
discedal,  et  ininiine  cxaudilur.  Alibi  quoque  nuiic 
menle  exicdil  Dco,  nunc  sobrius  facliis  hominibus 
gauilol  cuin  gaiideiitibus,  cl  (lct  cuin  nciiliitiis,  i:i- 
firniaiur  cuin  iiirinujiilibtis,  ei  uritui  pio  bc:iiida- 
li/.alis;  vintulis  ciiam  coercelnr,  scd  verbuni  Do- 
niiiii  in  co  niiniuic  alligalur ;  quin  polius  sapieii- 
tiaiii  loqiiilur  iiilcr  pcrfcclos.  Aliquando  qux  relro 
siinl  oblilus,  et  in  sola  auleriora  se  extendcns,  di- 
cil  :  Vivo  auleni,  jam  non  ego,  vivii  vcro  in  me  Cliri- 
s!us  (Cfliflf.  ii).  Scd  nec  sic  quidcin  securus  «jsl,  ucc 
a<  quicscit  altun»  sapcrc,   scd  liiuet ;  sciens  «iuod 


% 


591  lltMllCI  S.  R. 

rcx    Ibhylonii,  liccl   srriinthiiii  Ezecliielem  (Cap. 
xxi)  Sabliaiorum  oliuiu  noi»  iinilelnr,  el  qua.«i  frii- 
i»lra   rousiilHiMo    oracnUiiii    cxta   perscruiando  &e 
csiciiilil,  ipse  lamen  rcconlaliitur  iiiiqiiil2te«  :mI  ca- 
|)iendnni.  Sed  iii  liis  oinnihiis  Clirisli  inililes  snpe- 
ruiit,  jiroplor  el  pcr  cnin  qiii  eos  dilcxii,  et  muni\il 
arniis  jnslilix  a   dcxliis  cl  a  siniiiliis.  Qiix  anlcin 
■int  li:ec  artna  jiislilia-.  sive  qux  dcxlera,  sivc  qn.-c 
siHistra,   psulinus  |)ruedicliis  sivc  induclns  Aposlolo 
per  oinnia  toiicinens  inniiit,  diccns  :    Scnpulit  tutt 
obumbrobil  libi,  el  sub  pennis  ejut  sperubis.   Scuio 
circumdobit  le  veriia»  ejus  ;  non  timebi»  a  timore 
tioclurno,  a  stigilla  volanle  in  die.  Cadeutalatere  luo 
luille,  el  decein  miUia  u  dexlris  tuis  {Psat,  \c).  libi 
enini  ait  Aposlolus  :  hi  suavitaie,  in  Spiritu  saneto, 
ibi  Pioplieta  dicil  :   Scapulis  suis  obuinbrabit  tibi. 
Qiiid  cniii)  scapulis  Dcnni  obuiiibrare  lioniini,  nisi 
SHiivii:iie  Spihtifsel  iiifusioiie  graii;^  jubluin  quem- 
libet  u  teiitaiionuni  a-stu  proLcgcre,  quasi  in  ubs- 
condito  rtciei  siia;  a  coiiliiibaiioue  boniinuni  ab&- 
coiuloe  ?   Uiide  ct  iii  alio  psalino   iJcin   Propbela 
glorialur  di<  eiis  :  Obuinbruiti  su^ier  caput  meum  in 
die  beili  (Psal,  cxxxix).  El  quia  in  scapulis  onera 
|.orlari  solenl,  recie  in  sc;ipiilis  Dci  palienlix  ejus 
ci  liniganiniitatis    benigniias  dcsigiialur,  qua  p.tr- 
vtiio»  suos   exspeclans    luvel  el  snstinci  secunduiii 
iiifid  :  Expandil  alas  suas,  el  assumpsil  eos,  aique 
portavii  in  huineris  suis  \beul.  \\\m)  ;  el  iilud  haise 
Vueri  eorum  in  humeris  poitabuntur   {Isa.  lxvi;, 
donec  excrcscenlcs  in  \ inuii  pci  fcclum  j;in>  non  soluni 
|;(()(;iri   iioii   iiidigcans,  sed  el  ulios  poriare  stjfli' 
tiiint.  Pennae  quoqne  talibus  scapulis  subnecluntur, 
quia  qnos  lon^aniniiier  porlat,  eliam  piiiniis  spiri- 
Inaliuin  coiibolationuni  caielacil  et  inlormal,  \elul 
(^ailina  terovctis  pnlios  suos  sub  al.is,  et  vciiit  aquila 
piovoians  ad  voiandnm  pullos  suos  ,  el  snper  eos 
voiitans  (Deui.  xxxii).  Sed  ne  sub  liis  pciinis  spe- 
rai>do,  el  lalilaf)do,.liomu  secnrilate  lorperet,  el 
se;iiper  crcderel  qniescen  Jinn  ,  ubi  Aposlolus  miuil 
«os  ad  arma  jnsliiia;,  I*rophela  concinendo,  el  de 
pugna   nos  admonet  diceris  :  Scuto  circumdabit  le 
veriias  ejus.  llonio  quippc  posl  inliinam  divinx  gr.)- 
Xix  consoialionetn,  ad  suaiii  rediens  inrirmitalem, 
quam   longe   a  vcriiaie  cxistal,  et  qiianium  boiia 
iransiloria  a  veris  dislenl  bonis  ipsa  rerum  expe- 
rieiiiia  verins  edocetur;  et  bac  verilatis  cognilione 
velulquodam  saitoin  snperioribus  !alo,  in  inlerio- 
ribus  uiignslo  circumdalns,  comniunitnr  ad  tiansi- 
loria  despiciendii,  vclul  ca  qnrc   iion  vere  suiit  el 
aiigusla   sunl  :  ei  desideianda  Klerna,   qsise  vere 
suiJl.  Sic  Pelros  posl  angclicam  visionei!!,  cl  edu- 
clioiiem  de    carcere,   el    port.nc  ferreae  ulironeam 
apeaionem,  ad  se  landem  rcvcrsns  dicit :  Nunc  scio 
vere  {Aci.  xii).  Alibi  quuque  pust  vi:>ionein  iintej, 
in  quo  crani  univcrsa   qnadrnpedia  el  scrpentia, 
iilem  Pclnis  ad  se  rcversus  aii  :  Sn  veritatf:  comperi 
(Act.  x).  Ecce  ilii  se  veie  sciie,  btc  in  verilatc  com< 
(leris&e  se  lcstaiur,  qiia*,  piius  ignorasse  noii  crc- 
diiur,  scd   divina  rc-.clalioiie  ct;i  ;.i/ic;ili!s,  divinae 


E.  CAUDINAIJS 


m 


A  verilalib  s<uio  circurodrjlus  »'f.sf;  osiciMJilnr.  V(il<  ns 
pliam  propliet.T  ostcndere  ailvermis  qna  sculnni 
islud  niunial,  univeisa  leiitamcnia  qiiadniplici  di- 
sl'nciioiic  romprelnndii  diceiis  :  Nun  limebis  a  li' 
more  nocturno.  In  (iiio  ncie  concupisceniia  c.irnis 
intolligilur  qni.i,  «^ecundum  Apustolum  (/  Tim.y), 
qni  in  deliciis  esi,  vi\eiis  morttins  esl.  Sicul  enini 
niors  sensus  carnis  a  pM  s<;nlibns  alieiiat,  lie  sop«i 
carnalis  Tolnptalis  scnsus  anim»  ab  a-ienioruiii 
cognitionc  infnin.it  Uiide  qui  doniiiiinl,  nocte  dor- 
miuiii,  ct  qni  ebrii  siiiil  nocte  cbrii  suni;  et  ipsi 
fdrtissimi  Israel  arcincii  sunt  gladio  super  remur 
siiuni,  propier  limores  nociurnos.  Sequitur  :  A  ta- 
gitla  votante  in  die,  et  per  banc  non  iminerito  iii- 
perbiam  viiae  acciiiimns,  qnae  maxime  in  die  mun- 

C  dana?  prosperiiaiis  solet  obreperc.  Quem  dieni  Pio- 
phela  noiidesiderasseriaf.lur.  Iii  negotioytro  peram- 
bulante  in  lenebris,  quod  lerlio  loco ponilur,  m.inife^iie 
avariliae  nfgotiatio.  seu  oculorum  pelulanlia  cxpri- 
mitur,  qnne  nulla  acqnisilorum  abundanlia  saliaiur, 
quiii,  seciin  !uin  Salonionem,  non  tatialur  ocuius  vitu 
(Eccl.  i),  el  haicquidem  a  sinisiris  nos  impugnant. 
Scd  si  sculo  veritaiis  circumdamur,  cailunt  a  la- 
lere  iiostro  mille;  cl  ne  a  dexlris  ineriiiea  esse  vi- 
deremnr,  siibjiuixil  :  £,'/rfcr€w  millia  a  dexiris  tuis. 
Ei  lOrie  non  immeriio  per  decem  miliia  qux  prx- 
dixcrui,  ab  incursu  el  dxmonio  meridiano  intelligi 
voluil.  Oienioniuni  namquc  nieridiaiium  non  inox)n- 
gruc  a,    i'aliibus    inlerprslaUim   est,  cum  aiigtlus 

Q  Satanx  iransflgurai  se  in  angelum  lucis.  Cuin  eiiini 
ad  perversa  el  maniieslc  ntala  iiominein  inclinare 
non  poiest,  ad  caihda  se  veriil  argumeiua;  ei  ve- 
iul  recta  suadens,  ad  ailicjra  sc  quxrenda,  for- 
liora  sc  scrulaiida,sivc  eliani  quxdam  occulia  ei  re- 
velatido,  plus  sapeie  quuin  oporieal  sapere,  pcr^ua- 
del.  Et  bac  tetilaiio  recle  ineridiana  dicitur,  qnaLdo 
iiomo  iucis  nimielale  oiTendilur,  tanloqne  pcrni- 
ciosius  nocet,  l'«rdiusque  cavelur,  qiianto  difucilius 
deprehendilur  el  disccrniltir  raiius.  Et  licet  lan- 
lum  inlcr  banc  et  alias  distel  lentationes,  qiianuiin 
inier  mille  el  decem  mibia,  quanlutnqiie  inicr  Ix* 
vam  et  dexteram;  tamen  sicul  scuto  verilaiis  inu> 
nili  inille  superamus  ad  sinistram  ;  sic  gladiuin  spi- 
rilus,  quod  esi  verbum  Dei  dextera  leneiitrs,  eiiam 

^  decem  millia  fugiimus  a  dcxlra.  Vivus  ciiim  Dei 
sermo  cl  efljcax,  et  penelrabiiior  oiiini  gladio  aii- 
cipili,  el  pcilLngens  usque  ad  divisionem  animx  ac 
spiritus  (f/e^r.  ivj,  ct  quaiitunuunque  spirituales 
el  siibliiissimas  daMnonum  tenialiones  dividens  ei 
discernens.  Ei  forle  bxc  lentaiio  moridiani  incnrsiis 
in  scquetitibus  ejusdcm  psaimi  per  aspidein  desi- 
gnaiur.  Sicul  eniiii  aspis  oblurans  attres  snas  iie 
vocem  incaiitanlinin  audiat ;  sir  q-ii  ista  lucis  irans- 
fignralioncac  boni  simtilalioiie  decepii  sunl,  conira 
oiniiia  saniora  consilia  cl  monila  obsurdcsciint. 
Nam  reli(|ux  forte  li  iil;ilioiics  in  cxteris  nniina- 
iibus  e.Npriiiiniilur,  ul  in  lconc  supcrbia  vitx,  iu 
dracone  cononpisceiilia  curnis,  in  basiliscu  qni  visii 
noccl ,  octilorum  coiicupiiccnlia  inlclligili.ir;  qiua 


305  TRACT.  DE  PF.RECRINANTE  ClVITATE  DEI.  -  TRACT.  XVIII  59* 

»i  recie  iia  possuni  inielligi.  curioso  lcciori  relin-  A  «liso,  Dominmn  aggressus  cst  indescrto.  Vidensenim 

quimus. 

Saiis  jam,  nisi  f;ilIor,  «licluni  est,  in  quibus  Pro 
phela  ct  Aposlolus  convcniuiil  :  iiuonioilo  iluo  liaec 


clierubim  tnitus  miiiuos  ad  se  ipsa  liabcanl.  Nunc 
jaiii  Jicenduin  videlur,  (juomodo  versis  vullilins  iii 
propitialorium  evangclics  leclionis  rcspicianl.  Scd 
nc  repelcnJy  ca  quae  \el  in  Psalmo  vel  in  Aposlolo 
dicla  sunl.  leciorem  oneremus  aul  paginam,  ea 
brcviiercolligendoinvenirc  in  Evangeliosluilcamui. 
Volcns  siquideiii  Domiiins  Jesus  incipcrc  prius  fa- 
ccre  qiiam  docere,  secundum  qnod  in  Pioplicia  et 
Aposiolo  supra  diclum  e»! ,  primo  a  paiienlia  CQC- 
pit;  el  priihilus  in  palienlia  illarum  Iribulalionum, 
4]uas  g.-iiidi  sibi   irapoiiunt,  exerceri  voluil,  tit  suo 


carnem  lioinini  proximam,  imo  individuain  csse, 
priino  qune  canii  piacercni.ol  carnem  oblrctarcnt, 
proposuit ;  et  carnis  cos  concupiscenlia  decipicndo 
proslravii.  Iia  ol  nuiic  Dominuinesnrircconspiciens; 
ipsani  cjiis  ramem  voienssibi  assumcre  adjulriccm, 
ab  appelitu  caniis,  nc  dicam  concupisccntin,  cum 
tenlare  coepil,  diccns  :  Dicut  islllnpides  panesftant. 
Ecce  quam  sil  apiiis  pocniieniix  lo€ti&  desertum, 
inaniresie  apparel.  Quia  ciiiin  in  dcserto  ncc  pomum 
invenii,  qnod  placcret,  ncc  aliud  comestibile,  quoi* 
ramem  propulsarct,  ad  lapidcs,  qni  deesse  iion  po> 
lerant,  se  convcriii,  non  sicut  prius  dicens  in  pani 
diso,  eritis  sicul  dii  {Gen.iw),  callidiorc  osutaslutia 
faciio  inquiens  sicut  Deus. 


nos  evemplo  docerei,  non   faciie  posse  per  patien-  B     Ac  si  dicerei :  Si  vere  Deus  es,pot«s;  el  si  pouss, 

tiam  superare  alios,  qui  silii  ipsi  nun  didiccril  im- 

pcrare,   sccunduni   illud  :  Mclior  tst   patietis   riro 

fortif  el   qui  dominalur  auimo  suo  expugnutore  ur- 

bium  (Prov.  ivi).   Hoc  siquidem  poslea    vcrbo  do- 

Cturus  cral ,  el  evnngclizando  diciurus  ;  Iii  paiieiftia 

tnlra  pcs*i^ehiiis  animas  vestras  (Luc.   iii);   i]^iia 

Sfxuiidum   beatum  Gr^goriiim,  quando   nobls  i^^sis 

douiinari  discimus,   incipimus  possidere  quod  su- 

inas.  ilxc  complere  volens  Dominus  priino  sibi   so- 

litudinis  ac  penuriae  nccessilalein,  vastilatis  eremi, 

liorroreni  jejunii  uc  fainis  cruciaitim  imposiiil.  Hacc 

enim  volentibu»  ad  Deiini  redire,    itinximc  in   prin- 

i-ipio  neccssarla  essc  sciebal;  priino  ul  fngicns  tio- 

iiio,  et  derlinansoninem  Cflmmodilalein   peccali,    et 


dcbes  viiam  corporis,  eisi  non  oblcctare,  ■altem 
cibo  neccssario  susteniare.  Sed  deprebensa  est  ab 
esurieiile  hxc  tania  fraus  ia  deserto,  quam  adver' 
tere  non  putuerunt  felices,  et  absque  ulla  necessi- 
lale,  protoplasli  etiam  in  paradiso.  Gralias  libi  , 
Domine  Jesu,  quia  sicul  pcr  tc  ipsum  semcl  dra- 
conem  supcrasti,  sic  quolidie  per  tuos  snperarc  noii 
cessas.  Jam  enim  vclut  tniiii  capilis  meinbrum  qul- 
libet  pnrvulorum  tnoruni  ocnlos  liabens  iii  capiie  , 
tiio  exemplo  provoc:iliis,  tuu  mngisterio  erudiiiis, 
tuo  adjutorio  conforlatus,  cjusdem  draconis  nequi- 
tiam,  et  asiutiatn  cognoscii,  conatum  parvipendit. 
Sic  sic  obstciricanie  inanti  tua,  de  cavernu  fraudis, 
in  qua  usqne  ad   te  laiucrai,   eductus  esl  colubcr 


lemporalium  afflueniiam,  clongans  maiicni  in  soli- ^  lo^^^osus.  Videns  ergo  sc  niliil  proUcere  sub  specid 


tudine:  ne  forte  ipsa  commodilaie  faciliiis  rcridi- 
vani  incurrat;  deliinc,  ut  noii  soltiin  non  liabeal 
quoddelcclel,  sedciiam  sitaliquidln  promplu  qiiod 
liorrcat,  iil  tcrrenis  alTectibus  ipso  liorrore  miliga- 
lis,  sive  eiiam  effiig  tlis,  libenliiis  ac  ficilius  coele- 
stia  reqtiiral.  Sic  Psalmisla  ctim  elongassefugicndo 
si!  dixisscl,  olatiin  stibjurixil ;  Exspeciabam  (Psal. 
u\);  quasi  diccrel  :  Ipsius  solittidinis  squaiore  et 
vaslitatis  liorrure  provocalus,  ad  exspcclandain  et 
expeiendam  consolationem  divinam  proiinus  me 
convei  li.  Tandem  cliani  jejiiiiio  corporali  alBigeiidus 
esthostis,  el  corpus  in  scrviitiiem  spirilus  leJigen- 
dum,  ut  quanio  cxlcriur    lioino  currunipiliir,    laiilo 


draconis,  ad  pcllem  se  converiii  leonis  dicens  :  llaa 
omnia,  scilicet  regna  mundi,  et  gloriam  eorum  , 
tibi  dabOf  si  cadens  adoraverit  me  (  Matlh.  iv  ). 
Ecce  sicul  leo  regem  besiiaruin  se  reputai  ,  sic 
isie  regnortim  leria?  .«e  dominum  supcrbe  crcdit : 
qnae  lam  f.icile  sc  dalurtiin  ,  si  adoratiis  fucrit  , 
repromiitit.  Sed  solo  unu  veibo  facilu  reprobalus 
conculcalur  el  lco.  El  leoiieni  geiilium  \icll  leo  de 
tribu  Judn,  agnus  draconem,  columbn  basiliscum. 
Nam  in  liac  secnnda  icnlalione,  non  solum  leoiiis 
arrogantiam,  scd  etiam  in  oculis  basilisci  insatiabi- 
lis  aviditalis  avaritiam  iiiiucor,  ul  in  ostcnsionc 
regnorum  oculoruin  concu|)iscenlia,  iii  gloria  coruin 


inierior  rcnuvetur.  El  by.c  dicta  sint,  pro  eo  qiicd  ^  vil.x  superbia  exprimalur.  Nam  illnd  quod  scquitur, 


■ 


dictus  est  Doiuinus  Jcsiis  dtictus  esse  in  desertiim  u 
«110  spirilu,  el  cuni  Jeiiiiiacset  quadra^  iit:!  diebus 
ct  quadr.iginia  noelibns,  |Mstea  esuriisse.  Sequitiir  : 
Et  accedeiis  lenlator  (ilatlh.  iv);  ac  si  dicerelur  : 
Pra;dicl;i  a  siio  aibi  spiriiu  iinpusiiil ;  qtia*  seqiiuu- 
lur,  ab  aiicno  stiitiniiit.  Noiissinue  sunt,  cl  a  Palri- 
lnissubtiliesiine  dispulalx,  tres  ill£  tentalioiies  qux 
0  tenia;oreDoniinofacla'Cxprimuiitur.  Scd  qiiomod» 
prxdiciis  convciiianl,  oslendendurn  csse  videiir. 
Ulii  ergo  diceiili  silii  irnlatori  :  D:c  iii  lapidcs  '.-ti 
panes  liaiit  (ilfid.),  verbum  sacrx  Scriplurx  veli  l 
bculum  \crilatis  opposuissc  icgitur,  draconcm  coii- 
culcasse  videtur.  Antiqua  siquidem  fraude  serptp.i 
amiquus,  qua  circa    proloplaslcs  usus  esl  in  para- 

Patrol.  CCIV 


slaUiissc  illum  supra  piniiaculum  lcmpli,  et  dixisse: 
Si  filins  Dei  es,  mille  te  deorsuyn  ,  tfuia  scripinm 
est  :  Angelis  suis  maHdavit  de  te,  el  in  maiiibns 
loUeiit  le,  clc.  (Mnith.  iv) ;  forte  iion  mcongnie 
ail  aspidem  ct  ad  inciirsum  ct  dxmcmium  meiid'»- 
iium  referri  potest.  Ubi  qunsi  In  atigclum  lucis  se 
Iransfigurans,  eliam  teslimonio  Scripluix  sncr.r, 
qux  sibi  a  Doniino  opposita  fucrat,  quod  suaser-t 
persuadere  inleiidil.  Veruin  Dominus  a  Scripltua 
sacra  recedenduin  non  esse  nos  docel  ;  ct  praviira 
Satanx  de  Scriplura  sensum  atterius  Scripturx 
opposilione  refeilil,  dicens  :  !Soh  lemabis  Doviinum 
Deum  lunm  (ibid).  Ac  sidicerel:  Dcum  tenlare 
vellc  couvinccrcr,    si  de  ojiis  gralia  el  promissiunti 

13 


5«)!! 


riENUICI  E.  h    S.  CAnOINAUS 


SM 


coiifiMia,  snpra   liomiiuMi    nlis^jnc   nlb  npcessilalc  A  <;(  iinj.Ni    (crrniiiiis  ,    esi    Domifiica  qu»    canlaiur , 


vcl  iililil:ile  prKSiiiiiereiii.  StM|iiiliir  : 

Tuiir  rcliquit  enm  dinbolus  (ibid.).  Qiiom  Ciiim 
3lii|iU)  islDriiiii  (|ii:iiii>)r  inodoriiiii  iioii  sc<l(ici( ; 
prociit  (lul)io  illaisiiin  confusus  (lcn-liii(|iiii.  El  ecce 
(i<:ct's»friiH(  {intjeli,  el  miniiltaveiunl  ei  (ibiJ.).  Ubi 
iii  Apostoio  posl  ctiiiincriUas  vaii.is  Iribuialio- 
iiiiiii  ninlii.Uius,  subiiiri;i'liii'  :/  ii  sunviuile,  in  Spiriiu 
.^nmio  {II  Cor.  vi),  cl  iiiu!(i|)1cx  (liriiK-cps  disdn- 
guiiur  vaiielas  grutiaiunt.  Ilic  iii  K^angolio  lcgi- 
liir  :  Et  accetseruui  angeli,  et  miui.^.traverunt  ei. 
Aiigclico  naniqnc  iniiiislcrio  iiiaiin;i  (Jivin.T  conso- 
i:iti(Miis  i(!  prxs^Milis  cxsilii  di.sorto  iii{,'cn(il)us  ct 
poi(  griiiis,  ac  conlc  coiitriiis,  vcliil  illis  qiii  JiXTC- 
iliialcm  c.ijiiuiil  sttliUis,  iiiisiisiraliir.  Secl  istud  (ii- 
vina' suaviliiiis  maniia  aliqiiando  tcnlalionem  pi.-v- 
cctlii,  aliqiiando  comilaiiir  ,  ali(|uaiiJo  6C(iuilur. 
)M;icccssit  cnim  in  Elia,  cui  (ficluin  csl  :  Comede  , 
yiniiilis  cnim  tibi  rcsiat  vin  {  111  tte<j.  xix),  el  Ciim 
roiiieilissct,  iii  forliludinc  ipsius  cilii  quadr.iginla 
(liolins  ei  quadragitila  nociibus,  ahsqiie  omni  ciho 
•':ii>I)iii;\iulo  laboravii.  Danicli  in  ipsa  iriliulaiionc 
oblatum  csl  prandium,  ciim  cssci  iii  iacu  iii  medio 
lcoiiisni  aiigclico  miiiistcrio  pcr  Ilabacitc  propbet:iin 
•.iilalnm  (Dauiel  xiv).  Dominus  vero  nosier  ,  qui 
pro  nobls  lenlandiis  advencrai,  illud  quod  graviiis 
csl  cicgit,  iil  pcraclo  jeiunio  ,  ct  deviclis  variis 
iiibiiiaiionum  leiilanienlis  ,  laiiJcin  angelico  iiii- 
liisierio  frucrelur,  ul   meriio  dc   eo  dici  possci  . 


B 


Lvlare,  Jriutalem  ;  alietam  ditrtim,  qiias  Chtin 
lial>«l  ct  lcrniiiujm  in  Sabb.ilo,  cuni  gcniiuum  Alle- 
luia  (lecaiitaiiir.  Ilaruin  piima  vit*  activje  profe- 
ctuni  (lcsign;4t  ;  qiian  in  hac  vita  babct  suaiii  peife- 
ctioncoi,  cl  ad  consumniationis  finciii  profieicnda 
pcrdiiciinr  ;  iit  compieta  licbdomada  copnlx  I.iu* , 
tandcni  ad  oplalas  Raclielis  niipli;is  ptrliiijjalnr. 
Sccunda  citntcinplaiivje  vii.T;  qnieleni  si^iiilic.al  ; 
qii»!  noii  tain  scptimanis  qiiam  diobus  iiuineratur- 
imo  iicc  (liebus  nec  horis  iniegris,  qiiin  potius  boris 
diioidiis  (icicipiliir.  Hxc  noii  iiisi  finilo  prinio 
Pascba  Cl  iniiiito  sccondo  connunicraiiir.  Sed '|uii 
misliiii  istx  sibi  diian  vil?;,  atqne  vicistim  subser- 
viunl  ,  ct  alicriiatiin  sibi  invicem  succedunt  ,  ut 
niuic  Lia  It.-tcbcli ,  ntmc  Uacbel  Lix  suuin  Jacob 
invidoat,  c(  nunc  aliera  alicri  nimia  pru^ripiat  avi- 
dila-le  ;  bcnc  eliam  istae  du:c  Scptuagesimae  6ic  in 
Eiclcsia  cclcbranlur,  ita  eibi  inviceiu  connectuntur, 
ui  non  lam  duae  qiiam  una  videatiir,  el  duas  e&se  a 
p.iucissiinis  cognosratur.  Sed  hoc  gacrameutuiu 
Ecclesiam  Romanam  latcre  non  poluii;  qux  in  uui- 
vcrsali  Ecclesia  frequeniaiiduni  in&tituit.  Et  tepli' 
main  prima:  Septiiagesimx  Doininicam  ,  per  quam 
acliva:  vitx  consummalionem  significari  diximus  , 
rosx  aurex  gcsialionc  insignivit.  Sed  ipsius  rosaa 
mysterinm  minime  parvipendendum  ,  meiius  illi 
dici  reservaiur  cniicleanduni ,  cui  6peci:iliter  co- 
gnoscituradaplaium.  Interlm  de  aliis  Dominicia » 
luaiemiuntJob  audi&iis  ,  et  fuiem  Domirti  t'i.'/js/i«  c  quae  illam  prayjcduiii,  quod   Dominus  niihisiratfiil 


[Jac.  v).  Palientia  siqniJeni  Job  muliis  proovenia 
cst  beneficiis  ,  sed  niultiplicioribus  rcmur.eraia. 
L^iiile  ad  solam  palienliain  ejus  congideiandam  , 
i;on  ad  ipsius  paiieniise  fmcm  inillimur.  Domiiii 
vero  fincnj  inlueri  nionemur  ,  qui  propoiito  sibi 
yaKdio  regnoruni  inundi,  ei  gloi  io:  eoruin,  «ii«(tnHi( 
cntcem  koitfusione  conlcmpta  { llcbr.  xii  ).  Hic 
qitoqiio  sprclo  corporali  cibo  ,  angolicas  delicias 
iisq-.ic  iii  riiiein  xquanimitcr  cxspectavii.  Ilisdiclis 
(ic  olbiio  Dnniiiiic:r,  qiise  priina  Qiiadragesiinae  di- 
ciliir.  iii  quousque  ab  initio  Scpiuagcsiinae  proces- 
suiii  sit,  plenius  cognoscalur,  breviler  qu.Tdam  su- 
pradicla  epilogari  oportet,  ut  <!iia;de  Septuagcsiniap 
iiw  uiccnda  sunt,  cis  qwx  dc  cjtts  principio  jain 
dicia  suni,  convcnienlius  coaiiteniur. 

TRACTATUS  XVIII. 

aECAriTULATlO  Vn^EDICTORlM,  DE  SF.rTU.VGESIMA, 
ETC. 

Duas  quippcScpinagesimas  bsslorialitcr  Scriptu- 
r*  sacra;  coinmcmoranl  :  priinaiii  videlicet  tein- 
porum  vel  aeiatuin,  quK  ai)  Adain  nsqnc  ad  (iiiem 
nuiiidi  proleniiiliir.  secuiidani  aniioruin,  qnam  filii 
ibracl  scplnagiiita  annis  in  UabyliMiica  captiviiaic 
percsortiiil,  lii  barum  rcpiwsenlaiioiiem  ,  ci  spiri- 
iualiiirn  ciijnslibel  aninia'.  sanciaR  profcciiuini  sigiii- 
ficationem,  Ecciesia  diias  ci^doliraio  Scpin;i^'esiiitas 
consuevit  .  unam  hebri(»»nadarum,  qua:  sfptem  di.s 
Urminatur  DominiciJi,  <]uarun)  ultimasen  ^eplima; 


D 


disseramns,  nc  qnxTCtro  sunt  oblili,  in  anieriora 
nos  cxtciidentes,  ordinem  prxposteremus.  Trimo 
jgitur  mundo  rennnliantes,  ol  dc  j€gypto  viiae  in- 
siabilis  ei  lcnebrofiae  excunles,  frucius  car:iis  ve- 
lul  septem  illas  iOgypti  spicas  tenues  el  nredine 
percussas  abdicavimus,  ci  friicus  spiriius  velut 
sepiom  alias  plenas  alque  forrnosas  ,  in  uno  cbari- 
laiis  culmo  ampleclenlcs,  sicque  Decalognrn  spiri- 
tualiler  intciligere  et  adimplere  proponenles,  Sep- 
tuageKimain  iniiiavimus.  Secundo  pcccalis  moriali- 
bus  plene  renuniiare  voienies,  el  in  lioc  angusiias 
non  (nodica$,et  aoiaritudines  ex  ipsoruro  peccatorun) 
consueludine  ,  et  vetut  quoruindain  iEgyptioruni 
pcrscontione  sustinenies ,  miraculoso  landcm  Dei 
auxilio  ipsiue  amariliidinis  ruborem  et  doiorein  , 
velut  quoddam  niare  Rubruin,  non  sine  muUo  U- 
l»ore  transivimus ;  et  sic  scnario  acliva:  vitae  deca- 
ioguin  adiinplere  sludentes,  Scxagesirnam  celebrare 
conlendinius.  Terlio  non  solum  peccatis  rcsislere  , 
sed  ipsis  eiiam  corporeis  sensibus  iinperare  volea- 
ies,et  sic  volui)t.iriaquinqucseiisuiini  iiiorlilicaiione 
Dccaiognin  adimplere  curanies,  Quinij(j:igebiiiiaiit 
jani  inari  transmisso  celebrantes,  cxsiiltavimus.  El 
iicct  crrantes  in  solitudine,  in  inaijuoso  ,  civitaiem 
Inbiiaruli  noii  iiivcncrimus;  tanion  pcr  Mara  trans- 
oiiiitcs,  cl  (liiltorylic  aqii*  baiisiu  suavi  deiccialt, 
latidein  i'i  ilclint  pervciiimits ,  uin  paltiias  vicloiKL* 
j»m  nostrun»  ipsorum  facli  victores  inveniinus  .•   cl 


ryp. 


TRACT.  ni-  rEUFXUlNANTE;  ClVlTATi:  DEl,  -    rRACT.  Wlll. 


5iW 


ipiiiis  vicloriA'  frutliis  pcrcopinius   (lulciorps.    Scti  A  coiiroplus,  (|ii;ui(lo  viili  ,   nm[.liornm  su.ui)  iiupiti  , 


uc.  ilii  (liulius  morari  valcitlos,  co  quod  iioc  fonlcs 
(luoiicriin,  noc  palinx  sopiti.*gii)ta,  ad  sniicuiioiii 
siiilicercnl.  porlr.insirc  volonies  nosqui  circiiinoi;:ii 
«ivilaloin,  irniisivimus  iii  descrluni  Siii,  nbi  siiliii- 
liiiN  coiiscicnli.o  :iinplior;tii!  perxruianlcj;,  (!o  cxie- 
iioiibukad  iiileriora,  do  \i:>ibiiiLius  ;id  iiiMSilnlia 
ilesensu  carnis  ad  spiiilun)  jam  spiriliiales  racli 
pcrveiiiinus;  cl  spirilu  in  descrliin)  :$pinliia)o  diioli, 
qualuur  virliilum  poiiiiis  Dccaliigum  lr:insvol:intCa  , 
Uiiadragcsimain  cum  Domino  iiiiliare ,  cl  niaiiiia 
( a>!eslc  doi^iislarc  uicrniinus. 

Rcnc  atilcin  lixc  iii  Siii,  qnoJ  nmpliora  dicilur  , 
fiori  iiicipiuiit  ;  ubi  civilatom  iiilerioris  liomiitis 
iiilraf 0  volcnlibus  occunil  lionui  :tiiiplioraii)    nijua: 


cl  si'iit  viili  smgiilisoxliibet,  dividrns  singiilis  prottl 
>i:li  Ei  qiii:) 'otigur.i  esset  de  omnibiis  dissorere  , 
illi<is  ipsiiis  ai|iiani  ardontcr  siiiamus,  quam  qui 
bib<M'ii,  iion  silicl  in  .Tieniiim.  I|)sa  esl  nqnn  cliari- 
inlis,  do  qiia  :ii'  ov;ingolisl:i,  qii.Tiii  occrpturi  er.ii  t 
trcdcnlcs  in  enm  (Joaii.  vii).  Ilanc  nobis  qiiani 
Dominns  in  liiiinann  cfnversailone  vclul  in  vasc 
iiciili  cvliibuil.  01  quolidie  proriciontiliiis  cxliibcro 
noii  cessal;  siiam  eis  infiindons  cbnriiaicin  .  ad 
siiain  eos  iiivitans  iiiliicndam  ,  cl  imilandam  con- 
versationeiii ,  dicons  :  l'one  me  ut  tigriacnlum 
super  cor  luum  ,  iif  sigtfaculum  supcr  brncliium 
tUHm,  quia  foriis  est  ul  mors  dHcclio  (Ca»t.  viii). 
Si  biijiis  nqiiae  oneclus  ol  proprictnics    liliet   inqiii- 


bajiilans:  qiii  cl  (oeiiaciiiun)  graiidc   slraiutn,   ubi  ^  rcre.  invonimus  oam  munilalivam,  rcfrigoralivam  . 

spcctilalivam.  Hc  priino  logiiur  :  Lavabis  me  et 
tuper  nirem  dealbabor  {l*ial.  l).  El  illiiil  :  Lavn- 
miiii  ,  muiidi  esioie  {Isa.  i).  De  sccundo  :  Milte 
Laz'irum  ut  iiitimjiial  exlremum  digiti  tui  in 
nqutim,  ut  refrigeret  (inguam  meam  ,  guia  crucior 
in  httc  flanima  (Luc.  xvj).  De  lcrlio  :  Super  aqunm 
referiioiiit  edufavit  me  (  Psal.  xxn).  De  qiiarlo  r 
Miivebaiur  nqua,  et  tanabalnr  unus  (  Jonn.  v).  Do 
qiiinto  :  Lacrijmis  meis  strnium  meum  riqnbo 
(Psal.  vi).  Et  Salomon  cxstnixissc  legitur  pisoin:ifc 
aqiianim,  ul  irrigarel  silvam  lignonim  gcrminan 
l'iun  (Ecrle.  ii).  De  scxto  ;  ^7»^»  Jordnnis  saucli- 
ficnlcp  suui   [Kfclcsia).  De  soplimo  Salomon  :  S/cii( 


rascb.i  paretiir,  ostondit  (Lhi:.  x\ri).  Uua:roiiiil>u6 
eiuiu  Dotim  primo  occtirril  lioiiio  D<:iis,  nl  per  liu- 
iiiiiiom  Dcum  nsccndanl  ad  Vorbuin  Dcuin  ;  et  per 
Vorbiini  Dcuni  lioiiiiiios  dii  ciricinniiii ,  socundum 
illad  ipsins  Vcrbi  vcrbnin  :  Si  :llos  disit  deos  ad 
quos  termo  Dei  factus  etl ,  clc.  (Jnan.  x.)  lloino 
igittir  iste,  cui  viilict  ."lUando  vult,  ol.qnoii:u.!o  viilt, 
oooinrit,  ol siicciMTil,  ol  pr.TCiiriit.  Occurril  qu;c- 
rciilibus,  6iiccuriii  donciciitibiis,  lucsilanies  pr;£- 
ctirril,  01  liopidaiilcb,  priiisqiiani  iiivocclur,  diccns, 
ccce  adsiim.  Marix  adliiic  Irepidanti  ,  cl  corpus 
mortui.m  qu.^vrcnii ,  prxcurieiis  apparuil ;  non 
(amcit  anipbornm  aqn.T  b.ijulans,  sed   sicut  bortula- 


iiiis  (Joii/.  x::) ;  j«it,'nirti.:uis  qtiod  plura  adiiuc  in  ca  _  in    aquis    reijdendent   vultus    prospicientium  ,    ita 


cv«lleii<la  cl  •Jisniiitponda  icslarent,  qux  liorl<ilaiii 
ope,  vol  opcra  iiidigorcnt.  Euntibus  in  Eininaus 
trisiantibus  cl  penc  delicieiilibus  succurrcns  app:i- 
ruil,  sod  siciil  p''rrgrimis  (  Z-uc.  xxiv  ),  non  aqua: 
ainpliornm  bajiiCans.  Oiniio^  lii  ndiiiio  cxlciioribiis 
dcdili,  foris  cti:n  inveniiinl,  forns  di-osciii:iiiiiii ,  ct 
cxleriora  dona  ab  cu  pcrcipiuni.  Solis  iiilrn  cuLicu- 
iiim  inlr.ire  con;iiiiibus,  cl  jam  lucliili  socrctiiin,  ei 
Sabl):iii  oliuiii  qiin;ronlibns,  <|Uod  est  vollocclobraie 
I*;ijo.lin,  occnrrit  anipbornn)  aqii:je  b:ijiilaiis.  Scd 
qnia  divisioiies  a<|uarum  npud  euni  suiit  ,  cl  divi- 
sioncs  gratianim  cx  divcrsis  ipsitis  fontibus  ema- 
nant,  noii  uiiam  sempor  aquara  coiilineic  oredcnda 
esl  ampliora  ipsiiis,  sed  qaain  cuique    iioverit  essc 


£•017/«  Itomiiium  miinifesta  sur.t  prudciuibus  (Prov. 
Kxvii).  Et  in  Canlico  caniiroriim  :  Oeuli  tiii  sicut 
columbm  super  rivos  nqnarum ;  qua^  tnrle  suni 
Inlo'  ,  el  resident  juxia  ffuenla  pleuinima  ( Cant. 
v).  Columbae  enim  in  aqiiarnm  rivulis  iion  soliim 
suos  vulius,  sed  ct  acoipiiris  specnlanltir  ,  iit  a 
longevisum  lcviiis  effugianl.  Oiiincs  istos  eirooliij 
el  proprieiaies,  in  oliaritatis  nqua  racitc  diligetis 
lccior  repcriel.  Ipsa  .siquidem  cst  fons  vivus,  ciii 
noii  oommnnicat  nlienus.  Ipsa  aqiia  viva  ,  qnam 
Doniinns  Samarilantr  proiiiillil  (  Joan.  iv ).  Imo 
aqua  viva,  dc  qua  dioil  Aposlolus  :  Morlui  enim 
estis  ,  et  vita  vestra  abscondila  est  cum  Clnisto 
(Coloss.  iii).  Ilacc  vila  mortificnl  cl  vivifioal  ;    iiior- 


noccssariain,  pro  8ua  voliinialepropinat,  .\lii  aqiiam  I)  lificat  miindo,    qiiia    valida  esl  tii  mors;   vi»ific3t 


ter*iClioiiis,  alii  aquam  salieiilem  in  viiam  apiernnin, 
alii  aquaiiiSiloo,  qitre  fluii  cum  siicntio;  aiii  aqitam 
ogredieiitcm  de  tcniplo,  alii  aqitain  ronlis  paientis 
iit  arilulionc  domusDavid  el  mfnslruala.alii  aqujm 
roiitis  sigiiali,  alii  aqiifls  ronlis  et  pulei,  qu.r- fluunt 
iiupotu  de  Libano.Omilto  aquam  cisteriiu;,  el  flucn!a 
jiulci  vivcntis,  qux  foras  deiivafitur,  (.t  dividunlur 
iii  platots  ;  scd  el  aquas  Jordnnis,  quae  Nnamaii 
s''l>iies  inersuiii  iii  <jis  tiiuiidant  a  lopr.i  (IV  !iefi.\). 
Aipius  qii(H]iie  M;ira,  aquas  Itolim,  qu:e  suiit  lacry- 
ni.cpQeniloiiiium  cl  ba|)li:alorum:  qiisr  oiiincs  cxlra 
RUDl,  el  niil«  spiritualom  Oaadi-a;{e»iin.im  porcipi 
solent.  E  rttin  auiem  quas  praRiJiximiis  ,  nosior 
Mojraes,  qiii  cx  nqna  diciiur,  qui.i  <Je  Spirilu  snmio 


Deo,  quia  qiti  nuinet  in  clinrilnte,  in  Deo  mnnet  ,  et 
Deus  in  eo  (1  Joan.  \\).  \\:vc  qma  qunliinr  pne- 
ccplis  conoludilur,  illis  scilici.V :  Diliges  Dominwn 
Deum  luuiu  e.r  toio  eoide  luo,  et  ex  tota  atiima  fun, 
et  ex  lola  vinule  tua:  el  proxinmm  tuum  lanqunm 
te  ipsum  (Deul.  vi ;  Maltli.  xxii);  cl  in  ipsis  qiiainor 
tol;»  lcx  pondel  cl  tiropbci.-e  (  Lmc .  xxiii),  nioti:o 
quadras^^sim:!!!  lomi.oio  figuraliir  ,  iil  ille  solu» 
r<;c'.o  i,)ii:idiaj;esitii:iiii  dionliir  <-:c'lclir:irr' ,  qiii  cha- 
ritatom  diciis  el  opiTibus  sludiioiit  ostcn<lorc.  Sic 
eiiim  infra  gcniinatn,  qnaiii  pr;Ci!ixiiiiu<  Sopliia;;o9i 
inaiti,  QnadragcNiina  ooiK-luditur.  lic  aciivy  el  con- 
tciiiplaiiv.f;  vii:r  peniii.N  cli»nl:is  proficioiis.  ol  profi- 
cioiidos'"  iii  au',c'"io''i  ';riondeiis,  in  fiiK-m  dilaialur. 


m  IlENftlCI  E.  B.  S.  CAnO.  TUACT.  DE  PEIIECH.  CIVITATE  DEI.  -  TRACT.  XVIII.  400 
Wndc  Cl  fercili  S;.loinoni8.  asceiisns  pnr|.urens  .  A  «?eunl  siipc»  tr.icn,£  dilficiionis.  qni  in  n.uliij,:icei 
reclinaiorium  .lurcum,  mcdia  tliariute  fon»»r:.t;«  ramos  honornm  oporum  dllalalur;  frucloi  di%in« 
desciljunlHr  {Cunt.  m).  Ouod  ibi  per  ferculum,  in  dileclioni»,  qui  landem  posi  mulins  tribulationet 
EvanReiioperfoenaculum  gninde  slralum(Lttc.  vxn)  el  aficeuMoneH  in  valle  hcrymarum  d.sposilas,  pcr 
reor  signidcari.  Fercnlum  enim  fcive  coenacul.i.n,  cognilion.  m  verilalis  a  mundicordibui  ftuaviskime 
cor  esi  (liviiia  conleinplalionc  sul.limalum  el  illu-      deguslanlur. 


sira.um;  quud  Jiscensuni  habel  purp.iieum  laborio- 
Kse  aclionis,  ei  gr.inde  esl  muIliplicIlMle  boni  opc- 
ris  ;  quod  ex  cceleslis  dcsidcrii  cliarilaie,  velul  qno- 
dam  cxcellcnliori  el  eminenliori  ornamenlo  conslcr- 
nilnr,  ul  landcni  iii  reclin;.lorio  aurco  divinao  sa- 
piei.li;e  suavilcr  rcpauselur.  Sic  igilur  Q.iadragc 
sima  inler  duas  Sepluagftsimas  raedium  locum  ic- 
iicl ;  sic  pcr  cliarilaloia  iiiter  .TClivam  vitam  cl  coii- 
tcmpialivain  quasi  inter  mcdios  clcrosdormiens,  pcr 


Elnoiandum  qiiod  barc  il.i  sihi  connexa  tnnl,  ut 
nec  fructus  sit  einc  siipiie,  nec  siipes  vivat  sine 
radice.  Vilam  autcm  radici  vel  slipiti  neqne  qui 
plaiilal  iribuil,  neque  qui  rigat ;  sed  solus  incremen- 
luni  daiis  Deus  (/  Cor.  iii).  Sic  ncc  amor  Dei  veml 
in  boininc  csl,  sinc  amore  proximi;  nec  amor  pro- 
xinai  purus  sine  amore  sui ;  sed  nec  amor  sui  rcclus, 
nisi  aliqiio  Dei  amore  ei  cogniiione  TiTiflceiur.  el 
quasi  animetur.  Cognilio  enim  veritatis  quasi  qnx- 


rcclursubsc,  per  coiilemplativameleva-  ^  da<n  esi  anima  chariiaiis,  ut  quantum  cognoscliur 


activam  exe 

tur  supra  se.  Per  cxercilium  boni  opcris  elevatur  ab 
jmrs,  per  stuuium  cunlcmplalionis  commoralur  in 
sumniis;  et  quanto  ciiaritas  dib.tatur  in  opere, 
taiilo  postmodum  suavius  delectaiiir  in  conlempla- 
tione.  Ek  fruciu  eiiini  boni  operis  charitas  promere- 
lur,  undc  per  gustum  coiitcinplationis  posiea  remu- 
noralur.  Eiit  igilur  cliariiaiis  meriium  patientia  la- 
boris,  ct  tribulationis  prsimium  cogiiitio  veritatis. 
Si  quis  igilur  aspirat  ad  praeinium,  prius  procuret 
mcriium.  St  quem  dcieclai  complexus  veiilaiis  . 
prius  eum  exerceat  via  labori^.  Si  quis  suaves  fru- 
ctas  desiderat  percipere  cbaritaiis,  non  abborreat 
asperitatcm  coriicis,  nec  relugiat  amariiudinem  ra 


vcrilas,  tantum  ameinr,  et  qnanlum  proflcil  qnis  in 
amore,  lanlum  dilaieiur  in  cognilione;  qnia  amoi 
ipse  noiitia  est.  Vcriiaicm  autem  priino  cognoscit 
liorao  in  seipso  per  humililaiem  ;  deinde  in  proxiiuo 
pnr  compassionem  ;  tandeni  in  ipsiuft  natura  verita- 
tis  per  revelationem.  Ecce  quomodo  ubique  cbxriias 
verilalis  cognilione  animalur  et  vivificalur.  Ul 
etim  honio  recte  se  diligat,  necesse  est  ut  sine 
fallacia  se  cognoscau  Ut  proximum  Teraciier  d  ligai, 
necesse  est  ut  cognosccndo  ejus  infTrmitateni ,  ei 
co.npatiendo  condescendat.  Ut  Deum  pure  diligat, 
necesse  cst  ut  naturse  Dei  puriiatem  muiido  corde, 
quanium  in  hac  viia  fleri  potesi,  videat  etcogno&cai. 
dicis;qH0niam  justus  ut  palma  florebil,  el  ticul  ce-  c  "'^  finibiis  concludunlur,etconsummanturpraid.cia 


drus  Libani  mulliplicabiiur  {Ptai.  xci).  Si  cui  igi- 
tur  libet  ex  sentenlia  dicere  :  Ascendam  in  palmam, 
et  apprehendam  fructus  ejui  {Cant.  vn),  sciat  a  radice 
incipiendum  csse;  quQiiiam  juxla  Aposiolum,  ranii 
ct  cxtcra  quje  in  arbore  suni,  r;)diceui  non  pQriai.t, 
sed  portantur  a  radice  {liom.  i). 

Quxrendum  igitur  nobis  esi,  quse  sit  liaec  radix, 
a  qua  slipes ,  ranii ,  fruciusquc  procedunt.  Tria 
siquidem  sunl  prcecepla  cbaritatis,  diieciio  Dei, 
dileclio  proximi,  ci  dilectio  sui.  Ubi  eiiim  dicilur  : 
Diligesproxinium  tuum  sicut  le  ipsum  {Matlh.  xxii), 
oslcnditur  quod  primo  debeai  bomo  recte  diiigcre 
seipsuni.  Non  eniin  rccle  diligit  se,  qui  diligil  ini- 
quiiatem  ;  sed  procul  dubio  secunduiii  Propiietam, 


Quadragesimae  el  Sepluagesimx  cursus,  ul  spiriiua 
lis  Quadragesimx  finis  sii  et  consummaiio  iii  Dei 
dilectione,  flnis  Septuagcsimap,  qaam  coniemplaii- 
vatn  vilam  dixiinus,  sil  in  Dei  cognilione.  Nam 
proxinii  dilectio  in  ea  forte  parte  Quadragesimx 
coniniendalur,  qux  diciiur,  Dominica  in  pa$$ione, 
ut  lunc  inerilo  accingal  se  lionio  ad  diligendum 
proximum  in  Christo,  cum  audire  et  considerare 
coeperit,  quanta  fecit  et  passus  sit  Christus  pro  eo. 
Teiiipore  auiem  reliquo  spirilualis  Quadragesim.-e 
qnod  pixccdil ,  manire$le  ostendiiur  bomiui  quo 
urdiiie  procedere  et  proficere  debeat  in  amore  et 
cognitioiie  sui.  Primo  igitur  convenit  homini  scire 
quidsiiex  culpa;  deinde  quid  sil  ex  gratia;  tertio 


odilanimam  suam  {Psat.  x).  Ul  ergo  recie  se  dili-  ^  (1">^  sii  ex  natura.  Primum  quidem  iniiio  Quadra- 


gal,  oporlet  quod  perfccto  odio  oderit  viiia  sua, 
deponens  :  Omnein  malitiam  ct  oninem  dolum  ,  et 
simulalionem,  el  invidiam ,  el  omnes  delraclionet 
(/  Pclr.  ii);  el  si  quid  est  aliud,  quod  charilati 
adversclur.  Hoc  primum  mandatum,  scilicel  dile- 
clio  6ui,  primum  non  digniiaie,  scd  ordine,  non 
iiicongrue  radix  intclligitur  charitalis,  cx  qua  pro- 


gesinix  ccnvenirc  videtur,  secuodum  tertiae  Domi- 
iiicx;  nam  secunda  Dominica,  Dominica  vac^ns  ap» 
peilatur ,  et  proprio  uOicio  a  priina  institutione 
Quadragesimx  vaoasse  inveniiur.  Tcrtium  vero 
qnarlx  Doniinicx,  qiix  media  Quadragesimxdicilur, 
maoifesle  congruit,  inqua  LntareJerusalem  decan- 
ialur(t;),  etspiriialis  gaudium  liberialis  lam  verbis 


(6)  Huc  usqiic  progrcssiis  est  Hcnricus  cardin.'>- 
lis  Albanei.sis,  qni  n.aniiiii  ullimani  opeii  h.iic  iiuii 
apposuit,  ul  cx  uliimis  vcrbis  apcrle  consl^t.  Niitii- 
rum  negoliis  pro  sancui  Eciiesia  snsceplis,  el  ie- 
gaiionib.is  divcrsis  a  sedc  aposlolica  sibi  injiinctis 
pnepeditus,  cl  laiidcni  morlc  prxvetitns,  quod  meiilc 
i:oncci>erat,    scripio    mandarc   neq.iivii.    Videiilnr 


eliam  (|nxdam  dees.se,  et  foisan  iiiulia,  posl  tracla- 
luai  ir>.  Caii.  enim  inilio  illius  tractatus  dixisset  se 
jam  liiiiiiia  civiialis  Domini  altingere,  et  per  «luodo- 
ciniatu  portam  nios  iii  eam  ingressurum.  s|  lci.doro 
ac  glori  I  ejnsdejii  purla!,  et  iulgoio  niiiiio  pcrcus- 
snni  suipcro.  ci  <  itiii  legiiia  Saba  pr<e  sinpore  oxa 
niincn)  e^se  :   ot   iiicoiiipar.«bililer  iiiajus  (s^e  qnud 


*0I  BALDUINUS  CANTUAR.  AUCIIIEPISC.  —  NOTITIA.  402 

qu.im    sigiiis   dclcdjbilibtis    corHniendaliir   :  qu.ne  A  exprimeiilur.   Piinuim    igilur  dc  piiino   proficqui- 
oiiiiiia  siits  ih  iocI,jproul  Dcus  miiiisiraverii  plcniiis      mur. 


Tideliatqiiarn  quod  aiulieril  do  ea.lem  civilale  Do- 
iiiini;  cuni,  inquam,  bjnc  el  similia  dixlsscl.  aique 
«le  eadcn  ciTiUle  iiiagna  rolaliinim  pnvseferrcl,  ac 
lectoris  animnm  iii  «peni  erigcrel  mira  el  insolila 
audiendi ,  mox  di;<rcJiiiir  ad  lameiiland.tm  lerre- 
Hain  Jerusaiem  ab  iulitlelibus,  illo  leinpore,  qno 
scribebal,  capiam;  siiiiicnliiii  aulem  lraol:Uiim  a!) 
oflicio  Sepluagesimae  pxordilnr ,  niilla  moiiiiione 
prxinissa,  qua  ronnexionem  bnjns  el  sequenlium 
cum  praecedcnlibns  oslendal,  nulla  ainplius  porla- 
nim,  aut  Klori*  tiviiaiis  Domini  menliDiie  facia. 
Ideoqiie  vidcnlnr  bic  ei  seqiienles  iraclaliis  jam 
anie  ab  auclore  fuisse  perdmti  nsqiiead  illum  locnm 
iibi  iins  cum  illo  hic  dcbiiniis.  Sciendnm  qnoqne 
esl  nnllum  in  Claravallcdsi  codite  mannscripio  csse 
I  liilum,  nisi  inilio  loliiis  operis,  qno  aitcior  se  sa- 
lis  declaral,  ei  suum  proposiium  manifestat  :  siii- 


gnlis  anlem  scnnonibns  nos  apposiiissc  lilulos.  ct 
Iraciaiiis  inaluisse  nppcilare  qu:)m  scrmoncs  i  no 
sermonis  nomine  .-\rbilraretur  qiiis  e^se  concioncs 
in  lempto  liahius  el  pronnnlialas  ,  cnm  soluiii 
.srripserilaiiclor,  noii  aulem  proininliaveril  ca  ijua» 
Iliic  scripsil;  ideo  etia-.n  noniinnijiiam  siiiin  lcctorcni 
inonel,  DOiiauditorem.  Sini^ulis  iractatibns  iisqiie  ad 
libuncniiem  imposnit.  «  Ipse  anlem  sil  Aipba  el  0. 
.«ormoiiis  nostri,  ele,;  i  el  ciim  non  s<'rip>cril  Alplia 
ci  Oioega,  iit  iiiinc  passim  scribitnr  cl  lcgiliir,  sic 
eiiam  edidimiis.  maxiinc  ciim  eruditcosien<lalEsliiis 
ciiin  aliis  quos  laudal.  non  Ome^:i,  sed  soliiin  0  le- 
gendoni  el  scrihendnm,  nl  anliqni  sempcr  li^ge- 
nint.  CoiiciiMies  liuius  ancloris,  quas  Ciaconiiis  cl 
alii  diciint  lllnm  corain  poniincilins  li:ibnisso,  re- 
pcrire  iion  potiiimiis,  cl  an  cxsleiil  ignoramus. 


ANNO    DOMINI    MCLXXXVllI 


BALDUINUS 

CA^iTUARIENSIS  ARCHIEPISCOPUS 

NOTITIA 

D.  Bertr.  Tissica,  Biblioih.  P;iiruin  Cislcrc,  Boiiofonie,  16«,  rol,  V,   p.  I. 


Ventrra^i/it  Batduinut,  cognomemo  Devoniut,  Miioue  Aaqlus,  Oxonite  humili  ioco  nmlHt,  a  Bariholomtco 
OiOHienti  prcetule  magiArit  iradilur,  tiiieris  imbuendnt,  Qni  cum  progressum  non  mtdiocrem  in  arlibut 
libertiltbttt  algue  in  tlieologin  fecissei.  ejusdem  Eccleticr  archidiaconalu  ornalus  est  :  verum  reliriiotie  vii<e 
$ludio  ineentut,  in  eeenobio  Fordenst  ordiuis  Cisleiciensis  monachi  hahitam  induit,  deinde  ejnsdem  toci  abbat 
tligilur :  pott  in  Vigoruientem  episconalum,  ac  demum  in  CnHtuarientem  archiepiscopntum  cvehitur  ann0 
mrK  Chiisliana:  1184.  1'allio  et  leqnlia  Auglia;  honoratur  a  Lucio  III.  /n  eongregalione  prucerutn  facuiida 
vraiione  adiertns  Snracenos  nrma  siwnl  el  commeains  Ciirislianis  persuasit :  crucis  el  ipse  tesseram  assumptn, 
et  quosdam  ex  abbaiibnt  Cisierciensibns  sibi  socios  aiijunxit.  CEneum  nobilem  virum,  olim  a  S.  Thoma 
txcommunicalum,  ezhumari  ei  in  marc  nbjici  jussit.  Paci  iiiier  Callia:  el  Ang'itB  reqes  firniandce  nrbi:er  cu;h 
tfuibusdam  aliit  pra-latis  designalus  esl.  In  Syriam  tandem  trajecit,  et  Sareeenot  iugeuii  clade  pruslravil.  In 
eudtm  regioM  moriens,  pecnninm  quam  cougregaverat.  tn  usum  sacra;  militia;  distiibuendum  legavit.  Hwc 
notier  Augelus  Mnnrique  in  Annalibus,  ex  nnrloribus  Vila:  ejusdem.  Muita  scriptit  qaa;  ab  Arsfeldio,  Viia: 
ejus  pra^cipuo  uripiore,  Pilsa>o,  eodem  Mnnrigue,  et  aliit  recentemus. 

Scriptil  adhuc  ubbus  ud  liarihotvmamm,  epitcopum  Oxotiiensem  : 

De  coriAjre  el  tanguine  Domini,  tibrum  unum.  Magnnm,  el  profondum  novi  veriqtie.  Mannsrriiituni 
Oxoniai  in  coUegio  Lmcolnienti  Et  exislimo,  idem  opus  etse  quod  habetwr  manuscriptum  Cnntabrigia-,  iu 
lollegio  Sancti  Btnedicti,  sub  his  tiiulis  ' 

De  sacranento  otiaris ;  vel  De  inacslimatili  sacrameHlo  veterit,  et  novi  Tcilameuii,  manuscript.  e!:ii>a 
Lovanii  in  collegio  Societalis  Jesu. 

De  tactamentit  EccletitB,  librum  uniim  ;  Rcvereiida  nomina   Magistri. 

De  eoinintniatione  fidei,  librum  unum  :  Oiiinia  loedera  sociclatis  bnmanje. 

De  orihndoxit  dogmaltbus,  librum  unum  :  Doclrina  sanclornm  concilicnim. 

De  teciit  haereticorum,  libros  duos  :  .Mysleriiim  fldei  Cbristianx. 

De  uuilate  chariiatis,  Itbrum  uirum  :  insliinlio  vilx  commiiiiis. 

De  amore,  tibrum  uhuih  :  FoTiis  t^l,  ul  niors,  dileclio. 

Ve  tacerdotia  Joannis  Hircani,  librum  unuiu  :  Genus  ma<(ni  Herod!s. 

De  erudiitone  Giratdi,  libruni  unnm  :  Opiis  luiim,  archidiacone,  qtiod. 

Sermvnum  tri^iiua  trium,  librHni  uuum  :  Candidiores  iii\c,  nili  lioris. 

Siiiier  hisloriis  Regum,  hbroi  quatuor. 

i.onira  Uenricum  Winloniensein,  libiuin   nuuiu. 

Oe  commendaiioite  virginilatis,  hbr:iin  u.itini. 

De  angtlx  nuntio,  librum  unuiu. 


m 


v.\\h\  rM  CANTr\mKNS!S  An':mmc. 


40{ 


De  crucf,  librum  Hiiutit. 

t)e  niyihulutjiii,  Itbrum  niiuni. 

Carmen  devolionin,  librnin  unniu 

l''pi$tutarum  lihrum  ununi.  F.i  tiliii  multa. 

Ilacteiiut  tcrijjla,  quw  tola  talduiiiuin  imignem  virum,  rd  «i  rnnclii  alxa  defeciaenl,  fncile  nobit  probuni. 

Prwcipuit  tunt  qua;  prinio  loco  referunlur,  et  qu<K  nnnc  iii  liicem  eilnnuii :  uilicel  Scnnunet,ieu  poiiui 
iractulHt  diremi,  ijuorum  priniut  hoc  liabet  iniiium,  S.uTanicnhiMi  I>)iniiiii(-i  corpnris  <;l  &;<ii;{(i.'tiis.  Sequilur 
liber  l)e  'Oiumendultotu  fidti;  demum  opus  Ue  corpore  et  xanquine  Domini,  quod  Harlholoma.o  Oionien*i 
tlecarnalt  $uo  nuncupuvtt.  I''alluniur  uutem  qut  qnuti  divernuruni  oiiusculorum  principin  ponuui  verbn, 
M;<;;iiiiin  v.l  pro(Mii<liim,  ctc.,  et  isla  Itcvcrenda  noinin:i,  ctc,  cum  hoc  tint  verba  priffaiionii,  illn  autein 
initium  itbri  teu  traciatus  prafationem  tequenlit.  Ilabentur  aulem  hnc  opntcula  in  Claratallenti  bibliuiheca, 
Cicepio  illo  quod  ett  De  commendaiione  fidei,  quod  in  Longi-pontana  cum  altit  habelur,  eleijunli  characlert 
«xarutum. 


BALDUmi 

CANTUARIENSIS  ARCHIEPISCOPI 
TRACTATUS  DIVERSL 


TRACTATUS  PRIMUS. 

DE  SANCTISSIMO  SACBAMEMTO  EUCHARISTLE. 


SacramenUtm  Doniinici  corporis  el  sangiiinis  pro  A 
8t):t  (iiguiiaie  et  revcreniia  digRum  est  a  dignis  digne 
lra(  lari,  digne  conficj,  digne  percipi ,  digneque  di- 
spcnsari.  Magn:i  et  ina'stiinaliiiis  esi  dignitas  liujus 
6U(;raincnti ;  et  quis  poterit  ad  eam?  Magna  est  su- 
l>ra  oinnein  modum   inielligenlia:    nostrx ,  supra 
oinnem  mcnsurain  capacitalis  nosire.  Magnum  esi 
utiquc  preiium  mundi,  preiiuni  sine  pretio,  pretium 
impretiabile,  quod  nulla  xsiimaiione  laxari  potcsl. 
Magrtutn,  inqiiil  Apos(o'ns,   pietalis    sacrameittum, 
quod  manifeilalum  esl  in  carne,  justificulum  esl  in 
ipiritii,  appaniit  angelis,  pradicatuni  e$i  qcnlibtis, 
crednum  cst  in  mundo,  asiumplvm  esi  in  glorin   {I 
Ttm.iii).Sacramentum  lioc  s;Kri(iciumcst  veritatis: 
itil  in  co  ficliim,  nil  in  eo  simuiatum,  nil  fncaluin, 
iiii  :i.agicis  praestigiis  adumliiatuin,  scd  vera  since- 
riias,  et  sincera  veriias  :  vcritas  in  eo  quod  patet, 
vericii'  in  eo  quod  lalel.  Patct  visiliilis  et  vera  species 
panis  (1).  Ante  consecralionem  quidcm  est  il)i  vera 
subsianiia  panis  :  sed  in  consecrationc  potenli  vir.u  c 
vetborum  transsubstaniiatur  et  niutalur  in  veram 
carnom  Christi ;  post  consecralioncm  (olus  Chrislns 
«<tb  specie  visibili  abscondilus  csl,  qiii  posuit  lone- 
Luas  lalibuluui  situm.  Ad  qucm   propbela  ioiiuiittr 
(iicciis  ;  Vere   Deus  absconditus   lu  es,    rex   Isiaei 
Haliator   {ha,    \l\].  Aliscomliuis  fuit  Clirislns  ab 
liiilio  iii  siiiH  Piilris;  abscondiUis  fiiil   pnsl   idiin)   iii 
foiiiia  servi.  <iuam   assumpsi!  ;  al)*coiidilus  csi  ct 

(1|  Adde,  latet  vpriiin  .■iirpus  et  sanijni'.  Christi. 


B 


nunc  in  sacramcnto,  quod  ipse  insiiluil.  Ab6C(m<li- 

lum  in  sinu  Patris  fides  invciiil ;  aLsconditum   iu 

liomine  (ides  nibilomiiMis  invcnil,  invenil  et  ipsa 

fides  in  sacramento  abscondilum.  Magna  virtiis  (idei 

roagnam  babet  familiaritatis  gratiani  apud  Deuui. 

Ubi  ubi  inveiierit,  accessum  babei  ad  euin,  ei  quo- 

dam  domestico  familiaritatis  ausn  ipsa  pciieirali:i 

ipsumque  cubiculum  irrumpii.  Non  arccndam  se  pu- 

tat  ab  iis  qui  cuslodiunl  atrium,  non  ab  ostiariis, 

non  a  cubiculariis  :  secura  ingredilur,  ei  mysicriis 

consiliorum  Dei  confidcnier,  seJ   revcrenier,  sese 

adjungit.  Et  qiiid  mirum,  si  Deus  consilia  sua  lidoi 

fidelium  suorum  commiliil?  Nonne  regiis  ei  piirjci- 

pes  populorum   fidelibus  siiis  consiliorotn  suortim 

myslerium  comniunicanl?  Fidelis  est  Dous  el  alisque 

iniqnilale  {Deut.  xixJi);  ct  fidelcs  aiiiici  sine   iiii- 

quilatc,  qiii  lidem  sibi  servaiit  et  in  fidc  sciviiinl. 

Omnia  opera  ejiis  in  fide  (Ptai.  xx\ii) :  el  absque 

fiile  impossibilo    csl  ei   placcrc  aliquid  {llebr.  xi). 

Tenialaiilem  Dc;is  fideles  et  cleclos  suos,  ut  inve- 

niat  cos  (lignos  se.  Tcntat  et  fidcm  eortim,  tenlat  et 

s|)cm,  lenlat  el  liiicclioiicm.  Scd  de  fidc  nunc  agitur, 

(liic  iniillis  modis  a  Dco  lenl.ilur,  ct  in  boc  sacra- 

incnio  maxime  ad  probaiionem  oxercclur.  Decrcvi» 

Dcus  Dflerno  consilio  in   moric  nnigenili  Filii  s-.ii 

inunduin  salvarc,  ct  in   miindtim  Salvalorem  ct  sa- 

lulcm  niiUerc.  ncc  aliam  saliiicni  qnam  ipsiiin   S»l- 

\alorc!ii.  Ono  !  ilf^ciovil,  lioc  cl  pron  isil.  e(  coiisj 


«0? 


TR ACT.  OE  SACr.AM.  ElCIIAIUSTl/£. 


m 


lium  suum  fiiMibus  luis   '■evelavil.  Acquievil  rtiles  A  si  vel  suo  juiliciti  .ibsulvitiir,  no    iiiii|iiiis  -ii.    Vrru 


«aui-iorum,  cretlideriiiit,  exspcciaveriinl  pruiiiis»io- 
iiis  ifnplelioneni.  Deu!>  aulein  diMulii  Clirisitiin 
«Quiii.  Quare  (Jislitlerii,  secreii  sui  conbcius  est,  ipso 
i'0»»t.  Intcnm  aulom  exercebaiur  fiilcs  jiisiorniii. 
QiioiJ  pruuiisil  Deus,  hoc  ad  prob.<tioneiti  lidei  nuiltis 
inoilis  voluii  adumbrare,  ei  variis  reruin  si^Miific;!- 
lionibus  et  sacririciorum  ftgurnri.  Verus  ei:iin  iUa 
tetaliuiD  sacrificioruin  soleiiMiitJS  per  lcgeni  insli- 
lut«,  ct  a  propLetis  approbaia.  quajdain  fuii  facla; 
projitiskioiiis  quasi  reinemoratio,  ci  fulur:c  complc- 
liunis  Diyctica  signiQcalio;  ul  res  niiriibiliter  pro- 
Diissa,et  mirabiiiterpostruiura,  tcsiimonium  li:ib(>ii« 


auicm  juJicio,  qui  .imuntom  iion  :Miial,  el  ipiC  ni- 
dignus  esl  aniari.  Qui  voro  Jesnm  noii  niint,  sito 
liiaijiin  pericnlo  lioc  Lirit,  (t'^'ni  s  enso(  r^iliniic  ol 
iiialetlicliono  Apostyli  iliroiUis.  Si  rjttis  nou  amnt  Dn- 
miHum  tioiirunt  Jvium  UiTisUim,vi  nn-tihcnia,  Miira- 
nnilia  (/  Cor.  xvi).  Kconir»  iiloni  preoalur  dicons  : 
ftrulia  ciim  omnibui  qni  (liligunl  Domntmi  n<>ilrittH 
Jesiim  Chrinvm  tii  ivcorrufHiviie  {K,  hcs.  vi).  Jrsii.s 
i|(tidiMii  prior  diloxii  iios;  ct  tie  noii  diligiitur  a  iio- 
bis,  scif.per  csl  nobiscuin  usqtio  ;iilooii&uniiti:iiit)n.itl 
sxculi.  Dominut  virlutum  nobiscum,  susceplor  iiusier 
Deut  Jacoh  {Ptal.   xi  v).  Ex  qiio   Ucus  J:i.-ob  siip- 


a  loge  el  prophetis,  iii  jugi  sncriliciornni  frcqdonia-  pl.iiilaloris  el  Inct.itoris  SMsceptor  noster  faoius  osi, 

lioae  a  mcmuria  uunquain  excidi^ret.  In  his  qnippe  noslram  carnom  susoipicus,  Dominus  virliilMiii  no- 

fulururum  tiignis  fides  exercebatur  ad  divini  hoMOiis  biscum  csl ;  sicut  ip>c  dc  juslo  :iit :  Cum  ipio  »uui 

ubsequium;  ue  oiio  languens,  a  fervure  sua*  dovo-  '«  iritmlaiione  (Psul.  xr.)  :  cl  jusliis  m\  cam.  Si  um- 

liouis  tepescerel,  el  a  S|»e  sux  ex&p^^clatioitis  obli-  bulavero  tn  medio  umbrcc  morlis,  uon  timebo  tnalu, 

vioflis  accessionc  Jericeret.  (fuoniam   lu   mecum  et  (Psnl.   xvii).  Nobi.sruni  C3l 

Et  si  Gdeiis  quispiam  secum  tractaret  quid  sibi  Emnianucl  adversus  c-os  qiii  lril)nl:iiii  itos  ol  (|iii 

vulunibjec,  pieias  dcvoiioiiis  seniper  haberei  certum  Rr.itulantur  malis  nosiris.  Nobisciim  esi  in  uecossi- 

<]uod  io  conscieoiia  fidei  mauerci  occuliuoi.  Ei  bxc  i^^-s  ariiculo,  in  protcctionisaiixilio,  in  omiucoiiso- 

quidem  sic  erant,  dooec  umbra  cederei,  veritas  suc-  lationis  ei  snbveciionis  bciioficio.    Ei  his  (|iiideiu 

rederei.  Veoit  enim  qui  yenlurus  erat,  venii  Sanctus  modis  fnit  cuni  aiuiquis  justis,  nnnc  antcm  iiobis- 

Israel,  factus  est  boBio,  in  terra  visus  est,   cum  cura   pcr   Incamaiionis    niysteriuiii    in  coniinnnis 

iiomiuibus  conversalus  est  {Baruch  jii).  Nolas  fecit  nniurx  consoriio.  Nec  lioc  line  clilectioiiiscontenius 

muQdo  vias  vitae,  et  impleta  di8pens.itione  pro  qua  <?st  Jesiis,  ui  l.inlnui  nobiscnni  sil.  Arctiori   coiii- 

venerat,   ascendit  io  cceluin,  ubi  et  nunc  est,   ad  plcxii  iios  siringit,  ei  miiMbiliier  unii  per  coinitin- 

deiteram  Dei  sedens.    Antequam  iii  caeliun  ascen-  nionis  sacrninenluin,  itl  sil  iii  nobis,  ot  iios  in  ipsu, 

deret,  ne  discipuli,  cxlerive  fiJetes  posl  futuri   de  r  ^>C"*  ^>l  •  0"'  manducal  ianiein  meam,  et  bibil  nuinu 

ipiius  autilio  subtracta  oculis  eorum  corporali  priC-  sanguinem,  in    te  monel,  el  eyo  in  eo  [Juan.   w). 

•«liiia,  difiidereiit   vel  desperarent,  consoiatus  ost  Cbrislus  aulem  qui  inatiel  in  nobis,  vivil  iii  ii:iliis, 

eos,  dicens  :  Ecce  ego  vobiscum  tinn'utque  ad  con-  joxla  quoJ  Aposlolns  ait  :  Vivo  ego,  jnm  iton  f^w, 

tummationem  neculi  (Mailh.  xxviii).  Eigo  nobiscinti  ^'ivit  vcro  in  me  Chrislus  (Calal.  ii).  Qnod  si  Cliiisai.s 

est  uosier  Jesua.  Cur  itesirum  noii  dixerim,  qiii  no-  vivil  iit  nobis,  el  spiritus  Dci  habitat  in  iiobis;  oi 


Lis  esi?  Filius  eiiim  daius  est  nobis.  Nonniliil  juris 
silii  viiidicabat  in  boc  Jesu,  qiii  ail :  Lgo  uulein  in 
Domino  gauJebo;  et  extutlabo  in  Deo  Jesu  meo  {lla- 
bac.  iii).  llic  noster  Je&us,  cuiii  quo  Dcus  omnia 
uobis  diiuavii,  noii  sustiuel  nobis  alicsse;  iit  taiilum 
I../1  ainal,  siiul  ipse  qui  esi  Pairis  s:ipicntia  ait  : 
be.iciae  meoe  ette  cum  filiii  homiuum  t^Prov.  viiij.  !So- 
biscunt  fuii  iii  carnc  posiius,  antc(|ii.iin  niorerelur 
pro  t.obis ;  nobiscum  fuil  et   in  tnorte,  '|iiantuiit  ad 


ju.vla  eiiindem  AposloUim,  Si  quis  tfnriutm  Chiisii 
non  habet,  hic  non  ett  ejut.  Si  avlem  ChiiUns  in 
nobit  ett,  corpustjuidem  morlutim  est  peccuio;  sf.iriitik 
vero  viiit  propler  jntliliam.  Si  autnn  spirilus  i-jut, 
<iui  vivtficnvii  Christvm  a  mortuis,  habilut  iu  uobit; 
qui  iutcilavil  Jcsum  Chritlum  a  morluis  vivilicabil 
el  morlalia  corpora  nnttra,  propler  iithitbitaniem  spi- 
riium  ejut  >n  nobis  (/?o»i.  viii).  Et  itiso  Doinintis 
ait  :  Qui  mnnducal  meaiu  carnem,et  bibit  meumstiu- 


pr.csc:itiaiit  corporis  de  tcrra  nondum  sublali;  no-  D  gninem,  habel  vilum  aieiunm  (Joan.  \i). 


biscura  post  inorlein  in  muliis  aigiimeniis  discipulis 
apparens  ;  hobiscum  est  eiiain  itunc  usque  ad  con- 
sumntationem  sxcnli,  donec  siinus  nos  cum  illo  ; 
qtiia  se:iipcr  cuin  Doinino  cryniis.  Kcce  qii:iiitum 
iios  atuai  Jesus.  Neque  mors,  ncque  viia  potest  enm 
separare  a  nobis  iii  charitalc  qiia  no»  diligil.  Pro- 
pierea  ncque  inors  iiequc  vita  debct  iios  sopaiare  a 
iharitate  ipsiu^.  Qnis  oniin  diligen.hjs  cst.  si  ille 
iion  e»l?  hno  qiiis  il:.  nobis  diligendus  osl,  iil  ille'.'' 


In  hoc  it.iqiie  sacraincnto  vit:i  nostra  abMJOndu 
cst  cum  Chiisio  iii  Deo.  Ilic  libscoitdila  cst  >i!:i 
xleriia,  et  salus  vcra,  qu.ne  .intiquis  proinissa  csi 
el  iioliis  (lata  esl  :  qo.t;  reveiabitur  in  nolus,  out), 
vcncril  Dcus  glorifioari  in  sanciis  suis,  et  adiiiira- 
bilis  lieri  in  omnibus  qui  crediderunt.  M.ignincavii 
Doniinus  facere  iiobiscum  quod  aiitiquis  pronuii 
ox  imgnn  p:irlc  jaiti  noliis  cxhibuit.  I.xliibit:!  esl 
noliis  in  lioc  sacrainonio  vorilas  :niti(|iii  coii.-iiii    de 


Naiii,  ui  cnetcra  laccam,  si  non  siiiiusingr;ili  ei  iiia-  qiio    piopliela    ii\i:\\  :  Doinine,  coitiiliuin    luniii   &n 

ligni,  lioc  sufli.ere  dobet,  qiiod  ip;-^  diligii  nos.  Nil  ikiuuiu  fial    veruin.   llx-c  cst  Vi.iiias  protiiissiodum 

autein  inaxis  dobotiir  .im.iiui  qiiaiii  vicissitudo  aiiiu  Dei,  vcriias  si^jnorum,  veritas  sacrificioruiii,  verii.is 

'Is  ;  .u  qui  nmat  viili  aniari  ;  cl  lint  juslibsinto  qui-  iiinbraruin  cl  ligoraruni. 
detn.  Al  i|ui  ani;iri  vuli,  ct  dmare  noii  vult.  iniruiu,  Dciiii|'ic  lixo  (.*bi  ips:i  vctiijs  Cbriiiiu,  qui  djcjt: 


*<^7  nALDUI.M  CANTLARIENSIS  ARCniEPFSC.  408 

/i^o  jKfM  »fri/ai(yortw.  iv).  Il.wic  vcrilalrm  ignoravil  A  oninem   liunianam    raiionom  lfiromp.ir3l»iIilcr  sn- 


l'ilalusdlccns  :  Qnid  est  verUat,  el  exlvil  (ora$  (Joan 
xviii).  Qni  cxivii  r.ir.is,  foris  maneal ;  et  in(i.l(Iis 
6i  discedii,  discedal.  Al  iios  iie  foris  mancamus, 
nc  sil  porlio  noslra  ciim  infidcii!>us,  inlremus  in 
sancluariuni  Dei,  apiid  (|nem  non  esl  impo^sibilc 
omnevcrbum,  cnjns  scrmo  omnipolens  esl,  el  scni- 
per  veiax  est,  cni  semper  siiLest,  cum  volucrii, 
posse.  Sunicil  nobis  ad  fidei  liiijus  teslimoniuni, 
Cliristum,  qni  esl  Dei  virlus  cl  Dei  sapienlia,  disei- 
piilis  siiis  dixisse  ;  Accipiie ;  lioc  ett  corput  mcKm 
(Matlli.  xxvi).  Si  humana  sapienlia  in  corde  nosiro 
remnrmurai,  miirmurali(»nein  ejus  fidei  fiklas  com- 
pcscat.  Exliilicamiis  lionorcm  verbis  Dci  in  liumiii- 
tflle  fidei;  deferanuis  lam  vcnerahili  sacFanienlo, 


p<'rans.  Ncc  (oriiiis  liabcnluni  esl,  (|uod  liiimana 
r»'.io  cordi  sn;;geril,  qnam  qiiod  hpiriiiis  Dei,  qui 
suggcrii  omncin  veriiaieni,  el  occnUa  inspiralione 
suliinitiil.  Rcvelat  enim  aurcm  cordis,  leniqiie  tu- 
siirrio  sinifiliciiatcm  piclatis,  ct  ntyslcriiim  fidci  lo- 
quiiiir,  cl  cum  simplicibus  serniociiiaiio  ejus.  Et 
qni  est  cx  Deo,  Tcrba  Dei  audii.  Non  caro  el  tan« 
guis,  non  carnalis  sapicnlia,  el  aniinalis  &ensu8, 
revclavit  rclro  myslcrinm  fidei,  sed  l'aier  coclcsiit, 
qui  esl  iii  copiis.  Subnixa  cst  ergo  fidcs  nosira 
verilalc,  principium  habcns  ab  ipso  veraci  Deo,  cn» 
dicliira  csl  r  Principium  ttrborum  (uorum  terita» 
(fs(i/.  cxviii).  Non  eiiiin  fallit  Deus,  quia  samma 
vcrilas  esl ;  noii  fullilnr,  qnia  summa  s.ipienlia  cst; 


tamqiie  exceilenii  gialiae  omncm  reverenliain.  in      non  iufirmalur,  quia  suinma  virlus  esl.   Quidqui<i 


mundilia  manuum  ei  piiriiaie  vii».  IIoc  cnim  pignus 
diicctioiiis  suae  benijjnissimu»  Jesiis  nobis  reliqiiit, 
cum  vcnirel  h(»ra  ejus,  ut  iransiiol  cx  hoc  miindo 
adPalrem;  volensqiic  probarc  fidcm  et  charitatem 
suorum,  quasi  qnemdam  locuin  cerlaminis  in  hoc 
sacrair.ento  posiiii,  iu  quo  cxerceaniur,  quos  pro- 
bari  voluit. 

In  primls  fidcs  divina  et  humana  ratio  compu- 
gnant,  el  hoc  agiiiir  rnicr  eas,  ul  altera  alteri  orii- 
lum  erual,  nec  esl  fiuis  hujus  pugnae  exlra  alterins 
excxcalionem.  Habet  cniai  huiiiaiia  ralio  oculuni 
siium,  habct  fidcs  suiini.  Oculus  quideni  raiionis 
Kppus  esl,  el  saepe  visibilia  el  prope  posila  videre 


dixeril  vel  prxdixcril,  linc  el  fiet.  Cui  tam  prora- 
plum  est  faeere,  quam  dicere,  iil  fiut.  Sicul  iracta» 
vit,  sic  erit;  omne  consilium  ojus  stabil.  El  si  ipse 
decreverit,  quis  poieril  infirniare?  Subiiixn  ergo 
debel  esse  fides  no.slr.')  certiludine  :  non  eiiim  con* 
jecluris  erral,  non  ambigit,  quasi  de  re  dubia;  iioii 
hxsilai,  quasi  de  re  inceria;  non  liiubat,  uon  v?- 
cillal,  non  fluclual, :  sed  stal  supra  finnam  prtram; 
siipra  fuiidanienluni,  quod  nemo  rcvocare  poiesi, 
quoJ  csi  Cbrisius  Jesus.  Si  fides  esi  s<  icnii.i  salniig, 
cur  non  credalur  liabere  cerjiltidinein?  Scio,  inqiiit 
Job,  quod  Redemplor  meus  vivit  (Job  xix).  Scio,  i'i- 
quit  M:irlha,  quia  qucecunque  popoiceri*  a  Deo,  dabit 


iion  poiest.  Oculus  .lurem  fidei  aculus  esl :  quo  in-  q  tibi  Deus  (Joan.  xi).  El  de  fralre  loquens,  Seio,  iu- 


visibilia  Dei  intellecla  conspiciuntur.  Circa  virtii  • 
lem  hujus  sacramenii  mens  liebei,  oculus  raiionis 
Cjligat,  omnis  sensus  corporis  oblunditur  Mjnus 
curiosa  et  in  conlieciatione  sedula,  nulla  sua  dili- 
geniia  explorare  poiesi,  nisi  ea  quae  hujusmodi  pa- 
iiis  esse  solenl.  Evperientia  guslus,  ei  oruloniin 
iutenla  conlemplalio,  p'^r  saporem  et  colo.en,  su- 
perscriplionem  el  formani,  calerasiiue  c Tcumslan- 
lias,  cogilalioni  suggerunl,  quia  panis  e^-l,  el  non 
earo.  Ralio  consulta  respondet  quod  carnalibus  co- 
gitationibus  persuasiim  hah^.i,  el  corporcis  sensibus 
cxploratura.  Oculus  eniin  humaiiae  ralionts  invisi- 
biiia  Dei  comprebendere  non  polesi,  nisi  collyrio 
graliae    inungatur,  veroqtie  lumine   illiislreliir,    de 


quil,  quia  returqel  in  novissimo  die  (ilfid.),  Scio,  in- 
qitii  Aposlolus,  eui  credidi,  el  cerlus  sum  {II  Tim.  11)« 
Idem  de  Abrahain  loquens,  ail :  yon  licetilavii  diffi' 
deniia,  sed  fide  conforlalus  est^  dant  gloriam  Dea, 
sciens  quod  qiwcunque  promisit  Deus,  potent  et:  ei 
facere  (liom.  iv).  Ergone  conscienlia  fidei  leilitudi- 
ncin  non  habel  ?  Quis  hoc  dixerit,  nisi  qui  iion  credit, 
vel  qui  lepide  credii?  Fides  autem  cum  subnixa  &it 
summa  auctoritalc,  vcrilaie,  cerliludine;  aurlori> 
tale  excludit  ficlioiiem,  verilaie  errorem,  cerlilu- 
dine  dubitalionem.  (iui  aulem  impie  dubital ,  pro- 
xiinus  cst  infideli.  A  dubiialione  cnim  co^isse  vi* 
dciiir  peccatiiin  infidelilatis,  et  crimen  apostasix  in 
bouiine.  Cuin  enim  accederel  tcntator  ad  mulierein. 


quo  scripdim  esl  :  f*J<Ptf;j/uTO  OoiwiHt  /wtK/Km  «7/m- D  a  qu.x>sii(>ne   dubiialionis  bajiila    slc  exorsus  esl 


mnians  oculot  [Psal.  xvii).  Si  oculus  luus,  in(|iiit 
Qominus,  scandalizat  le,  erue  ewn,  et  projice  abs  te 
(Mattlt.  xviii).  H(tc  de  oculo  bumana>  ralioni.s 
noii  inconvcnienler  iuteiligilur,  qui  pictati  fiilci 
axpe  scandaliini  esl,  sed,  cum  scandalizal,  cruen- 
dus  cst.  Meiius  csi  enim  unum  ocujiiui  samc  lidei 
babcnlein  ingredi  ad  vilam,  qiiain  duos  ociilos  ha- 
bcniein,  aUerum  fidei,  aUcrum  buinanse  ralionis, 
milli  in  gilieimain,  Quasi  duos  neinpc  oculos  li.-jljcl, 
qiii  huni.ina  sapicntia  duc'tur  ei  li:!eai  e\  ea  lanliiin 
parte  rccipit,  ubi  bnmanis  ralionibus  conscnlanea 
fsse  videlur.  Fidcs  aii;ein  noslra  niajiis  leslano- 
nium  habcl,  qiiam  ab  biimana  ratione.  Subnixa 
esl  diviaa  auc(ovitato,qusc  quidcm  suinina  ratio  esi, 


Ciir  prwcepit  vobis  Deus  ne  comederetit?  elc. 
(Genes.  111.)  Ul  qiisestio  animiini  mulieris  pnlsavil, 
qnasi  affl.ita  sibilo,  el  iiiflala  vcneno  seipenlis,  tii- 
iinii,  et  liaesil;  cl  niox  ad  dubilationcm  cor  incli- 
iiivii,  diceiis  :  !Se  forte  moriamur  (ibid.).  Dubilatio- 
iioin  menle  conceplam  verbo  dubilationis  exprcssit, 
ci  sernionem,  quein  Deus  dixerai,  in  dubinm  revo- 
cavil,  el  in  corde  niulieris  qiiasi  causa  qn.nedam 
aclitaln  cst.Superba  ratio  mulicris,  qiiasi  judox 
seilebal  pro  Iribunali,  vel  in  caihedra  pclileiil'*. 
Scrino  qiicni  dixoral  Deus  quasi  reus  adduciiur  iu 
inediiiin,  accus.ilor  accenit,  sermoneni  reum  men- 
dacii  defert.  dicens  :  yequaquam  moiiemini  (ibid,). 
Pcrindc  esi,  ac  si  diteret :  Falsus  esl  scriiio  coai- 


400  TRACT.  DE  SACHAll.  ELCri.VUISTLC.  410 

ininaloriiis  ,  qiio  D  us  nioiloiii  in;enuin.Hus  est.  A  dere,  el  qn»  scin-  non  lirel.  \w  ignorarc.  I'ro|)icre;i 
Tunc  iiiiilier  (juasi  a«Iliuc  dubia  noiiiliini  oiiiiiino  in  crelestilnis  mysUTiis  el  liivinis  mx  rDincniis  onuiis 
Impul^a  ui  cailerel,  seJ  nulal)unil.i,  siniili>(]ue  pa-  inipia  dnhiiniio  a  conle  iiosiro  procul  pcllcnda  esi; 
ricli  iuclinaio,  et  iTiaceriae  dcpuls;»*  (l*ial.  m),  ad-  omiiis  ciiiios:»  inqiiisilio  conipcsccnd.'»  esl,  IH  fidc», 
liiic  iiiter  coniniinDiionein  Doi  ct  snggcslioiicni  dia-  quje  li.il)Cl  vcril.ilis  consci(«nrnni,  li.il>cl  cliam  piam 
Loli  quid  crctlerei,  nesci.i  :  iiilciiin  respexil  lignuin,  ignor.Tniiam.  Incomprelicnsibilis  eiiim  c-l  Dci  s.i- 
«leqiio  agebalur;  vidilqne  q-io  I  bonuiii  csscl  ad  ve-  pientia  :  intra  angn»lias  Iiunianae  ralioni»  coarctaii 
»cend'J'n,  pulclirum  oculis,  ci  aspeclu  delectabile  non  polesi.  In  lioc  orgo  sacramenlo  lola  linmana 
{Cen.  III).  Blandienle  aspeclu  ligni,  valuil  lioc  lotuin  laiio  siib  pietale  fidci  liumilianda  osl.  Ila  enim 
quabi  ad  leslimoiiium,  pro  paric,  acciisaloris.  Nul-      oportuit,  el  ordo  noslrx  rcparalionis  lioc  cxigcbat. 


luin  enim  signum  niort  s  a|)p.iruil  in  ligno,  unde. 
pulareiiir  accusalor  fulsiiin  dixisse,  Ycl  Deus  non 
falsiiin  dixisse.  Acccssil  ad  lioc  qund  miilier  nalnra- 
}iier  vilain  amabal,  queni  serpens  rcpromiileb.il ; 
ei  mortem  ^fqiie  non  amabat,  quam  Deus    inli  iita- 


ul  iinago  D«i,  qiijc  per  superbiain  rationis  defoi- 
innia  esl,  in  ipso  sacramenln  rcdcmplionis  noslr.e 
per  Inimilitaleni  raiionis  debcat  rcformari.  Iloinn 
ilaqiic  rationcm  suam  loiam  Deo  liumili.ins,  de  lioc 
sacramcnto  id  credal,  qiiod  Dominu3  instiliiil  cre- 


bal.    fsuin  qiioque  vhx   experla,  ct   niorlis   inex-      dendum,  dicens:  Woc  «/ corpH*  m^Mm  (.tfn/l/i.  xsvi). 


perla,  niagis  seqiicbatur,  qiio  eam  iraliebanl  anior 
ei  experieiiiia;  ct  sic  tandein  victa  exiendit  ad  ini- 
quiialcm  maniim  suarn.  Sic  scducta  esl,  et  priniuni 
ad  dubilalioiicni,  cl  a  dnbilaiione  ad  iiiriileruaiein 
perducla,  ul  falsuin  credeiel,  qiioij  Deiis  praj.iixc- 
ral,  sic  persuasa  esl,  ui  a  concupisceiilia  incipiens. 


Credallioc  firmiter,  crcdal  indubii.intcr,  confilealur 
fidoliler.  Si  vidclur  inipossibilc  jiixl»  liitinanani 
ralioncm,  si  incrcdibilc  secundiim  liumanani  sa- 
piemiam,  sempcr  verum  el  cerliim  innnoni  in  coii- 
scientia  fidei,  propler  divini  sennonis  revercuiiam. 
Credal  hor.io  niagis  Doo  qiiam  sibi;  crodal  se  Deo, 


ei  ad  consensuin  perveniens,  pnesumercl,  quod  Deus      ne  Deus  non  sc  crcdat  ilii.  Credat  spirinnn  sini:n 


inierdixerat. 

Inlerea  superba  raiio  pro  Iribiinali  sedens,  mulie- 
rem  a  metu  inoriis  absolvii;  ncc  Deum  in  sernio- 
nibusjusiificavil,  sed  superbo  judicio  falsi  coiidem- 
«avit:  et  sic  mulier  bonorcm  fidei,  qucm  verbis  Del 


Deo,  ul  sit  credilns  cum  Deo  spiritits  p'  is  {P$al. 
Lsxvn).  Crcdal  raiioncm  siiam  Deo,  ci  abnogct  sc- 
ineiipsuin,  et  sicut  niidit  a  Dco,  ila  judicel,  illu:n 
seqiicns,  qni  dicit :  Kfio  sicut  ttudlo,  jnilico  (Joan. 
v).CIiristus  itaque  excmpluin  gcmin.nc  ulililalis  in 


ethibere  debuil,  ad  gloriam    lcnlaloris   trnnslulil,  se  nobis  eiAiibuilr  in  liumililaic  judicii  el  hutnili- 

illi  credeiis,  Deoque  noii  crcdens.   Supeiba  v<duntas  r  tnle  voliiiitalis.  Dc  huinilitalc  jiidicii  scripliiin  esi: 

supcrbae  ralioni  assidebat  :  qux  honorem  obedien-  E(jo  ticut  audio  juilico.   Et  pc.r  prophclam  «.'icil  :  I» 

Ux  Deo  subiraxit,  cl  per  inobedienlia:n  tenlalori  se  linniili(aie  judicimm.  ejnx  sublutnm  esl  (Isa.    i.iii). 

sponle    siibdiilit.    Corrtipia    est  ilaqiic  in  muliere  Dc  huiniliiaie  volnntalis  dicit  :  yon  veni  fncere  vo- 

Mlio  per  superbiam;  qiiia  de  fide  sermonis  Dci  du-  Innlalem  menm,  sed  tolunlalem    ejut  qni  misil  me 

bilavit.  Main   nefas  est    de  vcrbis  Dei  dubitare,  cl  {Joan.  \i).  Cliristus  a  sc  non  osl,  ncc  a  sc  (»pcraJiir, 

Intpiuni  c8l  scrmonibus  cjiis  non  acquiescere.  iloino  scd  a  Pjire,  sicnl    riicit :  Ego  a  t»e  non  pnssum  fa- 

cnin)  pcr  jddicium  rationis  et  libertalem  volunlalis  cere  qni  'qunm{Jonn.  v).  SicnlFilius  a  Paiie  csl,  ila 


ad  iniagii)em  et  similitudinem  Dci  Ciinditiis,  nal.:- 
r»li  xquitate  iii  iis  debel  subdiliis  !sse  Dco,  ut  sem. 
[ler  velil  illi  subos.se,  a  quo  ci^pil  cssc;  liumihNns 
ralionem  anle  eum,  ul  credal  omnibus  verbis  cjus; 
ftic  voluntaiem,  ut  obedial  omnibus  pncccpiis  ejus. 
Pietas  siquidem  fidei  rationem  humiliai  in  liomine, 
obeJienlia  voiunialem.   Siiperbia  hunianx  ralionis. 


a  Patre  habct  judicnrc  ct  vcllc  operari;  iii  his  In- 
inen  P.itris  xqualis.  Discat  hinc  bomo,  qiii  a  se  iitm 
est.  sed  a  Deo  facius  cst,  nii  a  se  juiicarc,  sod  a 
Deo;  nil  a  sc  velle,  nil  a  se  eperari ,  in  iis  iiia\iine 
qiine  .id  salnlein  operanliir,  vcl  cooiicrnnlur. 

Sacrificiiiin  hoc,  dc  qno  niinc  ng<tiir,  iion  soliiiiv 
sacramcnluin  est  ad  saiiclificalioiicin,scdexempliin> 


qux  pietalcm  delreciat,  ci  sub  fiile  liumiiiari  nesc  l,  ^  in  sc  coniinet   ad   iinilalioneni.   Sacramcnliiin  pcr 


cKcitas  cordis  est  daiiiiiabilis,  Deo  odibilis,  duin 
iton  acqiiiescil  credere,  quod  non  sulUcit  conipiv- 
hcnderc.  Cuin  Domiiuis  illuniinassel  cxciim  naliiin, 
iion  credenies  Pbarisxi  magis  excxcaii  suiit,  cl 
obscnrali  siiiit  oculi  eoruni  ne  vidcroiil.  Al  Dominus 
oovilalem  miraeuli  tanti  conlra  eos  inloiita  .s,  dixil: 
Ego  i»  judiciiim  veni  in  liunc  mundum,  ut  qui  non 


niystcrtiim  fidei,  exeniphim  ad  funnam  vivendi. 
Sacrnmciittiin  ad  bumililalein  volunlntis.  Illis  qiii- 
dein  prodest  sacramenlum ,  qui  imilanliir  e.vcin- 
phini.  Qiii  Ron  iinilaniur  cxenipinm,  noc  illis  prodcst 
sncrnmeniiHii.  Forina  aiitem  vivendi  tion  soliim  hoc 
sacrilicio  prxscripla  csl ;  sod  in  figiira  hnjus  sacii- 
fiiii  dudnin  praimonsirata  fuil.  in  lcge  cnitn  .Moysi 


tidcnt  videanl,  et  videnles  avci  liaiu  {Joau.  \\).    L'l      tlocima  die  sepivnii  moiisis  solon.nis  hosii.i  iiibetup 


qiii  iion  vivlenl  pcr  snpcrbiam,  vidcaiit  pci  liuiuili- 
taiis  graliani ;  cl  qui  vitloni  pcr  siipcrliiam,  iion  vi- 
doani.  pcr  sul:sirac(am  graliain.  Sed  in  seqnci.libiis 
addil :  Si  ca:ci  esseiis,  peccatum  non  liabereii*;  sed 
tiuia  dicilis  quia  videmm,  pcccatum  vrsliKnt  uianet 
(iOid.).   Doa.i  c;ccilas  esi,  in  seipso  i!;.ig!ia  noii  vi- 


oni-iri,  cujiis  c.Tio  cfcinalor  exlia  caslra,  ci  sai!- 
rius  iiffcrlur  iii  Sancta  [Levil.  xvi).  Naiii  ut  /Ipo- 
.slolus  alt  :  Qaoruin  aniinutium  tanquis  infcrlnr  in 
jii.nriu ,  Uoruin  corpora  rrewaniur  eilra  castra 
{Ihbr.  11".  Dics  aui^^tii  nirii' l  onis  dics  esl  propi- 
li.tlii  n<3  (iv  ' .:  ;<-alo.  Ouoiiio  io  itics   jfTl.clionis  dr* 


411 


tiAl.bVi^i  CAMlAWh.NSIS  AhClllLllSO. 


412 


pfopitiplioiiu  esl'!  iNaii',iii  I  :tinii-tio  |iropiiiui.o  r.aif  \  qucre?  Ou<<C'>>i>»  iii:>Kna  ^uiiinia   passioiiuin  I>i-ii  tK.'< 


Aut  (|uoiiioilo  ^«inictio  iiro|ii(i<iti4i  noii  csl ,  st  oiiiiiis 
nnima,  qiix  iioii  .iQlicla  Tucril  die  ilb,  peritara  eftl? 
Nclitis  e>t  Htique,  hnc  die  adligi,  quaia  pcrirc  de 
popnlo  siio.  Quorum  animntiuni  tanguit  infiriur  iri 
tuncta,  horum  corpora  cremtmtur  exlm  cniira.  Qiii 
enini  noluerint  liie  per  disciplinani  allligi,  lioruin 
-duiniae  non  puleninl  iii  roplmn  recipi.  Tuiic  (|nipi,e 
singuis  in  sancia  inreriur,  cuin  aniina  in  cosltim 
sutcipilur.  Animam  vcro  per  sanguinein  &i};niric,tri, 
lieqiieiis  eal  in  cnucia  Scripiura;  ei  raiiuncni  liujiis 
liigntlicalioois  ipsa  Scriptura  non  leiiccl,  diceiis: 
AfiiiM  omHi$  carnit  in  taHguine  ett  (Lenl.  xvii). 
Hiiic  Doiuinas  ad  speculatorein  domiis  Israel,  «{ui 
iniquo  iniqnitalem  snam  iion  aiintinii.it,  pcr  saii- 


hebulur  pro  liljeralione  g<;ii«;ri!>  liuinatii.  El  ul  ail 
lleulus  Augusitnus,  siiignli  dihemiisconrerreaJ  liuiic 
buinmani,  donec  collaiiune  facia  complealur,  Deoque 
solvaiiM.  Possessores  agroruni  vel  prxtiiorum  in- 
lcrre  faoleni  m  rcinpuljlicain  rel  (i»cuin  ccrtam  pen- 
sioiicni,  siiigiili  pru  quanlitale  possessionis  sux.  Il'i 
ct  nos  iiiferte  dibeniuii  quasi  in  qiiuindam  rempn- 
Ijlicani  dKltiliiii)  caiiunein  paS(iioiiuiii,  unnsfjuisqnc 
nmjoiciu  vel  ttiiiiortfin,  piu  modo  viriiiin  suarutn, 
ct  pro  cuiigrueiitia  cetalis,  dignllulis  el  or.iinis. 
Quid  eiiiii)  jnstins,  qiiani  ut  lioino  palialtir  pro 
Cliristo,  pru  (|iio  pasiius  esl  (^liristus^  Itiin  Apusto- 
liis  ail  :  Adimpleo  ea  quic  detuut  ftntnouum  Chrift 
1/1  carne  mea  {Colott.  i).   Oebitoret  ergo  tumut,  non 


f  uinciu  aiiiinam  signilicans,  Jicit :  Snnguinem  ejut  U  cunii,  ui  tccuwJuni  carnem  vivamut.  Si  euim  udH' 


dt  ffidfiii  tua  requiram  (Etech.  iii).  A  necessit.lo 
CtirislianaidiscipliDae  iiemo  eK<^ipt!ur,  nemo  cxcu- 
salur;  nulla  conditio,  nullus  sexus,  nnib  prove- 
Ctior  «tas,  iiullus  ordo.  nulla  dignilas,  nuliu  pote- 
rtas.  Omiits  enim  anima  poriliii,  qno!  noii  ulHigitur 
iiic  liar.  Consunat  liiiic  qtioJ  iu  ps.tlnio  scripiinn 
esi  :  Afiprehendile  ditciplinam  ,  ncquando  imtcaiur 
liomiHut,  et  fiereatit  de  via  jutia  (Ptal.  ii).  Peiitunis 
certe  cst  qni  discipiinam  non  appreticndii.  iline. 
Apostolus  ait :  Si  extra  ditciplinam  ttlist  crgo  adul- 
imei/i<(tfe6r.  xi);  iion  Clirisli  estis,  sed  diaboli, 
qui  adulier  est,  et  sponsas  noii  est.  Per  disciplinam 
autcm  compaiimur  Chrisio,  sicut  pcr  {(oeniientiam 
•  unipatiinur  proximo.  Compassio  aiitem  misericor- 
dix  seniper  benevola  esl,  eisi  pcr  inopiam  rei  fa- 
miiiaris  non  scrnper  benelica;  ideoque  in  sola  vo- 
lui:t»te  nonnonquam  consistil.  Nam  ab  operibus 
mi>^ericordix  cxcnsattir,  cui  faculias  uon  suppeiii. 
Ai  cnmpassio  disciplinse  non  nuda  voluniatc  ^sii- 
mand.iest;  sed  reipsa  el  afllictionis  cxperioniia  a 
professoribus  Christiani  nominis  pro  CUristo  sneci- 
|)ienda  est.  Nam  quia  in  muitis  offen>!imtis  oinocs 
[Jiic.  \n),  sicul  nemo  immunis  cst  a  culpa,  iia  iiemo 
putesl  iiber  esse  a  poena ;  sed  omnis  qui  olTendil 
pcr  cnlpum,  debel  poenam.  At  qui  poeiiam  debel, 
et  n..n  solvil,  qu:)si  qui  dotos  rcrsat,  debitum  infl- 
cialitr. 
Va,  siciil  in  civiiibus  judii  iis,  nl  cognilores  litium 


dmn  carneni  vixeritit,  moriemini  [Hom.  viii).  Kcce 
intctilala  cst  sciileniia  mortis  in  cos  qui  S€cuiidu.:i 
cuinem  vivunl,  scd  iioudum  lata,  adbuc  pcr  pu:iii- 
lentiam  ct  disciplinam  declinuri  potesi.  At  ciini 
fucrit  lala,  non  pcr  appflbt.uiiein  polcrit  suspeiidi 
occulta  arte,  vel  tcrgivertiaiioiic  vitari  potoril.  vcl 
(jtudi.  Cbristo  auteitt  pru  nobis  passo,  uon  soluiii 
timori,  scd  ct  pudori  nojjis  esse  dcbet,  si  delicatc 
vivainus,curauicariiisiu  desideii  spcrriciamus.Nain 
si  Dominus,  ei  tulis  Dominus,  in  cruce  pendeat,  ei 
pro  servo  pendeai,  ai  servus  malus  plagitque  dignus 
iu  deliciis  a^al,  tioniic  confusione  dignum  esi,  iionue 
ridiculum  cai?  Si  Clirlstus  in  cruce  dicii  :  Siiio 
{Joan.  tn),  cl  corda  uosira  grjvaulur  quotidie  cra> 
pulu  etebrictate,  nonoe  lurpe  est,  noune  probrosuiu 
est?  Ul  vulgo  diei  sulet,  non  cx  xquo  partitus  c&t 
ludus  isic.  Paiisio  cert^  Cbrisii  ncc  ludus  est,  ncc 
ludo  similis.  At  nos  vitam  nogtram  ludo  similcat 
ae.stimainus,  ei  ariem  quamdam  ad  ludenduin  coiu- 
pusiUiii.  Adliuc  in  mundu  versamur.quasi  incainpo 
certuniiiiis,  ubi  Cbristus  Dominus  nostcr  occisus 
cst.  Quisquis  ex  boc  canipo  exierit,  non  babens  in 
f>e  iicc  pl.igani,  nec  tutnorcm,  inglorius  repulabilur. 
|-!)t  iios  qnidem  livoie  ipsius  suiiati  suniiis(7«i.  liii). 
Dumiiio  pro  iiobis  in  ucie  occiso,  si  illxsi  evadiniu^, 
si  suni  ct  intcgri  curpore,  noune  rei  proJitionis  ju- 
dicainui,  reique  inuriis  Cbritili?  Rei  mortis  Cbristi 
fuerunl,  ct  auctores  moriis,  ci  qui  morti  conscnsc- 


«lifliniimi,  iis  quandoque  pcr  inriciationein  crescit  o  runt  ct   ininibtn  qui  crucilixerunl.  Reus  quoque 


iii  duplum,  ila  et  iii  divinis  judiciis  fil,  nisi  qiiod  ii 
(]iii  a  Dco  judicandi,  non  in  dupium  judicandi  sunt, 
bc  I  poenas  dabunt  in  interiiu  setcrnas,  a  facie  Do- 
miiti,  et  a  gloria  inajesiatis  ejus.  Dissimuiaiio  auleiu 
poitiiKcntix,  quasi  quxdam  inliciaiio  est  pODnx.  Detis 
({uidem  peecala  liominis  dissimulat  propler  pogni 
lOiiliam,  sed  liomo  pQenilcntiam  dissiniiil.it.  Cv 
alier.t  dissimulutione  simulias  nascillir,  et  proco>isii 
l(>;iiporis  pcrpeliix  ininiicitix  eub  pallio  lulCnlis  oilii 
incbivinlur,  et  ita  pcrseverant.  Detiil<>res  snnius 
Cbrislo,  qui  commimo  ncgolinm  oniiiiuiu  (;cjens. 
solvit  pro  iiobis,  sicul  ipse  dicil  :  Qnw  non  rapui, 
tttnc  etsolveham  {Psnl.  i  xviii).  ynaliu  sohorit  pi' 
fiobis,  Ulil.  oxigit  a  iiobis ,  et  quis  poierit  e&  extor- 


morlisClinsli  quodaininodo  est,  qui  virlutem  aior- 
lis  ejus  in  se,  iuute  vivoiido,  e\acuai. 

Quamvis  eniin  iic/ii  ogcril,  ul  mortnus  sil,id  tamcn 
agii,  ul  quoad  ipsuni  grjiis  rooriuus  sil.  Mors  •^iiim 
Cbrisii  illi  salutem  non  operatTif,  ncc  crux  Sulvato- 
ris  illi  prolkit,  qui  crucem  noii  b.ijulJ!l6;  se  ipsum 
perdii.  Si  crux  ( lirisii,  ijux'  iiobis  portanda  rmpa^ 
nilur,  voliiptati  adversaiiir,  el  vobfplas  cruci,  qtio- 
modo  exciisari  polerunl  viiliipl;nis  ainalores*  ut  iioa 
juditeiiiur  crufi»  persecuiores?  De  quuiibus  Af  >- 
flolus  dicit  :  Inimicos  crucis  ChriHti,  quoruni  /Jm/s 
tntcriius  eU;  (/uoikim  Dcus  venler  etl,  et  gloria  in  con- 
fttTioire  ipioruin,  iiui  imrenu  sapinnl  {VUilipp.  m). 
\i*i'.,  iii  diciiiin  csi,  ici  morlis  Clirisli  sunl,  iion  s- 


ir>  TRACT.  DL  SACK.iM.  ELCHAftlSTI.E.  4M 

tnl  «udorcs,    ve»    faulorcs,  vel    niinisiri    inorlis  A  falso  lesiiniomo,  iioii  iiienilacio,  iioi»  lurplioqulo  iiut 


tlirifili ;  seJ,  sicul  iiiorlis  coiilemplorcs,  (jui  saci.i 
ii.enluiD  dispensaliuuis  in  M  evaruaut,  coiisitiuin 
AUissinii   irritanics ;  qiii  ccelesii    Itencdii  lionc   oi 
iiieffubili  gralia  iiiuignos  sc  faciunt,  qiii  in  (leli«;ii^ 
agentes,  myslerium  rrucis  irriil«'ni ;  (|ui  [iliiiin  l)<;i 
coiiciilcaiit,  ci  sriiigiriieiii  lcslaiiuMiii  |.o!liiiiiin  du- 
CUiit,  iii  quo  sat.cli«ic:ai  suiil,  cl  Spirilni  gr:il:x  coii 
luineliaiu  faciuiil.  Vila  carnalis  Oui  iiijnria  csl,  «rii 
cis  exprobraliu,  cl  iii  lotius  Triiiiiaris  cuniuincliaui 
redundat.  Injuria  csl  Palris,  ijuoti  Filiiis  coiicnlcatnr. 
injuria  Filii,  qiiod  sanguis  cjiis  quasi  poliuilur;  iii- 
juiia  Spiritns  sancti,  quoil  grati^Monlcmnilur.  Vos, 
o  sacerJolcs  Doiivni,  aliciiiliie  a  \oliiptatihus  car- 
iiis,  a  vaiia  sa^cnli  couvcrsalionc.  Ilonoriiicale  nii- 


\:iniloi|iiio.  fi.011  virliis  scurrilibus.  ad  reni  iion  per- 
linentiltns  favlan,  noii  opprobriis  el  dptruoiionibu-» 
super  ininiicos  dilaturi.  In  ore  sacerdolis  sinl  gra- 
liariiin  aclioiics,  i-l  vox  laiidis,  oraiioiics,  posliila- 
lioncs  el  obsecralioiics.  Oninis  scrino  nialus  ox  eo 
non  proccdal,  scd  scrino  boiuis.  qui  graliam  xdili- 
caiioiiis  pra-slol  .iiidiloribus,  el  li:it  qnod  Douiiun« 
joqiiitiir,  diccns  :  Lnude  uiea  infrenaho  le,  ne  initreai 
(ha.  xLviii).  Iliiic  qiiidain  laiide  infrenatus,  dicit  : 
Beucdiram  Ooniinnm  in  omni  trmpore ;  semper  laui 
ejns  in  ore  meo  {Psal .  x\.\iii|.  Laiide  Dci  infrcnaii- 
diini  csl  os,  iiL-  prr  iflViMiaiani  ioqucndi  licentiaiii  ad 
ii:lioiics!:i  ct  Uirpia  rcl;i\ciiir.  Immiinduin  ot  coin- 
niuiic  unn  dclicl  essc  o.s,  qiuul  sacro  convivio  coii- 


iiisteiinin  \csiruin,  i|ui   lucctis  sicnt  Uiniinaiia  iii  "  liiigi  dcbet.  Fiatrcs  dileclissinii,   linnissime  lenca- 


nicdio  iiiundi.  Sectamini  justiiiani,  npprclicnditi'  di- 
niplinam  (P$al.  ii)  :  entpti  cnim  estis  prttio  magno : 
glorificutc  et  porlate  Dcitm  in  corpore  vcitro  (/  (."or.vi), 
cirt.'nmfcrcntes  niortincaiionf^m  Jesu.  In  (imuibus 
«'xliibetc  vos,  sicul  Dei  niiuistros,  poil:iiilcs  slij^- 
iiiuia  Jesu  in  corpore  veslro,  ei  characlercMi  iiiiiiii.c 
cjiis,  in  abstinenlia  ct  coiitinoiitia,  in  castit.itc  ot 
bubrieiale,  in  patienlia  cl  liumiliiate,  et  iii  oiiiiii 
sanctiniuiiia  et  saiiclincationc(//  Cor.  vi),  ul  oniucs 
(]ui  vos  viderinl,  c(igiiosr;iiii  cujiis  silis,  et  coin- 
ple:ilur  .senno  propliolicns  iii  vubis  \os  tacerdotet 
Domini  vocubimini,  ininisiri  Dei  nostri{lsa.  lm).  Kt 
iieriim  :   Onmet  qui  viderinl   eos,  coynotcenl  illos ; 


imis  cl  imlnbilaiiler  crcdaiuus  qiioil  de  hnc  s.icru 
comiiiuiiioue,  ipsitis  Dci  cl  s.inclorum  Patruui  au- 
ctui  ilas  nobis  crcdendum  pr:escrihil.  In  boc  sacra- 
inciilo  continclur  virliis  rpp:iralioiiis  iiosiiic,  pre- 
tiiim  i-:-(leiiiptiouis  iiosirap;  vcril.is  occulta  ad  excr- 
ciliuiii  tidei  nuslr.T,  ilisri|iliii:i  Clirisii  rcprccolalni 
ad  cxpiupluiii  vito:  noslr:!-.  lliidcciiui  lioc  s:icril;ciuiii 
Doiniuiis  iuslilucret.  et  discipnlis  tradcret,diiiit :  lloc 
fa:ile  in  menm  commemoriuionem  {Luc.  xsii).  Fadlcj 
qiiod  fjci(/,  oireiie  ipiod  olToro;  sic  vivilc,  iil  cj^odo- 
ceo.  Viveuiiiclinurieiidiroriu.^^m  liiiic  accipile,  qii:iui 
iiico  esiMiiplo  votiis  (railo.  Fllii.il  lioc  sarranieiituih 
nobis.  iil  vivai  (>hi'isliis   in   nubis.  cl  iios  iii  i|iso. 


quia  iiii  tuni  temen,  cui  benedixit  Dominus  {ibiJ.).  r  Etlicil  in  nobis  ul,  siciil   morluns  esl  Chrislus  pro 


Beiicdicito,  snccrdolcs  D.iiiiini,  Doinino  {Dan.  in); 
beiiodicileilli,  qui  bencilixit  vobisoiuni  licneilitlione 
spiriluali  iii  toeiestibns,  qui  bcnedixit  uoniiii  Airoii. 
Sanciificeiur  Deus  in  voiis,  ut  iii  vobis  lalis  appa- 
real,  qiialis  csl,  sauciiisel  iiiipol!uius,  ei  incontaiiii- 
nalus  (llebr.  vii).  Moii  blasplicmeiur  nomen  cjus 
propler  vos ;  iion  viiupcrelur  ministcrium  ves'riim 
proplcr  vos.  Talis  sit  coiiversatiu  vrstra  iii  medio 
ualioiiis  pnvae  cl  pcivers:«,  ut  (pii  vos  viderinl,  di- 
canl  :  Vere  isii  sunl  saccrdotes  Doiuiui,  vcrc  isii 
siiiit  miiiislri  Dei  nosiri,  vore  isli  snnt  discipuli  Jcsii 
Cliribli,  aposloluruin  vicarii;  verc  isli  siiiit  iemon. 
rui  bcncdixil  Dominns.  Atiendiic  digiiil;itoin  saccr- 
dolii,  qiiod  vobis  contiadilum  est  coiiiicieiiduii',  di- 


iicbis,  ita  cl  iios  iiioriamiir  prc  Clir  sio.  Qnicuuiinc 
auieiii  moriuiilur  iii  (;b»i»to,  aui  pro  Cliristo,  nini 
pielale  dorniilionein.  et  uptiiiiani  hal)eiil  rppositatii 
gratiam  (//  Uachub.  xii).CIu(ia  rcsurrccliouis  iliiii» 
repromiiliiiir  et  rcscrvalur,  <uj  .'s  rcp'.u':ilio  .'«aliila- 
r.s  cst  biijus  sacramciili  digii »  porcopiio.  ciijus  vir- 
tuie  rclormabii  Deus  ccrpus  liumiliiaiis  nnsira'  ronfi- 
guriitutn  corpori  eluriiatis  sua'  iPhilipp.  !ti'.  Quid 
digiiuin  lelribupiiiiis  Doiiiino,  pro  tar.la  j;ralia  nobis 
coIlal;i?  Pro  laiito  h(iU0rc  quiJ  r>'conipcus.abiuiiii 
ci '  .Aii  ipsc  r.os  ilili-.-al,  frnslra  qiicriiur,  ()Mi  in 
sigiiniii  iiiu.->iinKi!)iiis  dilcctiouis,  iii  sc  nubis  pr:i;liot 
pniicm  vil;e  alonia?,  et  calicem  salulis  perpciua; 
Jiislum  csl  itaqiio,  iit  inquaiiluiii  peruiitlil  buiu.'^il; 


speiisaudum.  Manus  vesira",  qiiibus  lain  voucraliilc  D  iiifniiiiias.  digne  cl  revcrciiler  accipiumus  lain  pi.v- 


sjcriricium  iractare  daliir,  niiiud:e  siiit  :)l)  oiiiiii  iii- 
<|uin:iiuciito  sordidonim  iiiiinoruni,  iio  pars  vc>ir:i 
sil  cum  iis,  in  iiuorum  munibus  iniquilaies,  dcxlern 
eorum  rcpleta  est  muneribus  {Pscl.  xxv).  Lotis  mani- 
biis  acccJeiiles  ad  alt;ire,  acce.lile  cuni  eo,  (|iii  ait  . 
Luvabo  inler  innocenies  HMniiJt  infas,  cl  circumdnbo 
allure  luum,  Donline  iibid.}.  Os  vcslrnm  iniiiidiim 
''onserveiur,  ad  gustaiidiini  qiuiu)  snavis  csl  Doiiii- 
n;is.  (Pia/.  xxxiii);  aJ  pcii  i|>icii(iaiii  ciicliaristiaiii, 
paneiii  Stilifci  vivuui  qui  do  coe!o  do^icciidil  iJoun. 
»1;    Nou  dtcet  os  .•^accrdulis   peijnrio  pullui,  mm 


claiuiii  doiiuiii  Dci,  laiii  oxiiuiuni  boiicliciuin  ,  iik 
ciistodiaiiuis  illud,  siciil  piipillam  oculi ;  imo  ptus 
qna-n  pupillam  ociili,  siciit  vilam  iiosiraui,  sicul 
spem  (t  rem  resurrectiouis  cl  gioriai  nos'.ru;.  Oiiid- 
quid  per  nejfliiicnliam  ,  coiilia  leverciitiain  taiili 
sacr.iiiienli  bacicnns  peccaviuius,  ex;itliore  ei  pro- 
peiisioro  diligciiiia  iii  postcium  emeiiilciiiu.->  ,  ci 
daiiiua  priurislomporis.etaiileacle  vil*,  houcsiior.* 
proposito,  et  maluriore  cousilio  compeiiseiu.n,  •»' 
diuM-nlps  loiiiptis.  qnoi.iam  dics  luali  suiil. 


418 


DALOLINI  €ANTlARIENblS  ARCIIIKIiSC. 


4IS 


TUACTATUS  SKCIJNDUS, 

DE  CORRUfTiS   MORIBLS  CLKRI    ET    lOPLLI. 


Ecce  qiiani  periailosa  »unl  lcmpora  nostra,  qnani 
cornipti  el  abominabiles  racli  filii  faominiim  in  sln- 
diis  siiis.  Repleia  esl  terra  iiiiqiiitaie  ;  et,  sicnt  in 
«liebns  Noe  omnis  caro  corruperal  viam  tuam  (Gen. 
vi),iu  et  nunc.Elianc  anlei|uam  Tenirenl  aqnx  di- 
luvii  ftnper  lerntm,  in  rcprobis  nioribus  bominuin 
spirituale  diluvium  prxcessit,  cl  rigiirabntur  in  lio- 
Diinum  culpa,  qualis  rultira  eral  judicii  popiia.  Inun- 
(Uverunl  etiim  lorrenlcs  ini<|uiiatis ;  el  qui  erant  in 
diluvio  aquarum  muliarQm  ad  Deum  non  approxi- 
iiiab^ni :  proptcrea  aby$$i  operuerunt  eo$,  et  ieteen- 
deiunt  in  profuudum  quati  lapi$  {Exod.  xv).  Et  dum 
abyssus  peccatoriim  iiivocaret  abyssiim  jndiciorum 
Dei,  ct  clamor  iutroivit  iii  aiires  Domini  Oci  Sa- 
!>a  )lb,  rujHi  tunt  (oHte$  ahyiti  magna,  et  ctttaraitce 
cctli  aperta'  lunt  {Gen.  vii),  el  deievit  Oominus  car- 
ncni  de  siiperricie  ierr:e,  posuitqiie  arciim  foedcris 
iii  niibilius,  ui  non  uilra  tinifal  sibi  boino  ab  aquis 
diluvii,  limcal  lamcn  :  arcum  ciii.ii  suum  leiendit 
Dciis,  ci  puravii  illum,  dans  metuenlibus  se  signum, 
iit  ru^ianl  a  Tacie  arcus  {Ptal.  lix).  In  recordatione 
lran«acii  jiidicii,  ruUiri  terror  imniitiilur,  et  cum 
ipso  arcu,  qiiem  Deus  in  nubibus  posuil,  in  variis 
coltiribus  apparct  sigiium  lerroris ;  judicium  aqux 
et  judici'>im  ignis.  A  judicio  aqiix  nos  absolvit;  sed 
lerhbilis  Cil  extpedatio  jiidicii,  el  igais  temulaiio, 
qua:  comumplnra  est  atlvertarios  {Uebr.  s).  Eccejam 
iiiiiH-  iti  moribiis  bomiiium  futuri  juJicii  (igura  pnc' 
ccssit.  Ignis  enim  cupidii^ttis  et  libidiiiis  ei  mali- 
giiitatis  accensus  in  medio  populorum,  et  latc  depo- 
piilaiur  habilalnres  terrsR,  quasi  jain  vicina  sit 
niundi  confiagraiio.  Qux,  cuin  veneril,  conCgurabi- 
tur  poena  cuipx.  Quaiis  eiiim  nunc  est  cuipa,  talis 
erii  et  poena.  Yita  eitim  inalonim  ignis  cst;  el  ptienj 
iiialorum  ignis  ei  it.  Yiia  quoque  jusiorum  ignis  est, 
el  sic  igiiis  erit  gloria  conim.  .\rJent  nunc  jusli 
ij>iie  divini  amoiis  :  queiii  Domiiius  ignem  venit 
miltere  iii  terraiii,  sed  ct  quam  vull  ut  ardeai! 
{Luc.  xii).  Ignis  euiiii  osl  in  Sion,  el  caminus  ignis 
erit  iii  Jerusatem  {Isa.  xxxi).  Ardebunt  justi  in  fu* 
iuro,  sedsicut  scrapliim  anlebunt  el  fulgebant  sicut 
sol  in  couspeciii  Domini,  ci  iucebuiii  in  splendoribus 
«anclorum.  llxc  eril  gioria  eorum,qui  sicut  lucernx 
lucciiles  ei  ardentes  pcr  cliaritatem,  sibi  iiilus  ar- 
deni,  ct  ad  exempluin  aliis  forii  lucent.  Mali  quoquc 
in  futuro  arJebuiil,  scd  dissimiliter  :  dc  quibus 
rroplieia  ad  Daniinum  loquiiur  :  Pone  eos  ut  clibu- 
viim  igiiis  in  lempore  vultus  tui  (l-tal.  xx).  Ardciil 
ja:n  niinc,  de  qiiibus  dicilur  :  Onnies  adutteranles, 
Quati  clibauHs  corda  eorum  (Ose.  vii).  Et  de  malis 
|:er  Psaliiiislain  diciittr  :  Supercfcidit  igiiis,  et  tion 
rideruut  ^olein  (l's<il.  i.vii).  lyiiis  ncnijic  quo  aiuioiil, 
irni  illuniin.tl,  scd  cxc.nal,  in  litiitiiin  ul  soloir.  vi- 


A  derc  iMin  pprniiliat.  Ijnle  -*l  ip<ii  in  iiovissimis  prae 
aiigiistia  S|iiriliis  iiilrn  «,  .inet  g^nirnlcs  ,  diduri 
suiil  :  Lumen  JHtlitia:  non  iUuxil  nobii;  et  <o/ tN'r(- 
tigenlia-  non  orlui  eil  nobi^  (Snp.  v).  Signa  qiioqiie, 
qiix  dicm  judicii  prcveiitiira  sunt,  prxnenttbus  iiio- 
ribiis  nosiris  coiingiiralxitiitir ;  et  qualia  visibiliier 
rtiliira  siini,  lalia  &piriiiiui!ior  in  noliii  jant  appa- 
rciit.  Scripliiiii  esi  :  60/  courert^lur  iu  lenebrai,  et 
luna  in  sanguiiiem  ;  un'enuiim  veniat  diei  Domiui 
maqnui  et  terribilit  (Joel.  11).  Q  lod  in  finiiamenlo 
suiil  sol  ct  luna,  boc  in  Lccicsia  Dei  sunt  ordo  re- 
ctorum  et  vita  subiiiloruiii ;  eci  lefciastica  quoijue 
aucloritas,  elsxciiiaris  |>olosias.  Liina  sole  inferior 
est,  et  a  sc  non  iucei,  sed  a  sole.  Sic  et  vita  subdi- 

Q  toiutn  inforior  est,  quara  viia  prxlatorum,  per  quo^ 
acccndi  debciil  et  illuminari.  Ad  eos  quippe  dicum 
esl  :  Vcs  esiis  lux  mundi  (Matth.  v).  In  iis  autcm  re- 
ctoribus,  qui  ignorani  et  erraiit,  qui  caeci  siint,  et 
diices  cxcorum,  sol  converiilur  in  tenebras ;  ideo- 
que  iii  vita  subditorum  liina  coiiverlitur  in  sangui- 
nem;  in  sanguincm  videlicei  corruptionis  ei  crudo- 
litatis.  Eccc  enim  refrigescit  cbaritas  muliorum,  et 
abundat  iiiiqtiiias.  Ascendii  sanguis  de  lacu  usqiie 
ad  frenos  eqiioi-um  (Apoc.  xiv),  usque  aii  rociorcs 
populorunr.,  et  sangiiis  sanguinem  letigit  (Ose.  iv). 
Non  invcniunt  iaici  in  nobis  qiiod  debeant  iniilari; 
inveniunt  quod  volunl  persequi.  Persequutiiur  iios 
calumniis,  persequunlur  injuriis,  persequnntur  nos 
damiiis,  deciaraiionibus,  opprobriis;  tandein  [ier:>e- 

C  qiiuntur  ei  giadiis.  Nuper  enim  furor  perseqiiontiom 
iii  capiic  iios  vulneravit;  qui  CtirFsti  Doiiiini  boalis- 
siinuin  Thoniam  prxsuleni  nosirum,  ob  insignem 
ecclesiaslicx  libciiatis  defcnsionem  usque  ad  mor- 
tem  persecuti  snnt.  Et  si  verum  esl,  quod  causa  rei 
faina  sparsit,  cl  niuiiorum  conscientia  meluii,  vita 
nostra  itidisciplinata  tanli  mali  seminarium  fuit, 
tanliqtie  odii  roiuilem  ministravil.  Non  enim  exisli- 
tiiavit  nos  bomo,  sicul  ministros  Dei,  et  dispensa- 
lotes  mysieriorum  Dci,  sed  judiciom  Dei  portabii, 
quicunque  est  ille.  In<ligiii  forie  videbamiir  anliquis 
privilcgiis,  qux  per  imiulgenliatn  Roiiianoriim  pon- 
tilicum,  ei  antiquoriim  reguin  nob.liuin  pro  pace  et 
libertale  clcriconiin  it>dulla  sunt.  Adsit  revereniia 

j^  veio,  noscerte  indigni  erainus,  secunduin  vitx  me- 
tiium  oinniiio  iiidigni  eranius.  Veniintamen  iii  qiio- 
onnque  sacerdole  sanctum  est  semper  sacerdoiale 
ininisteriuni,  el  bonorabile  sacerdotii  sacranien- 
lii:ii. 

Veniat  niino  iiobis  in  inentem  illius  temporis,  qito 
Doeg  Idiiiiiicus  glailio  percussil  ocioginta  qiiimjuc 
saccrdoies  vcsliios  ephod  (/  Reg.  xxii).  Reinemo- 
laintiii  prisliiios  Uies,  ct  sanguinem  Zacbaiix  liiii 
Il.iracliia;.  qui  occisus  cst  inter  tcmpluiu   ol  aliarj 


417  TRACT.  DE  DILECTIOME  OEI.  4IS 

(Mttib.  xiiii).  Hai.em  ei  nosir:»  lempora  sacrileg.-c  A  Pfiri  oblundiiiir,  qiioJ  rlavesPclri  non  repiitanlnr; 


crudelitalis  honniilla  iii>i(;nia  ;  scJ  nutlionin)  sccle- 
rain  magniludo  nnins  operis  conipuialione  nbsolTi- 
lor.  NoTil  Deus.  qu.uit^  nialigiKiius  est  iniinicns  in 
MnclO.  Onmis  ne«|uiiia  no^lri  u^nijtoris,  el>i  miilu 
iiuiic  alnndel,   ab  uno  faciu  j>i.-.iirKala  csi.  Liium 


qurd    sacramcnta   Ecciesire  conlemnunlur,    quod 
&ancium  ct  terribilc  nomen  Dei  snb   perjiirii  coii- 
lempln  in  vannni  assnniitnr,  qiiod  sacrosanctis  Ec- 
clesiis  dcbila  rcTcrcnlia    non  dcfcrtur,  qnod  c<cl  * 
siaslicis  personis  debitus  bonor  non  exhil»elur,  qiiod 


quidem  facluin  csl ;   sed    in  niio  fMcto  nuilla  sunt  sani  ix  religionis  honoraliile  nomen  in  conlemplnm 

criniina.  Artifiriosa  eiiini   in<iiigiiii;i»,  et   in    sninn  adduciinr.  ihec  oinni.-i,  et  in  id  gciins  plurini»  a  no- 

rxiiium  ingeniofta,  ul  perfeclx  iiC()iiitia;  nihil  dees-  bis  reqiiircnda  snnl,  qnia  noslris  pecc.ilis  iinputsin- 

ttl,  tulum  itcgolium  iniqnitaiis  in  exlrv-ma    ninlilia  da  suiil.  Yixenim  nostrar  ei  iniqniiaies  noslrx  fece- 

cnntuniiuavii.  Si  auteiii  iiiurdinnta  ei  indi^cipiinala  rniil  lurc  nobis.  roici>s  rsi  antetn  Dcns  de  manibus 

conversalio  nosira  huic  laiiio  ri.alo  occa>ionein  pr;e-  pcrscqiienttnin  sponsam  snain  4|uam  sibi  zelat,  rnni 

ftiilisse  probabili  opinione  pulanda  esl,  qt^id  consilii  voiuerit,  liberare.  Ad  modicnm  iralus  esl,  ipsi  vero 

tiipercst,  nisi  ul  claineinus  ad   nomiiiuin  Dcum  no-  adjnviinns  in  nialuin.  Iloc.igerc  videturilla  potestas, 

sirnni,  donec  iuisere^lur  iiostri?  .Miseralorcst  cuim,  ut  Ccclcsism  liubcal  subjectani,  iie  sit  et  ipsa  sub- 
et  inuUuni  misericors.  Qiiid   salubriiis,  qiiidve   ho-  "  jecta.  Sed  qiiid  dicil  SLriplnra  ?  Eteril,  inqnit,  $ie- 

oeMiiis,  nisi  ui  vilain  noktram  ad   ordincin   revocc-  ui  tonutium  visionit  nocturnce  muidludo  geniium  di- 

inus  et  disciplinani,  et  inonuiilins  exiiibeamns  nos-  micanlium  conirn  Ariel{lia.  xxix).  S:npor  cl  mira- 

meiipsos  sicut  Dei  uiinislrus,  ui  qni  iios  pcrsrqiiun-  biiia  facla  sunt  bodie  supcr  lcrram.  iVrverso  enim 

tur,  el  Jetreciaut  de  iiobis,  tanquani  dc  malehrto-  ordine  rcrum  luna  supra  soiem  exaltala  est,  et  noii 

ribut,  viJtnies  bonani   conTcrsaiionem   nusirain  ,  siat  in  ordine  suo.  Sed  qnid  dieil  Scriptura  ?  £?e- 


aeJificeiiiur  ei  ipsi  e.\  nostro  exeinplo  ad  pucniicn- 
liain  ?  Si  eniin  ipsuni  Itimcn  (enebrx  siini,  ipsx 
lencbrx  quaiitx  erunl?  {Uatih.  Ti.)  Si  iio«  ad  lioc 
consiituli  iu  Ecclcsia  Dei,  ul  vita  nosira  aliis  luccat 


ralut  est  tol,  tl  luna  ttelit  in  ordine  tuo.  Cleve- 
tiirsol,et  rcvocctnr  in  locuin  suum,  redeat  viia 
saccrdolnm  ad  ordincm  suuin  :  sil  ordinata ,  sil 
disriplinata  ;  et  tunc  stabii  luna  in  ordine  .tuo.    Ex 


in  uperibus  bonis,    adbiic  in  leiiebraruin   opcribus  ttinc  crit  vila  subditorum  ordinata  ei  disuplinaia  ; 

ambulamus  :  qnid  iniruui.  si  sobditi  iioslri  ncscien-  siiisque  finibus  conlenla.  OiiiJ  magisdccel  ordiiiatos 

les  et  non  intetligenles  in  lencbris  anibulant,  cxci,  quam  ordinale  Tivere  ?  Qiinnta    enim  abusio  esl,  ct 

ei  nusiro  cxemplo  magis  «xcxcali?  Nonnc  sangnis  rcrnm  et  noniiniim  ;  si  qui  urdinati  dtcuntur,    inor- 

eorum  de  niaiiibus  nostris  rcqiiireiur  ?  Nonne  bea-  diiiali  inveiiianlur?  Cuni  dicat  propbela,   luna  sla- 

iib^>iinus  ille  niariyr,   qiii  pro  tiobis  aniniain  suani  ^  bil  in  ordine  suo,   sigiiificat  lunaui,  qiix  sole  iiife* 

posuil,  dcponet  conlra  nos  querimoniam  '    Nonne  rior  est,  ordincm  liabere.  Nam  el  in  vila  subdilo- 

»01  saiiguiiiis  oju»  dc  lerra  claniabit  contra  nos  ;  riim  ordo  disfiprni»  re<niirilur,   qnatiio  niagis  in 

ei  anlc  iribunal  dislncli  jiidicis    rei  erimus  omnes  vila  reclorum  ?  Ad  hos  qnippe  pei  line'.  omnia  ordi- 

iios'  Noiinc  pro  ciilpa  noslra  inorliius  esi  ?  Nonne  nalc  agere,  et  alioriiin  nioies  sno  ju>licio  ordinarc. 

pt-r  ciilpaiii  noslrani  niortuus  Cbt  ?  Quj*.  si  cnnsara  Tlironus   cniin  Dci   suni,  in  quibus   Deus  sedel,  cl 

uiorlis  non  dedil,  at   occasionem  prxsliliL  Si  pec-  jiidicia  sua  disccrtiil  :  de  qiio  llirono  Pater  IoqL<ens 

care  petsevereinus  ,  sicul  existimare  licet,  iion  crii  de  Filio,  ail.  Et  tfironus  ejus  sicut  sol  iu  cous,eelu 


licaiiiplius  palroiius  ad  juslitiam,  sed  accusator 
Til  lCblis  ad  vindictaiii,  non  iiitercessor  ad  veniani. 
In  iiialis  qux  jiislo  Jiiditio  Dei  patimur  iion  esi  cui 
)ure  fcucien»eanius,  nisi  nobismelipsis.  Ipsi  graviora 
n.cruiinus,  et  nondnin  inerilis  nostris  condigna  sn- 
slinenius.  Nobis  nicrito  iniputandnin  esl,  el  in  peri- 


meo  (Ptal.  lxxxviii).  Et  addiiur  :  Ei  ticut  lunaper-- 
fccia  in  alernum  (ibid.).  Hoc  ordinc  consuiiiniabil 
Dciis  gloriain  justoruni.  Tliromis  Dei  in  prxlatis  el 
pcrfeciis  eril  sicul  sol,  liinnlongc  spletididior,  loiige 
superior  :  e(  iuna  in  sul>d>lis  niinus:)ue  nuiic  per- 
fectis,  tunc  erit  in  xienium,  sed  perfecta  in  ordine 


culuni  nostrum  reduiidat,  quod  sxcularis   poicstas  rv  i^no.  Ad  quam  gloriani  nos  perducul,  uiMimqueniqu«* 
ecclc&iasiiia    jndicia  sibi   vindical,  qiiod  ecclesia-       in  ordiiie  suo,  Deus,  qui  esl  super  oroui^ibcncdictus 
stica  aucluritate  non  re^itnr :  quod  cousibo  Ccclesiae      in  sxcula.  Amen. 
Mooutitur  vel  nitilur,  &cd  renititur  :   quod  gladiiit 


TRACTATUS  TERTIUS, 

DE  DILECTIONE  DEI. 

In  illud  :  Diliget  Deuni  tuum  ex  tolo  corde  luo,  et  ex  tola  nnima  lua,  et  ex  ommibui   viiibut  tuit,  etc. 

(Uatili.  XXII.) 

Movcre  oos  pote^t,  e(  uoii  iniinerilo  moverc  debct  niandatiini,  ct  non  plura.  De  qno  scriptnm  est:  Uoe 

^uid  bibi  vclil  bu;c  vcrboruin  eii.tggeralio,  hicc  in-  est  prinium,  et  nidximuni   iHniiddlum  (Mntlh.  xxii). 

culcutio   (atn  diligeiis,  lani  exi|uisi(a,   (aiii  cxacln,  Cuiii  dictiHii  ^il  :  Diliges  Domiunm    Deuin  tuum  ex 

laiii  propensa,  et  iu  uiio  uiandato.  Ciiuin    cst  cnini  luto  corde  tuo,  quasi   boc  paniin  sil,  addilur,   et  es 


419  !{A/-i)UI.M  CANTLAllihNSIaAUCIIlElMS!:  W) 

uila  nnniift  (iin,  c\  ((uas)  atilnjo  norisnlis  (licnim  «li,  \  sol  hicci  in    virliiio  f.iia.  Siiiiili(or  el   'lllcMio    Dei, 


:»(ljiin{{iliir,  ci  oinnibui  viiibus  (uii  :  ci  f|ii.'(si  uon- 
iliim  snirK  i.iiit  ()nini:i,  (|iix  (JicU  siiut,  ndililnr,  at  ex 
omni  mentc  lu<t.  (Jiiid  8ibi  \oliinl  hin  '!  >iiin(|niil 
()tios(;  cl  sinc  cans.i  hxc  (.'iindili^^^^iitcr  sc:ii>ia  siinlV 
y«i8  l)OC  crcdit,  nisi  (pii  iion  rcclc  ( rcdit  ?  Si  folinin 
(lc  arl)orc  noii  c.odil  siiic  coiihilio  raliis,  ({uanto 
magis  verhuni  Dei,  el  illud  vcrhnin,  ({iiod  iittcr  vcr- 
i):(  tuand.^itoruin  cjns  primnui  est  cl  inaxiiniiiu,  hine 
l)ci  ronsiiio  noti  diciiur;  iii  ncc  iiniis  :\\KiX  ncciiiiiiiu 
iot;)  dcl)'Mi  pralcriii  ?  (J/«<//<.  v.) 

Qii.ncniliim  igiiur  nnljis  csl  sununopcrc,  ct  dili- 
gciiiissinie  invesligaii(!uni  qtiod  Dcus  (am  di!i^ontcr 
\oliiil  ot  mandari  cl  scribi.    Niliil    cniiii   saliihriiis 


qualis  in  pr^cscnti  ji:ii)cri  poicst,  'juisi  cxigtia  igni» 
sciiilill.i  cst,  :id  niagniini  :<nioris  in<eniliiim,  quo 
ard<l)iinl  jnsii  in  Jerusalcm  iiiicr  :ig'nina  scrapliiin. 
ij^nis  cniui  nnnc  csl  iii  Sion  :  scd  (ainiiius  ignis 
crit  in  Jcnisalom  i!io.  \\\\).  Scciiiiduio  modum 
iiii|i(Tf<;ctiunis  tu;i;  inli.'riiii  diligcndusegl  Dcns  toio 
corde  tno.  Sed  f|iiornO(io  tnlo  cordc  luo?  Quoidodo 
lioc  (.'sse  potcsi,  nihi  qnia  ror  tiinm  nondnm  tolum 
csl  Innin  .  sril  ali<;ni  diiipinni  illnd?  Iliiir  (|uidani 
iiilcr  <  .clcra  (|ii:c  'dangit,  goiucns  dicii  :  L'iMt;al<r 
Kiiul  cotjitalioiies  tiKiC,  lorqucntct  cor  nieu,  {Job 
vii).  £l  alius  (licil  :  Comprehcnderunl  me  iniquila'e$ 
tnciv ;  el  uott  polui,  ut  tiderem.  Mullii>licut(r  tunl  tu- 


qircritiir,  niliil  iilllius  invcniliii',  duiuino  lo   a  qii:c-  fcr  capillos  cafjiiis  rttei ;  et  coc  unum  dcieliquil  mc 

rcnliliiis  ci  invcnienlihus  id  lini  qiiod  juljcliir.  Sicut  (i'<^(/.xxM\).Dercli(li  a  cordc,  derctinqiiuntiir  qnasi 

exislimarc  possumits,  obduriiiani  cordis  noslri  cu-  siuc  cordc.  iiitcrim  nou  Iiabcmus  cor  lotum  ad  dili- 

rnvil  D<:us  lioc  vcrbum  iam  diligeutcr  iuanit:ii'0,  ct  gcnduni  Dcum  :  sed  ncc  cor  habcmus  ad  oraiidiiin 

qiiasi  mrtndando  .nitius  impriuiorc,  s^iciil  iieri  bolct  Dciiiii,  ul  cor  nobis  reslltuat  ad  dilii^ciuliim   ciira. 

in  duriori  ligno,  cui  iiingcndus  cst  clavii.s,   propicr  iiiiic  David   in  quo.i.ini  ioco    dicit  :  lineiiil  tervus 

(Juritiam  ligni  non  tolu$  ciavus  statim  iiilromiililur;  inus  cor  tuumt  ul  ornrct  le  orutiont  Itac  {II  lieg.  vii). 

»cd  crcbra  percnssione  adigilur,  ct  inlruic  cogiliir,  lii   de   me  loqiiar,  teinporc  oraiinnis  non   iuveiiio 

donec  lotus  inligalur.  Iste  scrnm  quasi  quidaiii  rla-  cor  uiciim.  Ulii  euiiu  esi?   iino  uiii  non   esl  ?  Dum 

vus  est,  cordibus  nostris  init^eikdus.   ^<aiu  si  juxiu  qiia-rti  iibi  sil,  non  inveuio  ubi  iion  sil.   Ita  avolat, 

seiiiertliamSalumouis,  Ver6a«(i/>t^)i(iu>i(  s/iMuiiiii4H<,  rcvolal,  cxcurril,  discurril  ct  rccunil.  Cuui  rev(:r- 

ti  quasi  clavi  in  alluin  defixi  {Eccle.  xii),  qnanlo  ma-  litnr,  iioii  luauet ;  diim  teuelur,  iton  rciinelur ;  dum 

gis  scrino  Dei  stimulus  cst  el  ciavus,  ciiiii  sit  vivusi  slriiigiliir,  ut  luliricuiu  cst,  de  uianiliiis  (cucntis  cla- 

ct   ciruax,  ei  penetrabiiior  omr.i  glaiiio  aiicipiii?  biiur.  iionio,  si  uaec  fortc  in  conle  tuo  6cntis:iuio 

lioc  cl:tvo  liiviui   scrmoiiis    cl  diviiii  aiuoris  voieii&  quia  cs  Ikoino,  procul  dubio  cx  alii{UJ  parie  .seitiiM  ; 
Deu^   tolniu   coi'  iioiurum  iransfigcrc  et  iraiiipeiiC-  f  h.ibcs  iii  le  expcrinicntuiii  tui,  qwod  noiidum  D«uiu 

Irurc,  tlicit  :  Diliges  Dominuui  Ikum  luum  cx   loto  ioio  cordc  perrecic  diligas  .  illuiu  inodum  pcrrcctio- 

corde  tuo ;  et  ultius  iuiigens  adiiidii,  el  extoia  aHiinu  nis  dico,  quo  $e  vult  diligi  a  tc.  Si  autem  Deiiin  in 

(H.1  :  et  ut  inlerius  adliuc  adiuilialur,   snbdit,  el  ex  veiilaie  diligas,  cl  cor  tuuui,  qiiantuin  iii  lua  polc- 


oinmbut  viribut  luii  :  el  ul  ad  iuieriorutti  iiovis.siiiia 
pcrvcnial,  novissiine  adjungii,  el  ex  omtii  meuie  iiiu; 
ct  nimis  luanduvit  uuiidatnm  boc  quod  voliiil  ciibU>- 
diri  nimis.  Sed  ct  aSi»  ralio  iiuic  (iisiributioni  unius 
maudaii  coiigrucre  videiur.  Naui  quia  auior  uiundi 
ioium  cor  iioiilrtiin  occupal,  ei  ouiucs  celiulas  cju» 
impici,  dc  loio  corde  ejicicudus  csiauior  iiuiiidi,  ci 
ut  princeps  inijits  luundi  cjicialur  jcias,  cl  ingre- 
diatur  amor  Dei  toium  cor  sibi  viudicans,  ut  iu  uo- 
vissimis  finibus  cordis  nostii  coguo&caiur  Uciis,  ci 
rotuiniscantur  et  coavertauiur  ad  Uomiuuiu  univorsi 


^iaio  csi,  DeoofTeras,  dans  Dco,  tiitim  lacis  :iiiio  cui 
aas,  illo  liiuni  non  cssc  facii  ;  uec  pntcsl  cs  c  liiuin, 
iiisi  illc  leceril  iion  esse  luuni.  Quaiituni  auiciii  dc- 
ilcrls  Uc  corde  tuo,  lantuni  facil  essc  tuuni.  Qnod 
si  omaes  cogil.-^liones,  ct  oiunes  aflcctioues,  onines 
quoque  inlcnlioiies  iiiimoliiliK^r  pOFScs  iii  cum  diri- 
gcre,  el  iinmobiliier  iii  cuiii  rctincrc,  ct  loiis  n/c- 
dullis  igue  aiunris  iulerius  sciiipcr  ardcre,  posscs 
quiitesn  pcrfcciius  Deuin  luto  corde  diligere.  Se<i 
tpiia  buiiiana  inrirntitas  boc  non  permittil,  si  nou 
pussis    aniare,  qiiaiiluin    dcbos,    quaulum  tencris 


iines  tcnae  ut  sic  lolum  cor  Dcu^  po^sidcil,  et  cor  D  ainare;  ama  tamen  quanluni  potes,  qur<nlum  pru;- 


Deuni,  el  cuiD  Frophclu  (juis  Uicere  iiossii ;  Oeus 
■  ordis  met,  et  parsmeaDeus  inceteriimn  iPsul.  lxxm]. 

Qhod   in  pneseiili    lempore   perficle    non   diligiiur 

Deus. 

Sccundum  statunt  \\\x  prxscitiis,  steut  Dcits  int- 


vales,  quaiitum  sufTicis  :  ut  iucipiens  hic  diligi-rc 
iKsuui  tolo  corde  luo,  ciiin  perrcclius  fucrit  Uiniii, 
((uod  iiOiiJum  tolum  esl  luuiti  (!S;.  IScc  imilari  vc- 
iis  iut(|iium  Jebiiorcm,  i|ii!  si  non  sutiicit  lotuin  sol- 
verc  (juoddebci,  dcl;eciat  solvere  qnantnm  li;»bei. 


perfecte  el  ex  p.trte  cognoscitur,  sic  iniperfecic    et      qu.tsi  par  culpa  sit,  nibil  .''olvere,  cl  iiou  toliini  sol- 


non  plene  diligitur.  Quaiitacnnque.  cnim  coj^uiiio 
Dei  in  prxseiili,  ad  illain  plenissiuiain  cognilioneni 
cooiparaia,  qiiando  Deus  vidcbilur  in  gloria  sua, 
quando  oslcndel  facioo  suam,  et  salvi  eriTnus,  sie 
est,  ut  ingrcssus  lucis  niatuiinse  in  dcmo  per  le 
nuissitinam  rimuiu  ad  rocridianun:  '->piendorern,  cuin 


verc.  Deus  aulem  beiiiijnns  crcdiior  esl;  tl  solxcnii 
quanltim  potest,  tiiiscricordiler  inipciidil,  ul  plu}' 
possil. 

Quoii  toto  cordi  dili'jendus  sil  Densin  beneftciit  stiis. 
In  iiuailiipariita  di.slinciionc  liiijus  nmidali,  iina 
lnor  nrincip;ilos  ancctioiics  aiuoris  nubis  iiisiniiun 


(i)   Vutclur  id  addfndutn,  I*crfeeli;isDeiiin  konc  diligas. 


4-21 


TRACT.  DE  DILECTIONE  f>E!. 


m 


lnr,  si»e   qnaliior  jiioili.  Qnx    qiMtucr    afriv  lioiies  A  aiilPin  (fispli.  el    iiii.|iiilai  .-i  vjuilas.  Odii   «iiiiii  ini- 

qiiii.i((;iii  ,  el  roiiteinnil  viinitalein.  iliiic  ProplicU 
(iicil :  Odisii  oiunes  qui  opeianlur  itnQuilalem  (Pml. 
v).  Kl  ileriini :  Odisti  observanles  vanilalet  inpma- 
riie  {Ps/il.  \x).  Amor  iiaquc  Dei  a  comniuni  odio 
iiicipit,  01  conlojnpin.  Nam  qux  odit  Deos  aut  ron- 
temnil,  a  nohis  pnrilor  viili  oilio  iMberi,  ei  kiII  ■ 
Irmpliii.  Dnin  ciiiui  ilili^inins  qiix  iDeiis  Oilit,  rini 
c<«l  pav  nobis  ad  DiMim.  Ti:nc  anlem  corde  Denni 
diligimiis,  »i  Dco  ro:icori:i>!>  in  odio  mnli  invcnia 
iniir.  Cordc  nenm  (liligimus,  si  rccortlaiilcs  bona 
qiw  3  Deo  accipiiims,  (t  niala  qnae  contra  Deiiin 
tacimiis,  pio  lioiiis  gratias  rcreieiites,  ct  d<;  nialis 
)Kt>niieniiani  ngcnlcs,  Dco  reroiiciliamur,  el  post 
disfonliain  ad  roncordiiiii  redimus.  Et  bic  est  nri- 
Siiiii  auieni  brnoficia  Dci  alia      miis  gradii.i  ainoris,   convtTsio  cordis  a  malo  ad 


riini  ad  ceriiini  niiineriim  colligaiilnr.  iiiiMiinerabi- 
Ifs  laincn  niodoriiiii  (liir<.r.:nlias,  ei  a(Ti.ciioniun  di- 
visioiics  in  se  roni'nenl.  Diligendiis  cst  Deus  iii  be- 
nt-nciis  »uis,  tolo  cordc  ;  diligciidus  esi  in  promis.».is 
yiiis.  lola  aniina  ;  diligendiis  csl  in  ]n«!itiis  sms.  cx 
osnnibus  viribtis;  diligeiiibis  i-si  D»iis  in  prace|>lis 
'••■  .  ex  oiniii  nicnie.  Kx  bis  niiaiiior  pencrilius.  be- 
i:  a^ibcei,   promissis,  jiidiciis   ei  pixccpiis, 

qiia.iiwril'-  aiT-^iiones  divini  amoris  Deo  tiis|»iranlo 
Jtirmantiir  iii  nobi».  Sirni  in  |ir:»>sCiili  in  ciealuri» 
suis  pcr  Rpccnldiii  ei  in  ajiiigmatei^ognoscilur  Dcus, 
(loncc  plenius  cognoscaiur  in  sc  siciili  cst ;  ita  iii 
iMiioriciis  siiis,  cl  inaliis  prxiiominatis, iii  iincscnti 
diligeiidus  e>l  Dciis,  (lon«>c  plcnius  el  pciTccliiis 
liiligaUir  qii.isi  iu  sc. 

bcii.-rn.io  coiidiiionis,  alia  rcparaiionis,  alii  qiioii- 
di.iii:i:  coiisolaiioiils. 

Biiicficia  conditioriis  siint,  qiiod  atl  im  ginem  cl 
siiiiilitudinem  Dfi  conditi  siiiinis;  qnoil  i»  ipso  tivi- 
vtiis.  imnciniir,  el  sumus  {Act.  xvii,  28).  ei  cjiis  gonus 
^niiiii!» :  qiiod  aiiimam  ci  corpus,  ei  omncs  scnsiis  cor- 
poiisfi  aniiiij-,  innuineio  siio  el  iniegriiale  sna  ipso 
diinattie  babemus.  Quidqiiid  eniin  boiii  a  condilionc 
baliciiius,  boc  Dco  larfjicnle  acccpimus  :  cl  oinnia 
boiia  iioslra  niliil  siiiil,  nisi  Dei  dona.  Benclicia  rc- 
paraiionis  siint  sacrainciilinn  incarnatioiiis  ,  et 
niysieriuiii  passionis  Cbrisii;  oiniiiaqne  sacrameiila, 
qu.w  pro  iioliis  Christiis  in  se  susccpil ,  aiil  ••»  nobis 


boiiiiiii,  a  v.iiiilatc  :id  ^crilatein,  ab  iis  qiix  Deo 
displiicn',  ad  ca  qiix  plarcnt.  Ilinc  Propbcta  desi- 
dcrans  sibi  vilescere  qu;v'  Dcus  odit,  dicil  :  Inclina 
cor iveum  inlesiimonin lH(i,  ci  uon  in  avnritiam  {Paal. 
f.xviii).  El  .Apnsioliis  convcrsioncm  corilis  siii  oslen- 
•lciis,  per  conlcirpliiin  v.inilatis  dicit  :  QHor  ti.itit 
fucrnnl  lucra,  hwc  arbitratus  sum  propter  Clirisium 
delrimfiiia.  Verumfnmen  exisiimo  omnia  delrimen- 
lum  cKsc,  proptcr  eniinenl,:m  scientiam  Jesu  Chrini 
Domini  nostri ;  propler  qnem  ontnia  detrimenium 
(cci,  et  nrhitror  ulsiercora,  ut  Cjhrislum  lucrifaciam 
{Philipp.  iii).  Prima  afTeciio  divini  anioris  noniinc 
cordis  significari  polcsl,  fuiii  dicitur  :  DiHycs  Do- 
siiscipicinla  insliluit  •  qu  ilia  siinl  sacraincnlom  cor-  (^  minum    Deum   inum  cx  tolo  corde   tuo  {heul.   vi). 


ptiriset  &3iigiiiiiis  Clirisli,  ct  sarr.inieiitnin  bapti.sini, 
ca'loraquc  oniiiia  ccclesiasli.  a  sacramcnla,  qiiibns 
niiscrirors  Dcus  graiiam  ci  ^iriniem  indidii  in  rc- 
uii.ssiuiicm  peccaiorum,  ei  saluiem  credeniiiini.  De- 
iiclicia  quolidianx  coiisolalitiiiis  siint,  qiKX*  quolidie 
iniscricordiier  inipondil  iiobis  Pater  iiiiscrici)nli.a- 
iiini,  ei  Dt;us  lolius  coiisolaliouis  ;  qui  coiistilaliir 
nos  iii  oiiiiii  tribiilalione  iioslr:i  (//  Cor.  i).  Scit 
ciiiiif  Paler  nostcr,  qiianlis  iios  indinft;:  iis,  ii.is, 
i  (piani,  iiuligni  scrvi,  sed  laiiicn  piT  cjiis  ;  i;,Mia- 
lioiic  :i  filii.  Ab  ipsoPalrc  nostro  babciiius  «Ic.sidc- 
rare,  |Miierc  ct  oraic.  Ab  ipso  liabemiis  cxspcclare 
Diiiniiiin  diiloriim  iioslroruin  solalia,  omniiiin  iieccs- 
hil.ilnm    .snbsi.lia,  oniiiiuiii    iiilirmitatiim   reiiicdia. 


El  icclo.  Pcr  liiiiic  iiK  ipiiiiiis  Deo  coiirordaro,  ci 
cor  nuslnim  Dco  dare.  Pra-sliiil  illc  iiobis  bcne- 
ricioriiin  gratiam;  sxigii  a  nobis,  ne  pro  gratia  re- 
reramus  iiijiiriam;  ne  pecccinns  in  illiim,  (|iii  iiobis 
beneficHS  est.  Tunc  cniiii  D<)uni  seciiiidum  iiiipcr- 
leclionem  nosirani  loio  conle  diliginiiis,  si  inaluiH 
quixl  oilit,  loio  corde  deicslamur.  IJiiic  PropIicl;i 
ait  :  Qui  diligiiis  Dort'inum,  odite malum  {Psnl.  \iAf). 
Tola  anima  ditinendus  Dcus  in  promissii  suis. 
Tola  aiiiina  diligcndiis  est  Dcus  in  proinissi^  suis; 
qui  magiia  nobis  (tedil,  sed  inajora  proinisit.  Pro- 
misiliiobisa  labore  rcqniein,  ascrviiuli^  libcrlatem, 
a  limore  securitalem,  a  moerorf!  consoiaiioncm,  o 
inorte  rcsurrectionem  :  ci  in  icsurrcclioiie  plcunm 


IJiide  ciiini  li.ct  omiiia  &perciiiiig,  iiisi  ab  ipso'  Unde,  •'  gaudium,  summum  gaudiuin  ci  inilclii.ieiis.  Dciiiqiii^ 


iirjiiil  Pniplicla,  reniel  nuiilinm  mihi  ?  Auxiltum 
weuin  (I  Dvittino  ,  qui  fecit  calhin  et  terrmn  {Psal. 
ci.\).  Ecru  qiKiiiiodo  magiiilicavii  Domiiius  facere 
iutbiM  iiiii.  Miilliliiilinc  liciKjliLioriim  iijis  obniit,  el 
;iiii(iii.iii  molilnr  bcncficiis  cxloiqii''re.  Pro  ils  auleiii 
bcueliciis  laiilis  el  laiii  iiiagtiis  lolo  cordc  (iiligcn- 
ilus  esi  Dcua.  bl  moriio,  ct  digne ,  ci  jusiissimc 
i!;uiHum  csl  ci,  si  quid  ipse  pctcre  digiiclur.  Sed 
di^naiiir.  Ad  liuiuiiiciii  Ciiim  ilieil  :  Da  mihi  cor  tnum 
(Prov.  \Kiii).  Ex  corde  vn!l  amari,  qui  corsibi  pc- 
u:  Jari.  Tolum  cor  ii(;strnin  sibi  vult  Dciis,  iit  a!> 
aiii04-e  iK.uiidi,  cl  coruni  qu.t  snnt  inniidi,  retralia- 
lur,  et  ad  ipsum  coiivcrlalnr,  iit  pr;r  oniiiibus  iile 
pLu(>iil:  qui.!(p:i.l  ci  displi(Ct,  toinm  disfliccal.  Dci; 


proinisit  se  ipsiim,  sit  iit  jiinivit  patribus  nolrls, 
datiirum  sc  iiobis  {Lur.  i).  M;igii:e  igilur  snnt  |ii'0- 
missiones  Dei,  et  ina;stimabiles  :  ci  pro  liis  cl  iii 
his  vull  ainari  a  nobis  ^lii|iio  niodo.  Si  nioi!iin> 
qii.Tris,  velicmciis  ilcsiicniiin  pioinissionis  moilu<- 
csl  amoris.  Iste  iiiiidus  c.csci  »  oiioinotlo  inoiliiin  In- 
bel.  sctl  sine.modo,  Naui  (iroinissiones  Dei  omiifc 
desideriiim  siipcrant.  0'">d  supcratur,  cxccdilur, 
et  magiiitudiiiis  su;r  nncm  habcl,  ct  in  lino  n:.><!iini. 
Proiiiissio  Dci  quanliiinciinqiie  dciiJcrctiir,  iiiinus 
dcsileraliir  qiiain  delicat  :  oi  iiiinor  csl  p<iiS  iiil  i.t.' 
nostra,  (|iin'ii  iil  dignc  des'deraic  possit,  qiioil  oinne 
ilosidciiiini  snpcral.  Prdptorca  sancttim  de^^iiUTiuoi 
iiKxluin  •ial.'l.   iii   t')  <iii(.(i  iiolosl,    r.uii    -ii    C(»  qii.'"! 


423  BAt.DljlNI  CANTLARIENSIS  AnCIIIEPISC.  M4 

<lebcl.  Nain  qiianliiincuiiquc  proreceril,  jdiis  tltlH^t.  A  """C  nianiffslMt,  u(  quae  irn  <'!l,  vidcaliir  misericor- 


VehcmeiiK  iluqiic  (lcsiiicriiiui  aliqiio  inodn  iton  li;ib<.-l 
iiiodum,  ciiin  noii  possit  cssc  nitiiium.  Ciiin  in  r^U:- 
rii  rebus  iinpaiieiKi»  solejl  ciilpiiri,  iii  cis|>ccl  •lione 
kinkc  promis<iionis  biiilaliiiis  t-sl  vdiciiicns  ini(»a- 
lienlia  (Itlatioiiis.  Enai  cniiii  qiii  pliiii  aiii»l  cl  (|iii 
plus  desidcral,  dilalifiiiis  ini|>:iiii'nlia  ningis  «rii- 
cial.  Spes  ciii:n  qux  ililTerliir,  a(11i};il  aniiiiau).  Ilinc 
sponsa  di-silcriiini  siiuin  iiieriiis  ei  prccibus  s:iii4:la- 
rum  aiiiinaruiii,  el  ca:l<>siiuin  viiiiiiunt  De<>  coin- 
incndari  dcsiderans,  dicil  :  Arljuro  vo»,  filiiv  Jeiu- 
tulem  ,  ti  inveneritii  dilertum,  tti  nunuiitieli$  ei,  ^uia 
amorf  lantjueo  (Cant.  v).  Psaiiiiista  qtioqiie,  qu  isi 
paiienlcr  iinh  rorcns  diiationcni ,  ail  :  QuemadmO' 
duitt  desideral  cervus  ad  fontes  nquarum  ,  ita  deside- 


dia ;  et  qit.c  vcrc  esl  inlscricordi.i,  Tidealiir  M»e 
ira.  Ilinc  Pro|ihcla  ail  :  Qv.it  ttipient  et  cuttodifi 
hac  ;et  iuielliyet  mitericordint  Domini^  (Ptal.  c\\.) 
Kl  de  ir.i  ad  I)<^iiin  ail  :  Qutt  nocil  potettatem  ira 
luirt  (Ptal.  LxxxMii.)  Dcus  eniiii  orculio  judicio 
qiiosdam  iialos  siix  volunlali  perinitlil,  el  dimiltit 
co$  secundiim  desideria  cordis  eoruni,  ul  eanl  in 
adiiiveiitioiiiiius  suis.  liiiniii.os  iiios  cxnlial  ei  bono- 
rifica!,  el  quolidi.:  bona  coruin  bonis  cuinulat;  nec 
cos  cum  boininibiis  nagellal.  lioc  agens,  npjionit 
iniquiiatcm  super  iniqnilalem  eoruni,  ut  qui  in  fcor» 
dibus  siinl,  sordcscaiit  adhuc,  doiiec  coiMpieamr 
iiiiqiiilas  coriiin.  In  iioc  autem  juilicio  abscoiidil 
Dcui  ira:.:  siian»,  quasi  sub  specie  ini.scrirordide,  i's 


rul  aHimn  mea  ad  le,  Deus.    Sitititl   anima  mea  ad  B  qui  misericoidiatn  cjus  in  judicium  coiiverluiil;  nt 


Deitni  fonlem  vivutn ;  quando  veniam  et  apparebo 
anle  faciem  Dei^  (Psal.  xLi.)  Paiilus  quoque  siniiii 
dcsidcrio  qiiasi  inipatieiitcr  aesliiaiis,  ail  :  Coarclor 
e  duobus;  detiderinm  hubens  ditsolvi  et  esse  cu>n 
Chiislo,  tnulto  esl  melius  :  permanere  aulem  in  carne, 
necessarium  propier  vot(Philipp.  i).  Verumlainen  li  c 
i|>sc  Paiilus,  qui  nuiic  ila  inipaticns  esl,  ul  nialil 
Hiuri  quani  diiaiione  suspciidi,  alio  i  loco  dicit :  Per 
p»i!ieiiiiam  exspectamus  (liom.  viii).  Uiide  osleiidilur 
SJiicii  ei  velieinenlis  dcaidcrii  iiiiro  modo  paliciis 
iiMpaiieiilia,  qiiia  jusii  in  exspeciaiioiie  lon^aninies 
cruuanliir,  el  non  inurmuranl ;  ei  dum  lor<ncntuin 
lolcraiit   iiir»'.iga!)iies,   .spem  inconcussnm  servant. 


prosperit:iscoruin  fial  perdilio  eoriin  ;  ul  in  iisjusii:^ 
sinie  pereant,  pro  qiiibus  Deum  non  amanl.  Hinc 
scriptiiin  e.st  :  Protperitai  itullorum  perdel  iliot 
{Prov.  i).  Stiilti  nuiem  iii  pcrdilione  siia  I:elantiir; 
i^noraiiles  quid  cogilel  su|>cr  ilTos  lerribilis  in  cou- 
siiiis  super  lilins  lioniiuinn,  non  inleliigenlcs  pro- 
riiiid.is  Dci  cogiiaiiones,  de  quil)us  scripliim  est  : 
Quam  magnificala  tunl  optra  lua  ,  Domine,  nimit 
profundce  facla:  funt  cogilationet  itKX.  Vir  intipieut 
ttcn  cogHotcei  ;  ttuiiut  non  iHtelligel  hac{Ptal.  xci). 
Sed  quid  snper  eos  co^itet  .\liissintus,  tunc  inlclii< 
gent,  cnm  cxorti  rueriiil  peccalores  sicut  reiiuui; 
et  apparucrinl  oinncs  qui  operanlur  iniquitaten,  ut 


quijclibct   adversa    rorliter    loicrant.   lijec    air-clio  ^  inicrcaiil  in  sxculuin  sxcuii.  liic  est  enim  finis  iiiiui 


sancii  desidcrii  signiiicari  potest  noinine  aniinx, 
cum  dicitur  :  Diliges  cx  tota  unima  tua  (Deul.  vt). 
Ncc  iininerito.  Aniina  enim  spiritus  cst,  et  ^piritii 
sancio  ;>iData  seniper  dc.Niderat  el  suspirai,  doncc  in 
iiio  respirel,  a-J  qiiod  spiral.  Unde  iii  de-idcriis 
Saiiciorutu  expriniciidis  aniinx  nientio  ssrpissiicc 
fieri  solel.  Hiiic  Proplieia  di<  it  :  Silivil  in  le  anima 
mett(Psul.  LXii).  Et  itcruin  dicil :  Concuviicit  ei  deficit 
anima  mea  iv  atrin  Domini  (Psce.  lxxxiii).  Ei  aliiis 
propbeia  dicit  :  Nomcn  tttnm  Domine,  ei  tHemoriale 
luutr.  in  desiderio  atiimw.  Anima  mea  desideriihil  le 
in  nocte ,  $ed  el  tpititus  tneits  i«  pracordiis  meis 
{ha.  xxvi). 

Qiit>a  ez  omnibui  viribns    diligendus   est    Deus    in 
judiciis  stds. 

Injudiciissuis  dili^endus  cst  libi    Deus  cx  onini 

virlutc  lua.   De  jiidiciis    Dei  jiniiciuin  esl  dinicilo  : 

Judicia  entm  Dei  abyssusmulia  (Psul.  xxxv).  Veruiii- 

lamcn  coiislal,  aliud   osso   juJiciiim,  de  quo  Pro- 

pheia  dicit  ad  Domiiiuin  :  Aspice  in  me,  et  miserere 

tnei,    tecundnm   judiciutn   diigentium   nomen  tuuin 

(P<a/.  cxviii);  et  aliiid  csse  illud  judiciuiii,  de  qno 

idcm  Proplieia  dicil  :  ISon  intrcs  in  judicium  cv.m 

seivoiuo  (P«<j/.cxLii),  lii  illojinlicioquojain  liamnati 

snnt,  qui  iii  inferno  posili  sunt,  iiuilus  ainat  Dciiiii; 


occulii  jiidicii,  quo  Deus  iram  suain  abscondii  iis 
qiii  in  laboribus  hoininum  non  sunl,  el  cumhonii- 
i.ibiis  iion  ilagcllantur.  Suiit  aiilein  alii  raati,  qiii  a 
Dco  hic  liageliantur  ;  qiios  la.ncii  flagella  noii  pur<- 
gant,  quia  per  impaiienliain  blasplieinanl  aiit  miir- 
muraiit,  ct  casiigati  revereniiam  non  exhibent,  noii 
rccipiciitos  disciplinain.  liiquia  in  ju<liciisDei  Dcum 
non  amanl,  [\(ir  inipalienli:iin  judicii  judicium  sil>i 
:i<;gravanl,  de  suppliciis  ad  siip|ilicia  perducendi. 
Doni  vcro  cum  a  Deo  fl:igeilaiiiur,  alii  in  fla;;ellis 
D<?iim  .tmaiit ;  abi  ipsa  flagclla  propler  Deum  amaiit. 
Ili  in  ilagcliis,  illi  de  ndgcliis  Deiiro  gloriricant  et 
laitdniit.  Ilii  i:i  lribululio:ie  pnlienles  Deuin  iii  judi. 
ciisainaiit;  iili  in  Iribiilatioiic  gaudenles,  juilicia 
D  l)ei  quasi  qiixdam  beneficia  gralnnler  acceplaiit,  et 
iiieis  exsullanl.  De  quali  uis  scripuim  csi  :  D  exsul' 
teiil  filiic  Juda:  propter  judicia  lua,  Domine  (Psal. 
xcvi).  Filiae  vero  indc  rectissime  iiitelligiinlur  ani- 
inaiDeo  conrnenies,  qux  in  adverbis  seinper  Deum 
glorilicaiil,  et  scse  accHsaiit,  diceiiles  :  Omnia  quiv 
fecisli  tiobis,  Dumine,  in  rero  judicio  fecisli,  quia 
peccavimut  tibi ,  el  uiandatis  tnis  tioit  obedivimut. 
Sed  da  g'oriam  nomiiii  tuo,  ei  fac  tiohiscum  secuu' 
dnm  mulliitidinem  miiericoidia:  tna'  (Dun.  iii).  Suiil 


1 


a!ii,  qui  judieia  Dei  in  laiiluni  anianl,  ul  non  exspe- 
sed  iicc  iiii  quisquani  niiiat  se  ipsiiin.  tn  praescnii      ctaia  discipliiia  patris  ipsi  se  jtidiceiil  et  punian!,    4 
autein  vita  excrccl  Deus  jtidicia  stia,  slve  iii  rcpio-      el  dc  qtiolidianis  peccatis,  ^nibus  carere  noii  poiest     * 
bis,  sivc  in  cieclis,  divecsis  modis.  Nani  in  eis  mi-c-      lniinana  inlirniitas,  quoli.lie  viiidictam  expciatil.  IJe 
ricordiain  et  irain  suam  nuuc  occullal  miiabililcr,      qnalibns  Aposiolus  dicil  :  Si  notmeiipsot  dijudicare- 


4i-,  TUACT.  liE  D-.IECTIONE  DEI.  425 

r>iv*,»o/i  vtique  jndicaremur  [1  Cor.  xi).  Qiri  anirni  x  bilis  fsl,  ila  ei  oJibilis ;    et  titwniaiii  inob.^lienli» 


bC  ipsum  jinJical,  el  qiiasi  remn  piinil,  ipsc  siiniil 
el»  reus  est,  el  jude^,  ol  niiiusUT  juiliiis.  Jnsliis 
judex,  qiiia  leum  per»eii»iil<ir;  el  iiiiia  rens  c^t 
ipse,  jusic  paiiiiir;  ei  dum  se  juste  perscquitur, 
odil  aniniaiii  suani,  et  iii  vitam  julernam  eustoitH 
cani.  In  Judii  iis  suis  prubal  Deiis.  et  ciudit  eU-cios 
6U0S  ad  paiieiiiijin,  el  exeicel  aJ  passioniim  lok- 
rJMliant,  cl  coiirorial  per  speni.  Tnbuluiw  eniiii 
palientinm  ofnralur,  fiaiieHlia  aulem  prohationem , 
fTobalio  trio  ipem.  S/xj  autttn  non  fvnfundit  (Honi. 
v).  Propter  nuod  Prophela  ad  Deum  dicit  :  /k  ju- 
dicitt  luii  tuperiperaii  [Psal.  civiii);  sigiiincaiis  iii 
juiliciis  Dei  patienler  loleralis  \el  amatis,  noii 
(|iinleincunque  hpeiii,  scd  rintiiorem  clccrtiorem,  ct 


colixret,  ipsa  qmiqii«  inobedieitlia  u>(|ne  digiia  est 
oifio,  sicut  el  ipsa  mors.  Pcr  pecra  iiiii  enim  iuobe- 
diciilia;  iii  hunc  nmiiiiiim  iiMravii  innr-i.  Qaoti  »i 
inobcilienlia  arqne  oJibiiis  cst  iit  mors,  qub  ex  ea 
procinWi  mors,  cur  non  ol»odici»H:i  jrqoc  diligentU 
osl  nl  viia,  qnia  ex  ea  proce.lil  viia  et  in  ca  persever»* 
rat  viia  ?  Obedit-nlia  ciiim  Dco  oliseqiiitnr,  ei  voiuii- 
tali  ejus;  et  vita  est  in  volnninto  ejns.  Cliarilas  !■• 
lom  Dei  etobcdieitlia  individuo  nrxii  scsc  complc- 
Ctuntnr.  ct  ab  iiivicem  non  disJHii^n;ifwr.  Nain  <|ue<| 
chari:as  sine  ol)€ilicnlia  non  sii,  DwnHniis  osieiidil 
dic«iis  :  St  quii  Jiligii  me,  lermoHem  mtum  tertabit 
{Joan.  XIV),  hoc  est  praecepia  mea  custoiliet,  ei  iii 
cu-lodic.  dis   illis   aiibi  obediel,   Osteodil   quoqwe. 


abundaniioris   gloria;    fidndani    coiistitnlam   essc.  B  ol)e<lieBii««i    sine  cliarilaie    non    cv«e,  curo  dicii  : 


Spei  autem  cerlitudo  et  qloriu-  magnitudo  pnndus 

LriliulatioiMti  reievnnt  at  seqiiaiiiimter  tolerari  possit, 

%-cletiain  aniari.  Nain  ot  Apostotus  ait  :  Non  uint 

condignte  paitionei  hujui  lemporii  ad  fuluram  glo- 

riam,  qua>  revelabiiur  in  nobix  (Hom.  tiii).  Et  iieruiii 

dicil  :  Id  quod  in  prwtenii  moiiieiHaneum  et  letetri- 

kulaticmit  noUrtv,  luyra  modum  in  sublimilaie  aitr- 

NHO!  gloria:  ponJut  operabi.ur  in   nobit  (II  Cor.  \r, 

47).  JuJicia  vero  Dei  quani  di^na  sint  amari,  iiovil, 

qiii  ail  ad  DoHiiiintn  :  Judicia   lua  jucunda  (Piff/. 

exviii).  El  iteriim  dicii  :  Judicia  Domini  vert  juri' 

ficala  in  lemelipia  ;  deiideritbiHn  super  aurnm  et  /a- 

pideiH  preiioiuru  multum ;  et  duUiora  tuper  mel  et 

fuvum  (Piat.  xviii).  Qnibus  veibis  Oiteiiditiir,  oin- 

iiem  jucnndilatom  in  possessione  anri  el  arg^enii, 

omiicnique  dulcedinem    vii»    prxsentis  ,   quamvis 

melli  favoque  siniilem,  miiioreni  csse  iiij  deiecta- 

lioiie,  qoa  anima:  Denm  super  amaia   desideranli 

dulcescunt  judicia    Dei,  eui   ininns  esl  oinne  qttoJ 

patitur;  qa%  omiie  gaudium  cxisiimat,  cum  in  va- 

rias  iiiciderii  tentationes.  Qnam  magna  moKiliido 

dulcediiiis  luap,  Doniine,  quam  abscondisti  timcnti- 

bus  te  !  Magna   qiiidein ,    nec    dici  4>otest,   quftm 

niagna.  Dulcis  es  enittt  in  juiliciiS  luis;  sed  iionduin 

illi,  qni  dicit  :  A  judiciit  luis  tiniui 

Quod  tola  menit  diligendui  ett  Deut  in   prcc- 
cepiii  suis. 

Mi-iis  esl,  quod  in  hoaiinc  priiicipatur,  giiiitmtim 


Qui  tuin  ditigii  me,  i4rmcmti  meos  nen  urtat  (ibid.), 
Si  crgo  q«i  diligit,  obedit ;  et  qui  noa  diligil,  noii 
obedit,  consequcns  est  ut  nor  sit  cbar  t»«  sine  obe- 
dieniia,  ncc  slnecbariiatcsit  olicdicntia.  Obe.:iL'uii.i 
per  cbaritatein  iii  mandalo  Deoiu  respit  it,  ( harilas 
pcr  0i»nd.itnm  obedientJam  a<i  Deum  ^iir  gir.  Dena 
per  inandalura  volan.atem  siiani  «xpoiiit;  cliariias 
nundatuinobedieiitiieimponiv  Quiau  emvere  Deuin 
diligit,  ei  inandatum  e^s  dili^l.  Siiuleaira  iioit 
potcst  qtiis  Peoiu  diligere,  ei  voluwaiem  ojus  nuii 
iJiligerc,  sic  ncc  t^isuin  tMligrrc  pote>l,  nisi  dilig  t 
et  uiaudata  eju«,  iii  qiiibuii  vQiuiita&  ejus  uianilesi:t- 
lur  et  cofuo&citur.  Ffoinde  aniori  Dei  semper  con- 
jungiiur  aitior  voluBtaiisejus,  ei  amor  Uiandaioruia 
C  e^us  ;  adliac  autem  ei  anwr  obcJienliae.  Nam  qui 
uiandatum  De>i  amai  ci  volunlatem  ejus,  obedien- 
liam  amat.  lioe  eium  vuU  Gkeus.,  quo.i  laaadal  fieri  ; 
ei,  cnm  inandat  tiori,  Tobuuis  eini  e&t  ut  obediatur 
ei.  Proptcrea  i)iii  voinntaleiii  Dci,  qna  rteri  inandai, 
amai,  juberi  amaU  Sed  neioo  dilt^ii  juberi,  ni^i  di- 
ligat  ctobedire.  Si  eroo  obed^nlia  ad  Ueu:n  noti 
esi  sine  cbariiate,  id  cst  amore  Dei,  ei  si  ainor  Dui 
nou  est  sinc  amere  voluntaiis  cjus  quaro  Geri  mau- 
dat,  lioc  esi  ooii  est  siiie  amorc  mand^ti,  nce  amMr 
maudati  siiie  amare  obcdientiiC,  qnij  consiequi  us 
est,  ni^i  ui  ebedioniia  ad  Denin  ^on  sit  siiie  «luoie 
oi)«(Jienlla,  iiee  sine  aiwore  divwii  uiaBdati,  cutobc- 
dienlia  debeiiir} 


et  prxcipuum    locum   tenens.  Sicul  eiiim  palcif<^  .       Yideauius  adliur  an  iia  ul,el.  piimum   alieni'a- 


milia^  in  domo  ad  arbittiiim  »uum  oinHia  (li^peii- 
>at,  miiiiiiieria  ordinal,  iniuistris  iHipet.il,  de  oin- 
iiibus  jddxat.  volens  iti  oiiinibtis  ei  ab  otiini- 
bus  sibi  Mrvth,  sibii|iie  obciliri;  sic  vi<{iir  iiitnlis 
onines  inotut  et  sciisiis  corpotis  el  spiiitus  ad 
arbilriiim  suuni  rcgere  bab«:t  :  urdiiiate,  jut^icare, 
el  sollicile  agere,  ul  in  oitMiibib»  sibi  ubediaiur. 
Sed  sicut  mcns  omnibns  quf  ktib  ea  sunt  sa  no- 
>'.t  esse  praelalam  :  ila  roeminisse  debcL,  neccssi- 
late  obeiiiendi  se  Deo  fore  astriciani  OiMMlieii- 
liam  sane,  quam  ab  iiiferiore  exigii,  &uo  svperiori 
aequissimo  jure  impendit.  Vx  aulem  boiiiini,  qui 
Deo  noii  obedi»^rit.  Pocna  etiiiii  inobeJieuti.e  eril 
illi    pra.>v;ilciis  ip«a  niois.    Mors  .lulcm  sicul   leiii- 

Patuul.  CCiV. 


mns  iis  mu  nolMs  insiiiiiantur  ex  vvrl^is  Ps;ilin>lu 
«te  dileciiuue  iH:<H<(aloriim    Dei.  Mediiabor,  iiiijuii, 
iu  mandrAis  luit,  qu«:  diletu.   tlt  Uvavi   mauut  aitui 
ad  ruundala    lua  tfua:  diltsi  :  Et    ixerctbor  in  jutli- 
ficaiuinibui  tutt  (l^sal.  cKviii).  Tribus  modis  oslin- 
dil  ntatidata  Doi  a  se  diligi  ;  luediLalioae  ,   Hiantiuiii 
clevaiione,  id  cst  oj>eruliun\   i;ec  nou  el  eiercin- 
lione.  Uedilaiioiie  diligenda  suut   inaudala  Dei,  se 
cuiiduiii  ilhid  :  Quce  pracepit  libi   Dominut,  kiec  c.o- 
gitt  temper  {Eecii.  iii).   In   meditatiune  Ciiim  dolce- 
stuui  inaBdaia  Dei,  considcrantibus  qiiam  saluiaria 
sunt,  quam  bonesia,  qitam  ndeiia  ;  quomodo  confii- 
•M4<a  iii  ta:culum  taculi,  facla  in  veriiale  el  a-quitate 
(I'scil.c.\).  Sed  alits  diih  in  sniit   cl  siiavia  iii  inedi- 


427 


BALDUINI  CAiNTUAniriNSIS  AUCinLPISC. 


4i!t 


Ulione,  M(l  in  acUoiie  gravia   Tidciitur  el  ainara,  A  innnr-ial.  Coacla  aiitent  (>bc<!iciiii)i,  fiiix  et  Tera  esl. 


qiiia  ipsi  pigri  biiiit  a<i  operatiiluin.  Quani  pigriliam 
M  te  rcnioret,  q<ii  dicit  :  ''•(  levavi  muHut  nieas  ad 
viaiuiata  tua,  qua;  diUxi  {P$al  ci^iii).  Siiiit  cl  iion- 
nitlli,  qni  loeditaiione  et  actione  «ideinur  aniare 
inandala  Dei,  et  in  liis  deiectari,  sed  in  e.\ercita- 
tionc  piisillaniuics  iitveniuiilur,  niinusque  coiist  m- 
les :  qiiod  u  se  removet,  qui  dicit  :  Ei  exercebor  in 
juihficalionibut  luis  {ibid.).  Elst  qiicdani  ext-rcitatio 
in  facienilii»  niaudatis  Dci,  vet  etiain  meditnndis  ; 
sed  boc  loco  ea  exercitaiio  iuieUif(itur,  qii:e  reniti- 
tur  conlra  aiiquam  dillicultalein  vci  tentationis,  vol 
persecntiouis,  vel  adver&iiaiis,  qux  nos  a  justiiia 
roaudatorum  Dei  retraliere  quoqiiomodo  nitiiiir. 
Amor  itiique  roandatorum     Dei    consuminaiur  in 


clsi  libcrtalcm  (luiitatis  iion  iiabcal,  secunduin 
affeciioiiPiii  liinorii,  jicr  qucm  iraliitur,  qiio  iion 
viilt ;  li:il;ei  lamen  aliquid  dc  libertate  ibarilaiis 
pcr  iuteiilionem,  qii.i  sc  dirigii  qno  vull.  Siciit  fnim 
iiolcns  leiilit  arrcciioneiit,  ita  vulens  dirigit  inten- 
lioiuMii.  Proptorra  non  iiiqueqiiaque  iniprobamla 
e<*t  Iiiijiisuiodi  oltr.dicntia,  sed  aliquaienus  esl  ap- 
probanda.  Nain  qiiod  nieui  [tatux  a  peccaio  com- 
peiciuir,  pocnam  ilcdinal  (|uaui  nietuit,  qiii;«  |tec- 
caluin  (ui  poena  debe  ur  ron  commiiiil.  Qiiod  in- 
tcnlionein  ad  Dciim  d  rijjil,  aUi|iiid  pioincrciur  a 
Deo,  oui  spem  suam  commitiit.  Dnm  timore  bt.  a 
pcccaiio  compescitiir^  limori  Dei  levereniiain  exbi- 
bet,  et  quodamraodo  timorem  snam  Deo  consecra». 


amore  niediiationis,  ei  aciionis,   cl  exerciialionis.  B  et  in  ipso  Deuin  honorat.  Obedieoiia  vero  qiix  vo- 


Ainor  auiem  obedicntix  ex  aniore  maodalorumpro- 
cedii;  et  qui  mandala  oon  amani,  iiec  obedieniiam 
aiiiaiit.  Qiiid  ergo  diceinus?  Nonne  innlli  snnt,  qiii 
inandata  servant,  qni  nolleni  jubcri ;  scd  magis  cn- 
perent  niiindata  aboleri  ?  Noune  mnlti  suni,  qui  iiuit 
furnic.ifltur,  qni  non  furanlur,  qui  iiiimicus  non 
persequuntur ;  desideranics  Deuin  iion  m»ndasisc, 
bice  non  ficri?Ciipiunt  quidem  mulii,  Denm  super 
bis  nibil  inandasse ;  vcrumiamcn  qiiia  mandavit 
bxc  non  fieri,  absiinent  ab  his.  limentes  euin  qui 
niandavit,  ne  punial,  si  ipsi  feccrint,  qiiao  probi- 
bnit.  Qui  ejnsmudi  sunt,  mandata  Dei  servare,  et 
Deo  obcdire,  nec  lamen  obedientiam  am<ire  viden- 
tur.  Qiiod  si  ita  est,   non  onines  qui  obediunt,  obe- 


luntaria  est  ei  vera,  aeqnissimo  jiire  Deo  exibenda 
esi.  Sic  enim  dccet  rationalein  creaturam  suo 
Creatori  snbjici,  \il  vclit  illa,  quae  ille  vult,  et  quia 
ille  vult;  adliuc  auiem,  ut  velit  illa,  etiam  illum 
vellc,  quse  vult.  Dicam  apcrtius:  Si  voto  quod  Deus 
vull,  ei  non  quia  Deus  vuli,  nondum  voluntas  mea, 
quia  l:inuim  inea  est,  in  Dei  volnntate  rormaiur. 
Si  autem  volo  quod  Ocus  vult,  ei  quia  Dfus  vult, 
babet  volunias  niea  principinin  a  Deo  et  causam, 
ut  bona  sit;  maxime  auiem,  si  vnlo,  eliain  illuin 
vellc,  qiiod  vult.  Si  anlein  vciim,  eum  non  velle, 
quod  vult,  quamvis  veiiin  quod  ille,  et  quia  ille; 
nondum  tota  voiuntaie  volo  illiid,  quod  volo  eum 
non  velle,  ut  et  mibi  liceal  non  velle.  Vcrbi  graiia 


dientiam  aniant;  nec  omnes  qui  mandaia  Deicusto-  C  $\  inimicum  diligo,  quia  Dcus  boc  pra;cipit  ei  vuit; 


diunt,  ipsa  diligunt.  Quomodo  ergo  obedieniia  in- 
dividua  comcs  est  cbarilaiis?  Et  qtiomodo  verum 
asl  :  Qui  nott  diligit  me,  $ermonet  tneos  non  terval  f 
(Jcan.  iiv.) 

Sed  considerandum  csl  quod  ohedieniiam  ab  ube- 
dientiu  distingnunt  intentio  ei  alTeciio.  Secundnm 
intcnliunem  eniin  csl  vera  obedienlia,  est  ei  simu- 
lata.  Vcra  est,  qux  in  vcfilate,  boc  esi  in  Deo, 
spein  retributioiiisconstituit.  Si:nulata  est,  qux  Deo 
obscqui  tingit,  et  per  cupiditatem  extra  verilatem 
spem  sui  laboris  poiiii.  Secundum  afle*>.tioiieiii  est 
coiicta  obedientia ;  cst  cl  voluntaria.  Hanc  limor 
extorquet;  illam  violentus  amor  perurget.  Si  affeciio 


aliqiiomodo  placct  niibi,  qiiodet  Deo  |.lac(M,  et  qiiia 
illi  placet ;  vcrumtamen  non  U8qiiei|uaque  piacet , 
qiiia  iuimicum  nondnni  libere  diligo ;  sed  vim  mAii 
Tacio,  in  me  divisiis,  cx  pane  volens,  quia  boouiu 
est,  et  mercede  dignum,  inimicum  dili(;ere  :  ex 
parle  auiem  nolens;  quia  diflicile  est  acceptani  iii- 
juriam  non  recolcre.  et  animum  ab  oinni  murmu- 
raliune  compeseere.  Elqa.imvisdisposiiuin  ii.-)bea:n 
vi:idictam  nullo  modo  expeierc,  quamvis  etiam  cor 
par:itiim  babcam  indigenti  vel  poseenii  betieficium 
prxstare  ,  taraen  si  adhuc  corde  mussiianieei  sub- 
inurmiirante  veliin  Deuin  non  prxcipere,  et  non 
velle  inimicum  diiigi,  nonduni  plene   et   perfecie 


et  inlentio  mislim  considerentnr,  esl  quxdam  obe-  y,  volo,  quod  Dcus  prxcepit ;  snd  tantnm  deest  per- 

fecix  obedieniix.  qiianium  |)crfecta;  rbariUili.  l)i 
perfecta  sil  cbaritas,  et  obedieulia  perfecta,  quid- 
qiiid  dignoscilur  Deo  placere,  ut  ab  iiomine  iial, 
debel  bomini  placere  nt  ipso  f:tcial ;  et  bac  caiisa 
placere,  quia  illi  plucet ;  et  boc  Hne,  nl  ipse  illi 
plareai.  Uniisesl  eniin  finis  obedienti;e  et  charitatis 
placore  Dco;  sed  in  ii»  qux  placenl  Deo.  IIoc  aulein 
addidi,  qnia  m»li  volunt  placcie  Deo  ;  sed  in  iis  qux 


dlcniia  coacta  ei  vera,  illa  scilicei  qux  limore  Dei 
exhibcturel  in  Deum  dirigitnr  :  et  hnjusmodi  obe- 
dienlia  in  aliqno  plus  timoris  habet,  ct  miiius 
amoris;  in  alio  plus  ainoris,  miiiusqne  timoris. 
Sc:npcr  autem  deutroque  aliquid  habel.  Sicut  enim 
sine  liir.ore  nunqnain  est  coacla,  sic  sine  dilectione 
iiunqiiam  csl  veia.  Est  qiixdam  obedieiitia  co:i<ia 
ei  simulala,  qox  solo  meiu  exhibelur,  et  ad  Deum 


iion  dirigilur.  Est  quaedani  obedientia  vobiiu.iria  el      placcnt  sibi,  displiceni  auiem  Deo.  Proplerca  miilii 


,imulata,  nt-est  bypotrilarum.  Est  qnaHlam  obe- 
dienlia  volunlaria  ei  vera,  qu;e  de  charilale  pro- 
(cdil,  ctper  charitatem  ad  Deuui  teiiJil.  Ilauc  re- 
qHirit  Diiis,  Iianc  (liligil,  baiic  siio  pnccepto  el 
fxcaiplo  <i»y.ui.cn(|jl;    I1..11C  sicui    am:ti.  iia  ei  re- 


qiii  nondiligunl  Doum,  crednnl  sc  diligere  Deuin, 
aitendentes,  quia  volnnl  placcre  Dco  ;  attendentes 
cti:ini  benericia  el  promissa.  in  qiiibiis  placel  illis 
D<:U9,  non  ;iiiteni  altendente^,  in  qnibns  vtdnnt  pla- 
cerc  Deo,  cl  in  qiiibus  iliis  displitet  Dcui.  Noneniin 


4it)  T1\ACT.  D€  Dl 

ffsliinant  charilalcm  c\  viriirtc  ohedidnis',  setl  ox 
opiiiiono  6UX  sapicinix'.  Obcdi«Milia  juu'i«  otix-s 
tliarilaiis  sicut  nropris  \oluiilDli  foiiiliiiir,  ila  Dei 
volmiiale  sempcr  nililvr.  !ii  illa  bunMi.a  ft  priiici- 
pali  jiislilis  norma,  el  ;equilalis  fwTiiia.  lioc  esl  iii 
voluiiuile  Dci,  fonnalur  voliiiilas  ralioiialisciealiira) 
ut  cl  ipsa  sil,  oi  iioii  iinniciilo  dicalur  voluiilas  Dei, 
qwia  Stfcuiidum  pr.cveniionem  graliae  a  Deo  incipii, 
ft  s''Ciiiidiini  direclioncin  inlenlionis  ad  Deiim  leii- 
dil.  Sicdt  enim  non  liaLel  Uomo  posse  lioiium  a  se, 
vd  ab  illo,  qiii  dicit  :  Sine  ine  nihil  potesli$  facere 
{Jvan.  xv) ;  sic  velle  boniiin  iioii  habei,  nisi  al)  illo, 
<|ui  uperaiiir  in  nobis  el  velle  ei  porficere  p«o  bom» 
voliiiitatc  {Pliilipp.  li).  El,  sicul  virtus  Dei  dioilur, 
nnn  soliim  (\ux  iii  Deo  e«i,  el  Deiis  est,  sed  itla 
ciiam  t\\\x  a  Deo  liomini  dalur,  el  in  tiomine  esl ; 
sir  voluuias  Dei  diciliir  ei  illa,  qux  in  Deo  osl,  et 
Dcus  tn;  ei  illa  ([nx  ia  bomiiie,  non  lainen  ab  bo- 


IM.ICI  UKSrUUEi.T  450 

A  niiiie,  sed  a  Dco  osl.  Adbu»;  antciii  volunlas  Dci  di- 
oiliir,  qii.im  per  lioiiiinem  vull  licri  iil  «iiiodcunque 
opns  jnsiilix,  sivc  iniscricordiac.  Esi  crgo  voliiiilas 
Dei,  ct  qux>  niandal,  el  cui  niand.il,  cl  quam  nian- 
dai  fieri.  Peius  primani  :iuc  orilas  ost.apud  secun- 
dani  iniiiisierium  cs(,  npud  icriiain  anioris  expe- 
rimcndim  cst.  Obcdicntia  ila(|uc  tota  Ih  dilectioiw 
Dei  tonstituilur;  quia  a  voloniatc  Dci  per  volun- 
tHtcm  Dei  ad  voliiniaieni  Dci  ti  iid  t.  ei  ad  vo!an< 
i.item  Dei  rcdit.  Volunias  cnim  Dci  in  Dco  pcr  v©» 
lunl-.ilcni  Ui'i  iii  Jioiniiie  operalnr  vohintateni  OfA 
iii  iiiandaio,  propler  volunlatcin  Dei  iii  Dco.  V.rg9 
voluiitas  Dci  in  Deo  prinoipiuni  cslct  flnisobedicii- 
lix.  Oui  eniin  in  cbarilJte  obedii,  quasi  ad  fiiier.i 
ad  ilium    suspiral,  qui   ab  iuilio  inspirat;    in  quo 

0  inspiralus  et  siispirans  a  Jabore  quein  liiigil  iu 
prjeccpto  siiie  fiMC  rcspirat. 


TRACTATUS  QUARTUS, 

OE  DlPLICl  RESURRECTIONE,  QU^  PER  OBEDIENTl^  PERSEVEUANTIAM  OBTINETUR. 

I*aratum  cor  in«i(in,  Deu$,  paratum  cor  meum  ;  cnnlabo  ei  piallam  in  gloria  mea.  Exsurge  pfallerium 

et  cithara  ;  exsurgnm  dHuculo  {Psal.  cvii). 


Obedientia  quid  possii,  quid  vai<>ai,  quo  tendat, 
qiio  perveniat,  quis  (inis  ejus,  ctqois  fructus  cjus, 
gloria  Ooniiiticx  resurrcclionis  dcmonstral.  Friictus 
ol>e<lienii;E  resurreciio  esi,  et  v.iu>  per  obedientiam 
Cbrisli,  qui  est  resurrcclio  et  viUi.  Cbrislus  semcl 
ronriuus  est,  et  ^einel  resurrexit.  Sinipl;e  inorli 
siin]ila  congruil  resuriectio.  Al  uobis  una  resur- 
rcctio  suQtcere  non  potesi.  Iia  sumus  ad  ima  pro- 
sirali  debito  geniinx  morlis,  ita  sumus  proslrali, 
nl  una  resurrcctione  l)cali  esse  non  possinius.  Cc- 
niiua  nobis  neccssaria  esl  resurrcctio,  priina  ci  se- 
(uuda.  Beaiu$,  qui  habet  parttm  in  rcsurrsclione 
priiua  {Apoc.  n).  Prima  rcsurreclio  parlis  est,  ani- 
ni£,  magis  quain  corporis,  ct  laincn  alqiioniodo 
corporis,  e;  quia  imperfecla  esi,  ex  parle  esl.  Ini« 
|>crfcoiioni  auiem  semperaiii|iiid  ilecsi.  Cuin  auiem 
voneril,  quod  perfectum  esi,  ev;icuabilur  qnod  o.i 
parte  esl.  Secinida  resurreclio  absoluiam  liabimra 
esl  perrcclioiicm  ;  eui  omniiio  oiliil  deerii.  tlje  dux 
resurreoliones  cx  verbis  Doniini  distinguuiilur,  di- 
centi&  :  Venil  hora,  et  nunc  etl,  quando  morlui  au- 
dientvocem  Filii  Dei,  et  qui  audiermi,  rivetit  (Joan. 
v).  Vita  prxsens  aelcriiilali  coinparaia,  «juasi  nora 
est.  Morioi  suiil,  qui  a  Oeo,  qui  vila  est  animx, 
per  inobedicntiani  scp.irati  sunt.  Et  qunniam  in 
tioia  qiix  nuncest,  spaiiiun  poeniieniix  indiilgeliir, 
i|iii  obediendo  \ocein  divinam  uiidiciit,  vivcnt  dc 
nioiteresuscitali  ad  bcalam  vilain.  Nain  dcsocuiida 
resiiiTeciionc  subjiiiigiiur  :  Ventl  hora,  quando  mov' 
lui  qui  in  monumenltt  sunl,  uudieut  vocem  Fiiii  Dei 
(ibid.).  Eril  bTc  liora  <|iiaiido  Dominur  ia  voce  ar- 
(tiangeU,ei  m  luba  Dei  descendn d« casio  {IThets.w), 


cl  dabil  voci  tucc  voeem  virtuiit  {Psal.  Livii).Tuiic 
yrocedent  ri:d  koiia  fecerunlin  reiurrectionein  vitw ; 
qui    vero   niala  egerunl ,  in  resurreclionem  judieii 

^  {Juan.  v).  Erii  in  fuluro  resurreclio  vil;c,  scd  bo- 
iioruin,  qu;  resuscitnndi  sunt  in  viiam  .'eteriiam,  oi 
resurreoiic  judicii  maiotum,  qui  partemnon  liabcnt 
in  rcsurreclionc  primo,  quin  in  liora  qiix  nunc 
tsi,  iion  rcsurguni,  iii  sc  judiccnt.  Neque  eniin  re» 
surgimt  impii  in  judicio,  neijue  peccatores  in  coii- 
cilio  justorum  {Piot.  i).  Inipii  suiit,  qiii  non  crc* 
dunt;  etquinon  credit,  pin  judicalus  esl.  Picca- 
tores,  ot.si  crcdunl,  quia  [lerdite  vivuiit,  i;ou  lia- 
beiit  pariem  in  resur:ec'.i:.ie  prinia,  quia  non  re- 
surguiii  iii  coiii.ilio  juslorom. 

Quod  esi,  inquis,  consiiium  jusiorum  ?  Audi  Pro- 
plietam  ad  Dominum  dioentcm  :CoR$i7ii(m  metim  ju- 
sii/icaiioues  /u(p  (P»o/.cxviii).Caiisa  nostra  in  arcto 

0  posiiacst.  Judicaii  nos  ncce^ssc  est.  J-.idicium  decli- 
nare  niillatenus  possumus,  aul  hic  judicaiidi  sumns, 
sed  a  nobis,  et  idcomilius;  aut  in  fuluro,  sed  a  Deo. 
ci  iralo,,ct  ob  boc  gravius.  Sed  qiiid  dioit  Aposiolus  ? 
Si  nosmdipsosjudicnremn^,  non  ulique  jndicaremurj 
Cor.  XI).  Neque  enini  judicat  Doniinus  b:s  iii  idipsuin. 
Uosurreciio  itaque  vilx  secunda  rcsurreclio  est.  ite  • 
siiirei  t:o  vcro  jndicii, ncc priiiia  videlur, noc secuni!». 
Non  prima,  (|uia  nuila  seqiiitiir.  Non  secuiida ;  qi.ia 
nulla  pra;cossil.  Diriusi|iie  rosurrectioni^  no9(r.T,  et 
priiiire  cl  hccundx,  Cliristi  resurrectiO' causa  esl  ci 
forina,  exemplum  et  sacr^incntuni.  Fide  enim  et  11111« 
latiom;  resurreclioiiis  Chrisli,  rerormali  SHimis,  jii- 
siiiioiii  biunus.sanolili^  ai!  suinus,  a  mortc  iesiiscll..li 
•umus,  ui  pcicalis  inoriui  justitix  vivaiiius;  iiinovi- 


i51  BALDl'IMr,AML'AKIE.NSIS  ARCniKPISC.  45i 

laie  viia»   aiJibuIiifiies,  el  adoptionem   rilionim   D«  i  A  <  iiicliis  ad  o/riiiPiti   oii-  il.oiili;i!n,  «inaii  Mremiii>i  tt 


eispcciaiilfs,  rclompliotiein  corporis  iio.tri.  tn  re- 
wjtreciioiie  enii»  Sftcnntla  rcfonnabit  Ciirisliw  cor- 
ptis  liutiiiiilalis  noslra?,  conllgiiraluin  corpori  clari- 
lalis  iux.  Priiii.)  rc}<urr«t  lio  ab  obeciienlia  iocipit, 
el  perRetcranlia  coiisiiiiiriialur.  Sccunila  a  gloria 
iiicipil,  eiaeicriiilaie  siabilinir.  QuLpcrscveravii  in 
obcdieiilia  usqiie  iii  riiiein,  pcrscvcrabit  io  ^loria 
»ine  liuc  Pcrscvcraiilia  cniin  <|iiodaiiiiiioilo  siinilis 
est  «cicrniiati.  Sicut  enim  xicrnitas  esi  qnasi  quae- 
dain  pcrscveraiilia  glorine,  sic  perscverantia  qua.si 
quu?dani  arteriiitas  esl  obeiiicntiae.  Qui  eiiino  perteve- 
ratenl  usque  in  fiuetn,  hic  lalvut  erit  (ilatih.  x). 
Perricveraulia  vcio  laus  cst  cl  coiisuinin^ilio,  el  tjiiasi 
vjrlus  oninium  virtuluni.  Ciiaritas  niuitiim  lauiJat.i, 


di.  votiis  ad  OiiMictit  liiiiiiililalis  oliiii  <|iiel.ini,  P.tiri  lo- 
quiliir  iliceiis  Vnrn  um  ror  menm,  Dtu$.  paraiurri 
cor  menm  (/'«a/.  cvii).  Oir  suiiiii  dicil  esse  paratnin  ; 
nec  edicil,  »d  «|uiil  sil  p;traliini,  nl  sermo,  qiiamvis 
congi!iiiiiiaiii«,  vidi:aiiir  iiiipetrrciiis.  Sed  lemioiiis 
congeiniiialio,  otcdicDtiac  csi  cunnrniatio,  et  i»ermo- 
iiis  itnpirfeciio  ptrrectoi  obeilienlije  est  o»lensio. 
Obedieiiili  aiili.-in  proressus  rcr  ineuin,  quod  abs«lu(o 
testalur  cssc  paraium,  ad  onntia  ostendilnoii  iinpa- 
ratiim.  Tanqn.Mn  dicerei  r  l*aicr,  jul>e  quod  \ii.  Si 
vis  me  quidqii>in  ag^rc,  parnlum  cot  meum  {Piai, 
LVi) ;  si  vis  ine  qiiiilqnun  p^tti,  peramm  cor  nieuun 
(ibid.);  si  vis  iiie  n^^gcilari,  ecce  ego  in  flafella  pa- 
raliii  snm  [Piai.  xxwii);  si  vis  til  custodiain  iiiaiH 


multumqoe  fauilanda  ca^teraruai   virltituin  vita  e^l  "  dala  tua,paro(ii<  jum,  «(  iion  tum  litrbatu$,  ut  cH$to- 

el  virtus  :  al  ipsius  cliarilalifi  virtii&csl  palienlia  ,  el  diam  mnndata  tua  {P$tU.  cxviii).  Non  tic   reiru», 

ipsius  paticnliae  virltis  csi  perscveraiuia.  Ciiaritas  cum  iliccrel :  Paralus  iuin,  <it«  in  carccrem,  tite  in 

sine  patieiitia  vera  cliaritas  non  esl,  sed  simithta.  mortem  ire  (Luc.  wu).  Cbrislus  aiiiein  qiii  pet?"  iu 

Simulata   vero  cliarilas  in  prosperis  fint;il,  in  ail-  obeclicniia  firniior  qnain  Potrus, /.icius  esl  obc.lim» 

>€rsis  ccdil.  Paiientia  sinc  perseveraiil  a  iiicoiisians  Pairi  usque  ad  \noT\.tn\.^Pi:yanim  cor  eju$  tperare 

csi,  ct  ir.firma;  in  adversis  incipil,  sed  le.npore  de-  iu  Uomino,  confimatum  eit  cor  eju$  ;  non  commo- 


licit,  el  longa  faligalione  siiccuinbil.  Pcrseveianlia 
vcro  nee  fingit,nec  cedii,  liCC  de.ficil,  nec  sufcunibi». 
Cxierse  virtules  omnes  quasi  in  statlio  curruni ;  sed 
lenor  pcrseverantiae  uaus  accipii  braviunu  Obcd!en- 
tia  persevcrans  in  (inem,  in  prima  lesurreclione 
cxperilur  quid  possii  iu  nieriio;  in  se;:utida  cxpc- 
rietur.  quid  valeal  in  prsrnuo.  In  priin»  tendil  quo 


ViHiur  donec  despiciat  inimi,os  tuos  (Ptal.cu).  Po»l 
oIjc  !ientiie  proritsioneiti  manifestal  Jesus  nobis  glo- 
riaiii  siiain,  diccns  :  Canlabo  el  ptaHam  in  glvria 
mca;  enwge  piaiiermmet  cithera  (P»al.  cvti).,P:iai- 
leriiun  et  cilharn  suul  gaudiuin  ei  exsullaiio  de 
resurrecU(>ne  ^loriu;.  Canticum  et  psaimus,  laus  ei 
graiiaruiu  aciio,  pro  eatleoi  gloria.  Canlabil  (ibr;- 


perveuial;   iu  secuoda  pervenil  quo  autc  lCRdebal.  ^  ),ius  in  gloria  sua.  Hi<  csi,  de  quo  Aputlolos  ait  - 

t\.     -i.-j; .•_   n.^-dl  j'.     •    .  _..     ..    ■   .-• -•    n    :     •    .  ..•       ,i    i-  _v 


De  ebedieniia  Chrisii 
fluQc  ordhiem  obedienlise  el  persfiveratiiix  el  glo- 
riae,  Qirisius  ipse  docnit.  Mam,  cuta  essei  in  sinu 
Palris,  sciens  ipse,  et  iins  scire  voicns,  quain  bona 
s!t  obeJieutia,  ei  obedientia:  ]>crsevcraii(ia,  cogitavit 
cl  licslinavil  in  corde  suo  obcdieiili^  jugo  se  siib- 
ikre,  ei  babiiuui  iiumiiiiatis  assuuierc,  et  sacco  se 
inducre,  et  sicui  in  jejuiiio  aniinam  suam  opcrirc, 
ei  vcsiiiueutuin  wium  ciliciufti  poiierc,  el  in  oppro- 
brtuni  se  dare.et  obe.lienliam  proiuittere,  et  in  obe- 
i;ietiiia  usque  ad  nioriein  perseverare.  Quae  co- 
giiavii,  ivee  et  fecii.  t)i  sicui  Abraliam  egrcssus  esl 
de  terra  sua,  ei  de  cognalione  sua,  el  de  donio  Pa- 
Uis  sui,   in   lerrani,  quam  poUlcitiiS  esl  ei  Oeus 


Chri$!u$  ett  Ihi  viriuf,  et  Dti  tapieutia  (/  C«r.  i). 
Dci  vcro  sapieiilia  de  Patiu  loqiiitur,  diceas  :  Aule- 
iJluatH  quidquam  la$eret,  eram  cum  eo  cmncla  eomi.»^ 
nen$ ;  deUclabar  per  singulos  die$,  lnden$  corum  «-» 
omRi  tetnporc  (Prov.  viii).  0  quale  spectacuiuui  i 
quam  dulc«  el  iiteGfabile  gaudiuui  !  viderc  in  corlu 
Fiiiuin  Oei  coram  Pulre  ludeniein.et  audire  cactati- 
lem  ;  ubi  caiilaiil  et  aslra  loaluiina,  et  jubilanl  om- 
ncs  fllii  Dei.  Onis  lidelis  iii  spe  ta:n  beaii^simae 
visioiiis  inanibus  iton  plaiiibt,  eorile  non  lri,iudiet. 
111  vr»ce  exsultalionis  iion  jubilet  ?Caiilat  Jcsus  iu 
gloria.  Sed  cui  caniat,  aut  quid  caniai.  Caniat  Pa- 
iri,  caiiial  el  angelis,  canl.ibit  et  nobis?Patri  can- 
tat  sciiipiieiua  iauditm  prxconia,  psalroos  triufopba- 


(G>M.  xij),  ctfressus  esl  auien»  ut  vocj  Dei  obedirei ;  d  los,  ei  psalmos  piacoiiialc»,  ei  caniicum  novunt. 


sic  Filius  Dci  a  &ummo  coelo  egtessus  est,  el  de 
dumo  Patris  sui,  io  terram  quam  pollicitus  csl  ci 
Paicr,  diceos  :  Postuta  a  nie,  $i  daba  tibi  geniei  hce- 
redilatem  tuam.  el  po$u$siOHem  ivam  letmino*  lerim 
(P$dl.  ii).  iii  Hiundum  veiiiens  liinica  iudutus  est 
iiiconsutili,  desuper  contesla  per  toluin,  quam  de- 
dii  ei  mater  sua,  quaui  manu  Si>pientine  tcxiiii  iu  di- 
gite  Dei.  quaiu  Pater  ei  aptavit;  sed  el  maicr  ceopo- 
lata  est,  mulier  lortif,  quae  n);>iium  suaiu  luisit  ad 
forlia,  et  digiti  ejus  apprebcndetUHl  ftisiiip.  (jna-si- 
'vit  lanam  et  linuiu.  9t  de  exquisila  materia  opiis 
fitrel  singulare,  novo  tnodo,  iiovo  artilitio.  tiovuiu 
iitiluinciiluiH,  qualo  iion  poiesl  bonio  facere  supor 
tcitam.   ladulus  Jcsiis  babilu  assuinpto,  qiMSi  suc- 


Canlicum  eanticoruni,  qiiod  neino  putesl  cantare, 
nisi  suliis  Jt^SHS.  Exallabo  le,  Doniiae,  qmoniam  (mi- 
cepisli  me  \Psal.  x\iij.  Canl&bit  et  illud  :  Contef' 
lisli  planclum  meutn  iit  §audiunt  mihi  ;  coHseidi$li 
snccum  mcum,ei  circumdeUtsli  Bie  la^lilia,  M  cunlet 
tibi  gloiia  men,  et  uon  cmpvHgar ;  Domine  Deus 
vieus,  iu  cplernum  con^iebot  tibi  (ibid.).  .Angelis  can> 
tabil  :  Uelare,  derusalem,  el  diem  fes:um  agii$  «m- 
nes,  qui  diligitis  eam  (Ita.  lxvi).  Magnus  ille  angeins 
siiui  fulgiir  de  cceio  cadens  ruinain  iwagnam  fecit; 
ciijus  cauda  Iraxit  lcrtiain  paricm  slelluruin  (Apoc 
xii).  Cliristtis  aijlein  resurgens  ex  inorluis  implebit 
ruin.^s,  aidificabil  niiiros  Jerusalcin,  nnmeruin  ci- 
viuni  iii>pl<'lii ;  uiulc  an-^elis  g:>udium  cl  cxsuhaiio. 


II 


433  THACT.  DE  Dl 

Maiii  si  g:iii.liiiiii  esl  eis  supcr  iino  peccaiore  poeiii-  A 
Ifiiliaiii  :i^oiile  {Luc.  xv),  i|iiai)(u  iiiaj;is  de  iivillibtis 
iiiilliiim,  qiti  eis  assoriamli  >iinl ,  e'.  siiniici  eis  riiliiri 
6IIIU  ?  ^iirriis  eiiiiu  f)ei  iccem  MiUibiii  mui(ii>iex  , 
niillia  lnaH'ium  {l'tal.  lxvh).  Canljliil  Jesiis  laii- 
ilcin,  el  nobis  c;iiil:ibii  carn.i-ii  l:clili.t>.  onrmcii  lie- 
li^rluUile.  dicciii  :  Veuili',  bi'iied:cii  P,itr  t  mei ,  }>e>- 
(ijiile  regnum  pnraium  iol>is  nb  uriijiite  niundi  (Sliillli. 
Kxv).  Kiii  vox  iftU  in  .iiiribus  aiiliciiliuiii,  qii:isi  cnr- 
Hieii  ni4isiciiin,  qiiiKl  duici  iiiiavitjiie  soiio  ciiniiiir.  0 
»i  nobis  deliir  aiitJlrc  vocem  isttni  '  o  «»i  aiiics  iio- 
tiras  (ieniiilt'c:il !  o  si  ad  nos  peivciii:il  !  o  si  pcni- 
iica( !  liC  nliciM  esse  increanifr  :iU  aiidilionc  l:iiii 
iHina.  Convaicscil  inlerim  iii  cortlilitis  noslris  >ox 
iiiviUiiilis  Jcsii.  Iiivil:iluiiiiin  jam  niinc  nobis  caiilal, 
ditens  :  yiii  r«//  tenite  post  me,  abnegei  tenielipsum,  n 
gl  lulliilcriicemtuam,  cl  sequ.itur  Tne{Luc.  i\}.  Invicu 
itos  auclor  viix  ad  viiain,  dc  lalore  Tocal  ad  re- 
qiiieui,  ussii!uc  cLaniaiis  :  Venile  ad  vte,  omue^,  qni 
liiborulit  ei  'tncrali  c^iis;  el  eyo  reficiam  tos  (iliitlh. 
x\).  Oui  :iudieriiii  iianc  voceiii,  eUimsi  niorlui  fiie- 
rinl.  vivfiil.  PdIiiiI  vox  lna  scnicl  dicla  .  Lazare, 
leni  forat  (Joan.  \i),  murluuiii  tcrra  defcssniri ,  el 
quatriduaiiuni  slalim  suscilare.  Sx  iis,  qui  qualri- 
iliiaiK)  iiiuiliio  suidiores  iiiveniuniur,  diiiii  Doinrnus 
jd  iiOS  clamal  '  y'enile  ad  me  uwnet  qui  laboraiis,  el 
c;viera.  Cl^mcmua  .id  iiivicein,  iiiiiiuis  cxemplis  c«- 
iiorianlcs  .Vcnile,  extuliemui  Dommo,  vaiiile,  adore- 
Miiii  el  procidainut  unle  Deum  ;  ploreniut  coram  Do- 
mino,  qui  (ecil  noi  lj'$a!.  xcivj :  ci  qui  audit,  dicai  - 
Veiii.  Jcsu  canlaiiic,  iios  pariter  caiiiemus  in  viis  C 
Dcniini,  quoniam  mugna  esl  glorij  Domini. 
De  tpiriluali  crealura. 
Clirisltis  rcsurgeiis  ex  inorliiis,  psalieriuni  el  ci- 
tliarani  snscilat.  Suscilat  silii.  stiscilal  et  nobis. 
Unile  noLis  ps.nlicriuiii  el  ciili.ira,  nisi  suscilarcl  ♦ 
(juidqiiid  eiiim  in  iiohis  a  nobis  es(,  laineniatioiie 
digiitim  csl,  iiiaieria  lucius  el  moeroris.  Naoi  a  die- 
hus  prxvaricatioiiis  Adx  cilliara  nostra  versa  est  in 
iu..tuin,  deiicil  gnu:liuin  iii  cordc  no>lro  ;  miserix 
noslrx  ianscnluin  convenit,  el  .noii  canlicum.  Sicul 
fllii  iransmigratioiiis  in  niediu  Babylonis  suspeudi- 
muh  organa  noglra  iPtal.  cxxxvi).  Secuiiduiii  coii- 
dilioiicm  prini.ne  naliviiatis  vox  lioniiiiis  hxc  csl  . 
Vadam  ad  poria^  inferi  (fta.  xxxviii).  Ai  si  coosiir* 
gimiis  iii  Clirislo,  niox  in  prima  resurrcciioiie  gloria 
iiubis  dalur  ;  psnllerium  et  citliara  5usci(an(ur.  In 
cilbura  pliires  rbordx  suodispoiiunliirordine,  et  arle 
citbar(Bdoruin  ila  sibi  coapianiiir  ei  conlcmperanlur 
iii  sonaiite  cith:ira,  iii  diversis  sonis  una  sii  coiicor- 
dia,  ona  dulcis  consonantia,  una  suavis  barmonia.  Et 
si  (|ua  rurle  raiicius  sonat  cborda.et  singuiariter  sire- 
pil,  ali^rum  p.iicin  lurbnns,  ci  coiisonanliani  iiiter- 
turiians,  mox  ingenio  el  pleclio  citbarizanlis  arti- 
ficiose  intorqiieiur,  ul  acutius  vei  remissiiis  sonct. 
doiiec  ad  paccm  rcileal,  ci  reconcilictur  aliis,  a  qiii- 
iiOS  aiiloa  discordabat.  1.1  eiiim  scmper  proctiral  ci- 
tbarizaiitis  industri},  ne  quid  absonum  vcl  dissonum 
auiliatur,  quod  audituin  possii  ofTcndcie.  Iia  Qt  in 


PLICi  RESUHRECT.  43* 

moribus  nosiris  singiiloniin  singulis.  Sui>t  enim  ir. 
iiobis  sicut  cord*  in  citiiafa  sensus  corperis  el  seii- 
siis  cordis.  Siin'  senins  cordis,  el  n»oiu8,et  usut 
eoruin,  sicut  membra  corporis  ct  motus  vel  officia 
eorum.  Sunt  in  rorde  variac  cogiisiinnes.  et  afle- 
ctiones,  el  intfniicnes,  vari.1  consilia,  variaque  ju- 
dicia,  varia  vt>(:i,  varia  desideria.  Uxc  suiit,  qii»  ia 
iiobis  ctmsonaiit  vel  dlssonan'.,  dis.<tcii(iunt  vel  con- 
seiuiuni,  di.scorditiit  vel  (oiicordant.  fn  diluculo  ro- 
fiiirrectioiiis  noslrx,  bnc  est  in  initio  conversionis 
iiostni*  de  vana  sscculi  conrersatiune,  incipianl  b:ec 
oiiiiiia  in  nobis  ordiiiari,  et  componi,  legibus  s.-inciA 
obedieiituT,  e(  exercilnlione  quolidianx  discipiiiia*, 
cl  iiiagisieno  raiionis.  V.l  si  quid  inordiiiadiQi  v.el 
dlaciplinatum  siibilo  eruinpil,  aut  pro  iiiemoria  pri- 
sae  coiisucludinis,  aut  pro  conditionc  bunian.-u  in- 
'irmiiatis,  mox  plectro  poriiitenii.c  et  disciptiiia*  ad 
ret:ii:udinem  iiifleclittir,  ut  omnia  in  nobis  siut  cora- 
p<>sii:i,  iraiiquilia  ct  pacillca ;  et  uiii  raiiuni  cnnc(£ 
obcdiaiit,  doiiec  in  obedieniia  carnis  spiriini  snbje- 
cix,  sicut  in  spiriiuali  cithara,  sit  spiritualls  bar- 
inonia,  et  spiriluatls  Ixtitia,  pax  scilicei  el  gaudiuni 
iii  Spiriiu  sancto.  Hcc  Ixta  con&onantia,  coiisona- 
que  lu-lilia  ,  vox  cst  cillinroedorum  cilbarizantiuni 
iit  ciibaiis  suis.  Qni  alienje  paci  simler,  in  se  pacoin 
non  liabeits,non.iuni  in  citliara  siia  citharitat,  quain- 
vis  iii  alieiia  ciihaia  cilbarizare  videalnr.  Qfii  sibi 
noii  convciiif,  cui  ronvcnicl?  Qui  sibi  dissidel,  e(  a 
sc  «liiSiTiilit,  a  se  se  npcr  dis<.urda(,  el  sibi  scmper 
coiitraiins  esl  :  ciii  poieril  coticordarc  ?  Qw  scinp«r 
tiirbiileiidis  e.st,  ct  inqiiiclus,  siciil  fervor  maris, 
qiio.i  ntjnquatii  rcquiescit,  cui  polerii  esse  pacificusT 
A'on  ex  pax  impiit,  dicit  Dominiit[Ita.  XLVtii),  iVo- 
pterea  iii  bai  ciilura  iion  citbarizai  uuinis  iu'pfii$. 
Sed  rox  exsullalioiiiscl  salutis  in  tabcniacuiisjusto- 
rum  esl  istacxstillalio.quibui»  dicitur:  ExtuUale  jutli 
in  Domino  (PsaL  xxxii);  ei  :  Confiiemini  in  eiikuia 
(ibid.):  incithara  el  voce  psalmi  (P*a/.  xcvii).  Qiiid 
sibi  vult  isla  congeminaiio  ?  Anne  esi  una  ciihara  iu 
ninribu.i;  nostris  singitloruin  singulis,  et  stliera  in 
:iUcrnis  nioribiis  alteriiis  ad  »liei(iin  ?  Neinpe,  sicut 
iii  citbnra  suiil  plnrcs  .  b  >rdx,  noii  au(e:ii  omncs 
(iiordxiinum  soiittin  babeiit,  sed  pltire»  soiii  perroiH 
sonandi  concordiam  quasi  in  unuiii  sonuiii  coale- 
scuitl,  i(a  t|uasi  iiiia  citliara  inuUi  iios  sumus,  singiiii 
auteiii  alieri  ad  aUeiuni,  siculcborda  aJ  chordam.Et 
qiioiies  s.tiicl:v  M'mulaiioiiis  sludio  aiier  alieri  imi- 
labiiem  se  prxbel.  vcl  iii  onini  cliari(a(is  et  buniiii* 
(:iiis  t»l>seqii  0  ani:ibiltin  seexhibet,  sicut  iii  soiianti 
ciilianchonLicliorilxrespondei.Necincr^analxiiiLi 
jiKiindior  qiixvis  gralissima  niodulaiio,  quain  in  col- 
lcj;i  .  s:iiicix  co:ipicgaiionis  giata  jucundaqiie  socic- 
las  :  qiix  iii  Ciiii:>to  et  pru  Cliruio  luuiuis  studiia 
vicissim  scse  coiiicmperat,  et  ad  p.iceni  senrandaro 
pcr  buiiiiliiatom  ei  paiieiiliain  aliernis  moribus  in 
umnibus  sese  co.tpiai ;  ubi  iion  inflalur  oipcrbia,  iioti 
Labescit  iiividia,  nuii  cxcandcscit  ira,  noji  litigai  di- 
scordia,  iioii  mtirinniai  iinpuliciilij  ;  ubi  siiiistra 
suspicii  non  discopiai.cl  oinuis  turpiiudonon  iiomi' 


iM, 


BALDUIM  CANTUAniEN-IS  AHilllElMSC. 


45' 


naiiir  i»  c.i.  Etcc.  ii:quil  ['ropiiela  :  Quam  bonum ,  A  vioicnlia,  n»H.i  <i»Mori»  volicinenltj  »ep»rari  prnosl. 


41  quum  jucundum  habitare  fralret  in  uuum!  iPtal. 
iXkMi.)  ftftluutur  platic,  el  oiniiino  falluntiir,  qiti 
Jiiajoiem  sesUinanl  deicctalionem  in  miiadi  vanitatf, 
«{tiaiu  in  Ctirisii  vcritate.  /t.'xsu/(enMiiqiiil  Dominu.s, 
et  laltHlur ,  qui  t«lunl  ju$iUiam  meam  (Psal.  xxxiv). 
^ui&qiiis  cxperUur,  iioii  iiix:  ucgabil ;  aed.iicel  lio- 
juio,  utique  esi  fructus  'ymo(f'ial.  lvii).  Non  luta 
iuslof  uui  relributio  in  fiiliiruni  (JilTerlur,  pro  nian- 
uatis  Dei  cus>UMlieii(lis,  se«l  i»  cutlodtendis  Ulin  re- 
inbutio  muUa.  JutUtia  enim  Uomini  rectw,  lceti/icanlet 
carda  (Ptal.  x\u\);  ei  :  Delectationes  wi  dexteru  ejua 
vsque  in  finem  (Pul.i\).  Dtxtcra  ejiis  niunirica  esi 
ei  iiberulis,  deleeiationes  ilisiriljuit,  i|u:i)es  iiiundus 
Mon  novii»  et  dat  quam  niundus  d:ire  noii  polest  oa- 


Quit  no*,  inquil  Aposloliis,  stpnraha  a  clntrnatc 
Chruli  ?  Ctrlus  tum  «Nim,  quia  ruque  mort,  neque 
vita,  neque  anqeli,»eque  principatut,  neqne  nriiKei, 
neqne  inttautw,  neque  futurn,  u*que  fnriuudo,  neque 
alliludo,  neque  profundum,  neque  crealura  alin  pote- 
ril  noi  teparare  a  cknriitiie  Ihi  (ftom.  viii).  Puieranl 
Uxc  oiiiiii;i,  vel  unuin  uli<|iio<l  ea  IiIh  .'tniinain  r.nili 
a  corporc  separare  ;  sed  iiou  omiiia  itxc  a  cliariiate 
Doi.  Videie,  fraircs  clwiris&Mni,  xiiiiilatores  I><i, 
qiiam  rirrna  sil,  qitatn  itvliss^dubilis  isia  conji  iKil» 
ad  oiniies  causas,  excepta  sol.i  ipsius  nnim:e  yulun- 
taie.  Nam  qiii  adlucrel  Doo,  iiniis  ftpiritiis  est 
{II  Cnr.  vi).  Scripluni  esi,  qui:>  aitiiiiii  Jimi^Iix  cun- 
gluiinata  esl  animae  David  ,  ct  ililcxit  eum  Juiiatlia» 


veui;  sed  iis,  qui  noii  diliguiu  inuiidum.  Lcce  jum  Q  quasi  animam  suam.  Nam  exspoliavit  se  Jlonailias 


in  pr^seoli,.  ccctf  ;atii  in  cvi<:enii  ex  parie  apparel, 
quam  tioaum  sit,  cl  quam  jucutidum,  quam  uiile,  ot 
qiiam  salubrc,  q.uaiii  suave,  et  quam  dulce,  iiabiiare 
Iratres  iu  unum  (Psal.  cxxxii).  Scd  ii,  qiios  a  iior 
Ciiiisti  in  uaum  con^rcg.ivit,  mutuo  sese  diliguni, 
et  vicissim  silii  obediuni,  si  mutuis  exemplis  ci  co- 
boriatiotiibus  ad  Deuin  diligendum  quotidie  se  av- 
ceiMhtni;sibumero  uno  Deo  serviunt.etlabioeiecto 
senipiteruiis  laudes  ei  imanimiler  oonciituni ;  si  oiii- 
nes  iilem  voluni,  f.i  idcni  iiolunt ;  si  omnes  idem 
•ciitiuui,  ct  idipsum  sapiunl ;  babentes  cor  unum 
t:t  aiiiinam  unum,  nuiuie  in  hac  spiriiuaii  citbara 
omnes  Deo  jubiianl,  sibique  jubiiaat  ?  £t  beatus  po- 
puhii,  qiii  scil  jubilalionem  {Psai.  lxxxviii). 
De  sjnrituali  psallerio. 
Iii  dilucolo  rcsurreciioiiis  nostrae  noii  solum  cltlia- 
r.im  $usciiainobisCbristus,scdcipsalterium  .etprius 
}i<.:»Uecium  ;  qu.inivis  decittiara,quod  dicendum  mibi 
videbatur,  nuncprius  dix.er4ini£xiur(2e,  inquil^pta/- 
Urumetcilhara.iPsul.  LVi).\}l  aterAugusiinusasse- 
lii,  psalicriuin  a  superiori  soual,  cithara  abinreriori. 
Ciiliara,  ui  prxostensum  esi,  Leta  concordin  esi, 
\el  ad  nos  ipsus,  vcl  ad  Tralres  noslros.  Psaiteriikm 
esi  pax  ct  coiicordia  ad  Deum,  el  iti  Deo  De  qua 
{lacc  Aposloliis  ail  :  Justificati  igiiur  per  (idem,  pa- 
,em  habeanius  ad  Deum  (Rom.  v).  Per  peccatum 
iuobedieniiue  coepil  iioiiio  discordare  a  Deo,  et  a 
scipso.  lili  justo  qiiidem  Dei  judicio  non  inveiiii  pa- 


lunic.t  qua  eral  indulii»,  el  dedit  caui  David,  el 
reiiqua  vestimcnla  lua,  usque  ad  gl.i(liiun  ct  arcuin 
fctiiiiii,  et  usqiie  ad  batieum  (/  He^.  xviii^.  Si  Cliri- 
slus  csl  verus  David,  r.ur  ionalbas  amicus  David 
non  inteiligilur  verus  Chrisli  afciniilalor,  qui  oiiiina 
rcbiiqiiens  propter  Dcuin,  vesliincnla  siia  eidat.cui 
&c  proSavil?  Signuin  r<Kileris  esi  lioc  inili  ciira  D^i- 
vi.l.  An  Cliristus  ricdus  itiirc  aon  novit  ?  Xonnc 
ipsc  de  quibusdam  per  propbetam  dicil  ;  Dabo  oput 
eorum  in  veritate  :  ei  fotdus  perpetnHm  ftriam  eit  l 
(Isa.  Lxtj.  Congluliiiala  esl  anima  Jonatli:e  auim:n 
David.  Quonam  glulino,  nisi  glutino  dilcclionis? 
Cb  iriiaiis  gluiino  congtutinatur  anima  justi  Deo, 
nl  inseparabiliter  adbxreat  iili.  liinc  Psaliiiista  ait  : 
Mihi  ouiem  adharert  Deo  hoiium  ett  (Psal.  lxxii). 
Iiiiucns  autein  idem  ipse  un.im  conjnnctionem  aui- 
mx  ct  cot  poris,  el  allcram  animx  et  Dei,  de  buc 
duit  :  Arihcesit  pavimenio  anima  mea  (Ptal.  cxiii). 
De  ilia  ud  Deum  dicit  :  Adhcctil  aniuia  aieu  posl  te 
(Psal.  LKii).  Ciro  puvimentura  est  lulex  doniiis, 
qu:im  nos  inliabilamus ,  qui  terrenum  liabemiis 
rundamcntuin.  Huic  fundamcnlo  aiiima  adbxrel  per 
alTecliunem,  ei  si  nimis  mibxreai,  moriua  esi  illi 
gulijecta,  el  a  Deo  longius  separata,  ul  jam  mediutn 
locum  non  leuc^^i,  .<>ed  novissimum,  quasi  jniii  in 
lerra  defossa,  ct  siib  pnvimciilo  sepulia.  Unde  ciim 
Propheia  diccrcl  :  Adhasil  pnvimenio  anima  mea, 
siibintulit :   Mviftca   me    stcundum    verbunt    tuum 


«em  in  seipso,  qui  noluit  pacem  babere  cuin   Deo.  j)  (Psal.  cxviii).  Tunc  aulcm  vivificaliir,  si  non  caroi, 

llinc  scriplum  est :  Posu  sti  me  conirarium  tibi  :  et  scd  Deo  subjiciaiur;  ul.!  justo  vere  dicatur  :  Adha- 

lactus  sum  mihimelipsi  (jravis  [Job  vii).    Ilomo  igi-  sit  anima  mea  post  le.  Adbaesit  posl  le,  prxpom-.ndo 

:ur  divisus  cst  in  ac,  qui  Deo  noluit  esse  conjunclus.  sibi  lc,  posipoiiendo  tibi  se  ,  ut  le  diligal  plusquani 

Juobcijicniia  eiiiiii  lioini.  em  a  Deu  separai.el  mors  sc;  nec  tetaulum  diligeiido  pnipier  se,  sed  se    ma- 

esl  aniiiix.  Sed  iu  piiiua  resurreclione  lixc  mors  gis  diligenilo  proptcr  lc,  Domine  Deus  salulis  mea:. 
absorpta  esl  in  victuria.  Per  obedieiiliam  eiiim  an  -  llic  velim  or:irc,  ui  irabas  me  post  le,  ui  sic 

ina   vilie    redditnr,    Dcoque    eonjungitnr.   Cblinel  adliaercat  anima  mca  posl  te.  IIjjc  conjiinciio  ani- 


itaqiic  :i!iiina  niedium  qiiemdum  locum  iuter 
l>eiiin,  cui  conjungilur  supra  se ;  et  c:irncm,  cui 
loiijuugilur  iufra  se.  Alioru  coiijunctio  vi  so|vi  pn- 
itsi,  voluntate  non  potesi;  alicra  vo'uniaie  polesi, 
vi  noii  polost.  Aniina  exiie  de  corporo.  ncc  si  vc- 
lit,  polost,  nisi  vi  dulnris  velieiuoiilioris  conloria. 
Aniuu   Deo  pcrfeclius    conjnncta,    nulia  vi,  nulla 


mx  et  Dei  iila  aiia  conjunctione  louge  arciiur 
est,  et  constriciior,  cl  quasi  longe  iuierior.  Iii 
anitna  enim  Deiis  esl,  ei  nuitii.t  in  Deo  esl :  auima 
quoqtie  in  came  esi,  se.l  caro  in  anima  non  esl. 
Anima  vero  et  in  carnc  csl,  el  in  carne  vivil,  et  in 
carne  seniil.  Caro  vero  ncc  in  anima  cst,  ncc  in  ea 
vivjt,  ncc  in  ca  scniii,  quimvis  ab  ea  accipiai,  ui 


I 


4r.7 


TKAt  r.  UC  DITLICI  UESIHRFXT. 


438 


ci  vifal,  el  ftenlial.  Aiiima  cariiei»  vivilical,  prx-  A  iicei)li;i  est  oiiintno  iiiliibitj  ,  leil  iii  lenipus  visiijilis 


stans  ei  nioluiti  el  sensiiin.  Motinii  qiiiJem  ad  ali- 
qiiid  afendum,  «liitrqiic  niinistraiiiluin  iii  voliiiitali- 
bus  suis  ininisterio  corporis  perlicicn  lis;  sciisum 
vcro,  quo  vel  delectaiioncs  vel  p.issioiies  siias  poe- 
iialiter  vel  deloclahiliier  spniire  pnssit.  Iljbcnl 
eniin  qiiinquc  sensus  corporls,  singuli  secuiidnm 
•uaiu  prtiprietaieiu,  cogniiionem  rcniin  sensibiliuin, 
«l  usuin  eariiin  cum  cxperientia  tlcleciationis  vcl 
|i'riix.  Ulraque  autein,  caro  sciiicel  ci  nniiita,  pro- 
pria»  liabei  passiones  vel  delecluliones,  qtias  in  se 
rum  delec.aiiotie  vei  poeiia  senlit ;  vicissini  altcriiis 
Lonis  vci  uialis  cotnpaliiintitr  vel  cnndelcctatiltir.  V.\ 
his  eiiim  qii;C  caro  aiixie  palitur,  aniina  miseralii- 
liier  i;ilie$cii;    iii     iis    qux  cantem   stiavius  de- 


vel  spiritunlis  asccnsioiiis  esl  dilata  ,  nl  se  sciret 
Maria  tuiic  vcre  Jcsum  taitgere,  cuin  iiicipcrrt 
divinitalem  ejiis  iii  arqitalilatc  Palris  inanii  ridel 
coiitingcre.  Tactiis  cuim  fidei  non  aoluin  huinani- 
laieni  in  C.liristo  nppreheitdil,  scd  plenam  ejiis  di- 
vinilalcm  pia  conlrcctalione  comprebcnilii.  Non 
iiisttelum  liabetiat  Maria  lan$;crc  Jesum,  nec  alicii- 
jiis  critninis  nuper  iii  Christum  commissi  sibi  coii- 
scia  cral,  ut  prohibondam  se  crederet  a  tani 
ra:niiiari  accessii.  Ncc  eo  modo  Mariae  dicitur  :  Noli 
ni(  langere,  quo  dicilur  qiiibusdain  :  Nolilt  tang»r» 
chritios  meot(l'sal.  civ).  Aliud  esl  enint  maliguitaiiii 
siudiiim,  aliud  dcvoiionis  obsequium.  In  pecca- 
trice  Maria  nos  peccaiorcs  ulrobique  consotalio.iem 


leciant,  Islius  liilarescii.  Verumiamen  illicitas  ^  accipiimi»,  ct  euui  permittilur  iangere  Jesuio,  ci 
camis  deicclaiiones  anima  bonc;t'  xinula  sxpc  <^uiii  prohibelur  tangere  euin.  Non  despereniii»  de 
per  delocutionis  aQectionein  senlil,  ci  ab  eisdcm  per  vcnia.  Miillutii  qiiidem  peccavimus,  ct  in  inultis 
ralioni»  moderalionem  di^seiilit ,  miroque  moJo  oirtMiilimus  omncs  (7ar.  iii).  Peccavit  Maria,  el  la- 
quodanmiodo  vuit,  aui  veile  appeiit,  quod  pleiie  "*^"  Jesum  luii^crc  perniiliitiir,  et  iii  graiiani  fanii- 
iion  vult,  quia  non  consenlil,  mirabililer  ei  ineffa-      liariiaiis  adniiililur.  Ecce  hic  erigilur  siies  nosira. 


biliier  tluin  caro  concupiscit  adversus  sfiiritum,  et 
spirilns  adversus  carnem,  quasi  in  se  divisa  volun- 
laiem  spiritus  desiderat  compleri,  et  voluniatein 
rariiis  xque  appeiit  compieri  ,  iu  se  irislis  ct 
aiixin,  duin  voiunlatem  carnis  perftci  gestil,  et  a 
conseiiliendi   coiiniventia  sesc  cohibol.    In  tantum 


>'oii  est  nohis  daium,  Christum  iiC  cariie  vidissc, 
non  niniiibus  contreciasse,  non  lamen  desperemus. 
Thomae  eniiii  dictuin  cst :  Dtati  qni  non  viderunt,  tl 
eredidernnt  {Joan,  xx).  Marix  quoque  dicilur  :  Noii 
me  langere.  Ccce  et  hic  erigiiur  spes  nostra.  et 
ahuiidat    consolatio   nostra.   Conire<*.tatio  Thom:» 


eniin  cariiem   amat,  ut  vicem  ejus   dolcal,   xgre      indufia  valei  ad  dnbilaiionem  depelieudam,  et  aii 
siislinens  voluntatem  cjus  non  impleri.  quam  ipsa      ^t>l*^»i  resurrectionis  astniendam.ContrectaiioMarias 
vult  non  adiinpleri.  Aniina  vero  ,per  amorcm  obe-  r>  '«lerdictn    aliqno   modo    nos   consoiatur,    quibus 
dieniiae  Deo  mirabiliter  unita,  in  ipso  el    ab  ipso      Jcsiitn  langere  non  daiur.  Uti  indulgetur,  tanquain 
vivit  et  seniit,   ei  ex  sensibus  corporis  sibi  notis      nocessaria  nondiim  credcnti;  iili  intcrdicilur,  lan- 


qnnsi  simililudinem  trahens,  per  graliam  iniiinx 
iiispir.iiionis  Fpirilualiier  Deum,  queni  in  se  sciilit, 
tangit  per  fidem  odoratur  per  spem,  gustat  per 
charilaiem,  atidit  per  obedienliam,  videt  per  con- 
icmplaiitmeni. 

be  taclK  tpiriiuali. 
Tacius  fidei  cst.  Fides   eniin  comprclicttdit.  Hiiic 


qiiam  noii  necessaria  jam  credenti.  Credebat  oniii» 
Maria  jam  lunc  resiirrectioiiem.  sed  gloriain  Jesu 
in  3pq«aliiaie  Patris  pcr  admirabilem  asceusioiiem 
nmndo  propalandam  nondum  credebaL  Dedurentk 
ergo  erai  de  fide  in  fuiem.  Propier  quod  et  asceii- 
sionis  gloria  jam  ei  piaedicilur,  ut  quae  fuerat  pa- 
traiae  resurreciious  conscia,  et  futurx  ascensionis 


in  Evangelio,  cu.n  iniilier    qiine   fluxum    sanguinis  ''^'ei  praescia.  No»  crgo  requiriiur  a  Maria  corpo- 

patiehatur.  se  sanandam  credcrcL,  si  vel  (imbriani  ""^''^  laeius,  quo  taiigai  pedes  Jesu,  quos  lanien 

vestiinentorum  Jesii  langeret,  cuinqiiecretlcnslnngc-  al'cnjits  iiiysieril  causa  langere  pcnnissa  est,  cum 

rel,  el  lactum  fnl^i  forlc.  nesciensfigiirarel.  Dominus  "•"'"'rilius  dicerel  Josus  :  Avete  (Mailh.  xxviii) ,  seJ 

ait :  Of<i5mr(«/i(;tl.'^LNC.  viii.)  Cuiiit|uediscipiiliqtiasi  sptriiualis  ab  ea  tactus  rcquirilur,  quo  laiigal  cnptit 
niirarenlur,  quod  se  tactuin  dicerel,  qiii  a  iiirhis  com  •  ,.  ^i^^>  '"^omprehensibilem  scilicet  diviiiilatem,  iu  qua 

primcreiiir,subj«iiixil.dicrn5:T<  igiiHifo/i^wi^fitit/.).  pcr  oinnia  Patri  est  xquaiis.  Liquet  ex  pr.xdictis, 

Ei  cumamnrliiis  rcsariexissel,  ad  M.iriam  aii :  Moli  spiriluatem  lacluni  ad  fidem  pertinere  ;  el  hic  cst 

me  tanijere.  Nundum  enim  ascendi  ad  Pairem  meum  ""US  dc  qtiinque  scnsihiis,  quibus  aiiinia  Oeo  copu- 

{Joan.    xx).  Spiiitualem  lactum  non  prolr.hnil,  sed  '■*'■■<   Deiiin    jcnlil.   Qiiinquc    enim    modis    aninia 

niagiseorporalem,  ne  ejiisoccasioncspiiilitjlis  taciits  scnlil  Denm,  ct  qiiinqtic  sentilur  a  Dco.  Ex  qiiinqiie 

impedireitir,  si   Maria  hnminein  lingcrci,   ei  taciui  ^^  quinqiic  motlis,  qiiia  cx   deeem  corilis   aplatr.r 


ror;>or.iii  nitnis  creilula  Jesinn  .T(|iialcin  Pairi  non 
crederet.  Notidiiinenim  in  oorde  ejus  iisqiij  ad  Paiiis 
srquaiilalem  Jesus  nscendcrai,  qiicnt  «qualem  Palri 
Dundum  crcdehai.  51  eitim  in  corde  cjns  ad  Patrcm 
tunc  ascendissct ;  procul  dubio  Maria  Jesum  mani; 
fideijam  lunc  li  ii;;issel.  Scd  quia  futurtinieral,  iit  spi- 
ritiiatiler  langrret  Maria  Jesiim,  proliiliiius  cst  lactiis, 
qiio  potcral  ftile.s  infirmari  veliiiipediti.  Nec  langeiidi 


decachoiHJuin  psalieiitim  :  PtaUeriim  jucundum  cum 
ciihnrn  {Pt>iil.  i.\\\),  addilur:  Cliristus  rcsiirgcns  ex 
inoriiiis  seciiin  ca  siiscilat,  diccns  :  Exiurge,  ptalte 
rium  el  cilhara  {Psnl.  cvii),  exiurgam  diluculo 
{Psal.  Lvi)  Taiigendo  senlil  anima  Deum,  ut  di- 
ciu.ii  esl,  manit  fiitci,  inngcndo  senlit  Dcus  ani- 
main  ntniin  inultiformis  grali.n.  tangil  tanquam  ad 
laLrytiKjsaiit   i>a'iiiiciiliatn,   el    tumorcm    superbia» 


»"^  nALOLIM  CANTLAUIENSIS  ARCIIIEPISC. 

«fiiasi  iiKnilcnt  liHniilial.  Kinc  scriiiluiii  csl  :  Tange  X  De  audUu  tpirituali. 


4;o 


motilet  ci  fuwignbHm  (l'tal.  cti  iii).  Iii  confe  coolrko 
cl  liuiiiilialo  est  vapor  suavibsiniiH  Doniirto,  et  iu- 
nius  (Mulis  aiiiarns  l.icryiii.'iin  conipuDcliuuis  cxior- 
qiifiiis  imgii  lociim  Ittpir.  ad  emujidalioncin,  7'angil 
et  ilcniiilcet  ca(ml  pcr  nuiltimodam  consoUtionein, 
tangil  ociik)s  ;iil  illuini»v;ttionein,  laiigit  ^o.n:\6  per 
roboris  siilTuMtfTicui,  langii  co!kim,  ut  sil  sicul  /iio- 
iiilia,  (aiigiiubcra,  lic  biiii  sine  Ia«:ie  arenlia;  ma- 
Biiin  suaui  initlii  per  fonmen,  ut  conlreniiscat 
vfnli.T  ejns.  Deniqiic  .spoiisiis  spoiisain  quasi  mari- 
lali  liccnlia  loiam  l.ingil,  niisccl  rolioquia ,  jnn^^il 
escula,  slringii  aniplcxus.  Vcruintaincn  Uclns  ejns 
«-asliasimiis  est,  et  tangendo  casi»lical ;  el  (luain 
t^ingit,   lutain    iiilegr.ini,   LnvioJalain,    inlftctarnquo 


Pcr  audiluin  seiiCii  Dcus,  ct  6Ciiliuir,  quaiido  au- 
dil  el  audiiur.  AuJilur  autem  pcr  obedicnliain : 
qiiod  iii  otjudialnr ,  ortflioacs,  e(  pot>iiilalioues,  Ct 
6iipplicjUoiies,  voia  el  deaidcrM  audil  et  exauilrl. 
Dicil  lionio  Dco  :  Verba  mea  auribm  perctpe,Domirie 
(l'i>al.  V).  Ll  Dcus  ad  nos  dii  il  : /Nr/fNar«  amrem 
vcilram  in  verba  ont  mei  \l*tal.  i.xxwi).  Qui  eniui 
audienlcni  audil,  non  audienlein  non  cxaiidil.  Hi«c 
scripliiin  esl  :  Qui  oblurat  aHrem  $uam,  ne  amdiut 
kgeni,  oratio  ejut  erit  extetynbilit  (Prov.  kxvni). 
De  vittt  tpiniuali. 

Per  visuni  sciilil,  ei  scnlitur  Dciis.  Dc  jiitiis  cnnn 
dicilur  .  OcuU  Domiiii  tujier  }uttos  (Ptal.  xxxifi). 
Ll  ji»6liis  dicil  ;  OcuH  mei  temper  ad  Domittum(Ptal. 


ronscrvat.  Sponsns  cniiii   esl,  /.elo  zckins  sponsani  jj  xxiv).    Muii  aiitem   Dciiin   non  vidcnl,  in  tencbri» 


»■1;«  fide  sponsatain,  sicut  hciipliiiu  esl  :  Spomabo 
te  mihi  in  iempilernum  ;  el  spontabo  te  in  justiiiu  ei 
judicio,  el  in  niisericordia,  el  in  miseraiiotiibus ;  el 
tponsabo  te  mihi  in  /ide  (Ose,  ii). 

De  tpirituali  oJoratu. 

Per  oiloraiuii)  qiioqiic  aninia  seiilitDeuin,  e(  sen- 
litiir  a  Deo.  Odoratnrauleni  snavkbalen»,  pcrspein  el 
exsjiectationem  Dei.  Iloc  esl  eniin  spes  ad  proniis- 
sionis  conipiotioncin,  quod  ilos  ad  fructnrn.  Iii  flore- 
<;nim  odor  est  spes  et  exspeciatio  fructus;  p-  r  spem 
anlcni  exspectaiuus  promissioncs  Dei,  qux  sicut 
«'iiguenta  fragranl,  cl  suave  redulent  :  quoruin  odo- 
rein  ad  nostram  consolatioiieiii  attrahiinus  iiiter 
ptesauras  vita:  prxseniis;  qiioruni  etiani  odore  (ra-  Q 
liiniur  ad  perseverandum  infa  igabiliter  usque  iii  fi- 
Hetn,  iie  a  propo^iio  coepii  itineris  d«liciendo  retra- 
liainiir.  Minc  S|)onsa  ad  si^onsniii  dicit:  Trahe  me  fost 
te :  in  odorem ungueHtorum  titerum  curremut  (Cant.  i). 
OJoratiir  etiam  .«ponsa  virtnles  sponsi,  tanqnam 
unguenia  ^retiosa.  OJoratur  autem  per  spem  iroi- 
lationis.  rrovocai^eniinexemplo  sponsi.  spcin  liu- 
lict  Testigia  ejiis  aliqito  iiiodo  seqiii;  iiec  praesuinit 
aliquo  inodosrqui  persp.qu  si  a  se,  sed  odoreni  i:o- 
(i  ix  ejus  sentiens,  adjttvari  sporal,  el  dicil  :  Trahe 
vie  posl  te,  in  odorem  uugucnloyum  luorum  curre- 
tnut,  Quod  si  iiosiia  viva  Deo  placens  offerlur  in 
odorem  suaviiatis;si  tiius  devotionis,  vel  incensiiin 
pura?  oratioRis,  in  ihuriliulo  eordis  carbonibus  cba- 
Tilatis  incenditiir,  si  funius  aromalum  in  conspectu 
Dei  asccndit^  (unc  adoratnr  odorcm  suavi&sinitim, 
«ievolionem  animx  sancto  desidcrioin  se  xstuantis 
sentiens,  a  qua  et  ipsc  scniiiur. 

D«  spirilusU  gitilu. 
Per  dileciioncm  vcre,  quasi  per  guslum,  Sentit  et 
sentitur.  Cbristus  eiiim  dicit :  Meui  cibu^  tti ,  «$ 
faciam  voluniatem  Pntris  mei  (Joan.  iv).  Et  quoe  sil 
voluiUas  Palris,  alio  loco  ostciidens,  ail  :  Jlwe  ett 
aulem  volunlas  ejus  qui  mitit  me,  Pairis,  ul  omne 
fjuod  dedit  mihi,  non  perdam  ex  «o  (Joan.  v).  Hinc 
.ipparel,  quod  amore  salulis  noslrx  pascitur  et  re- 
liciturDcus  :  cujiis  amore  pascilurel  reficilur  .ini- 
Kia»  gustans  quam  suavis  esl  Deus. 


:i(iiLiii.iiilc«  :  dc  quibus  scripium  cst  :  Son  propo- 
tuerunl  Deum  anle  compecium  suum  (Ptal.  liii). 
Ociili  auiem  Domini  in  omni  locn  conleinpIaBlur 
bonos  et  malos.  Sed  pio  blandoqiie  aKpcclu  SHper 
jiistoE  respiciuiit;  ad  malos  anicm  dicil :  Oculi  mei 
tuper  vos  in  malujat,  el  non  iu  bMuia  (Amos  i«). 
Sicul  supcriu^rdeioonstralmn  esl,  ex  sensiLus  cor- 
poris,  et  ex  scnsiiju&  animx,  sibi  invicein  concor- 
d:uitibu3  per  obeoienliam  carnis  spirilui  subjectx, 
epiriiu^iis  cilhara  apUilur;ex  qniiiqiie  vero  seiitii- 
bue  spiritiialibui,  quibus  anima  Deum  scntit.  Deo* 
qiie  conseniit ,  et  ex  quinque  modis,  quibus  spiri- 
(aatiter  Deus  animam  sentii,  aptalur  qua&i  ex  decen^ 
conlis  spiiiluale  psalterium  decacliordum  :  in  qno 
Dcus  (jiiinque  suporiores  cUordas  tangens,  aiiimx 
psallit;  aniina  vero  quinque  inferiores  langens,  Deo 
psallit,  Ekum  delectans,  e(  delcciala  iii  Dco.  Tangit 
Deiis  psallerium,  cum  graliam  inspiral :  spiriius 
enim  est,  el  ubi  vult  spirat,  et  vocein  ejus  audit 
aniiiia  (Joan.  iii);  ei  ul  cborda  iiiferior  siipcriori 
cliordx  respoiideat,  gralia  piaeveiita  graiiam  referl, 
taiigeiis  tangcnicm  ,  odorans  oiioraniem ,  gustans 
gitslanlem,  audiens  el  conteinplaiis  aiidieDicin  ci 
ciintemplanteni,  Deus  auiein  prxvenii  et  prxtinii, 
el  ad  coiicordcs  inodulos  quasi  psaltcs  psalteriiitii 
Uabil,  dici^BS  :  Suiiel  vox  tua  in  auribus  meis;  quin 
vox  tua  dulcis  (Cnni.  ii).  Deus  enim  njieratiir  velle 
el  perficeic  (P/n/iVp  n);  i"*  imciius  aniniaminovci, 
p  ul  credal,  ui  speret,  ul  diligal,  ul  obediai.  ul  queiu 
diligii  seiiipc-r  videal,  seiilieiiteiii  senlieiis,  hoc  csl 
voluntali  Dci  semper  coiiseiiliens.  Non  crgo  frustra, 
non  sine  causa ,  Psalmisla  quinquiea  nionet  esbe 
psalleiuloni,  cain  dicit  :  Pnaliite  Deo  noslro,  psatlite; 
ptailiie  rs'gi  noUro,  psalliie ,  qnoniaiK  rex  omHit 
terrw  Dent,  pmUile  sapienter  (Pttil.  xi>vi).  Aii(|iia 
caiisa  subcst.quarc  in  finc  adjiiiigil,  iflpien.er.  lni- 
tiuin  snfieiiliai  timor  Doniini  (Psal.  cx) ;  sapieiitor 
aiitcni  psuUit,  qui  in  Dumino  exsnltal,  et  lanicn 
ruin.c  peiiculum  seinpcr  forinidat.  Beatu*  enim  qui 
semper  esi  pavidut(Prov.  xwiii).  Hiiic  Propheia  di- 
cil  :  Lcelelur  cormtum,  ul  luueat  nomen  luum  {Vial. 
txxxv)  Et  iterum  .  Senile  Doinino  i»  timort ,  et 
cxtuliale  ei  cum  iremore  {P<ial  it).  Lic'^  crgu  aiiiina 


4il 


THACT.  OKIIK 


DeiiiM  sefl(iil  |ier  limoreu),  »  1)^3:111011-.  lanieii  i|niii-  \ 
qiie  6i.>n>ibus  spiriluali!iu«  liinor  sopiir.iniltis  iw>ii 
CSi  .'gingulis  eiiiiii  adjiinclns  csi,  ci  lotam  spiriina 
lem  coasonanli»iQ  lemporal  ei  seival,  no  pcr  scru- 
ritalis  remissioncm  in  liiscordix  pcricnluin  relaba- 
lar.  lil  id  iuum  principiuin  sernio  rocurr:U ,  vox 
Chrifii  obedienllani  profKeniis,  et  ol)sc(|iien;i:iiii  r>eo 
Fatri  deferonlis,  lixc  esl  :  Paratum  cor  mcum,  Deus, 
parjtum  eor  meum  (Pial.  cvii).  Polesl  in  liac  coii- 
gcmiiialione  gemini  oliedientia  dcinonslrari ;  aliera 
leciindiim  animani  Doo  Mibjcclam,  al<era  scciiiidum 
carnem  us>qiie  ad  ignoroiniam  criicis  liumiliatam. 
Vox  aiitem  CliriRli  de  rcsurreclionib  gloria  essui- 
lanlis,  liaec  esl,  qtiae  Sfipiilur  :  Cantalo  ct  piaUnm  in 
gloria  mea;  exturge  ptalterium  e(  ciiharn  (ibid.).  Ila- 
biiil  (!liristtts  geniinam  gloriain,  geniinaniquc  Ixli-  " 
liam:  alieram  lie  gloria  aniiii;^,  (|iix  est  psiiliorium, 
in  quo  ps;illil;  aileram  de  gloria  cariiis,  quan  esl 
iiiiiara.  in  qiia  canial,  Deo  conruens  in  decachordo 
psali^rio  ciiin  caniico  in  citliara.  Nobis  aulcm  cum 
Cbristo  resiirgenlibus  lixc  prima  vox  secundum  pri- 
Diaiu  resurrcclionem  noslram  el  secundam  aplart 
poicst.  Vux  esl  enim  pocnilenlis  ad  obcdientiam 
re.leunlis,  ei  obedieiiiiam  promiitcnlis  :  Paratum 
cot  meum,  Deui,  paratum  cor  meum.  Paralum  ad 
boiia  facicnda,  paraiuin  ad  m;ila  tuleraiida,  para- 
(uni  ad  inchoandiiin,  paratum  ad  porsevcraiiduni ; 
paraliim  ad  nbedicnliam  aniiiif ,  libi,  Dcus,  servi- 
lurae;  paratuui  aO  obedienliatn  carnis  spirilui  sub» 


OiJiE  t  ()f:i.i:sti.  hi 

jicicnjx-.  Oboiiicali  aiile:» ,  Deoqiic  servicnli ,  pio 
geiniiia  obedicnli:i  gciiiiita  inrundiltir  l.elilia  ;  altcra 
dc  oboilionlia  ei  p:»ce  carnis  ail  sjiirittim,  el  Ii.tc 
dicitur  citiiara  ;  aliera  de  pace  et  olieiliciitia  spii  i- 
lus  ad  Deuin.  et  b:ec  dicilnr  psaUeriiim.  In  liis  spi- 
riiiialibiis  orgaiiis  Iioiimj  per  pociiilenli.tm  juslinciius 
a  l>eo,  et  de  inorle  in  viiain  resiisciialns,  canlat  ct 
psrillil,  sed  in  gioria.  Caittabo,  in(|uil,  cl  pxallam  in 
gloria  mea.  Habel  prlma  rcsiirrectio  gloriain  siiain, 
gloriain  carnis.  ct  gloriam  anim.T.  Cniistilamus  Apo- 
sioluin  de  uiraqiie  gloria.  De  prnrscnli  enim  gloria 
caniis  diclt :  Mihi  anlein  abtit  gloriari,  niti  in  cruce 
Dnmint  notlri  Jesu  Chritli  ((•alat,  vi).  Iieriiin  :  5^ 
gloriari  oporlel,  quir  infrrniitalit  mca"  iunl,  qlviabor 
{II  Cor.  Xi).  De  gloria  vero  aniin:e  dicil :  Gloria  «o- 
tlra  hoec  eit,  lettimouium  conscienlim  notlrtv  (II  Cor. 
i).  Itcnim  :  GlorianiHr  in  tpe  adoptionit  ftliorum  Dei 
(/?oin.v).  Habebit  aiiiein  sectinda  resurreclio  gloriam 
Miam,  gloriam  animaj  in  visione  Dci,  qiiando  videbil 
Dcum  in  gloria  sna,  ei  glorlatn  carnis  in  incorru- 
ptione  jua,  cum  corruptibile  boc  induerit  incorruplio- 
nem,  et  inorlale  lioc  induerit  immortalilalem  (I  Cor. 
iv),  bal>ebuui  singuli  sancti  geiniiiamslolain.clsloiatt 
elcandidatiienentesps:ilicriumelciiliaram,canlabtiiii 
ei  pi.illenl  in  gloria  sua  sempiternas  laudesDeo  con- 
cinente» ;  et  replebilur  gaudio  os  ei«rum,  el  liiigtia 
eorum  cxsultalione,  ad  iaudcm  cl  bonorem  Domini 
iiosiri  Jcsu  Cbrisli ,  qui  esl  siiper  omnia  Deus  bcne 
diclus  In  sjecuia  sxculorunu  Amen. 


TRACTATUS  QUINTUS^ 

DE  REQIIE  QU.\M  SIHI  ET  NOBIS  CIIRISTIS  QUiCSIVlT  ET  PAR.WIT. 

Iii   illud  Ecclc.    XXIV  *     /n  oniiii^Ht  requiem  qutPtivi,  et  in  hitredilnle   Domini,  etc. 


Saplcntia  Dei,  in  qua  instaiiraia  el  resiaurata  C 
tiiiil  omnia,  in  Ecclesiaslico  introdiicilur  lo<|tiens, 
el  commcmorans  qtiacdam  opera  virtiitis  suac,  mi- 
randa  qniilem  et  slnponda  ;  el  consequeiilcr  siibjun* 
git,  dici«ns:/H  hit  omnihut  requiem  quasivi.  Cliri- 
siiis  Dei  virtiis  rst,  et  Dei  snpictitia.  Dciis  aulem 
qiiaHlani  siiiiima  pax  csl,  snmmaqiic  qiiios,  uipoie 
iilcm,  semperqiie  inimutabilis  el  invarialdlis;  apud 
qiiem  nou  ett  trnnsmutatio  (Jac.  i),  qnia  non  niola- 
liir  ai)  eo  quod  fnil ;  nec  viciasitudinit  ohuntbrnlio 
(iHd.),  qtiia  non  iiiiiial)iiitr  ab  cd  quod  cst.  Vicissi- 
ludo  quippe  mtilnliilis  stiiliis  csl  rci  miitabilis,  ct  in 
Deum  omiiino  non  cailit.  Noa  cniiii  vicissim  v.nriis 
p:«»sioiiibus  anuiiur,  ncc  .tltcriiis  permutalioiiihiis 
obno\ius  iiiveiiittir ;  scil,  sicut  semper  csl  qund  est, 
r.t  semper  csl,  ut  semel  osl.  Scniper  iiaque  siabilis  D 
tl  qiiieius  esl;  ncc  ncccssc  liabct  qiiiclcm  sibi  quoe- 
rere  iii  sc,  qui  non  polist  distordare  a  se.  Ilenim  dicil ; 
/m  omnibHt  reqniem  qua-sivi.  Ciii  crgo  reqiiiem  qtia- 
sivii?  sibi,  aii  nobis,  an  magis  sibi  et  iiubis?  Ita  plaiic 
ttl.  In  omnibns  qiix  a|p  inilio   opcrnliis  csl  proptei 


I 

Ik 


nos,  reqiiiem  sibi  qiixsivit,  iii  nobis,  el  in  se  nobis. 
Iii  omnibus  enim,  qu%  proplcr  boniinem  crcnvii, 
rondidit,  vel  fecil ,  lioc  agebal,  ut  boniinem  glori- 
flcet  In  se,  vel  sc  glorincel  iii  liotniMe ;  cl  rci|iiietii 
multimoiis  qii.Tsitam  in  alteriilro  liabeanl,  Dcu» 
pcr  omiiia  lioiniui  plnccns,  el  humo  in  nullo  displi- 
ceiis  Deo.  Si  cursum  lemporis  cogilemus  ab  inilio, 
iiiveiiitiir  Dcus  iiuiic  operaiis,  el  noii  I  <borans;  iiiinc 
labornns  ei  iioii  opcrans  ;  iiiinc  laliorando  opcrans, 
ci  opcrniido  labonins.  Iii  crealione  muiidi  opcrHliir 
Dciis,  e!  iion  laborat,  dieqne  septima  reqiiiescil,  iioi> 
a  lalK>rc,  sed  ab  opeic  :  iii  qiia  re  bomini  exeiii- 
pluin  proposuiL,  aiile  pcccntiiin  siiic  laborc  npcranili, 
el  positnoduiii  qtiicscendi.  Propler  quod  lioinineiu 
in  purnilisi)  posuil,  iit  opcrareliir  et  custoiliiel  illiim. 
Post  pecratiiMi  vero  in  perveisis  Iioininum  inorihus 
l;ihora!  Deiis,  el  iiuii  opcr.iliir.  Non  enim  iiiiqiiilalis 
juclor  csi,  scd  ilclesi.Ttor.  Ilinr  coiiira  (|iioriimdaiii 
ntalonim  opcra,  qnnmvis  cliaiii  ad  ipsit.is  venera- 
lioiitMii  pcrliiicre  vidcanlur ,  aptid  Isaiani  dicil  - 
I.avormi  i>i:ftineni(liia.  i).  Et  nliu  loto  apud  cuindein 


4(5 


nALDUIM  CAMlAniENSIS  AnciiiKrisc. 


41» 


|iro)tlict.iiii  :  S^mire  m«  [ecitti   in   pecculii  luit,  el  \  perpcndiliir,  ikicul  cl  iii  alio  i-tco  Jicilur  :  ilnuda 


prabuitti  mihi  laborem  in  iniquilalibut  tuit  (Itn. 
XLiii).  Iii  advciilu  vcru  suo  iit  muiidum,  op(:r:ilur 
Oous  el  laboral.  Operaiur  aulein  baiulcin  iii  inedio 
lerrx,  el  lal)oral  u^que  ad  inoileiii;  per  quam  <;t 
ipsiiis  laborii)iiS,  ci  nosliis  pariter  ilitis  impouiliir. 
Ksl  ergo  lubor  sasiineiidi  peoal.i  nosira  ;  csl  el 
lalior  paliondi  propler  peccala  noslra.  A  laiiorc  sii- 
hlinendi  rcquifscil  Dcus,  cuni  implelur  iii  nobis, 
quod  per  propli«'tam  pr^ecipiiur  :  Quietcite  agere 
jerverte  (Ita.  i).  iii  convcrsiono  ettiitt  noslra  incipi- 
iitu8  sub  polrnli  uianu  Dei  humiliari  et  quieli  esse 
nd  Doiiiinuiii  el  ad  sermones  ejus  conlrcmisccrc. 
IJmie  el  ipse  requicscil  in  nobis,  sicut  ipse  tesialur, 
liiceus :  Super  quem   requietcit  Spimus  meus,   nisi 


Dent  virtuii  tuw  {Ptul.i.\\\\),  itoii  cxpritnit  quid  a 
Deo  iVilrc  virlnli  sua; ,  id  esl  Cliriblo,  mandari  vo- 
lii<;rit;  sed  iitteliigiiur  cx  eo  qiiod  sequitiir,  ui  con- 
iiritieliir  qtioit  nperalus  est  in  iioliit.  Et  iii  aliu  loco 
S(Ti|)tiim  csl  :  Ipte  dixit,ei  facta  tuni,  ip$e  mandavit, 
el  creiita  tunl  {Pfnt.  oxtviii).  Quid  dixeril,  ei  quid 
maiidaverii,  ex  adjnnclis  osicndiuir  :  quod  lamcQ 
maitircsle  non  exprimitDr.  Sic  cl  iii  iioc  loco  inteiii- 
giinus ,  Deuin  Pairein  Creatorem  omnliiin  Cliritlo 
pr.TCcpisse,  ei  dixisse,  ut  secnndum  hominem  crea- 
reliir.  UmiIc  cl  apiid  Isaiam  dicilur  :  £(  juttiti» 
eriatur  timnl,  ego  Dominus  creati  Ulum  (Ita.  xlv). 
Ei  Filius  iioc  loco  Palrem  Creaiorem  omniiim  coui- 
memorans,  ad  inlimand.im  nobis  pnecepli  fonnam, 


tuper   humitem  et  qnietum,  el  trementem  termonfi  ^  <^c  ipso  dicil :  Qui  creatil  me  requievil  in  labernacHtj 


meot?  (Ita.  lxvi.)Ei  nos  in  ipso  requies-iinus,  sicut 
ipsc  itcrum  dicil  :  Diteile  a  me,  quia  mitis  sum  el 
h:imilis  corde,  et  invenietis  requiem  animabut  vettrit 
{.Mdtih.  x\).  k  laliore  paiiendi  requiescil  Deus,  sicut 
ipsc  dicil :  In  pace  in  idiptum  dormiam  el  requiescam 
{Vsal.  iv).  El  nos  qiioqiie  a  iaboribus  noslris  post 
niorlein  requiesccinus  :  Beati  enim  mortui,  qui  in 
Domino  moriuniur.  Amodo  jam  dicit  Spiriiut,  tit  re- 
quiescant  a  laboribus  (Apoe.  xiv).  In  omiiibiis  itsqiie 
reqiiicm  qiiaesivi.  Ac  si  dicerel :  In  omnibiis  opcri- 
lius  nieis  rcquioni  inihi  qu:i*sivi ;  mihi  quideni  in 
omnihiis,  ci  in  me  oinnibu^,  quaniiim  in  me  est : 
Yutt  enim  Deus  omnes  homines  snhot  fieri,  et  ad 
aguilionem  verilatis  venire  (I  Tim.  ii);  at  non  in 
omnibus  requiem  inveiiil,cuin  lainen  omnibus  dical: 
Venite  ad  me ,  omnes  qui  laboralis,  el  onerali  estis 
(Miitth.  xi).  In  iiiis  autcm  requiein  invenil,  qui  ad 
)iaereditaie:ii  Doinini  periinere  prxsciti  suni.  Unde 
et  subiiit  :  t'<  in  hivreditale  Domini  moriibor.  Beata 
gent,  cujut  esl  Dominus  Deui  ejut ;  jiopulut,  quem 
elegit  in  hwreditatem  sibi  (Psal.  xxxii).  Haec  est  h.-e- 
redilas,  de  qua  scripum  esl  :  Quoniam  elegit  Domi- 
nut  Sion.elegil  enm  in  habiinlionem  sibi.  Ha-cre- 
quies  mea  in  sa:cnlum  ta^culi  (Psal.  cxxm).  Hanc 
autem  hxrediiaiem  dcdii  Paier,  ipso  posiulanie.  cui 
dicit :  Postula  a  me,  el  dnbo  tibi  genles  hoereditalem 
tuam,  et  possessionem  tunm  lermino^  terne  (Psal.  ii). 
Filiiaiiiem  postulalio  fuil  inaniiiim  elevalio  incruce, 


meo.  Quasi  dicerol :  Crcaior  oiniiiuin  inihi  prxci- 
pieiido,  me  creavit,  et  in  me  reqnicvit.  De  quo  ei 
dicil :  Ilic  esl  tilius  meus  ditecius,  in  qno  mihi  bene 
complacui  (ilatth.  iii).  Taheriiaouiiim  aiiiem  siiuia 
(iicit  a.ssumpiam  humanitatcm,  iii  qua  fortitcr  niili* 
lavit,  el  aerias  polrslatcs  debellavii  :  in  qiio  Uibc*- 
naruloci  Paler  rcquievil.  Dciis  cniin  cr.it  in  Clirislo, 
miinduin  recoticilians  sibi.  Rcqnicvit  aiiteui  P.iler  iii 
Filio,  ut  iiiitium  qiixsilx  quielis  consiliioret,  el  posl- 
inodum  qiiscsilam  requiem  per  myslerium  incariia- 
lionis  consummarel.  Quonindo  autem  paraiiila  sii 
requiesFilio  ab  ipso  Filio  in  hxreditate  sua.ostcn.lil 
cum  dicit ;  Ei  dixil  mihi :  In  Jacob  inhabiia,  et  in 
Israel  hfcreditnre ,  e\  in  electis  meis  mitie  radicet. 
Tria  sibi  a  Patre  dicta  el  iiijuncla  Filiiis  osteitdil. 
Ad  qux  Iria,  si  cui  in.tgis  sic  placei,  potrsi  referri, 
quod  prxmissum  est :  Tunc  pra;cepii,  el  dixil  mihi. 
Facta  eniin  interpositionede  Inrariiatioiie  sua,  nuiic 
tandem  qux  pra.-ceperii,  Paler,  vel  dixeril  ci,  sub- 
jungii.  El  (juamvis  i^iipcrius  iilriimqiie  dixrrit,  prx- 
cepil  scilicet  el  ilixii;  proplor  inlcrpositionein  la- 
nien  repclit  et  i^ixil,  nt  exprimal,  qiix  sibi  «licta 
Siinl ,  vel  prxcepla,  ad  parandam  sibi  requicm  iii 
hxreditale  sua. 

Siiiil  itaqiie  tria,  lides,  spcs,  cliaiiias,  quiliut 
coida  elcctoriini  pr.Tparantur,  ul  rei|nicscat  in  eis 
Chrislns.  Ad  h.cc  tria  ordinc  piilciierriiito  periiticiil 
tria,  qn;e   hic  distiiigiinntur  :  luhabiia,  hwreditare. 


et  oralio  illa,  de  q»ja  scriplum  est ;  Dirigaiur  oratio  n  mitle  radices.    inhabila  aiilem   ad    fnlcm   perliuel, 

mea,  sicut  incensum  in  conspeclu  iuo;  elevalio  ma- 

nuum  mearum  sacrificium  vespertinum  (Psal.  cxi..). 

Ilaiic  ergo  h;ircdiialem  acquisivit  siiii  Filius  in  san- 

gnine  suo,  Palre  ita  mandante  ac  prxcipienle.  Pro- 

plcr  qtiod  niinc  dicit :  Tunc  pra-cepil   e:  dixit  mihi 

Crealor  omuium.  Tiinc,  temporis  esl,  el  non  xierni- 

taiis,  Ac  si  dicerel :  Cum  vciiit  pleniiudo  tcmporis, 

iil  acquireiem,  li.TTedilatcm  in  qiia  inorartT,  cx- 

spcclatiis   et  desideratus  dixi  :  1'Jcce    venio  (  Psiil, 

ixMx).  1  unc  prceci>pil ,el  dixii  milii  Creator  omnium. 

Prxccpil  quasi  servo,  qiiasi  iniiiori  scciiiidum  hu- 

manitaiem;  dixit  quasi  Fi^io,  quasi  xqnali  scciiridiiin 

divinilatem.  Qiiid  aulcm  prxcrpcrit,  aut  i|iiid  dixc- 

ni ,  non  manifeslc  exprimilur,  sed  cx  seijucntibus 


juxia  Aposlolum  diccnlenl  :  Det  vobis  lecundum 
divitias  gloriie  sua:  virtulem  corroborari  per  spirilum 
ejtts  in  interiori  homine,  el  habitare  Chrislum  prr 
fidcm  in  cordibus  vcsiris  (Ephes.  iii).  Ilareditare 
autcm  ad  spetn  pcriinei.  Reproinissa  eiiiin  iixie  li- 
tas  iiondum  videlur,  nonduin  iii  re  habriiir,  sedso'! 
spe  obtinctur.  Clirii>lus  aiilc.n  h;!:rcdit:is  jiistoniin 
csl,  el  per  spein  inieriin  lixrcdilalur,  ad  qin-in  I^a- 
ter  dicil  :  In  Israelhwiednnre,  lioc  csl,  cslo  liJ  hx- 
rediias  Isracl.  El  addil :  In  etectis  meis  miite  radices, 
qiiod  ad  ch;irilalem  pertinol.  llinc  Apostoliis  ait : 
In  fharilale  radicali  (ibid.).  ilis  Iribiis  virtulibus 
]iar.it  sibi  rcqiiie  n  Dcus  in  h;creitiiale  sua,  ol  in 
poptilo,    <|uoin   elfgil   iit    lixrediialcin   sibi   (Ptul. 


Ui> 


TnVCT.  DE  IIEJIE  COTLF.STI. 


iid 


ixiii).   Pars  aolem    Doniini    popolus  cjiis,  Jncub  a  *' ■»uin  negoiia  parilcr  et  oUa,  omiics  ocetipauonos 


fdniculuslixrcjilali^  ejus.  ll;ilicergo  li<leii),  oli^pein, 
ci  cliarilalem  ;  el  eris  ile  doino  J:icoi>,el  Jc  populo 
hrael,  el  ile  lumiero  clcciorum;  el  liATeditaliii  iii 
I  te  Clirislus,  ei  iixrcditabiliir  a  lc;oi  in  le  iniue 
radicc;:,  ul  iii  xicrnuin  permaneal  in  le;  el  sicul  iii 
lixrcililalc  siia  requiescai  iii  le.  In  omnihut  reifuiem 
ifUKtm,  ctc.  Sapieniia  Dei  (|une  oiniii»  in  onimbus 
nperaiur,  Ciirislus  csl,  qui  ct  in  nobi»  0|»cralur, 
plerumque  sine  nobis ,  quandoqnc  eiiam  quasl 
adjuvaiitibus  nobis ,  quia  Dci  adjiilores  sumiis. 
Ks  autcm  noLiscuiii  operalur  in  iiobis ,  qujc  nos 
per  ipsum  operamur  in  ipso,  siiniiiter  cl  ea  lo- 
quiiur  in  iiobis,  qiix  nos  |)er  ipsum  luqiiimnr  iii 
ipso.  Opcra  iiaqueel  verba  justorun.,  opcra  elverba 


cl  vacaiiones  huc  ^e  vcrlunl,  liac  rcspiciuni.  Saepe 
«linlurna  (^uies  vcnilur  in  Ixdiiim,  el  posl  lasdium 
quielis  requies  denuo  dt-sideraiur  in  exercilio  la- 
lioris  ;  el  in  buiic  moduin  reqiiies  quxrilur.  el  cum 
fiigiliir.  Qu.xrilur  aulem  el  iu  laboi-c,  el  per  Inbo- 
rciii,  et  posl  laborcm,  nec  esl  fliiis  laborandi,  re- 
quieiiive  quxrendi  iis  ,  ~qui  non  iiigrediunlur  viam 
iiivcnicndi.  Mali  ergo  iii  omiiibiis  requiera  qiixruiil, 
scd  requiein  non  iiiveiiiunl.  Con(ri7io  emin  «■  'nfeli- 
ci(a*  in  viit  eorum,  el  vium  pacit  non  cognovifum 
(Ptnl.  xiii).  Jiislus  auiem  in  omnibusrequiem  quae» 
ril,  ct  ul  requiem  iuvcniat,  primiim  ubi  sil  requies, 
invenil,  cl  dicil : /n  omuibus  requiem  qutttivi ,  elc. 
Ecce  hicesl  requics,  in  iixrcdilaic  scilicet  Domini, 


Clirisii  suiil.  Hinc  Pelrus  ail:  Si ijnis  loqnilur,  quati  ^  ul>'  j"SlU8   reqiiiescendo  immorari   disponil.  H;ere 


terinoiies  Dei.  Si  quis  niimslrat,  lanquain  ex  vinulc, 
quam  atlmiintiral  DiUi  (/  I*eir.  iv).  Qiiitlquid  cordi 
iiobiro  recic  suggeriliir  ad  cogilaiiJuiii,  aul  oii  ad 
l0L|ucndiim,  boc  Dei  ei>t.  ei  hosirum  iion  csi:auisi 
aiiquoiiiodo  iiosirum  esl,  oiniiino  a  iiobis  Quo  esl. 
Movii  hoc  ille,  qiii  dixH  :  Fiduciain  lalem  habemut 
per  iptum  ad  Deuiit ;  iion  quod  ih fficienlet  simut  CO' 
jilarealiquid  ex  nobis,  quati  ej.  nobit  .  sed  siifficientia 
tiosira  ex  Deo  etl(tl  Cor.  iii).  Hinc  Psalmisia  dicil : 
7rt  Deo  iaudabo  termones  meot  (Pm/.  lv).  El  itcium 
ditii ;  Nvn  esl  sermo  in  liiiguu  mea  {Psal.  c\xxviii). 
Acsi  dictrel :  iii  lingua  iiica  noti  esl,  sed  m.igis  iii 
Deo  esl,  ut  dignum  profcram  sermouc:ii.  Qiiidquid 
eiiim  digiic  proferlur,  lioc  ipse  loqiiilur,  qui  dai  ul 


diuis  Doiuini  quxn.im  esl,  iiisi  coiigregalio  san- 
clorum,  de  qua  scriplum  esl  :  Part  auiein  Domim 
populut  ejut,  Jacob  fnniculus  ha-reduaiit  ejut  {D*ut. 
xxxit).  Cugilaiiiis  auicm  in  iiXTcdilalc  Dominicoin- 
niorari,  Deus  Crealor,  cl  ideo  miscralor  occnrril, 
qtiasi  de  via  erroris  revcrlcnli,  el  fugilivum  scr- 
vum  ad  se  rcversum  suscipit,  siioque  Domiiio  sub- 
jicil,  ei  ut  per  obedienliani  requiem  invcnial,  pr.-e- 
ccpluin  ci  impoiiit.  Propier  qiiod  dicil  :  Tunc  pra- 
cepii,  eldixit  mihi  Creator  omnium.  Mox  iii  seqiien- 
libus  diclurus  esl,  qnid  pr£ceperil  et  dixerii.  Nuitc 
autem  quxdam  inlerponil  ei  dicil:  Qui  creavil  me, 
requievit  in  tubernaculo  meo.  M:igna  spes  juslo  in- 
vcniendi  requiem,  qiiam  qiiccrii.  Mox  enim  in  ip.«o 


profcralur.  iln  «xpenmenfHin,  ail  Aposloius ,  ^uA-ri- C  inilio  conversionis  ad  Deuni,  Dous  ipso  mclioris 
tii  ejus  qui  in  me  loquiiur  Chiistus  ?  [11  Cor.  xm.)  vil.c  proposito  dcleclalus  rcqiiif^scil  iii  ccrdc  con- 
Chribttis  itai|iic  l.iquiuir  in  saiiciis  isuis,  Chrislns  verienlis  ad  sc,  ul  con\er&u:n  qiiicsccre  faciat  in 
opcraiur  iii  .saiiclis  suis,  sicul  scriptuiii  esl :  Do-  *><*•  f^o»  polesi  eiiim  qiiis  reijiiiescere  iii  Deo,  nisi 
mine,dabispucevi  nobit:  omuia  enim  opera  notlrn  Deus  requieverit  in  ipso,  el  nisi  Spirilus  Doiiiiiii 
operatus   es  nobis   (Isa.   xxvii).  Ei  Aposlohis  dicil  :      rcqiiicvcrit    super  ipsiim.  Proplcr  qiiod   dicil  :   Et 


Oper.ilur  m  vobis  vetle el perficere,  pio  bona  voli>nta:e 
{Philiiip.  ii).Vox  ilaijue.ibla  ;  In  oinnibus  lequiem  qucc- 
$iri,  sic  Clirislo  conveiiil  opcranli  ct  loqueiili  iu  oin- 
iiibusjustis,  ul  ci  omiiibus  jtiolis  cuiveniai ;  sic  oiuni- 
Lus  jus(isco;ivenit,ul  nihiloininusCiiristo  conveiiial. 
Cuin  cni:ii  juslus  rc(|uieiii  sibi  qujciil,  cl  (Jhriilus 
sibi  requiciii  qiKcril  iii  juslo,  hoc  ipsiHii  prxslans 
ci,ul  requiem  sihi  qti;cral   iii  ipso.   licqtiies  aiiiein 


qui  creavit  me,  requievU  in  tabernaculo  meo,  hoc  esl 
iii  iiie.  qu:isi  iii  labcrnaculo.  Jnslus  cniin  quasi 
mansio  Dci  est,  jiixla  vocem  Filii  diceniis  :  Putcr 
meus  diliget  eum,  et  ad  euni  veiiiemus,  el  mamionem 
1'pud  eum  faciemus  (Joan.  xiv).  Vel  reqtiievil  in  la- 
beriiaculo  meo,  hoc  tsl  iii  corde  meo.  Iii  tabbrna- 
culo  si(|iiiJem  tonlis  liabiiai  jiislus,  uhi  ei  Dciis 
haiiital.  Mali  aiilem,  qiii  apud  se  iion  inaneiil,  cxsii- 


res  qujed.iiii  est,  ubicuiii|ue  sil,   niuliuiii  oplabilis  „  ••'"i  ^  corJc  suo.   Undc  el  ad  cor   revocaiiltir  per 

proplieiaindiceiiiem  :  Ucdite,  prwvaricatoret ,  ad  cor 
(l&a.  xLvi).  Qui  cieavii   me,  requievil  in  tabernnculo 


ii;itauir ; 


ci  desiderabilis.  H.rc  voiis  omniuin  efll 
oniiiium  et  bonorum  ci  maloruiu  dcsideriis  el  sus- 
piriiscxpclitur:  hxc  iii  oiiiiii  homiite  labore  quxii- 
lur.  Oiimia  siiiiiidciii  omnium  sludia,  oinnia  artin- 
cum  ingenia,  omuia  laboraiiliuui  cxercilia,  juxla 
desidcrium  q'Ja:iciitiuiu  ad  roqiiieiii  loiidiinl  ,  ci 
ad  rcquicm  se  dirij^uiil;  seii  iioii  seinpcr  scciindum 
iiiqiiisiiionis  evciiiuni  ad  rcquicm  pcrveiiiuiil.  Qiii 
r.griciiliurani  exercenl,  qui  armalam  militiam  cxcr- 
cciil,  qui  iiegoiiaiionem  cxcrcenl,  deni(|iie  qui  varia 
Sludioruiii  el  laboruiii  {^eiieia  c.xerceiii,   ci  iti  iis  se 

Icxercciil;  iii  hs  omnibus  requiem  ciipiiitil,  reqiiiem 
qiixrunl,  ci  ad  aliqiiid  quod  delci  lel,  el  in  qno 
'-' '- " °-'- 


meo.  ilicc  vox  ctitn  siiignlis  jiislis  couvonial,  bea- 
lissimre  mairi  Dei  spcciali  inudo  coiigruere  non 
dubilatur,  qiix  Deiim  sui  omniumqiic  Crcnloreiii 
inira  vibccra  sna  bajiibns,  liatic  voccm  siiigulari 
jure  sibi  vindicat,  iit  dicat  :  Qui  cieavit  me,  requic- 
vit  in  tabernaculo  mco.  Ilomo  eiiim  naius  est  in  ea, 
el  ipse  fundavii  eain  Aliisiimus^Ptal.  lxxxvi).  Juslui 
autem  ad  Deitm  couversiis,  pcr  gratiam  liabei  Deum 
inhahilaiilcin  cl  reqiiiesccntcm  iii  se,  ul  inandata 
ejii»  rcvcrenler  suseipietis,  eiqiie  obeJiens ,  pcr 
obcdicniiam  mcrcaiur  in  ipso  requicscere.  Pcr  ob<:- 
diemiain    cnim     pr.creplorum    rcquics  desiderali 


4i7  nAM)riM  C\NTHA»:i  NSIS  ARCIIIRPISr. 

I>r:rparai«ir,  et  post  l,.b(tr<'m,   qiiem  Dcus  finxil  in  A  ainoris  roirmiiiiiionfin.fiiiTpropria  stiiil  singi 

iiivfi)iiniliir  ronriniiiiii.')    oiiiitinin.  Ilic  nernpe 


prn'r<'|)lo,  inffrilo  ol)Oiii«iili.Tolilin<'liif .  Iiiriturfrgo 
ci,  iil  re<|iiitMn  invftniai  ■  lnJncoh  iuliabiin,  ir>p')- 
|Milo  srilicol,  qiieni  dilcxi  :  Jncub  cniiii  dilexr,  f.tan 
autem  odio  haiui  {Nnlach.  i).  Ac  6i  <li<'cr<;iiir  ci  : 
liUer  bonos  sit  convcrsaiio  lna,  et  cum  jn^^lis  sii 
liaiiiLilio  lna.  Inler  tii.tlos  (;^iin  iinn  Ast  roqnie-,  sic- 
iil  <le  quiiiiisilam  scripliiin  esl  :  (^oinniixit  sunt  intcr 
genie8,et  didicerunt  opcrneovum,fl  hervie^nnt  icutpti- 
libui eoruin,el  fnctum  eH  ilhiin  iciindalum{Piul.c\}. 
LrgM  ni.-iIoruni  socielas  fiigieirla  est,  .'iiiiino  seni- 
per,  seii  iioii  rorpore  seiiiper  :  scinpcr  inoniiii  ilis- 
»iHiiliiii(liiie,  sed  iion  scinper  oorpoioli  bCpar.iti»no. 
S.i>pe  cnitn  (liiiii  co:iimiiiiili.-r  li.biianl  boni  ci  niali, 
inali  (iiiiil  cincndaliorcs,  vcl  lioni  moliores  el  piirg.i- 


liin),  illtc  prriniiiiii  ,  iiic  liji^iira,  illic  veriti 
Inincn  rit.'iira  li;nc  sine  verit.ile;  liic  rcqnics  ii 
Inr,  illic  perllciuir.  iVrfccia  enim  reqiiie*  ii 
iion  polcsl  iii  loi.o  alTliciionis  linjns,  in  lf>c« 
(rrinaiionis  liiijus.  Exlrr»  lisredilaiem  nosira 
esi  nobis  jdcna  rt^quics.  Aililiiur  ergo  : /n  hri 
rrdtiare.  J.icoh  ipse  cst  Israel,  et  ipse  esl  hir 
lloiitini ;  cl  I)ominusesl  lixredilak  iltiiis.  Qiiii 
jiisins  sup()lanlal  Ksan,  maliprnuin  scilic«l,q 
rrairnn  siiinn,  iit  a<l  niliiiuin  redigaiur  m  cui 
pjns  nialigims,  ipsc  csi  Jacoh.  (^ni  vero 
Dotim  fortis  esl,  viriliier  agcns,  ei  Dcum  susl 
qui  neiini  seinpcr  viJel  iii   limore  suo,  in  de 


llores   iSascilur  liliuni  inler  spi.ias,  ei  juslus   intcr  ^  siio,  in  spe  siia,    iii  inientione  sua,    ipse  esl 


niaios  sicui  iiliuui  {jcrniiiiai,  ct  coiiipung:liir  in  spi- 
nis,  el  tribiilutioiieiit  pulittir  a  malis,  sicul  Jjcob 
ab  Esau,  iiinocens  a  noccnlc,  juslus  ab  injuslo ; 
*use  taineii,  quuuluni  iii  ipso  cst,  cuin  omoibus  pa- 
ceni  liabct,  ul  diccrc  possil :  Ciim /its  qui  oderunt 
paceni,  eram  laci/icHS  (Ptal.  cxix).  Liina  perneces- 
sana  in  onicinu  fahrurutn,  eradens  rtthiginem  ferri 
ul  etimanus  spiendeat ;  sic  el  niaius  socius  in  con- 
vcisatiunc  comuiuni,  ctsi  sibi  noccai,  el  aliis  nocere 
inlciiJai,  (juos  perscquitur  eliinal  el  purgai.  Quid 
eigo?Ju.slns  qui  dicJt :  llubitasi  cum  Itabituntibut 
Cedar  {fbid.},-Jinell\it  Jacob  inhabilal  ?  Inbabiliit 
quideni,  cl  si  non  corpore,  animo  laiiien.  Ambulal 
euim  sinipliciter,  sicut  Jacob  {(Jen.  xxv)  Lral  eniin 


Jacoh  aut(?ni,  sicul  Isracl,  ipse  esl  haereilitns 
ni.  Nain  de  Israel  scriplum  esl  :  Oput  m 
mearum  ''itredilai  mea  hraet  {ha.  xn). 
Jacob  :  Elegii  nobis  haredilatem  itunm,  tpeciert 
quem  dilexit  {1'sal.  xlvi).  Nobis,  inqnit,  eleg 
nohis  prodcsl  qiiod  elegit,  sed  suam  lixrei 
elegit.  Quain  iiaeredilalem,  nisi  speeiem 
qiiain  dilexit^  Ilxc  eslaulem  specics  Jacob, 
scilicel  fidei  eljnsiilix,  qu.im  exhibuil  Jacob 
biis  proponeiidam ,  e(  omnibus  iniitandar 
haliiiare  consensit  in  JEgypio  ad  lempns  i 
n  oriuiis  remanere  voluit,  sed  iransferri  ad  ti 
qiiajn  iii  proinissionc  acceperal  {Gen.  xi.vii 
inoiislrans   liKre^lilatem    non   esse    qnnercni 


Jacoh  vir  siinplex,  ci  iiihiloiiiinus  pru:!ens,  adeoqiie  ^  i€gyplo,  hoc  esl  in    mundo,  nec  in   hac  vi 


cuin  (Jederit  Deusdilectis  suis  somnum  {Ptat. 
Ilxr(^liias  aiitcm  Israel  non  alia  es(,  nisi 
qiia  Proplieti  dicil :  Portio  mea,  Dotnine 
c.xvm).  El  ilerum  :  Dontinus  pars  hceredilitl 
{Ptal.  xv).  Esau  auiem,  cl  qui  in  ipso  figi 
am:iliircs  inun;li,  propier  edulium  vili>siinx 
tatis,  et  proptcr  unam  escam,  semel  scilicet, 
finiendam,  jiis  iixrediiarium  contemnunt  i 
diint.  Oe  quMihiis  scriptum  cst  :  Pro  nihilo 
ntnl  lerram  desidetabilem  {Psal.  cv).  Al 
ciluliiiin  contenipsii,  cl  jiis  priinitivoruin  pri 
acquisivil,  unde  et  heiicdiclionem  hjeredilavi 
eiiiin  Iijeiedilas    dileclione    Dei   acquiritur. 


jiruileiis,  ul  supplantarei  Esau,  emens  primogeniia 

«jua,  cl   seciindo  Riippljiiiare'.,   ei   benediclionem 

inj:ripicns(€ew.  kxvii}.  Net  injusfe.  Nam  benediciio 

ei  de  jurc  dcbebatur,  et  t.Si»u  priinogenila  coiiteni- 

psit,  abiii  eniin  parvipendens,  cuin  priuiogeniia  ven- 

didiasel;    ct  cuni  pracnascens  ad    bareditaieni  fo- 

biinatei  la  iiiilio,  in  line  beiiediclioiie  caruit  {Ptov. 

x\}.  Cupiens  cnitn  ha-reditare  benedictionem,  repro- 

balui  esi  {llebr.  xii).  Non  ciiiin   iiiveuil  locuin   poj- 

iiitenlide,  qiianquam  cuin  laeryinis  iiiqiiisisset  eain. 

Qiiisquis  crgo  in  oiniiibus  siuipliciier  agit,  iie  cui- 

quatn  noccat,  et  in  oinnibus  pruileiili^r,  ne  sibi   uo- 

ceatur,   neve  a    qiioquam   supplanlciur,   neve   suo 

jure  defiaiideliir,  ij^se  csl  Jacob,  qui   jus   fralcrii:»  ,    lunc  haeiedilalem  rcquies  fruslra  qnncriltir.  f' 

sotietatis,  quautum  in  se  esl,  illaesum  scrvat  et  illi-      ca  rpixTemi  eain  dicitur  :  /n  Israel  hceredita 

baiuni.  Pacilica  crgo  coiiversalio  iii  incdio  fialruin      «st,  stude,  sai:ige,   ul  ha'rediteris  iii  Lrael, 

liobis  commendalur  ;  qux  bonis  quidein  inler  malos      .*gyi>lo.  "O"   >"'«•■  geiUes  qux  ignoranl  Dci 

iMiniis  esi  dutcis,  sed  SJ>pe  inagis  utilis.    Bonis  au- 

tem  inter  boiios    el    ulilis  cst,  ct   prxduici.s.  Nihil 

enim    iu  buinana  convcrsatiune  iucliu«  dileciione 

inutua ;  nihil   dulciits  sucieiate  sancia.    .Ainare    et 

amari  diilcc   cst  coiiimcrciuin,   fons  vilx,  delecta- 

n:cntuu)  et  beatiiudinis  prxniiuni.  Qiio.iiodo  eniin 

ii-ju  dulcis  esl  liabitalio  boiia  el  jucutida,  ubi  Deus 

luiiilal,  ubiel  rcquiescil?  Deus  eitim  inloco  sanclo 

suo.iDettS  qui   inhabilare  facil  unius  moris  in  domo 

(1'sni.  Lxvii).  Uuilas  socialis  viiae  ligura   csl  cl  si- 

K  i(icatio  qu.cdam  illius  supcrnrc  socie.talis,  ubi  |)er 


iii  popiilo  Israel.  Sola  ergo  hxredilas  Isracl  r 
quxrenlibus  esl  qiixrenda,  et  p^r.^everanie 
qui  perseveraverit  usque  in  finem,  hic  salt 
{Halih.  x).  Lnde  el  addiiur  :  /n  electis  meit 
radices,  Sicut  cnpiditasest  radix  oinnium  ra£ 
sicet  charilas  radix  est  omnium  bonorum. 
dicitur:  Vidi  stuilum  firma  radiee,  etmaled 
ehiitudini  ejus  slatim  {Job  v).  Stnlius  est,  qi 
nis  teinporalia  prxponit.  Ilic  firniam  habeir; 
scd  secundum  suam,  sibiquc  siinilium,  rep 
nLin  Confidil  cmin  in  viiiute  sua,  cl  in  mutl 


410  TnvcT.  Di:  ii.ij;  r:  cuLLtsn.  i-ji 

(iiriiiariim  snitriim  plorialur  (/*j!a/.  \i\iii).  Kt  :  Ih'a-  \  (|iie    i:ii«ni    siiiilis.  {)<\l*i  ili  o  ,  ii.iMii?  Iiii')  iiiisc- 


fhm  diienint  putJitlHm,  ruiliirc  snnl  {r^at.  r.iiwi). 
Scalim,  inquil,  inaleirni  |)"il;  hril-ivliiii  ojiis.  IJiiic 
concorilal  Psalmisia,  tlicpiis:  Dcus  d^trHet  tt  in  fi- 
nem,  4t  trcUet  tede  tnbeninculo  tuo,  eiindicem  lunm 
de  lerra  vipeHiium  (Pial.  Li).  Nc  etgo  tlilcilio  Uei 
|i4^r  iiiconstaiiliain  uniiiii  lelabalur  :n  riipi(lit:ileiii 
UKuli ;  e(  ik  (Jileclioprotimi  alii|uiiins  injiiriis  e\  - 
agiuia  reci«t«re  |iossi(  in  odiiiin  vel  <.oiilcni))iiini 
proxiiiii,  dileetori  l)ii  el  proxiini  rerte  ditiiiir  :  ln 
«lecliA  n.eiit  milte  railircs  :  qiiiliiis  veibis  infliicMir 
ia  ntraque  dileclione  inoonvulsis  radicihis  s(:ire. 
el  Hsque  aii  linein  iierseverare,    ut  uliquandudiieie 


ris  iiifci  ioics,  ci  oniniiiu  niiberrimi.  0""  «'  '''"••'•o 
a  niisf  ria  nica  tain  nnilci,  (ain  n)a|;na  ?  0"O  >^^6 
vert;iin,  n(  rcqiii' iii  inviiiiatn  7  lii  oiiMiiLns  enm 
rfqiiiem  qii^rsivi ,  sed  iiliiijiie  qn:csit.iin  nus<|uain 
iiivciii.  0  iei|iiie.s,  iihi  »s,  el  iilii  le  ii.veiiiaui !  Srio, 
qiiia  noii  iaveiia  ii  ic,  iii>i  lii  vonias  :iit  ii<e.  Do- 
Miiiic  Deus,  lu  solns  cs  requies  animarum,  et  nnii 
C!!l|iax  noliis  a  (oi:i  miseriu  isO,  nisi  pcr  (c.  (t  iii 
te.  ICgo  quidcir,  iit  invenirein  rcqiiicm  iii  (0,  ml  lup^- 
re>rilJleiii  lu'.)iniilii  tu  rcqiiii-scis,  mcvcrli,el  Ji\:  :  In 
hdieiiiliie.Domininiorabor. Ilocd  xi nie;  tis proposilo, 
conlis dcsiilcrin prorcssuiiii  volo; da inilii niinc, ut di- 


nalcal:    Ei  radicavi  iu  ;<opu/o  honorificilo.  P«ipii|.i»  cereqiioani  •  Qui  creavil  me,  requievit  in  tabcrnaeulo 

eniin  jiistorum  tritiMs  inoilijj.  el  quasi  irilius  noini-  iMry.racinmelaliernarniuintiuim.ctrequiescelo  me, 
nibus  significatur  :  In  Jucob.in  ItTaei.iietectismfi.  B  „,  reqniescamin  le.  nui  testciiim  rcquies  lua.opcraiio 

Jacoli  eniin  e^l    secuiuluni    sinipliceni  prMdciitiain,  iciuiei  noslrx.Opcrare  crgo  in  iiie,ul  aiiie  omni  let 

in  qiia    siinpli»  iter   anibulal.   ei    omnia    inoliiiiina  $upcr  oiniiia   dilifjani  le;  ul   niliil  cupiim  exira  le, 

anpplaiital,  ne  supplaiitatus  jussiiunt  perdtt.  Uracl  iiiliii  ni.si  le,    ycI  propter  (e   :  «I  eril   inilii   p:t\,  «1 

vero  es(,  cuni  lam  fortis  esi,  ul  Dciini  susiiiic;ii ;  e,ii  i„i|,i  reqiiie.s  iii  corde  nieo,  a  cnpidilale  iiiala, 

vel  t.im    lieatiis,  ut  vuleat.  Llectus  autcui  csl.  qiiia  a  malitia  cor.lis  mci,  a  curis  lam  multi.s,  lan.  malis, 

cuiu  iionduin  diligciet,  prior  es(  dilecius.  Dilectu^  ^^g,  noerliis,  qn»  cor  nieum  (levor-ni,  sicui  avcs 

aulemest.  el  elcctus  ad  rcquicm  sibi  prypir.ii.-«iii,  niorsu  amarisMiiio.  0  qnain   bealiiin  me  diccrcm, 


qiix  tn  leniporc  suo  ci  duluiur,  el  tiiplici  relicit.ae 
coiisummabitiir,  lioc  esi  coininunione  beaiissimx 
kocietatis,  vi:iione  ipsius  diviuaK  majeslatis,  slabili- 
ta(e  iiiterminabilis  xlerniiatis.  llinc  scripUiin  esl  : 
/n  lerraiua  duplicia  ponidibunt,  la-tiiia  iempiierna 
tiit  tis  {ha.  Lii).    Priiiia;  Idicilali    congruil    dile- 


iuio  ei  cor«!e  sentirein,  si  solo  tni  desiderio  acceii- 
sns,  Tsliinns  ct  siispirans  ciim  Proplieta  diioic 
jwsseui.  Ecce,  (luiil  iiiihi  est  in  ccelo  ,  ct  a  le  quid 
volui  iuper  terram?  \l'sal,  Lxxii.)  Si  lioc  dicere  pns- 
scin  ,  cur  iion  blalini  griktiilabiiiulus  ailjuiigcreiii  : 
Abit£,  abile,  vanissiniJB  cuia?  incTe,  el  pciliirb.ili»- 


ctio  proiinii,  secunda;  dile<  tio  Dei,  (erli:£lenor  pei- ^  „^5  ,„g3g    .    vaiio  cniui    coniurb.-.lnr   oiiifis  liouio? 

severandi,  id  csl   usqne  in  linem  diligendi.  Diliga-  y^i,in.   soHicitiidiiics    mea",    ct   date   locum   p:Hi  el 

Kus  ergo  proxiuium,  vcl   in   Deo.  si  bonuscsi;n:l  reqniei  ineaR  :  quia  Deu$  coidis  mei,  el  pars  inca 

propler  Deuni,  si  malus  est.   Diligaiuus  eum,  u(  sic  i}fus  in  xiernum  (ibiJ.).  Doduw  Deiis,  rcqiiies  oni- 

iuliabiiemus  iii  Jacob,  id  esl   ui  permaiie.imu3  in  marum.  6i  dedcris  mibi  reqi.i.-m  a  cnpiitiia.e  maia, 

communione  jusloruin,  cl  longe  semper  efliv  ijinur  q,,^.  radix  esl  oniniuin  icaiorum,  qiiid  miln  iiocere 

a  couiiniiinoue    malornm ;    ne    unquain    siinus   de  potcril  pervorsil:is  aliena,  ciim  iion  doinineliir  ini- 

illis,  iicc   luNC  etiain  cuin   viviinus   inior  iltos,  vel  quitxs  propria?  Si  dixcri(  Ksau  :  Occidam  riairoin 

cuiu  iilis.  Hujus    inhabiuiionis  in  Jacob  lcx  cst  di-  Hieum;  ti  persecii(u!i  riieril  Jacobf  e(  relicds  p.iire 

letlio  protinii,  per  quani  6erva(ur  inier  juslos  iini-  d  nu(re  ei  palri.T  comnulerit  eum  in  baculo  (rai;«iie 

las  riaterniiatis,  ut  pervenialur  ad  coinniuiiioncfli  Jordanein   istum,    et  a  solo   Dco  paiM-in  ad  iii:in<!it- 

tupernK  societaiis.    Diligainus  Dcuia  tolo  cordc  ci  canduun,  el  veslimciiluoi  hiio  operiaiur,  petcre  ci 

lota  aiitnia,    ui  bxrcdileHiur    in  krael,  iic  alam  sperare,  et  procul  a  Gnibus  siiis  to(  aiiiiornni  circii- 

queaeraniiis  baeredilalein,  quaiu  ipsiiis  Dci  visioiiein,  |is  eksiilarc   el  sciviie,  qtiid  potcsl  cnntra  Jacoli? 

qui  }urat'ii  ai  Abrahaui  pairem    HO«<ri«m,   daivrum  qui»  lu  adjulor  rortis,  o  Deus  Jacol).  Coiifi^rta  :»e, 

URob\t(Lue.  i].  Pcrscverciuu'»  aulCHi  in   dilerlioue  w  Ooinine,  iti  dilecLioue  tiia,  ct  in  d  iccijonc  proxiuii, 

bi*i  e(  pruaimi    u&i|ue   in  tineui,  ul  rcquie«  iioslia  quem  propter  (c  dilijjciidiiin   iii.si:lui.'«ii.   Cuidoria, 

in  reguo  U«i  perpetueiur  sine  raic.  quxso,    ut  propter  ie  d;iigerc   vaieani    eliain  ine 

De  triplici  inquieiudinfl  odientes  ,   etsi   iiiiniicus   mibi    l::oiil  «.'tiani    fratcr 

Gifilemas  boc  locvi  Iriplircin  imiuietudinea),  quv;  n^^us,  ita  ut  eum  valde  timcjin,  illuin  laHicii  iiull  - 

iinpedit  •|>Jai;iin  roquicm  :  qu;L- uos  crebr.t  luolestia-  tenus  odio  babeam,   se<l  ii:>tuiii  niuucrilnis  p!ac  le 

ruu)  experieHtia  pene   indcsinenlcr  de  sc  co<;itare  satagaiM,  el  pro  iiiai.!)  bona  iciribiiaiii.   ul  de   ra  o 

coinpdbl.  LiquielaiHiir  rniai  a  malilia  (ooif»«tik,  boc  pijcutuin  balMKun,  et  »pud  ciim  (;r;«iiaiii  iiiveni   iii. 

esi,   tolius   biijus    niHiabilitiitis  :  a  niHlitia   cordis,  c(  ad  uic  diligendiim  ob^equiis  pcilraliam.  ci  dc  itii- 

itoc  est  profirio.- cupi<li(a(is ;  a  lualitia   super   nudi-  oiico  ainicuut  raciaiu,  ounquan)   \iiiceiidus  a  iiialo, 

(iaiu,  sccUQda  supcr  prijuain,  e(  adbuc  leiiia  suiicr  sed  vinceus  iu  Luno  lualuai.  Si  convalcsciiL,  Don^ne, 

accai»dan;.  Su/ficit  diti  mtilitia  sua  (Maltk.  \\).  Suf-  lu;n  for(iK  dittctio  in   me,  [icr  (e  ouutU  uiali(:a  bu- 

ficere  quutcm  po^sct  inaliiia  temp<jris,  ul  satls  nii-  niiiiis  deincepa  non  inquietr<bil  ine.  At  maliiia  leni- 

seii  essciuus;  scd  alirna  pcrversii.^-^.  et  pvopria  iui-  poris  quaiido  cessabiiV  qiinndiu  duialui^  Dinu  vb- 

quiias,  snpra  n  oduin  iios  aggr.ivaii!,  ul  salis  supcr-  iioxii  sii;u;is  iPiiipori,   e(  subj-  cii  buit  iiiiii;''.il  i  V. 


4:51  IIAL!>L'INI  CA.MUA 

uon  erit  p:it  t.oWih  n  iralilia  isln.  Maiii  iirc  jiisruia 
poiiccloiuni  lilHsran;  cos  polcsl  :ib  iii(|iiieia.ioiie 
leiiipuris,  iloiicc  p<;r  iiiorlciii  ^ltyiiiiMliir  loinfa  ile- 
rei-liis  Iitijiis  iiiorlalilalis,  Al  iii  viitiilccliiiriUilisltiJL', 
Doniiito,  iii  iis  (|ui  a  lc,  perrecte  josliliouli  :>iiiit,  pax 
est  a  nialitia  lioniiiiis,  a  iiialiiii  oordis,  cliam  iiuiie 
iii  prxscnl''.  Juttiiia  eitiin  el  pax  osculaiw  tutii 
(Pinl.  i.xxxiv).  Al  innlilia  tciiipuris  nondtini  dclicil; 
seil  jiisli.s  siilTicii.  Qtioil  auletii  aiiipliiis  e&l,  a  nialo 
fcst,  cl  inaloruiii  cst.  .Mali  eiiiinduiii  vjii;>^dunt  super- 
fliia,  iliiin  iioxia  qua:riint,  coinpedcs  aggravant,  ci 
siipor  niuliiiam  diei  el  iniscria.'  coiiiniunis  iiilirniiia- 
tis.  coiiiniunisijue  nccessilatis  ,  addiinl  tniseriatr. 
malse  voluntatis,  supcrOiiap  cl  noxix'  soliiciliidiuis. 
Gravc  cnim  est,  el  oiicrosiini,  et  iniscnini,  ad  con- 
soialionein  coniiinMiis  tiiiscrise  neeeso^ria  qucerere, 
&cd  cuinnlata  niiscriu  csi,  iii  nflliclione  carnis  el 
spiriliis  ad  iinililia  e(  iiokia  desudare.  iiiuc  miscria 
prnpi  ix  vuiunlalis  ei  illus  uiagis  onerai,  qiiiis  pro- 


uiKNsis  \;;cm;:nsc.  aii 

A  piia  voluiilas  niA^iii  dolccl.il  ;  iljj  veio  cooKnutiis 
cst  ncccssitali.s,  ci  i-Jeo  Lioiiis  nialii)')iic  comRiiiiiis: 
(|ii:c  vero  irattii  lcinporis  liiijns  perdurat  usque  iu 
(iiiciii,  ul  III  ca  ''xert  CJiiiur  iri  dilcclione  tua,  1>0- 
iiiiiic,  p(r.scvt;iaii[cs  iiMjtic  iri  fificin.  Cuin  vero  «la- 
liii:i  lciiipori.'.  ciiin  i|>.so  icinpore  defccOrit,  pcrsevc* 
raiiliuni  dilcclionis  coronaliis  perseveramia  xierni- 
tatis  :  ct  (|iti  iii  leinporc  dericiiint  usquo  ad  teinpus, 
tnnc  plc.nc  ct  iinniiilalMlitcr  reqtiiesccnl  in  le  ,  el 
ultra  iioii  deftcien  t.  Th  cnini  idem  ipte  et,  ei  anni 
lui  nondefieient  (Pial.  c«).  Oltsccro,  Uoinine,  in  fine 
audi  poiitioiiein  in».an>  lianc  parvtilain,  inilii  valde 
uliiem,  el  tibi  h.nid  difricilein  ;  audi,  el  non  coiiruii- 
das  faCiem  mcaiii.  lloc  est  (|no.'l  pelu,  ne  ponas 
paitein  incani  cuiii  iiis,  qnibus  in  ira  iiir^isli,  dicens: 
Siinlroibunl  in  requiem  meam  {Psal.  xciv);  sed  u( 
requiescam  in  die  iribulatiotitt,  ei  twendum  ad  popit- 
lnm  accinctumuoitrum^Habac.  iii).iiidie  derutictio- 
iiis  inexdicaninijuuicx  :  Reqniesia.^i  in  pace,  Anien. 


TRACTATUS  SEXTUS 

De  ^erliis  Apo.stoli ;  Vi»M»  etl  termo  Dei  el  effieax,  el  penelrabilior  omni  gtadio  ancipili    elc.  {Hebr.  i\.} 


Qnanta  .sil  virius,  ct  qnanta  sil  sapientia  in  ser- 
nioiic  Dei  ,  cx  bis  vcriiis  Aposioli  demonstraiur 
ifiwrcniibns  Ciirisiuni,  ^  qiii  csi  vcrbuni,  et  virtiis, 
el  sapicntia  Dei.  iioc  vcrbnin  in  principio  apud  Pa- 
treni  ilii  coscicraum,  teinporc  suo  apostolis  est  re> 
velaliiiii,  ci  per  illos  aiMMMHiaitnn,  et  in  fide  credeu>  ^ 
tiuni  populoruni  liuiniliicr  reccplum.  Est  ergo  v<r- 
liUin  in  Palre,  verbiiin  in  ore,  verbnm  in  corde. 
Vcrbuin  iii  ore  signuni  verbi  est,  qnod  osl  in  Pa- 
ire;  signnin  qnoqne  verbi,  «iuod  in  bomiuis  corde. 
Verbuin  iti  lioniinis  corde,  ani  intellectns  est  verbi, 
ani  lides  verbi,  aiii  anior  veibi,  cum  verbuni  inteiti- 
giiur,  ani  crediiur,  aui  amatur.  Cum  tria  bxc  con- 
veniunt,  in  iino  corde,  ul  verbum  Dei  siinui  intelii- 
gatnr,  credaiur  ci  ameuir  Clirislus,  qui  esl  Verbum 
Paiiis,  dc  qiio  ei  ipse  Paier  dicii :  Eructum  eor 
tutum  verbumbonum  \^l*sai.  xliv)  :  babilaiin  ilio  per 
fidein,  iiiiraqne  dignaiione  Deu^  iu  cordePalris  (!e- 
scendii  usiiue  ad  cor  hominis,  ut  novo  modo  ibi 
concipiatur  ci  rormetnr,  sicut  Aposscdus  ad  Galaias 
loqnilur,  dicons  :  Filioti  mei,  quos  iterum  parluriot 
donec  formttur  Christtts  iu  vobis  {Gulat.  iv).  Cuni 
Cbrisius  prjcdicaiur,  vcrbum  Dei  audi'ur,  id  est 
intelligitur,  ci  sic  croditur,  quia  lides  ex  auditu  ,  et 
sic  aiualnr.  Non  enim  est  amor  verbi,  sine  (ide 
verbi ;  ncc  fides  vertii,  sine  audiiu  verbi.  Main  qui 
ainal,  credit;  ci  qui  crvdit,  audit  verba,  Spiriiu 
iiiterius  reveianic  ,  qni  spirai  ubi  vuit ,  ei  sicnt 
scriptum  est  :  Yocem  ejus  tindis  {Joan.  iii),  vel  foris 
ab  bomine  praedicanie,  vel  spiriiu  nibilominus  in- 
terius ioqucnte.  Nisienim  fuerit,  qui  interiusdoccal, 
lingtia  loquenlis  in  vanum  laborat.  Inteliei  ins  dno- 
Itu»  modis  aiicndi  debet,  au>  ciica  inilium  tidei,  aul 


circa  finem.  Nam  (um  verliuin  praedicatur,  noiKre- 
ditur  nisi  aliqnoinodo  inie!rig.'i(ur.  Hunc  anicm  in- 
tctlectuin  Spiriius  inspiral,  el  audiliis  dicilur,  de 
quo  Aposlolus  :  Fides  ex  oudiiu  (Rom.  x\).  Quod 
audiius  pro  intellectu  accipieftdiis  sii,  idem  Aposlo- 
lus  oslcndit,  ubi  dicit :  Qui  loquitur  linguis,  nun  ho- 
minibus  loquitur  sed  Oeo  (/  Cor.  xiv).  Nemo  cniin 
audit,  id  esi  nemo  inielligii.  Nam  qni  lingua  ioqui- 
lur  peregrina,  non  inicHigeniibus  eam,  (iuasi  bar- 
barus  esi  iilis;  et  non  xdificat  uon  inteliigentes. 
Ergo  inteileetui  neccssarius  esi  in  initio  (idci,  ut 
inteiligatur,  qiiid  crcdenduin  annunticinr.  Esl  alius 
inteilcclus  circa  fidei  finein,  id  est,  con.suinmatio- 
ncm,  de  qiio  diciiur  :  iVi$t  ciedideritis,  non  intellige' 
tis  {ha.  vii).  <)uod  quaravis  aU  fuiuram  cogniiiunein 
pcriinere  videalur,  potest  tainen  sane  etiain  iiiiei» 
iigi  de  profectu  fidei  in  eis  qni  exerciiaios  babeai 
seiisus  ad  (idei  ralionem  pienius  cogiioscendaro, 
paruii  seniperMdsaUsfaciionem  omni  poscenti  ratio* 
nem,  de  ea  qux  est  i:i  nobis.fide  et  spe  (J  Petr.  iii). 
Hic  serino  Dei,  de  quc  nobis  serino  est,  vivus  esi, 
cni  Paicr  dedii  viiam  iiabere  in  .senieiipso,  sicui  ipse 
vilain  babet  in  se.^neiipso  (Joan.  \).  Prop:er  qnod 
nuii  suiam  vivns  cst,  sed  eliaiii  vila  sicut  ipse  de  se 
dicii :  Eyo  tum  vio,  teritas  et  xila  (Joan.  xiv).  Qui 
cum  sil  vila,  sic  esi  vi\us,  ut  sit  vivificus.  Nani, 
sicut  Pater  tusciiai  moriuoset  vioificai,  sic  et  Ftlius 
quot  vult  vivifical  (Joan.\).  Vivificus  esl,  cum  de 
sepuicro  morliium  vocat,  el  dicii :  Lutave,  veni  jo» 
riis  (Joan.  i).  Cura  praedicalur  bic  sermo,  voce  prje- 
dicaiionis  voci  sua>,  qua;  foris  audilur,  dat  voccm 
virlulis,  (|tiaj  inieiiiis  percipiiur,  per  quain  nioriui 
rcviviscuiii,    ci   dc   lundibiis  isiis  suscilanlui  lilii 


455  IRACT.  !>  iLLLD  :    MYiS  LST,  ETC.  4U 

Abrahx.  Vlvus  esl  ergo   liic  scrino  in  corde  Paini,  A  Gladiut  in  labiis  eorum;  quomumquit  audivilT  {t't<il. 

Liiigua  eorum 


vivus  in  ore  pr^diiantis,  vivus  in  corJ(*  creclentis 
el  amantis.  Sernio  i^te  cuni  i(a  vivus  sit,  liaiiii  du 
biuiii  qniii  el  eflicax  sit.  Onuiipolcns  eniin  serino 
est.  Curn  diceret  :  Fiai  lui  (Cenes.  i),  moii  facla 
cst  liis.  Cnni  dicercl  :  Fiaul  luminaria  (ibid.),  mox 
facla  suiil  himiiiaria.  hec  inora,  qnin  ri.it,  quidqniJ 
dixeril.  ul  6al.  Yelociler  enini  curril  senno  is'.e, 
ei  in  veluciiaie  ejus  repenie  exsiiierunt  alia  polo- 
ruin,  vasln  lerrarum,  profunda  Uucluntn.  Apud  lioc 
cnini  verbiiin  non  csl  iinpo&sibilc  oiiinc  verbuin. 
EflQcax  est  in  rerum  creaiione,  eflicax  esl  iii  niundi 
giibernalione,  efllcax  csl  in  iiiundi  rcdemptione. 
Quid  eniiu  cAicacius,  quid  potentius?  Quit  loqueiur 
poleiitint  eJHt,audiiaf  faciel  omnet  iaudet  ejut  ?(l'tal, 
cv  )  tflicai»  esi,  ouiii  operalur,  eOicax  esi,  cum 
prxdicalur.  Non  enim  rcverlilur  vacuum,  sed  in 
omnibus  ad  qiia:  niiililur,  piospcralur  (Ita.  t\}. 
Eflicax  esi,  et  pcnelrabilior  omni  gl.idio  uncipiii 
(tlebr.  iv),  cum  crcJiiur  ciamnlur.  Quid  enini  im- 
po»sibil«  est  credenti»  vel  quid  difliciie  esl  amanli? 
Cum  loquitur  hoc  verbiim,  verba  ejiis  cor  iransfl- 
guDl,  sicui  sagiitx  poteiitis  .icuta^  (Psal.  cxix). 
fticut  clavi  in  altum  Iransflxi  iutrant,  et  in  lantuiH 
inirant,  ut  ad  inlima  peneirent.  Penetrabilior  cst 
enim  hic  scrmo  omni  gl.idio  anci|iiti,  utpoie  omiii 
virtuie  vel  potestaie  ad  incidendum  vaiidior,  ci 
emiii  acumine  humani  ingenii  subliliur  ;  el  oiiinis 
bumaiix   sapientix,  doctique  sermonis   subiiliiate 


B 


Lviii.l  Quod  si  de  malis  diritmi  csl 
(jladiut  acuius  {l'snl.  liv)  ;  quniilo  m.igis  linj,'!!:» 
Pciri  gia.liiis  esi,  el  ^lailius  bis  acuius  ?  Pra-icica 
ocies  liuiii:)tii  iiigenii  ei  biimani  scnsus,  sermoiti$i|iie 
siibtililas,  l.inqnain  gladins  .Tiiceps  snl  l  lissinii  co:- 
poris  ptTdisi-relionem  liividii  inter  veiuin  it  fjlsuir, 
iiiler  boi  uiii  rl  maliiin,  iionrsttim  ot  ii  hoiiesliin', 
ca  leraqiie  « ontraria,  ingenios.T  el  atlificio^x  inqui- 
siiioiii  obnovia. 

Hiiic  omnis  iiitind:)iia  pltilosoplii.i,  biimanaqne  sa- 
piciitia  nianavit ;  qnx  moduiii  su:e  possibilit.-ilis 
igi.orans,  siipra  sc  ansa  cst  atlentare,  :id  mi.v,  iii 
sc  relicia  ,  niillatenus  jKHuit  pei  lingorc.  Nam  sk 
exercens  circa  ardnas  et  profiindas  inqitisiiioncs  de 
ii;iiura  Dei,  dc  origine  innndi,  dc  siaiii  anima!,  de 
jii.stilixct  beaiiiiitlitiis  (](ialit:Ue,  viaiif  vcrilalis  niiii 
invenit,  el  ad  sapieiitiam  Dei  iii  mystcrio  aliscon- 
diiain  iion  valuit  pervenire.  Propier  qi:o  I  sapieuiia 
Dei  dicil  :  Perdam  sapieutiant  tapienlium,  el  pru- 
denliam  prudeitlium  reprobabo  (1  Lor.  i).  fcii  ileriiai : 
Comprehendam  tapienles  in  aslutia  eorum  (I  Ccr.  iii). 
El  Propiieia  :  Nnrraverunl  mi/iiiniqui  fabnialione»; 
ud  non  ut  lex  tua,  Dumine  (Ptal.  cxviii).  Q  a:ciin- 
que  enim  a  sapienlibus  bujus  muiuli  .subtilissiina 
indagatione  elaborata  sunt,  quaniiini  a  toni  o  e 
Dei  discordanl,  lantuni  a  verilale  Jiscrepaiil ;  el 
quasi  fabulosx  iiarraliones  iiibil  iii  se '(■.onlii;eiit , 
nisi  fatsilalem    aut  vanitiitcm.  At  scrino  Dei  vtri- 


acutior.  Gladius  cnim  anccps  esi  viriusputesuiiis,  C  l^s  esi,  ci  sicut  gladius  anceps  ,  imo  peneii-:il)i!ior 


gladius  quoque  anceps  est  acuinen  ratiools,  vcl 
•ubtilitas  scrmoiiis.  De  virtute  vero  vci  potcstate  si 
<2uxraiur,  manifesta  ratio  occurrit. 

Suiit  coim   diix  poteslatcs,   quibtis  bic  niundiis 
regiiur,  regia  peiesias,  ei  sacerdoialis  aucioritas.  De 
quibiis  diciumesi :  Eccf  gladii  duo  liic  (Luc.xx).  ilex 
aulem  giadium  portal.  Quid  plurimum  liic  gladius 
possit,  Dominus  ostendil  dicens  :  Nolite  liuiere  eot 
qui  occiduni  corpus,  animain  auiem  uon  i,otsuni  oc- 
eidere  {iJaltii.  x).  El  iierum  :  Ne  lerreaiuini  ub  Itit, 
qui  occidunl  corpus  ,  el  post  lioc  tion  liabcnl  amjUius 
quid  facianl  (Luc.   xii).  Ilic  gladiiis  anceps  esi,  ex 
ulraquc  parle  inciden.s.  Corpus  eiiiin  incidil  ei  oc- 
cidit,  animain  autcin   vi  doloris  intidit,  nou  lameii 
oceidit.  Nam  eain  cum  dolure  a  corporo  dividit,  sed 
a  vita,  qux  in  Deu  ahsconililu  est,  iion  dividil.  Sol- 
vii  coiijunclioiiom  coiporis  el  anima;,  conjunclio- 
ncin  vero  Dei  et  ;inimx  iion  solvil.  Quii  not  teparo' 
hil,  iiiquil  Pjiiitis,  a  cluirtiale  CJtrisii :'   TribulatiOy 
an  auguttia,  aii  faniet,  an  nudilas,  an  pericu'um,  an 
periecutio,  an  qladiui'  ({\om.  \iii.)  Ac  si  diceici  : 
liiio  nec  ^ladius.  Multum  poi<>si  liic  gladius,  seJ  nuii 
ad  hoc.  Penelrabilior  ergo  illo  est,  qni  poicst,  senno, 
neinpe  in  poiestale  Ecclesixconces>;^  cor  el  animain 
perdcre  poiesl  in  gcbtnna  igiiis  (Maiilt.  x).  Roclo- 
rcs  eniin  Ecclesix  iii  viiiute  sennoiiis  Dei  gladiiim 
habent    No/iuc  scripimn  esl   ;  CladJi   amn>iles  in 
manibui  eoruftif  (Psiil.c\i.n.)  Nonnc  Sfriptum  cst: 


D 


omiii  ghidio  ancipiti  (Hebr.  iv),  laiii  subtiiissiiiia 
quam  verissiina  discrciione  oiiuiia  scrul.aur,  eiiiH 
profunda  Dei.  Sive  ergo  in  virtute.  sive  in  s  pioii- 
tia,  ancipitem  gladium  aUon<lamus,  constst,  quia 
sermo  Doi  qui  omnia  poiesl,  ot  onuiia  scrulalur, 
peueirabilior  est;  quippe  qui  Dei  vinus  est,  ei  Doi 
sapiciilia.  liic  sermo  cuiii  omiiia  iii  oniiiibus  inira- 
biliier  operelur,  in  cordibus  sancioruui  por  elle- 
ctumgtalixsux,  hoc  cstper  tiuioiein  el  ainorom, 
cxierasque  virtuies  sant;ias  ,  quasi  por  qni-daiu 
intima  vcrba  mirabibus  0{>eralur,  el  oslcndit  po* 
teniium  et  sapientiam  suam,  omnia  intiina  pene- 
Xrans,  ei  pertingens  usquc  ad  divisioiiein  animxet 
spirilus. 

Quod  ui  evidciiiius  eiiiccat ,  advcvicndum  est, 
quod  anima  et  spiriliis  tribus  modis  dicun  ur,  se- 
cundiim  naitiram  sciiicci,  cl  .socuiMhini  culpam,  ei 
secundum  graliam.  Secundu:ii  natiirani  dicuntur, 
ubi  inlelligi  dobent  sccuiidi:m  id  quod  naturaliier 
sunt,  vcl  &ecunduiii  id  qiioil  liainialitur  vel  ex  ori- 
gine  sua;  crcationis  baboiil.  Cum  dicitur  ;  i^rirnM* 
homo  Adam  factus  esl  in  animam  tivenlem  (I  Cor. 
xv).  Vol  cum  dicilur  {Sgmbol.  Allianat.)  :  i  Aiiima 
ralionalis  et  caio  uiius  catbomo,  t  iiic  aci-ipilur 
aiiima  sccundum  iiaturam.  Cuni  Jicilur  :  Quis  scit 
Iwminum,  quw  $unt  Itominis  ,  nixi  spiriius  ftomini$t 
qiit  in  itlo  est  ?  (I  Cor.  ii)  hic  inlcHigittir  spiriius 
tecunduin    naluram   cssciitix  sux.  Cum  dicitur  : 


455 


nALDUlNl  CAML 


Quiodil  ainmam  suam  in  hoc  mundo,  in  vitani  a-ter- 
mm  cuitodit  cam{Joan.  xii),  liic  jrtlcllif^ittir  anitna 
non  Boiiiii)  sccuniliiiii  nalurain,  scd  eiiaiii  seciin- 
(luia  citlp:iiii.  Ciuii  (iiridir  ;  Hecordalut  ett ,  tjHKi 
enro  $nut  ,  ij^iriiui  vadem  et  non  reilieut  (Ciut. 
Lxxvii),  liic  iiitclii^iliir  spirilus  sucundiiin  ciilp:iiii. 
Cum  iliiiliir  :  Qui  diligit  iuiqnitalem,  oilit  nnimnm 
iuum  {Psul.  xl,  iioii  sccuiiiluni  odiuin  ctiiiirR  iiix  1- 
rigeiiiliini  e.sl,sc(l  iialurx,  ve!  grali.n.  Cinii  vcio 
ditiliir  :  Doniinus  cnslodil  le  ab  omni  malo;  cuslo- 
diat  iminidm  luam  Dominus  {Vsal.  cxi),  liic  iiitelli- 
giiiir  aiiitn:)  secuiitliiiii  naitir^inri  cl  gratiaiii.  Cu;ii 
dicilur  :  Si  spirilu  facta  carnis  morlificaverilit ,  vi~ 
retis  {Ilom.  vtii),  liic  inleiligitur  secuntiuin  graiiuin. 
F.l  cuni  iuciii  sil  in  nalnra  essetitix  sux  anirnu  el 
spirittis,  tanieii  liotMiunquam  tanqu^tm  divorsa  sini» 
sic  (lislirigiiuTitur,  ut  apuil  Aposiolutn  dicenieiii: 
Ipse  autem  Deus  saiuiificel  vos  per  omnia ;  ut  iuie- 
ger  sfnrilus  vesler  el  anima  et  corpus,  sine  querela  in 
adventu  Domini  iioslri  Jesus  Cliritli  servstur  (/  Tlieft. 
\).  El  iii  prxseitli  ioto  ;  Peningeni  usque  ad  dtri- 
sionem  auimcc  elspirilus  {llebr.  iv).  Ilic  aulem  qiiia 
conjitiigunliir  aniinu  el  splrilus  ianquam  divisn, 
ilistiiiclioneisi  aiiquain  «lesiiierare  viUeiur  ipsacon- 
jiiticlio.  El ,  qiianluiii  niiSii  videtur,  spiriius  ad  ili" 
gniorcni  parlcin  ct  mclioieni  pcrtiiiei,  tecuiiduin 
vitam  scilicci.qua  Dcovivitur.  Anima  quidein,  quia 
et  ipsa  spiritus  est,  cuni  bene  vjyit,  Doo  vivit  , 
jtixt»  Proplietuin  diceHlein  :  Anima  m^a  illi  viret 
{Psa!.  xxi),  ei  liujc  cst  vila  gniiiae.  Cuin  inale  vi- 
vil,  sibi  vivil ,  qiiia  propriu;  votuniat!  explendx  in- 
ser-vit  :  cl  liuc  csl  vila  ciilf>d;.  Est  adhuc  ei  viia 
iiaturoe,  quani  aniina  prjL-siat  curpoii  sectiiiduiu 
(>(rici.i  membruruin,  piscbeiis  ci  nuituni  el  seiiisuni. 
V:l:<  becuiidum  n:iluiam  commnnis  cst  bonis  ct 
iiKilis ;  vila  sccunduni  culpani  famiiiaris  esl  tanluiM 
inalis;vita  secundntn  graliom,  qiM  Deoadiixrelur, 
iion  convenit  iiisi  bonis.  Socundum  lianc  auieni  vi- 
iaiii,qu:i  Deoattli*reiur,  spiritns  Iiocloco  noii  iiicoii- 
grue  accipilur,  cuin  scriplmn  sil  :  Qui  adftaret 
Dee,  unus  spiriiua  est  {l  Cor.  v).  Aiiima  iii  pix- 
sciili  loco  non  iiiconvenicnter  accipilur,  aut  pro 
viia  icmpoiali,  secundum  t{Miin  naluraliier  vivilur, 
l:im  a  iioiiis  quani  a  inaiis  :  aiit  pro  vila  culpabill 
et  indisciplinaia,  secundum  quani  iiialc  vivitur,  seJ 
ii  sulis  malis.  Ergu  duo  genera  marlyrii  iioc  loco 
nobis  iiibiniianlur;  ubi  scrino  Dei  vivus  et  cllicax, 
ot  penetrabiiior  oitini  gladio  ancipili,  pertingerc 
dicitur  usque  ad  divisiuncm  aiiiina:  «t  spiriius. 
Maciatur  enim  pro  Christo  nunc  ipsa  earo,nniic 
volunlas  carnis  conciipiscentis  advcrsus  spiritutn. 
Cuiii  caro  niactatur,  et  glitdio  persecuioris  occidi- 
lur,  noiincvivuB  scrmoDei  per  liinoreinDei  ct  aino- 
rcni  pcrtiagit  usque  ad  divisioHem  aiiiniiS  ei  spiri 
lus?  Nonne  Cbrisius  dicit :  Animam  meam  pono  pro 
ovibu*  meis  {Joan.  x).  Nonne  et  «Jicil  :  Jn  manut 
tuas  commendo  tpiritummeum?  {Luc.  xxiii.)  N(jitiie 
ct  protomartyr  Steplianus,  cum  aniniam  stiain  pio 
amitis  poneiel,  dicebat :  Doiuiue  Jefu,  sincijie  spi- 


.MtlL.NSI.S  AUCIIIEnSC.  4"« 

A  ritum  miuiii '.'  [Ai  t.  \m.;  Nonnc  ei  P.iiilut  dicit  :  \iii- 
cula  el  Iribulalionet  me  manenl;  ted  niliil  fiorum  ve- 
reor,  nn  forjio  aiiininm  meum  preiiotiorem  quammt^ 
(Aci.  XV.)  Mi;  dixil,  proplcr  spiritum ,  qiii  D«o  ad- 
liXTtbal  ,  nniinain  pro|.icr  viiain  icniporabtm,  qnam 
pro  Deo  contciiiticl):ii.  1I:kc  c<tt  aninia,  de  qua  dici- 
tiir :  ;Ve  solliciti  sins  nnim(e  vftlra,  quid  mnnduct- 
tih  {Malth.  vi).  Kl  ilerum  :  iVoKtic  anima  etl,  pltu- 
quam  esca  ?  {Ibid.)  Lrgo  ruiti  ({laJius  persecuioris 
cor|ior;i  mariyriii!!  laiiiat,  et  mcinbratim  diviJit  el 
separiii,  gLidius  spiriius,  qnoi  c4  vcibiiin  Uci,  in- 
tcr  anitnam  ot  spiritunt  inUirius  dividii;  quia  li- 
mor  Dei  kive  amor  interiufi  fortiler  invaloscit ,  ci 
pro  couressione  veritatis ,  aiit  lU^rensionc  jusiiliai;  , 
usqiic    ad   contempliiia  aninix  iiamobiiitcr  persii- 


U 


blit. 


Similis  caus.i  est,  etsi  iv)n  xquaiis  gioria  in  sp- 
riiuaii  ceriamitic,  cum  ctrni  adversus  spiriiuiu 
concupiscenli  re&isliiur,  ct  prnprijL'  voluuiaii  re- 
nuQliatur.  Aaimain  iicm|>e  soaiu  pro  Deo  poait» 
qiti^quis  superbiain  propriae  voiuntalis  deponit. 
iixcest  anima,  dc  qiia  scripium  est  :  Qmi  utn  oUii 
animam  tuain,  non  poleil  meus  etsa  ditctpuiut  {Liu. 
»iv).  Vides,  quoinodo  scrmo  Dci  p<^Qeiral)ilioromui 
g!a<iio  ancipili  peitingal  usqiie  ad  divisioncin  ani- 
1119.:  el  spiriius  ?  Sunt  autem  quapdaiH  voluniaies 
tuiuiler  elsnpcriicieieniis  aniinx:  adiixrenies,  qH» 
altius  roilices  non  egcrunl  ,  qux  de  facili  et  siue 
dolore,  sicul  per  novacuiam  siiperduclatn  piticar- 

C  nis,  abradi  possuiH.  Et  ian»en  cuin  bu|UMJ0dt  vo- 
liintati  prupier  Dentn  reniiiitialii'',  nonoulla  merc8« 
pro  hoc  a  Dco  recoiopensatur ;  qiiiu  capilliis  capilift 
noii  peribit.  Aliae  aulcm  ailius  infiguiilur,  el  fir- 
iniiis  iiihjeienl,  et  sine  cruenlo  doiore  aul  praeeidi 
Quiiiiuo  non  possunt,  aux  vix  pos&uul.  Prttind«  tiC" 
ut  giadius  isie  visibiiis,  manuque  Lraciabilis,  cuia 
inciJit,  et  conjiincia  dividit,  vulnus  doicjris  el  do- 
hjrom  vuhieris  facit;  sic  gladitis  spiriius  binc  per 
:niiorem,  hinc  por  (imoren),  qnasi  iitraque  pariQ 
incidctts,  quae  commniiiler  ainantor,  qnasi  conjun- 
cta  dividil,  cum  vim  facil,  ut  conieionalitr,  qiiod 
amaiur,  ne  perdatur,  quod  plus  amaiur.  Anial 
qiiis  Deum,  anial  et  cariiem  snain,  qnam  nenw  ivn- 
qiiam  odio  liabuil  {Epfiet.  v).  Hxc  a  jiisio  commu- 

^  niler  :uiianlur,  sed  iion  pariter :  nani  pliis  De«s,  ei 
cnro  minus  amalur.  Proplerea  inslante  per>cculore 
viia  carnis  coniemnilnr,  ne  vrla,  quae  in  Cbristo 
aJjscondita  esi ,  pcrdatur.  Vorumiamcn  cuin  cura 
co«*poris  servandi  propier  amorein  Dei  vel  limorem 
abjicitur,  quasi  mcmbrum  firmiter  adliaereiis  cuiii 
gravi  doiorc  abscinditur.  Sic  cuni  propria  voiuntas, 
qiiye  pcr  appeiitum,  elsi  non  per  consensum ,  cmu 
Dco  comifjiiiiiter  diligilur,  proplcr  Doum  ainpula- 
mr,  spiriliis  qii.isi  coiiiuncta  dividil,  cl  cuni  vi  do- 
loris  vuliius  iiini;(il. 

De  divisioHe  aniina^  teorsum. 
Praescriplo  modo  perlingit  iste  giadius  usqae  ad 
divisioiiein   aniiti;e  et  spinius,  (iividens  ab  inviccin 
aiiiiiiani  cl    Si>iiiliuii,    vilam  r.aluialcin  vcl  vilaiii 


4 


i:,:  TnACT.  ln  illld 

carnalrm  ,  i«l  \ilain  spiviliialem.  reriiiigil  el  isie 
g1:idius  iisqiic  ail  Jivi>ioiicin  aniinae  Sforsnin,  ei  hs- 
qiic  aJ  (iivisioiiein  sp;ri(us  &iiniiiler  scorsum  :  scil 
(k  divisioiic  ;inimx  pliis  occunit  dicciidiini.  Anima 
siinplox  qiKrdaiii  iialura  est,  el  inilivisibilis  secun- 
(ttiin  csseiiliain,  unicuiqiie  curpori  in  nnitalc  pcrsunx 
iinim  ,  !^ol:i  sdi ,  una  uiti ,  idooque  rectc  diciliir 
uiiic.i  iinici.  Veriimlaincii  lixc  aiiiina  ,  cuiii  secun- 
«luin  Uc.um  ttili^il,  (|iioin  pruplor  Deuni  diligciidiim 
COgnos<il;  per  alTcciuni  chariUlis  illi  sc  niiil,(|uem 
if)  rliaiii;ilc  siil>j'iiii{i;ii ;  cl  pcr  alToctioncs  anioiis 
ifl  ae  di>:sa,  iioti  soliun  in  coipuro,  ciii  pcTS0n;iii- 
(^r  uiiiia  csl,  vivit  :  scd  4]nod:im  inudo  vilam  ei 
Mnsiim  cxtra  sc  dividil  ,  ad  illos,  qnibns  sc  per 
amorein  jiipgil.  Propterea,  nun  soluiii  prupria  bona 
^ol  in.il.t  sciitil;  sed  ad  senticnda  qn.v  alioiia  siiiit, 
roiigr.iliilaNdo  vel  coiiipaiiondu  se  imperiil.  Pruptcr- 
cj  gladius  spiiilMS  noii  soluin  per  dolureni  pro- 
pri«  passionis  ,  scd  cl  pcr  compassionem  alieni 
doUiris  incidii.  Ki  ficri  putcsl,  ut  acerbior  sit  qi:am 
|uiieniis,  dolur  coin*paiicnlis.  Sarpe  eniin  in  lan- 
gnorc  fiiii  plus  criicialur  inaier  condolens  ,  qu.ini 
filiiis  dulons.  Facit  lioc  ainor,  qiii  alicHuni  dolorein 
in  te  «ransfirrt;  cl  sese  ciiin  angmcnto  doloris,  Ut 
plus  condoloal  ,  quatn  allor  doloal  ,  qul  nonniin- 
qiiam  deiiJorat  suins  duleic  ,  ne  ;.lier  doleat.  ln 
paskioiie  aiilcm  condolendi,  aniniu  condolcnlis  quo- 
dain  ihodu  dividiuir  a  s^ ,  et  in  sc.  Nani,  cuni  pa- 
liltir.qni  a-iiaiur,  u(  dulorem  ejns  8ibi  facial  coin- 
iiiuncni,  sc  illi  itidulget.  ol  se  iransfiindil  cxlra  se; 
€t  pcr  obsci^iiiiim  conip.issionis  se  iili  unit.^ul  vi- 
ccm  cjus  duleai ;  el  qnoJain  inoJo  pra;slar,  ui  cjus 
s:i,  cui  se  per  aCri-clnm  conduJcndi  inludil,  lanqiiaiii 
vivens  «pud  iilum,  ciijiis  senlit  cruciatam.  Liide 
Bcnex  Simeon,  cum  pruplietasset  de  Clirisiu,  et  di- 
xissel  :  Ecce  lik  posiliit  esl  in  ruiuum  cl  resurre- 
ciionem  muUorum  in  Itruel,  et  iii  signttni,  cni  con- 
tradicelnr  {Lui.  ii)  :  niox  ad  B.  Viiginem  loi|iiciis, 
Siiltiiitulii  ,  dioens  :  lu  luam  iptius  auiMiani  gladius 
l.erirantibil  ii*/d.).  Iluc  est,  sic  (uam  animair. , 
qiia^i  .sit  ipaiiis,  pcrlraiisiliii  gia.liiis.  Potcst  oliam 
(ic  iniclligi  :  Tnam  ip^ius  iiniinani,  lioc  ost ,  inam 
prupriam  aniinam  pcrlraiiSibil  gladius.  Juxia  qucm 
iiiodiitn  loquendi,  sicui  quidain  saiicli  doc(orcs 
iiluiiiui,  Apos(olus  ail :  Cum  melu  cPiremore  veslram 
ipsorum  suluiem  operamini  {l'hilipp.  ti),  id  csl  pro- 
priain  saiulem.  Malcr  quippe  Dei,  qnx  plus  omni- 
bus  dilexii,  sicul  e(  pliis  uinnibus  dilccia,  ita  nio- 
rieiiii  iilio  conipassa  esl,  quasi  vcre  passa.  Nain 
sccunduin  magniiudineiii  anioris  cjus,  ila  el  dolor 
cjus.  Nam,  cum  liliuin  diligerct  plnsquam  se,  vul- 
iicrj  qna;  ijise  accepit  iii  corpuru,  in(inio  sensu  do- 
ioris  per(uli(  ipsa  in  niente  :  cni  et  ipsa  passio 
Cbristi  pro  martyrio  fui(.  Nam  caro  Clirisd  quo- 
dam  inudu  caro  cjus  fuii,  lioc  esi  caro  de  carne 
c]us,  quam  a  Cbristo  susceplam  de  s«  plus  ainavit 
in  Cbrislo,  qu.im  suani  iii  sc.  Qu£  quanlo  plus 
aniavil,  tanlo  el  plus  doliiit ;  pliis  passa  in  mente 
quaiii  mariyr  iii  (orpure.  riuinle  ](loriosi  marijr- 

PiTnoi..  CCIV. 


:  YIVVS  EST,  LTC.  4:S 

A  rii  singul.iri  piivilcgio  pr.cri.l^t  (.  C;pleri  iioii;;  e 
mar(yres  mariyrio  propri.e  nioriis  cunsummati 
euni.  At  tiaec  canicm  de  cariic  siia  pro  salule  mi!n<Si 
passuram  ministravit,  ct  iii  passioiic  Chrisli,  ct 
de  passione,  ila  aiiin  am  ejus  vis  doloris  oblinuit, 
ui  qiia^i  in  Cbristo  mariyiio  consiiminala  ,  sum- 
mam  posl  Clirisiuin  uiarlyrii  gloriam  meruisiM 
credaiur. 

liem  de  divitiorte  s;;irilHs  et  anima;  Mntiir. 
Esi  et  aiiud  consiiler;indiim  hoc  loco  ,  tan(|uaiii 
pcrlinens  ad  di\isiuiiem  aninix  et  spiritus.  Mater 
quippe  Dci  cum  e\  morie  unigcni(i  filii  sui  s:dii(eiM 
inutidi  pro\cn(urain  essc  cognoscorel,  morlem  ejns 
et  volnit  el  doluil.  Votuil  quidem,  propier  suani  pa- 
ri(erqne  nos(ram  saliitcm;  dolui(  (ameo,  quia  malcr 

B  erat,  inaier  innrinilalis  (iiiri^li ,  et  ipsa  infirm:u 
Inler  Iristiliam  crgo  anima:  c(  gaudinm  spiritus,  qni 
eisiritavii  in  Dco  salnlari  siio,  gL^dius  spiritus  di- 
visit  :  ille  scilicet  gladiiis,  qni  divisil  inler  paireia 
et  filium,  inter  fralrcm  el  fralrcm,  inler  siionsain 
el  sponsam  ,  inter  amicum  ct  .ninicum,  inler  ani- 
main  cl  spiritnm,  inler  aniinam  et  nnimam,  iii(«r 
spirituin  el  spiritum,  inter  ainorem  ct  ainorenu 
inlcroJium  ct  odium,  inlcr  amorem  el  odiiiin,  iiiicr 
pacem  et  paccm,  intcr  bellum  ei  bellum,  inter  pa- 
cem  et  bclliim.  Son  veni,  inquil  Doininus,  milicrt 
pacem  ted  glddium  {Mailli.  x).  Qiiis  potosl  cogiio- 
sccre  omnes  divisiones  anim»  el  spiritus ,  qaas 
aiuanies  charilate  vulncraii  in  se  non  possun(  'lOQ 

^  scntire  ,  cl  pr.ne  niuliiludinc  iion  valent  dinnntcra- 
re  '  Muliiplcx  qiiip^^o  est  divisio  ^nims  el  spiri- 
lus,  et  sicul  inuhiplii  iier  sormo  Oei  cor  tangil,  i(a 
nuihipliciier  ad  divisionem  aniinx  ei  spiritus  per- 
tingil. 

De  divisioHe  spirilut  teorsum. 
Licet  ex  iis  qux  dicta  sun(  de  divisione  aniinx 
seorsuin,  pcrpcndi  possi(,  qux  sit  divisio  spiri(us 
secrsum  ;  de  ipsa  lainen  divisione  spirilus,  ut  oo 
casio  detur  sapienii,  e(  SApienlior  lia(,  aiiquid  per- 
S(ringcre  libet.  Spiridis  est  Dcus;  el  qui  adbxMct 
Deo ,  unus  spiriius  est  (/  Coi,  vi).  Spiritns  ven» 
lioniinis,  cum  to(um  qiiud  i:i  se  disisum  esl  e(  spar- 
^uin  colligere  ct  adunarc  non  possit,  nisi  nni  et 
simplici  Deo  se  jangat,  ad  Dcum  lamen  se  dividit, 

D  ctiin  se  diversis  inodis  conjungii,  e(  in  conjungeiuUt 
dEversis  modis  qiiaprii,ul  arc(ius  juiigat,  ct  junga^ui. 
El  ad  bacc  quis  idoneus  ?  Oinnes  cicessus  pavori», 
adinirationis,  sluporis,  medilaiioiiis  et  contcnipla' 
lionis  quis  diiuimeral?  Stimulos  conipunctionuin, 
gaudia  devotionnin,  modulos  jubilaiionuin,  IracliiS 
suspiriorum,  slngiillus  gemiluum,  aeslus  desiderio- 
ruiu  ,  intentiones  orationum  ,  quis  dinnmerai  ?  Q..i 
dies  sapculi  et  pluvia:  giittas  dinumcial,  solus  iile 
esl.  Ilxc  compreliendere  polest ,  et  diiiumerare. 
Uens  enim  qux  in  dilcctione  Dci  figilur,  innuincra- 
btlibus  amoris  passionibus  subjicitur,  ct  influntcra» 
bilibus  niodis  alBcitur ;  el  duin  vicissitudines  af> 
feciiooum  mirabditer  ahernat,  constaiuer  tamcii 
et  uouiubililer  ainat  ;  cl  duiu  sc  iiiuhifurniilei  va* 


A^9 


llALnriNI    CANTUARIKNSIS  ARCIIIKPISC. 


4A0 


riat,  ed  Dcum  se  ilividil.  scd  se  a  Deo  non  dividil  ;  A  menle$  (l$ai.  lviii).  Ergo  sermo  Dd  compngo»  <li- 


neo  euin  a  sc  scpaiiil,  ({ncin  m  lanlu  varicl:ilc  uin.ire 
perscveral.  Eifo  glailins  spiriliis  iisi|mc  ;»d  divisio- 
nem  spirilus  pcrlingil.  ilic  vcro  iiladius  i(n  vclcrcm 
haminem  perscquiltir,  ul  pariim  sil  ciiin  occidcrc, 
iii(i  el,  qucm  cccidorii,  iii  friista  coiicidai,  cl  oiii- 
iiiiio  enin  comininu.il,  et  iisqtic  ad  divisionein  com- 
pagiim  el  mediillanini  peningnt,  doiicc  otnnino  de« 
ttrunrur  corpus  peccali.  Sic  et  gladius  Sumuelis 
Agag  plnguisiiimum  noii  soliiin  occidil,  scd  et  iii 
fnist«  concidit  (1  Heg.  xv).  Allcndanuis  ergo  dili- 
geiilius,  quoniodo  bic  gladius  cumpages  «.'ividal ; 
deinde  quomodo  ad  divisioiicm  meduliarum  per- 
veiiiat. 
V4ia   peccatoris,  sive  pcr  singiila  pcccata,  quasi 


vidil,  cum  per  cordis  coiilrilioiiein  lolniii  quod  ia 
noslris  pravis  niorihiis  niale  coiiitexiiiii  t-ii,  parli« 
cuialiiii  (iiscerpil,  el  laiKfiiutn  viluluiii  Libaiti  com- 
tniiiiiil  (Ptul.  xxviii),  cuin  omnia,  qoa*  p<Tlinaciier 
colixrciil  ,  a  se  iitviccm  abslraliii  ;  cum  oinuU 
nieinltra  vcleiis  lioiiiinis  a  snis  iunclHrii  uTeilil,  et 
soluiis  coiiipagibus  niiliuni  iueinbroruin  non  kcpaia» 
tum  rcliiiqiiit.  Memlira  aiilcm  ea  siiul,qux  Apotto» 
liis  cominciiioral,diceii<( :  Monificae  membrti  re$lra, 
quw  tunl  super  terram,  fornic/ilionem,  immuncHiiamf 
libidiuem  ,  concupisceiiliam  malam  ,  acuriliam  (Co^ 
lots.  lii).  Ununi  .'uilein  pcccainni  cum  mciubnin 
sil  de  corporc  pcccaii,sive  it  corporc  veierii  bo- 
miuis  ;  ipsnni   lamen  per   te  corpus  dici  potesi ; 


menibraiim  consideretur,  sive  loia  siinul  ante  ocii-  B  quia  suis  pariibiis  sic  perficitur,  sicut  siiisjunciuris 


los  cordis  adducatur ;  ei  compages  inveiiitur  balteie 
ei  inedullas.  Tola  qiiippc  viia  inala  sic  ex  muiiis 
peccaiis,  sicut  unnm  corpus  cx  niultis  conncclilnr 
iiiembris.  Coinpagcs  aulem  menilirorum,  junciiiroe 
suni  pariiuin.  Ppccatum  vero  pcccaio  conjungilur, 
aiil  pcr  motum  proprine  voluntalis,  aut  per  judiciiim 
divinte  severitalis.  Nam  qui  peccat,  ei  in  peccaio 
perinanerc  male  vivcndo  cogilat ,  quxdam  peccala 
commiiiil,  per  alia  qiia-dam  ;  propier  alia  qiixdam 
iul  piatparationcm  scqueiilium,  qu.Td.ntn  ad  occut- 
laiioDcin,  vel  excusaiioiicin,  vel  defeiisioiiein  prae- 
cedentium  ;  qu^rdam  per  nioram  babilx  secum  de- 
liberationis  ,  qux  lam  secundiim  impctiim  subiis 
voluntalis,  quasi  ex  occasione  |iraesenlis  teiilationis, 
ct  iiicidenli  casu  obviae  opporiuiiilaiis.  Coniiexiones 
aulem  peccalorum,  (um  ex  pr.nemedilalis,  tum  ex 
subiiis  causis,  qiiasi  compages  sunt  membrorum, 
ex  qtiibus  vita  peccatoris,  sicut  ununi  corpus,  in 
augmenttim  sui  crescil  et  pro(ici(,  donec  coinpiea(ur 
niiquilas.  Merilis  qnippe  pecca(orum  exigentibns, 
c(  divinorum  judiciorum  3equiia(e  dic(anie,  pecca- 
lor  dum  poer.i(cniiam  coniemnit,  el  diviiuc  vottiR- 
tati  reniiilur,  intcrdum  suae  voiuiitad  dimiKiitir,  e( 
»!e  peccaio  in  peccadiin  cadeie  permiititiir,  cuiii 
se({uen(ium  dciicionim  causa  sii  iieglccla  pceiii- 
tciKia  pra?ccdeiuiiiiii.  El  ila  ii(,  dum  iniqtiitas  iiii- 
(piilaii  appoiiilnr,  peccator  a  justitia  simul  et  a  re- 
^uo  cxcluditur.  Ilinc  scriptum  es(  :  Appone  iuiqni- 


unum  corpus  absolviiur.  Peccatum  corpus  dici,  es 
eo  osienditur,  quod  Dominus  aii :  Si  oeulus  luut 
neqmm  fuerit,  eliam  corput  tuum  lotum  nequam 
eri t  (Alaiili.  yi).  Quoii  ad  (utam  tilam  peccatoris 
non  immerito  (ransfnrtur :  qux  lota  lencbrosa  in- 
lelligilur,  cum  ab  eo,  qui  propter  se  vivii,  viveudi 
inieiitio  ad  se  rcfcnur.  Nibilominus  et  ad  unuia 
aliquod  peccaiuiii  tioc  ipsum  periinere  recie  credi- 
ttir  ;  quia,  cum  inieniio  operis  viiio  erroris  ani  iui- 
qiiilatis  dcpravalur,  eliain  tioc  ipsuin  qiiod  rectc 
ficri  videtur,  inter  opcra  tenebrarum  deputaiur. 

Hoc  nutem  corpits  divisionc  compagum  tunc  sol- 
viiur,  cum  tota  peccaii  coniineniia  lidelis  coittcie»- 
tix  testimonio  discuiilur  ;  cum  peccall  qualiiaa  el 
quanlitaset  modus  et  cnusa  ,  toiaque  ejtu  circtim- 
stantia  sicut  coram  Dco  arguitur,  cum  tolum  cor 
ex  omni  eo  quod  pudut.  et  qiiod  terrel,  inlru  se 
concuiitur;  el  in  spe  veniae  ad  diligenduro  Denin 
(otum  acceiiditur  e(  minuiadm  cohiritum  in  iMilo* 
caustuni  loiuin  Deo  aflcrinr,  siciit  sarrificium  qiiotl 
in  frusla  conciditur.  Ergo  glndius  spirilus  u.sqMe 
ad  divisionem  compagut!!  periingit.  Pertingit  eliaiii 
usijiie  ad  divisionem  medullarum  (Uebr.  iv).  Oss.» 
iiiedtillis  irrigantiir.  In  tolo  antcm  c<»rpore  oibii  iii- 
terius  i:iedutiis  itivenilnr.  1'ropierea  qiiod  inliimiiu 
est  iii  cogitatioiiibus  et  afTeclionibus,  et  in  opcribns 
iiostris,  tioc  est  medulla  corpuris.  Quid  est  aiKcm 
magis   inlimum   in  desidei  io   noslro  ,  quatn   quiKi 


ja/e»/i  super   tntqnttatcvi  eorum,  ei  tion  mtreut   J»  j)  praecipue  desideralur  ?  QiiiJ  masis  intinium  iu  s{.e 

iiosira,  quam  quod  speniiur  ?  Quid  iiiagis  intimuii) 


iustiliam  luatn.  Dtleantur  de  tibro  vivenlitim,  et  cuni 
iiistia  non  icribatitur  (Psa/.LXviii).  llic  fiiiis  eorum, 
qui  divitiis  boiiilaiis  Dci  abutuiitur  ,  et  dum  pecca- 
tis  peccaia  cumulanl,  iran>  Uei  sibi  tbcsaurizant, 
doncc  revelelur  ira  Dei  de  ca-lo  supcr  oiiinem  in- 
jusiiiiam  corum.  Non  esl  ergo  ncgligenda  poeni- 
icniia,  per  quam  vivus  sermo  Dei  et  efficax  in  ti- 
inore  borrendi  tremendique  judicii,  juncturas  ve- 
leris  vitx,  ei  priscae  conversationis  connexiones, 
quasi  compagcs  unius  corporis,  dissolvil,  el  ad  di- 
visionem  covnpagum  inlantum  pertingit,  ul  omnia 
peccaioruin  vincula  disrumpat,  ne  peccalum  pec- 
caio  aliquo  nexu  cobaereai.  Hinc  propbeta  aii :  Dis- 
tolve  colligaiiones  impittalis,  lolle  fasciculos  depri- 


in  amore  nosiro,  qiiam  quod  prxcipiie  arnatur  ? 
Quid  magis  iiitiinuiti  iii  Oiiinibus  cogitutioiiibus  t| 
aflectioiiibus  cordis,  quam  quod  prae  caeieris  cogi- 
tatur  ei  allcctalur?  Qnxrenti  autein  quid  SK,  quod 
in(imum  est,  iioii  atiud  occurrit,  ut  de  peccatis  lo- 
quar,quam  delertatio  peccati.  A  peccanlibus  auicm 
iu  ipso  peccaiorum  tiiitio,  vel  processu,  vel  line, 
nibit  magis  desideratur,  nibil  magisappetitur,  quam 
delectaiio,  qux  pcccando  senlitur,  vei  scntiendo 
speraiur.  S.xpe  enim  peccare  libel  prxier  deiccta- 
tionem,  sed  nunqitam  nisi  medi.ale  vel  imniediaie 
propier  deloctatiuiiem.  Sxpe  libel  peccare,  cum 
adesi  delcctatio  ;  se  i  nunqoain   libel  percare  nisi 


{«1  TRAtT.  IN  ILLUI) 

ut  ailsit  dtleciaiio.  QuiJ  igilur  iiiagis  iiuimiim  csi 
iii  pcccilis,  vcl  qiix  iiiagis  peccati  iiicdtilla  dirciuia 
qtiani  deleciniio,  qii?  in  oiiiiii  |v^(Calu  inaxinic 
qnxriiur,  ctiaiu  uh\  iioii  iiivtMiiiur  ?  Ll  dc  pcccaio 
»d  justiliaiii  coiivertJiiuis  ^crmouoiu  ,  qtix  inagis 
dicenda  esl  iiiodnlla  jiislilix*,  qmiin  ipsiiis  jiisiiiije 
iiiiiiiia  piiigHodu,  id  csl  iiitima  deloclaiio? 

De  iriplici  pinguedine  boiiorum. 
Si  cogitcmus  corpora  aiiimarniiiv,  ct  qii.x  in  eis 
pinguia  siint,  apparebit  qiuudam  piiigued*  cxterior 
ipti  carni  adtMercns,  doiiKle  aiia  pinguedo  iiiierior, 
el  viialibus  adkxrens,  qux  adeps  dici  solet.Deinde 
atia  piitguedo  ossa  repieiis,  qux  toia  csl  pinguedo, 
et  lixc  est  n.Cilulla.  Ainma  quoquc  jiisii  in  ipsis 
justiiic  priuMjrdiis  quanulain  iii  se  piiigiiedinein 
haliel,  inq«aD<uin  le^i  L)ei  condeloctalur,  sod  quasi 
earni  •Jluerefitex,  q»ia  prisca  carnis  consuetiidmc 
pr«i;rav«ia,  »d  perfcclione<n  jusiiiiac  nouduni  lil)er« 
aspiral.  Cum  vero  ascensis  qtiihusdaHi  ju^iiiixgra- 
dihus,  profecium  suum  jam  provecta  seniiie  in- 
eipit,  inieriori  pingucdino,  quoe  vitalibus  adlixrcat, 
pepleri  desiderut,  sicul  osieiidil,  qui  dicil  :  Sicut 
adipe  <t  pingmdine  reptcuUir  auiuta  mea  (Ptal.  LXli). 
Desiderat  nimirtiin  adipe  rcpleri ,  el  sic  iifleriiis 
l«leiiissinie  iiiipiueuari,  u4  Lolocausiuin  ejus  pingue 
fial,  donec  perleciione  jubiiiijc  coiisumiuaia,  et  cjiis 
ainore  pleiiissime  deleciaia,  tanuem  quasi  niedulli- 
lus  impinguaia  dicere  possii  :  Holocautla  mcdallaia 
offeram  liot  {P*hI.  lw),  cIc.  Simt  jusli,  qui  lioc 
niuudo  sic  ulujitur,  ul  ia  rebus  illicitis  e(  iuconces- 
sis  nialini  carere  quam  liubcrc  ;  in  rebus  vero  licitis 
muliiil  liaherc,  quam  c;«rere,  ul  (|uibuscunque  con- 
cesais  secuiidiim  indulgentiam  ulaiilur,  uxores  ba- 
benies  ei  pos&essiones,  csieraque  bumanx  infir- 
milali  concessa,  quibus  citra  saiiitis  periculuin  uti 
iicet,  si  uti  libel.  Suiit  alii,  qui  pcrfectionis  studio 
oinnibus  rebus  etiam  concessis  rciiiniiianl,  qiiantuni 
iiuinana  padtur  inflrmiias  ;  qui  juxia  consiiiiiin 
Apoeluli  alimeiiia  liabenies,  ot  qiiibns  (egaiitur,  liiii 
eoiiiculi  sunt  (ITim.  vi) ;  qui  in  IkmiIs  spirilualibus 
lanlo  suiit  piugiiiores,  qiiaiilo  iii  bonis  sxculi  pro- 
pter  Deiim  iiiveniuulur  lenuiores.  Jusiilia  ergo  piii» 
guediiicm  liabet  exierius.  cl  ititeiius  adipein  vel 
itiedullam  ;  lanio  autcm  iiiierius,)jiiaiilo  profuiidius, 
quanloque  perfeclius.  Polcst  enim  juxta  allorius 
consideraiioiiis  ralionem  deleclaiio  judlilix  mcdulla 
dici,iion  solum  in  jusiilia  pcireciorum,  veium  ctiam 
injusliiia  iiicipientium  et  prortciemiuin.Nulla  enim 
Jubtiiia  lam  mcdiocris  esl ,  vel  lam  exigua  ,  qux 
iion  babe^t  aliquanlularo  rortiluiliuem  pro  mensura 
kux  niediocriiaris  sibi  adjuiiclam,  et  in  forliludiiie 
dcieclaiioiiem,  sicut  i'i  osse  medullam. 

De  iriplici  ptnyuedi»e  malcrum. 
Iiiiquitas  quoquc  suain  liabet  pinguedinem  ,  «t 
adipeni,  ei  nteduilani  :  iii  iis,  qui  amore  p.iriter  et 
abundantia  reruiii  leniporaiium  incrassanlur ,  el 
in  superbiam  clali  recalcitranl.Dco  minus  obedien- 
les,  ei  crcscenle  iniqiiiiaie,  inlemperalo  usu  ipsa- 
ruiii,  quibus  siiperabMndant,  ei  delicila  consuelu- 


B 


:   VI  VIJS  ESr,  KTC.  4C2 

A  dii.e  ntagis  iiicrassantnr.  Deinde  rtiain  majori  su- 
perbia  pcr  u«uin  vitioiuiii  ipso  iiiiq-iiiaiis  amore 
inipiiiguaNtur  ;  (andem  siipcrba  stii  xstimaiione 
iisque  ad  nianifestiim  Dei  conlem^tuiu  ({ti.isi  pio- 
nissima  pr.xsumplionis  pingucdine  dilatantur  ,  <  t 
inluinescunl,  ui  dcreliiiquanl  Deiun  faclotcm  siium, 
ct  recedanl  a  Dco  salulari  siio,  sicul  scii(itum  est  : 
littriHtntttt  ett  dilectut,el  recalcilravil,  iucr.imitus, 
imiiiiguaimt  ,  tiiialatut  (D^ut.  xxxii).  El  ilcrum  ; 
Adipem  lutim  concluurunt :  ot  eoruin  loculum  eU 
tuferbiam  (Pm/.  xvi).  E(  rursum  :  Prodill  qunti  ex 
adipe  iniqHUat  eorum  ;  (raiuieriinl  in  affecium  cor- 
dit.  CogitaveruHt,  et  loculi  tuM  ucquitiam  ;  iniqui- 
laicm  iit  cxceltum  locuti  tuiit  (Ptal.  Lxxii).  Sic  iiii- 
qtiiias  quasi  a  supc^rficie  cordis  incip-  ms,  patilatiui 
ct  blaudc  intrat  ad  iiiteriora  ejus,  donec  inednlli 
iiiiquila(is  fiat  sicu(  oleum  iii  ossibus  ejus.  Esi  eiiiiu 
in  anima,  quod  maluin  appelit,  cst  ei  in  ca.  qiioii 
consentit,  iit  fial  id  quod  appciilur;  esl  iu  ea,  quod 
membra  corporis  movet  sicnt  anna  iniquilalis  .id 
Iniqniiatcm,  ad  perflcicndiim  opus  jiixta  desideriiim 
appcientis  et  conscnlicniis.  Est  iii  cadom  aiiima, 
ijuod  delcctatur  ipso  opere  quod  appeiiiur,  ei  «ui 
consenlilur,  el  io  quod  ipsa  sc  niovet,  adco  ul  ci 
corpus  suum  moveat  in  obseqnium  miiiistc-rii ,  ni 
enplcatur  quo  delecletur.  Nam  Lxc  omnia  ad  do- 
lectationeni.  Est  prxterea  iii  ipsa  anima,  quod  liis 
r>miiibus  praesideat,  et  cui  placeant,  primum  appc- 
tiius,  deiiide  consensus,  deinde  motus  in  opus,  ad 

Q  uiiimum  in  opcre  deleclutio.  Cum  auiein  boec  qua- 
luor,  appeliius  scilicet  ei  consonsus,  moius  in  opiis, 
ei  es  inotii  optis,  simulp!ace!ii,causan)  curjf.iceaeK, 
ei  rmem,  liabeni  deleciationciD,  qux  iii  opere  qux- 
ritur  ct  expeiitur.  Quinque  itaque  res  snnt,  appe- 
titus,  consensus,  inotus  in  optis,  el  ex  n.olu  opns, 
ei  operisidelccialio.  Sed  quaiuor  ex  bis  in  aniina 
iiivciiiuiitur,  appeiitus  scilicet  ei  consensus,  ei  nio- 
tiis  in  o|iti8,  et  o(Miris  deleciatio.Ipsum  autcm  oiiiis 
iioii  in  aniiiia  csi,  sed  vi  cl  voiuniaie  anima.'  vuitni- 
tarie  inoventis  corpus  per  ininisterium  corporia 
exicrius  agiiur  propter  dciecialionem,  qiia;  in  ipso 
opcrc  quffritur,  vel  ex  ipso.  Ex  ipso  autem  (:ico, 
propier  opiis  quodcunque,  qiiod  forlc  noii  delociai, 
quod  tamen  agiiur  propler  aliud  quod  dclectci.  Cnm 

D  autem  (ria  hxc,  appeiilus  scilicci,  ei  consensiis,  <  t 
inolus    in  optis,  simul  placeuni  propicr  opus,  ntit 
propler  deleci.»lionem  ope.ris ;  adverii   poicsi,  dc- 
ieclaiiuneni  non  soli  operi  adjuticlam  cssc,  sed  ni- 
bus  prxmissis,  qux  placcni  pioptcr  ipsain  opeiit 
delectationem.  Appeli.us  ergo  suam  babel  delccla 
tionem,  cum  placet  ipsani  appclere. 
Quod  appelilut  mali  non  tit  in  homiHis  potetlale. 
Sjepe  appetunt  isii,  quod  omniiio    iiolunt,  cl  a 
quo  oinnino  dissentiunt ;  et  appotiluni  mali  omnino 
sentiunl ,  sed   non   conaenliunt.  Et  quein  ictinciR 
dalur  ne  procedat,  non  valcnt  compescere  nc  sur- 
gat,  nee  imperare  ut  quiescat.  Appelilus  eniii'.  niaii 
in  liominis  potestatc  non  csl,  ila  scilicet,  ut  ad  ai- 
bitriuin  ejus  quiescens  non   surgal ,  vcl  snigeni 


4CJ  IlAl.briM  CA.MLAIUEN^IS  ArCHimSC.  4f.» 

(|ii)eBral.  vel  cliam    arKiinlr.iwis    iioii   crcscal.  Fio-  A  Ui'od  ilelectiilionem  lOiunyitieni  n  tpnitin  Iria  per- 
liien-a   jusl;ii,  clsi  iiljcrins  Doiiiini  .sil,  cl  de  jiigo 


prccati  crcplds  ;  iii  li.ic  (aiiicii  ptiilc  iiondiiiii  lil)  i 
r.st,  qiiia  a  coiicii|ii!>cciilia  rariiiA  qna;  pcr  appciitinn 
liiali  iiiovctiir,  noiHliini  plcnc  lilicralus  cst.  Qiiatc- 
iitis  aiilcm  liber  cst,  (|uatciius  concu|ii.sccniiain  nia- 
laiii  lial;ct  in  sna  polestalc,  qnain  pcr  graliain  Dii, 
a  qiio  gralis  justificaliis  csl,iic  usqiic  ad  coii4cnbUin 
operis  pcrvciiial,  rctiiicic  vAe.t ;  lixc  siqnidcin  gra- 
tia  jtistificalo  datur.  Jiisiinc:itiis  latnci:,  qnamvis  in 
liac  iilicitalc  (,'ratia  (>oi  as>-i$icn(e  cunslitutiis,  icn- 
latus  a  contiipisccntia  potcsl  non  conscnlirc  ;  Bed 
coticupisccntiani  antc(|ii'din  inovculur  per  illiciliiin 
appclitiim,  non  potcsl  rclinere,  iit  pracdiclum  ost, 
ise  surgal ;  ncc  iii   sua  polcslate  iiabel,  iie  ali(|ua- 


fictnni, 

lliijtis  dilcrlioncm,  cl  illiii^i  o  liimi  (lia  pf^ificiiint , 
i'i  <lcsi<Icriniii  jtislilirE,  cl  profiisiiiiin,  cl  iilriiisi|i  <i 
c\scrulio.  Desidcriiim  aulem  sulnm,  s  ne  pioposilo 
«riliccl  cl  cxsccnlion^,  inanc  (icsiilcriimi  cst,  ct  non 
laiigii  cor  p«rr:iiori'5 ;  nd  l»(T.>m  compuiigil,  vj\  iii 
ieiii|»orc  lciitalioiiissiia  levilalc  inaiicsril.  TalefiiHfi 
riiii  desidcriiini  B.ilaam  nrioii,  ctim  con«>mpl.«tii9 
lalxriiariila  J.irob,  compuncliis  diccrcl  :  UorinHir 
aiiiina  »ifa  tiiorte  jut(onnn,  el  fitint  nnrHimfi  v.m 
liorum  iimilifi  {Num.  xxiii^.  Iliijnsmo.li  dcsiilerium 
liabenl  miilli  criiniiiosi,  fl^gitiosi,  racinorns'/r[ui  ad 
lioraiii  inutililcr  co^rpuiigiiiitur  ad  jnsiiiiair  ,  qnia 
damii:il)iliicr  redciinl  ad  ciilpam.  Siiiit  noniiiilli,  qtii 


lchHS  crescat,  vel   ut  slatim  conijuicscat.  Nondum  "  dcsidcriuiii  liabcnl  juslilix  cuni  proposilo  inclioris 

cuiiii  gratia  laiila' poteslaiis  liomitii  datiir,  quamvis  vitae;  scd  qund  disponunt,  in  longiiin  ili(T<Tnnl,  fl 

jtisliricato.  Polcst  aulcm  qui  jusliis  esl,  longo  usu  aiit  diiaiioni  tcrmiiiiim  non  ponunl,  aul  posl  lcrmi- 

el   cxercitalionc  disciptin.e   graliain   olitiiierc  ,  ut  num  terr.iiniun  rdiistituunl  ;    cl  ciim  vcncril,  [Kist 

Jixe  concupisccn'.ia  rarius  stirgat,  cl  miiius  crescat,  tcriuiniim  adliuc    lcrniiui  inlcrniinabilis  dibiionis 

et  ciiius  coiiquicscat.  rcccaior  vcro,  qui  per  con-  occasioneni  q^xrunl.  ili  si  forle  prxocrupaii  fiic- 

sensuni  pcccali    $ervus  esl  pcccaii,  taiito  niagis  cl  rint,  ncc  desidcrio,  iiec  proposilo  dilal.ne  justiiix  ab 

ftrciius  vincuiis  Iiujus  5er\iliiiis  asliingilur, qiianU)  iiijustiii%  pocna  iiheranlur.  Proindc  desiilcrdniibus 


iM:igi«   dcsidorat   conciipiscci;tiam    in    sc    inovcri, 
eiiain  cum  iioii  niovelur 

Nonn-.illi  eiiiin  in  profundiim  iiii(|uilaiis  demersi 
exquisilis  inodis  provocaiil,  cl  irrilamcnta  peccali 
procuranl,  ul  sux  volunlati  salisfacianl ,  qua  desi- 
dcrant  consuelae  lurpitudiiiisoffeclutp,  ct  lunc  rum 


et  proponciilibus  viam  jiistiiix  neccssaria  csl  desi- 
derii  proposiliquc  exseciilio.  Almd  est  JtMOsolyni.ini 
p«Tgciido  jain  tendere,  cl  f.icicm  cunlis  J^TUsalem 
!ia!)ore;  aliud  csl  olioso  dcsiderio  de  ilinere  pro- 
prnerc,  semperqMe  dilTerrc,  et  nunnuani  iier  arri- 
pere.   Exsecutio   auteiri    sancli  dcsiilerii  s.incliqiie 

I- 


iiuiluin  babcnt  afTcctuin;  qui  peccatum  iii  (anluni  proposili,  cxcrci(alio  esl  corpoiis  et  ahiin.c  sccu! 

acuant,  ni  peccare  velinl,  cuin  peccarc  iion  possint.  ^*  diim  conoupisccntiam  spiriius  contra  concupi.iccn- 

Adcn  placel  cis  ipsa  concupiscenlia  niaia,  ct  mouis  liain  carnis,  buic  consenliendo  ad  justiiijin,    iiii 

rjus,  a|ipeiiliis  scilicet  malus,  vcl  airceUis ,  ut  iis  nunqiiam  assensus  prxbendo  coiara  jusiiiiam.  Dc- 

iiflliiit  «•.Ticrc,  sej  lijcc  dcsi.Ieranl  in.^igis  ac  niagis  sidciii  auienri  ct  proposili  justiiia;,  ci  iiirius(|ue  iii- 

iii  sc  cresccrc,  qnre  est  iniqiiilas  profiinda.  Concu-  dcfcssa  psosecul'0  saiictiiin  odiuni   pcrficiunl  coniia 


pibceiilia  autcin  causa  cst,el  iiiiuuni  scqiicnlis  pcc- 
«ali,  sicul  del.^clalio  fiiiis  csl,  ad  quem  lendil  appe- 
litiis  el  con.scnsus  pcccali.  Concupisccntia  aulem 
odibilis  csl,  \:i  inors,  qiiia  pcr  delcclationein  peccaij 
perducit  ad  niorletn,  sicul  scripluin  Csl  :  Concupi- 
scenlia  ciim  conceperit,  parii  peccalum ;  peccnnmt 
vero  ctim  coiitnnimntum  (uerit,  gcneyal  mortem  [Jac. 


coiicupisceniiam  carnis,  qux  injuslitiam  pcr  desidc- 
riuin  el  pioposilitin  niali  itic(rptat ,  sinc  dcsidtTio 
cl  proposilo  boni  consunimali.  Desi<!oriiim  aiilemet 
prnposiliini  inali-siifCcii,  ul  qnis  malus  sit ;  (iesic/e* 
tiuni  vero  et  proposiluni  non  suQicii,  ui  qui  boiins 
sil  :  sine  bis  lanien  iieino  bunus  csl,  nemo  pcssi- 
tnits  iion  est.  Nam  qiii  proposiuiin  boni  noii  liabenl, 


I).  Jiislus  crK"i<islc  Oilit  concupisceiiliam ,  ui  inor-  ncc  drsiiierium,  supia  omnetr.  niodiun  inalam  cob- 

lcm,  juste  cam  lolis  viribus,  totaque  inilitia   spiri-  cupisccntiam  diligiini,  inalum   affeeiiini  noii  quasi 

liialis  discipliii;o  propugnat,  ul  vel  possit  debililare,  f)  ^»i*»>  lciilaiione  in  sc  Irabenlcs;  se<l  pr.rter  lenla- 

quam  nou  valei  penitus  exstirpare.  Qiianlo  autem  tionem  spontc-  in  afluctum  (ranscuiiics.   Dc  quibus 

jiislos  lianc  coiicnpisrenliam  niagis  odil ,  laiilo  ct  srriptum  esl  :  Prodiit  quusi  ex  mtipe  iniiiiiil.neoium, 

jiisliliani  magis  diligit.  Quanto  conciipiscentia  cav-  ttttmierunl  in  affccium  cordit  {PnuL  lxxii).  Ei  iUiid  : 

nis,  qi.iae  concupiscil  advcrsus  spirilmn  magis  de-  Concupicrutu  concttpitceniium  in  (leserlo  {Pinl.  c.'). 

ciescil,  lanlo  concupiscentia  spirilusqui  coiicupiscit  Hxc  iiaque  concupiscentia,  si  ci  iioii  rcsisliiur,  pii- 

:i<lvcrsus  carnein,  magis  crcscil.  Sicul  injustilia  a  mo  privat  conseusu  boni,  deiiide  prnposiio  ei  desi- 

toncupiftcentia  caruis  incipil,  sic  et  justilia  a  coii-  derio  boiii ;  doiiec  loiam  voiu-aaiein,  lolamqiie  ni- 

ciipiscentia  spiiilus  initiuni  sninit.  i*i'«ip'.crca  coii-  tioncm  sibi  subdat,    ut  nec  iiiotus  vulunlalis    aU 

cupisrentiam  carnis    odisse  ,    el    concupiscentiam  bonum  paipild,  nec  sciiitilia  ratioitis  T*d  niodicum 

spintus  diiigere,  qiixNlam  juslilia  esl,  sinc  qua  ncc  lnmen  reprucseiuet,  seJ   totuin  cor  obdurciin- ct  l<t- 

qiii  iiicipil,  justus  essc  polesl,  nec  qiii  prolirit,  nec  iiclirecal,  ct  cxbtingwalur  lucerna  in  Ikraci.  Cuni 

qui  ad  perfecluni  pervenil.  Taiito  auicii»  iiiagispro-  vero  nec  volunlas  ir.oveiur  ad  «lcsideiiuin  boi:i,  nec 

Ocil.etmagis  i>erf»-clioui  accedil,  qnaiilo  iiiag'S  iHam  raiio  inovetail  proposi'.um  boni,  victrixconcu)/i.->(eu- 

oJil,  «t  hanc  diiigit.  lia  de  utraqiie  siLii  ^ubdita  ^luriosu  iriiiinphji    Q^i 


1 


Ki%  TRvCT.  IMl.LUD  ; 

a  vicliice  foii(Mi|Msreiili.i  iic  viciiisc^t,  ei  sic  cx-  A 
Cits,  ui  cam  dilijjtl,  Ci)nseii'iciiS  osl  tii  (0:iru|»isce;i- 
liain  spirilus.  i{;ix  c  rci^ioiic  cst.  oilio  li:tlic:U.  Odil 
cnim  jubtiiiani,  odil  ju>iili:c  conseiitire,  0(Jil  ju»ti- 
Uain  vel  conLMi|iiscere,  o  lit  u:aiiim  i:oii  (Oiiriipiscorc, 
Odit  mala"  coiiciipis(Ciiii;u  aou  .;oii>oiUiie,  Otlit  non 
poccaro,  oJitpcccat:)  reiiiHiiiore,  olii  popnilcro,  o  !il 
verilatcin  redjrguc-iitein.oilil  s:ipioiitiain  uiiliu  siia- 
lieiileiii,  odil  disoipliiiaiii  paois,  odil  grati:im  Doi, 
|tauloiiiiiius  ipsiiin  neiinioilil;  iiiio  proccssii  ini(|ui- 
laiis  eiiam  ip!>uni  graiis  odil,  iu  deierioru  seinpcr 
cadeiis  doiiec  iticidat  iii  peccaliim  irremissiliilc  , 
i|uod  iion  remitieliir,  nec  iii  lioc  safculo,  nec  io  fu- 
luro.  Viclrix  et  duiiiiiialrix  concupiscenlia  ni«la 
siiiidiliim  sniim  dc  peccalo  in  peccaium  sic  prjcci- 
pii.it,  ui  de  amure  siii  p<inliic.it  ad  odiiim  Dci;  doiiec 
cl-tudai  giipcr  eum  piiloiis  os  suiim.  llnjus  aulem 
laiiii  mali  aliier  causa  ost  doleclaiio  pecciti.  ^liter 
(Oiicupisceniia  pcccaii.  Il.po  c;iusa  estproptcr  quam, 
illa  veio  per  i|iiam.  flia  incipit,  ista  pcriitii;  iiU 
per  illicil.ts  rcriiin  gpecie»  a  liono  abstraliii,  et  ad 
inalum  illicii,  lixc  aitstractum  ei  ilieclum  c^pil  el 
(Ijudit.:  ilta  con&ciisum  |)eccaii  causaliter  pru^ccdit , 
isla  suc  ctiii. 

Itc  corpore  et  naiina  velerii  liomhrs. 
Siciil  iii  u>'0  lioininc  corpus  et  anima  «liscornuR- 
ttir;  corpii*  %oro  t:triiemel  ossa,'ot  in  ossibus  ine- 
dulias  liabcrc  cerililur;  anima  anieni  arb  triiiiH  nio- 
*ciidi  corporis  lonere  crcdiinr;  sic  iii  iinius  poccali 
to  1'posiiioiic  vcliis  bonio  noslor  (lui  noii  absurdc  p 
faoinupcco.-ili,  vci  tilius  p^-rditionis  dici  potesl,  con- 
ciipiscoiifiaio  liabct  pro  carne  peccaii,  Juxla  qiiod 
Aposlidiis  dicil :  Curo  concupiscii  advenus  spirilum 
(Oalal.  v).  Consciisufr.  vero,  in  quoil  esl  robur  pec- 
cjii,  siciil  iii  ossc  robur  corpoiis  pro  ossc  baliet, 
dileLiationem  veio  pro  mediiHa.  Id  vero  pro  aninia 
liabcl,  <|uo«l  in  uicnlc  siiporexccilit  el  summuin  Cbi, 
et  pr.c&iiict  ei  qtiod  appolii,  t;i  ei  coriseiilit,  ei  qt:o- 
«iuc  quo;l  (lolectnlur,  cii  pl:»(  ire  aiil  displiccrc  pos- 
siiiit  appeiiius  cl  con«cnsus  cl  deleciaiio :  siiic  cujus 
coniiiveiitia  ncc  app  tilus  usqiie  ad  conseMSum  pcr- 
duciiur,  nec  ad  opcrandum  coipiis  movetur,  nec  o\ 
iiioln  opiis  poiliiiiur,  iii  (pio  :ifloclata  deloctatio 
quxMilur.  Ciim  veroqiioiJ  iiieiKi  o:iiiiibiis  prx^idcnli 
oninia  placenl.  cl  in  omnibus  doloolalnr,  noii  iu  ^ 
solo  opei  e  delectalio  seiiiitur ;  scd  prxier  doleclaiio- 
nom  operis  esl  dolcciaiio  inentis,  ci  in  appeiilu  cl 
coiisciisn,  scJ  l'inc  iiiappciiiu,  cuni  in  consensu. 
N.tii',  cuin  non  libci  coiiseniire.  autoninino  non  iiiici, 
aul  niiiius  i:t>ei,  appci<>.re.  Cuin  aiitein  libet  consen- 
lire,  libct  el  perlicere.  Ciii  bxc  oiniiia  libeiit,  in  his 
omnibus  delcciaiur.  Deleclatio  vero  qnx  esl  in  ap- 
pctiui,  (juamvis  ad  ipsum  appelitiini  niagis  pertincic 
videaiiir  quam  ad  consonsum,  id  esl  magis  ad  pin- 
gucdiiicni  cariiis.  qiiam  ad  meduliam  ossis  ,  tanieD 
ad  coiiscnsum  ca  ralionc  pertinere  dignosciiur , 
quod  sine  coiisensu  non  omnino  placct  ipsc  appeti- 
iHs.  Piopicrea  inlcr  meduilas  invoniuntur  cum  de- 
eciauone  opcris  d«;lcciaiio  appeiiius.  e»  dcl^-ci.itio 


MViS  tST,  ETC.  4CC 

consensiis,  ol  ninnii  delcclatio  nieiuis,  cnj*is  molu 
lolmn  disponiiiir,  iii  qiio  malc  diltjcl.tliir.  Das  au- 
tein  niodi  llas  in  lam  obslrtisis  o.ssibiis  :tliiiis  recoii- 
(litas  qiiis  aul  ciijns  gladius  diviiloro  poiest,  niii 
illins,  qni  potcsl  ossa  pcrcaloriini  contorere.  ct  cor- 
nua  oonfiiiigcre?  flic  nenipi^  csl.  qui  snpcibdS  lin- 
inilial  usqne  ad  cincrem  el  ravillam  ,  qui  nebutam 
siciit  cinerem  spnrgit ;  qui  mitiit  criptnHum  snamsie- 
Hl  buccellns,  qui  eilurii  viity-tos  in  fortilndiue,  timili' 
ler  ecs  quicxasperani,  qni  tiahilout  in  sepuUris  (Psal. 
t.xvii).  Il!c  niniirum,  qni  morlnos  suscitare  potcsi, 
soIjs  iltc  praevalct  omiic»  noiias  dciectationes  iii 
am.^ritudinpm  pociiilonti:R  oonvcricre,  ut  totum  di- 
spliccal  qiiod  malc  placebai,  donrc  corpus  peccali 
niodullilus  consuinatnr. 

Et  Jiscrelor  cogilalioniim  el  iiilentionum  cordit ;  et 
non  est  ulla  crcaturn  invisibilif'  in  compeclu  ejus! 
ad  qnem  nobis  sermo  (llebr,  iv). 

Novil  Domiiuis  cogilaiioncs  et  intenliones  cordis 
iH)Stri,  liaud  dubium  qiiin  sibi  omncs,  nobis  vero 
illas  novit,  quas  por  graiiam  discrelionis  nos  discer- 
ncrc  facil,  qnalcs  sinl.  Spiriliis  auicm  qui  esl  in 
hominc,  non  lolnm  novit  quod  cst  in  homine,  ei  de 
cogilalionibus  suis,  quas  consenliens  vel  non  con- 
scnticiis  sentil,  nnn  soinpcr  ut  in  re  est,  ila  sciitit. 
Et  qtias  anlc  ocnlos  mcntis  ccrnil,  oculis  calig mii- 
bus  snblilitcr  non  disccrnit.  Sxpe  ciiim  a  propria 
cogiiationc,  vol  ab  homine,  vel  a  lenlatore,  snb  spc- 
cie  piolatis  ingorilur,  qnod  pru.'mium  virlnlis  ante 
ociilos  Doi  non  mcrotnr.  Sunt  enim  quxdam  vera- 
niiii  virtuluiii  siiniruudincs,  et  similiicr  viiioriiiii , 
qux  o.ulis  cordis  illndunt,el  qnasi  quibnsdam  p!3e> 
sligiis  acicm  menlis  ita  peistringunt,  ul  s.rpc  spe- 
cics  boni  apparere  vidcaiur  in  rc  non  bor?a,  el  ili-m 
speoics  mali  iii  r«;  non  m:ila  :  t|(i:ccst  pars  itiisoriu; 
el  ignoranlix  noslrx,  multuni  iiobis  dcloii  i.i,  nici- 
tiitnquc  timcnda.  Scriptum  csl  ciiiin  :  ^uiit  via:,  quo! 
videnlur  liomini  reclw,  qnarum  finis  nd  inferna  de- 
ducit  (Proi\  XIV,  IG).  l*io  qno  vitaiido  peri<n!o 
bcalns  Joanni^s  nos  admoncl  dicciis  :  Probutc  sin- 
rilus,  si  ex  Den  sunl  (IJonn.  iv).  Qnisantcni  pnibwa 
poicsl,  si  ex  Dco  sunt  spirims,  nisi  a  Dco  d.iij  sit 
ei  discrctio  spiriluum,  nt  spirilnalos  cogitalioiifts, 
alTecliones,  ct  intenlioncs,  snblililor  ol  vero  judicio 
cxaininare  queat  ?  Discrclio  vcro  maler  omniuin 
virtntum,  ct.ipsa  siiigulis  iiecessaria  est,  sivc  in 
rogimine  alicfiSR  vilx,  sive  iii  dircclionc  vcl  corro- 
ciioiie  propri.^e.  Qiiam  quidcni  nirliis  scrino  sensi- 
biis  noslii.s  iiitiinare  potesl,  nisi  illc  vivus  et  ofTicax, 
qni  discrelor  esl  cogilaliontnn  et  iiiteiilionum  cor- 
dis.  Ilic  aiitcm  sermo  lotam  vitam  nostram  sccun- 
dum  cerlam  forniam  insiituii,  cl  ad  ccrluni  liHcii» 
dirigii  Qiio  inslitucnte,  in  omnibus  qux  facicnda 
dispommus,  Dcum  scmpor  Ctigilaro  debemus,  ol  ri:ii 
secnndism  ipsum,  el  iiibilominiis  propter  ipsnm. 
Qnxrisquomodosccunduni  ipsum,  quomO'lo  proplcr 
ipsum?.\udi  uiromqnc.Omiils  aclio  nostra  diriijenda 
ad  finoin  promissioniim  Doi.  Non  lioel  nohis  alind 
fa-.Tij,  qiiuin  iuol'  prxciu:.',  nui  i»eruiiii.i,/.'.u  con- 


4d7 


DALUUINI  CANTLARiLNSrS  ARCmEPrsC. 


488 


snlit ;  non  «iccet  nos  aliud  iperarc,  (|uani  quo  I  iile  A  nniiniilit,  nufla  spirilualis  :  nif  qnoif  a  Dco  fariittn 
l>roiitillil,  et  qiiia  iiroaiillil.   Jtislilij   oniui    noslra      C!>1  pntpler  liominem,  vd  in  hoiiiine,   nii  qnoil   l;i 


fonnutiir  ;ul  nnluin  prjcipiemis  aul  coiisiiienits  : 
spcs  iiosir.i  biiljri(!ilMr  <tc  vori(:ilo  proiiiiuenlis.  Kfcia 
cst  cogiliilio  ricii  iHlorum,  qux  Dci  niilti  regiiar, 
pia  ost  iiitcnlio  qiiH;  si:ii|)liciter  in  ipsiiii)  dirigilur. 
It.t  (lcinum  loiiiin  corpus  vilx  nostrje  vei  cnjusctin- 


iioniinc  vef  ab  liomine  facliim  est  ronlra  [kum. 
Qirnla  i-iiiiii  liiinl  in  liomiiie,  quiKipseliomo  pariiin 
viilel,  p:irtiiii  non  vidct;  omnia  li;('C  De<<  UMiiir^bla 
snnt.  Cor  cnini  Iionrnis  abyssns  tuaf^nA,  omnes  lc- 
ni^lirx  .ibscomlilx  Siint  in  ocrultis  ejus.  Ilfic  repiili.i 


rfiie  actiunis  nostrje  lucii^lum  crii,  si  fucril  oculus      quorum  non  est  niiincrns.  Seij  Deus,  qiii  viiict  in 


simplcx.  Oeulns  autem  simplex  ct  oculus  est,  et 
siinplex,  qnia  per  reclam  cogiiationem  videl,  quiU 
f;icienitum  c.>(,  ct  per  piam  inienlronem  siinpiicilcr 
agit,  quoiJ  Jiipiic  (er  farientluin  non  cst.  Recla  co- 
gilatio  errorein  non  admittit;  pia  intcnlio  fictioncm 
excluiiii.  Fljec  cst  «uiem  vcra  discretio,  reclx  cog^i- 
lationis,  et  piic  inicniionis  conjunctio.  Ne  iiiireris. 


occullo,  qui  el  illnniinnt  aliscoiidiia  tcnebrurnni,  nl 
revclenttir  es  iiiuttts  cordilnis  cogiiaiioncs.  nil  oio- 
nium  visibitium  vel  invisibitinni  non  Tiifei  :  OmnUi 
eiiim  nuda  el  aperla  $nnt  oculis  ejnt  (lltbr.  iv).  Mnllj 
sniil  niinc  opeila  ct  lecta  arcanis  silcnliis  ct  consi- 
His,  comnieiitls  ct  rignicniis,  frautfe  e(  dolo.  arle 
verboriini  et  rernm  ,  (orgivcrsaiitniibns  ct  cxcus.i 


q  iod  discretioneni  conjunctionem  dixi^  cum  discrc-  liunibirs,  siniuriationibus  ct  Jissiiniiralionibii».    Scd 

lio  divisioncm  indicet.    U;kc  enim  conjunctio  stne  niropcrtiiii),  quod  non  rcvclabitiir.  U:i)iiia  cniin  q>:ae 

(livisione  non  esl.  N.iin  qtii  lias  duas  res  conjungit,  nnnc  ingcniosc  tccta  siinl,  snis  (cgtinieiuis  nnit;il)il 

«litidii  iiiier  luceiiT  ct  lcnebras.  Error  eniin  el  ficiio  serino  ad  qncm  noliis  scrmo.  llii  ciiiin  ratio  reddcmla 

tencbnie  siiiit;  jiisiiiia   aulem  et  pietas  Iiix  in  Do-  esl,  et  de  i|;sa  rationc,  cui  creJita  est  loiius  vii;<: 

ininft.  Qiii  aniem  in  ciectione  raciendo^um,  vel  in  nosirx  orilinalio.   Sic  aulcm  Doininus  unitiscjjiis- 

Kiie  s;»cra;idoruni,  reclam   cogit;ilioiieiii  secuiuluin  qne  vias  considerat,  sic  dinumeral  grcssus,   ul  itc 

Deiini,  aut  piam  inlentioneni  propicr  Deuin,  a  se  miniitissimac  quidcin  cogilationcs,   cjos  jmlicio,  >c 

tiivri:cin  dividerc  nitiltrr,  qtii;i  oculus  ejiis  aliqtram  verba  lenuissiiDa,  (,uje  ap;td  nos  tisu  vitiieriinl,  in- 

iKibcl  parleni  lenebrarum,  aut  in  leiicbris  ambulal,  discnssa  reinaneanl.  Qnis  igiltir  scnno  respondc;>» 

a»t  nescit  qno  vad;it.  lii  tenebris  qiri|Tpe   ainbutat  pro  me,  aut  qiiam  raiionein  rcspondere  possiim  pro 

{inr  male  agrl,  nesctl  qno  vadat,  qni  ad  Deum  no:i  nie?  nisi  ul  cum  Fropb.ta  dicain  ;  Iutellexitii  ccf- 

tcndii.  Mala  iiaque  nonsuiit  facienda  propier  Dcuin,  liiiiones  mea$  delonije,   temilom  meam  el  (uniculutit 

iiec  bo;Ki  ra<  icnJa  saiit  noti  pro|itcr  Deum.  Opus  menm  iinesiigasii,  el  omnet  viet  mcas  pravidthti, 

cnitn  pielalfs  cornimpit  inienlio  vanilatis,  et  ini-  q  quia  non  esi  semo  in  Uiigna  mea  [PsoL  cxxxviii). 

qiiitaleni  operis  iion  excnsat  pieias  intentionis.  Bonc  Jesti,  non  sutGcio  raliuiieiH  reddcre;    tu  pro 

Omnia  ergo  in  luce  discrelionis  agcnda  sunt.sicul  ralione  oralionem  suscipe,  el  nou  intret  in  indicium 

iii  Df*o,  et  coram  Deo ;  quia  non  esl  iiila  crealura  cum  servo  tuo,  quia  non  justilicabitur  in  conipeciu 

ruvUibilis  in  conspeclu  cjus.  Nulla  corporalis,  nulta  tuo  omnis  vivens  [Psal.  cxlii). 


TRACTATUS  SEPTIMUS. 

DE  SALUTATIONE  ANGELICA. 

Ave,  gratia  plena,  Dominut  lecum ,  benediela  tu  in  mutierH>u>i  (Lnc.  i). 


Negoiium  nostrx  salulis  a  salutaiione  incipil, 
el  exordiuin  rcconciliaiionis  dedical  annunlialio 
paci^.  Nunlius  enim  salulis  cl  angelus  pacis  a  Dco  0 
iiiissus,  el  ad  Virginem  iiigressus,  ainicus  ipsc 
virgiiiitaiis,  nova  cam  salutationc,  et  insolita,  et 
baclenns  a  saecuio  non  audita  salulat,  simul  defe- 
rens  novse  salutis  obsequium,  novxque  laudationis 
pr.tconium.  Vel  novuni,  vel  rartini  est,  inulierctii 
uh  angclo  saluiari.  Non  Agar,  non  uxor  .Manne  ab 
angclo  salutata  est,  cuin  utraqiie  aiigelico  aspcctu 
ci  alFaiu  frueretur,  Nunc  auiern  ab  angelo  mulier 
salulatur,  nunc  appropinqual  tempi!!»,  ut  ab  ipso 
Domiuo  niulieres  saltitcntur,  qnibus  dicalur  :  Avete 
{Matih.  xxvm).  Cogilahal  Virgo,  qujlis  esset  isia 
Kuluialio.  Cogiiernus  el  nos,  qtiantum  suniciinus 
q-.nilis  sil,  Non  csl  bxc  salutalio  per  viam^  sed  sa- 
>ii';tlio  rcdiiccns  ad  palriam.  NerKinem,  inquii  Donii- 


nii»,  p^r  viam  tulmtateritis  [Luc.  x).  Si  qnis  adul:t(iune 
non  ficta,  et  asscntatioiM;  eiauda  (c  sibi  gratificare 
voleiis  in  bis  qnx  vaniialis  sunl,  au(  benevoluiu 
se  es(enda(,  aiK  liiuda(orcin  cxbibeat,  liic  esl  qni 
te  salutal  pcr  viani.  Tibi  cavc,  cave  ab  bis  qui  libi 
dicunt,  avc,  Va:  cttiin  (ibi,  si  taliuin  servus  elliti Ti>. 
Vx  (ibi,  si  doniineittur  tui  qui  quxrunt  aniinaui 
(uain.  Nec  amaveris  saiutaiioncs  iii  furo;suflicil 
(ibi  testimoniuni  conscicniix  (iix,  el  tcstis  in  ccelu 
Gdelis ,  cui  dicas  ;  Apud  te  Inus  mea  in  Eccle- 
titt  mogna  [  Psal.  xxi).  Dislingiiitnr  sjiulatio  4 
salntatione  ;  quia  disccrnilur  salus  a  salnte.  Esi 
eniin  vana  saius,  de  qua  scriplum  est :  Quia  vana 
salus  liominis  {PsaL  u\).  Esl  et  vera  saltis,  de  «|iia 
scriptiim  esl :  Exaudi  lue  in  veriialc  salulii  luw 
{PsaL  Lxviii).  Hxc  aulem  sahilalio,  sivc  sit  optaije 
salutis  votiva  imiTCcalio,  sivi;   dutj;  vel  damio:  sa~ 


4C0  JRACT.  DK  SALLTAT.  ANGLLICA.  470 

tulii  aiir.iiiiliaiio,   iioo   riciain  licncvolenli.iiii  pr.x'-  A  bilio  iiilus  concipiliir,  roiis  pcr  miiiislcnuin  curpu- 


lCDilit  siiliilaniis,  iicc  ralMiiii  kiiiilciii  prxvlir.ii  Vii- 
g  nis.  Scil,  siciiijesi  aiigelis  senipcr  amici  vir-^iniins, 
Virjtiiiem  fnleli  lande  «onuiieiuLit,  et  a  pleiiitudine 
grali.c  laiiileiii  iiK-lioal  dicens  :  Ave,  qralia  plena. 
0  saliiialio  saiiililiTa  ah  angelo  (ticiata,  cl  iioiiis 
ad  Kalutaiiilam  Virginem  pr;eformala !  0  jnbilaiio 
cordis,  dulcodo  oris,  condimenlum  amoris!  Qiiis 
lociis  iran,  ubi  cst  pleiiliudo  graiijc?  Pleniludo 
(jiiippe  graiix  csinaniilo  csl  ciilpnc,  rcparalio  na- 
iui;e.  Corriiperat  ciilpa  nniuram,  ei  provocaveral 
irain.  Scd  non  conliiuiil  Dcus  in  ira  sua  niiseri- 
cordias  soas.  Eflndil  gratiam ,  ot  averiil  iiain. 
ScKuni.  quciinlamiiaver.1t  seiitenlia  niaiedictionis 
in  priuia  Mmliore  {Genes.  iii),  niiiic  rcplel  gralia 


rls  dcccnlor  ailniinislratnr.  Scd  iinpiirc  geritiir, 
(luidqiiid  de  piiriiaie  cordis  noii  nascitnr  :  OirtNif, 
quippc,  gloua  f\i\(C  regis  ab  \i\t\it  (Psal.  XLiv),  seil 
non  omnis  gloria  cjns  intiis.  Ab  intimis  cniin  sxp« 
proci^dit,  uiidc  foris  gloriliceliir  lex  gloria*,  (\»'\  iii 
fa;lis  csi.  Amat  auUm  ha.-c  intrrior  pulcliriludo 
pariliiaiem  conipariiim.  Dedeccl  enim  dissiiiiiliiudo, 
ulii  iion  apparel  dissimilitudinis  ralio.  Si  alilcr 
judices  boiia  vel  mala  lua,  alilcr  aliena,  oculi  tui 
dissimiles  sunt.  Si  apud  Deiim  snperbus  es,  ei  liu- 
niilis  apud  lioniiiies,  facics  dispares  babcs.  Si 
protinio  coram  benedicas,  ei  absenli  (iclraba.s,  si 
Deuai  in  prospciis  laudes,  el  miirmures  in  advcr- 
sis,  iabia  liabcs  discrepanlia.  Tcla  autcin  hxo  de- 


iM-iiedictionis,  ct  oleo  iniserationis  iii    bcata    Vir-  rormitas  dc  vitio  snpcrbiae  procedil,  qnx  ina>quali- 

f  iiic.  liic  cst  lecyiluis  olei ;  bxc  csl  conclia  Ge-  lalein  cl  dis.fliiiililudincm  in  moribus  semper  dili- 

tlcoiiis   rore  pleiia  ;   bxc  est  iirnn   auica,    halicns  git;  sicul  e  divciso  hnmililas  clium  inxqualia  ad 

iii.iuna  siimnia;  duicedinis  pluvi;cqiic  CQDlestis.  Qiiis  xqualilatem     reibicit.    Quxriiniis   in    bac    viigino 

co-iiari'  tuniciat.  qiiali  vel  qiianla  fiiei  ii  plena  gratia,  qu^LMiam  sil  parilitas  dimensionis  in  fjcic  ejus,  lam 

qn:p  prima    inter   muliercs,   el  sola  plena  gralia,  bona,  laiii  laudabilis,  ut  nielior  ct  iaudabilior  non 


designatur,  qii;e  iinigcnilu;ii  Filiii  ii  peporil,  plenum 
giali.e  el  vcrititis?  Frotomarlyrcin  logiiiuis  Slc- 
pbanuni  plonum  gratix  el  forliluilinis  (Acf.  Vi). 
Scd  li*c  lanlo  pleiiior  credilnr,  qiiaiito  graliac 
capaciur;  (ju.t  ipsiim  graiix  aucloicin,  lain  ina- 
Cnuiii,  laiii  imnicnsiim,  qitem  loUis  iion  capil  or- 
Lis,  capcre  poiiiit,  cordt;  pariier  el  iiicnie.  Andi- 
viiniis  bealam  Elisabeib  Spiiilu  saiicto  rcplcl.ii>», 
(|u«  inajorcm  gratiam  in  \irginc  asiioscens,  se 
visitan  ein  el  salulaiilem  mirata  esl,  diceiis  :  V\ide 
kvc  mihi  ul  teniul  mater  Domiiii  iiiei  aJ  \»e?  {Luc.  i.) 
hcctc  uluiala  satutat,  per  qiiani  sals  fueial  com- 
uiuiiicanda,  ul  per  ipsam  gr;aije  aganlnr  Deo,  qui 
(iat  saiuicm  rc<;ibus,  et  inandat  salules  Jacob.  Ad 
boceniai  gralia  plcna  eKSlitil,  sicut  incnsura  bona, 
«l  ronferl»,  el  toagilala,  el  siipcrcinnciis ;  ut  por 
ipsiiin  gralia  Dci  abundet  in  iiobis.  Ilaiic  eiiini  siii- 
gulariter  praelegit  Ucus  ct  gialilicavit  sibi  triplici 
gratia  pr;Kditam,  gritia  decoris ,  giatia  favoris, 
graiia  boiioris  ;  ut  Gerci  spcciosa,  giaiiosa  ,  glo- 
rioM. 

De  tripUci  gralia  Dei. 

Graiij  decoris    in    boiia    facic   pr.eluccl.    liona 


pos^it  iiiveiiiri  inicr  oinucs  filias  Sion.  Qu;cnam 
ieciius  dicatur  parilis  diincnsio,  quam  xquaHtS:, 
bumititalis  Cl  bunoris,  dignatioHis  et  diguitatis  < 
Sic  eniin  scriptiiin  est  :  Quanto  magnut  et,  huMi- 
lia  le  \\i  omwibHt  (Eccli.  ii).  Si  cgregius  es,  eslo 
lanu-ii  dc  giogc.  Si  iii  oiniiibus  prxes,  noii  dedigiic- 
ris  subessc.  Considcra  lcipsuii),  considoia  el  ina  - 
gistruin  tiium  ;  et  in  quo  opcre  sc  cunritealur  ina- 
gi:>lruin,  ei  verc.  F.sl  eteniin.  Cousidera  quid  dixe- 
ril,  ct  qiii-:  .Vccrit :  Ko\ittni,  inquil,  minitirari,  ted 
wiinitlruTe  {Matlh.  \x).  lioc  esi,  quod  d\%'U  :  Qui 
prcecetior  esi,  fial  ticut  miiiislrutor.  Et  qui  mujor  ett 
in  vobis,  fiat  sicut  junior  {Liic.  xxil). 

Eccc  <|uid  dixerit.  Sciiisquid  fecerit?  Ilumiiia- 
vit  se  usqiie  ad  pedes  discipuloruu)  suoruui.  Quis 
boc  fccit?  Iscujus  esl  tcrra  scaliclluin  pediitn  ejus. 
Is  qui  dicil:  £170  lum  jni\i\ut  et  noiiititnut  {Apoc.  1): 
priinus  dignitate ,  novissimus  biimilitatc.  Ergo 
cxeinpluiu  dcdit  iiobis,  ui  seqiiaiuur  vusligia  ejus: 
adoraiiies  in  loco  ubi  slcicrunt  pirdes  ejus.  Venile, 
adoremus  et  procidamus  ante  Dcuin,  huiniliemur 
sub  ipso  ct  cuin  ipso,  quia  buuiiles  spirilu  salvabil; 


auieui  facies.  jusia  diainiiionem  U.  Augusiini,  cst  ^.  «»»  scilicet  qui  adorant  in  spirilu  ei  virlute.  I.ocus 


parililer  diineusa,  iiiculente  colorala,  bilarilcr  af 
fecta.  Parilitas  auteni  diuiensionis  sccuiuluui  ;vqiu- 
litatem,  similitudiuem,  coinposiliuncin,  el  moilili- 
catain  ci  co«nmensuraiam  congruenliam  parlium, 
uon  uiiiiiina  pars  pnlctiriiudiiiis  esl.  Non  eiiiin  coii' 
Teniuot  oculi  dissimilcs  aut  inxquales ,  facics  di- 
i>parcs.  labia  discrepaiiiia ,  nec  universo  qii:cvis 
pars  pulchre  congruil,  qu;c  a  rcliqiix  pariis  coii- 
grueutia  sua  dcfurinitaie  vci  enormila'e  recedit. 
Quod  debii.iin  inensuram  iniuuit  vei  excedit,  vel 
ad  sui  coniparis  sinuliludiiiein  non  accedil,  graliain 
pulchr.tudiois  devenuslat.  Laus  verx  pulcbriiudiiiis 
inagis  csl  uientis  qnain  corporis,  ei  tameii  aliquo 
uioJo  corporis.  Sxpc  oiiim  quod  caslo  tordis  con- 


adorallonis  virtus  csl  humilitatis.  liic  steicruiit 
pedcs  ejus.  Qtiumodo  stclcrunt?  Iii  bumiliiale  ve- 
iiit,  iu  buuiiliiaie  perseveravit.  Exiiianivit  semet- 
ipsuni  funiiam  scrvi  accipiens,  el  pro  scrvis  Domi< 
iius  opprotuiiiin  crucis  perlulit,  facliis  obcdiens 
Pairi  usque  ad  moriein  (Pltilip.  ii).  Qux  est  sumii;a 
buiniliiatis,  si  hxc  noii  esl?  Quaitt  putchra  p:irili- 
las  siiinmx  dignilatis  ei  suiiiiikc  bumiiiiatis?  U 
fidelis  aiiima  :  si  hoc  cxcmpio  coiitra  SDjicrbiani 
niuniaris,  iit  magislri  tui  vestigia  por  Utiniiiiiaicii) 
seipiaris,  ilicitur  libi  ;  Quam  pulcliri  suAl  gretsut  tui 
tn  calceameniis,  filia  principis  (Cant.  yw).  Audi,  fil.a, 
cl  inclina  aurein  tuain,  ut  buniilicris ;  el  concu- 
iMStet  rex  decorein   Uitini.  Quis  r<^\.  nisi  qui  soiui 


471 


l<AL[)ll.M  CA.\  1 1  ,Vi;iK.N^IS  AUoHIIJISC. 


4:f 


csl   rox?  Ibli    fii'h   toiKii|iiscil)ilis,    tlcsiilciabiiis  et  A  f'iin<li*  riihoic  pfrmislus,    iii   f.iti-  li.ijir*   'irglni» 


Hiii.-ibilis,  bi  auiftiii  iii(:liii.'iveris,  &i  lc  liurniliavcris, 
el  lanto  magis,  qiianto  niujor  fueris.  0*i=*>)")  ni^gib 
|e  buniilius ,  laoto  inni^is  Doiiiinuni  niagMificas. 
Uiide  qwa  prj?  cx-leris  l:<ulo  crcilitur  lnmiiliof, 
qiiniilo  digiiior,  qiisn  biiignlarilcr  dicil  .  Marfitifical 
tiiihna  niea  Dominvm  {l.nc.  i),  pliis  iiiagiiirt(.'uvit, 
f|ira:  plus  ma;;n  irt  ala  csl,  ei  Mibliintor  efrt-ita  esl, 
wl  singul;iriler  diccrc  possil  :  Quiii  (ecil  miki  ma^ 
grM,  qni  potetn  en  {ioid.},  plus  inagiiilicala  plus 
Ocutn  ni.ij;n  ficavi!,  qiiia  plu.s  sc  linniitiavil,  tmirii- 
lit.iti:;  swu:  ipsa  siiii  lesliii  csl,  Iiuniiliter  diceiis  : 
{}uia  respexit  hunulriuiem  unciHa:  iuw  {ibid.\  Tesiit 
et  Elisabcth,  quac  Dei  malie  vcnieiilo  ad  se  p;!r  lcr 
«iTalur  suam   felicilalcm,   el  illlbs  digiiiialeiii,  el 


lesplcndcns  ,  ei  graiiam  piilciiriiuilini»  r  <!  •rij-cus. 
Liiculenie  ergo  coloiata  ci,l,  piidica  parilci  ci  j»u- 
dibuiida,  ul  in  ea  irii|ilf'aliir,  quoil  scriplun»  csl : 
Crulia  luper  tjralium,  tnulier  satitta  et  pudornla 
(tcfli.  xwi).  (.ralia  pleiis.  Accr-.lii  ad  jr  liain, 
qiiod  iiihiiticr  afTei  la  cfct,  racir-s  ejus  exliilarat.-i  cst 
in  oleo  cxsiiHaiionis,  quia  loln  (levotioiic  plena 
cliaiilalis  fervore,  sesc  Dco  obliilii  in  odovcuj  «u»- 
vilulis.  Prj:  oiniiibus  lilialtiis  Sioii,  qii;e  c^^sullanl 
iii  ll''gc  si!0,  ixsiill.ivil  spiiiliis  cjtis  iu  Deo  s;.IuI;mi 
stio.  Vide  qiiaiii  detora  facies,  qiuiii  {;ralij  p.iri- 
lilalis  formavil,  gralia  c3ii;ioris  ct  rubor:s  illiifcna- 
vil,  hlariialis  graiia  l.elificavil.  Nec  sola  facie  piil- 
chra  Cbt,   sed  lola   pulcJira,   sicul  u-stalur,  cui  pli- 


»n  lanla  digiiilaie  liiimililalcin.  Scinpei  eiiim  niir..-  B  cuilj    dicc-ns  :  Tola   pulcJira  cs,  amica  meu,  ei  nut- 


(•ilis  est  iii  dt{^r)il3ile  magiia  liiimtlitas  inagiia,  iii 
fioienlia  magna  buniiiilas  niagna ;  in  sapicniia, 
«■toqocntia,  viruile,  humililas  aiagna.  Dcnique  it» 
omiiibus  iii3i;iiis  Immililas  magiia  parilis  esl  di- 
ricnsio,  qiiK  faciem  coinpouit,  el  omiiia  coiiformal 
el  coapial,  ttt  omnibns  omiiia  congnianl. 
De  graia  liecori», 
Craiiam  Iinjus  veimsJalis  adornat  gralia  cobris, 
randoris  paiiior  el  ruboris.  Oolor  pudor  csi.  Esl 
itulein  gcmii»;is  pudor,  puclor  pudious,  el  piidor 
teneundus.  1'ui.licitia  ei.  vcrecuiidi»  liliuiii  e.indeiis 
»'t  rosa  rubcns.  Puilicitia  suo  candore  facicm  afCtitj 
^crecundi;^  suo  rubote  gciias  pcrfundil.  Verecundia 
r!ist(«  csi  pudicili*,  cl  decus  p;iriter  cl  ornamen- 
f;itn  ejiis.  Uabciit  autcm  singiili  sciisus  cl  menlis 
«l  corporis  suam  pudicitijiii ,  suamque  vcrecun- 
♦liain.  Eal  cniin  pudicilia  oculorum,  est  el  vere- 
f.iudia  eoruni  ;  cst  piidicitia  i^uriiiin  el  vcrecundia 
f.irunj ;  et  in  aliis  sensibus  pudicitia^  conics  .solet 
Vsse  verccuadia.  I'u(licitist  aiitein  omniuin  sensuttm 
t\  eoriitn  incorni^jiione  aeslimatur.  Hitic  Aposiolus 
uil.Timeo  nc  iicv.t  scijen^  Eiam  t,edttx:t  astniiu  sua,ila 
t:vrrumpaiiliir seiuus  veflri,  el  excidanla  simpUcitate, 
quoe  est  in  Cbrisio  lesu  [ii  Cor.  x\).  Saiicta  vere- 
<  luidia  esl,  qua;  lui  pia  suiit  erubcsccre  ;  saiicta 
pitdicilia,  iinmaculatuiii  se  cuslodire.  Vide  quam 
(M.sios  iiabebal  oculos,  ^iui  dicehai  :  Vefiifji  fiedus 
ium  oeulis  mets,  x(f  nt  rogitarem  quidew   de  vircjine 


cula  non  est  in   le  (Ccnf.  iv).  Ecce  quain   plcna 
gralia  decoii». 

De  gratla  (avorii. 
Nec  impar  ei  gr;<lia  favoris.  Ab  oiruiibus  cnim 
amatiir,  iaudatur,  lioiioralur,  prima  pusi  Dciiin  lio» 
ininurn  et  r.rigolorum  amor,  laus,  et  dtcus.  Laude^ 
Cjus  proiiuiiliat  omii!5  Ecclcsia  sanclorurn  :  \  ide^ 
runt  filice  Sion ,  el  beuti.is:mam  pradicateruni  : 
Reijinie  ei  concubina:  laitdnveruni  tnm  Cant,  w). 
Hanc  autcm  laiiti  favoris  gialiam  ipsa  iioti  t;icel, 
cum  dicit :  Bealam  mc  diceni  omues  generationci 
{Lue.  i), 

Dc  gratia  liomris. 
Honoris  gralia  qiiantn  ei  collala  sii,  nou  csi  i;(>- 
slrx  faculiatis  edicere.  Nar.i,  cuuiomnia  inca  laii  :c 
sint  digna.  et  qiix  propria  baboi  etqux  coininun'3, 
speciali  laude  iilraque  eamcommeiidaiii.  Comniutii.» 
etiim  siugul.-iriier  babel,  quia  supercxrelleiiter  pr:e 
ca^teiis  habet,  qti£  cum  Cditeris  habct.  £i  singulaii- 
ter  est  quod  sola  non  esf  Casia  est,  iiumilis  csi, 
siiiivis  et  benigiia.  Suntcl  aiix  similiutn  virtutiun, 
sed  iioii  siiiiiliter,  iion  aequaliler.  OiiinibiiS  e:icellii  ; 
ei  in  omnitius  doiiiiiia  miindi,  ei  coeli  regina,  homi- 
iiUQi  el  angeloruiJi ,  matcr  Dei  et  fili;!,  soior  cl 
sponsa,  ainica  el  proxima.  Malcr  per  fccundiiateni 
virgiiiilalis,  fili?  per  graliam  adopiionis,  soror  pcr 
graiiari)  cominuitioiiis,  sponsa  per  fidem  despoi»- 
S(tlioiiife,  aniica  per  viciisiludiiiem  dilectionis,  pro\i- 


(Jafr  xxxi).    At  qui  viderit  mulierem,  ad  coi.oiipt- D  nia  pcr  vicinitaiem  sin.ilitudinis  tomnibuspulchrior, 


bceiidarii  cam,  qtiid  nit>i  ocutum  iiubct  impudicuni! 
Iiiipudicus  aulem  ocul-js  impudica;  laenlis  esi  niiii- 
ilos.  Corrupiio  ^eiisiitnii  impudicua.' esl  conluiier- 
niuin,  Iniegiilas  sciisuum  casliialis  e.^^l  sisnactiliim. 
U*ijus  aulcni  virginit  lanta  luit  iniegrilas,  ct  iieii- 
lis  el  corpoiis  caslit:'.s,  ut  lota  virgo  fucrii,  tota 
impollui.t,  !ot;i  imnuriil.tia,  iiiillo  scusu  corrnpta, 
nullo  seiisu  contaiiiiii.ila.  Toiiiiii  cniiniit  quo.i  iiirpo 
est,  loluiii  rcprobavil  qfiod  niaUini  esl,  loUim  vo- 
liiil  qiioti  piidicuiii  est,  lotuiii  dc\ovit  quod  inho- 
ncj-ii.im  ei.1.  Uiv.c  ost  emm  plena  viiginilas,  iii  om- 
nibus  .«ichsibus  illiljata  iiitCij-iilas.  Omnis  delibalja 
iolcgntaiis.  (juxdam  .lcflointio  esl  viigiujialis.  Ilic 
s(    ioCuleiiiUs    COiOi.     CUjiilalL,     "aiuloiC   Ct    \i.Ti,- 


oinnibiis  ainabilior,  stipcrspeciosa,  supergraiiost. 
supergioriosa.  Dominun  lecuw.  Quid  siiiguiaiis  plo- 
ri«  liabet ,  quod  dictiim  est  :  Z)oi«ijn(s /tci<»?,  cinn 
Gcdeoui  ab  angelo  dictum  sil  :  Doviuus  lecum  %it, 
lirorum  foriissime?  {Jud.  vi.)  El  PsaJmisia  di- 
cit  :  Dominns  nrtulum  nubiscitvi  {Psal.  xlvj).  Ei 
Cluistus  iiabis  dit.il  :  Lcce  ego  vobiscum  sum  cmni- 
bus  diebus  usque  ad  consunimulionem  scrcuii^ilatth. 
)»\vju).  £l  de  Chrislo  Uaias  dicil  :  l'J  vocabiiur  rso 
meuejusEminanuel,!ioc  esl  no'.  isciiml>eus(/.<<(i.  vii). 
Sed  hoc  dicturus  pixmisit  ;  tcce  virgo  concipiet  et 
parie'  fi.!ium ,  et  vocubitur  notnen  ejus  Emmanuet 
()/;i(i.).  Quomiido  eiiiin  ad  nos  vouirol,  iit  e.-^sei 'to- 
'nscum,  iiisi  quia  'i-J  Viriiijiem  \oiiif,  quam  ei  piu:- 


i..> 


TRAcr.  DE  S\LLf 


vt^iiil.  i:l  ciim  ea  etset,  v;  inoa,  cl  exe;i,  ci  sii  por  A 
f  am  in  nobis  •  Ciii!'  sil  suscepior  intsioi  l>i:!i.^  Jjioli/ 
Ad  lioc  enim  nostraii)  natumn  cx  cu  -usccpit  Dlmis 
Jacob,  ut  noliisciiin  sil  seinper,  diceiis  :  Dc'\cia: 
mfiv,  eae  fum  liUis  h.ominum  [Ptov.  viii).  Si  aiilcn» 
(lelii'i.v  Dci  siint  osc  coin  liiiib  hoiiiiiiiiiii,  (jiiaiitx 
p.ilus  il<'li«.i;e  cjus  buiit  essc  ciitt)  iinica  sii.t,  i|ii;iin 
pr.Tclc^it  iii  niiiiisleiiurn  laiilariim  (ieliciaruin? 
QuoJ  cr^o  iiobibcuni  rsi,  comninnic.tns  iialur;t:  no- 
sira*,  ct  coininuiiiidior  gr.iti.ie  sii;u.  iU  siiiiiis  iilii  cl 
Ii.cictlcs  l>ci,  fialrrs  auie:»  ei  coli.oieiles  Je^w  Lliri- 
Sli,  lijc  laiu  inagnuin  doiiuin,  laiii  iiKigiiu  u  bu;iii:n 
illi  s  ngnlariter  diciuin  cst  :  Dominus  le.cum.  liiijus 
larit*  (lis;)Ciisatiunis  niii«isira  el  tooperatriv  effctu, 
»;il(iiein  inutidi,  niibis  dudit.  Se<l,  i|ui:i  sola  non  po- 
tiiil,  sel  iiiiitislertiiin  |ir.oliuil.  seil  clbciinn  ineJia'  ^ 
iritis  cxliibiiil,  sed  iitediiUorein,  qui  lioc  possei,  in 
ii»eJiuii)  proilitxit,  rccio  dicitur  :  Dominus  tecum. 
Opiis  ({uiddain  in:igniiicnin  faciura  es,  salns  innndi 
j»er  le  procurunda  esl,  scc|jtrtini  exacioris  snperan- 
duii»  Cbt,  siciii  in  die  .Ma  iiaii.  Sod  iupra  oinneni 
liiMnaiian»  ^irlulcni  ol  sapieniiain  cst,  ad  iiiiod  elecia 
es;  scJ  Ooininus  teciiin  ,  ciii  non  Csl  inipo.^^sibile 
uinne  verbuni.  Slc  ad  Codeoiicin,  cnir  liberalurus 
L-ssct  ftlios  Isr.<el  dc  .Madian,  diLiliir  :  Dotninus  le- 
cnm,  lirorum  forliisime  (Jiidic.  \i)  ;  ubi  el  fortituilo 
coinmenioratur,  ct  fortitudiiie  opus  cral ,  Deo  for- 
Wiudinoin  danle,  qui  cst  adjuior  forii».  tn  lioo  quo- 
qne  Oi>ore  salulis  uoslr.T,  qtiod  a  plcni.ssima  f^vui^ 
Jncbjaiiir.  el  ir>  plenissinta  pratia  <  oiisuinmalur,  r^ 
piciiiiudo  graliai  cuniinenioralur ;  et  auclcri  gratiy 
laus  ascribitiir,  qui  Virgiiie  cooperitiile  auctor  ope- 
ris  ostenditur. 

Denediciio  Virgiuis. 

Fosi  Deuni  auciorem  lanti  beneficii  prima  laus 
Virgihi  ijobetur,  ul  ab  omnibns  ineiitc  benedicaliir 
l'r>picr  quod  ei  ab  angelo  dicilnr  :  Dcncdicta  lu 
in  mn.tribut  (Luf.  ij.  El  a;l  eam  Eltzabelb  :  Be- 
uedicl  I  lu  inicr  muheres  [Uid.l.  Lv.i  pcr  supcrbiam 
et  iiiobedicniix  culpain  beiitcii!iain  nialediclioitis  iii 
se  cxcepii  ,  el  iios  pcr  eam  ni^ledtctioni  obiioxii 
butiins.  Superliiac  cniin  inalediclio  deuetnr,  quia 
Di'Ui  tuperbis  retnltl,  hnniitibns  nuU'>h  d<(l  yrniiam 
(/  Pelr.  v).  Iliiic  scripluin  esi  :  Iniiiuni  omnisjiec-  _ 
cuii  tni>erbia.  Qni  anlem  lenncril  eam,  adimplebilnr 
waledicii*  (t.ccli.  \).  Maria  au:ein  sosc  liumiliavi:, 
ci  bcitcdiciioiiem  nieniil.  Atleiidaniii»,  nt  possuniu», 
qiiatitum  se  lt.iiiii:iia*it,  et  qiiaiii  benedicta  fueril. 
Ksl  quatdaiii  biiniilila*  siib  pr:ecepli),  est  (pia:daiti 
6ub  consilio,  quaeddm  siib  e^^eiopio,  qiurdaiti  siib 
proposilo  vel  volo,  qiiaedain  sub  nialedicto.  I'r;e- 
cepiuni  intpoiiii  iiecessilatcm ,  consiliuin  excital 
liberam  voiuiitaieni.  exciitjiliiin  piovocai  ad  u;niu- 
iaiioneti),  saitciuiii  propositum  sue  voiuin  cuiinilai 
OevuiioiiCin,  lualediclum  addncil  conrusioncm.  Hii- 
ntilitas  snbcoiisilio  inajor  esi,  qux  eslsub  prsccpto. 
Pi.tCipiniur  alicna  noii  rapere,  motiennii  propria 
rclin'jiio'.c.   Hoc   niajiis  i^Oiuim,  illud  taincn  !i«agis 


\T.  .A.NCLLIC.\.  47« 

nocessai  iiim.  Iltud  cc:i:ii>itiiii'.s,  Itor  rc^sti  iciius.  ilit* 
niiiitas  siib  cxcmplo,  siue  pr:rccpio  ':!  siitc  consilio, 
a  lyplio  siipeibia:  et  fastti  arro^aiili:e  loiigiiis  vide> 
inr  abcsse.  Magn;c  euiin  biiinititatis  iiidieiiiin  csl, 
niilln  ciigeiiie,  niillo  siiiidoitlc,  rcoto  a^eniiMn  sibi 
prieferre;  '.xec  dciii^nari  «niiil(|iiid  di^iiiitn  fueril 
iiiiiiiilidno.  S.epe  aniem  siuc  pt.Tieplo,  eon^ilii»,  et 
t,'Xotiiplo,  occtilio  ineniis  insliiiclii  alii|iiid  l>(>iii  |ier- 
eipitur,  ei  iii  proposilum  sive  vo:iiiii  assuinilur, 
qiix'  csl  iiiira  bnniililas.  .Miii:n:e  siqiii<!ci)i  xiiliitiii 
ost,  conimuDi  liberl;iii  leniiiiliate,  ei  saiu  i.e  iieecs- 
siiati  sesc  Mibdere.  Noiiiitinqnam  vcru  qiiod  Deo 
di^iioscilur  essc  accoptum,  apud  homines  iiivciiitur 
probrosuni ,  ci  malediclioni  obnoxium.  Proplcrca 
qnidam  tie.iorc  coiifusioiiis  virii,  sa^po  porfectionis 
sttidium  (jiiod  iippeliinl,  crtibescuiil,  el  diiiit  lingnas 
lionr-iuiin  motiiiint,  bona  fugiuot  qii:e  conctipisctint. 
Quidaui  vero  justiiiam  ct  sanclilalem  sic  probant. 
el  sic  lelani,  ot  boininnm  malcdiciioncs  ci  oppro- 
biia  conletiin.tnl;  j-loriosum  repiitanles  pro  iiotiiino 
Jesii  coniumeliam  pali  ;  ei  majores  tiiviii.is  oosll- 
uiaiii  Iboanris  yV.gypli  isnpropeviuiti  Cliiisli.  U.ec 
pars  iiutnilitatis  qtiaiilo  malodictiones  liominuiii 
propler  Dcuin  ininus  verolur,  taiilo  abuiid.in'ioreni 
beiieditiionis  gralii)in  apud  Denin  nioreliir.  Ilaiic 
liuiiiilitatis  jartcni  nec  Clirisltis  pr.Tlermisit  :  qui 
onmcin  jiistiiiiim  iinplorc  voleiis,  lactu.s  e.^r.  pro  iiobis 
inalcdicluin,  siciil  scri|ilui!:  cst  :  Malediclus  omnis 
qui  pcndet  in  lijiio  (Denl.  \xi  ;  Cut.  iii).  Qtfjtnodo 
aiitem  f.icius  sit  maicdiclnm,  osliMidit,  qui  dicit : 
Ab  Ucminibus  quiaem  reprobaius,  a  Deo  aniein  ete- 
clut  (I  Peir.  ii).  Cui  et  illiid  concordat  :  Malediceni 
itli,  el  tu  bencdiccs  (Psat.  cmii),  .4£sliiiioinus,  cx  liis 
qux  dicta  snni,  qtialis  fiioril  iiuniililas  bnius  Yir- 
ginis.  rjiia:  virginitatein  siiam  siiie  lo{»is  prccepio 
sub  logis'iii:iledieto  coii^erra\it ,  qiiia  lualedicia  re- 
putabalur,  qna^  non  roliquissel  semen  in  Israel.  Si 
Dcuf,  iii  iniiio  qnibiis  beiiedi.\il,  bis  ei  dixit  :  Cre 
scue  el  muliif)licainiiii  (Gen.  i),  dans  eis  gratiam 
feciindilatis  pro  btiiediclioiie  ;  quoiiiodo  ab  liac 
bcncdiciioiic  alicna  r.oii  e>l,  qii.X'  focundilalis  expers 
est  ?  Si  fortiiiditas  benedictio  csl,  quoinodo  sleriJi- 
las  malodieiio  nou  esl''  Quid  viryiniate  sterilius, 
qiid  ii)f<'e.iiii'iiii'^,  quid  iiiliiiciuosins  ?  Niliil  oiniiiiiu. 
Soil  anio  vii!ii!tein  recundam.  ^aiii  vr^rgiiiilatc  fe- 
cuiid:)  iiiliil  tViuliinsiiis  Saiietiitioiita  aiite.n  vii-<^i. 
iill.itis  siipia  legoin  cst,  quaiti  niili.i  lex  iii  pr:i?- 
copliim  icdegit.  sed  ovaiigeliea  pcrfectiu  iii  coiisi- 
lio  liiriiiiivii ,  Duniiiio  dicciilo  Qui  poinl  «•.//xTt', 
CiJ;)i'/t  [Mnli'i.  xix);  ol  Aposiolo  :  De  lirijinibnt 
prncoplum  Dam\iii  non  habeo,  consilium  aulem  do 
(/  tor.  vii).  Iltijiis  iiaquc  virjjiuis  proposiluin  nul- 
Itiin  pr.eccssil  legis  pra>coptiim  ;  nulluiii  ut  qiiibus- 
dam  \i(!etttr,  dt  logo  ronsilium,  nullum  ex  Icge 
eveiiiplitiii  quod  de  niiilii-rilms  niagis  accipicnUuni 
qiiani  de  \iris.  ;Nam  Llias  ci  Jeiemias  ct  Daiiici  vir- 
ginitalii  rasiiinoniain  scrvassc  ii;s4iinanliir.  In  niu- 
lieribua  vero,  \ci  aiite  legem,  vei  sob  lege,  cxem- 
pium  sei  i./iu'  Miuiniiaii'».   Ituniiic  Oic.T.e,  iioii  oc- 


♦75  DaLDLIM  C\NTtAaltNSIS  ARUIIEFISC  476 

r.tirril.  N;iin  qnoJ  fllia  Ji-pliii'  (lijoriim  moiisiiiiii  iii-  y^  dilioiii»,  post  piimaiii  pr.evaiira(ion^m  ei  vriiosuui 


diii'ii)s  ad  it«>ploraii(lam  vir((iiii(a(cin  su.im  iinpcda- 
V\t  {Judic.  XI),  v.irie  iiiiiT|)rcUri  poti'st.  Qno  ciiiiii 
iiiiiiiio  i«l  le(t.rii,  Scripiiira  iiofi  loiinidir.  iN  iiii,  si 
c.iii  a  Jiplor.iijK  vii}.'iiiii:i(is  hs:c  fnii,  <|iiO(l  quasi 
slcrilis  «iiie  f>iii-iu  tioii  cskci  sciiicn  leliiluia  iii 
Uiael,  a  |)ropo«ilo  s»nct:i>  virgiiiitilib  lotigi' c«t  liac 
iiifiiiis  <'o;{ilalio,  nl  larryn.aruin  iirurnsio.  VcrMiii- 
i'<t:iien  alliiiii  (|iii(J,  qiiidi|iiiij  illuJ  bi(,  4|Ho<liiovil 
iiiiipccior  conlis,  i'0gitas:>c  videiur,  «iiiw  pairi  siio 
dixer  l :  Puler  mi,  «i  ajeruuli  ot  luum  ad  Deuin, 
lae  tHtlu  quodtutt<iue  ))oHiatm»  e$,  comesta  obi  ul- 
lione  alque  vindicle  de  hotlibus  Imtt  (ibid.).  (JMile 
ai:|  'III  wosirx  virgitii,  iit  vet  creilere  f  osset,  virgi- 
uiiateui  beo  pbcilaram ,  (]ttse  (aHi  obnoii^    cssct 


iiJkcciiiii  l<(.'fin,  iii  iias*  cntihus  adlnir  r-tcrvaliiin. 
Diiis  <iti  II  s<-iit<;ii(i Jin  sniti)  advcrsns  liomiinii) 
pei caiDn-m  sif  tcnipoiavit,  m  n.i(nr:i  vjijr,  <oiinpia 
rx  parit;  iii;iliiin  sintircl,  (|iio<l  n:cruit :  cl  e»  p.irtb 
iKiniim  rccolfrcl,  f|'io'l  liabuil.  iVopier  pecc:i(uin 
ila(|uc  iiiolii'  i(Miii:i;,  |i-^;cin  iiiol><-tJi<  i.(i;f,  iioc  csl 
\iliiim  condiplsct-iili.c,  itiscctiiilnis  iiivnil  viiiota 
propji^.ilio;  i.-i  lamcii  :ilii|ii:iiii  iHCorrN)Mioui8  m- 
|i'i;riiaieHi  in  iiasreiiiil»iis  relinel  piintiiiva  c(»a<li« 
lio.  OntBcs  ctiiiM  virgiivct  ii.-isriMKNr,  ct  virgiitilat 
<le  (itcro  c»ressa  aiaiiiin  iiiCK^nipnla  coMitator,  ci 
floriilx  iiitorriipiioiiis  grali;im  rcliiicl  tKqnc  ad 
corrupieiani  cainis,  qux  motHin  (Oik  npiscc.tix 
iiOH  res(riii^'ii,   c(  inicgritalis  nom«n  cxs^ingnii,  cl 


uiaiiHlktioiii,    <|it»<n   pioxinia  8(ciilil;ili?  At   u|)U(l  l^  vernaittis  vngiitilaiis   lloreni  corrnmpil.   Veinii)4:i- 


Isa  am  tegi^sc  poteral  :  Non  diml  eunuchttt  :  tcce 
egu  tignHitt  aiidHin,  quia  ha'C  dicil  Dommu»  chhu- 
ibit :  Oabo  eit  in  d^mo  tnea,  el  in  tniirig  meit  Ivcuin 
el  momen  melius  a  filiit  ei  filiabnt  {laai,  i.\ij.  rote- 
ral  ei  illuiJ  :  £cce  virgo  concipiel,  el  \miiei  (Himx, 
el  voeabiiur  notnen  ejus  Emmanuei  Hsai.  vii). 

€iin)  lioiioi'  iioiniiiis,  qua<l  nieiins  csl  ritiis  cl  fi- 
iiabiis,  eunucliis.  id  est  virgiiiiliiis  repioniissus  sil, 
€u:»  S.tivaior  muMdi  de  virgi;ie  nasciturus  prxuun* 
(lutus  sit,  coilein  spiritu,  <|ui  propltetain  li;ec  di- 
ccuieiii  iNSpiravii ,  suggcri-ntein  cogiiare  (lotnil 
virgodiviiiitus  iuspirata  virgiiiilalcui  Deo  aitmo.tuni 
^ratain,  adni«duui  car:)tn  cxistere;  cui  iioiior  bemu 
cuiicipiendi  lu  virgiiie  parilttra  servalus  sit.  Qu3e 
quideui  Mve  propltetx  oiacuio  de  merito  vir);iiiiia- 
(is  iwstrucla,  sive  divina  instiiiclu  lantuiu  inde 
inleritts  c<loc(.-i,  viigiuiiatem  adamavii,  virgiuiia- 
le:u  ampieia  iu  odDrcm  suavissiiiinMi  Domino  ui»:u- 
lil,  el  cmisccravit,  ci  nialedictitmis  oppfoliiiuia 
cuntefnps:!.  Stid  virgiiiitale  iiaclcntis  sleriii  tecan- 
ilitaient  accfpii,  pro  inali-dictiunc  coti;cmpta  gia  • 
litni  itenedictioiiis  iuvenit.  Eral  aliis  pro  nial«di- 
cti<me  mi^iias  in  conceplu,  «tut  >r  in  pailu,  cl  iu 
«iuibusdain  steriiitas  sine  friieiu.  Il.cc  auteoi  siuc 
peccalo  conccpii,  siue  «iolore  {icpcr.i,  dc  virgiiiiiate 
fiucluiii  proiuiil.  Ei  qualeni  friictiim  ?  l<'ruclunt  uli- 
qiie  singularcni,  fruciuni  preliosiincm  toto  fritclu 
conjugu.   (juisnain  esi  rrucius  c<iiijii<;ii,  nisi  loia 


men,  (|ii(>il  iii  conmtislionc  pcnlit  iriAiis  fcmitia-ipie 
coniplexio  lioc  iii  pariii  rcslilnil  n;i(ivilaiis  ()rij;o, 
Virgiiiilas  ;iii(oiii  omiiitim  ipscciitinni  romniiinis 
inle^ri(.i8,  virtutis  nomeii  et  lau^lem  iii  iiis  polissi- 
muin  liabcl,  qni  cniii  iniegritale  cariiis  scrxanl 
cadtilatem  mei.lis.  Virginiias  aiKcm  cnmis  .sioe 
castilaie  meiKis,  eisi  iiuu  littbeal  ipsa  in  sc  crimiHis 
viliipcriiim,  nou  liabel  taincn  vciae  viriniis  \ttxco- 
nium.  Virgiiiitai  au(e:ii  bnjiis  benc  licl.-e  iuiili<'ris 
singularem  Itubct  vii  tuds  l.iiiileni,  qiiia  singnlarem 
olitiiict  beiicJiclionis  graliaiii  ,  ciii  meiiio  tli<::ini 
sit  :  lienedicia  lu  in  tnuliertbitt.  Kcne<li<  (a  planc, 
primo  qiiideni  imiiiiiniiaie  coiiMiiniiis  maleiliciioni», 
deinde  absolutione  justu;  criminalioiiis,  poslrcinu, 
quiid  maxinuiin  est,  aversione  debitx  damnaiionis. 
Ca.':eras  qnippe  mulicres  gcncralis  inateilictio,  (aia 
paricutes  qnam  slerites  involvil,  cui  pcr  graliam 
Usee  exi^uipi-i  lu  buc  quatitdam  pariem  bcneilictio- 
iiisolilinuil,  quod  generali  inco.nmodo  sota  caiiiil, 
el  immiin  s  cxsiilit.  ibcc  cst,  i|uam  diximirs,  iin- 
iftiiiiiiasgcnet-alismaledictioiiis.  Poicral  vir  pecca- 
(or  peccaluui  .tdversus  mulierem  caosari,  ct  dicere : 
1'cr  (e,  o  mnl.cr  maicilicla,  et  mcrito  ni:ited!ceiida, 
et  cgo  lualuJictus  snni ;  per  te  siim  dc  paiadiso 
ejcctiis,  pcr  te  Ju-c  ei  iiaec  i>oiia  perdidi;  per  le  l»a"c 
ei  lixc  tnala  rcperi ;  vx  itbi,  i|Uia  per  lc  faciu:ii 
cst,  vx  inibi !  Ad  bxc  nou  poleral  oiunis  mulier 
unuin  respondcrc  vetbum,  ad  bscc  non  poterai  iiisi 


Adx  t*osU:rilas,  (ola  b;cc  liliorum  boiniiium  nume'  |^  conrusioiie  couluudi    el  conturbiliunc  perlurbari. 


rosilas  ?   Nam  qui    i!e   foniicatione  nati   suiii,  de 

primis  parciiiibus  conjngio  copulalis  propagali  sutil. 

Toliis  auicm  Jruclus  carnalis  |ierinistionis  pi-a:da:!;«= 

nalus  esi.  uipous  de  inala    jrbor.-  naius,  el  de  vi- 

tiosa  radice  corruptus;  mala  si(|uidem  arbor  inatos 

fi-nclus   facil    {Uatlh.  vii;    Luc.  viK  Qiiaenam,  iti- 

i|nis,  csl  mala  arbor?  Concupisccntia  uiique  mala, 

eoncupiscenlia  carnis,  quain  saiie  trabuni,  quicuit- 

que  secundum  lcgcm  cariiis  generanlur,  quicuitque 

ex  irailuce  pe<-caii  propag;iiiiur.  Hxc  esl  auieni  ori- 

Hinaic  nialuin  in  itobis,  maluPiim  sctniiiarium,  et 

loiius  massre  corru,it;c  rermeiiiitm,  el  cominunis 

damnationis  initium  ei  complemenlum.  Ilttic  origi- 

nali   inalo   lain  noxio,  tam  morlirero,  roinediari 

o|»oi-!.uit  por  ormiti;»lc  bo.ium,  de  siatu  priiiia  coti- 


lliiic  (otum  gciiiis  mnlierum  poiuil  esse  exosum,  el 
pubiica  exptubraiione  digitissiinum.  El  sic  qnidcm 
eiat  aute  liujus  virginis  partum.  Nunc  anteiii  iongc 
ylilercsl.  Ilabet  cnim  nutliernuncquid  respundeal; 
iiabet  iii  beata  virgine,  quod  biiic  exprohratioui 
oppoiial.  llec  est,  qiiam  diximns,  absolinio  jnslae 
criminaliunis.  A  qua  quidem  criuiinalione  c(  b;cc 
virgo  libcra  csslitil,  et  suo  tnerito  cajteras  absul- 
vil.  Qita:  qnouiam  Salvalorem  niiiiidi  ediilit,  qui 
inoriem  desiruxit,  ct  debiiam  nobis  damiia(iuneu) 
avertii,  tuiuin  ei  posl  Deuin  doliemus,  quod  a  ina- 
ledicto  liberati  sumus;  quod  oinni  benediclione 
spintuali  in  coelestilius  bcnedicli  sumus,  ut  sicut 
ipsa  i-.si  scinper  apud  Denm  l  ctiedicta,  sic  a  nobis 
$\{  ^enipcr  beticdicenda. 


A-n  TWKCT.  DK  VlLNEflK  CIlAUITATIS.  478 

Benediciut  fruelus  tenlrlt  tui  [Luc.  i).  A  iiivenilur  iii  oinni  Lono,  quij   iinnimii»  exslilit    »o 

lluic  angelicx  snluialioni ,  qua  per  singulos  ilies  oinni  mnlo.  Cni  Spirilns  ilaliis  cst  non  ad  mrnsti' 
l>e;i(isbiiiiain  Viiginein,  ea  qui  dalur  (ievolione  sa-  riini,  iit  saliiii  pnssil  iiii|ilcrc  oiiinom  justiiiani.  Oiii- 
iutaiiiiis ,  aJjicere  soleinus,  el  len,diclus  fiucut  iiis  biquiJciii  jusiiiia  sanoloiiiin  Imic  4-oin|>ar3l:i  in- 
lYHrM» /m/.  Quaii;  clausuKim  Erz:»b<Mh  pnsl  a  virgine  venilur  niiiius  lialtens.  Soh  etl  enim  tanfivt ,  ut 
fcalulala,  (|iiasi  fineni  angelicx  s.aluialii)iiis  repetons      '*'    Dominus   {l  lug.    ii).   Singulis  sna  jiisiili.T  vix 


atljecil  (liccns  :  licnedkla  tn  inter  niuHcres,  et  bene 
diclut  fruclut   tenlris  lui.  Ilic   esl   friiclu..,  ile  «|iio 
Isaias  dicil  ;  In  illa  dit  eril  gernien  Domini  in  ma- 
gn  ficentia  ei  gloria  ,  el  fructut  lerra'  tubiimis  [Isai. 


siiflicerc  polesl.  Ilnjus  niilcm  jnsiitin  siifTi(  it  nni- 
veisis  genlibus.  jnsta  qnod  srriptuiii  csl  :  Sicvl  lcrrn 
proferl  gamen  tuum,  et  sicul  hofut  semen  ficm  ger- 
tninal;  tic  Dominut  Deus  germinubii  JHiliiiam  elluu- 


it).  Qiiis  csl  liic  friKliis ,  nisi  sanctu.s  Isr.iel,  qui  el  dem  coram  univertit  ^enlibut  (ha.  Lxi).  Iloc  esl  enini 

ipsc  seincii  csl    Abrahx  ,  germen    Doiitini ,   el   llos  gtMiiien  ju!>titix,  qno<l  l)enciiictioi:e  aiictiim  adornai 

a.sceiidens   dc  radice  Jesse  ,    frudus   vilx,   «(ueni  flos  glori^c.  Al  qiianl.-e  glori:e  ?  Oiianla  siililitnior  co- 

comiiiiiiiic..viiuus  ?  Dcnedicttis  pl.me  ia  sciniue,  el  gitari  polcsl,  itiio  quanla  nullo  modo  cofiiari  potcsl. 

lM>nediciiis  in  geiiniiie  ,  benedicius  in   flore,  beiie-  FIus  eniin  ascendil  de  ra.lice  Jesse.  Usqiieqiio?  Uli- 
«liiliis  in  iniiiture,  beneJictus  deni()ue   iii  graliariiin  "  ijue  usque  ad  summiim,  qnia  Jcsus  Cbrislus  iii  gloria 

nciione  ei  coi.ressioiic.  rin  islus  semcn   Abi.iti;t5  fa'  cst  Dei  Palris.  Elev.iia  est  magniliccnlia  ejus  super 


clus  esl  cx  somine  Da>id  secundum  cariieni.  Si 
aulcm  virgo  dcsponsata  Josepb  de  domo  David  ipsa 
fuii  senien  David  ,  ctir  noii  Cbrislu^  pic  credalur 
luiic  facius  e.x  setnine  David,cuiii  f.icUis  fnil  cx 
innlicrc,  cx  qua  (.iclus  esi  siite  seniine ,  videlicet 
cx  semiiic  David  sine  seinine?  {Maiih.  i.)  Cur  aii- 
tcm  siiie  seuiinc  ,  nisi  quod  virgo  invenia  esl  in 
ttero  habeiis  dc  Spirilu  sanclo,  miroqiie  niodi.  con- 
cipiens,  ei  a  gigi.enie  noii  accipicas  ?  Ipsa  cnitii  dc 


coplns,  ul  sil  germen  Domiiii  iii  magniriceiilia  et 
gloria ,  ci  friiclus  tertre  Miblimis.  Scd  quis  nobis 
frucliis  in  lioc  rruclii?  Qiiis  nisi  Iriiclus  bcnediclio- 
iiis ,  de  fruclu  beiiediclo?  E\  hoc  Cnim  seinine , 
gcriiiinc,  flore  ,  fiiKtns  beiicdiclionis  provenil ;  :hI 
nos  usqne  porvrnil;  primo  quiJcin  quasi  in  seminti 
per  graliaui  veiiice,  deinilu  qnasi  in  geriiiiiie  pcr 
iiicreiiieniuin  jusiili:e,  dcmnm  ct  in  flure  per  s(>ei>) 
vel  adcptionem  glorix.  A  Dco  cnim  betiedictus,  ct 


&e  siiLstanliam  carnis  minislravit ;  nec  c^l  polliiius  iii  Dco,  huc  esl  ut  gloriflcetur  Dcus  in   ilio ;  nobi» 

cx  ea  cariiem  assumens.  Hic  esi  ergo  seminis  hene-  quoqne  benedictus  est ,  ut  ab  eo  bcnedicti   glorili- 

dictio  ,  ubi  nuU  >  est  |)ecc:iii  obligalio,  ubi  iiiiliu  esl  ccmur  iii  illo ,  qui  pcr  rcpromissionem  Abrahx  di* 

ftropagatjc  vel  ro:iiraci:c  iniquilaiis  ori};o.    Fonna  ciain,    bcnediclioiiem  omninm  geniium   dcdii  illi 


scrvi  askiimpia  «iiie  conditione  scrvili  ,  el  pecc:ni 
ininiuiiilas  iii  na.scen:e.  geniina  csl  libcrias,  libc- 
raqiie  ingenuilas  ,  qna  soliis  liber  cst,  qni  rcos  ab- 
solvii,  cl  liberos  lacii.  Ilnic  aiileiii  bcnediclioni 
qiije  cst  iminunitas  cuIpiB,  benedicin)  germinis  ad- 
jiingilur,  qux  csl  plciiiui;!o  gratia' ,  iierlVclxquc 
juslitix.  Suius   ciiim   iiiler  homines   cunsummalus 


Dcus ,  ut  in  inuncre  bcncdiclionis  sii  ipse  nobis 
bcnediclus;  el  pro  muncrc  in  gratiariiiii  a<  lione  ct 
coiifessione  laudis  a  nnbis  seinpcr  bciicdicendui. 
Sil  eri;o  i>e:iedictum  nomen  majtfsialis  ejus  iu  xter- 
num;  ci  rrpleatur  ntajestaie  c]tis  oronis  terra 
Cat,ria(. 


TRACTATUS  OCTAVUS. 

DE  VULNERE   CIIAUITATIS,  QUOD  SPONSA  INFMGIT  SPONSO. 

Vulneratti  cor  meum,  toror  mea  spoma,  vulnerusli  cor  meum  i»  uho  oculorwn  ,   el    in  uuo  crine  cvlli 

lUI  {CuHt.   IV). 

Mullis  modis  commendat  Deiis  cliaril.ttetn   suani  ^  socialilcr  conviviint  iliis,  ciim  qnibus  h.ibitare  cof>- 

sentiiinl.  Kst  ct  castus  amor  conjngiiim  (irmans  et 
adoriians.  Ainiil  igiliir  aqiiila  voiiians  super  pullos 
suo.s;amat  etg:illiiia  congreg:iiis  ptiiios  suos  subalas, 
el  pr;i>  aiiioris  magniludiiie  infirmalnr,  plumis  p:i'> 
riier  et  alleciibns  resoliita.  Amat  paier  diilrissiina 
pijjliiora  iiatos  ,  cl  mate:  filii  ntcri  sni  ohlivtsci  non 
poti;.st ,  fiaier  et  soror  duicissima  nomina  nccessi- 
Indinis,  cuiu  ticissiin  dicuntur  et  audiuntur,  mor- 
tuos  ikuscitani  ainoris  :iflcclus.  Par  aiiiicoruin  iiidis- 
solubile  jiiii^il  ami*  ili:u  foedus,  spoiisus  et  spoiisa 
doiiiesiicas  aneciioiies  cognalionis  siix  poslponiiHl, 
ul  caslis  aniplexibiis  et  deliciis  anioris  inserviunl. 
At   liis  Oiiinilitis  violentior  esl  amor  Cbristi,  pro- 


erga  nos  ,  iiunc  rebus,  nunc  verhis  ,  nunc  benefi- 
ciis  ,  niinc  promissis  ;  nnnc  bl.inditiis  et  pcrsuasio- 
:iibus  verburum,  nunc  simililitdinibns  rertim.  Si- 
niilitudo  aiiiem  snmiiur  de  gcncribus  tl  iffeciibtis 
amoiis  iiobis  non  inccnis,  ul  metis  tiosua  c\  re- 
bus  bibi  iiatis  admoniia  semper  illum  cogilcl ,  qni 
lola  meiilc  diiigciidus  csl;  cujiis  seuipor  ineininissc 
dcbet;  el  cuin  aniorcm  co{;itat  in  his,  qiix  diligeie, 
vcl  diiigi ,  vel  naiuraliicr  vel  socialiler.  vel  casle 
»ol;'iit.  Esl  eniiii  nalur.ilis  anior,  quo  ni.turjin  sui 
generis  diriguiil  non  soluin  Iioinines ,  scd  qii:t(|uc 
aniinaiiiia  ,  qux  vim  amoris  in  sc  scniiMit,  ct  <|ii(i- 
daiii  iiistiiictii  nalurx  Ie''ibus  amoris  conseniiunt. 


'  ;ii  ci  S!Oci..lis  amoi.fpiocx  moui  on.^prixolctiionis      fiiii(!ior.  iniciior.  iculior,  pcncirabilior,    compassi- 


*7t> 


BALDn.M  cANTLAUitNsis  Aiu;iii:;r;s(:. 


m 


l)ili'»r,  (liiliior,  (iriiiior,  fcrrciiiior  ;  rujiis  viin    oui- Ji  tnea  ipontn ,  luliii-rii-iti   tor   vtrvin.  Ncmp-   \tr<>\»\i-r 


iiis  anioiis  (Hntp  iralio  nec  cxccdcre  iKilesl,  iiec 
ii*iHi;«r«,  M'd  nt-c  a»I  plenuin  cxpiimcrc.  Noii  dcili- 
f;in:iir  laiiicn  Clirislus  ar)iiilx>  coinpjroii  \i  I  gul- 
liiiac.  iii  qii.-)  rc  comincnibtur  inii;iii«la  C.hrisii 
rli:iril;«s,  iiiir:ii)<l»f]ue  liiiiniliLis,  iilriiisqiie  adiiii- 
l:in(la  sii.uit»!:.  Palcr  csl,  «;uni  dicil  :  Amodo  vocn 
nie ,  Palei  nieus ,  dux  viiginilali.s  mew  lu  en  (Jer.  iii). 
tl  iildd  :  1'uUem  vocnbis  me ,  cl  pott  nie  infjiedi  non 
ctsstibit  {ibid.).  M;Uern3c  piclalis  visccrilius  aliun- 
d;«ntior,  ciijn  dicil.  Qiieinadmodum  mntcr  comoiiiiur 
filiot  tuos ;  ila  cl  ego  comolubor  lox  (/.sa.  i,xi).  Fra- 
ler  cst ,  ciim  dicil  :  Horlus  concliiius  soror  mea 
(Canl.  iv).  Iicin  :  he  ad  fralres  meos  {Maitli.  x.\viii). 
Amiciis  esl,  cum   dicil  ;    Tota  pvlclini   es ,  nmicn 


niiniani  r|iuril:ii<!iii  ,  qnn  tios  dilcsit  ,  ciiin  tatemvM 
iiiorlui  p«'(<.ili.s,  vit;iin  nohis  desidcr:>vi(  ,  ei  vibi 
mortcni.  Ilinc  cjub  viilncra  iii  cnirc  suspcnsi ;  bine 
peccaloriim  nosliorum  vnlncra  sunl  sanala;  hinc 
iiobis  salus  csl  niiiiislraia.  Dcfiidcrium  rrgo  nostrx 
saldlis  ,  et  pro  iiostra  salnlc  dcsidcriiim  pioprix 
iiiortis  ,  diio  vuliK-ra  .<^unl,  alieniin  an  oris ,  ail<!- 
ruin  doloris  :  imo  ulriiniqiie  amori;».  l!trunK|iic  eniin 
desidcrium  dc  amorc  proccstit,  quo  prxvcnia  ett 
sponsa ,  ul  sic  diligcnicm  prspdilccla  diligerel;  el 
in  oiniii  vcrilale  sancli  ainoris,  sancliqiic  linioris 
immaculalam  sc  illi  conservaret.  Nunc  dicilur  ipsa 
in  iino  ociiloruin  cl  in  uiio  crine  colli  cor  s[Kinii 
vulnerassc  ;  quasi  rllorurn  ptilchriludinc  ill<clus  lil 


mea  {Caiit    iv);    el   cuin  da  ilo  di.  ilur  :    Tatis  esl  ^  '"^  ^*'   amorem,   qiii  fiasdain  aniavil,  ul  pulcbram 


dilectus  mcus,  et  ipse  est  amicus  nieus  {Caiit.  v). 
Spoiisus  cst,  ciim  dicit  :  Guu<iebit  sjionxus  super 
t^onsam,  et  gaudebit  super  le  Deus  luur,  {ha.  lxii). 
Kt  nunc  fraier  ei  sponsus  esl,  cum  dicii  :  Vulne- 
rasii  cor  meum  ,  soror  mea  spoiita,  Cum  sororcni 
no:Minal,  commuiiioncm  indicjl  el  nalurac  cl  gra- 
l!oe#Hoc  csl  enini  co:i:mcrciuai  amoris.  Accepil 
naluram  ,  ei  coimtiunicavil  gratiam.  Cum  sponsam 
tioniinai ,  indical  fidem  dcspo;isalioiiis,  cl  sacra- 
iiieiilnm  ind  ssoluliilis  conjunciioiiis.  Sed  qu^esoior 
dici.fjr  ct  sponsa,  cur  vulncrasse  dicitur  cor  hairis 
Clspoiifii?An  ct  ariior  saa  vuincra  liabci?  llabel 
uijq  ic.    Siint   cniin   quedam    vulnera   saluiifera  , 


laccrcl;  scd  in  horuni  pulcliriludine  apparel,  quod 
elerta  cst  ip.sa  per  ainorcm.  Ad  lioc  enim  dirigeba- 
(ur  inlentio  amoris,  iit  pulclira  fierct,  qux  inlantum 
ditigebatiir,  anicquain  ptilcbra  fierel ;  ul  pr.e  aino- 
ris  m:ignitui)iiie  cor  suum  vulncraliitu  dicat,  iiUuiiti 
corum  ,  quibiis  pulcbra  fierel.  Mtiluis  qnippc  viii- 
neribus  sponsus  et  spoiisa  sese  vulnerant ;  seJ  spon» 
sus  non  itisi  vulncralus  vulnerat ;  spons»  vero  et 
non  vulnerata  vulncral.  SeJ  qnid  sibi  vull,  quoil 
in  tota  pulchritudinc  sponsae ,  qua:  (o(a  pnlcbra 
dicilur,  (1011  vulncralur,  nisi  in  nno  occlorum ,  ct 
in  uno  crine  colli?  Qui  toiam  am:tt,  el  lotani  laiitlai, 
genas  ei  labia,  ubera  et  jiincluram    feinonini,  cu^ 


qu.edam  ii  ortifera.   Qua;  aulem  ni.igis  moriifcra  ,  ^  ^^"^I"^  »=""'=■  •  <;"'"  "'^»  '"  6""'*  ^*-  '*'»''*»  <^*'« 


qiiam  qu;e  pcrlulil  ipse  auctor  mortis  ,  vulnciaMis 
tclo  livoris  cl  j;l:dio  doloris  ?  Dc  quo  sciiploin  tsl  : 
Th  humiAasli  sicul  rulneratum  tuperbutn  {Psal. 
twxww).  Ncc  solus  illesic  vulneraiiis  est;  sed  per 
eum  cecidcrunl  vuii.erali  mulli.  De  liis  eiiiin  scii- 
pluin  csl  :  Sicul  vulneruli  dormienles  in  tepulcris, 
quotum  non  es  memor  amplius  l.PsaL  HKxvn).  Sa- 
lulifcra  aulcm  sunl  vuliiora .  quibus  vuiiiera:;i  est 
Sjjousa  ,  vulniis  ariioiis  ei  vulin:s  doloris  ;  ci  uiiilto 
niugis  saiuiiicra  vulnera  .sponsi ,  vtiliiiis  iteiii  anio- 
ris,  el  vulnus  «loloris.  De  doloris  vulncre  dicil 
(;poii!-a  :  Percusferuiu  me,  el  vulneraveruut  me 
(C(/,  l)e  atnoris  vulnere  eadoin  dicil  :  Vulne- 

raia  ctiarilale  ego  sum.  El  si  licct  iii    re  taiii  sacra 


risque  sua  pulchritudinc  iniraiulis;  sed  quasi  amore 
C:iptus,  iniius  oculi  et  unius  crinis  pulcbrittidine 
viiiiicratiir?  An  in  bis  aliqua  singularis  gratia  pul- 
cliriludiiiis  pra-lucel,  quae  pra»  caDirris  iili  pbcel .' 
Profeclo  sic  est.  Anlc  omnia  iiii  placcnt ,  propter 
qiix  oniiiia  illi  placcnt.  Quienam  siint  iila?  Pmilas 
sancti  amoris  el  puritas  sancli  linioris.  lixc  iii  uiio 
oculorum,  iila  iii  uno  criue  colli  iiiielligiiur.  In  Zu- 
charia  proplicia  dc  am|)!iora  vci  iinpietate  ,  qiiae 
cst  cupiJiias  vel  am<3r  iiiiindi,  dicitur  :  Ha-c  ett 
oculus  eoritm  in  vniversa  lerra  {Zach.  v).  liic  aulcui 
oculus  lerrani  rcspicil,  el  non  coelum ;  niiindtnti, 
non  Dciiiu  ;  irnnsiloria  et  iion  xteiiia ;  vi&ibilia  ct 
iion  invisibiiia  :  iicc  eniin  polesl.  In:piirus  est  eniiii 


lam  rcvtronda,  eximii  pool*  opinioncm  in  iiicdium  D  ""^  "''scurtis.  Al  amor  Dei  cum  perfcctus  est ,  et  «ii- 


adilifecre,  ul  veritati  serviat,  icslis  csi  ipsc,  quia 
aiiiOris  \u!iius  esl ,  cllccns  : 

Al  regina  gravi  jamiJuditm  saucia  cnra  , 
\ulnus  tilil  veiiis  ,  el  Ctvco  cnrpitur  igiii. 

VlBG. 

li!  Daiiicle  quoque  dc  duobiis  .se;iii)us  judicibus  scri- 
pluiii  C6t  :  Eranl  aulain  aiiibo  vulnerati  uinore  cjnt 
(Uan.  xni) ,  Susiimuc  vi.|<licet.  At  lixc  dc  amore 
non  sanclo.  Saucius  \ero  ;iiiior  ad  vu!iicr:iiidiim 
loiige  esl  cilic;tcior,  longoiiue  validior,  Atlendaimis 
eigo ,  quoaiodo  spon-us  cor  suuni  ;<  sofore  ci 
i|)onsa  vuineraluin  dicil ;  ncc  stmc!  di<  il ,  scd  sc- 
oi:iido ,  iiig^Miiinans  :   Vulmicui   ccr  mcum,   ioivi 


visiis  noii  esl ,  oculus  esl  simpicx  ,  piirus  ,  sua  piil- 
ciiritudine  conspicuus,  qiii  niira  subiilitate  conspi- 
cuiis  conteinplatur,  iion  ea  qtise  vidcntiir,  sed  quaa 
non  videnlur.  Hic  est  aspeclits  Racbelis  qiiae  decora 
facie  describilur,  ei  vcnuslo  aspeciu  (Gen.  xxix). 
llic  cst  ociilus,  qiio  videt  Maria  optimam  partein, 
quam  clegit ,  quae  non  auforelnr  ab  ea  {Lue.  xi). 
Mic  oculus  soliis  noii  esl ,  sed  unus  ocnloiiim  esl. 
Vcre  ui:us ,  qiiia  uni  inlcntus  unum  aitial,  uduiu 
ciiral.  Csl  otaliiis  ociilus  sponsx,  quo  Don  jain  pul- 
ciiriiudinem  sponsi  coniemplatur  ;  sed  iu  se  descen- 
dcns,  magis  iiolens  quam  voiens,  se  videt  egcn.*)!!! 
ol  iniseram ,  ninliis  necessitaiibiis  ci  inlirniilaiibus 
o.xposUam  ,  noa  soliiin  a  snis ,  ;ed   ei  jiioiii'»,  taa» 


481  TRACl.  nK  Vll/FJir.  r.HAKITATlS  4^2 

(j-jaiu  siii».  Hiiic  iloiiicslio  ciira  qiioliJianK  lu-res-  A  hisienl:  innl,  i:on  kiitniientet  feilemiiiionem,  ul  trf- 
silalis,  lilnc  perliirhaiio  iiieiuis,  ol  s<'llicini.lo  l^orcin  itivemienl  resurredionem  (IhOr.  ii).  S:ri..; 
/ordis,  el    sin:clio   .'•i.iriliis.   Iliiic  niciis   fwr  pliir.i      iir.Tscir.cin  consoi.niioiicm   iDlnliini  (lcspiciimi,   ul 


li\idiliir,  |icr  iiiiiiia  (tibiciililur  :  liini,  Marllia  sol- 
litiu  fsl,  cH  liirhaiur  er^a  pluriin;!.  rropicioa  Mar- 
ili.i  iiofi  hciiitl  M;ullia  esl,  sicul  Maria  semcl  Maria, 
(|m;i:  SLiiicl  iiiniin  «legil,  qiiod  porro  csl  iicccssa- 
rinm.  Sc(J  Mirlha  Mjrllia  sollicitn  esl,  ct  tiir- 
li.ild  cuia  pia'&eiilium,  el  proxjdoii!!:!  fiilnrorom. 
Ncrcsfce  ciiiin  liabcl  pliiiioia  vidcrc,  ;iiiiriinaqiic 
l»iovi(len: ,  suis  el  snornin  iiccossiiatilins  nccess..- 
ria.  Ncc  nmleciiiiqiie  polesl ,  <•««]  UMde   lici.l,   umlc 

iioiic»l>ssimi-  d.ccl.  llico(iiliis  Iprrciia  \ulcns,  qno- 
iiioi!o  potcsl  p»ilver(!  lerrcii.T  copjiaiionis  iion  as- 
p^Tgi  ,  (|ii(iiiiodo  i»on  lurhari?  .Noii   crgo  Ijic  ocnlos 


D 


ncc  dcsidciciil  lihcrari.  Sxpo  ainc:ii  cl  dcsiilcrani, 
sod  it0!i  .'.|ier,'!hi,  neiini  de  se  incliiis  pn  ridcrc  con- 
fisi,  vcl  forte  ad  horam  piisillaiiiinilau^  pnlsali ;  d 
dum  posl  assidiias  oralioncs  nnii  iiiip.Mranl  i}iic(l 
insianler  oranl,  spcs  cornm  paohtiiin  i.ih.soit  ct 
dclicil  ;  (]iiasi  iiol  l  Micrarc,  qiii  po-sil.  Ilnc  quidaiu 
ail ;  Ocuii  mei  langneruut  pnv  inopia  {l\\al.  i  x.\\\i|i. 
El  ilcni  :  l)e\ecirunt  oculi  uiei,  dum  xperoin  Deinn 
tncum  {Pxat,  lxvih).  Dum  cr^o  spes  dcfKii,  ocu.us 
«c  avcilil  ;  diim  spes  rcsurgil,  ociiliis  rt^cniri!.  11'  c 
de.  spc  icniporalis  consolalionis  vcl  lihcraiioi.is 
dicuim  sit;  qnx  ex  variis  caiisis  vicissini  nui:c  pio- 


ost,  tnjus  piilchriludine  vnlncratiir  sponsns ,  scl  "' ''•  """<^  <lc'''''l-  Al  spcs  xicrnjti  salulis  non  ili. 

ille  nnus  orulorum  ,  qni  spnnsnm  piire  videl ,  cl  ul  '"•'  <^"'»'  ""♦-■''  exircma  pericn!:.,  inicr  vaiii  teiita- 

ili;   adlia;reai.  omiiia  alihonct.  Si   cnwn  horro  re-  «'«n""»  gcnera,   inimohilii  pcrsislit.  Mmc  saliilcm 

liii«|tii«  p.iirom  ct  matrem  ,  nl  adhxrcat  nxori  sn.T ,  "'^«^  ''ce'    "<>"  dcsidcrarc,  nec  nnquaiii  despcraio. 

i|naiiio  reriins  sponsa  Chrisli  oimra  contcmnciida  ^"«  ^"^S"  oculus  iminohiliter  figiiur,  uiidc   nniiqiiaiii 

rfliiiqnil ,  ul  adhxieat  s|>onso  suo?  Sed  qiio  magis  averiilur.  Ihi  seinper  hcerel,  ubi  nun!|ii.im  !idh.«ret. 

iMrcl.quam   oculo?   ^am   nhi   i.mop,   ihi  ocnliis.  ^*"'<-"    Pf^plieU   ;  Oculi  nici   temrer  ud   D.:iniiu>n 

Onilui  anlcm,  qnia  vid.TC  potcsl  el  vidori .  indei  C*»*'-   ^xnv).  Nec  le  movcal,  qiiod  hi  oiiili  dicim- 

cl    ilUi  solcl  esse  ainoris.  Nain  .siia   pnkhiitudine  l"r,  q«asi  plurcs,  Cum  nno  ociiioruin  tul.urctur  ror 

^•norein  provocat ,  ct  secrcia  sigiiificalionc  amorem  sponsi.  Unos  enim  cculus  Cbt,  qnia  un^is  amor  o:ii 

iinniiat.  Pnlrhriludinc   dico   fideli  e(  vcra  ,  aon  fii-  '"'^'  l*^l"s  intcnlus.  Sed  unius  anioris  variae  siint  a  - 

rata  et  ficl:i.  Nani  qii:e  oculos  liingii  slihio,  spcciom  feciiones,  qnihus  niiil  ijliciier  dttsiderando  el  spc- 

qiiam  hon  h.ilM;l   inentilnr  ;   cl   oculiis    ii:lciili.»nis  r.mdo  ad  nnum  lcndilur,  iibi  infcvocainlilcr  pcnhis 

qui   inendacio  rohoralur,   aiitc  onilos   Oci    rnisca  (igiiur.   Figiliir  aulein  oculiis,   cnm  clande.siino  < t 

(iiigiiur.  N(m  enim   simulali^  virlutihus  delccialiir,  Q  qnasi  furlivo  aspeclu   non    todiin    sc   ^pciions,  se<l 

sed  veritatem  scniper  amal ,  rum  sil  ipsc  vcriias.  se  redudcns  niyslerinm  cogitationis  solo  loqnitnr 

Significatio  (|iioqiic  ociili  cl  ipsa   inlcr.lum   raliiii,  nnln.  llalH-t  qitip|ie  sanclns  amoi'  nulus  sihi  acconi- 

sicut   dc    qiiihusdam   srripinm     csl  :  Odeninl   me  iiiOi'os,  non   iili.s  siinilcs,  de  qiiihus  scripiniB  cst  . 

grulit,  annunnl  oculis   {l*$nl.  xixiv).  Vciiiin  Dews  Pio  eo  quol  elcvala:  sunl  fi:ia:  Sion,  ei  ainiuUwerunt 

iion  irridetiir.  Significatiune  oculus  amorcin  con-  exteulo  cotto,  et  uuiibus  oculoruni  ibant  [fta.  u\);)n'.d 

ciliat,  cuni  in  id  ipsnin  crehro  Ycrtiliir,  aiil  imnio-  mvslicos  el  sancti  pudoris  coiiscios,  qnibus  spoHsa 

hiliier  figitur,   aiit  sinc  fiaude  iiiigifir.   Amal  aii-  iiinuit  ct  anuiiit  sponsri  inniietili  et   utinoenli.  Nani 

leiii  spoiisiis  oculuni  .se   averlcnlttni,  ct  rrcbro  re-  ad  iiliiis   ni<iuni   vult  et  non   vult,  siciil  cam  \vll 


vcriciiie.n.  Sed  iniraiis,  qiiod  dixi  avericntcm  ? 
Audi  diccniein  ct  ad  spoiisam  :  Averie  e  ttie  ocu- 
lot  luot,  quin  ipsi  mt  avolare  fecentnl  (Cani.  vi). 
In  rxcchsn  siquidc^n  coiilcmplaiionis  diiiii  iiii^rrula- 
biliter  qiixriiur  inscrii(.-<hilis  D-iis,  sopra  ()'.!:!in  licel, 


ipse  vcl  vclie,  vel  nolle.  Intiuit  s-ponsns.  ciim  oc- 
cuUe  soggerit,  qnii  velit;  ;iiiiiiiil  cum  siipplieanl« 
preres  exaiidil.  Aciiiiit  spoiisa,  cn;n  pr.i^ceplis  Dei 
sihi  impobitis  ohedit.  litnnit,  cnin  in  occiiilis  honis 
iuis  per  oci  ullain  iiiteiilion^ni  qsiasi  i  lanculiini  videl. 


boiiuiii  ei>t  oculos  averterc,  alioqnin  avolaturus  est  a  qno  so!u  videri  inlentiil.  Iniiuii,  cnm  nulum  dcsi- 

ip»e,  cl  diclnrus  :  Averu  oculos  luot.  El  pcr  Sapien-  "  dcrii  sui  in  humiiiiaio  prccuin  occiihe  ct  revcrctitcr 

loni  admonebil :  .</'iora  If  »r  7«(rt'>ic'rtj,  f/ /■tii/icra  ^*  exponil.  Nc  niireris,  ocultim  fingi  in  signincalio  !0 

iie  icrulalus  fueris  {F.ccli.  iii).  Iiilcrduin  aiiie^n  ocn-  hujus  .inioiis,  de  qiio  iniiic  loquitur,  ciim    sanctns 

liini  &e  avortcntein  noii  aiii:it,  seil  rcveitcnicm  ainat.  amor  .-iiliil  fidum  h.ibi'at.  Nain  lingcrc  non  seinpcr 

Saepc  eniiii  ijiiis  in   irihulalione  posiliis  ad  Doum  simul.intisaiunientien(is,sc.i  inierduii)  coniponeiilis, 

rljinal,  ad  Detim  oculos   levat,  c\  de   Iribulatioiic  aul  roiinaiiiis,  est  aiil  dissi^r.ufiulis;  qiiihi.is  niodis, 

liheraius,  ct  jain  securitaic  reioliitus  a!ior»nm   re-  con»poiiendo>cilicel,auilorii,andft  {jiiidissimi.Iaiido, 

spicil,  cl  a  Doinino  oculuin  avcrlil.  Scd   iiiox  virgu  Deiis  fiiijjereinvenilurei  seniiiur.  Scripliim  csi  enini 

iiis^ipliiis  a  Domiiio  pcrcussuscl  custigalus  icspicit,  quia  finxil  se  Jesus  longius  ire  {Luc.  miv).  El  iieni  : 

ei  re!>pici  dcsidcrut,  dicens  :  Hapice  in  me,et  mite-  Qui    Hnxil  tigillatiin   corda    eoruin  (Psai.   ii.\xn); 

icrr  niei  (iVo/.  ixiv).    Hiiic   saepe  in  uno  codeinquc  ct    :    Qai    fiiuit    ocutKin    non    cinsiuerGt''   (  l'iul. 

psalmo  scripliiin  csl  .  Ei  claniaveruut  ad  Uvmniuin  xuii.)  tl  ibidein  :  (Jui  fimjis   laboretn   in  pracvpiv 

cum  iribuliireiuur,  ipte  vero  iccpe  iiberaiiii  eo:>  [Vsul.  (icii/.;. 

cvi).  S.rpe  jnsli  dc  prxsenti  tribtdatioi.o  visibilil;'r  D*  uno  oculorum,  tl  uno  .riw.  coili. 

uoii    libcrantur,    bi(.Jl    Je    qiiibusdaiu    sciibitui   :  Vulneruiti,   i!)<|iiil,  (:r   meuir,  ii  uno  ocuiorum 


*85  BALnilMCAMlAniliNSlS  ARCHIRNSC.  484 

tuornm,  et  iii  uno  crine  eolli  tui  (CV/n/.  n).  El  aiilc  A  ^*"!   mali»   Imiporaiibu»,   qu»   ad  dexKram  ci  ».l 


cl  posl,  iilro!ii(|iie  >id<;l  spoiisiis,  qti.nsi  rirriiiii'-|»i" 
rieiis  s|i«ii»>jn»,  »|iiO(l  sihi  pl.Krl ;  el  iilrol>iijiic  imilas 
(oiiiiiieii<l:ilur;  iii  uiio  scilicet  ociiloriiin,  ot  iii  itiio 
crinecolli.  Uiius  iiiitciii  crinis(|iioiiio.lo  coiiipoiinlur, 
alienilc.  Iii  veriice  iilii  siiinniitafc  c:i|ii!is  e>l,  c:>pilli 
iii  <livcrs.i  se  verlunt,  el  alii  dcHrendtinl  ad  rroiilein, 
alii  ad  occidiiam  c.  piiis  parli>in  ;  alii  liinc  iiid«>  nd 
atircs  et  (entpora.  Ct  in  niiilieriliiis  <|ii.«  comam  ini- 
trire  solent,  capilli  compli,  ci  .iil  piilclir.im  u;<|inli- 
tatem  deconler  dcpiixi,  a  vertirc  iis<|iie  .1  i  rroiitcin 
discriniiiitfnliir ;  ct  liinc  iiide  per  aurcsad  coIIuih  ct 
lininei-os  reduciintur,  ubi  iii  «inum  crincin  cnllignn 
tur.  (Jnus  <|uippe  crinis  ex  inntlis  capillis  <-oiligitur, 
vi  iii  uno  iiudo  coiiiitringiiiir,  ne  rapilli  sine  1  -ge 


siiiistram  biiic  iiide  sc  dividiinL  Ifi  capilti  ocuiis 
spniisi  [il.uerc  prob.inliir,  «juia  «licil  :  AufeiU  tnalkn 
rogiiaiiounm  veUrnrum  nb  ocmlit  mei»  {Ita.  1).  Fl 
ilcin  scribiliir  :  ^piriitti  tanclui  diuiplina  e/fugiel 
ficlitm;  el  auferel  te  a  cogilationibut,  qum  tiini  nitt 
iniellectu  {Snp.  i).  Qui  securilaicin  elei  lii  suis  pr*- 
sljil  diccns  :  Cnpillnt  de  cupile  vetlio  non  periHl  {Imc, 
xxi).  Oinncs  capilii  coriiin  ilii  numcrati  sunt,  'ju  a 
cogiiaiio  eornin  apiid  Allissinium.  OiiineB  auitiii 
capilli  spon  3C  ad  collum,  ubi  esl  jiiguiii  obedienii.v, 
rcdiguinur,  et  in  tinum  crinem  iiodu  titnoris  con- 
striog.itittir;  quia  iii  omnibus  obeiliciiiia  semper  iii 
liitiore  Doi  cogilanila  esl,  sical  scriptmn  esl  :  Qute 
pracipit  Deut,  ha-c  cogiia  temper  (Eccli.  111).  C(  ileiii : 


soluli,  et  ^agi  ct  sparsi,   iiuc   illncqiie  defluanl,  el  g  Uenm  linie,  el  maiidnla  ejut  obterva,  hoc  etl  omiiit 


(l(!flueiido  tie.leceant.  llac  ailc  se  coiiunil  ei  coin 
ponunl,  qiix.cogilanl  qiiae  liiijus  mundi  siint,  sotli- 
ciioc  qiiomo  lo  piaccani  spectanlibiis.  Sponss  quoque 
Clirisii  ul  oculis  ejus  placeat.  cur:>.in  cipiliorum  suo- 
riim  II. m  ncgligit.  Nou  eniro  qualicuiii|ue  crine  dele- 
ciattir.  N.iin  scriplum  csl  :  Confriuget  Deut  capila 
iniinicoruin  :$uorum,  verticem  capilli  perawbulanlium 
f«  de'iclis  iuis  {Ptat.  lxvii).  El  Is;iias  :  Decalvabit 
Doininut  rerticem  fHiarum  Sion,  el  Doininut  crinem 
eaiuiH  nudabil  (ha.  111).  El  posl  pauca,  pro  cri- 
spantc  ciiiiec:ilvitiuni  intcrmiiiutur.  El  Apnstolus  : 
Nonin  lortis  crinibus  {l  Tim.  u).Al  ccontra  rcligio 
ei  sanctiiicalio  Njzarcorttm,  ei  foniiudo  Samsouifi 
iii  c:ipillis  esl.  Subliles  igitur  cogilationos  saiictariim 


homo  (Kcde.  xu\.  l/niis  il:iqiie  criiiis  iii  collo,  uiiius 
csl  coiirordium  cog  Ijlionuni  in  jugo  obcdieniis, 
qiias  limor  Dei  in  iinum  colli^it,  ei  imlissolubiiiier 
consiringit.  Ilicesl  titiior  saiKlus  penuanens  iu  ue- 
cnluin  sa^culi;  non  queni  cbaritas  furas  inillit,  scd 
qui  liuiiiiliiaicin  scr^ai,  cl  cb:tritatem  coiiG.rmat. 
Ilic  (imor  quod  sp.ir^uin  esl  colligl,  quod  ilissip:i> 
tiiin  cst  iinit,  (|uod  nialum  csl  CTpeiiil;  qux  buna 
suiit  iiulrit,  ct  niitriia  custodil.  Hic  deuique  cor 
mundum  c(  iiiiuiaculaiuin  f.icit,  et  omoi  CHStodia 
servare  KatMgit.  rriiiia  custodia  est,  ne  quid  mali  iii 
opiisexeat;  secuiida,  ne  scrmo  malus  ex  ure  pit>- 
cedat;  teriia,  ne  quid  mali  in  corde  remaueat,  undc 
as|iectus   sponsi   olTeudi  debeal.    Hiuc   cor  spotisi 


iiiiciitionum  et  aflectioiiuiu,  de  vcnicc  iiicntis,  boc  C  vnliicratur,  Iiioc  spoiisa   laudatur,  qiiia  mulier  ti- 
csl  de  cognitioue  Dci,  iu  qualuorpancs  dividuntur,      mens  Oeuni  ipsa  laudabilur.  Sancti  igitur  nominis 
ci  pecline  discietionis  discrimiuautur.  XWie  suut  dc      lui,  DouiiitK,  tiiiiorem  pariier  ei  amoreuD  Cac  no« 
boiiis  ailernis,  qux  ad  froutcin  (Jciccitdunt;  nllae  de      habeie  pcrpeiuum.  Amen. 
itials  :Mcritis,  qii£  rciro  rci^piciuni;  alijc  dc  boiiis 


TR.\CTATUSNONUS. 

DE  BEATITDDIiNMBUS  EVANGELICIS. 
Beiili  pauperes  sptriiu,  quouiam  ipsonnn  esl  regnum  cosloruir.,  elc.  {tlallh.  v). 


Proiiiisbiones  Dci  varise  sunl  cl  differcules.sc- 
cnnliim  luerila  jtislorum,  el  jusliric:iiioncs  eoruiii. 
Siiigiilis  cnim  ju!>lincalioiiibtis  sua  coinpelil  rctri- 
btitio;  ei  utnqua^que  virius  piopriain  babel  laudcm, 
propriainque  mercedeni,  secuiiduiu  dignilatem  or- 
diriis  sui,et  (|iialila(eiu  gcucris  sui.  Vidcani  paupercs 
ct  la:teutur.  Videaul,  qiiae  sil  pai'$  eoruin,  qiialis 
linRreditas;  nun  terrciia,  non  cadiica,  sed  incoiita- 
iiiiiiata,  iitimarcessibilis,  conservnta  in  coelis.  Vi- 
deaiil  et  iaeieiilur,  quoniam  ipsorum  esi  regnum  coe- 
loium.  Ipsoruin  plane  cst,  liabcndum  e(  communi- 
caiiduin ;  buc  est,  ui  sibi  babeaiii,  ci  secuui  alius 
roc.pianl,  secuiidum  boc,  quod  scriptum  esl:  Faciie 
robis  amicos  de  mammona  iniquitaiis,  ut  oum  defeee- 
rilis,  recipiant  vos  in  ceterna  tabernacula  {Lue.  f.yi]. 
Uccipiunlur  bic  pauperes  in  domibus  rcficiendi  ad 
Diensam  eorum,  sicui  mcndici  et  cgeni,  u(  ei  abuii- 
Jautia  divitum  iuopia  pauperum  suppleatur.  in  reguo 


D  coeiorum  a  paiiperibus  recipiendi  sunl  diviies,  ul  ei 
al)ii(id:iiitia  pntip  riiiii  egestas  divitum  supplcatiir. 
Noii  ci)im  siinicil  cis  jasliiia  sua  ad  obliiieinhim 
rcgnuiii  ccelortini.  Paupcrtas  via  es(  in  crElum.  Hni.c 
pro  Ciirislo  alii  aiiiaiil,  xiiiulniures  paiiperlaiis 
Chrisli;  el  istoruin  est  rciinuui  coelorum.  Alii  non 
aniniil,  sed  palienier  lolenint,  ei  piirgantur  in  c.i- 
iiiiiio  paii|ieitaiis,u(probaii  ingrediaiuur  in  regniiui 
coelorum.  Aiii  vcro  mc  paiiportatem  sibi  amaiii, 
nec  toIeran(,  quibus  non  dcesi,  iit  ogeani;  sed  pro 
Clirislo  paupeics  ani:iii(,  f.icilo  Iribiiiinl,  coinmutii- 
caut,  et  iioii  sp(>ranl  in  incerlo  (.livitiarum,  sed  Ibe- 
saurizaiit  sibi  fnndanieiKum  bonum  in  Huurum,  i>t 
apprebcndanl  vitam  xtcrnam;  e(  bi  meriio  pauper- 
tatis  intraturi  suiit  in  regnuiu  ca-ioium;  sed  a  paiK 
peribus  recipiendi,  et  pro  consola(ionc  paupcrtnn 
felici  commcrcio  \iciss;tudiiiem  rccepltiri.  Scd,  si 
ouines  boiii  iiigrcssuri  suul  rcgnmn  coeloruiu,  (uiii 


d 


m  rriACT.  de  beatitud.  lvang.  m 

lii  qui  panperlatem  amanl,  tum  lii  (|iii  loleraiii,  inin  A  rilns  a   spiriui  disccrnalur.  Oic.tsionrm    ruciliorui 


eliam  hi  qui  consolaiilur  cain  :  qiiitl  silii  vjli,  qnod 
rei;niim  oinnibus  comnHinicandiiin,  iis  bolis  rrpro- 
millitnr,  qiii  volunlariaiiiamplcclMiiliirpauperlalein: 
ii  soli  tules  pauperes  spiritn  jiiilic.nniiir  ?  Ad  liacc 
facil  differcnliain,  qtiod  noii  (ii<  ilur  t!e  cis  :  Ihtrabunt 
in  regnum  caeiorum  {Halili.  xiv);  scd  qiiotl  ainprnis 
videuir  :  Iptorum  est  regnnm  cceloTum.  N.mii,  rimi 
oiniies  bcnedicli  a  Deo  bcnodiccndi  perccpliiri  siiit 
rcgniiin  cacloruin,  quoil  cis  paralum  cst  ah  origine 


inlelligeniia;  dil  nobis  Propliela,  qtii  dir.il  :  Juxta 
ett  Dontinut  his  qui  tribulato  sunl  corde,  et  humiUt 
tpirilu  salvtibunlur  (Psal.  sxXiii);  «t  Aposiotiis,  qui 
dicil  :  iVun  accepimus  stirituni  /lUjus  niUHiU:  $ed  S^^i- 
riium,  qtti  a  Deo  etl  (/  Cor.  ii).  Spiiiliis  liujus  iiiundi 
ncn  iiKoiigrue  iiilcUi^iiur  princeps  btijns  muiidi,  «!e 
quoei  iii  alio  liico  iilem  Apo>iolus  dicil :  Cum  moriMi 
estflis  del  eiis  el  pecealis  veslrit,  in  quibi  $  at  quantlo 
awbulatlit  tscundum  tcrciilum  inundi  hHJut,utitudum 


nniiidi.  de  omnibns  quidetn  credilur,  qiied  inlrabr.al  priHcipempolestatit  aerit  liupit,tpiriius,qui  uuncope- 

in  regnum  ceelonnn,  de  qnibuvdam  lamen  spcciali»  raiurin  (iiiot  diffiilinii(e{t'.pliet.  ii).lloc  spirihi  liujiis 

ler  dicitur  :  Talium  est  regnum  calorum  (Mn.th.Mx).  niuiMlicumafnaturspiri  u.>lioii>iiii$  iiioi  el  innaliir,  el 

£sl   e(   tfiuil,  quod  iios  inovcrc  po«rt.  Nam  cum  assiiiiilatu!i  ei  a  qiioalDatur,polesteiipsedici  spiritit» 

cxlcrx  pr<niiissioncs  in  liac  serie  evaiig' Tcx  distri-  biijusmnndi.cuniconctipiscit  ra  quxmuitdisuiit.  Ilic 

butionis  iii  fulurum  differaiiuir,  lnrc  lamcn  promissio  ^  aulemspiriiiissiperbtisest.c.  vanus,  prxsumpiuosus, 

liulla  dilalione  siis|>ci)iliinr,  scd  quasi  jam  exhiliiia  ambiliosns,  alta  semper  sapicns,  el  humilia  (0n:eni> 

nionstraltir:  ut  magis  vidcnltir  pnc^untis  beneQcii  neiis.  At  qui  Spiritu  Dei  aguntiir,  quanlo  magis  co 

adeplio,  qi^am  rulnrx  rclribiilionis  exspeclaiio.  Ei  ain.inlur,  lanlo  ininiis  inaaniur,  ei  laiilu  magis  bu- 

dehisqtii  persemtioriem  pniiuiilur  propicr  jnsiitiam,  niilianlur  ;  sicut  paiipcres  bpiritit,  non  alta  sapien» 

simiiis  rornis  subjiiiigiinr.  N.iin  ei  huiuiii  el  illorno)  lcs,    scd    bu»  ilibus  ionseiilientos.    Virliis   itaqtie 

regnum  coElorum  esse  pronuniiaiur;  quasi  jani  nunc  paiiperum  .'^pirilu  ex  dLTeclu  spiritus  el  abundaiilia 

reddil»  sit  mcrccs  siae  niora,  siiic  iinpedimcalo,  spiiilus  xslimaada  csl.  Qutalo  eaim  lainns  habct 

sine  dilalioae.  At  iiiiics  noiidnm  dicuninr  possidere  <1"'^  ^^  spirilu   suo,    tanlo    inagis  abuadat  in  eo 

terrani;  lied  dicilur,  quia  possidebunl  lerrain ;  el  mi-  Spirilus  Dci ;  et  quo  amplius  a  spirilu  suo  defuil, 

tericordes  niisericordiam  consequetttur ;  i;l  qui  lugent  e»   abundanlius    secunduni  Spirituia   Oei   proficil* 

eoHtolabunlur;  e\.qui  Ci^uiiunt  jnsiiiiiini,saturabunlur;  Unde  si  quxralur,  secuiidum   qtiem  spirilum  pro- 

et  puci/ici  filii  Dei  tocabunlur;  el  muinii  corde  Deuin  nunlieniurpaupetes  spirilii,  rectius  videiur  iiiielligi, 

videbunt  (Matih.  v) ;  scd  lixc  oninia  iii  fiilitio.  Iliijus  secuiulum  Spirituin  Dti,  qui  pauperes  facit  el  diuil, 

aulenj  diversilalis    aliqiia  raiio  qiKcreniia  vidctnr.  r  ''"'»'''^«1  el  Subleval.  Nata  quos  facit  pauperiores, 

Forle    isiae  du*  justificaliones,   priina  scilicel  el  bos  fatil  el  diliores  ;  ei  quos  huiiiiliorcs,  lios  facit 

ullinia,  quarum  merces  iion  diffeiliir,  pLTfcclornm  sublimiorcs,    non  se.cuadum  alium    clalioiiis,  sed 

sunt,  qui  in  camino  paiipci  laiis,  vel  igi.e  persecit-  secuadum  culinen  perfectioais.  Si  cui  lamca  vidc- 

tiohis  examinaiitur,  sicul  c.xaininaltir  argcn:um,  et  ''""  'JUi^si  per  privaiioncm  dici  :  Beati  pauperet  spi- 

excoqiiunlur  ad  parum,  qiii  .rdi(icaiil  siipcr  funda-  ''"<'  (^iaUh.  v),  quasi  iiiinus  habeiiles  de  spirilu,  vel 

menlum  atirtim  el  argonitim  ei  la[iidcs  prcliosos ;  qaasi  dcfieieales  a  spiriui,  siio  videlicel,  \el  hujus 


ei  hinc  exciinies,  nec  ligna,  ncc  feiiiin),  nec  siipu- 
lam  scctim  porlanl,  qiix  in  illis  ardeanl ;  sed  niox 
ut  liinc  eiieriitt,  ad  cocliini  convolanl,  non  dilali  a 
rcgiio,  quoniam   ipsorum  en  regiiuni  coiloruin.  Sine 


aiuadi,  sicut  panperes  rebus  dicuniur,  qui  siib^tn- 
liain  rerum  non  haLeiii  :  iiuc  ::anx  doctrin^  non 
advcrsaiu.'",  sedper  inierpretaiionum  ctiin  superiori 
scalenlia  ad  caindcm  fcrc  rcdil  iaielligenliam.  Ve« 


his  autem  viruilibus  qtiibus  purganiur,  (|u.c  iiifirnia  ruinluiiien,  prior  sciilenlia  piaircrcnda  \idelur,  (lujj 

siml  cxierarum  virlutum,  (univcrsx  eiiiin  juslitiai  huuiilcs  spiiilu  ei  paupercs  spiriiu,  sciunduai  eaia- 

i:oslr.T  sicul  pannus  niKiisirualj- (/la.  LXiv),  quicua-  dem  ralioncm  dici  coavcnicalius  a>sliinaiitur.  Hu" 

que   boni    inveninnlar,   ex    aliqiia   paric   a-dificare  milcs  auUini  spiritu  scctiadum  liabiUini  dicunuir,  ct 
videiitur  supcr  fundatnenluin,  ligna,  feiiuin,  siipu-  D  non  secunduni  privaiionem,  Iu.'C  cst  sociiiidtim  $pi- 

lani,  qux  necesse  est,  ul  in  illis  anlcnnl,  siilvandis  riluiii  quein  haticnl,el  iioa  secunduiii  spirilum,  qcu 

qnidem,   sic  tamcn  quasi  per  ignem.  .Nam  cl  qui  carenl.  Quod  auiciii  ii,  qui  sccuiidum  Spiriiuin  Dti 

niiindo  corde  siint,  qiiibiis  proniillitiir  visio  Dci,  iii-  proficiuat,  a  suo  spirilu  dclicianl,  osteiidil  Propheia, 

digfiil  laiiien  adliiic  purgari.  Quis  enini  gluriabitur  qui    ad    Dcuia   Iu(|uilur,   diceiis  :  Aufcres  tpirilum 

casiuin  se  habere  cor?  eorum  el  de/icieni,  et  in  pulrerem  suuin  reverienlur. 

De  justificalionibus  marliirii.  EiiiUles  Spirituin  luuni,   el    creabuntur  (Psul.  ciu). 

Duo  genera  martyrii,  alieruin  in  rarae,  alierum  Anslcr  vices  suas  i.onperagil,  diiin  a  (latu  stio  aqui!o 


iii  spiritu.  ilis  duabus  justificalioaibus  cnnsuiiiinari 
videiiUir,  o^fieraruniqiie  virluUnn  pf.rfeciio,  cuai  ad 
cunsiiinniaiionein  pervenerinl,  liis  merilo  ascribfiida 
e«l.  qtiia  ex  his  perliciunlur ;  cuin  necckse  sil, 
omaes  justos  vel  in  carnc,  vcl  in  spirilu,  pro  Chrisio 


noii  quiescil.  Ilic  in  sua   lenilaio  nuii  sibiiai,  dum 

iii  spirilu  vchtmenli  aquilo  perdurat.   Proplcr  quod 

scripluai  est :  Surge,  uquilo,  ei  vcni,  auner  (Cnnl,  i>). 

De  spirilu  hominit. 

Spiritus  auleai  hoaiiais  iribus  mudis  tumcvcit  et 


pali.  ut  perfcclionis  gloriain  assequanlur.  Pauperes      graadcscilinse;etxquctribusmodisdeficiteldeiume- 
autcDi  spiriiu  qui  siiil,  plciiiui  iiilcliigiiur,  .si  spi-      stila  sc.Tumcsiilcpinioiicva»a,6po  vatia,  cupidiialc 


4P.7 


RALDUIM  <;ANTIARII  NSIS  Ar.ClllEPISC. 


4SS 


iimm  iiti|)»'ii)a  O|iiiiioiic  limjom  il,  (imi  inal.i  |iroxiii:i 
iii  ir.t,  sidil  i.x  ir.i,  Kraviiis  ;ic(us:il,  vcl  (!;iiiui:il, 
vel  l)Oiia  rjiis  cx  iiividia  (liiiiiiiiicinlo  cxlfniiai.  Tn- 
iiiwr  aiiicin  spiiiliis  iii  jinJitio  sui,  vel  prmiiiii,  sic- 
i:l  iiialiis,  ila  (lcrccliis  Kpiriliis  abtjlroiinc  ininore^ 
laiid:«l.ilis  csl ;  cl  a<J  illos  (icriiiK.l,  r|iii   |»«;r  liiiini- 


vana.   Iribii.<;   liis  »ii  iiiltiis  vjnis.   Tiimor  cniiii    el  A  vcl  cii.iin   Ijiiiljns,  lairlainla   piiLit.  Conlia  proxi- 
iiir:ilio  vanitas  cHt,   cl  (|iii  tiiiiiKl  inanis  c<>l  cl  va- 
ruiis,  lani  plciiiis  niliil(i,(|iiaiii  |ilciiiis  snpcrbix-  vcnU). 
De  oiinioue  falxa. 

Tribtis  moilis  lionio  iiini(^scii  opinione  vaiia,  lioc 
rsl  opiiiioiic  (alsa.  I)c  snpcdiia  cniin  spinina 
sui  sibi  crC'l('iis,   niiiic  dc  D^jo  f;ilsa  conlingii,  ininc 

(le  so  ip  o  supcrlic  scnlil,  iiiiiic  advcrsn.s  prosinHiai  lilaicin  spiriins  Dco   placcni,  cl  sibi  iJisplic(;iit. 
iiiccrl:c  suspicioiiis,  vcl  iiijhi:  cogiialioiii!i    iucuin 

iiivciiil.  I)c  Oco  (|iii(lcin  falsa  opinio  pciiciilosissinie  '''^  «""»"• 

adinillilur.  Nani   (\ux  Dci  siint  occiilla  ci  arc^ma,  Spc  v;ma  ^unicscit   Epiriliis  homiiiis,  cuni  (Jeju- 

cx  iiiccrlo  liiim.tiix-  opinioni.s  vciiiilaic  non  liccl ;  siiii.i  sua  iiiniis  sccnrus,   siipra    mtiita  sua  in  ex- 

iicc  aliud  de  Dco  crcdcrc,  (|uaiu  ipse  de  sc  d-gna-  specialione   snpcinae  iciribulionis   sp«in  eilcn;lil. 

U!5  CKl  rcvelarc.  Ipsc  cniin  sibi  lcslis  csl,  sccrclo-  A  pi.Tsuiiipiionc  spci  iii  cxspcclatione  supernre  rc- 

nnn   siioiuni  conscios  caicn-.is  balicic   voliiil,  qtia-  liibul  oiiis  spiiiiiis  lioniiiiis  deficcie  debe!  ,  i:on  pcl- 

lcnusfidci  coi;sciciilia  sccxlcii(Iii,qiUL'de  icsliii  oniis  vclieiiictiliain  oxircmac   dispcralionis,    ncc  p<ir  pu- 

Sciipturaruai  aslruilur,  el  cariiin  ratione  subnixa,  sillaniniiiatcm  iiiolcsiissiiiia!   Irepidalioiiis,  scd  per 

iitmiobililer  siatuitur  cl  slabiliiur.  Sciiptura  eniin  iKodcralioncin    spc     [iii.sli    lcniptraliriiie     ttnioris. 

saiicla  divinitus  iiispirala  csl.  In  easciipta  csl  nobis  ^P^'^  Cniin  si..e  liniore,  vaiix  sccuriljlis  csi ,  liiior 

forin;i  fidei;  qui(!>|(iid  nltraqiixritur,  non  inveiiiliir.  *'••<•    s>PP|    pfcrversac   (lcsoi.Jiioiiis    C8l.   Qui   aulcna 

0;imis  liuniana  adinvcnlio,  (]u:c  piclali  (iJe,  for-  liinore  irislilix  absorptus  csl,  ul  de  saluic  dcspe- 

111«, itc   pryescriplx  obvial  ,   piscsiiiiipiioni  spirilus  ret,  ul  se  diRiium  pu;iia,  cl  indignum   ini^cricordia 

(topnl.iiKia   csl.  Nam  spirilws  pixsuuiplioiiciii  si\e  judicel,  el  dical  :  Wa/or  (?«i  iniquiifit  tiiea,  quaiu  ul 

inn.uioncin  sola  curarc  polcsl  liiuiiiliias  iiJci,  qtiac  veniam   nicrear  (Grii   iv);   dc  l.oc  quuTi  p<jle^i,  si 

cxsudlal,  quid(|uid  ii;spir:ivjt  sjiiritus  siipcibij',  qtii  superbus  csl,  qiialis  silsupcibia  cjus,  qn.e  incniiiii 

Dco  bcmpcr  adveisaiur,  cui  ci  Dcus  sempcr  rcsisiit,  noii  videlur  iii  allimi  ciigeic,  scd  per  iii;iii;(in  de- 

iiuiiiiiibus  daiis  ^raliam  stiam.  Ujl'c  :iuicm  litiiriiii-  jeciiuncin  ad  inia  delrudcre.  lloc  auicm  au^cl  (iu;'v.- 

la.siiiici  piimas  partcs  vcndicat  iii  virtule  p;i(ipcrum  slioiicm,  ne  dicalur  siipcrbijs,  qued,  siciil  scr  piuin 

spiriui.  11x0  dignam  reveientiam  vi  rbis  Oci  exlii-  cst  :  lnitium  oninis  peciaii  su,  eibia  etl  {Eccli.  \).  ti 
lcl  ;  illis  crcdula,  illisque  conlcnla.  Qnisquis  pcr- C  i!'-^  P"sillaiiimilalc  spinlus  s.inilis  qua;siio  suLiurilur, 

ffcCle    itanc   babel,    non  sibi  crcdil,   sed  spiriium  de  qua  Proplieta  dicil  :  Exspedabain  eum,  ijui  ^rj- 

siiuni  Dco  crcdit,  nl  sil  credilus   cuiu  Deo  spiiiius  vuiu  me  fcdi  a  pisillunitnitiitc  Sfinlus,  ei  tenijifssate 

ejus.    Scd   el    Deus  se   illi  ciedil,  coitiiiiilieiis  iili  {P*ti/.  liv),  Naiu,  cuin  (!c:  j.cialio  vcl  pusillaciinitaa 

ianquaiii    Jidcli  suo   ii;y£leria  consilii  siii  ;  cl  spi-  spiiiliis  corruplio  liusiiiliiaiis  csse  videalur,  itiiiiia- 

riJns  bomiiiis    Syiriiu   Dei  per  ;ii!spir;a;mi  graliam  que  i!ojec(io  el    iiiMiodcr.ita  (lc|)ics£io,   iniiuiii  esl, 

informalur,  ul  Jiiielis  sil  crcdendo  lideli  Dco,  qni  si  quod  claiioni  conlrariuni  csse  vtdelur,  ad  supcr- 

lidclis   esl  in  omiiibus  veibissuis.  Eldtim  decoftJe  biain  peiiiiieal ;  vel  ^i   non  periiuet,  iiiirum  a;que 

rosiro  omncs  erroris  impictatcs  pcr  Spiriluin  Dci  vidclur,  quomodo  iiiiiiuni    oiniiis  pcccati  supcrbia 

eSitniiianiur,    iiibitqiie  lalsum  \ci  iiidi(;;iium  dc  Dco  dicaiur.  Sed,  qiioniam  nosui  proposili  iioii  est  iioe 

crediliir,  Spifitus  sanclus  rcddit  lesiimoiiiiim  spi-  loto  q«i;istioncs  vcm.Iarc,  aiiis  rcliiiquiiuus  reijui- 

riliii  nosiro,  ul  .spirilus  iiosler  in  iiac  parte  iiii  iii  lendtun,  ulriini  la!is  dcsperatio  vcl   pusillaiiiiniuis 

.se  retincal  de  se,  scd  sibi  renunlians  soque  abiic-  spirilus  ad    snpcrbiui  pcccaluin  pertineal,  an  tan- 

(;aiis,  deiicial  a  sc,  iic  qnid  opiuari  prasumal  dc  luin  ad  supcrbioe  pociiain.  Mos  auicin  ad  p;uipcrcs 

Dco,  quasi  a    se.   Oiiinis  enim  opinio   iiominis  de  spiriiu  accedaimis,  ad  quo.^  nec  superbi  pcrtincnl, 

Deo,  sicul  pi.i  esl,  si  a  Deo  esl ;  ita  pia  noii  csl,  si  ^  iivc  spiriiu  pusillaninies,  nec  desperaii;  seJdiS;r  ii- 

ab  boiiiiiic  csl.  Bonus  itaque  dcfccius  spiriius  csl,  i^eiidisu!:tasupcrbispusillaaimcsspirilueldesperuli. 

cum  asua  opinione  dcriciens,  nil  circa  Deuin  aiidel,  De  spe  vana  a',que  superbia. 

cui  non  lcslimoniuni  perbibcai  iii  verbis  Det  Spi-  Spc  vana  xque  supcrbil  ol  tuincl,  qui  in  se  con- 

rilus  Dci.  Dical  ergo  paupcr  spirito,  quoiies  iiiemi-  lidit,  lioc  csl  iii  virlule  stia,  vel  sapicnlia,    vel  iii 

iicril  Dei,  ei  in    bac    niedilalioiic  deJcctaiiis  fue-  cidqiicnlia,  vd  in  icrrcna  subslanlia,  vel  in  fama,  vcl 

ril  :  Mcinor  fui  Dei,    el  dsleclatHS  suin  :  ei  defecit  iu  liobil.tate  siia,  vcl  in  liomiuum  gralia,  vel  in  qiia- 

iinrilut  meus  (Psal.  lxxvi).  ciini|iie  causa  :  proelerquam  in  soio  Dco,  qtii  solus 

Deoiiinione  vuna.  liberare   poiesi  iii  leinporc  iribiiJalionis  ;  qui  non 

Dc  se  aiiperbe  sentil  bomo,  ciiin  bona  i(ux  liabet,  rclinquii  spcraiitcs  in  se,  ad  quciii  Propiicla  dicit  : 

ve!  habere  vidctiir,  sibi  iribuil;  cl  ina^nus  in  octi-  Doinine  viriulum,bealus  honiQ  quisperalxn  le  {Psal. 

lis  suis,  sese  opinatur  plus  esse  qu;i:u  sit,  et  pius  lxxxiii).  Ei  iterum  :  D<tniu%e,  spet  mea  a  jtiveniuie 

posse  quam  possit.  Nihilominus  de  se  supeibe  sen-  mea  (7'm/.  lxx).  Et  ileruin  :  Deus  auxilii  mei,  ei  spes 

Iril,  cum   nialis  quae  palilur,  ii)digiiuni  &e  jiidical  ,  mea  in  Deo  esl  {Pbal.  lm).  SpcsaiilCin,  ciiiii  bunii- 

vcl  cum  uiala,  qu%  facit,  dissimulal,  vci  cxcusai,  liier  iii  Dco  poiiiiur,  iioii  coiifuiidii ;  quia  D.:usve- 


U9  Tn\CT.DK  BEMirrn.  EVANU.  4S0 

ri  a»  osl  el  iicminein   fallil.    italediclti$  aiiiem,  qui  A  Propliela  :  Voce  iiicn  ad  Uorninum  danuiit,  icce  mea 

fuuf.Jil  i/i  liomine,    el   qui   ponil    cuiucm  brnchium  nd  Dominum  dcpiccalus  ium.  Effiitido  in  conspectti 

suni.i(J^r.  xvii).  Ilomo  ."iiilom  inleriluni  cum  polesl  ejus  oiahonem  metvn ,  el  iiibutaitonem  meam  anle 

lilicrurc,  iitui  viilt  ;  inliTifum  cum  vull,  iioii  poles».  ipsuin    jironuniio.    In   dcjiriendo    ex   me    spiriium 

Diiis  auUMi),  sinil  semper  polcst,  ila  el  vult  semper  fihniri  [Vsal.   cxi.i).  El  illiiil  :    Yclociter  exaudiinef 

salvare  speraiiles  iii  ijiso,  cl   iioii  in  sc,  iicc  siiper-  Domine ;  defeiit  spirilus  meus  (l'tal.  cxLii).  Dilalio 

l»c  pr.'V^umeiiles  ilc  ipso,  iiec  ilc  se.  Piopliria  (licil  :  cxauiliiioiiis    Dco    iion  conoedilur  ,    sed    vclocitcr 

Qui  conliduiit  in  viriule  sua,  el  mulliludiHe  diviiiu-  cxaudire  postulatur,  cnm  in  limore  Dei  spirilus  ho- 

r«»n  ««fjriim  f//oriHfi'«r  ,   (raler  non  rcdimel  [Psal.  minis  dcficil ,   ul  omnino  non   sperel  in  sc,noniii 

iLviii).  Efcc  a  grnlia  rcdempiionis  aliciii  sunl,  qiii  virlulc  sua,  non  in  sapicnlia,  iion  in  arlc  vcl  calli- 

iii  sc  coiilidiiiit,  c(  de  sc  pra-snmiint.  ditate  siia,  non  in  oiniii  lacuUate  sua  ;  scd  in  sulo 

De  mala  tet  bona  secuiilale.  Deo  cl  in  eis  qiia;  Dei  suiil,  quia  Dci  siint.  Iii  boiiis 

Suiii  nonniilli  vana  spe  sccuri,  qiii  adjicinnt  poc-  f"'»"  noslris,  quia  a  Deosiint,  ut  puta  iii  lide  cl  iii 

raliiiii  siipcr  peccaliim  dicenlcs  :   Miserationes  Do-  opciilius  jii<lilix'  et  iniscricoidi^,  ita  spcs  ponenda 

»iii>ii  ijitt//a'  suni    (l'sal.  xxi)  :  qiii   de  Dei  rois  ri-  cst  posl  Deiim,  ui  lola  liilucia  nostra  a  nobis  abslia- 
rordi.i  sibi  blaiidientes,  ei  qiiasi  iii  ea  spein  poiieii    "  balur,  quaiiivis  noslra  sinl  bona  ;  ct  in  euni  proji* 

los,  lanio  so!il  siipcrbioics,  quanlo  socuriores.  Vera  ciatur,  ciijus  ipsa  sunl  dona.  JNam  qui  de  donis  Del 

aiilciii  scciiritiis  limor  Domiiii  cst.  Ilic  iicmpe  tiiiiur  liduciam   in  Deo  ponciidam  ad  se  Iraliit,  Deo  inju- 

iii;igls  sccurum  lacit,  qiiaiii  lumidum  :  quo   caicii-  liam  facit.  El  qiioniam   auxiliuin   iiKJc  solet  iiivo- 

tes  ei  iiiibcncordiam  Dei  t^ilti  polliceiiies  ipsi  sc  ilc-  cari,   undc  cl  sperari,  (jui    a  se  spcrat  auxiliuint 

cipnini,  ul  coiifuiidaiilur  ab  cxspcclalione  su.i.  i^on  inajjis   se  ipsuni  invocai,  quain    Deuni.  Propieiea 

eiiiiii  secure  peccantibus,  sed  Dcum  linicdlibus,  el  ii«iidum  diccrc  potesl  ;    Velociler  exaudi  me,  Uo- 

pcccarc    ccssaniibus,    iiiisericordia    repromilliliir  mine,  defecit  spiritus  mcuSi 
CioiisulaniusScriplurarum  teslimonia  super  hjec.lNo-  De  cupidtlate  vet  superbia. 

pbeta   dicil  :   Secundum  alltiudinciH  coeti   aiena,  Cupiditale  vana  granilescil   aiiiiniis  duobiis  mo- 

corro/iyr/a'i/  mncricordiam  suam  supet    limeutcs  xe  dis,    atnon;   scilicet  iitendi   vel  babeiidi  qu;c  pos- 

(/*!«<.  c:i).  El  :  Qiiomodo  misereiur  puler  filijTum,  sidenlur,  vel  dosidcrio  possidciidi  qux  noii  liaben* 

misirlutcbl  Doiwnus  liiKenlibus  sc  (ibid.).  El  in  aiio  l'"'-  Ip^um  aiilem  desideriiini  amorqiiidain  esl.  Nam 

loco  :  Vrope    (imenles  eutn   saluiarc  ipsius   (1'iul.  desiderare  esl  quodam  modo  aniarc.  Cupidilas  au« 

nxiiv).  El  bcatissiiiia  maler  niiscricordiae.  Mise-  p  lem  esl  ainor  inundi,  sicul  cbarilas  esi  amor  l)oi< 

ricordia,  mi\uH,  ejus  aprogenie  in  piogeniet,  liincrt'  Cupidilas    qu:cril    qujc  siia    sunl,    noa    qux    JesU 

libus    euin  (Luc.  i).  Ecce   quomodo    coiijungiuiiur  Clirisii    :  quxrit    autem    sic.   Nunc    per    anioreiu 

liiniir  Dci  el  niisericordia  Dei,  ut  sperari  noii  debcal  lerrcnx    possessionis  ,  nunc   per  amorem  iubncjii 

niiscricordia  Dcisinc  tiinore  Dei.Sicut  eiiimpericulo-  fluxapque   voluptatis,    iiunc   per  aniorcm    doiiiiiia- 

sus  e&l  limor  sine  spc  miliens  in  desperaiionem  ,  sic  lioiiis,  nuoc  per  amorein  ambiiiosi  lionoris,   nuiic 

perniciosa  est  spes  sine   liinore  pertraliens  ad  ob-  pcr  ainorem  admiratioiiis,   favoris  el  laudis.  flyec 

oliiialiuncm.  IVoplcr   quod   iii   lege   scriplum  est  :  sunl  qu;c  ciipiditas  coiilia   Deum  superbe  ci  iiisa* 

IS'vii  accipict  loco  pignorit  inferiorem  el  superiorem  liabilitcr  quajiil.    Ilaie   suiil    quuj    cbaritas  propiir 

vidum  (Dcui.  xxiv).  Superior  quippe  mola  spes  esi,  Deum  iiobililer,  et  iil  i;a  dixerim,  suo  superbiciuU 

el    iiircrior   tinior.  Inler  iias  commoiiiur,  quidqnid  inodoconlemiiil.  llabel  eniiii  cliariias,  si  fus  cst  di- 

s.iliibiiier  maiiditur.  Aliera  auleni  siiie  alteia  inu-  cere,    superbiam  suain,  qiia  ipsam  superbiaiii,  «t 

lilis  esi;  eiciitii  loco  pigiioris  accipilur,aliera  per  6C  quidqiiid   contra    Dcum    siiperbum    csi ,   nobilitcr 

i.ccdaiili  necaccipiciiiivalel.  Pigniisautemprosttcu-  cuiiiemnit.  Hiiic  ad  aposlolos  dictiim  esl  :  ForliiU' 

rilaio  accipiiur,  quia  securuiii  facil.  Pigiius  aulem  dinein  genlium  comedeiis,  el  in  gloria  eorum  super^ 

quale  sit,  Aposiolus  docct  dicons  :   Qui  unxii  uos  D  bietis  (Isai.   lm).  Deum  propler  coiilemnenda  coii-« 

t>eus,e(  iignuvil  not,  el  dedit  pignut  spiriius  in  cor-  temiierc,  el  plusquam  Deum  coiilcinnenda  diligere, 

dibut  nostiif  (I l  Cor.  i).  Iloc  ad  Corinlliios.  Ad  E|>be-  vilisestsuperbia,  et  coiiiusione  digna.ClDriani  a.  (•  n( 

sios   auleiii  sic  •   Signaii  etiis  Spirdu  promiistonit  muiidi  pniptcr  Deuiii  coiiteiiiiicre,  iicbilis  c^l  supe- 

sfinclo,  qui  est  pignus  liaredilniis  tioslrir  (Eplies.  i).  bia.  Noliilioraiilem,  si  ipsa  coiirusiopropierCliiisluiii 

Piguus  ergo  Spiritus  sancliis  csi,   (|)ii  iiobis  vetain  incoufusibililei    conleiu/iaiur  ,    qiii    f  rojMisilo    sibi 


socjriiateiii  pr;vslat  iirconjuiiciioiie  limoris  ei  s.iii- 
cUi'.  spei.  Naii!  snie  liiiiore  vana  est  seciuitas,  sinc 
bpc  nnlla  esi  se<;uril:'S  ;  in  \n>  vero  siiiiul  vcr.i  csl 
secunlas.  Tiinor  ert'0  Dei  speni  compriniere  dcbel, 
ul  deluni^iscal  a  pra.'siiiiiplione  siia  ;  ne  inaucscat 
in  vanilale  sua,  elconfundatiir  aboxspcclalioiie  sii:). 
Coiisei|uens  enim  est,   ul   spirilus  bomiiiis  oraiido 


gaiidio  susliiiuil  cruccin  coiiliisioiie  Lonleinpla 
(llebr.  \u).  .Melius  e»t  eiijn  di^nitales  cl  lioiioii'.s 
in  boc  niundo  enibcscere,  quaiii  .riicciii  Clirisli, 
quam  pnupertatem  Cbrisli,  qiiain  iMiiiiiiiianiii  Cliri- 
sti.  Qiii  erubnertt,  iiiquil,  me  cl  mcos  sennones,  liuuc 
Filius  liominis  eruheicel,  cnm  venerit  in  majcttule 
sun,  el    %(inclorum  ongetoruui    {Iju     \x\.     I^nn  est 


ct  spcrando  in  Deuin  proficiat;  sic  aulcin  proesum-      J^rinj  major  Domiio  fuo  [Joun.  xiii).  Quyc  iioii  eru- 
plioiie  spci  in  se  a  sc  dclicial,  ut  dicere  possit  ciim      buit  Cliristus  prn  pobis,  noii  suni   eniboif.cnda  pr»^ 

PiT«oL  cciv.  m 


491 


UAl.hUlM  CANTLAIUKNSIS  AnCIIimSC 


462 


rhri|'o  ft  Dobis.  Qui  pmlorft  rpiiii«'hir  ;«!>  imiliaioiic  A  f<:cil  ronsolalioiicm,  '(iiia  reccjtil  bona  lii   vila  m?. 


V(;l  renKilaiioiic  liiimililalis  Clirisli,  noniiiliii  ndliuc 
<Ie  siio  spirili)  li.ibr(. 

Vnnns  nsi  eiiinri  linjiismo.li  piidor,  et  qii.inliim  ab 
btiiiiilii.iU>  reredil,  l.inliun  cl  siip(>rl)i.T  .irccdit.  San- 
rta  .iiitein  pniipcrlas  inn{<is  xsliinandn  cst  ox  hiimi- 


Veninilanien  iic  dehporenl  divitr-s  ;  atlciiilanl,  qiiia 
Ahrahain  divcs  fuil,  In  ciijus  siijn  L.izirus  rcqnifvil. 
Sic  autem  altcndanl  ad  Ahr:>ham,  iil  divitias  habcani 
^iciil  Abr.ilcim,  liahcanl  ex  juslis  causis,  liabeai  I 
.1(1   usiis  licilo'^,   habeanl  ad  graiiani   bof>piia!ilalit 


lilalo.iiiiini.quani  ox  lcniiilale  patiiiiionii.  Pauprrcs      (xhiliendain,  sicut  Ahraliain.  Dciii(|iic  babeaiii  non 


EpiiilH  inagis  diccndi  siiiit,  (]ui  non  b.ibent  in.igniim 
bcnsnm,  qnnm  r|ul  babcnl  cxignuni  ccnsinn.  Mam 
()ui  siiporbc  senlfuiii,  elsi  rebiis  iiiopcs  siini,  ad 
paiiperc'  spirito  minus  pcrtincnl,  qiiam  illi,  qni  sic 
babenl,  ul  siiil  qiiasi  non  bal:cnlcs.  Sancla  ilaqiie 
pauperlas  inundum  ct  qu.T  mniidi  suiit  contemncns, 
hnbitis  Cl  babendis  ct  dcsiderio  babcndi  rciiunlians, 
cl  ab  omni  pr;i'Suinplioiie  .«piiiins  sese  tcmperans. 


Kihi  retiiicndus,  scd  paii|tcribu>  comniunicaiidas,  a 
qiiihiis  recipianiur  rn  xierna  iai>frnacula.SabitenIin 
diTiluni  gloriaesl  paiipcrum.  Beatienim  pauperet  tpi- 
iiiu,quom(imipiorum etl  regnHm  c(rlorum{Mntih.  \), 
Deati  mittt,  quoniam  ijiii  poxiidebunl  terram  (ibid.). 
Proniissiones  Dei  varix  siint  cl  dirTcrenlet.  te- 
cviidiim  merila  jiis'oriim,  ct  juslincationes  eorum. 
Singulis  enim  justificali^Hiihus  sua  compelil  relri- 


Deo  sic  acccpln  csl,    ut  dicat  :  /<V(j(i  sunl  pmtperes  B  bulio,  et  uiiaqnapquc  virlus  propriam  habet  laiid -in, 

tpiritii,  q^ioit  ain  ipsornm  e$l  rcgnum  ccelorum  {Mattli.  proprianiqiic  mcrcedem,  secunduin  dignitalem  or- 

y).  Deo  sic  amabilis  est  ct  cbara,  ulqiii  panper  es(,  dinis  sui,  et  qualilatcni  gciieris  sni.  MiiibdS  lerra 

Deo  pro  sc  sollicito  gloriari  possit,  el  Alcf.rc. :  Ego  pussideuda  promitliltir.  Virlus  miliuni  inansoeltido 

aulcm  mendicus  tuin  et  pnttper ;  Douiinus  sollicitttt  est,  ut  verum  silquod  Propbcta  dicil :  J/oniMtioiilfm 

est  mei  [Ptal.  \\\\\).  Si   omncs  bonores   divitnm  hareilituhunt  lerram  (Psal.  xxxvi).   Si  beali   sunl 

conferaniiir,  quid  bnnc  bonorem  soqunrc  potest?  mi  es,  beati  uliquc  snnt  et  mansueli.  Audianl  koe 

Qiiis  diviium  pra^surnerc  audcnt,  uldicai,  ego  pb'iitr3  n;aiisueti,  et  l<£tenlur  (Ptal.   xxxiii).  Audianl,  qnia 


&<im  elopulctiins,  Dominu;;  sollicilus  est  mci?  Dives 
sufllcit  ipse  sibi,  iicc  indigcre  sibi  vidcttir,  ul  Do- 
njiiuis  siii  sollicitndineni  ger.ii.  Vox  pauperis  el 
gloria  paupcris  IiJec  est  :7Hc7JHrt,  Domiue,  aurcm 
tnam,  et  exaudi  me ,  quotiiam  Inops  el  paitper  stim 
efjo  (Psnl.  Lxxxv).  Si  accesserii  paiip»r  qiiispiam 
»d  honriinem  pruidiviteni  oi  pr.TCpolentcin  ,  cl  dicat 


iiiinc  stuit,  tel  futuri  siinl  be.:ti;  audiant,  ci  ande 
bcnii.  Quuniam  ipsi  possidebuut  terram.  Siuit,  qui 
pugnant  el  liligant  pro  lerra,  homines  immiles  pre- 
niiint  et  mitibus  rmperaiit.  Cur  iioti  isti  beati,  qu«« 
niam  possident  terrnm?  Imo  qnomodo  beati,  s« 
devorabit  oos  lerra?  0  lerra,  terra,  lerra,  quanta 
vaiiilaie  diligeris  a  filiis  h(}a)inum,  qiti  sumpti  simt 


Inclina  aurein  tuam,  et  exaudi  mc,  (jiiis  circiiinsian-  ^  de  lerra,  coiisumcndi  »unl  a  lena;  ei  ipsi  quid  sunl, 

lium  hoc  paiientor  feral?  Nonne  ab  oinnibtis  e\plo-  nisi  lerra?  Filii  howimm  usquequo  gravi  corde,  at 

ditur  ci  cxsibilatur?  Nonne  ab  ipso  polcnle  superlo  qtiid  diligitis  vanilatem  (Psal.  iv)  hnjus  muod',  ubi 

oculo  respicilur  ei  dcspicitur?  Nonnc  de  ipsa  domo  noii  esl  nisi  concupisceiiiia  oculonim,  el  stiperbk» 

coiitumeliose  extrudi  el   deturbari  jiibctur?    Quis  viiae?  Sciloie  quique    terrigenae,  ei  fiiii  bominum, 

.ludeal  diccre  ad  Dominum  siium  :  Inclina    aurem  qria  non  est  ncbis  manens  lixredilas  in  lerra,  uisi 

tnain?  Qtiis  hoc  atideat  ad  Dominum  domin.intium?  glcha  noslri  corporis,  quae  est  lerra  de  terra!  QuiJ 

Quis  nisi  pauper,  el  paiiper  spirilu?  Ejns  netnpe  vox  vull  ergo  sibi  isia  promissio  :  Benli  miies  ,  quoniam 

esl -.Lxtifica  attimam  servi  tui:quomam  ad  le,  bo-  ipsi  possidebunt  terram  ?  Quid  sibi  vull,  quod  milibus 

mine,   auiniGm  meain  levavi  (ibid.).  Si  sapcrel  quoe  Deus  ttrrrtii*  promillit,  cum  aliis  regiuiai  roeloniia 

suijl  stipcr  terratn,  cl  non  qu3e  surstiin  siint,  noii  di-  proiiiiliat?  Beaii  eiiim   pnuperes   spirilit ,  quoniam 

ceret,  ad  te,  Domiue,  animam  ineaiii  L'vavi.  Paupe-  ipsorumesi  regmm  ccelorHm  [^ialtlt.  v).  Quid  lerraai 

Tos  ergo  spiriUi  qui  in  iniis  cor  suum  non  liuniili  wit,  promillii,  qui   lerram  nioiiel  conlcinnere?  Nonna 

scd  ad  coeleslia  dosiderant,  suspiranl  el  reslnanl;  oinniLus  jnslis  ca-lutn  reproniiiliiwr,  et  pcccaloribus 

bi  a.iiniain  scain  ad  Ootun  levsuit.  Ibi  ciim  Chrisio  n  poeniioiiiiam  a^,eiililius?  Piopter  <(iiod  scriplum  esi: 

ibscondila  esl  vita  eorum,  ibi  est  ocnliis  el  amor  AtjHe  j  mi'entiam,  appropinquabit  eniui  rcgnum  cce- 

eorum,  ibi  cor  el  tbcsaurus  eoruni.  0  fclicem  pati-  luriim  (Maitli.  iii).  ^onne  oumibus  qui  ad  dexteraui 


pcrtaiem,  non  soluiii  in  regno  coelonim ,  sed  ipso 
regng  ctBlorum  munerandam!  0  feliceni  patiper- 
talcm ,  quamvis  muiido  despicabilcm,  Deo  lamen 
honoraliilein  !  Parcet  enini  povperici  inopi,et  animns 
paiiperum  salvas  fnciet ;  ei  Itonorabile  nonnn  eoruin 
coram  illo  (Ptal.  lm).  0  infelires  diviiias,  perpclua 
cgestale  mulandas!  0  miseram  fclicilatein  aetenia 
calamilate  compensandani !  Dives  sepuliiis  in  in- 
torno,  et  paiiper  in  siiiu  Abraliac  requiescons  (Luc. 
xvt),  causam  paupcris  cl  divilis  ccria  ditbiiitiune 
decidtiHl.  Cruciatur  divos  ardens  el  siliens,  ct  non 
accipit  tonsolalioiioin  a  paupcrc,  qiiia  pnup  ri  uoii 


collocandi  siful,  diceiur  in  finc  :  Venite,  benedicli 
Palris  mci,  possidele  regnum,  quod  paralum  ett  vobis 
ab  urigvfie  luundi  ?  {jioiilt.  xw.)  rSuiiquid  igiinr 
virliis  r.iiiiuni  bujus  mediocriiatis  c-si,  mcri  ique 
taiu  leiiuis,  ul  inerccs  ei  in  lcria  coiisli  iialiir?  At 
laiideni  ejns,  quanta  hil,  aiuiiauius  uiaiisuctUilinis 
disccndsc  oxen  p!uin  Douiii.iis  iii  seipso  propouit  di- 
c*  ns  ;  Discile  a  me,  quia  mitis  sum  ei  fmnn.is  corde, 
ei  imenietis  rtquiem  aniruubus  lesfiis  (ilallli.  Si). 
Ei  iilii  rcnnieicU  Spiritiis  t  jus  oblcndil  dicens  : 
Su;cr  (iue:n  rtijuitscet  S;iiriii(3  meu^,  nisi  riiper  hth. 
milciii  etq'.tie:um,€i  tremenlcin  strmoncs  tneos?  (ha. 


^ 


493  TIUCT.  DE  BEATITUU.  EVANG.  4»4 

LNVi.)Si  crgo  Spirims  Dei  requicscii  supcr  niansue-  A  sideai  lcrram  lacie  ct  melle  manaiilem.  Vide,  an 
tos,  ul  in  eo  el  ipsi  requicscani,  lanquaMi  iuveiiien- 


tes  requiem  aniiriabus  suis  ;  magisiuo^'is(|ue  movere 
nos  polesl  cur  virluii  lanlx  iatiJis  ineriiiquc  ,laiut 
teira  a  Domino  rcpromillalur,  i\u\  arguii  pro  maii- 
suetis  terrx,  qui  iliiigil  mansiiclos  iii  judicio  ct 
docct  mitcs  vias  suas  (Ptal.  xxiv),  qui  exsurgcl  iii 
judicio  (P$at.  XXXIV),  ul  salvos  facial  omncs  mau- 
suctos  terra;?  (Ptal.  lxxv.) 

Qnod  exire  debeamus  dt  Vt  Clialdxorum. 
Abraltx  cui  \k\m  suni  promissioiies,  Duminus  tcr- 
ram  reprumisil  diccns  iriii  dabo  lerrani  Cnauaan, 
(unieuium  lnrredi  aii$  tua:  (Ptn/.  civ).  Qucni  til  ilti- 


rorlc  lia^c  sil  tcrra,  qux  milibiis  rcpromillilur  pns- 
sidenda.  Virtuiis  inilium  maiisucliido  cst.  ScJ  at- 
lende  quod  aiia  est  ntanstie:udo  bominisad  spipsiim, 
alia  ad  proxinttim,  et  alia  ad  Deum.  Qui:  priiiio 
poiiilur,  priiiio  considcrelur. 

De  viaiuuetudine  /lomtnii  ad  seip$uni, 
Sunt  enim  iii  bomiiie  iria  b.rc,'  caro,  volunlas  et 
raiio.  Carnem  auiem  nunc  cam  dixeiim,  qu.ne  coii- 
cupiscil  adver^us  spiriluin  :  ad  quain  pcrlinenl  nnn 
soluiii  vilia  carnis,  sed  et  animx  vitia,  de  quibus 
Aposlolus  dicit :  Miinifcsia  tunl  opera  carmt^  quiv 
sunl   fornicaiio,   immundttia,  impu4icitia ,  luxurui. 


cerei  in  tcrram  qnain  polti:ituscsli'i,  ciluxit  pritis  de  idolorum  servilus,  veneficia,  iniinicilia',  conientiones, 
lcrra  iu  qua  lubiiare  consueverat,  diceiis  :  ii-ji  de  ccmulationet,  ira:,  rixae,disseiwones,  seeue ,  inc'.dia\ 
terra  lua,  et  leui  in   lcrram,   qunm   monslrabo  tibi  "  himicidia,  cbrieiales,  comessalioiies ,  et  hit  simil.a 


(Gen.  xii).  Eduxit  eum  dc  lcrru  Clia'da?oruin,  dc 
!oco  naiiviuitis  suoc.  Quo  cxcinplo  nioiiciniireinos 
cxiro  dc  Ur  CbalJa:oruin,  dc  incciiJio  viJcIicjt  vi- 
liurum,  dc  loco  capiivitatis  iiosirc.  Caio  cniin  nostra 
iu  pcccalo  concepia,  et  peccalo  obnuxia,  lcrra  Clial- 
djcorum  est,  et  locus  nalivitalis  nostrx.  Ll  nos  qui- 
(iem.  quta  Cbristi  sumus,  semeu  Abrab.x   sumus. 


(Giilat.  v).  Vides,  quam  multa  ciiumcret  aniini  viiia, 
ut  irain  et  inviJiani;  quam  muita  vitia  carnis,  el 
oiniiia  dicit  opera  carnis;  baud  dubium,  qiiin  illius 
cariiis  qux  concupiscit  adversus  spirilum.  Caio 
ilaquc  bic  dicitur  qiiod  in  nobis  irrationabil  tcrap- 
peiit.  Inler  banc  carnem  et  raiiuncin  media  consti» 
luia  est  volunlas;    lunc  recte  media,  cuiu  rniioni 


Nam  qui  sunt  secuDiIum   spiiilum,  Iii  npiilanlur  iii  rcncordal,  habcns  ralioncm  supra   se  sibiqiie  iin- 

scmine,  sicul    ftUi  promissionis,  cum  Isaac,  qul  pcr  pcrantcm,  cl  cariicm  sub  sc  sibique  servicnleni. 

reproniissionem  nalusest.  Ilabiiat  aulem  .\brabam,  Qiiod  si  carni   concordai,  et  a  ratione  discordat, 

sed  in  seminesuo,  in  terra  promissiouis,  ejcciisinJe  jain  subcarnc  est,  non  carni  dorainans,  sed    turpi 

Cbananxis  a  Gliis  Israel.  Ei  illi  quijcm  non  in  gla-  ei  miserabili  serviiute  prxler  morein  (lomin.x  ancil- 

dio  suo  posscderunl  terram  ;  sed  Dominus  ejecil  a  Ix  sux  serviens.  Cumque  caro  ei  volunlas  iiilcr  sc 
fjcie  corum  geiites;  el  sorle  divisit   cis  ierram  in  q  conscntiunt,  ei  a  r.ntione  dissentiunl,  voluntas  ipsa 

fuuiculo  disiribwtiouis :  ci  liabilarer  fetil  io  t.ibcrna-  qnasi  indomita  et  immansueta  jugumobedieniix  Je- 


culis  eorum  iribus  Isr3el(P«i/.  Lxwii). 
De  iriplici  siaiu  ccrnis  nostrce. 
Terra  CbalJaeoruin,  et  icrra  Cbanaan,    lerraqiie 
promi^sionis,  iripliccm  slaium  nosirx  carnis  de^i- 
giiant.  Nam   ante  propo&itum   convcrsionis   lerra 
Cbaldccorum  est  caro  nosira  ;  unJc  jnbclur  Abrabam 


treciat,  ncc  mansuescit  imperio,  ncc  acquicscit  con- 
silio,  ncc  milcscit  blaiidimcnto.  Scd  sicut  mulier 
procax  et  conientiosa.conlra  raLionem  nunc  pugnai , 
iiiinc  litigat,  nunc  murmural;  ct  noa  est  pax  in 
Jomo,  io  qua  baLilal.  Qui^qiiis  autem  secundum 
carnem  ambulat,  passionibus  carnis  serviens,  cutii 


cxirc.  In  inilio  convirsionis  vitiis  nonJum  subjUoa-  Jominatur  pcccaium    in    morlali  corpore,    ciim  iii 

lis  tcna  csi  Cbanaan,  a  Cliananutis  adliuc  posscssa,  vegno  peccati  sciibiliir  lex  peccali,  iil  ei  subjicialiir 

quibus  belluiii  iu.liciiur  a  filiislsrael.  Terra  proinis-  servus  peccati;  i.uiiquid   Iiic  lerram   corporis  sui 

siunis  cst  a  filiis  Isracl  jam  possessa,  quando,  v.tiis  possidel,  aut  terram  cordis  sui?  NDiinc  magii  pos- 

exclusis,  usu  Jisciplinac  casligala  esl  caro;  et  ca-  siJclur  a  teria,  nuUam  balens  liLcrlatem  qiia  se 

sligala,  ut  iion  regnei  pcceaium  in  |.  ortali  corpcrc  liborel,  qna  sc  cxiicdial,  qua  excutiai  qiiod  prciniiel 

(Uvm.  vi).  Caro  in  icrviijicm   rcJacla   ct  spirilui  .iggravai?  Obruliis  est  enim  a  lerra,  el  qu.isi  sepul» 

subdita,  caro  iion  exbibens  memhra  sua  .irnia  ini-  D  juj  ;,.  icrra,  iiiter  Jorinicnlcs  in  sepulcris,  quoruiii 

quitali  ad  iuiquitaicm;   icd  cxhibcns  mcmbra  sa.i  Deus  non  csi  memor  amplius  (Pja/.  Lxxxvii)  ,•  ni^i 

arma  justilije  in  sanclificationem.  Ciro  Iiacc    terra  forte   respexcril,  qui  facil  lenara    treiiicre.  Ralio 

csl  quonJara  Cbanaan,    non  jim  a  Ciananuiis  pos-  eni  i»  a  voIui.ia«   dcrelicta,   tola   quiJ  polcst,  quia 

sessa,  scd  cxtlusis  carnallbus  dcsideriis  jam  .i  fiiiis  s«Ia  est?  Vac  cnim  soli  (Eccli.  iv).  El  si  a  f.icie  Do- 

Ibrael    cxpurgata   et  possessa.   Eiiam  Cbanan:cus,  niini  mota  fiicrit  tcrra  (Pso/.  cxiii),  ut  vobmlas  e\- 


ftsi  rarus,  ,babilat  ibi,  non  tamen  dominatur.  Car- 
nalis  ciiim  aOcctus  repciini  potesl,  nc  ei  consentialur. 
Ilxc  autcm  lerra  quondam  lerra  Cbanaan,  longe 
distat  a  lerra  Cbaldxorum.  Cbaldxi  manenl  iii  terra 
sua,  el  non  ejiciuntur  a  semine  Abrabx,  sed  Jnbe- 
tur  Abrabam  illinc  exire.  Sunt  enim  qtiidam,  quibus 
dicilur  :  Moriemini  in  peccato  rejiro  (Joan.  viii).  III 


cilata  resiirgcre  possil,  cum  cocpcrit  rationi  coii- 
cordare,  rcstituiltir  suo  orJini,  suic  li!)eitati,  su.-e 
paci,  et  ila  sibi.  Ordini  quiJem  resiiluilur,  qiiia  siio 
superiori  subdita,  ct  suo  infcriori  jam  prxlita,  iLi 
se  per  |ratiam  invenit,  unJe  per  culpam  spoiite  re- 
cessit.  Liberlaii  restiiuitur,  cum  binc  obeJientiaiii 
suscipiens,   et  exbibere   volens,  biiic  ob»?dietitiam 


sunt  qui  babitant  in  lcrra  CbnlJaeorum,  de  quorum      imponens,  et  jam  quasi  quodam  jure  exigens;  itoii 
laedioexit  Abrabam,  uiejiciat  Cbananseum,  etpos-     s«  matet  Becundum  carnem,  sed  secunJum  sc  mo 


^95  nALDLlM  CAMCAUIENSIS  AUCIHEriSC.  m 

iv.l  c;.ri>fi»,   oi    niciiibrt    peiiirgcl  jiI    obiciniiim  A  ieii»|Mire  |iossiiniiiii.   Ei    in    rfc-iio  palris   Iflriinruli 


&uiiin  iii  iiiiiiisiciio  |>iclali»  cl  s:iiiiiis,  iii  ouiMilnit 
Jiisiiii.c  ct  iiiiseii<oi<li3:,  iii  oiiiiiilius  niliiiiplinirs, 
rxscqiiriiili'^,  <  l  |i<;iT«;rcn<]is,  qii:r.  auclorit:is  ralion.s 
rpsa  ^oiuiilalc  co  .scnlicnie  vcl  faricnd.i  vcl  lolcraiida 
«l»;cr<'vcril. 

Qiiod  si  nu^nibra  sccuiidum  carnem  movcrc  sc 
cupcriiit,  voltiiiias  rationi  conscntanca  &ua  iihcrtnle 
iilens  olisisiil,  ne  |iroinovcaiiiur ,  im|icra(qiic  cis, 
Ttt  in  sc  coiiqiiicscant,  et  |i:iceni  liabcanl;  cl  jani 
iiicipil  tcrra  possidcri ;  quia  aiiiiiius  liuniilis  cst  cl 
qiiieliis,  milii»  ci  mansuctua,consciilieiis  sc  a  laiione 
possideri,  ui  (erram  possidcai,  cl  in  ea  puiesiaiem 
habcat.  IIko  posscssio  terrac  quasi  qu%dam  iiicrcca 
esl  innnsiiciudinis.  Kl  qui  seciindiim  dictum  moduni 


iiivciiiuiitiir,  scd  (li'(»rcheii>>i  aut  suspriidiii>iur,  .Tiit 
alii.i  s  ;ppli<iis  adilicuiitur,  ul  pcr  judicinm  etjo»li- 
tiain  sua  pace  rcgnuin  kiabiliitlur.  Siiie  justiiia  eniiii 
iion  esi.  pax  iii  r^-giio,  noii  est  pax  in  domo,  r.on 
es(  pax  iii  cordc  noslro,  noii  esl  pax  in  ranie  ro- 
str:i,  noii  csl  pax  iii  l«;rra  iioslra.  Jiisli  cniin  haere- 
dilabunl  terraiii.  Si  in  juslitia  possidettir  lcrra,  po»- 
sidclui  cl  in  pace  ;  nec  sinc  justiiia  possideiur  in 
pare.  rropler  qiiod  scripluni  cst  :  hmiiin  el  pas 
ctculalce  tiiiK  {t^^nl.  lxmiv).  Hjcc  lena  quT  non- 
dum  plaiic  pob.sid»  «ur,  et  lanien  aliqtio  iiiodo  poss»- 
delur,  (unc  plaiic  po:sJdcbi(ur,  cum  loia  corrn- 
plione  carnis  pcr  gloriain  rcsurreclionis  absiimpia 
in  nullo  rcluctabitur  vcl  voluntas  ralioni,  \cl  caro 


niansueii  sunl,  incipiunl  paci  sibique  reslitni,  el  in  '^  volunlati.  Kril  iioc,  cum  (o(um  seincn  tli.in.ian  »1« 


liare  sua  bcatincari,  quia  pax  honiinibiis  bonas  vo- 
linUatis.  Honio  qiiidem  primiiin  a  ratioiie  disoor* 
d»iis,  cl  qiiasi  a  sc  recedcns,  c<ippit  possessionc 
■-enae  siiae  dcstitui,  et  in  se  exsiilarc,  quasi  exlra 
•e,  el  qtiasi  in  terra  alicna,  c(  in  tcrra  oblivionis,  iii 
rcgione  itissimiliiudinis.  Posl  pia:varicalionein  re- 
diens  ad  cor,  invcnil  se  apud  se  ;  el  nc  carcal  sc, 
ijise  sibi  vedditur,  cl  qiiasi  iii  JiiLilco  anno  pos^es- 
s;o  ci  restituitur,  u(  rci|iiicscal  siib  viic  sua,  el  sub 
(iciiinca,  et  in  pace  terram  possidc.it,  qiii:i  iniliscsl. 
Bcnli  mUes,  qtioniam  ipii  posiidebuiU  lerrum  {Sfatlli. 
xxvi).  Ihec  lcira  pronii$!.ionis,  (crra  qiioiidain  Cha- 
tia.in,  qiiaiii  pollici(uses(  Deus  Abralix,  <tuin  adhiic 


tcrra  cxlermiiiabilur,  cuin  omnis  m.ilcdi-  lio  Clia- 
naan  a  nobis  auferclur.  Malcdiclus  est  cnim  Cba- 
naan,  et  sertituti  snbjcclus ;  sed  ipsa  crcalur» 
rrbcrabilur  a  scrvitutc  corriiptionis  in  libertalem 
glorije  lilioruni  Oei.  El  tiinc  niausueii  IiircditaLunl 
tcriain,  ct  delectabuntur  in  multiliidine  pacis.Etqvi 
niiiic  speranl  in  Doniino,  et  faciunt  l>oiii(.-tteui, 
tnnc  iiihabilabiinl  eain,  el  pascentiir  in  divii:i:» 
cjiis.  Tena  iiimiruin  prjedives  eril  el  opulciita, 
flueiis  lactc  et  incile,  utpote  aliena  ab  onini  nialo 
pro  mcrcede  prioris  obcdienliac.  Virtus  siquidc» 
iriansueludtiiis  hominis  ad  scipsum,  ex  paiicntia 
cotistat  et  obedientia,  tum  volunlatis  ad  rationcm. 


<!cgeret  in  (cria  Cbaldeoruni,  in  (ena   liliena,  nhi  r  tiini  cariiis  ad  voluntalein.    Ratio    cnim    niansueise 


non  cantaiur  caiilicuin  Doniini,  necliynmus  de  can- 
licis  Sion.  ll:cc  ost  tcrra  sancta,  ubi  scciinduin  spi- 
rilualcs  snnsns  ct  atfcclus  habitat  scincii  .Abrahae 
tcinplum  Doaiiiii,  qiio  aiioiatur  e(  coruur  Dciis; 
troptcr  quod  ApostuUis  dicil  ;  An  tiefcilis,  quia 
iorpora  vestra  templum  snul  Spirilus  suncli  ?  '/  Cvr. 
*i.)  Et  itcrum  ;  Jemjilum  enim  Dci  sanciuni  est,  qtiod 
f.lit  ros  {/  Cvr.  iii).  Ilacc  lcrra*  nonduin  p!cne 
(/Cssideitir,  qiiia  i:onduin  pleiia  mansuctiido  iii  iioslia 
Toiuntate  invenilur.  In  nonnuihs  eniin  raiioiii  relii- 
clainur;  eicaro  nobis  in  noiiHiillis  reiitct:it(ir.  Qiialia 
fiicimus  conlra  rationem,  (alia  seiKimus  perc:tr- 
uem.  Verunitanicii  voiiint:is  cx.parte  rationi  siib- 
*ccta,  ei  parlc  habcl  sibi  caincni  subjeclain;  cl  ex 


voliiiitaii,  et  h:cc  mansuetae  el  edoiniiae  carni,  mmG 

qiia:(lain  dura   iniponil  toleranda,  et  esl  ibi  virius 

p:itienii;c;  qiiia    patienier  loKTaiitiir ;   niinc  aliqtia 

Itoiia  fa-jieiula  iiijiingii,  et  est  ibi  virtiis  obedicnliae, 

qiii;i  h  iiiiiliicr   cfliciunlur.   Eril   crgo   lac  consola- 

liiiiiis   per    ininiunitalem   nidli    nicrces    patieniix , 

crilque  nicl   pcr  plcnilndinein   onitiis   boiii  ii!erc<'» 

ohedicnlix. 

Dc    mansueludiue   liominis    nd     prosimum.     Deuii 
mUii  quoniam  ipu  ha'Tedilabnnl  terram  {iliilth.  v). 

Mitibus  lerra  promittitnr,  terra  certe  proinissio- 
nis.  Terra  antem  promissionis  per  signilicaiioiteM 
qiialuor  modis  accipictnla  viileUir.  Priiiium  quideiii 
qiioad  universit.iteiii  (idcliuui  lerra  promissionispst 


parte  lainen    contiadiccntcin    el  oblalianlcm.  Sic  D  wiiUitudo   rulcHum,   in  jusiilia    «dei  el  obedienlij'. 


sitnl  eniu)  icdisciplinali  motus  iii  corde  vel  in  cor- 
porc  iiosiro.  sicul  latralus  caiiis,  qiii  molcsliis  est 
vialoribus  iiiagis  lalraiii  qiiam  inorsu.  Lalralus  qui- 
dein  molesti  suiit,  ei  suspecii,  sed  morsiis  iio&ii  : 
el  lairatus  vulciil  ad  custodiam  elcau(el»m;  iiam 
inierduiii  pro  nobis  I<i(ran(,  el  non  scinpHr  coiitr.i 
iios;  Deo  i(a  dispcnsanie,  ulcauteanibuienius,  ut  ad 
\'gil:induin  cxcilcinur,  ne  unquam  per  sccurituiein 
obdiiriniamus  in  iiiorte.  Qiiotl  si  caitcs  latrant  circa 
doiriini,  nunqiiid  noii  ideo  in  pacc  possidclur  do- 
laus?  Et  si  coiitrudictio  aiiqua  cst  in  cunic  iicktia, 
|iOii  suluiii  rulioni,  scd  cl  noslra:  voiutilaii  coiilia- 
ria,  nuii-quid  iioii  ideo  posstdcintis  terrain?  Inio  pos- 
ftiuemus,  nondum  ouinino  ut   votunuis,   scd  ut  pio 


>ii  qiia  Abraham  placiiil  Deo,  per  tolniii  mundiim 
collecta,  et  iii  f^iiiu  Abralix  in  rme  colligcnda.  Iliiic 
Ahruh;r;,  jii.xta  Aposloliim  ,  rcpromissuni  esl  i»t 
Ikitcs  cssei  inuodi  {Rom,  iv),  qnia  mullarum  g«ri 
litim  ra:er  fnturus.  Secuntium  propriani  speui  siii- 
guloium  (erra  proniissionis  est  in  sin^ulis  lerr» 
cordis  cl  corporis  sui,  uBictiiiiiie  in  pos.sessioiieii> 
daia,  pcr  mansuetudinein  in  pace  posai-lenda.  Tcr- 
iioqi:o<|ite  proinissionis  lerra  enl  tci  r.i  vivenlium, 
iihi  .socielas  est  heatorum,  ubi  neinu  moriuir,  u:ii 
csi  Jenisulciii  ill»,  i|iiue  sediricalur  ui  civi(as,  cujiis 
parijcip.ilio  cjns  in  idipsiim  :  noo  pcrtrunsibit  per 
eaiii  iiK  ircuincisus  cl  iiiiinur.Jus  :  Chaiian:ei  non 
habilact  ibi ;  hinc  exclusi  suiit  maligni  spiriius,  iiun 


417 


TR.VCT.  [)E  Br.AIlTLD.  EVA.XC. 


kH 


cslcis  pnrs  ucqiie  Sors  in  lerra  saii<  luriiin.  Po"-  A  lis,  el  abuiiJanlia  iii  Inrribus  Uiis,  Doiiiinc,  lan- 
kcssio  Imijiis  tenx  in.insnctis  pruniiltiinr  ,  qni.t  qnnm  iii  parviilis  cl  liuinilibiis.  Si  copiuin  laclis  vt 
bcal.c  socictalis  p.irlicipalio  in.iiistieliiJinc  aci|iiiri-  nitllis  qii:erinuis,  acc<  leieinn.s  gressus  nuslros  ad 
liir.  Oniiiis  qiiii»|if  s;u»<  la  sociel.is  p:ue  st  ibiliinr  ;  terraiii  liiuic.  Autlivimus  cniin  qnod  rrg:0  isla  hictii 
|.as  vcro  siiio  iiiahSneliKJine  iion  reiiiictur.  Sicnl  sil  cl  incllis  abiindans,  ulpole  alieiia  ab  omni  inalo 
cnim  jiimcnlum   inquiolum  in   juiitli.rj  non  iraliil,      pro  mertcde  piioris  innoccnli*,  cl  plona  omni  bont» 


ted  lurbat;  sic  immansnctiis  in  congicgatioac  bo> 
iiorum  pacein  (nrbal,  ra*ilus  ainitilix  ninipil,  vin- 
cnla  socielalis  solvit,  proximo  (lctraliii,  advcrsus 
proximuin  oppiobrniin  accipil  ;  iiiinc  pii^ii:il,  niiiic 
liii^il,  iiuiic  murniural,  nnnc  iii  tlisrcplalionibus 
ritniiationiim  cl  suspiciunibus  dt^  :tliis  jiidic;!l,  sicnt 
Jiivciicns  inuomitiis   ct  ccr\icosiis  iiigum  delreclat; 


prn  nierccde  priuris  patici)ti;c.  Mansueludo  ncmp« 
lioniinis  ad  pioximum  cx  innocciitia  conslat  et  pa- 
ticntia ;  crilqiie  incrccs  patientix  sicut  mcl,  per 
oinnciii  abiiiubiiiliam  boni. 

Oe  mnHiuetuiline  hominit  ad  Deiim. 
Siju\i.-\  (|ti3rtuin    niouuni  lcrra  pioniissionis  in 


iiicns  cjiis  pr.-cccps   ad    irnm,  oculns  ad  invidiam,  Cliiisto,   qiii  est  fiiiis   promissionuin,  intclligimus, 

lir.ljna  ad  coninmeiiain  ;  nec  socialiicr  vivit,  s.Tpft  qnaerenlibns  quomodo   BCniea  Cbanaan  babitavcril 
a  communione  .^ocietaiis    stiidil   siii    singularilate  "  >»  icrra  illa,   dilFicile   videbiiur  rcspondcir.    Nant 

sc  di.ojiiii{,'it ;  sibi  perniciusiis,  aliis    inquictiis,  ne-  qiicm  lociim  iiivenicl  malediclio,  ubi  habitat  gratio: 

goiiuin  cominunis   salnlis  suo  cxcmplo  non  adjiivat,  plcnilndo?  Cbristuii  ciiim   cx   W:iiia  viri;iiiedc  Spi- 

sed  uniiaicm  t'iss'pat ;  Pt  sicnl  praviis  socitis  com-  rilii  saiiclo  conceptus,  a   peccaioribiis   .scgregaliis, 

inuciicr  iinpedii  comnitine  opus.  Yirtus  aiitcm  man-  cxcclsior  coclis  r.iclus,  sicul  plentis  fuit  omni  gra- 

sueludinis  sici:t  ab  oniiiibiis    bis   nialis  scmper  csl  tia,  ita  liber  ab  omiit  culpa.   Al    lanicn  piiis  invesli- 
:iiiciia,    ita   paci    rainiliaris   sciiipcr  est,  cl  aniica..      gaior  sibi   fortc  iideliter  salisfaccrc  possit,  si  sccum 


llnjus  aulcni  \irliilis  pioprium  cst,  injtiriam  iicc 
Jiifcne  iicc  rcfeirc;  boc  csl,  non  gralis  noccre,  nec 
vinJiciam  cxpetcre,  boc  csi,  nec  iniinicuin  csse, 
iicc  iiltorem.  .\mboauiem,  el  inimicus  et  ullor,  ini- 
iiiici  Dci  sunt :  qnos  deslruei  ipse,  ul  ex  orc  infan- 
tiiim  cl  iaclenlitim  perlicioi  latulcin  propler  iiiiniicos 
Mios  iPsal.  viti).  Qni  suiil  iactentcs  ct  infanlcs,  nisi 


iioii  contcudat,  Sed  pie  atlenihl  nnitaiem  capitis 
el  corporis  Clirisli,  cl  mortalilalis  noslrae  condilio- 
nem  in  Cbrisio  ?  >ani  quia  caput  nosirum  csse  vo- 
luit,  ul  dilcclis  allius  commeiidarct  cbarilaiem,  tjua 
nos  aictius  tanqiiam  niembra  sibi  conjunxil,  pru- 
pler  unilatein  inefljbilem  nos  iii  sc  iransflgurans, 
catisam  nosiram  agit  apud   Pairein,  ei  dicit  :  Quiirs 


parvi,  bumiles,  siinplices,    milcs,  inansucli,  p^licn-  f,  vie  dereliiiuiili?  Longe  n  talule  mea  verba  deliclorum 

lcs,  el  non  vincentes  iii  malo  bonum,  sed  vincenlcs  meorHin  (Psiil.  xx\).  Tanquam  sua    dicii  iioslra  de- 

in   buno  maitim  ?  Inraris  vcrba  non'  proniil,  laclcns  iicla,  ct  i;u!iis  inipuiauda,  sed  ab  illo  iiobis  non  re- 

bc  sugit.  Atidi  tamen   iiirntiicm    loquentein  :  Potui  puianda.  No^tra    quidcm  eraiit,  ct   ab  ipso  aliena. 


i/ri  meo  cutodinm,  cum  roiisiilerel  p^ccaior  adversum 
iw«  (/*sn/.  xsxviii).  Si  ir.alcdicitur,  iion  maiedicil ; 
si  pcrctiliiur,  noii  conimiuatur.  Mulus  cst  (^niiii  ad 
iiijuriatn,  ei  dicil  :  Fucius  sum  sicul  liomo  uoii 
niidient,    el    nun  kabens    in   ore  tuo    rcdartjulionet 


.]ui  non  babuil  conscicntiain  proprix  iniquilalis,  e( 
toiiipassioncin  scnsil  alienac  c:ilaniiiatis,  ui  nosre* 
conciliarcl  Deo ;  qui  non  noveral  pccratum,  pro 
nobis  peccatuin  fecil,  ut  nos  cfricercmur  Jtistitia 
Dci  iii  ilio.  Cbrislus  nos  redemil  dc  malcdiclo  Icgis, 


(Pju/.  xxxvii).  Latifiilibns  veio  diciiur:  /.>q;o»i<n/«  facius  pro  nobis    malcdictum,    qiiia    scriptum  cst  : 

omti^ni  »iu/iM'^ni,  «(  o/ii/ieni    dohim,  el  simulaiiones,  Malediclut  lioino,  qui  pendet   in  ligno    (Deul.  xu; 

ti  omnet  deiracliouet:  sicut    nwJo   geiiiii  infanlet  (Jalal.  iii).    Maledictio  autem    jam    rinem   accepit, 

raiionabilcs  lac   coiicuftiicite,   ul  in   eo    crescniis  in  quia  Chrislus  restirijent  ex  mortuit  jum   nou  mori' 

talutem  (/  Peir.  iij.   In   biii  cniiii    bcncpiacituni  cit  tur,  mors  illi  ultra   non  dominubilur  {Hom.  vi).  Tc- 

Doniino,  et  cxaltnbit  mansuetcs  in  salutem.  Nonne  neinus  ergo  lerrain  promissionis,  iion  lerram  a  Daii 

rccte  terra  viveiitium  csi,   ubi  bcaiissinia  societas  D  usque  Dersabce,    non   a  fluniine  magiio    Eupbrate 

cleclorum  pioiiiif.itur    mansuelis;   qui  iii  pr.nienii  usqiic  ad  Huviiini     ,t!fypti ;    i.on  a  iiiari    tisquc  atl 


tocielalc  bunonini  pcr  innocenliain  et  paticnliain 
socialitcr  vivunt,  seivantcs  uiulalcin  )n  vincnlo 
pacis?  Digna  mcrccs  mansiiclisquiela  bujus  po^scs- 
^io  terrai,  ubi  beala  sociclas  pace  finn.ttur,  qns 
hine  nianstictudiiic  non  rciincitir.  Piopter  quod 
Piopbeta  ad  Ueum  ditit  :  tiul  pux  in  lirlure  lua 
(Ptul.  cxxi).  Quain  \irtutcin,  Domiiic,  qnain  re- 
cliua  divcrim,  quam  ejni,cujus  exeinplum  iti  li^ipso 
proponis,  dicens  :  Discue  a  mc,  (juiu  milis  snm  et 
huinilis  corde?  {ManU.  xi).  In  in.in.snettitruie  !ta(|nc 
fil  pax,  cl  rctincltir  pax,  ui  ii>  paiieiilia  priiiio  pos- 
sidcamus  animas  nostrts.  mox  lran$rcrciidi  ad  rc- 
giiiiiii   pacis,  ubi  (piics   oeicrna  pr;rparata  e.<l  qnic- 


iiiarc,  cl  a  fluminc  usqiie  ad  lerminos  orbis  lerra- 
rtim.  Sed  promissiones  Abrabo:  diclas  inlcllgitnui 
iii  Cliristo  cssc  coniplctas,  cum  Proplicia  dicenle  : 
Dominus  piirs  haredilatis  me(V  ei  calicia  niei,  tu  et 
qni  restilues  lntrediiaiem  meam  mihi.  Funcs  cecidC' 
runl  milii  in  prwclaris,  elenim  hwreditat  mea  pra- 
clara  etl  tnilii.  BeneJicam  Dominuni,  ijui  tribuil  mihl 
intellcauin  [Ptal.  xv).  Iii  Cbristo  crgo  csl  bxredil.ts 
nosira,  et  porlio  nostra,  cl  sccundtiin  dispensatiO' 
ncm  iiaiurx  pro  nobis  susccpla;,  ibi  csllerra  pro- 
iiiiM^^ioiiis  ;  lcrra,dequa  dictum  cst  :  Beiicdi.tisti, 
Doinine,  lerrnm  tuiim  {Ptal.  lxxsiv)  :  el  de  qun  ilc- 
ruui  scriptiim  csl :  l'i  inhabitct  gloria  in  lerra  uoura, 


499 


DALDUIM  CANTlAKIt.NSIS  AKCMIKPISC. 


t-O) 


mtitericordiael  verilas  obviaverunl  sibi  {I'sal.  lxxxiv),  A  icplcbiintiir  va»:!  utharicfirdyjt;  cuin  s«rvo  diccUir 


t'l  mnnsticlis  Domiiitis  darcl  lcrram  liaiic,  ipsc  qiii  sc- 
dct  Kiiper  ( liorul  iin,  vciiii  inansuetus,  stdci  \  siiper 
asinuni  oiiini  ohcdiciilia  cl  palicnli.i  niansucluin  : 
iii  quo  Dcus  posuit  ct  proposuil  nobis  cxcnipluni 
inunsucludinis;  ul  in  ohcdicntla  cl  paiiciiti;i  Ghri- 
slum  sessorcm  ei  nos  portciKus,  ntaiisucli  niunsnc- 
lum.  0  coiifiisio  nobis,  o  (udor!  Subjugale  iiintuni 
corripiL  iiisipiciiliam  i  ostram  ;  el  inaRistfcr  inan- 
Eiietudinis  asinus  liobis  coiistiluitur,  ul  ab  nnimali 
slolido  sapienliam  doccamur  ipsi  stolidiorcs.  Yx 
nobis,  4]uia  sic  nberravimus,  quia  sic  iiifatiinti  su- 
iuus  iu  insipieiitia  iiosira.  El  un.!e  lioc  liuiiiini, 
nisiquiu  in  honore  posiliis  non  inicllexil  :  compaf 
rntus  esl  jumentis  insipientibut,  et  similis  (aclut  ett 
Utis?  {Psal.  XLviii.)  Uiinam  hoc  excmpjo  saliibritcr 
ronfundamur,  nc  dc  nobis  dicatur  :  Coiignovil  bos 
posseisorem  suun:  :  et  asinus  prasepe  domini  sui. 
Israd  auiem  me  non  coynoiil !  \lsa.  i.)  Cxhibea» 
inus  ergo  nes  UKinsueios  Oeo ;  i  am  suscipicns 
mansuelos  Dominus,  nos  sub  jugo  et  sub  oiicre  su« 
sibi  mansuescere  per  obedientiam  cl  per  patieii- 
liam  et  praecipil  et  consiilit.  In  bis  autem  duabus 
virlutibus,  obedientia  videlicei  el  palieniia,  man- 
eiieiudo  exbibciur,  illa  quse  esi  ad  Deum.  Obedicn- 
tia  iinplet  quse  nobis  mandiinliir  racicnda;  patieniia 
«lustinet  quse  a  Dco  imponuntur  nobis  tolcranJa» 
Obedientia  non  recalcitralt  palientia  non  murmu- 
ral.  Obedicntia  assisiit  in  pixceptis;  patientia  pcr- 


B 


IiUia  in  ynudinm  Domini  tui  {Malth.  xxv),  ut  gaudio 
circiiiiirnsus,  (jUDCunfjue  se  verlat,  in  gaudio  se  in- 
vcniat,  cl  (/ -iiiliiiiii  cina  bc  inveniat,  cl  dic^t  :  llce- 
redilai  mea  tupei  inet  et  favum  {Eccli.  xiiv).  Tuiic 
bonuni  erit  ei  nicl,  qui  inuttuin  comederit,  et  con- 
ICfiipKiior  in;ijesl:itis  non  oppriineiur  a  gloria.  Inle- 
lini  vcio  noii  esl  liouiim  ei  qiii  mullum  comedit ; 
qiiia  scriiiaior  inajc&tatis  opprimetur  agloria.  Saitii^ 
bor,  a't  Prophcta.etim  apparuerit  gloria  lua  {Ptat. 
xvt).  Sed  uiide  saiiabuiitiir,  qul  Mliandi  siintT  8i 
mcllc  sa  iabunlur,  iiinie  fliiel  inel  ?  De  pelra,  inqMii, 
MJ<;//e  tuiiavit  eot  {Psal.  Lxxx).  Pelra  aulem  erat  C7jri- 
siui  (/  Cor.  X).  Mcl,  ul  aiunt,  colligitur  de  floribufl 
ca^.lesli  rorc  perfusis,  pioplcr  quod  secundum  quos- 
dain  dii:unUir  roscida  niclla,  quasi  de  rore  cadetitc 
cullecta.  llinc  ct  poe'a  dixit: 

Protinui  aerii  mettit  cwiettia  dona, 

(ViBCiLius,  Georg.  it,  !.) 
&ive  dul(-eso:it  rosin  floribus,  sivefloresex  rore,  siv« 
vicissiin.  (jlinam  nos  flores  slmus,  de  iUis  quibua 
diciiur:  Ftorete  (lorei  {Eccti.  xxxis);  et  de  quibud 
dicilur  :  Fulciie  me  (loribus  {Canl.  ii) ,  Etdalcescaiin 
iiobis,  ct  nos  in  illo ,  ros  Hcrmnu,  qui  descendit  iii  mou* 
tcmSion,  eiconriciaiiirin  nobis  mel,  quale  invenitai 
inierra  proniissioiiis;  quo  nunc  praegustalo,  cl  posl 
pIciiiuspr<egiistan:io,guslaiilcsei  videntes,  quoniani 
suavisesl  Doiuinus,  csperti  dicamus  :  Quam  magnc 
multitudo  dulcedinis  lucp,  Domine,  quam  abtcondiiti 


fiislit  injudiciis.  Obedienlia  jugum   csl  sinejugo,  ^  timenlibusle,perfecisiieisquitperantinte{Ptal.  xxx), 


quia  servilutem  eximit,  et  iibertaiem  rcsiituit.  Pa- 
ticnlia  onus  est  sinc  onere;  r.on  enim  onerat,  sed 
Tcleval.  Quidquid  enim  grave  esl  impalienlibus, 
per  paiicntiam  relevaiur :  in  qua  quasi  in  spiri* 
Viali  vehiculo  omnia  onera  facilius  portantur.  Et 
sicut  numcrosilas  plumarum  et  pennarura  avera 
quasi  onerat,  et  iiroen  iojaUum  levat ;  sic  patieniia 
iribulationem  sursura  erigii,  non  deorsum  premii. 
Qui  auiem  sub  ju^o  et  onere  Cbristi  inansuescuiit, 
Deum  mansueium  babent  etiam  in  irasua,  qua  bic 
corripit  (lelinquenteSt  ne  gravius  judicenlur.  Hinc 
scripium  est :  Supervenit  mansuetudo ,  et  carripie' 
inur{Psal.  Lxxxix). 
Per  bas  ilaque  virtules,  obedientiam  dico  et  pa- 


Non  solum  mel  abundal  in  terra  promissiunis,  abundai 
el  lac.  Habel  auicmlac  seinentinamcarnisoriginem, 
quo  inater  parvulos  consolatuF  et  alir  ad  vitam,  qu 
sine  lacle  non  haberent  viiaiH.  Ad  boc  autem  Yer 
bum  caro  factum  esl,  et  habiiavit  m-  nobis  {Joan.  i) 
ut  potemur  a  lacte,  et  satiemur  ab  uberibus  coosO' 
lalionls  ejus.  Propter  quod  dicilur  :  Quemadmodun 
maler  consotalur  fitios  suos;  ila  ego  consotabor  voi 
il  in  Jerusatein  consotabimini  {Jsai.  Lxvi).  lo  ilb 
nempe  Jerusalem  coelesii,  ubiest  visio  pacis,  ibies 
lac  consolalionis.  Quidquid  enini  delectabit  manife 
stata  gloria  bomiiis  Dci  in  Deo,  blandielur  iutuen 
tibus,  et  erit  sicut  iac,  unde  &lanlur  ad  viiaiu,  e 
sine  quo  non  haberent  viiani  iiium,  de  qua  dicit  ai 


lientiam,  mansuetus   sessor  Christus  a   mansuetis  ^  Palrem,  ipsequi  esl  vila. //(Pc  est  auUm  vila  alerna 


pcrtatur  et  eusiinelur.  Qua  mercede?  Susiinentes 
aulem  Dominum,  ipsi  hccreditabunt  terraoi  {Pial. 
xxxvi).  Terram  ulique  lacle  el  melle  mananlein  ; 
ubi  Christus  Deus  el  bomo  videbilur  in  gloria  sua  : 
dulcitcrct  jucunde  in  gloriaglorificatse  bumanitalis; 
dulcius  el  jucundius,  in  gloria  gloriosx  diviajiatis. 
Ilanc  liinc  glcriam  spcculantes  lacle  el  mclleredunv 
dabuni;  fluent  enim  rivi  ei  lactis  el  ineilis  nsiiue  ad 
eos.  Nam  quomodo  pervenirenlad  eos,  nisi  (luerenl? 
Qnidquid  eos  delectabit  in  conlemplala  specie  divi- 
nilatis,  summx  pulchriludinis,  summaeque  dulce- 
dinis,  dutce  erit  sicut  mel.  Tunc  unicuique  dicctur : 
JHel  invenisti,  comede  (fuod  sutis  est  {Prov.  xxv).  Ibi 
eniitt  plcna  erit  saiietas,  cum  de  lorrente  voiuplatis 


ui  cognoscant  le  solutn  veruin  Deum,  ek  auem  misisl 
Jesum  Chiistutn  {Joan.  xvii). 

Beaiiqtiitugenl ,  quonfnm  ipsicansotabuntur  {Mallli.  vl 
Sapienlia  Dei,  et  sapienlia  bujus  muodi,  circa  r« 
runi  xstimotioncm  judicia  sua  varianl,  el  motnent 
rertiin  ad  iinius  stalene  momcntiim  non  ponderani 
Sapiciitia  enim  niundi  ea  magni  a;stimat,  qux  sapicn:i 
Dei  abjicienda  et  cojitemnenda  reputal.  Muudiquoqu 
sapienliasuojudicioreprobal,  quae  Deisapienlia  pr« 
tiosaetmagnajudical.  Dcisapieuliadicit  :  Beati  pau 
peiet  spirilu,  quoniam  ipsoiuin  esl  regnum  cwtorui 
(.W.7«/<.vi).Muiidisapieulia  dicit  Beali  diviles,  qui 
nuncdominaiilurincrbcterraFum.SapicritiaDeidlcii 
Beati  milet ,  qnonxum  ipsi  posMcbunl  lciram{ibii. 


m  TRACT.  DEDEATiTUD.  EVANG.  SW 

MuiiJltaijlenila(licri:Bcallbellal«ireseli.iiinites,quo- A  via  vo!iinl.iri:),  qii.im  sejjTegavit  Dcus  liKrcililail 
ntamipsipoisidonllerfaii).  Sa|>ieiiii:i  Deidicil :  Bt^a/i  su£.  lu  li:tc  vnllc  lacrymaruin,  in  qu.n  nali  suniiis, 
quiliigentyquoniam  ipsl  coniolabuulur{ibid.).S\i^'m\-      co|)i«isa  iiultis  snppelil  cau.sa  liigeinli,  ubi  lulitin  qiioj 


lia  niuudi  dicil  :  Bcali  qui  ridcnt,  qiioiiiam  ipsi  \m\\ 
nunc  consolanlnr.  Sapienlia  miimli  tiiriiiasel  risuin 
ei  gaudiuiM  prwsenlis  viiae  probal  el  hnidal  et  .'^mi;iI, 
quia  prxsenlem  aneruiil  consolalioiiem  ;  patipcria- 
tein  cllucluni  odit  ei  damnat,  qiiia  prxscnlem  de>o- 
lalioneiD  Uabeiii.  Dei  s.ipicntia  vitx  pixscniis  gau- 
dia  vana  judical  ct  iioxia  ,  u4po'.e  viii^^rum  nulii- 
nienla  el  inipcdiinenia  salulis.  ranpciiuloin  vero  nl 


occiirrit,  nul  qtiod  iniia  nos  est,  aut  exlra  iios  csl, 
vix  nliud  csi,  quam  lugendi  malcria.  Adco  loti  mi- 
scri  sniniis,  iti  ntiseria  iiati,  iii  iniseria  us(|U(;  inodo 
educ:tli,  in  misoria  (lcincops  vicinri,  in  iniseria  de- 
miim  moritiiri.  Iiilus  miscria  plcni,  foris  niiscila 
tirciiiiidati.  Ilinc  quidam.  lieplela  esl,  inquil,  matia 
animii  men  [Pml.  Lxxxvii).  El  :  Circuindederunl  me 
mala,  qnorum  non  etl  numerus  (/*srt/,  xxxix).   Quid 


lucluni   commendat  el  amai,   laniiu:un  piirgatoiia  possunms  iiiler  lijcc  mala,  nisi  geincre,  plangere,  cl 

viiioruin,  el  inierininabili«  prarparaliva  feliiitalis.  dolcre  tnala,  quae  indesincnler  senlimus ;  el  desidc- 

Sapientia  Dei  et  sapicntia  liujiis   mundi  sic  snis  ju-  rare  boiia,  qtix  noiuliim  sentimus?  Aut  si  inodicuni 

diciis  sese  iinpugnaiit,  ul  vicissiin   sese  ju  !icciil,  cl  quiii  boiii  Torle  scnlimns,  hoc  ipsuni    nos   adinonct 

ab  invjcein  juilicciilur.  Sapientia  enim   Imjus  mundi  miscri:e  noslnir,    quod  raro,   quod  tenuitcr,  qiiod 

stulta  esl  apud  Ueuni ;  sapicnlia  qiioqiie  Dei    slolla  noii  pleiic  scnlinius.  Undc   nobis  lioec  miscria   lain 

«slapud  niiiiiduin.  Verbuin  eiiim  crucis  pcreunlibiis  miilta,  lain  inagna,  nisi  quia  peccavimus  cuni  paui- 

sluliiiia  est.  \erbnm  auiein  paupertaiis  el   iucius  bus  nosiris.injusteegiinus,  iniqnitaiem  fccimus?  Vi;a 

secundum   qticmdam    inoduni  verbu:n   criicis   est.  auiem  noslra'et iiiiquiialesnoslroefecerunlba;cnobis. 
Nam  paupenas,  sive  luclus,  qiiOiJam  crux  cst.   Sa-  l)e  prima  causa  iugeudi. 

pientia  auiein  Dei  justilicala  esi  a  fiiiis  suis,  ei  liliis         Primn  ergo  bigendi  caiisa  est  de  inalis  comniissis, 

Luci&  Filii   autein   iiujus    saeciili  prMdemiores  sunl  et  dc  lionis    omi^^sis.  Mala  qux   coinmisinius  quis 

HXLs  lucis  iii  g«nerationc  sua.  Proplerca   (ilii  sxcuU  diitinnercl?    MuhipHcaia;  tunt,   inquil,   iniquilalei 

«l  iilii  lucis  vicissim  sese  slnltos  reputanl  it  insanos.  mecr  supcr  ca;  illos  capiiis  mci  {Psal.  xxxit).    Bi):;a 

Illi  enim  respiciunl  ad  vanitales  ct  insanias  falsas  ;  qiiJb  pcrdidiiiuis  qtiis  (linnincrcl?  Cogilavi,  ait,  dies 

lii  stulliiiam  prxdicatioiiis,  per  quam   decrevii  Deiis  aniiqnos,  el  annos  wlernos   iu    menie  habui  (Psat. 

salvos  facere  credenles,  pro  luce  amani,  quam  ani-  i.xxvi).  Nam  ot  lios  cl  illos  perdidimus,  dies  scilicel 

lualis  liomo  non  p<^rcipii  :  siuliiiia  enim  !lli  cst,  et  aiiiii|uns,  iii  qiiibus  condilus  fuit  Adam  boniis    ct 

oon  potesi  inielligere.  Hjccauiem  aliercatioinier  Dei  C  bcains  a  Deo,  ut  possel  nunquam  niori,  et  annos 

Mpientiam,  el  eam  quse  esl  bujiis  mun-Ji,  incordibus  xlcrnos,  qiiibus  donandiis  cral,  si    non  peccassct, 


niuliorum  ipsiusfidei  fundamenta  concuiit,  ct  in  laii'> 
4unt  invalescil,  ut  si  (icri  poiest,  nioveaniur  eiiam 
electi.  Hiiic  unus  jnslorum  dicil  :  Uei  aulem  pcne 
moti  tuntptJei ;  pene  effusi  iunt  grcnut  mei,  quia 
jtf/aei  tuper  iniqHOt,  pacem peccalorum  videni  {Psal, 
LxxTiii).  At  cuin  intelligit  in  novissimis  eorum,  ad- 
mii  alur  el  dicil :  Quomodo  facli  tunt  in  desotationem! 
fubilo  defeceruni,  pcri^runl  pro,iler  iniquilalem  sunm 
{ibid.).  Judicio  Sulonionis  risiis  condemn:ilur,  et 
liiclua  convivio  anleferlur.  Hisum,  inqiiit,  repulavi 
errorem;  et  gaudio  dixi  :  Quid  frutira  diciperis? 
{Eccle.  11.)    El  ilerum  :  Melius  esl  ire  ad  domum  lu- 


ut  iiuiiquam  pos:^el  ntori.  li:BC  qiiidcm  nos  in  Adam. 
Al  iios  iii  nobis  qnanla  boiia  pra:ripinius  nobis! 
Quaiitn  bona  potuimus  faccre,  el  iion  fecimus  !  Quot 
cinTiciila  lemporiim  inanitei- coiisumpsiinus!  Qunm 
innuiDcrabilcs  dies  nobis  male  aul  niliil  agenlibns 
Ouxeruni,  ci  in  dcciirsum  labiles  nos  secum  iraxc- 
rui:t!  0  ubi  cstis,  foiites  aquarum,  iili  nunc  esli«, 
fonies  lacrymarum,  ul  lugere  qiicam  dnniim  vita: 
incae,  et  damna  pariter  innocenrise  ineaR?  Ulin:tn) 
aperianliir  Oiilaraci.'»  c<£)i  desuper!  iitin:im  dirum- 
pnnlur  ionlos  aliyssi  niagnx,  et  inuiidet  diluviuin 
aqunruni  inulinriiin  snpor  (errain   cordis  nici,  nt 


ftui  quam  ad  domum  convivii  {Lccle.Mi).  lixc  Salo-  disperonnt  qui  babitanl  in   ca,   et  proni  in  niabmi 
nion  :  e  ce  plusquam  Salomoii   bic  qui  dicit  :  Beaii  '^  omiics  seiisus  mei    ab  adolcscentia   inea!  £l  ccoe 

qui  lugent ,  quoniam  ipti  consolabuntur  {Mallh.y).  dcfcccrunt  in  vanilate  dies  mei,  'Ct  anni    mei  cnni 

Liicium  et  hiolum  vanitas  verilas(]uc  disiinguit.  Sunt  fesiinntione.  Et  qiits  consolabilur  ine,  nisi  qiii   coii' 

qui  lugenl  non  lugenda,  et  idco  ipsi    lugendi,  quia  irislaliir  sicut  et  cgo,  unus  et   ipse  poenitens,  qui 

vanelugenl,  sicul  el  vane  crcdunl.  Suiil   qui  pie  et  dicit  :  Lu6<}rai'i   in  gemitu    meo?   {Psal.  vi.)    Nain 

«alubriter  liigent,  beati  fiiluri,  qtiod  sio  liigciil,   si-  du:n  iii  bis  qnx  muiidi  siint  gauderem  ludcns  et  rt> 

cut  ipse  Domiuus  discipulis  loquens  ait :  .'Ini^n  amen  dens.  ei  variis  succcssibus  applaudens,  duin  id  ngC/« 


iieo  tobii,  quia  plorabitit  et  ffebilit  voi,  laundus  au' 
tem  gaiidebit ;  vot  autem  conlriftnbimini ;  sed  trisii- 
lia  vettra  verielur  in  gaudium  {Joan.  xv).  Et  Psalnii- 
sla:  Eunlet  ibant  et  flcbanl  mittentet  temina  sua. 
Venientet  autem  venient  cum  extuilalione,  porlaniet 
mttnivutot  tuot  {Psal.  csxv).  Iloc  pio  luctu  quasi 
tnihre  gralix  coelcslis  rignnlur  seminn  nostra,  ut 
conipUiia  uberius  surgnnl  ad  messcin.  Il^c  est   plu- 


rem,  nc  goinerein  vci  laborarcm,  sicui  nunc  exper- 
luA  didici,  vere  tunc  laboravi  in  gcniilu  meo.  Nain 
qu:e  labore  et  gemilu  commulanda  sunl,  vera  xsti- 
matione  quod  vulunt  bic  sunl.  Haec  enrtn  vcresiint, 
quod  illis  sunl,  quibusobsunt.  Huec  nempc  scrnnot 
est,  sero  gcmenlium  :  Lassaii  tumut  in  viu  iniquit„iis 
et  perdilionis,  el  ambulavimus  vias  difficiles  {Sap.  v). 
V'ilgo  (lici  solci,  parier.iis  geinitus  risus  auiioii^inis 


«OS  BALDlllM  CAMCAIUENSIS  ARCIIIEPISC  504 

Diiiii  of}-)  :inii>iil:irem  v,W\  volcl).iiii,  itgfiis  'jiio  ;;riiic.-  A  (ibiJ-}    Possum  cl  i-go  .licere  :  Curii  Pnnlos  iiillniia- 
feiiit  iioii  laiiioii  ul(;(;iiiciciii,  scd  iiiagis  ne  geiiierciii, 


\x  inilii,  ialionivi  ingcniilu  mi;o.  N.mii  qiioil  <  ogilavi  et 
volui,  lioc  laiiorcsl  Hiileinc.  Tuiu:coiicc|ii«Jolon:mcl 
popf  ri  iirK|uil.ileiii  ;  ptoplcnniod  lavjbolecliiiii  dolo- 
rismci,  iii(|uoa;ger  jaciii.oi  iiiiiiiuiidussccuinluiiiim- 
tnunililiaiii  inulierib  [inrliirienlis.  Lcrlus  duiurisc^iro 
infinna,  dcloclulio  mala,  conscienlia  niaia,  quiniilii 
lavnndiis  cst  pcr  secrcla  iioclis  &ilciilia,  nlii  Deus 
>i«lcl  in  aliscondllo,  el  per  singula  dciicta.  K(  qui.*) 
divisani  gcro  coiiscicnlium,  (uin  dc  nialis  qu.-e  leci, 
tu!ii  dc  bouis,  si<{U3;  fcci ;  iccliiiiicohscientix'  l:tvan<:, 
iii  qiioxger  laboro,  straluiii  conscieiitiai  ubi  niibi 
fetravi,  ul  ibi  rcqiiicsoerein,  lacrymis  incis  rigiibo. 
Lavabo  macubis  viiu;  incx,  rigabo  sleiilitalein   ani* 


lur,  ftjjo  forlior  suin.  Iniirmilas  ci,;o   PjuIi   adj-iv.-d 
nie  apiid  luc,  ut  virtus  cjiis  adjiivcl  mr-  apiid  [>c!iii), 
iil  cripiat  iiie  a  tenl.'itioiic,  animam  mcimdc  iiiorle, 
oculos  incos  a  lacrymis,  pcdcs  nu'0«  a  l;ip»u 
De  leida  lugettdi  rnusa. 
Praeier  i»ala,  qiix  nostr»m   viiain   traculant,  et 
niala  qiix  nos  ad  cuipam  teniani,  urg^Mit  nos  alia, 
qux  cuipam  purg:inl.  Alia  recte  dixcrim,  qnia  a^a 
suul    gcncra    tctitationum  ,    qiiibus  re&i&ti(ur   non 
consciitieixio,  aii:i  gcnrjra  passionum  ct  Iribniut^u- 
iiuiii,      qnii)U8  exei(Ciiiiir  (ulciaitdo.    Et  qcamvis 
iii  eisdcm  rcbus  plerunique    teiilcmur  ad  ctilpam, 
ct     exeiceainur    ad    ptiDnam ,    aliud    (ainen    cst. 
(|uud    tinicinus     iii    tentaliuiic  ,     aliud     qmid    do- 


iiiu.' iiie£,   si  forle  vciui  area    cuinpluia  gcrrainet.  'Meiiius  in  liibiibiiione.  liic  ciiipa  iii   causa  cst,  iilic 
Mam  iniioceiiti:i  pro  parie  malorum  qux*  non  icci,  c(      pcena.  Il.ibctit   antcin  c(  bxc  inal.i,  quibus  sciiicSt 


coiiscicntiu  ntea  pro  parle  boiioruni  quac  feci,  utra- 
que  niilii  racia  csl  inrruotuosa,  per  iiiala  (\»x  fcii. 
llbi  miiii  sieriiere,  uiii  reqiiicscere  vul ),  ibi  dolcinli 
iiiaictiain,  ct  lacryiiiaiidi  caubatn  invciiio.  N.itn  pcr 
ca  ([uibus  cuirujitus  non  suiii :  Quid  dico,  ubi  cur- 
i'U]>tiis  nuii  sum?  (Jbi  eiiim  incorruptus  suiii?  Nani 
incorrupta  niea  saspe  sic  cKisiimo,  ut  magis  cx  bis 
corruiiipar.  Qiiu;  dum  cojjitu,  apud  inemet,  dico  rioii 
^uni  sicul  c.x>tcri  boniiiiuiii,  sicut  ille  vcl  illc;  quia 
talis  cgo,  ct  iioii  iile.  Et  dutii  superiu.^  dc  inc  jiidiio, 
i>.Tpe  ambiguus  sum,  aii  plus  dolcre  debeam  iiicor- 
rupta,  qtiju  sic  elova;it,  an  pcccaia  mea,  qu*  uieti- 
lUiuse  cogitala  inc  bumilianl  , 

De  secuitda  lausa  lugendi. 
Cum  peccata  lugens  lugeo,  el  de  remedio  p<»ni- 
tcniise  consolalioneiii  iiiijero,  aJcsl  ct  alia  lugendt 
cauga  de  tenlalioiiibu:>  iminisbis,  licet  iioii  admissis, 
(|ux  me  undique  circuiiivailaniel  circumcingunt,  u( 
iion  appareal,  ubi  exilus  paleat.  Nam  niillia  tenta- 
tionum  insurgunt  iii  me;  alix  supra  mc,  alix  inlra 
iiie,  alia;  circa  me,  e(  omiics  conlra  me;  e(  cum 
iina  dereliqueril,  mov  aiia  apprebendi( :  e(  duin  una 
c«?di(,  allera  succedit;  et  non  6S(  pax  spirilui  meo 
in  medio  eariim.  Nam  quod  video,  quod  audio,quod 
ago,  quod  cogito,  quod  voio,  quod  piacet,  quod  dis- 
plicet,  dcnique  lolum  quod  vivo,  ien(a(iomilii  est, 
fiicut  scripium  est  :  Ten/r/iio  «j(  vila  homiuis   $uper 


tribuiatiiur,  iuidia  siia  ct  lacrymas  siias.  Tesiis  et 
Elias,  (|iii  projccit  se  subtcr  umbrani  unius  juni- 
pcri,  ct  pciivit  uiiiiii:i;  ^ux,  u(  morerelur,  dicens  : 
Sii(}icii  mhi,  lolle  auimam  meam  {IJI  Reg.  \).  Tc- 
stis  ct  Paiiliis,  qui  el  ipse  dici(  :  Supra  modum  grn 
vr.li  ivmus,  ila  ul  ifrderet  eliam  vtTere  (II  Co: .  i). 
'lcstis  cl  Joiias,  qiii  dicil  :  Iratcor  usque  ad  mor- 
tem  (Joti.  iv).  Et  de  l:i:diis  sic  dicltim  sit.  Nain  de 
{jCmitii  vcl  lacryniis  prol>at,  qui  dicit :  Omnis  cren- 
tura  ittyemiscit  el  parlnrit  usque  adhnc,  Non  lanlum 
illa,  ssd  et  aos  ipsi  primilias  spirims  habenlei,  f! 
ipsi  imru  iios  (jemiinus  (llom.  viii).  E(  Fsaimista  : 
A  foriitudine  manus  luw  ego  defeci  in  increpaliov.i- 
t«5,  propier  iniquilntem  corripuisli  hominem  IPsal. 
xxxYin).  Et  de  lacrymis  adjungit  :  Exaudi  orationem 
meam,  Domine,  tl  dcprecationem  meam  ;  auribus 
percipe  lacrymas  meas  (ibid.).  Si  autein  bx  ia- 
cryinx  omnium  justorum  sunt,  quomodo  contn- 
rium  non  es(  :  Jbant  gaudenies  a  conspectu  concitii, 
qiioniam  digni  habiti  suitt  pro  nomine  Jesu  contume' 
tiain  paii  ?  [Aci.  v.)  Ei  q'iod  Paulus  dicit : /.i  tri- 
buluiione  gaudenles  (Jioni,  \u) ;  e(  quod  Jacobui : 
Omne  gaudium  existimaltt  fraires,  cum  in  varia» 
tentaliones  incideriiis  ?  (  Jac.  i.  )  Sed  qui  inflrinl 
su:.t,  iii  Iribululioiiiiins  dob'nt,  qiii  autem  perfccli 
sunl,  e(!amde  (libulationiiuis  gaiulcnt,  quod  virtutis 
€sl;el  lamendoleiit,  quod  iiifiriiiiiatis  est.Nequcenim 


terram  (Job  vii).  Inier  bas  auteni  tenlaliones  tam  p  nullaest  iiilirmitasperfeclorum.Nam  viriuseorumin 


iiiuiias,  t:iin  maias,  (am  imporlunas,  tam  perplexas 

cl iuexlric.ibiit^s,   quibus  nie  expcdirc  non  possum, 

sanpe  viia  ipsa  niibi  taidio  csl,  eldiim  consolaiioiieni 

«Iiiacru,  iiingis  eatn  invcnio  in  sancioruni  inlirmilate, 

quam  in  propria  virtute.  Andio  cnim  Puuluni  inme- 

dio  lentaUoiiuiii  Ua  coarciatum,  u(  claniare  compcl- 

l.uur  :  JnfiHix  eyo  homo,  quts  me  liberabtt  decorpore 

Hior/i* /(m;hs?  (/iw»i.  \ii.)  0  quaiita   consobilio   Deo 

dispcnsaiiic  iiirtrmitali  nostrae  provisa  csl !  Nani  in- 

lirinitatcssanclorum  interdum  nos  plus  confortant, 

quuin  virliiles  eorum.  Virlules  desiJeriuni  accen- 

(!unt,  infinnilales  spem  erigunt.   Ctim   Paiilus,  cui 

(jiclum  est ;  Virlus  in  inlirtnllale  peifititur  (IJ  Cor. 

viij,  ipsede  »e  dical,  tum  infirmo:,  tuuc  forlior  ium 


inlirmitalcperficilur  (II  Cor.  xii).  Mirosiquideinim)- 
do  Deussaaclos  siios  de  inlirmiiaie  conlortat,  ct  d? 
virlule  liumiliat.  HiiicjuMus  aii:  Quia  rinerem  lnn- 
quum  pr.iiem  manducabam,  el  t>o^^'''^^  meum  cum 
Pelu  miscebam  (Psal.  ci).  Ac  si  diccret  :  Memoria 
iu.irmilatis  c(  conditionis  luea',  qii.-^  mc  iiiciiiini 
ciiiercm  el  pulverem,  panis  mibi  esl  et  rcleclio 
mea,  coiiforians  e(  rol.pratis  me  ;  potus  spiritiialis 
iaeiiliyc,  quod  me  laeiifical,  non  sine  amarilnditie 
esi,  qitia  gaudium  dolore  temperalum  est.  Si  auteio 
esselyirtus  siiie  infirmilate,  cssel  el  gaudium  siiio 
jiiceioie.  Nui)<-  :»i!lem  ei  infirmiias  protecit  ad 
virni(em,  el  lioc  esl,  ci.-i«)m  Uiii-tnain  puntm  maij- 
duciiUin  •  el  \1rl1i3  liminiilatis  pcr  iiifiiiiiitatciiK  ti 


5»5  IRACT.  DE  Bt. 

Loc  csl,  /)o'(im  miuiH  cuin  flelu  mitiebam.  Sic  qut-  \ 
deiH  sic  fleri  oporlel.  Nam  moJiciiin  vinuin  nobis 
fi«cessariiiin,  proplcr  rreqiieiilcs  iiinrniilaiek(/ Tini. 
v).  El  si  viiiuin  loiiipcraiuin  non  cssof,  i|uis  ebrius 
noo  esscl  ?  qiiis  cipul  nondolereO  qiiis  spiriluin 
vcriigiiiis  noii  liaborcl,  quein  iniscuil  Doiiiiiuis  iii 
iiiedio  iEgypli  ?  Espeiiit  ergo,  u(  poculuin  flt  (u 
iiiisceaiiir,  ui  gauiliuin  moorore  leniperelur,  ut  \ii- 
lus  in  intirniilaie  huinilielur. 

De  quarla  luyentli  cauitt. 
Si  auteiu  aiteo  grave  csi,  quotl  nunc  nrgci,  ui 
i:icryinns  Cklorqiieal,  qnanlo  magit  lacrynias  oli- 
(-i;>i,quOil  in  postcrum  lerrei?  lll-ul  cnini  .Tlerniini 
csi,  lioc  (ransiiorium.  Iloc  viK,  soil  qiioquuniodo 
toloraltile,  illud  omnino  inloierabiio.  Q.iis  en m  pu- 
teril  lialtitare  cuni  igne  devoraiKe  aui  qiiis  iiabi-  ^ 
tabii  ciini  .irdoribus  &.,'mpiieriiis?  (Isu.  xxtiii.) 
Oiiid  orgu  mirum,6i  (imor  isleii.tbeatlucliim  snnm? 
Q  lis  eniin  sapieiis,  el  non  desiiierai  cxsdiigiicrc 
lurrymis  ignein  inexiitinguibilciii?  />t  me  Irainie- 
rHiil,  ail  jus(us,  iror  luiv  (Ptal.  lxxxvii).  IIoc  ait 
poen;im  (ransiloriam,  qiioe  nunc  urgel ;  et  terrores 
lut  conlurbaoeriint  me  {ibid.),  boc  ad  .T(ero.iiN,  qiiac 
plns  lcrret.  Kl  bcitns  Job  :  Sajjillw,  iHquit,  Domhi 
in  me  suut ;  quaruin  indignaiioebibit  tvirilnin  vieum ; 
et  lcrroret  mitilnnt  contra  me  {Jcb  vi).  Qnid  dici(, 
Sagiiice  Duwini  in  vie  iunt,  lioc  cst  iii  ine  Iransie- 
ruiil  ira:  luai  :  quod  ilicit,  terrora  miiilan'  conira 
me,  boc  esl  lerrores  fni  conlurbaveiunl  me.  Ilaiic 
inonroris  c.tusam  insinuai  Proplicta  ,  ciiin  diril :  ^ 
Poculiiin  mcumcitin  flelu  ini^cebain,ii  fne  tinlijnnlio- 
uis  /K(T',  quia  elevans  alHsisli  me  (fsal.  ci).  Vidc  (|ii.u 
t'l  elovatiu,  cl  (|uoc  sil  alli^io.  Ilomo  avi  imaginoiii 
ei  siniiliiudincm  Dci  faclus,  qua  ralioiiis  capax  cs', 
ii!co  el  bcaiiiudinis  particcps  esse  po(c$t.  Il.oc  e.^t 
elcvatiOaSed  quia  poiesl  salvari,  ei  damiuri  b.ec 
ei^l  .illisio.  At  brula  aiiimaiilia  cuni  noii  possiiit&al- 
vari,  nec  pussunl  dainnari,  i!cc  ralioiicm  (oncntiii 
rcddore,  qux  non  sunl  na(u  ra;ionem  b^ibcre.  H^e 
quatuor  causx  mceroris,  piima  dc  (imorc  pecca(u- 
riim  qiKt  feciiniis  ;  secuntla  do  periculo  leiil:<tioiium 
«|iias  siistiiiCiiuis  .  (orli.i  de  poiiderr.*  Iribulalionum, 
qiio  iiuiic  urgeiiiur;  qu.>rla  de  jiidicio  dairinaiionis, 
qiio  terremur;  a  Propliet.i,  sed  alio  ordine  r.obis 
iiisiniianlur  :  Circumded-nunt  me  dolores  morlis,  ei  D 
tvrrenlcs  ininnilalis  contutlaverunt  mt  Dclores  in- 
ferni  circuimlederuni  me  ;  prccocrupaverunt  nip  la- 
quei  moriis  (Psal.  xvii).  Dolores  qiiippc  niorlis  suiit 
ilolorcs  in  rooriC  ci  anie  inorieiti.  qui  mortem  inde- 
siiienier  aicclerain,  c(  sicu(  pru^ainbuli  mortis  oam 
StMnper  nobis  nuoiiaiit.  Respon.suin  ciiini  mor(is 
habcmua  iii  DObis,  Torreiiles  initjuit.itis,  iiiunJaii- 
tcs  impcius  poccaloriiin,  qujc  sicut  lorrentes  iii 
prxcipiiium  sempcr  vadunt,  cl  nos  s«'CHm  trabunt. 
Dolores  mfor.ii,  qui  iini,  ipso  corum  iiomine  iiiani- 
rcslum  «»nI.  liSqiiei  moilis  lciitaiiiiii<»s  suiit,  'juas 
,ii:ure  aucuiiis  »el  vpr.a(ori»  ad  ciipiendas  auiinis 
^|i.ir5l  is  oiii  (er.UI.  Hi-  qiiatuor  niftiisur;*  suiit, 
iC  «lUjitiGr  livt'ri.r.  qu,v.'.i«  ji  .itj>Jaii(ur  diix',  cruijl 


\TITLD.  EV.V.NG.  506 

scv  bydrix>,  el  l:ipi.'ea>,  e(  sinc;iilu>  capiontes  nie- 
(ret.is  binas  vel  tcrnas,  socuntliim  piiiincatioiiciii 
Judxoruin  (Joan.  ii).  Jiidxi  ni-mpo  su:il  poeiii- 
tciilcs  el  conlilenies,  qui  siiis  lacrymis  piirin<.aiio- 
iiein  Judjeorum  insintiant,  ((iiibus  ol  potiis  d:i(iir  ia 
hcrymis  in  inensiira  (fsal.  lxxix).  Cl  quoniam 
supplicia  temporalia  vot  xlcrna  nobis  ineluenda 
suiit  et  liigeiida,  pro  tenlalinnibus  adiiiissis,  cl 
pf^icatis  coinmi.ssis,  qu;p  volunialc  cl  opcre  feci- 
nuis.  interdum  autem  cl  consueludine,  idcirco  Bin- 
giibe  ist:c  liytlii.i;  mcirelas  c.ipiunl  binns  v<'l  ternas. 
El  si  sola  voliiniaie  quis  |)eccai,  ei  pocnitentia  cnm* 
puiicius  indc  liigcndi  causain  assuniat,  nec  bis  d«- 
siiiit  metreix  Wwx  vel  tcriur.  Nain  appctitus  cl 
roii^ensiis  ct  cons«'ntiendi  delectalio  si  adbibeatiir, 
biinc  vel  illuin  numeium  elTiciunt.  Lapide  autcin 
suiit,  aul  pro  durilia  cordis  haclenus  lapidcl  ,  aul 
pro  nrmitaic  melioris  proposili,  quae  pic  lugen(ibus 
iiecessariii  est.  Nani  de  durida  cordis  per  prophc- 
lam  u  Domino  dicitur :  Auferam  cor  tapideum  de 
earne  vestra  (Ezech.  i).  Dc  rirniitalc  vero  meoli» 
dlcitiir  :  Poiui  faciem  meam  ul  pttram  durittimam 
(Isa.  l). 

De  quinta  luyendi  causa 
Lacrymx  autem  noslrx  cx  prxdictis  qualuor 
cau^is  obortx,  amarx  iiobis  sempcr  sunt,  vcl  sicut 
aqiix  insip!d.x,  utpoie  qux  dc  odio  aut  txdio  do- 
loio  aul  timoro  proceduni ;  cl  eornin  suni,  qux 
nul.is  odio  sunt,  ct  ixdio,  dolori  vcl  liinori.  liis 
cniin  affecius  cral,  qui  dicebat :  llen  mihi,  qnia 
iiicotiiiut  meut  pro'ongatus  esl  !  (Pfnl.  |cxix.)  Sed, 
Ricut  isU'  dosccndiint  de  o«lio  malorum,  sic  qu;e- 
da-n  suiit  lacryinx  dulcioros,  qtix  crumpiiiit  cx 
dcsi<lcrio  bonorum.  Cona  .lulem  nunc  dicimus,  c;i 
qux  spirilualia  sunt,  et  bonum  raciunl ;  vel  x(crna 
siint,  ct  bcaluin  faciuni.  L'lraqt:e  auiein  bona  iiobi» 
iiosidcrio  &un(,  et  ulriimqiie  desiuerium  sn.is  h  ■ 
crymaibabci.  Sxpe  enini  corapungimur  desitJerio 
boiii,  qnoJ  nos  justificel  in  via,  s.Tpe  desiderio 
Loiii,  quo  bealificemur  in  patria.  Utraque  uutcin 
iiobis  3  Deo  repromissa  suiit,  et  cuin  laciyniis  el 
gomilibiis  incnarrabilibus  postubnda.  Minc  Pio- 
pheta  :  Posuisli,  in<|uil,  lacnjmas  meat  in  cvntpecty 
luo,  siiul  el  in  promissiom  lun  {Psul.  lv).  El: 
Qunndo  veiiiani,  el  apparcbo  anle  faciem  Dci  ?  Fuerunt 
milii  lacrijma:  mew  panes  die  ac  nocte  (Psal.  xi.i). 
Jiislilia  aiileiu  ii0:>lia  iii  affoclii  l)on;c  voluntalis  es(| 
aiii  iii  affoctu  operis,  sicul  incipicndbus,  aul  iii 
usu  bon.v  consueludiiiis,  sicut  cxcrcilatis.  Al  prq 
siiigiilis  bis  sua  incrccs  speralur,  (lositi<:ra(ur  el 
cxspectatur.  Ergo  ct  lix  bydrix  singnlx  capiiint 
inetrolas  binas  vel  leriias.  Oinncs  autein  b:v  la- 
crymx,  qux  de  Ixdio  nialorum,  %\sii  ox  do^itleriu 
bonorum  manani,  coiivmunes  {losbuitl  cssc  bonis  ct 
inalis.  !Nain  pro  omiiibtis  liis  c.iusis  coinpungunlur 
bOiii,  conipiiiiguiiiur  et  iiiali.  Ploranl  buii;,  itloraiit 
ct  niali ;  sed  salibriler  boni,  iiiutiliic-  niaii.  Kam 
tsaii,  iil  AiJSloliis  teslalui  ,  Cufiic.i  livredluiiii 
provtiiiioiwm ,    >epicbntt'.f    est.    .Vo/i  cuiin   inve  lit 


«07 


BAI.DIINI  rAMLAIUtNSlS  Ar.CiMcPlSC. 


60S 


tocuri  pceniUntlr,  qwanmt   cuin   lacnjmt  inquist-  A  crnonitiir,  si  iion  Ii<|U";fa(;la  resolvilnr  n.l  8ermont*a 


vittet  illatn  (llebr.  xii).  C*.  Judas  pociiiteritia  rlit- 
cUis  rclulil  trigiiiia  arj^eiitcos  {Vanh.  xxvii)  ;  cl 
B:iiapin  inutiliter  ad  jiistitiam  coi)i|iuiiciu<i  cst , 
Oicens  :  Moriafur  anima  niea  morle  jui'.orum  ;  el 
fiatit  novittima  mea  horum  timiHa  (A'imj.  TtxiiT). 
Mala  itaque  ilolen<la  et  iirncnda  possiiiit  iiali  do- 
lere  el  liiiiere  ;  bona  q>)orjiie  spiriiu:i!i;i  vi;!  t''lcrna 
sperare  ei  desiderare;  c.t  lioriim  spo  vt;I  desiilcria, 
illorum  vero  dolore  et  tiinore  ad  !.ici7rn:is  iisrine 
cotitpungi,  tanto  steriliiis  quanlu  inaiiius.  Qnia 
niilli  sufllcil  mala  lugere,  et  bona  spcrare  vel  dc- 
siderare,  nisi  adjicial  pcccaia  reliiiqucre,  ei  errala 
corrigerc,  et  bona  quibus  bonus  fiat  apprehcnderc. 
Aiiud  esl  enim  bona  hac  sperarc,  vel   desiderare. 


cjtis  (iiiat  ainal,  ciirn  Kcriptui.i  sit  :  Emittel  tcrbum 
ivum  ,  el  liqi  eftir.ict  en  ;  flnhit  .S/j»i/7uj  ejut  «I 
fluent  aqiia:  {l'i(il.  rM.\i\).  DWo.cio  ergo  lui|uciiicct 
Spirilii  fl;iiilo,  di  rniiicscil  qiio:  atnal,  cl  lluuiil 
.Tqiiac,  (iiiiliiig  irrig.ilur  liortiis  deliciariiiii,  (jui 
aiisdo  pcrfl:itur,  iit  fliKint  aroinaia  illius.  El  h» 
f|ui.lt;m  Incryin.c  nii-lliflu.-c  snnt.  Eteiiiin  cadi  dis- 
lili.vcruiil,  sliliiiilia  sciiiccl,  quibus  Irlabiliir 
gcniiiiiaii.s,  fi  pliivi;im  volt)n'ariain,  quain  segrc 
givii  Dciis  hrrrcdiiati  suac.  Hjbc  auicm  pluvia  saepe 
a  jtislis  sti^ipciidilur,  el  ciitn  liabelur  non  leliiicitir  ; 
ciini  ilcsi.kTaiur,  non  oblinctur.  Saepe  eMiiii  «;erc- 
liili  ptilsante  infirmitale  et  vtrlute  omnino  deli- 
tesccnlc,  ainariludine  replcnlur,  tcedio    afficiunlur. 


aliud  habere.  Netno  siquidem  solum  spcrando  vel  ^  in  nialis  labescuni,  cl  in  siti   eiardescunt,  ci  pro- 


dcsiderando,  vel  se  habere  opin^aido  boua,  quihus 
bonus  sii,  sed  magis  hacc  habendo,  bonus  esi.  Mulii 
invw  pceniteiiliain  et  peccatorufn  veiHam,  qnibus 
znall  essc  desinant,  vel  se  habcre  putanf;  vcl  h;ibere 
posse  cum  voluerint,  sperani ;  sic  charitati^m  ei 
hu!Hi!;i;5te:n,  caleraqtte  bona,  qnibus  boni  llanl ; 
sed  YWia  est  spes  eorum,  desiderium  quoque  et 
opifiio  eorum,  el  cor  eoruiii  Tanum  est.  Propterea 
noiinunquara  inutililer  compangunlur  ad  jiislitiatn, 
■sicut  Do-ii  innoxic  lenianiur  ad  culpam.  An  non 
bonos  se  putanl,  qui  de  suis  meriiis  superbius  ju- 
dicant,  iit  se  cum  Doniino  judicaluros  confidanl? 
De  q!ia!ibus  s» Tipliim  esl :  Cudenl  a  lulere  tuo  mille, 
?l  decemmitlian  dextrit  tuii  (Psat.  xc).  Qui  ergu 
?!!!j'u3modi  .«unt,  eisi  in  spe  sua  abundantius  g:>u- 
deafit ;  ttsi  desjueriis  el  suspirii.s  »jt  singuliibtiB 
animtc  lacryitiis  fiu;int,  alieni  latnen  sitnl  a  pio- 
inissione  bac  :  Beaii  qui  lugent,  quoniam  ipsi  con- 
lolabuntur  {Maltk.  v). 

De  peculiaribus  konorum  laerymis. 
Spes  aulcm  justomm  humilitate  subnixa  cst,  ct 
desiderium  chariiaie.  De  hi^-  auiem,  charitate  sci- 
licet  et  humiliiate,  qunsi  de  fontibus  S:ilv:uoris, 
h2uriii..iur  SBnctartim  aqnae  laorymarum.  fie 
eiitm  pforat,  qut  post  culpam  f^aiubriter  contpun' 
cius,  ci  in  timore  Dei  hnmiliatus,  iiiiquitatem  de- 
lestaisir;  et  semper  dolet  fecisse,  qiiod  non  coii- 
seniit  ilerare.  Hx  &unt  pis  lacrym:c,  de  quibus 


hibilje  siint  pluviaede  coelo;  neqoe  ros  neque  plu- 
via  cadil  super  coR ;  et  nisi  Deus  adjuveiil  eos, 
p.iiilajniiius  habiiare  incipil  in  infcnio  aniiiu 
eoruin.  Sed  ijuid  iiiirum,  si  jtjsti  ad  lioram  i|ua>>i 
in  inreriiiim  (iesccndant,  ubi  ahsinliiio  et  aqua  rellis 
potantiir  cuin  scirc  expediat,  unde  sitit  liberandi.  ut 
plus  gralulenJtir  Irberati;  et  superabundet  consola- 
lio  eoriim  ad  gloriam  Dei  ?  Descendunt ,  inqt>il, 
ttsqite  ad  abijssos;  anima  eorum  in  malis  tabescebat 
{Psal.  cvi).  Sed  iiunqiiid  obliviscelurmisereii  Dem? 
Absil !  N'am  cum  «pirilus  Doinini  super  mel  dulcis 
3pe  <^t  tlesiderio  iliius  ha^i^edilalis,  quae  eslstiper  mel 
et  favum,  mentem  iusionim  aflljveric,  ei  su.i  in 
xsiiniabiii  duiccdine  omiiia  viscera  et  secreta  lan- 
guoniis  aniitiae  iifpleverit,  tunc  a  superventenle 
gralia  iiitern;»  dulccdinis ,  iiiiimaeque  suavitatis, 
tutuiuquodamarum  cslin  l^titia  cordisabsorbebitur', 
ei  flueiit  aqux  l.tcryiaarum  sicut  rivi  meliis.  Ei 
sitgG;erenle  inatre  Jesu  :  Vinum  non  haltent  {Joaiu 
II ),  aqiia  nioiroris  iu  vinum  Ixlitix  ccBV4»rtetur ; 
sed,  cuiu  impletum  fuerii,  quoJ  Jesusprscipit,  di« 
cens:  Implete  hijdrias  aqua{ibid.).  Priuseniio oportct 
hydrias  aqiia  iinplere,  hoc  esi,  corda  nostra  largis 
lacrymaruiii  perfusionibus  plenius  saiiare,  ei  pro 
comtiiissis  digne  satisfacere,  et  lugcnda  suflicientcr 
liigere,  et  sic  consolalionem  iniiuix  devotiouis,  et 
gaudiuiii  iii  Spiritu  sancio  intra  nos  reciperc,  et 
liisiiiiam  cordis   nostri   laHitia   commutare.  Main 


Ps^lmista  dicil  :  Exilut  aqHarum  deduzerunt  ocvli  Q  quia  lugenda  nojidiitu  dignedefleviinns,  ex  hoc  s.nepe 


viei,  quia  noit  tustodierunl  kgem  luom  {Psol.  cwn^. 
Pie  plorat.qui  desiderio  fpiritiijdi  et  g.iuiiio  re- 
«oluius  in  lacrymasdiflluit  el  liqiiesciit  ci  reconla- 
lione  desiderahiliutn  suoiuin  miro  inodo  intcriusse 
efTundit,  ut  dicere  possil  :  Haic  reeardatus  siim, 
ei  rljfudi  in  me  animam  meam  ;  quoniam  iransiho  in 
ificum  tabernaculi  adnnrabilii  usque  ad  doinum  Dei 
(P*a/.  Liv).  Haruin  lacrytnarum  iJHlceuineni  cxperta 
est  ilia  amore  ianguida,  quia  diocbat  :  Anima  mea 
liquefacta  est,  ut  dileclut  locnlus  ett  {Caru.  in). 
Bene,  ut  dileclui  loculus  est,  qu,T.  diicctus  cst, 
quia  iocuius  est.  Cui  enira  dilecius  csl,  mox  ui  lo< 
cutus  e&l,  moUiti  sunl  sermones  ejiis  super  oleum, 
•:'.   ;/'»i    sunt    jactila  (  Pial.   i.iv  ).    Yide,    si    iw.\ 


devoiiciiis  deiriinenla  sentioius;  ei  quta  noadum 
solvitnus  quod  dc?)etnus,  id  quo<i  cupimus,  lardiiis 
obliitetnus.  Sed  cum  poium  dederil  nubis  Deus  iu 
lacryiiiis  Id  incusura ,  sdepiione  boncrum  qua) 
anxie  desideranitis,  muUimoda  tn  prresenii  consola- 
tioiie  e.Npcrieiitur  verata  ea^  .con5oJalionein  banc 
Beaii  qui  liiyciU,  qiicniani  ii>si  consolaounlur  {Matlh. 
V  ).  fiagis  aaieiii  hoc  expe.-ic-iiar  el  in  fuiuro, 
qijiindo  Oeiis  omp.ein  lacrymam  abslet^ei  ab  oculis 
sanctonini  {.\poc.  xxt);  qyando  replebilur  gaudio 
os  nosiruin,  tl  litigua  roslra  exsultalione  {Ptal. 
cxxv ) ,  :;d  laudcm  et  gloriam  Domini  noslri 
Je$u  Chri.sli,  qni  csi  super  oinnia  Dcus  benediduaj 
ia  sxctfla   Amsn 


B09  TRACT.  DEBE.\TFrUD.  EVANG.  8«0 

B.ali  qui  eturitinl  ei  titiunt  wstUiam  ,  quoniam  ip$i  A  ponuiil  el  .lcsideram  cssc  jusii ;  scl  lcniHus  pccni- 

laturabutitur  (ilatth.  »).  lcijlia;  differunl,  cl  inilia  ronvor.sioiiis  suspendunl. 

Mulii  pecuniam  inagis  rsuriiini,  quam  justUiam;  l»eccaii  enii»  ilcleciaiionc  vincli  ei  vicli ,  ei  pec- 

ne.'  ob  aliuJ,  nisi  ni  sal  enlur ,  el  saliali  ducanl  candi  coiisu«liidine  prae-jravali ,  aJliuc  amaiil  quod 

in  bonisdics  siios.  Bc.ilioniin  rcpiil;mlur,  qui  pecn-  „(,,,  ainaie  dcsideranl  i  el  noiidiini  apprelteiiJuiil  ad 

niaabundanl,  sicul  scriplum  esi  :  Beatutn  dixeruHt  q„oj  guspiranl.  Ad  jusliliaiii   eiiim  conipungunlur, 

populntn,   cui  liac  sunt   (P.*fl/.   cxnn).  Dixerunl,  sed  jucundilalcni  pfcccali  conpleciunlur;  nialo  adliae- 

iiiquil,  aliorum  opiniDncin  referens,  non  suani  sen-  renl,  el  calore  desiderii    ad  bonnni  fcrvcnl.  Plus 

lciniam  poncns.  Nan»  juxla  «uam  scnieiiliani,  dicil:  aulem  polesl  lenor  mali  ul  niali  sinl ,  qnam  solus 

Ditilet  egucrunl  et  eturietuni  (Psal.   xxxm).  Egue-  fcrvor  boni,  ul  boni  sinl.  Econ'rario  in  bonis  cum 

runi  quidem,  quia    non  suflliil   cis  qiiod   habcnl ;  (eoUiitur  ad  culpam  ,  plus  polesl  lcnor  boni  quo 

esurierunl  vero,  quii  ins:uiabililer  appeiunl  quod  iusUiiam  rclinent ;  quam  inconsulms   aninii  calor 

iion  babeni.  Yera  aniem    saiieias  non  ex  pecunia  q„Q  gujjjio  ad  malum  forveni.  llabcnl  semper  boni 

provcnil,  scd  ex  jnslilia.  Esl  lamen  quxdain  salie-  lenorem  boni ,  nniic  cuni  fervore  boni ,  nnnc  cilra 

las  divilum,  quia  scripiuincsl:  Srt/uri/a»  diii/ii  non  consensum    cum  fervore    inali.   Sunl   nempc  duae 

tiitii  cum  dormire  (Eccle.  v).  Verum  baec  saluriias  B  jQn(.up5s^;eni»a»,  in  bonis  ambae,  et  in  malis  ainbx, 

siiperfluitus  est  uiendi,  iioii  finis  egcndi ;  oppressio  concupisccnlia  carnis ,  et  concupiscenlia  spiritus, 

argri,  noii  pxsifnclio  morbi;  irriiameniuin  viiii,  non  quje  sibi  invicein  adversantnr.  Caroenim  concupitcit 

coii:plenienlnm  desiderii.  Inanis  est  ergo  isla  faiie-  adverius    tpiriium  ,    et    tpiritut    advertut   carnem 

las,  qiix  esuricntes  non  rcficil,  quia  iiunquain  sufli-  (Calai.  v).  Coiicupisceniia  «arni»  in  bonis  ad  pec- 

cii.  lljte  est  aqua  de  puieo  Samarix,  de  qna  scri-  candiim  moveiur,  sed  usque  ad  consensuin  pcccali 

plnm  est  :   Qui  biberit  ex   hae  aqua,  tiliei  iiernm  uun  piomovclur ;    dominalur  eniin  in  iiUs  concu- 

{Joun.  iv).  Eturieniet,  inquit,  itnpUvit  bonis,  et  divi-  pisceniia  spiritus.  Sic  et  in  malis  compunclio  ad 

tet  ditnitii  inanet  {Luc.  i).  Qui  siint  isii  esurienies,  jusiitiam  seniitur ,  el  ei  non  conseuiiiur  :  doniina- 

qui  boois  impleiiiur,  cl  ideo  plene  ei  beiie  satian-  tur  enini  in  illis  concupisceniia  caruis.  ^Emulaiio 

lur,  nisi  bl  de  quibus  scripium  cst  :  Deaii  qui  etu-  aulom  boni  in  nialis  cum  proposiio  ei  dcsidcrio 

ri«n(  e(  5i((un(  ;u<(iii/ini .' Aut  qux  cst  jusiitia,  qcae  uielioris  vilx  quxdain  gralia  Dei  esl ,  scd  gralia 

beaiilicat   elsaiial,    nisi  Cbristus ,  qui  factusest  intcrnx  vocaiionis,  et  non  jusiiflcalionis.  Jusiilia 

uobis  s.^pientia  a  Dco  et  justitia  ?  Ua.'C  cst  niaiirum  eniiu  non  solo  afTcctu  xslimanda  est,  sed  couseusu. 

sapientia  qux  di'jil  :  Qni  edunt  me,  adkuc  eiurienl;  f^  Qua: ,  inquit   Aposlolus ,  parlicipalio  juttitia  cum 

ei  quibbunt  me,  adhue  titietit  {Eccli.  xxiv).  Cbrijiiis  i)ii<7ui(<3:«  .''  (//  Cor.  vi.)  Non  igilur  justilix  consen- 

nobis  factus  cst  justili:*,  gratis  nos  juilincans,  gra-  lii ,  nisi  qui  ab  iiijuslitia   dissenlit ,  uisi  qui  ^caro 

(is  justiliam  tribueiis,  et  per  jusiiiiain  in  nobis  ma-  descril,  el  incuncianlcr  rcliiiqnit.  Qui  autem  justi- 

iiens ,  nuctor  miiueris  cum  rauncre  siio.  ipsecibiis  tix  conseulii,  iani  amare  incipil,  jani  justitiaM  esii- 

Dosler  qui  jusiiliain  da(,  el  oibus  nosier  esijustiiia  ril,  jatn  digno  dcbidcral,  iiec  oinnino  uon  babet 

quain  dsi.  Iliiic  ipse,  qui  iapsus  jusliiiam  perdiJii ,  quod  desidcrat,  sed  desidcral  ut  plus.  babeat.  Jam 

et  perdiiam  dcflcvii,  Oi^/irui  su»i,  inquit,  comedjtrt  pcdem  posuii  in  via  reciu^etiti  ea  ad  interiora 

panem  mevin{Pial.   ci)  ;  <l  qtiia  p«  r  poeniieiUiani  diiigi  de»iderat,  dicens  :  l/<i»jam  (/ir/jflii/ur  i»i«c  ni«« 

reparari  sluduil ,  adjetil  ;  Cmerem  lanquant  panem  ad  CHSiodiendas  justificaiiotiet  tKat  (Psal.  cxvui). 

manducabam  (ibid.).  Cibus  istejubtofjiii  Osl ,  qucni  Jam    ad  illuin  pcrlincl    vox    illa  jusli  :  Concupivii 

nonio  osutit,  iiibi  qui  loincdil.  GiiSLiaiido  cniin  es:i-  aniiiia  mea   desiderare  jusiificationes  tuat ,  in  oinni 

riiur,  esuricndo  ^u^talur,  el  cuiii  pius  guslatur,  pliis  tempore  (ibid.).  Jaiii  concupisccns  el  desidcraiis,  el 

esuriuir;cum  plus  icfliit ,  plus  dulcescit.  Ila  eniin  qoii  conientus  ilesiderii  sui  inodo ,  concupiscii  plus 

iiio  «pore  allicii,  ut  semper  iii  jjustu  crescat  appe-  desiderare,  aiibolaiiS  ad  pcifcctum,  vcl  suspiraus  ad 
tilus  ,  cl  sine  fjslidio  coiitiiiueiur  guslus.  Ergoiie  ^  piorcciuin;  ut  bonum  in  sc  angeal,  el  in  boiio,  por» 

iiisaiiabilis  esl  ainor  iuslitix.  sical  aiiior  peciiiiix  ?  nianeat  in  onini  lcniporc.  Aii^eliir  autem  justitia 

Si   (>er    iiKreuicuta  justlix    scniper  inv.-ilescil   ct  guis  incremoiiiis ,  cl  disposilis  gradilius  ordin.aur, 

crescit  esuries,  quaiulo  flniclur,  el  salielas  qiiando  cnnseiisu  ,  alfeclu  ,  cO^cclu,  usu ,  liabiiu  et  fructu. 

invciiielur?  Uespoudeat  Propbela ,   et  dical  :  Egp  Incipit  ciiim  justiiia  a  conscnsu.  Mcns  aulcin  cum 

fliiicHi  in  juniiia  apparebo  contpcclui  tuo;  taliabor  oilium   iniquilalis  ciMiccperit,  el  justili*  pcr   aiuo- 

cuni  appartterii  gloria  tua  (Psal.  xvi).  Eigo  tsuries  reiii  boni  oouseiilire  coeperit,  aflicilur  ad  bene  ope- 

prxsciitis  tcniporis  csl,  salietas  vero  fuluri,  quaiido  raiiduiu.  Ei  cuiu  airectuui  sequilur  cifccius  ,  bouo 

<|ui  nuiic  csuriunl,  saturabuiitur.  Al  qui  siiiil ,  qiii  opeie  dclettala  sauijjit  bonis  operibus  assiiescere  ; 

iiiinc  csurinnt?  aii  oranesqui  jusiiiiam  dosider.iiit^?  deiiide  consuctudineui  perseverautia  coufinuare;  e» 

aii  soli  qui  justiliaui  amaiil  ?  Aliud  nempe  est,  ul-  jmer  lixc,  el  magis  posl  bxc,  dulcissiniuin  delcelal 

cuiique   dcsiderare,  aliud  esl  ainare.  Yernrulamen  jusiitix  frucium  parlicipare.  Frucius  autem  JHSiiti;» 

anior  siiie  dcsiderio  nou  esi;  at  desiderium  ci  ame  simplex  i.on  csi.  Esl  citira  fructus  fuluri  teroiMris 

aiuorem  esl.  ip^a  saiielas  qux  bic  rcproniittitur  ;  e«i  et  fruclua 

Sunt  cnim  nonuulli  adbuc  quidcni  mali ,  qui  pro-  p,xseiilis  lcmporis  quxdam  pndibaiio  fumr«  dti!- 


I 


8JI  BALDLIM  CAMUAItlLN.^lS  AKtHlKIISC  511 

cedinl».  qvx  in  Jelecl.lioiie  jusiiil^  intoiini  pcrci-  A  vivifical  cl  b  lilical,  filj.is  csl  el  puiiu.CHius  esl  <l 

llliir.  De  qua   ilflccl.tlioiie  per  Propl.eiam  ditilur  :  p;.n;s\iia;,   cum  vil:tiii    prj-sir.l  ,  «-l    iii  pTpclnuiu 

/«  via  letlimoniorum  tuorum   delfciaiui   tum  ,  ticul  conserval.   Juslilia    cniiii   ar<piisilio   iiiiinorialilali» 

in   omnivus  d  tilii»  (ibid.).  Futi.ra    jMil^ini  s:tticl38  esl.  roliu»  est,  ei  viii.ini  Ixliii.c .  ciiin   l.r(iiiain   iri- 

ilii.is  n-sdesiderabilscoiiipleclitur,  vitam  acleniam,  i,„ji^  t,  j,i,ie  finc  ciiMudil.   Btaii  cigo  qui  rtnriuiit 

el  lieiiiiam  sempilernam,   Justilia  utranKjue  ;icqiii-  cl  sititinl  jiislili;i'ii  ;  cl  b«i:tli  (|iii  deii.lcranl  »ireiii 

lil  el  rcpcndil.  Nain  de  salielute  viia-  alcin*  scri^  ei  Ijtl.ri,  iioi.  in    l.oc  s.eculo,  »cJ  i.i  Clirislo.  Coii- 


piuin  csl ;  Lougitudiue  dierum  Teplebo  eum  (lUul.  xt), 
liiind  dubiuin  ,  qtiin  jiislum.  De  s.ili^'l;.ie  ijfliiix 
henipileniae  scriptum  esl  :  Ineoriubunlur  ab  uberlule 
domui  lii(e  :  el  lorrenle  volupialis  potabit  eot  [Psal. 
ixxv),  liaud  dul.iiiin  quin  juslos.  Jusliiia  ergo,  quje 


seqneiiltir  etiim  s:ilielalein,  qtinndo  rcpleliil  in  boiiU 
dcsideiium  eunini  l)oininu&  nosior  Jcstit  Cltri&lus  , 
q.ii  esl   supcr  umnia   Dcus   bencdictus   in    kxculj. 

Aiiicii. 


TRACTATUS  DECIMUS 

Vone  me  ut  tigniiculum  tuper  cor  tuum  ,  ui  tignacutum  tuper  brachiam  luttm  ;  quia  forlit  ett  ui  mort- 

ditectio,  dura  quati  inlernut  (tmulatio  {Cant,  vin). 

Amnns  pos  Deus,  et  amariiiesiderans,  <.igiiaciiliim  (^  noii    reiinelnr  iinmorlalis    vita.    Hoiiio    aulem  aU 


rorin.tvil,  habens  imagincm  amorls  insci.lpiam  ,  qiio 
cor  nostrnm  pressitis  signavit,  iil  cuimaginalnm 
fimili  udifieni  iin;.ginis  in  seexciperet,  ct  cnnflgu- 
laliier  exprinicrel.  Si^naculum  iniLllige,  lum  i:i  eo 
<ltiod  sigoal,  luin  in  co  qnod  signatdr.  Nam  eo  qnod 
fi  giial,  (ii<  il  Aposli  liis  ad  Ronianos  :  Abraham  ti' 
gnum  oecepit  circumcisionis  ,  tignacutum  juitilio! 
pdei ,  quce  ett  in  prarputio  {Rom.  iv).  De  eo  \ero 
qu  <?  .-ignalnr,  idem  dicit  ad  Corintliios:  Signacttlum 
iipottolatut  niei  vot  esiii  in  Domino{I  Cor.  t\).  Et 
'.itl  rngelnin  divinx  similitudinis  deoore  insigiiem 
|.-ci  propliel:«m  dicitnr:  Tu  tignaculum  timiliiudinis, 
llerui  tavienlia,  el  vfrfectut  decore  ,  in  deliciis  para- 
diii  Dei  fuisli  {Eiech.  xxviii).  Cliiislus  autcm  ct  si- 
gntl  et  si|.'naliis  est.  Hunc  enim  Paler  signavil 
Deus.  IfiMic  Paler  sanciificavit,  el  misit  in  muiHl.im. 
liuiic  Paer  singnl.iri  gr:.iia  a  caeleris  discre>il.  Ta- 
tii  emm  decebot,  ul  esset  nobis  ponlilex,  sandut ,  im- 
liiacubins,  impoltulus,  segregalus  a  peccatoribus  ,  et 
exceiiior  ccrlis  fuclus  {Uebr.  vii)»  Per  liunc  el  nos 
^igitavit  Dctis ,  «.icnt  scripium  cat.  '  Signatum  ett 
tuper  nos  Inmen  vultus  lui ,  Domine  {Vsal.  i\).  Si- 
gnavit  anlem  iii  dic  condilionis  nostrx,  qnundo  tios 
ad  imaginein  et  siinililudinem  suam  formavit.  Si- 
gnavil  iii  die  redemp'.ionis  nostra",  quamlo  r.os  se- 
cunduiMSuam  iniagiiiein  rcfonuavii.  iniquitas  qiipi  e 
el  r.iors  iiiler  Dcuin  et  lioniiiieni  diviserunl.  Deus 
autcm  odit  iiii(|uilaiem  ,  el  homo  niorioin.  Iloino 


iiiitiu  quodainn.odo  imniorlalis  eral  ,  ul  per  jnsti- 
liam  conservaiam  possci  non  mori ,  iu  liac  parle, 
scd  ex  parle  Deo  siinilis;  niinc  autem  similis  jumen- 
lis  insipienlibus  pro  condiliune  moriendi  ,  sed  la- 
fcrior  obligaiione  peccati ,  el  pcricnl,»  pereundi", 
eisdeni  lanto  nunc  abjeciior,  qiianto  prius  dignior, 
iniquitas  ergo  xqne  odibilis  est,  ut  i-iors,  cl  magis 
qnain  isla  niors.  Expedil  eiiim  inagis  mori ,  qnaiu 
peccaro,  Pcccaiuni  siifiinlus  csl  moriis  ,  el  aculeus 
usque  ad  iiitcriiiiin  viilnerans.  Sii|ienilium  peccati 
nior»  _esl ,  el  inerces  iniqniiaiis  perdiiio.  Peccaluin 
iiijuria  Dei  esl ,  iii  pruvocaliuiiein  zcli,  judicium 
inortis,  scnloiilia  Doi  esl  in  condcninaiiunein  peo- 
c.tti.  Iloiiio  vero  peccalor  juste  niorti  addiciinr,  e( 
iiiullis  miseriis  irainDci  experltis,  vix  de  dileciionc 
Dei  vel  tcnuilor  sperare  iwter.tl.  Po;uii  eniiii  ct 
sna  cogiuilio  siiggercre ,  utdicerai:  Quomodo  iiia 
cretiaiii  a  Dco  diligi,  qui  sic  me  aflligii  ?  (Jiiid  boni 
ab  eo  spercin  ,  qni  indignaiionein  suam  supcr  r.e 
effudii,  et  «ec  a  morte  niihi  pcpercil?  Si  me  dili- 
geret,  non  sic  cuo  judicio  me  preinerel  ;  iion  in  iit 
sua  niisericordiam  conliiieret,  si.'(l  iiiJignalioneni 
quani  demerui  reniillerei,  veniam  donjret,  cl  a 
decreto  raorlis  me  absolveret.Visns  qiiippe  esi  Deui 
lioiiiincin  odissc  ,  cum  iram  inferrct,  cuo)  .«lenleii- 
tiiiin  mortis  in  euiii  ferret.  Visus  esl  dik-xisse,  cum 
pcr  abolilioncin  peccali  el  niorlis  morlom  sufreriel. 
Mor^  ergo  signum  odii  cl  anioris  exslilil ;  sed  odii 


intantnin    odit  inorlem  ,   inquantuin  diligil  vilam.  p  adversus  culpani,   quam  boino  comniiait ;   amoiis 

Quid  auicin  in  vita  duicins  esl  ipsa  vila  ,   qtiidvc 

Qmahitins?  Qtiid  morie    amarius,    qnid   odibilins  ? 

Quid  igittir  iniquilaie  delestabilius,  per  qiiain  vilae 

iuoundilas  est  perdenda,  cl  moriendi  necessilas  esl 

;iobis  iniposita  ?    Quid  magis    ainai  i   poiesl  quaiii 

vita,  maxiiiic  aiitcnt  immoriaLs  vita,  el  pruniissor 

cl  liir«i«or  ipsius  Dciis  fons  vilu;  el  ipse  viia  ''  Jusii 

lia  aiUcm,    sicut   s<ripii'm    cst ,  acquisilio  imnior 

lalilaiis   est.   Proindc  jiislilia  diligcnda    csl ,  non 

4>itniie  quaui  vila,  pcr  quam  acipiiritui,  ct  sine  qua 


etga  naluram,  qiiam  Dciis  condidit.  Per  morteni 
lioiiiini  illatam  cffudit  Dens  iram  et  indignaiioncnt 
suam  supcr  omnes  gentes,  sicul  scnpliim  esl:  Qat" 
cavi  eos  iu  furore  meo  ;  el  conculcaii  eos  in  ira  mea. 
(/srt.  1.XI11).  Per  n  oricm  pro  hominc  snsceplaiii 
efliidil  Dctis  misericordiam  cl -dilcclioiieni  suam  su- 
pcr  omncs  gcnles,  sicut  scriplmn  cst  ;  Detts  n.mer 
Deus  saivoi'  faciendi,  el  Domini  Oomini  exitus  tncr- 
tis  {Vsat.  i.xvii).  Ergo  mors  ira  osl  el  misericordia; 
judicinm  ti  bcncliciuin,  condcninaiio  el  atscrifiio, 


oj3 


TUACl.  J.N   ILLUD  :  /'OV/:  ilE  C f   SK.y. 


•;ii 


itMligi:.i('o  ct  roconcilijlio.  neiis  aiiiem  rcpnialionis 
i:os!rje  reiiieJiiini  sic  ilispi-nsavi»,  ri  sic  leinprravil 
ul  furorcm  suae  iiniii^ii.itioiiis  coiivcrtcrel  iii  sac ra- 
nienliiin  reilenipliuiiis ,  et  .iu\iliiim  lilKM'.ilionis. 
Uiule  c-l  dicil  :  Salvatit  inihi  bincltiutH  wenm  ;  et 
iHdgiialio  mec  ipta  auxiliata  e$i  unlii  {Jtn.  L>iit). 
Ergo  iil  omiic  os  obslru.i(ur,  e(  »iibJi!ijs  ti;itoiniiis 
muiKliis  Deo,  non  «licai  nunc  oniitis  Iioino:  Non  me 
«iiliuii  Deiis,  qui  milii  a  iimrle  noii  parcil ;  seii  dii-ut 
fxiiius,  c(  obsinpescnt  :  0  quam  mc  diligii  Did-^,  i|wi 
iil  iniiii  p.»rccre(,  sibi  a  iiiorie  nonpepercil  !  Coin- 
parenius  ergo  nior(eni  ciim  dile.  tionc;  el  appiirebii, 
<|ui.i  foriis  e<i(  u(  inors  dilec(io.  De  forlididiac  nmr- 
tii  quis  du',ilet  ?  Qii.t:  via,  qnx  potcst.is,  qn  i*  digni» 
la»,  (|nx  iiobiliias,  q\t;e  sjpienlia,  r|ii;e  pni'jctili:i , 
quJC  ars,  qiicp  fr;in»,  ei  obsislere  po:csi? 

Oin'  es  deuilores  suos  repclit,  aboiiinibus  vrc:igal 
ciigii,  onines  iiivolvit,  neiiiini  parcil  ,  ul,ii|UO  ler- 
raruiii  regn.ii,  oinnes  xqnai ,  oiiinibns  iiiiper:it,  ct 
cipu^italnres  iirbiiiin  ipsa  iocjipiignaiiii  s  cxpn^nai. 
finjits  rei  iesics  snnt ,  qiioti(UO(  dorniicriinl  iii  pitl- 
vere  (i-rra',  ei  scpulera  nior:uo:uni  ipia  bnn(  N^sti- 
n:ouia  lujus  ieri(a(iS.  yiiiquc  poicniissimi  ol  r.^fir^ 
e(  printij.es,  qni  dcderun(  (erron  in  suutii  in  (cna 
vivcniiuni  ,  et  ipsi  experli  sunt,  qnid  niorspos&il. 
Oinnes  inundi  s:'pienus,  qui  ai.(ia  cocli  cr.nlcmjd.iii 
kuni ,  qiii  inctiscs  f  (  dies  S!ippii(jb.iu(  ,  sniiilo  casu 
iiioriisprxvcnti  sunl,  ei  in  .-^stuiia  sua  roniprelietisi. 
Iti  lioc  :iulcii)  geniina  appatct  foniiiiJo  iiiortis , 
quodqiie  potiiit  ouincs  raperc  vel  capere  ,  poiuil  e( 
oniiies  (eiieir,  e(  non  cra(,  qiii  de  i):aiiu  <  jus  pok' 
set  ertiere.  Dilectio  auteai,  qua  nos  dilexit  Deus , 
Yincuia  qiiibns  itiors  a  se  cap(06  cuitsiringebat ,  £iia 
vir(ute  disS'ilvil,  u(  non  valca(  nisi  nj  iioraii)  rcti- 
uere ,  qnot.  ad  liorain  peiiniKilii."  invadcrc.  Ciiri- 
•(us  ciii<ii  resurrexi(  primiii^  dormicniinn)  ,  TiJu- 
ciam  nobis  resurgcndi  sacramento,  el  cxoinpio ,  e( 
lesiiiiioiiio  siix  rc.tnrrcclionis,  e(  vetbo  sna*  pro- 
missionis  connniians 

Futiis  esi  iiiorii,  nn.ii  nos  iiiuiicrc  viiu;  valet  de- 
liiiueic.  Korlis  e!(  (Iilee(io,  qux  .')d  »^am  nielioris 
vi(x  vale(  rcsiidierc.  Forlis  es(  mors,  quae  nos  cxu- 
viis  hitjus  corporis  poieiis  es(  spoliarc.  Fords  esl 
dileclio,  qii.-e  morlis  spolia  [K)totis  ost  diripere,  no- 
liisque  resigii;ire.  Forlis  es(  mors,  cni  noii  \alet 
oninis  Ikviuu  rcsistere,  Forlis  e.si  dilei  tio,  ul  Ipsain 
v;»leat  iriunipliaic,  uculenm  ejiit  obluiidere,  conlen- 
ttoneni  bcd.iie,  viclorium  ronfundere.  Erit  eniin 
qiiaiido  in>iiiijbiliir,  qiiandi>  dieeliir  :  llbi  en  uion 
atkleui  luiit?  Vbi  etl  niort  confiniio  lua?  {/  Cor. 
IV.)  Fords  C8(  ul  inors  dilcciio,  quia  niors  mor(is 
e»l  Chri:)(i  dileclio-  Propier  qiiod  dicil  :  f.ri)  tnott 
inii,  e  niors;  nturtus  luus  ero,  inferue  {Oie.  xiii). 
Dileriio  i;uoqii'\  i]ua  a  nobiii  d.ii|;iinr  Clirislu},  el 
ipsa  foriis  e>(  ut  mors,  ciiin  sii  ipsa  quasi  qnid.im 
inors,  u(po(c  veleris  vilsft  exsiiiiciio,  el  viliornin 
alioliiio,  et  morluorum  oi^enjm  depositio.  H:ec  ati- 
tini  dilertio  nosira  -.id  Chrisloin,  qii5ed:im  viciibi  u.'o 
j^l,  qujiuvis  iii  par  Jileciiojiis  ipsiu:>  qnovU  aos,  el 


I. 


^  coii),.ig!|,ala  sintiliin  .'o.  lp->e  eniin  pri  ir  dilexii  nos, 
ei  I  e;-  ex<*iiipiiiin  amoris  quid  nob  s  propo,»!',  faciu» 
c<>t  nobis  si^naciilum,  qno  cfli(-i;iniur  coiiiorniCi 
ima;.'iiii3  ipsins,  iin:igincin  lerrcni  deponentes,  e( 
iina^inem  ciHcstis  |»oi(anles,  sieut  dilerii  sinnus, 
sic  e(  eum  diliijeiilos.  Iti  lioo  riiiin  nobis  reliiiqnit 
evemplum,  ut  scquamur  vesiigid  ejus  (/  Feir.  u). 
Propier  quod  dicit  :  Pone  ine  ul  tignaculuin  mper 
cor  Itti.m  {Canl.  viii).  Ac  si  diceret  :  Auia  iiie,  sicnl 
amo  (e.  ILibc  inc  iii  monle  (iia,  in  memuiij  tu:i,  ir. 
dcsdeiio  (uo,  in  snspirio  luo,  iii  gemiiii  e(  8in;;iiltR 
tnd.  Memcnio,  liomo,  qu:\lem  (e  feeeiiin,  qnahlum 
crcniinis  cxieris  te  prxmlerim;  qiiali  di^nilate  (C 
nobili(averiin,  qnomodo  gloria  e(  lionorc  (c  coroi>a< 
veriin,  qno  moilo  paulo  niiiius  ab  angelis  le  mino- 

^  raverim,  quomodo  sub  pcdibus  liiis  omnia  subjece* 
rlm  {Ptal.  vii).  Meinenlo,  nun  soltim  quanla  libi 
fetcriin,  scd  qnatn  diira,  quain  iniligna  pro  le  pertn- 
IiMim  ;  c(  vide,  si  non  iniquc  agis  conda  mc,  si  non 
amas  me.  Qiiis  enim  (c  sic  amai,  u(  ogo?  Ouis  (e 
creavit,  iiisi  ejo?  Qnis  (c  rcdemi^,  iiisi  ogo?  Qnis 
dcfi-n^or  vilne  (ux  pcriculum  duclli  subii(,  uisi  ego? 
C(  ergo  vicissilud  nein  amoris  iiiihi  rcpcnd:is,  cserft 
bracbi.i.  viros  oxeicc  ;  pone  me  u(  slgnaoulum  su|km- 
bracbiuin  (nuin.  rii;i;na  pro  me,  sicii(  ego  pro  te.  ^e 
milii  siiiiul;tloria  adiilaiionc  blandiaris,  ut  dicas  ; 
Domiiic,  amo  le.  Si  auoas,os(cnde,  qnia  amas.  Aina, 
noii  veibo  e(  liiigua;  seJ  opere  ct  verilale.  Ego  vici 
inundum,    pngnaiis  pro  tc;  se<l  adliuc  muiidus  et 

r  princeps  mnndi  a>lvcrsalur  libi,  aihcrsalur  c(  caro, 
ul  cuin  his  p(ig;tes  pro  inc,  ntagis  aiil»'in  pro  ic. 
Tuuin  cniin  puricultiin  vcrlitur,  pngiia  esl  de  anima 
lua,  desnhiic  tu.i;  nec  vinci  poieris,  iiisi  ex  le;  ncc 
vincero,  nisi  cx  mo.  Pioiiide  iion  confidas  in  (e,  sed 
in  mc.  Non  ciiiin  iii  gl.idio  itio  oblinebis  hostem,  ct 
bracbium  dnim  non  salvabit  (C;  scd  dextcra  niea, 
e(  bracliiuni  mcnm,  c(  illuminado  vuldis  inci.  Si 
posiieris  me  quasi  sign:u'iiliiin  supcr  bracbium  tuum, 
libi  violoria  ccdet.  Sic  piigna,  iion  qiiasi  acrcin 
Tcrl)eraiis  ;  casiig.i  corpus  titnm,  cl  in  scrvilutriii 
redige  (/  Cor,  is);  ab  oinntbus  absiinc,  siciit  qui  in 
agoiie  conlendil.  Si  tibi  durtini  vidclur  linc,  qnid 
accnsari  polcs  coiiira  nie?  I£(  cgo  cus(udivi  via» 
duras.    Si   me  velie  xmuiari,  sci(o,  quia  dura  esl 

0  sicu(  infornus  .XMiiut.itio.  Opovtei  bibere  c:ili<ciii, 
qucm  ego  bibi.  Ego  sitivi,  c(  ego  bibi,  ego  mor(cii) 
gitstavi,  ego  ad  infcrna  desceiidi ;  sed  soliitis  dolori- 
bus  infiriii,  icsurrevi.  Si  (u  pcr  a>iniiialioiiis  i>iu- 
('.iiiin  volcns  ine  imilari,  to  seiiscris  gravari,  ct  ijnasi 
iti  inferno  cruciari,  lioc  C:>(  quod  a  (e  exigo,  linc  <  st 
quuJ  iiioneo,  hoc  es(  qiioii  consiilo,  u(  ad  niodictmi 
crucieris,  qua&i  in  inferno,  iic  siiic  fine  cruricns  in 
iiiru>~no.  /T.muialio  cniin  quasi  iiilerniis  esl,  stinilis 
loeo  [t(T.tmii]ie.i[  liJeceslvia,  qiixdui;iladiiitroilum  te- 
giii.  Oporlei  eniiii  lia.'cpaii,  et  sic  ad  vilam  ingrnti. 
IliMc  cl  manyrcs  veii  mci  xmuI.itoie.«,  «nt:»c 
oon.pariicipc-i  ivgni ;  scd  prius,  abjccUs  oorporilHc» 
e(  ossibu»  siiis  sujier  lcriatn  u.or-te,  ei  p:  «.->  nn  r  e 
vuiituuicli.i  adecti,  diccntcs      l>ii»iynhi   swJ  o^^O 


81S  flAI.nUIM  rANTUArUF.NSlSAUC.UIKPISC:.  m 

no$tra  .vchi  iiifcinum  {Pnal.  cxl).  Viilc  qnomo  In  iiio  cliiiim,  8i(;ntini  eitt  Jileclionis,  qii.x  inius  esl.  I)ii« 
ain;tvtTiiiH,  qiii  mc  sccns  ihrcrnuin  beY|iii  vuiiieriiiit  "  rilia  veru  liiliiilaliunissignuin  o.a  xiiiiiljiiiiniii,  riiis 
d  ab  inrerno  degliiliri  noliicrnnt.  Si  ailvers.i  pntc-  fyfis  est.  Ikec  Miiil  signa  a  signaoulo  iniprc«s.i. 
ris,  ct  ob  lioc  acslinKilione  alioriim  pcrcalor  et  iii-  Doinine,  qtii  tlicis  :  Potie  me  ul  sigiru  »l;jiu  supcr 
ferno  proxiums  rojiuiaris;  iialics,  iii  iii(.miiiii  dircro  ctif  liiuin  ;  fnc  f|iiO(i  jubes.  UikJc  enii»  uiilii,  iil  lo 
possi»  :  liepletH  es(  maiis  aiiimn  ntca,  cl  nlu  mta  in- 
ferno  appropinquavit.  Alltlimatus  mm  cum  uetcendcn- 
tibntinlacum(Ptal.  Lxxxvit).  Poncuic  iilsignaculum 
fiitper  cor  luiiiii,  ut  me  loi.i  viriulo  dilig.is;  pone 
nie  siiper  bracliium  tiiiim,  ul  qux  inilii  phtcila  sunl, 
lola  (lileciionc  pcrlicias.  Poiic  me  Siijici:  cor  luuiii, 
\i«»r  afreciiun  amoris  ;  pone  inc  siiper  hracliiuin,  pcr 
effecluai  operationis.Habcnie  iii  cxeinpluiu  el  adju- 
loriuui  purc  siuccreque  diligcndi ;  in  excinpluiii  ct 
adjuloriuin  bcno  opcrandi,  ct  forliler  palicndi*  PoiiC 


ponam  supcr  cor  nieuiiiT  Quuntodu  lioc  (losftuiii? 
Ycniiiitanien  ni^i  iioc  aliquo  uiodo  poskeui,  kic  ta<- 
iiieii  qua^i  pcr  ic,  non  milii  dicercs  .  Pu.ie  iiie.  0  di- 
gnaiio  tiin,  Doiiiiue!  o  di^nilaset  libcria»  luea,  I>o- 
iiiiiic!  Non  dedijjiiuri»  eniia  a  «eivn  luo  poni  Biip'jr 
cor  scrvi  tui !  *l  inc  iaiii  dignun»  rejjitlaali,  cl  libo 
nim  arbitriuin  tuilii  di:di::ii,  quo  possciti  rtjiiobare, 
qiiidqiiid  tibi  disjiliccl,  et  eligere  botiuin,  quod  libi 
placcl,  et  per  electioneu)  boiii  liU  piacere  vci  adb«« 
icrc,  te  pariicipaie,  le  in  ine  babere,  le  supra  n>e. 


ine  supcr  cor  luuiii,  snpcr  oinne  quod  co-itas,  qiiod  ^  sicut  dignus  es,  amare  I  Aufer  a  ice,   Domiue,   cor 


nmas,  qiiod  libi  cordi  est;  ul  oinnequod  cbaruin  cst 
posiponas,  et  me  se:npcr  stiperponas,  ct  iue  se.iiper 
])lus  diiigas;  non  solum  quaiu  quod  cxlra  le  csi,  seti 
et  plusquam  quidquid  iiitra  (e  est.  Oei:ique  plu&- 
quam  ic,  ut  te  diligas  pioptcr  ine,  nun  soluni  ine 
propter  le.  Sit  amor  lui  secunduin  me  iii  suiumo 
cordis,  sit  amor  mei  supra  suniiuum  cordis.  Qiio- 
niam  aniem  probatio  dilcctionis  exliibiiio  est  cpe- 
ris,  poue  me  super  bracbium  tiium.  Sic  pugnes,  sic 
le  eserccas  operando  pro  me,  ut  opereris  ex  nie. 
Ego  sim  spes  tua,  ego  riducin  tiia,  ego  fortiiudo 
tux,  ego  paiientia  tua.  Mihi  dicas :  Domine,  spes  mta 
e  juventute  mea  [Ptal,  l\x).  Mibi  dicas  :  Diltgam  te, 
Domine,  forliludo   mea  {Psal.    xvii).  Miiii  dicas  : 


tapideum,  aufercorcoagulalum,  aufer  cor  incir*:uni- 
cisuin  ;  da  mibi  cor  novum,  cor  carneuni,  cor  mun- 
duiiil  Tu  cordis  muHdaiOf,  et  mundi  cordis  Q:n«ior, 
posside  cor  lucuin  ei  iuhabila,  continens  ei  impiens, 
bUpcrior  suinnio  ineo  et  inierior  iotimo  meo  l  Ta 
forma  pulcbriludinis  et  signacuium  sancuiatis,  signa 
cor  nieum  iu  iniagine  tua  ;  signa  cor  meuni  >ub  nih* 
sericurdia  lua,  Dcus  cordit  meitet  part  Deut  tc£at 
in  cctermni  {Fial.  lxxii).  Ainen. 

De  miuria  el  ege&iale  liomtnis  ob  culpam 

liomo  per  cuipani  inobcdiei.tiae  discedeiit  a     eo» 

re^tius  sui  justtssimani   pcenam  luil.  Deficicns  etiiio 

ab  incomniuiabili  Deo,  deiicit  et  ipse  iii  se,  ct  per 

suos  dcficiundi  gradus  velerascit  jiigiier  el  scncscii. 


Quoiuam  tii  et  paiientia  mea  {Psal.  h\\).  Mihi  dlcas  :  C  doiiec  novissinta  morte  diss<dvalur.  Quod  euim  aii' 


Deus  meut,  misericordia  mea  {Psal.  lvhi).  Ne  punas 

carncm  brachium  luum,  sed  inilii  dicas  :  Esto  bra- 

chium  nostrum  in  mane,  et  saius  nosira  in  lempore 

tribulttiionis    {Isa.  xxxiii).  Diieclioiiein  exigo    dc 

corde  luo,  in  his  qux  intus  sunt,  lemuiationein,  in 

his  quae  foris  sunl.  Sed  ul  scias  an  vera  sii  dilcclio, 

foriitudinem  anlmi  atlende;  quae  eiiini  fortis  non 

csi  et  ul  mors,  vera  dileciio  non  est.  Atieude  pn- 

inum  ad  diieciiosietn  raeam  erga  le,  el  mortcis  meam 

pro  le.  Cum  ponercm  aniinam  meam  pro  le,|non 

persequenlium   maliiia  vel  potentia,    non    moriis 

viuieiilia  sniiuam  meam  extorsil  me  io.vilo,  sed  clia- 

ritasJpsa  roe  compulil,  ipsa  cocgil,  ipsa  niilii  vim 

fecil.  Quod  potuit  in  aliis  mors,  lioc  in  mc  poiiiit      iaiiones  ei  af 

diiectio,  cui  obsecula  esl  mors.  Vidc  et  in  c;vieris      sibi  dispiicens, 

quid  possit  mors,  quid  possit  dilectio,  ut  scias  quia 

fords  esl  «l  mors  diieclio.  Mors  dividil  c!i:irissiiiia 

nomiiia.  fcederaque  junciissima,  divid.l  et  dileciio. 

i)Hi  eiiiin  reliquerit  dontum,  vel  fralres,  nut  sorores, 

aul  putreni,  atil   tuaium,    aut  uiorein,  aut  agros, 

■picpler  nomen  menm ,  ceninfintn  accipiet,  et   vitain 

(vterunm  possidebil  {Matth.  xix).  Dividii  niors  aiiiinain 

ei  carnoPii,  dividil  cl  dileclio.  Qui   eiiim   non   odil 

enimam  »uam,  non  poteH  mcus  esse  diicipulus  {Luc, 

•xiy).  .(Einulatio  vero  in  iis  qnse  foris  suiil  non  appa- 

rcl;  quia  vcra  csi,  ^i  ''ura  noii  csl.  Polcat  eniin  in 

prcspcrilutG  fitigcro,  (pu   inccuin  non  pcrmanel  in 

teulaiioiie.  Furtiliulo  eigo  aiii>ni  in  divisioiie  affe- 


tiqiiaiurei  senescit,  prope  inieriiuin  est.  Receden* 
honio  a  Deo,  qui  semper  est  unus  et  idem,  divi&tiK 
est  ;ib  ira  vultus  ejiis;  divisus  aulcni  in  se,  ae  siU 
aii  seiDper  uiii;»  et  idcm.  sed  sempcr  alius  aique 
alius,  et  impicalur  illud  quod  scriptum  est :  StuUtu 
Kf  luna  tnntaiur  {Kceli.  xxvii).  iia  eniin  a  sc  dissidel. 
et  disiat;  ita  dissentitei  diicordai,  ui  vix  alicr  ul- 
leri  magis  coiilrarius  qttcat  inveniii,  quaai  unug 
bomo  ipsesibi.  Vuitenim  el  non  viiU;  idem  vicissiui 
odit  et  amai,  iraciat  ei  retructat,  probat  ei  damoat, 
quaerii  el  abjicit,  ciirat  et  negligit.  Sxpe  post  cob- 
ptum  ncgoiiuin  coepii  iscdet,  post  facium  facii  poeni- 
tei;  vota  sua  et  dcsideiia,  sludia  et  consilia,  cogi- 
alTcclioaes  et  inieniior.es,  quasi  seiiiper 
mullipliciier  inulat,  el  in  bis  omnibus 
ipse  auualur.  SaiiC,  lir  duplex  aniino  inconsiant  ett 
in  oniiiihus  viis  suis  {Jac.  i).  Quxiiam  esl  pax  ini- 
scro  Itoniini  iii  tanla  inuUlionuin  vicis>iiudine,  iu 
taiila  inconsianiis  animi  iuviiaie?  Nan  esl  pax  impio, 
dicil  Doitiinus  {Isn.  LVii).  Perversus  animus  Deo 
{«ibiqHe  conirarius  ip>e  sibi  lortor  estet  tornrienlum; 
puciias  a  se  sumper  cxigil,  ei  scmper  solvit ;  et  qui 
Deo  adversaiur  per  reatuui  culpx,  quaoi  Dei  minister 
esi  in  exaciione  pociiae.  Vide,  quomodo  mali  ab  ir* 
vuUua  Dei  divisi  sudI,  qui  eiiain  sibi  in  lantum  a.l 
versantar,  ut  sese  persequaniur,  quanium  Deo  con 
trarii,  lanlum  «liam  sibi,  ut  qui  In  sua  vulinitJtf 
paeem  non  inYeoiunt,  quift  io  voluniale  Dci  olTea 


517  TR.VCT.  IN  ILLLD  :  VKTUS  IIOMO,  ETO.  51  ft 

diiiil.  Sc(J  niiiiqnid  soli  m;tli  tlivi<;i  siin:?  Qnid  iiicns  A  c.is;  cl  sxpc  qiii  extorijiicnl  ab  in\iii!(,  siniilia  pri- 
jtuU,  qilx  iii  roruiii  le'i)|>oriliu.ii  tiispcns.ilioMC  oc-  linnliir  iiivili  ;  s;r|»r  cl  iioli-iilcs  d;ml,  qii.T  acoipiuiil 
cupula  csi|  el  iiiul(itii(liiic  (uranin)  (listeiiUi,  cl  iilco      a  holciitil;ns.  A(  qiii  diviii.is  ii:ibci)l,  tiCi-  dispciisanl. 


D«.'u  n)inii$  inicnl.i,  noniie  cl  ip>.i  divisa  csl?  iNuiiiie 
D(]  Martbain  dicilnr  :  Murtli  i,  Harilin  sollicUa  ti.  el 
lurbarls  erga  plurimnl  (Liic.  x.)  Qiiid  sil>i  vu!l  iala 
congCiiiinalioT  Aiinc  satis  iion  t>i':il  di  cic  scniet, 
M:)riha  ;  nisi  pcr  rfpc(i;ioiicin  diccretur,  Marib», 
llartha?  An  divisioneni  signirical  isl:)  rcpeiilio? 
.Marlha,  inquil  sciiiel,  cl  itcriiin  M:)rlb:i.  M::rlb:i  ccrlc 
divisa,  Murtlia  stdbcita,  Mariba  liiri>ai.') ;  lurbata  pcr 
proridenlijni  fuluii  icm}>oii$,  lurba:a  per  curain  in« 
sianlis  nccessilalis-  Solliciln  cs,  cl  (urbaris  crga 
pbiriina.  Plurima  qiiidcni  lurb:«iil,  iniscri  cnim  bO' 


quia  eas  scinpcr  scrv.iias  csse  volunl.  ne  cgiMnl,  lii 
in.-igis  cgcii(;  qiiia  cl  bis  qnx  liabcnl.  ci  b:s  qii.x'  iiort 
babeiii,  xq»c  cgcnl.  Murbns  enini  illuriim  suo  r-inr- 
dio  scinpcr  aiige:iir,  cl  irrenicdiabili'»  csl  enrnin  ne- 
ccssilas,  qiioriiin  incsplebilis  rsi  cnpidi:as.  Nf*c«ssi- 
(alcs  bas,  qiMs  p:iiiunlur  bomiiics  misiTi  ei  misera. 
biles,  facil  ainor  rcriiin  non  nccesKxriarifm ;  qui  in 
miillis  non  ncccssariis  cnnsobilionem  qujiriint  e( 
nou  invciiiunt.  Porro  unum  est  teeetsaritnH  (Lur, 
x).  Vcre  nnuin  cst  neressariiiin,  sinc  qno  nli  I  Cst 
i:cccssariuni,  unum  suininiim  cl  roininuiic  bonnm. 


niiHis  pluriuii   suni   Hcceisiutes.  Ms.iic  quippe      iioc  unuin  omnibus  poie,t  SHmcerc,  sine  qno  noii 
scinper  ncccssitas  cobapiol,  ei  scinpci    iiidigci  i|ui  B  omnia  uni  possiini  snmcere.  Pioplcr  boc  uitiini  Pe- 


niiser  esl.  Necessilales  vero  bominis  (.1111  iiiiiil;c  sunl 
ei  variae,  laiu  irextricabiles  el  pei  piex.T,  iil  in  tola 
tit«  iioininis  CKpediri  null  iienus  possint.  Ui:runi  el 
temporum  indcrcssa  mulalio  sein)>or  novaiii  aflcrt 
oecessiiaiein,  novainr|ue  pari(S4>llicitiidiii^ui;  cl  duin 
oiia  necessitas  dccedii,  altera  succcdit.  Altcr.i  eniin 
necessitas  altcrani  ad  se  irabii;  01,  dum  seqnens 
okiruJit  prxceden(eiii,  ipsa  sc  iiiinidil  in  .ilieram 
stfqueulein;  cl,  tluin  uiii  occurniiir  ct  siicciirritur, 
alia  luox  suborilur.  Sicut  qiii  muluum  ab  alio  acci- 
pii,  eJ  alii  solvii,  iiide  se  obligai,  unde  se  libcrat. 
Sic  io  lola  vita  boininis  duin  nodus  necessilalis  sol- 
vilur,  atiussiriiigitur;  et  niiser  bomo  qui  sc  seinper 


trus  rcliqiiit  omiiia,  ut  in  uiio  babcrei  oinnia,  ne 
carens  uiio,  nec  unuin  baberct,  iiec  oinnia.  Vnam, 
inqiiil,  petii  n  Domino,  hanc  requiram  {PsdL  xxti). 
Qiii  liaiic  unain  inquirit,  non  miiliieluroinni  liono. 
Qui  b.-)nc  unaiii  iion  babet,  scipso  carcl,  et  iniips 
nientis  ncc  ratioiicin  snnin  posside(,  iiec  cor  suu  ii 
in  potoslalc  sua  babel.  Qiii  autem  mcnlis  iiiops  csl, 
quid  b.-)bct,  ciiin  seipsuiii  non  babeai?  Si  vcro  is  qiii 
D.uin  non  babet,  cuin  seipsum  nun  babcai,  ^era 
rationc  nibii,  nisi  peccata  babcl :  niiro  Uci  juJicin 
ajitiir,  ut  iiiiquiis,  qui  sua  xsiiina:ione  inutia  hahel 
ibi  vcrc  sit  vacuiis,  ubi  sibi  videtiir  plcnns;  et  unde 
sperai  abundantiam,  indc  putiatur  ogest  tcm.  N01 


solvero    nitilnr,   seinper  seipKiin  ligare    ingcniose  ^  ^^,^^.,1  soj^.j  S,.,  jj,,,,^.,^  q„.T;  jc  Dcoldqnitur,  diccns: 


niolitur.  \\x  siquiJcni  bominis  slralo:  sunl  spiiiis 
In  btinc  nioduni  neressi(a$  semper  fugiiiir,  ei  sem- 
per  oHendilur;  et  pro  V!(anda  neccssilate  abiindanlia 
seinper  quxrilur,  ct  egesias  invenilur.  Mani  dc  ipsis 
divilibus,  qui  in  inulliluJine  divttiaruni  .«.uarum  glo- 
riauiur,  quid  aliud  sentienduiu  esi,  nisi  quod  Scri- 
piiira  loquilur  :  Dwitet  eguei^ual  et  esuricrunl?  {Psal. 
x\xm.) 

Sempercnim  qui  muUa  babent,  moliis  indigcnt; 
ei  ubi  sunl  mulue  diviiix,  raulli  suul  qui  coiaedunl 


Ksurienies  implcvit  bouis  et  diriiet  ^diinisit  incnefi 
(Luc.  1).  E(  alibi  ifcripiura  de  divitibus  dicit :  DoT' 
mieruHl  somnum  suum,  ei  nihH  inteuerunt  omnct  viri 
diviiiarum  in  7uanibus  suis  {PtnL  l.\xv).  Si  diviles 
dormiuiil  sumnuin  suuin,  c(  snmuiaiit  sc  intiltj  ba- 
bcre  in  in:iniliiis  stiis,  iiibil  taincn  diviti^irum  ba- 
benlcs;  clsi  vaiia  opiiiione  dcludiinlur,  ut  bonos  >;c 
aestiineni,  cum  ini^ieri  .sini,  nunquid  sanc  nieniis 
sunl? 


TRACTATUS  UNDECIMUS 

De  verbit  Apotloii,  Velut  homo  noster  cr^cifi.tus  est,  clc. 


Velut  liomo  nosler  crucifixus  esl ,  ut  deslrualurcor- 
pttt  ptecali,  ut  ultra  non  servinmut  peccato  (Rom.  vi). 
Dc  triplici  cruce  :  Cliristus  passus  esl  pro  uobis,  relin- 
(juens  nobis  excinphnn,  ut  sequamur  vcsliqia  ejus 
(/  Peir.  11).  Passus  osl  auicm  in  cnice,  iil  lior  iny- 
steriurn  crucis  virliis  palieiilix  conririnelttr  in  no- 
bis.  Nos  eieniin  paii  oporlct,  ul  digna  fuclis  rcripi.v 
iiius.  Uiide  el  nobis  crux  porlanda  iiiipotiitiir  a 
Christo,  qui  ait  :  Qui  lult  venire  post  we,  abneget 
teinetiptum,  et  iollal  crucem  suam,  el  sequatui  me 
{Luc.  IX ;  Haiih.  xvi).  Suxin,  in(|uit,  cnircin  lollai, 
iifin  mcam.  Ebl  ciiim  crux  Clirisli  corporc  de>lica(a, 
qiiau)  soUis  CUristus  ascondii,  solus  inter  moriuos 


^  liber;  qiii  iiec  peccato  obligaius,  ncc  debiio  moitis 
aslriclus  cral :  in  quo  is  qui  babcbal  niortis  impc- 
riiim,  nibil  omiiiiio  iiabeb.')!;  se>l  ollalus  csl^  quia 
ipse  votuit  (Isa.  liii).  Crux  iiaqic  Clirisli  oriix 
iiiiioceiilis  cstetjusli,  noii  pcr  cnice  n  inundati  atit 
jtistiricaii,  scd  per  ciuccm  >iiuiidaii(is  cl  Jiisiirican- 
lis.  Esl  alia  crtix,  iion  bominis  Dci.scd  bomiiiis  rci, 
niurmiiraniis  et  im|ia(iciilcr  patieniis.  Vm  adbic 
alia  cnix  liotninis  rei,  sed  poRiiilenlis  et  ro:iriteiitis  ct 
aiidiciilis  :  Hodie  mecum  eiis  in  paradiso  {Lnc.  xxit). 
A  iicccssilalecrucis  tollci)d:pnemo  ab^olviiur,  ncnio 
cxciisalur.  Pnrtaiil  iii:ili  (niccm  8).iam  :  MuUaeni,n 
flnqdlu  veccaioris  (PsaL  xxxi).  Porlanl  ei  boui  ciu- 


U9 


FIALUIJIM  CA.NTLAUir.NblS  KRCIUKVI^C 


l(i 


cvtu'..t\:\\n  :  Uulla:  en  m  Iribnlatiouei  ju$torum[Ptul.  j\  itiimiio»  nieot?  {ftil.   vi.     Qm    »(ii:l  iiiiniici  •■jm, 


kXMii).  rorCiiit  mn!i  crncein  surim,  ii(>n(itjiw|(iam 
volciilcs,  cl  l;eli,  ci  liilaret.  Njin  pro  rcbus  vai.i», 
i|ii.t8  v:iiiissitnc  .iiiiant,  qd.-Mciidis,  niigoti(lis,  con- 
s«'rvnii(lis,  Kponlc  sii.sci|ii:inl  lahoics  niuit^ts  ct  iiia' 
gKos,  irilHihdiuiics  iiiiillas  el  inal.is.  SinI  (|iiia  iiia- 
liiiit  ;iaii  |>ro  itiittiiio,  (iu.nin  pro  C.lirislo,  iiiaiiis  est 
eorutii  paliciilia;  ci  apiid  Deiiin  ticc  noiiicn  nicriti 
linhiMil,  ikm:  spctu  pia:uiii.  Coiilniio  eiiiiii  et  iiifeli- 
ciiut  in  viit  euruin,  el  vint  pucit  non  raijnfjVerunt 
{liom.  iii).  Ui  <|(tiilcin  feliccs  es»>eiii,  &i  (oiiverlcrcnt 
1(1(1  vcrilaiciu,  quod  diiiponuiit  ad  vanilalcm.  Nuitc 
.iiiiciri  spotilc  itiiseri  sunl :  cl  lanlo  miscriorcs, 
<|ii;4uio  se  »!slimaiil  beaiiores.  Nani  qiiia  bealos  Sd 
pitlaiil,  niiscriain  qiiain  spotile  pcrferuiil,  >:on  vi- 


iiitcr  qiioi  vcUTavit,  ni»i  doincstici  cju»?  Novus 
ccrtc  lioiiK»  Cui.Icni  liabcl  floincsiicos  ci  aiiMeo", 
qiii  siint  rivcs  sanriortiin  el  doin<'»li<!i  Dci.  Nam  ct 
cgo  iiivcif  r.ivi  inlrr  omiics  inmiicos  iiieos.  Ncc 
soliiin  iminicos  illos  lopior,  qni  fxira  nic  siini,  ln- 
tcr  qiios  liahilavi  citm  lial>iiantil;ij.4  Ccdar;  sci) 
illos  itiiniiros  inagis  nunc  dico,  qui  in  nie  stiut,  qui 
inliabilant  lcnaui  cordis  mci ,  ci  lcrrain  cariiis 
tiic:n.  N.iiii  CliM  an.Ti,  cl  JcI,u-.Ti,  ctriiciczti  li.i- 
lilant  ibi,  ct  iniiiiici  facli  siint  mitii.  Et  C(,'0  iii^e 
lanquaiii  iionio  nialus  ci  vir  iniquus,  tiiiliiiiiC:ipsi 
iiiiinicus  sum,  iit  rcctc  sicut  pro  mc,  iia  et  conira 
mc  orarc  possim,  ct  diccrc  :  f,"rt/.«  me  Domme,  4<b 
liomine malo,  a  viro  iniquo  ert;;e  nte  {Ptal.  (^xxxix). 


(ant,  sicut  Epliraiui  vitula  docia  diligcre  triluram  B  Eripc  ine  Doininc  a  me.  Nnti  esl  cniui,    Dotniiie, 


{Oie.  \).  Propier  spem  inanis  pal(!x  dili(;il  vilula 
laborem  triutrac.  R»;cle  assimilalur  gcncraiio  hxe 
juinenlis  insip:ciilibus,  eqiio  cl  niulo,  qiiibus  noii 
esl  i'ilcilcctus ;  quortim  maxiihu  ii>  caino  el  freiio 
conslringualur,  (|uia  noii  appioximaiil  ad  te,  Dcus, 
qui  III  igiicm  doJici(*s  eos  in  tniscriis  noii  sulisis;<nt 
{Pial.  xxKi),  De  nii>;eriis  ad  niiserias  rurriiiil,  et 
suppliciis  supplicia  mcrcaiiutr.  Tu,  Domine,  tcTva- 
bit  nos,  ei  cuslodics  nos  a  generaiione  har  in  aler- 
num  {Psal.  xi).  Portatil  ntali  noniiunqiiani  crutein 
suam  in  angaria.  Fiageiiati  enim  a  Doo  coiitra 
slimulum  caioilranl  c(  iiiurttiuraui,  suo  judicio  scse 
cxcusant,  cl  Dci  jtisliliain  accusant,  cl  liicul  sei'> 


•quem  tiirnTc  ilchcain  posl  le,  qtianiiiin  nc.  Quis 
cnim  ila  insidiaiur  animaE  nica',  ut  cgo?  Quis  i-a 
advcrsatur  saiuli  meac,  tit  cgo  ?  Quis  ila  in;,'C'iiosiis 
esi  iti  exilium  mciii»,  ul  cgo  ?  Qui  iia  .'■cduclorie 
blandittir  inilii ,  ul  pcrcam  ,  sicul  ego?  0iii6  ita 
qiia^rit  aniinain  incnm,  iil  nuferal  eaiii?  0'<i^  prc- 
liiin  nenmcogital  rcpcllcrc?  Qitis,  Diimiiic,  prj.- 
ci2.r.;in  iila;n  lixrcilitalom  o  tc  rcproiiiissam,  nioii- 
tur  inihi  aiifcrr.',  ila  ul  cgo?  Quis  odii  afiiinaiH 
mciim  odio  inijiK»,  plusquain  ego?  Et  rgo  qitidcin 
gr;;tis.  Quid  cnitu  inilii  n:aii  fecist',  anitiia  nic;i  ? 
Tiium  Cht,  quoii  \ivo;  liiurn  cst,  qiiod  audio  ;  qiiod 
vidfo,    i|uod    vij,en,  quod    valco;    luuin    caf,  quoJ 


poules  pressi  qucrnii  sibilatit;  aliis  qui  siinilia  nofi  .,  sontio,  qiiod  iiiielligu,  qnodsapio;  si  liinicn  sapio, 


patitintiir,  incliores  se  jtidicaiili  cl  tal;bus  Oagellis 
iiidignos  sc  xstimant.  Dc  qiialibus  scripltim  csl. 
Prcccordia  falni,  sicul  rola  plausiri  {Eccli.  xxxm); 
fcnuin  portal,  ct  iiuirmural.  I^furmuratio  plauslri 
onus  iion  rcleval,  murmural,  scd  iiihiloniitius  por- 
tai.  Sic  el  fatuus  oncre  tribulaiionis  pressiis  per 
!mpatientiam  ipse  sibi  sarcina  cst;  et  vcre  riniim 
esl,  quod  liodic  esi,  cl  cras  in  clibanum  mittilur 
{Matik.  vi).  Fatuus  falua  ioquilur,  ci  os  stuiloriim 
ebuliil  siuiliiiam.  Quid  auliitii  stul.ins  csl,  'qiiam 
In  adveisis  sesc  exloilere,  ei  iii  ((eiuiti  os  suum 
porierc,  el  in  ipsa  inrtrmitaie  innrmilatcm  suam 
»1011  togiiosccrc,  cl  iia  Dci  irani  provoc;irc?  Quaiito 
rcclius  atinuitliani,  qui  ciim  beulo  Job  dicitnt  :  Si- 


ei  noii  niagis  dc-ipio.  Noiine  iiigralus  sutn  ,  iionne 
nialignus,  cl  malevoiiis  snni,  qiiia  iiiir|iiilalcm  dili- 
go,  et  lc  odi?  Qui  ciiini  dUigit  iniquiuilem,  odil  ani- 
mam  stiam  {Psal.  x).  0  aiiima  niea.  iioniie  iniquil.is 
magna  esl,  si  ego  odi  le  diligenlem  me?  Quo.l  si 
odi  le,  quomoilo  non  oJi  me?  Noi;ne  lii  es  aiiiin:» 
mea,  et  viia  mea.  imo  quid  es  nisi  aniina  mca,  el 
viia  niea?Qiio  juro  possuiii  te  r.oii  ainarc,  viia  iiiea, 
et  unica  mca?  \x  milii,  si  mea  cuipa  periiura  es 
sempcr,  ci  ego  semper  lecutn.  Si  p^ritura  es,  ci;i 
reclius  impula.;;  possuni,  qiiam  milti.'Si  periturus 
sum  cgo,  quod  avcrlat  Deus,  cui  i/npulem,  inilii, 
an  tibi?  SL  miiii,  el  liiii,  vae  pariter  et  tiiibi  ei  libi. 
Si  cuipa  tua   malus  sum,  ei  dignus  perire,  qna  ra- 


cul  Doinino  ptactiit,  ila  factum  esl ;  sil  namen  Do-  D  lione  possum  amare  le  causam  petditionis  nicae .'  Si 


mmi  l/cnediclum  ?  { Job  t).  De  laiibu:»  scriptum 
cii  :  Adltiic  multijiiicabuntur  in  senecla  uberi ,  et 
hene  jtaticntcs  erunt,  ut  anuunlient,  quoniam  re- 
itus  Dominus  Deus  notter  ei  non  est  iniquiias  in  eo 
(P$a!.  xci). 

De  vcleri  homine  (erreno,  carnali,  animuli. 
Crux  quain  poilant  maii,  sive  noienies,  sivc  vo- 
ienles  a  sinislris  esl;  cru.x  digna  cnicc  dignis. 
In  bac  crute  vetus  bomo  cruciligilur.  Aposi^jlns 
«iiim  dc  crucc  Cbribii  prarloculus,  subiittuiii :  Vc- 
tus  hvnw  Hosier  simul  cruciftxus  est  {Hom.  vi),  osion- 
dciis  siinuf  cum  Chrislo,  hoc  est  pro  Chrisio,  vcte- 
ru<ii  iioinincin  crucifigendum  esse.  Vctus  l:onio 
quis  cst,  iiisi  illo  qui  ail :  Inveteravi  inler  omnes 


sic  milii  fuiurum  erat,  melios  miiii  esset  si  natus 
iion  fuissem.  Quid  inihi  cunsiiii  snpctesl,  antcqiiaui 
pcrcam,  ut  non  pcream?  Nain  si  sc;iiei  pcriero, 
qnod  absii  1  quid  uilra  pot.ro,  nisi  taiiium  perire? 
Douiii.e  Dcns,  ex  lunc  ira  tua ;  ex  lunc  non  esl 
fonsiliv.iii,  iion  csl  prudcniia.  non  est  sapientia, 
iton  csl  ralio;  poriie  pcrscverabi!,  qiteni  seuul 
perire  coiiligcrit.  Scio  quid  faciam,  anlequam  pc- 
ream,  imo  ne  pcrcam.  Ciamabo  ad  Deum  Aitissi- 
mum,  Dtum  qui  bcncfecil  milii  {Psal.  lm).  Allissi- 
mus  cst  Dcus,  el  cgo  in  proiuudo  sum  iuiquitaiis; 
clamore  valido  opos  est,  alioqui  non  r>iidiei  ine, 
quia  Altissinitis  esl.  Dicair'  jniqitilates  iiieas  Dco, 
qui  gialis  sanclificat  in.piai.i.   Cotiiiiebor  Dcniino, 


ftil 


TUAr.T,  IN  II.I.UD  :   VETiS  110)10,  ¥AC. 


lii 


quoiii.im  hoiuis  {Ptnl.  cwiO.  Siciil  pujniioiis  ilolore  A  r*''-'»  l»oniinis.  Pi-alinista  osloiulll,  dit  eiis  . //t)H;o  vuni- 


coitipniirtiis  lo.jiiar  iii  aiinriluiliiic  aniiiia!  tnc.v; 
dii;in)  l>€f):  yoti  vie  coiidcmtiute  {Jub  \).  I,  se  me  jn- 
(li(-alK),  tpse  ine  (uinklciiiiialio.  Nnli  m,  DoniiiiL',  ine 
«-OiiiltMiiiiare.  Sine  me  bliorarc  i»  Iiac  pario.  Si-- 
iiici  lal:orasli  pro  sallile  nosira,  lalmreni  «l  dolit- 
roni  ron^idcr.ins,  iil  Uatlcics  nos  in  niai<us  lna  . 
Itoiic  Jcsn,  non  esl  rcs  lui  noniinis,  (l.ininate  (lain- 
nanlrm  se,  penlerc  iadicaiilem  sc.  S.ilvalorcni  le 
viictl  niiuKlus,  non  pcnlilorcin.  Tu  qniilein  nialus 
iiiale  p-nlt^;  seil  |»erscvcranies  iii  niaiilia  si:',  K;,'n 
nolo  peisevcrarc  in  ea.  Dic  crgo  aiiiiiKV  meir  .   Sa- 


liili  iimilis  ci(  ^fia/.  cxi.iii).  Iloiiio  siqiiidtin  a>er- 
sns  a  Deu,  vaiia  ililigcns  ei  vana  lacieiis,  ipsc  qiio- 
i|iie  vaiiiis,  imo  ipsa  vaiiiias  enicilnr.  Qiialia  sunl 
opora  ojiis,  lalis  el  ipsc  opifex.  Qntilis  esl  lioiiio 
exira  sc,  in  opcrc  quotl  facii,  la'is  esl  apiul  se  iii 
ronlc,  iilti  faciciulu  (Jis|>oni(.  In  opere  enim  siio 
(|itasi  iii  spccnlo  aucior  oxpriniiliir.  Eral  auleni 
iii  lioiiiitie  antc  peccalum  imago ,  scilicel  Dci . 
(|ni  csl  vcrilas.  Posl  poocatum  vero  deformala  cst 
in  Iioniine  imago  ^criiaiis,  cl  iVpda  osl  iii  eo 
imago  vaiiilaiis.  Vanilali    ciiiin  simirs   facdis  csl , 


Ivt  tiin  cgo  ium  [Pml.  xxxiv).  Aiiima  nica,  i|iiamvis  ct  qnia  hi  vcrilale  non  stclit,  dics  ejiis  sient  uin- 
iiiullniii  sis  rca.  et  pru  mulio  reain  niuhnni  pavi(|;t,  Lra  prxleieunt.  In  imngine  «'nim  peilrantil  homa 
'inniie  lilii  arHilel  spcs  vciii.e  iii  diilcissimo  noiiiinc  (  Psal.  .wxvni).  Nonnc  vidcs  qiiomodo  lcrrcniis 
UMii^c.issiiiii  JcMi?  Qiiid  nmMorc  coiisunieris?  (|uid  D  liomo   avarili.un    scci:.t;is,  postposita  iniai;itie  Dci, 


in  aiiiariludine  tulicsois?  Nunijuid  consiliaiius  iioii 
csl  tihi?  yHiiquid  resina  nvn  est  in  Cnlaad,  aut  me- 
<»r<'h»  uon  ett  ibil  {Jer.  viii.)  Qunie  Iriitis  es,  aniir.a 
liiiu,  cl  Quare  conturb(ts  me?  Spcra  i»i  Ucu,  qno- 
niiim  adliuc  confilebor  ilh  ,  saliilaTC  ruliut  mci  ct 
Ihut  iJicid  {Ptal.  \L\).  Duui  me  consolaii  desitlero 
iii  solil0(|iiio  ineo,  suspendium   elogil  anima  iiiea. 


cupit  amarc  iinagiitem  nnmini.ciijns  pteliuiii  in 
criore  el  slulla  liominuni  opinionc  consislit?  Nnm- 
miitn  nntem  imaginem  ot  supcrscriptif^nein  lio- 
itiiiiis  coniineiitem.  quasi  nd  iinagiiictn  et  siinilitii- 
diiieni  hominis  Tacit  homo,  ninlaiis  imaginem  iii- 
corriipliliiits  Dci  in  simiiiiudiiicm  curruplibilis 
hotiiiiiis,  servicns  poiius  creaUir.-c  qiiam  Crcatori, 


rl  n;orteni  ossj  riea.  T^edet  Chiiii  a.iimam  iiic:ini      pcr  errorem  pl)ilargyri£  qua:  est  idnlorum  servi.* 


viti'  ine:r.  Nec  niiriiin.  Yila  iinippc  mca  niala  cst, 
C.  ogo  velus  honio  sum,  el  niorli  vicitius;  lioino 
:i:aiiis ,  ct  vir  iniqnus;  bomo  lcrrcntis,  pnriatis 
!iiiagitieiii  terroni ;  hnmo  carnalis  venundalns  sub 
p-.tc:-.lo  ;  Iioino  aiiimalis.non^pcn  ipiens  ca  qiix'  suiit 
ffiriius  Uei  (l  Cor.  ii);  liomo  reiis  niorlis,  et  crncc 


tiis  {Hphes.  v).  Qiiid  snnt  cnim  argentum  ct  aii- 
ruin,  pnlilica:  moiiel%  characlere  signata,  nisi  qnae- 
dain  siinulacra  regum,  et  opera  manuum  hominiim? 
Ili  suiit,  avare,  hi  sunt  dii  tui ,  quos  tolo  cordot 
tota  anima,  tota  ntonlc  diligis,  quos  prxcipno  ho- 
iKue  colis,  in  quibiis  conlidis,  in  quibus  totam 
cSignii$;ncc  una  lanium  cruce.  Aiia  eiiim  criix  dc- ^  spem    in    omni    ncccssitate    ponis.    Uhi    enim  eit 


bctur  lorrcno,  alia  caniali  hoinini  ,  atia  animali»  Et 
cgo  uiius  iiomo  oroncs  isti ;  ct  omiics  isii  in  me  uno: 
01  adversnm  me  omnes  cogilalioncs  moDC  in  maium. 
inliabiiabuiit  et  absoondeiit,  ipsi  calcaneuin  mciiin 
observabuiil  {Ptal  lv).  0  dura  ct  gravis,  o  miscra 
ct  miscrabilis  Itumana  condilio !  Ininiici  enim  iio* 
siri  vivnnt,  et  oonrirmaii  sunt  siipcr  nos  ;  cl  iiiimici 
i.oslri  ipsi  nos  snnuis,  icrreni,  cariialcs,  aiiimales ; 
i.cc  pax,  iiec  securilas  esl  nobis  a  nobis,  donec  in 


llictnurut  luust  ibi  esl  ei  cor  Itium  {Mnlllt.  vi).  Erit 
au!cm  tompus,  qnando  dicctur  talibus  :  Cbi  sunt  dii 
corum,  xfi  quibvs  habcbanl  fidv.cicmf  de  quorum 
viciimis  comedebnnt  cdipes  et  bibebant  vinunt  liba~ 
minuni.  Surgfir,:  el  /)j;iiu'enluf  vob''S,  et  in  necetiilaie 
vos  froicaant  {Deul.  xxxn).  Conversatio  aiilcm  ter- 
reiil  hominis  non  in  ca^lis  esl,  sed  in  lcrra.  Non 
enim  respicil  coElum,  scd  oculos  snos  staliiit  de- 
cliiiarc  in  lerrani :    ifcrram  lingil,  terrain  comcdit 


crtice  appcnsi   simul  cum  Clirisio  crucifigamur,  iil  rtmnibus   diebus   vii;c   suae;   conglulinatus    e.sl  in 

in   nobis  deslruatur  corpus  peccati,    ul  ulira  non  terra   vcnter  ejus;   infixus   est  in  (imo  profuncM, 

scrviamus  peccato,  sed  pcccalis  mortui  juslitia*  vi-  cl  non  esl  SHbsianlia.Non  onim  sl.ilnil  siipra  petrani 

vinuis  {I  Pelr.  ii) ;  ol  «iie  limore de  munu  inimicorum  pedo&  Slios.  Scmper  irlrot  in  iiireri<»ra  lerra',  donoc 

f.vslrorttin  libcraii,  sertiamus   iUi ,   in  tanciiiaie  el  q  fiegluiiahir    a    lcrra  ,    sicnl    Dallmn    el    Abiron; 

jhtli.ia  corum  ipto,  omniLits  dicbut  nos'rit  {Luc.  \).  pro  terra   litistal,  pro   tcrra  piig!;.i>,    donec   fodia- 


De  liomiue  terreno, 
rrimo  oruciGgeii.lus  esi  in  noliis  lerrciiiis  bomo, 
('.einJfc  carna!i>i,  posle?  anim.ilis;  deintlc  induendiis 
csthomo.qui  secnnduin  Deumcrcalns  osl.  Aposlolns 


tnr  ppccniori  fr.vea,  ct  donec  ohrualiir  icrra  re- 
soiveiuliis  in  terr:^ni,  qui  iactus  csL  do  lcrra.  Ve- 
rtuni.amc.fi  lola  vita  sua  supetbii  in  pioriam  suani. 
Aliotic  idicitali  invidcl,   lam   alienns  a  ciiarilaie. 


deterrenohomine  loquens,  sicaii :  Primii» /lomo  de  qiiain  pieiiufc  cupiditate.  Non  csi  benignus,  non  cst 

lerra  terrenut.tecundut  homodeccelocceletiis  {I  Cor.  paiicns;   scd  esl  ambitiosiis,  el  .Tmiilalur,   cl  agit 

xt).  Et  ileruin  :  Sicul  poilavimus  imnijinfm  lerren!,  jisip.-irtm^quKrilqiia^sua  sunt,  non  qnac  JesiiChristi. 

loitemut  et  iniiiginem  caelctlis  {ibiA.).  Tcrrcnus  crgo  Cor   ejiis   grave   csl ;  diligil   vanilalcm,  ct  qu;rn! 

velus  bomocsi.Copiienim  «diebus  prxvaricalioi.is  meniiaciuni ;    os   ejus   abuitdat  inalilia,   lingua  ej.is 


Ad%.  Hujus  im;iKiiiein  porlant,  qui  icrrona  sapiuiil, 
(|Ut  lantuin  cogiianl  (\\isi  sunl  mundi,  qnomodo  p!a- 
cetiit  mundo,  qui  nimis  amaul  icrrenam  snlis^aii 
liam  ei  terrenam  gloriam»  Quce  sii  auicm  imB«*o  tei- 


eonciiinni  dolos.  Do  lorra  cst,  cl  de  icrra  lo<juilur« 
Egcslalem  sempcr  ilmcl,  et  ad  caulclam  fiiluii  lcm- 
poris  sicul  semnor  servat  Tiiigeiu^a,  'la  scmne*"  angd 
scrvanda.  In  onincio  casum  »upfrve»jMir»'  necessiii-' 


lis  sihi   prospit  il ;  0(h)rc 


nALDiiM  rNTTiiAfMr-Nsis  ATif.rr.r.rr-.r. 


m 


lucii    bciiipcr    rcpIoDliir  A  r.»;fi.i  j»ir.  diril  :  lujo  ainitiHi  turti  renuuduhit  inb 


n.ircs  ejiis,  oi  (le\'er.\  innncrilms.  Oiiincin  :irlciii 
iuigcntli  qii.x'.s(iis  priKlciiliain  voc:il;  p:iiipc;rlati  in- 
siill.1t;  iii  iiiiiisa-htiMalione  p:r.ipcriali6  tioiiicii  pro- 
hro  diiciiur.  Oiiint-s  rrs  S(i:i8  in  iiKo  collocat ;  »pniii 
loiij^ioris  viinr>  scinpcr  8tL)i  proniiliit,  itoncc  diialiir 
ct  :  Stulle,  liac  nocle  auimam  luam  repeunt  a  tv; 
eaaHlemqua;  paratli,  cujui  eruni?  (Luc.  xti.)  Hic 
ergo  runi  inicricril,  non  .«sumel  oinnia,  ncc  (Jesccu- 
(lel  ctUB  eo  gtoria  cjns  (Ptal.  XLViji).llic  lioiiio  uini- 
ciis  muiidi  es4,  ei  tnitnicus  Dci  coiisiiltiiliir.  Hic  csl 


)>ccv.li)  (Hom.\\\).  (Jiii  vciiiintl.iliis  sttl)  pecraio  csl, 
sciviis  :iii(|nt)  niodd,  cl  iioii  plcne  lihcr  t;sl  Noii  e:iiiii 
tpioit  viili  IjotiiMii,  lioc  f;i(  il,  «i;d  qiioil  non  Tn!l  ina- 
lniii,  lior  a^'il.  Kl  si  nialiim  prnitns  tiiU,  et  maliint 
f.itii.  jani  sorvus  C9l  pcccali,  qui»  ipsc  \ac.\  pccca- 
Inm.  Omuis  cniin  ^tci  facii  peccalum,  servut  ett  pec' 
ciiii  (Ji)(,n.  viii),  jain  pleiic  vciiundrjius  esl  sul»  pt  e- 
ra  (),  pto  rop.scnsu  voluiit.ilis  ncripicns  niinnniini 
ilicilae  ilclcel.itionis.  Fassione»  sif|ui(lem  peccaioniin 
opcr.Tiilitr  iii  ineiiibris'  noslt  is,  ul  fruclificenl  inurii  : 


enini,  qui  coutra  Cliri8lnni  claniat,  ditens  :  Tolle,  ei  has  qiiidcni  passioncs  nos  onnics,  sive  boni,  sitc 
loUe,  crucififfe  eum  [Joan.  xi.x).  Tcncni  iii;ni|>e  mali,  comiiiimilcr,  quamvis  iion  icqiialiier,  scnii- 
cranl,  qui  diccbanl  :  Si  diminimus  eum  sic,  omnes  nuis;  sed  non  omncs  liis  conseHlinuis.  Qni  anien» 
credenl  in  eum;  el  venienl  Roinani  et  lollem  noUrum      goiilil,  el  non   consei:til,  non  oii.niiio  imniiini.s  rsl 

a  cnlpa.    M»liHn  enini  qiiod    noii    vuli,   illii(f  lai  it. 


locum  el  genlem  (Joan.  xi).  Nonduin  iiiviiiui  tcrreni 
iiominis  conlra  Clui^lum  quievii.  Persequinir  crvim 
Chrisluin  in  nobis,  ne  vivalCliristus  in  nobis.  Si  quis 
igiiurClirisii  esi,  annel  se  zelo  vindicisnconira  per- 
seeulores  Cliristi.  Claaicinus  ad  alteruttum  pio 
Chrislo  conlra  inimicum  Clirisii  :  Tolie,  tollL-,  cru- 
cifige  euni.  Sed  quam  accusalionen»  affereinus  ad- 
versus  boininem  hunc?  Ecce  homo,  qui  non  potuit 


Nam  scnlicndo-  passioncm  concupiscenliae,  in..lui» 
conciipiscit,  et  noii  vuU  coiiciipisierc.  in:iluiii.  Kj<  il 
iiaqiie  malum,  quoil  noii  \ult  :  nam  nialuin  coiicu- 
pisciTe,  makini  esi.  Qiii  aulem  cwicupiscK  nialoni, 
cl  non  consentil,  maluni  racil  qiiodaiiiinodo,  in  qiiaii- 
lum  fOi:ciipiscil  ni.Tluni  :  ei,  qnia  non  ct>iiseii'ii, 
aliqiio    moilo    noti    opcralnr  iUud;   qnia  tentatii»  » 


DtKtn  ttdjulorem  suum,  sed  tperavil  in  mulliludine      concupisrentia,  qiiasi  invitus  patilnr  q«od  pa»i  noi# 

Yuil.  iiinc  Aposloliis  conciipisrens  ci  non  ronscii- 
tiens,  ulrumqiie  dicii,  se  ricere  maiuin,  qund  non 
vull,  et  se  non  operari  i)IU'J.  Quod  nolv,  iiiquil,  iikj- 
lum,  illud  fncio,  hoc  esl  coiicnpisco,  rt  coiicnpisceie 
no!o.  Et  jam  non  ego  operor  iltud,  ted  quoU  habilat 


divitiarum  tuarum  ,  el  pra:valuil  in  vaniiaie  tua 
{Ptat.  Lt).  Tolle,  tolle,  crucifige  eum.  Si  hnnc  di- 
miuis,  non  es  aniicus  Dei.  Sicut  fecil,  sic  fiai  ei. 
Crucilixit,  crucifigatur.  Dignas  e&l  enim  crure,  ei 
reus  est  inortis.  Qua;nam,  inquis,  e&l  cnix  bominis 


istiiis?  iEslimo,  quia  conleroplus  muudi.  Quae  qni-  ^  j»/  me  peccalum  {Rom.  vw);  quiisi  diccrel  :  Cwicu- 

deoicrux  quasi  exduobus  lignisaptaiur,  couleiuptu  piscere  iioJo,  el  conciipisceiilhE  non  conscnlio-;  sed 

scilicet  lerrense   subsiatiliae   el  conieiiiptu  tcnen;e  legcm  peccati  qnae  est  in  mcmbris  meis,   ioviiiis 

glorix.  Amai  nempe  terrenns  boino  duas  res;  qnia  seniio.  Movetureniin  in  me,  ii»  ut  a  me  sentiaiur; 

(XNiiidii  in  viriuie  sua,  ei  in  iiiuUitiidine  diviiiaruin  sed  non  n:e  intantvm  movei  ut  ei  consemiatur.  Ju- 

(iiaruni  gloriatur.  In  loundo  contsdil ;  riberel  cum,  si  slus  itaque  cum  teutatiir  a  concu^scenlia  sua,  nlH 

iwtesl.  A  conteniptoribus  mundi  extcniialur  iii  crucc,  quain  babel  eicusationem,  qiiamvis  noii  suniLieniein, 

el  tolus  extendatur   in  iongum  el  iii  huiim.  In  con-  ul  oionino  inimiinis  sil  a  cwipa.  Rcqnisilus  euim  nir 

ttemptit  lerrense  glorise,  hoc  est    in  volunlaria  vili-  tiiillationem  cariiis  in  curne  scntiat,  cuin  hoii  co.'i* 

tate,  ezteodatur  altitudo  ejus.H2ec  est  auiemaltitudo  sentiat,-habel  qtiod  rcspundeat.  Jam  ivon  ego  opercr 

ejus,  lerrena  gloria,  in  qua  quxrii  exalinri.  In  «)ti-  iilud,  seJ  quod  habital  in  nie  peccaium.  Sentire  au- 

lcmptu  leirenx  substanlise,   lioc   est  in  volunlaria  lem  vel    iion  sentire  passiones  membroruiii ,   non 

patipertitle,  cxiendatur  latitudo  e\»&.  Hxc  est  eniiii  semper  est  in  nosira  poiesiaie  ;   consentire  auictu 

iatitudo  ejus,  lerrena  substuntia,  in  qua  qir^rit,  sive  sic  est  iii   nostra  pciesiaie  sicul  noii  esi  sinc  no- 

ad  dexierani,  sive   ad  sinistram,  dililari.   lu  bac  sira  volunt:ite.  Aliquando  vero  qiii  seniil ,  el  iiou 
cruce  appenJatur  terreuiis  homo  :  hic  cxleniialur,  ^  conseiitil,  fuuni  haitei  in  conte  omnino  nun  consen- 

ttl  extensus  moriatur,  et  morluus  sepeliaiur,  el  noii  tire ;  et  in  desiderio  liabei,  teniaiicnem  omuino  non 


adjiciat,  ut  resurgal;  sed  desiruai  euni  Deus  iii  fi- 
nem,  et  evellat  euin  de  tabiTnacMlo  suo,  et  radicem 
suatn  de  lerra  viventiom  (Psal.  u)  ei  di&pcreal  de 
lerra  nieiiioria  illius;  pro  to  quod  non  estrec»rdtttMs 


seniire  :  sed  quod  senlil,  infirniitatis  esl;  quoJ  non 
conscnlil,  virtulis  est ;  quoJ  desiJerat  o.iuiino  noii 
seiuirc,  siii.lium  pacis  ei  securitatis  esi.  Ahqu.imlo 
vcro  Qiii  disposiiiiin  habet  non  consenlire,  vult  ta- 


facere  misericordiam,  et  pertecutus  esl  hominem  ino-      men    hiijiisinodi  p.tssionein  sentire,  quia  ex  ipsti 
fim  ei  mendicum  (Ptal.  cviii). 

De  homine  carnali. 

Est  aiia  crux,  in  qua  appeiidendus  cst  liomo  car- 

iiolis.  Nam,  quainvis  idein  homo  sit  lcrrcnus  ct  cur- 

nalis,  secundum  causam  nominis  tanieii  ei  difTercn- 

liam  aiHoris  aliqnid  iiiieresse  videlur.  Aposlolus  de 


tcntatione  aH<iiiis  proventus  speraiur  et  cxspcctatur. 
Taiito  eiiim  victoria  glnriosior  exislimalur,  quaiiio 
valiJior  fneril  lenlalio,  cui  resislilur.  Propterej 
iioiiniilli  volunl  seiilire,  qni  noii  voliuil  coiisenlire, 
ut  rron  coiiscnliciiies  senliant,  et  leiil.ui  r(>sisianl. 
l^criculosumestaulcra  hiijiismudi  leniationrm  sponte 


kge  peccaii,  qu*  csi  in  iiiembris,   loqucns,  inier      appctore,  ei  ciiam  venicntein»  quaienus  datur,  uon 


g5S  TUACT.  IN  lLLUD:V£7rS  //OrO,  ETr..  556 

siniim  repc.lcre.    Sccmii.s  csi  ci.itii  non  lennri .  A  ilis  noslri  scmper  l.aliial.  ul  en.Jiomur  inea;  n 
(|«iain  niin   lculaiioiic   congreJi.  Varius  esl  cnim 


evciiliis  1)el!i,  ti  anceps  csl  vicloria  siib  iliscriinine 
IMignaiiili.  HiiiP  nos  Uoiniiins  sic  Jocel  orare,  Ji- 
cens  :  Ornie,  ne  intretis  iii  lenlalioncm  (ktatlk.  xxvi). 
Nain,  «iiioJ  Prophclo  Jicil  :  Probn  mt,  Domine,  t» 
tentant(PsaL  xxv),  ad  illani  lenUiiionein  periiiiet, 
<\»3  leninniur  jnsli  a  Doo,  qni  teiual  eleclos  suos, 
H(  invenial  idos  dignos  sc.  Qui  auiem  a  carne  icii- 
uuir,  ei  (eiiOlioiii  ceJil,  )iic  es(  qui  passiunes  sen- 
lil,  rl  omniiio  coiisciilil;  lai;lo  niagiscarnalis  homo 
c&t,  qu.tnlo  inagis  curani  caniis  in  desidoriisperficil, 
nun  <'piritui  consciitiens  coolra  cariiem ;  sed  cami 
aLqiiiescons,  qux  coi<cupiscii  adversus  «pirituin. 
Ilonio  isle  auiat  vinutu  ei  {jinguia,  olium,  et  securi» 


lunquain  iiolii:^  liosiis  deesl,  coiitraquein  pugncmus. 
Miliiia  esl  cniin  viia  liominis  super  terrum  {Job.  vii). 
I].-ec  aulcm  conciipiscenlia  inlirinilas  nostra  esl, 
qnae  jugiter  rcprcscnlat  nos  nobis,  ne  simus  flderites 
in  noiiis.  Oslcndil  eniin  nobis,  quales  «imus  ipsi  ia 
nobis,  et  a  itobis.  Qni  autein  ab  inlinniiale  tenlatur 
ei  viiK-itiir,  supra  inoduin  inrirmus  ipse  invenilur : 
nam  ipsa  inrirmitale  qiia  vincilur  ,  infinniur  csse 
conviiiciiur.  \i  is  qni  ab  iiiririnii;ile  (eiiialur,et  iion 
vincitur,  ex  ca  parlc  infirnuis  cst,  qua  inGraiita(es 
scntii;  cx  ea  vcro  paric  viriu(eiii  sibi  adessescnlit, 
qiia  in(irniil;iti  non  coiisciilit.  ^am  virfuj  iu  in/irmi' 
tale  perficitur  (II  Lor.  xii).  Si  cui  autem  sanctorum 
JesuperJatumest,sicut  de  beaiissimaVirginc,  maxi- 


t.lim.  eisaturitaiem;  iudui  purpura  cl  bysso,  epu-  B  nic  post  supcrvfcniei.temSpirilumpiecreditur,inbac 

bri  quoiiJie  spieiidiie.  q.ixcunque  JesiJerant  oculi  moriali  carne  nullain  mali  concupisceniiam  omnino 

ejus,  non  neganiur  eis.  Omnia  desitlcria  sua  in  im-  sentire;  sicui  csi  haec  vcl  rara,  vel  singularis  gralia, 

ixnuin   voliinUKis  rclaxal.   OuiJquiJ  Jdiciis  carnis  »*»  c^  ""ara,  vel  singularis  gloria.  Si  quis  autem  ta- 

non  servil.  vanum  rcpniai  :  ci  hanc  rauis  esi  parlem  •'*  cs'.  "on  jam  pugnat,  sed  triumphal,  sed  rcgnat, 

»ua,n,  si   fruai.ir  bonis  suis  in  vita  sua;   niliiiqne  hal>cn8  pacem  super  pacem,  paccju  a  consensu,  p.i- 

airpl-.iis  li.ibei  Je  univcrso  laliore  suo,  quo  laborai  «'"  »  sensu;  non  jam  accinctus  in  prailio,  sed  di- 


fiil-  solo.  Ouis  si(  niiis  carnalis  hominis.  inparal;ola 
evangelica  do  diviic  e(  paupere  oslendiUir,  ubi  di- 
cilur  :  Uortuuf  est  aulem  dices,  et  sepullus  est  in 
iiiferno  (Lue.  xvi).  Et  de  Babylone  scriptum  esl  : 
Qttanlum  exaltnvit  se,  et  i«  deliciis  fuii,  lantum  dait 
ei  lormcntum  ei   luctvm   (Apoc.   xvin).   Melius  eigo 


scim-Uis  in  iriumpho.  Non  glorielur,  inquit  rei 
israel,  accinetus  ccque  ut  discinctus  {III  Rcg.  xx).  Sed 
quis  gloriabitur  castum  se  babere  cor?  Si  dixeriniu$, 
quia  peccaium  non  liabemus,  ipsi  nos  seducimus,  tt 
veriias  in  nobis  non  est  (I  Jean.  i).  Sicut  vero  cou- 
fusione  dignus  esl,  qui  ab  infirmilate  vincitur,  sic 


nohis  est,  lnijusmoJi  hominem  in  inlerilum  carnis      <!"'  inlirmi(a(cin  vincit,  ingloriusesse  videtnr.  Quid 
iraJero  nwrti,  quain  cum  ipso  (ralii  in  puieum  iii-      esi  cnim  infirmitas,  nisi.quod  dicilur?quiJ  esl  nisi 


teritus.  Morlilicanda  esl  ilaque  caro  nostra  et  cni- 
ciligenda,  ul  dcsiruatur  corpiis  pcccaii,  juxla  vocein 
iMopbetae  diccnlis  ad  Domiiium  :  Con^ge  limore  tuo 
carnes  mect  {Psal.  cxviu).  Quoniam  vero  ad  cariia- 
iein  homiuem  diclum  csl :  Tu  vero  odisli  disciplinam 
{Psat.  Li),  nuli:i  dignior  (tux  invenitur  quam  au- 
steri(as  regiilaris  disciplinsc,  qiia  crurifigalur  car- 
uaiis  bonio,  ciii  criiciatus  cst  disciplina,  qiiam  odiu 
llfgulaiis  ilisciplina  crux  cst,  qux  cx  lcgibus  absli- 
nenlix  el  contiiienrue,  quasi  ex  Juobus  lignis  ex- 
siruiliir.  Absiinentia  eiiim  gulam  (empc;a(,  e(  lex 


inririuilas,  nisi  debirt.is,  nisiimbecilliias?  Quae  vcro 
gloria  esi  au(  qux  vidus  infirmitalcin  viuccrc? 
M;.giia  quidem  gloria  cs(,  et  magna  virtus  esi  si. 
cuni  simusiiifirmiiatc  ipsa  infirmiores,  iufirmitatem 
vinciinus.  Veriim  hxc  gloria,  haec  virtus  nostra  noii 
est,  9Cd  Doinini  virtutum,  qui  est  rex  glorix,  qui 
glorilicaiur  iu  elociis  suis,  el  mirificai  misericcrdia» 
suas  in  infirmilatibus  sanc(orum,  ad  quc:n  e(  dici- 
tiir  :  Quoiiiam  gloria  virtutis  eorum  tu  es  (Psal. 
Lxxwiii).  Si  pciiscnius,  quid  possimus  a  nobis,  qui 
nec  ipsi  innrmilati  rosislere  noslris  \iribtis  suOici- 


toiitii.onti*  iii  omnibug  sensibiis  inenlis  c(  corporis  "lus,  nulla  es(  oniuiiio  virlus  noslra.  Sed  Proplie(a 

luxiiin  fieuat;  ei  in  liisestomnis  carnalis  liouio.  J'til  :  /"  Domino  sperans  non   infirmabor   {  Psal. 

Jtem  unde  suprn.  kxv).  E(  iierum    :    Dominut    fortiludo  plebis   sum 

Luxuria  in  nobis  frenari,  e(  gula  (empcr.ri  sic  o  {^*«'-  xxvii).  Si  auiem   Deus  nosier  virtus  nosira 

poss:inl,  ut  passiouibiis  pcccalorum  qu.ne  habilaiil  in  esl.  e(   fortitudo   iioslra,  major  est   virlus  noslra. 

menibris  nostris  non  consentiatur ;  non  sic  aulem,  quainno.-ipsisuinus;  i:no  nos  ipsl  qnidnon  possumus 

ut  lex  qux  est  iu  mombris  nosiris,  omnino  non  sen-  iu  eo  qui  oninia  polcsl?  hi  Oinnipotenii  virtuie  qui.l 

liaiiir.  Concupiscenlia  enim,  qu.TC  nobis  innata  csl  non  possumus?  Omvin,  inquil  Pauliis,  pc»».t«»H  iw  «o 

olconnala,  longo  usu  disciplinx  cl  assiduilaie  spi-  tjui  me  ccnfoi tat  (r/ii7i;j.iv).Cum  crgo  infirmiiasvin- 


liluaiis  eiercitationis  in  viris  justis  debiliiari  polcst 
ci  iiilirmari,  n^  prx'valeal ;  omnino  aulcni  exstir- 
paii  non  potest;  salva  tamcn  spirilus  Dci  libertaie, 
cnju-.  gratia  nulla  logc  conslringiiur,  quo  niinus  pns- 
bu  vel  sbuiiJaro,  vel  superal)und:irc,  iu  qiiibus  vclil 
€t  quaulum  velil.  Sed,  sicul  gcnles  in  nicJio  fiii.irum 
hraeldorelictx  sunt,  ut  eruJiret  in    cis    Doiniiius 


citur,  qnia  forlitiidu  nostra  non  est.  ncc  laus  nostra 
cst;  qiiia  virtus  iioslra  noii  cst,  nec  gloria  nostra  es!. 
Hectissime  ci  ascribilur  gloria,  cujus  virlute  obli  • 
netur  vicluria.  Dominus  cniin  virlulum  ipse  cst  rex 
qtoritv  (Pi,al.  xxiii).  Doininus  gloriosus  in  liiumpito, 
Dominiis  poiciis  iii  prxlio.  Ilinc  Proplieia  dicil  : 
Foriiludu  meu  el  luns   mea   Dominus  (Piat.  cxvii); 


Israclcin,  ncc  poierat  Jebusxus  cjiti  dc  Jerusalcin;      foriiiuJo  in  piigna,  laus  in  vicloria.  Dominus  enim 
sic  concupisceuiia  carnis  in  lern  corporis  vcl  cor-      es(,  qui  puenal  pro  uobis;  Domiuus  cst,  qui  viucil 


547 


IJALFHJIM  CA.MLAK1E.\SIS  AHCIIIKPISC. 


ii» 


(ti  iiubis.  Qu:tnJo  iiiiieiii  rMrrriiiilas  sciiiilur    iii   rio- A  sio  loHeiidie  sliiiiilia  csl,  qni.i  cjiiiiiiiodi  aiiiiitali^ 


Ms.  ciii  noii  co<i«cnii(iir  a   iioliis,  dcstriiitiir  corpiis 
peccnti,  ui  ulira  iioii  scrviamus  pecc.ilo. 

Si  prr  corpUB  pcccali  rccte  inleliigilur  coiisei»- 
sus  (leccali,  lunc  corpus  pecc:i(i  vere  dcslniitur, 
cuin  teiilanti  conciipisccnliie  non  coiisentilnr.  Car- 
nalis  auteni  honio,  (juia  lioino  peccaii  est,  el  fiiiiis 
perditionis,  lialiens  corpus  pcccati,  cui  coiicupi' 
sreHtia  est  <fuasi  proanrina  ejos,  et  consenaus  qiiasi 
pro  corpore  :  el  cuiii  concupiscenlix  plene  conscn- 
tilur,  quasi  corpus  peccali  vivificatur.  et  j:«in  pcc- 
cato  servilur.  Forte  aiicui  videhitur  cotirupisccnii:), 
cuni  ad  earnem  illam,  scilicet  ({ux  concnpiscit  :u\- 
ver&us  spiritum,  pertineat,  niagis  cunii  siiiiilaiuia ; 
roiisensus  vero  niagis  aninias  quam  cnrni.  Ootiseii- 


fst,  non  jain  sciisn,  sed  alTci  iii ;  qiii  aninmlih  « tt 
sciisii,  igriorat  et  eir.il,  in  (ciic!>ris  ainlinlal,  iieH:il 
quo  vadat,  obscucidini  cst  iiihi|iifns  (or  cjiis;  sa- 
pieiiliaiii  D<-i  iii  iny^t-rio  :ibscoiiditair.  sii:liiiMin 
rcpiilat;  sapieniiain  lii<jus  intiiiiJi ,  quae  isluliiliu  e»t 
apud  Dciiin,  prudciili;iin  vocai;  aliud  pro  alio  pro> 
bat;  bonuiii  dicit  nialum ,  ct  in.iluni  bonuiii ;  poiiit 
(enebias  lurem,  el  liircm  lcnebrjs;  poiiil  ilulce  in 
aina^iiiH,  et  ^iiiaruni  iii  dulrc.  (Jui  animalis  esl  alT.  ^ 
ciu,  sine  a(Tcc(io:ie  esl,  div  ni  ainoris  airceiiiiii  iii  ."-e 
iion  scntit.  Diiro  eniiii  ct  imloinabili  cl  insinsiljili 
corde  anl  tepel ,  :iul  rigel,  uut  torpet,  aiil  siiipct; 
spiriliialis  inilili»  eicrcilia  aul  odil,  aut  f.iblidit, 
aut  conteinnil,  aut  iii>((ligit.  In  principio  vi^ilirniii 


sus  enim  in  volunlate  enl,  el  voiuntas  consenircns  R  suaruin  non  consurgil  aiite  conspecluni  Doinini  l>ei 


in  aninia.  In  spiriluali  qnidcin  liominc  sic  esl,  in 
quo  sensualilas  ralione  re^itur,  ct  suo  superiori 
quasi  inrerior  subjicilur.  Iii  cnrnali  aiiiem  boiniiic 
lion  sic ;  versa  eniin  vice,  el  pcrverso  ordiiie  vo- 
iuntas  spirilus  coiiciipi.scenli^  carnis  el  consen- 
ticndo  subjicitur,  et  infeiior  inveniiur  «juue  coiis-i)- 
tiUqunmcHi  conseniit.  Concupiscentia  cniin  movet 
aniinam,  ut  seniiai  qiiod  prius  non  scnlicbal :  enin 
vero  moia  sentil,  commota  conscntit,  a  sua  digni- 
late  degenerat,  ei  locum  suum  deserens  inferiori 
•110  se  subjicit,  et  quasi  intle  vivificatur,  unde  ino- 
velur;  nec  j.tm  rigit  ut  spiritus,  sed  patitur  ut  caro. 
L^ndo  et  oorpori  non  iniHierito  as^iniilatur.  Pcr  lc- 
gein  vero  disciplinx  conscnsiis  refrenatur,  ei  cor- 


sui;  cor  siiuin  sicnl  aquam  iion  cfrnndii;  .ignilus 
eompniictioncs,  el  arcanas  jubilationcs  iii  cordc  lion 
seulil;  non  anliclat  saiictis  suspiriis,  n(Mi  xstuat 
piis  desidcriis;  non  in  lege  Dci  dclectatur,  noii  saii< 
clis  niediiationibiis  iiiflaminalnr.noii  coiite>npla(ion« 
.suspcnditur;  noii  sedct  solitarius  el  laiilns,  iii « leiet 
se  super  se;  non  pelit  ul  accipia',  iion  quaeril  ut  in- 
venial,  nm  pulsat  vn  apcri»(ur  iHi  :  divinis  iauili- 
bus  non  occupatur,  non  loquitur  sibknet  in  psaliiMi 
el  byinnis  ct  caiiiici»  spiritu;«iibii$  iiiier  caniaiiU;» 
ct  psallcnlcs  in  cordibus  snis  Doinino.  Sicul  aeg<^r 
bngiiel  stoinacbo ,  ct  ore  amaricaio  fastidil  cibuni 
spirilualcm  ,  cibain  qni  non  perit,  qui  permanct  iti 
viiiiin  £lcriiam.  Oinncm  eseain  aboinHialur  aniniar 


pus  peccali  destruitur,  caro  casiigatur,  ut  non  niens  ^  illius ;  appropinqiiavit  enim-  usqiie  ad  porias  mortis. 


carni  in  legc  caniissubjiciaiur,  se^l  a  cariie  in  lege 
iiientis  inenii  scrviatur.  Hinc  Apostolus  ait  :  Ego 
eosttgo  corpus  meum,  el  in  sgrvilutem  rediyo  {1  Cor. 
ix).  De  carnali  autem  boniine  ii%:  dicta  sini. 
De  animali  homiiie, 
Animalis  aulem  bomo  quis  sit,  ex  verbis  Aposloli 
innotescere  potesl ;  aiienim  sic  :  Animalis  liomo  non 
pereipit  ea  quK  $unt  spiritus  Dei.  SiuUitia  enim  es( 
itli,  et  Hon  potesl  intetligere ,  quia  spiritualiter  exanii- 
natur.  Spiritualis  aulem  judicat  omnia  :  et  ipse  n  ne- 
fnine  judicatur  {I  Coi.  ii).  Cariialis  Iionio  a  lcrreiio 
liomine  amoris  proprieiale  diflferro  vidcliir.  Anol 
enim  ilie  lerram,  amat  bic  opcra  carnis.  .Aninialis 


Homo  aniinaiis  magis  secunJum  aiiiiiiam,  quaiii  se- 
cundiim  corpus  agnoscilur.  AniTtiale  eniin  curpu:^ 
balienl  in  hac  mortaii  carne  degcntcs,  iion  swhii» 
animaies,  scd  cl  spiiitiialcs.  Corinis  eniiii  nostriiii» 
sccundiim  prxscntem  starmn  boc  accipii  ;.b  aniin.i. 
ut  sensiricet<ir  ;«b  ea ,  sicut  e;clora  aiiiii<ai:um  cor- 
pora.  Siia  molc  prc:<suin  gruvc  esi  et  ponderosum, 
variis  passionibus  el  corrupliouibus  olmoxiuin;  nc» 
cessilate  inoricii'li  nsirictum,  el  ut  moxlico  lcmpore 
vivai,  ;iiiiiieiilis,  roineiiiis  ct  medicameniis  indigens; 
nniic  proficiens,  nunc  dcficicns,  et  iii  ipso  suo  pro- 
feclu  in  defecium  vergens,  sicul  veius  vesliincnliim, 
qitoil  diini  sarcitiir,  niagis  magisqne  vctcrascil  et 


aiitem  bomo  vel  scnsu  vcl  affectn  cognoscimr.  Ani-  ^  alleriliir.  Aposloliis  vcrodicit :  Si  esi  corpus  animalc. 


Hi:ilis  esl  sensu,  qui  non  sapil  ea  qnae  suiit  spiriviis- 
1/ei.  Anini:^liscslaireclu,cui  iion  sapiuntea  (iiia:suiit 
spirilus  Dei.  In  spiritualibns  eiiiin  aiiiiiiaiis  lioniiiiis 
cxaniinalio  t"il;  ibi  cxaininalur,  quisqtiis  nnimaiis 
«st.  Audil  aniinalisliomo  vcrba  Dei,ct  forlcnoii  inlel- 
igit,  (iuia.aiKiiialLS  cs( ;  atit  si  iorte  inlclligil,  slati.n 
aul  taedio,  aut  odio,  aiit  contemptu  ,  aurem  aveilit, 
Stuliitia  uum  esl  iili,  qnia  aniinnlis  est.  iliiic  Apo- 
Ktoius  ait  :  Vcrbum  crucis  percunt.bus  biuliiiia  r.>{ 
(/  Cor.  i).  Illi  quippe,  qui  crucciii  non  credii,  \er- 
biini  crueis  slultilia  est,  quia  :inimali<>  cs(  &eii>u,  iii 
vaiiilate  sui  sciisus  aiiibulaiis,-el  obs<uiatii:ii  liabi  ns 
intcllcclum.  Illi  vcro ,  qyi  crnc  ni  crcdil ,  el  c:^eni- 
yiiMii  cnicilixi  noii  iiiiilaLiir,  vvflHiiii  c  iiris  [  r  >  (!Jiri- 


est  etinm  cori.us  spiiitnale  (I  Cor,  x\).  Non  eslc.e- 
dentlMin,  id  eiiiii  dubit.indo  di.xiisc.  Non  cnim  er:v: 
Apiislok)  iiiccruiiu,  quod  nulii  debel  venire  in  du- 
biuin.  Conslal»enim,corp«s  essc  animale ;  cl  eonstaio 
d<j1)0l,  coipus  csse  spiriiuale.  .Mierum  docel  ips;i 
rerum  experientia,  el  communis  infinnilas  noslia ; 
alterum  s»n(tet  conseienUa  fidei,  ei  exempliim  resur- 
reciionis  Jesu  Cbristi  r  sed  noii  prius  quod  spirt- 
ttiale,  .sed  quod  animale,  deinde  quod  spiriluale. 

Eri'  aiiicni  corpus  noslrum  spirituale,  cuin  cor- 
niptibilc  boc  induerit  iiicorruplclain  ;  quaiido  qiiod 
iiiortnle  csl ,  absorl)e))ilur  a  vita;  quando  consuin- 
iiiabitur  labernaculum  nostnim ;  quando  lemplum 
Dci,  (iiiod  nossuuiuSydcdicubiUir,  ei  corojiis  ai;rei.^ 


5*9  EXIIOfiTATIO 

facies  lempli  orrijltiiur;  qiiando  caro  iiosira  qinsi 
9ei:ea  soliJubilur,  ei  quu!>i  petra  nrini>.siiiM  durabi- 
lur,  »{l  omneni  ransaiii  Ijesionis  et  viiileiitiuiii  p.is- 
siuiiis  o<  viin  leulaiionis  in-.pcnetrabiiis  cl  inacccS' 
!>iliilis.  E>it  auifm  corpus  spiritu.ile  sua  viriulc  gfo- 
riosuni,  lcve  el  agile  :  nou  jam  ciiio  iRdlgeiis,  ul  post 
pccciluin  el  »nie  Qeccalum;  sed  ab  omui  servituto 
corruptiouis  cl  iiece^silalis  libcfim;  noniii  spirilus 
n.tlurain  versmn,  scdiii  suiiiina  lilK^rlalfalisquoomui 
co  iradiclitMic  spiiiiui  siibjccluiii.  Iiileriin  aiilo:n 
corpiiiaiiiiDnlc  eomiiiuiiiler  habei.l  liomo  animalis 
ci  liomo  spirilualis  :  ct  magis  Sfcundum  statum 
iii«iilis  quam  curporis  alicr  ab  allcro  disceriiitur. 
tii  corJe  eiiim  auimulis  homo  a  spiriluali  spiiituali- 
ler  crucifigilur.  Criiv  aulem  esl  aniulalio  Deiseciiii- 
(liimscietiti.iin.  Scieiiiia  eiiiiu  ei  jemulaiio  arma  siiiU 
mV.iiifc  mosiro;  iton  earn  ilia ,  ted  po!eiilia  Oto,  att 
deUruciioHem  mvniliornm;  qiiibiis  iios  aimarnnr, 
de$truentes  contilia  el  'tmnem  aliiiiidinem  exiolleulem 
$e  wlvertnt  tciemiam  Dei ,  et  in  captivilatem  rediyett- 
let  omnem  iniellecium  in  obteqHiam  CUritli  (II  Lor, 
«).  Adverie  iu  illis  verbis  Aposlcli  allitudiiiciH  ad- 
*ei6us  sctentiain  Dei  exloHi.  Quat  esl  aulem  baec  al- 
tituJu,  iiisi  dc  qiia  dicitur  :  SoU  alium  tapere? 
{tiom.  XI.)  If.TC  est  alliludu  niiinialis  homiiiis,  qiii 
iii  vaiiiiaiesui  seiisus  amhnlat.  Allitudo  aulem  cru- 
cis  M-ieuiia  Doi  «st,  qtix  iii  capiiviiateni  redifit 
oiniiem  iiilt:Ilcctuiu  iu  ob<equiuin  Clirisli.  Latiludo 
tcro  aiiiuialif  homiiiis  aniinalis  est  aOeclus.  Vagatur 
ciiim  per  ilticila  iu  via  l.ila  ,  quj;  diicil  ad  perditio- 
iieiu.  LniitiiJo  V(>ro  cru<  is  esl  aflectus  lievoliouis  iti 
hiiliidiii(>  (haritalis.  Suiit  aulcm  iionniiIli,qiii  Xit.u- 
Jaiioiiom  Oci  liabcnt,  nuii  sccuiidiiui  sciciili.im,  :-.lii 
{iuU'iii  sciciitiam  Dei  iiabcut,  et  non  xaiulatiuiicm. 
Yerum,  ut  ex  duobiis  ligiiis  cnicis  slaliira  compin- 
galur,  jiitigcnda  cst  scieiilix  xmulalio,  ci  sricaiia 
aNiiiilaiioiii;  ne  sil  itidiscrcta  devolio  ,  vel  iudcvola 
ilisciciio.  Miitidiim  siquidem  aniiiial  est,  rjiiod  et  rii- 
Miitiai,  el  ungidaiQ  tiiuiit.  Iiidiscreia  dcvolio  a  leii- 


B 


AD  SACERDOTES.  I.o.» 

A  latioiie  rcnim  iaipossibilium  plcrumque  Dcum  Un- 
ijl,  ct  igiioraiitia  rcrum  ulilium  aiil  pntsiiinii.  (tnod 
noii  e\|iedil,  anl  qiiod  cxpcd>l.  prxtermiitil.  Al  iii- 
dcvota  discretio  licei  noti  errei  in  cogniiionc  reiiiiu 
uliliiim,  crrat  tamen  lu  oledione.  Vidcl  incliora  . 
probatqne,  drlcriora  sequcns.  Noii  minor  crror  csl 
cligcre  qnod  est  dcleriiis,  quaiii  igtiorare  quod  nle- 
lius.  Stta  sciileii:ia  scse  condemnat ,  qiti  clcciioiic 
proliat  qiiod  judicio  reproliat;  ct  iti  alterutr.i  parte 
siulliliu:  se  argitit,  qui  cilra  necessilalis  ▼iolcnliain 
aliler  etJgil,  cl  uliter  senlit.  Ad  aliquum  visibiloin 
specicm  conleiuplandam  non  sunicit  Inlcrior  liit 
oculorum  siiic  udmiuiculo  iucis  exterioris,  sicul  ncc 
isla  versa  vice  siue  illa  lux  lucem  adjiival,  iit  irs 
vibiltilis  videri  qiicat.  Noii  videl  orulus  claiisus  in 
mcridic;  noii  vidct  oculus  apcrlus  in  leiiebrosa  uo- 
cte.  Ilubet  aliquid  btiic  similc  discrelio  sine  devo- 
tionc,  aul  dcvotio  sine  disoretione.  Ad  conlcmplaii- 
dam  specicm  iuvisibilis  Dei  perduci  dcsideramus 
el  speramus.  Duo  ociili  neccssarii  nobis  sunt,  quos 
illuiiiitiari  a  Domino  pelil,  qui  dicil :  lUumina  oculoi 
meot,  Ne  unquam  okdormiam  in  morle  {Ptal.  ui). 
Oculiis  discrctionis  sine  luce  devotionis,  aut  oculus 
devulionis  sine  luce  discretionis.miiius  vidcl :  siiit 
ociilus  qui  in  luce  clauilitur ,  vcl  iu  lenebris  aperi- 
liir.  Jungcnda  cst  ergo  discreiio  devoiioni,  et  devolio 
(liscrelioni,  ut  abuudct  in  nobis  charitas  cum  scicn- 
lia,  et  scienlia  cuui  charilale,  juxla  consilium  Apo- 
sluli  dicenlis  :  Charilas  vestra  magit  ac  magit  cbun- 
dcl  in  scientia  et  in  omni  tentu ;  ut  probetit  jwtiora , 
ut  silis  sinceri ,  et  sine  offensione  in  die  Chribli 
{Philip.  \).  Qiii  vero  scienliam  habel  et  charilaiem 
iion  Itabet,  liic  iiiratuntiis  csl  a  scieiilia  sitp.  S>ni 
cliarilate  ciiiin  iu'C  inagitiludo  scientix,  nec  coulvui- 
pliis  mundi ,  ncc  casiigalio  discipiiux  ,  ante  conspe» 
clum  Dci  aliqiiid  est.  Sola  charilas  gloriain  crucn 
sibi  vindical,  per  qunni  nos  gloriari  oporlet  in  crucu 
Domiiii  Jesu  Chrisli,  qui  est  supcr  omniu  diligeiidu» 
cl  benedicendus  iu  .sxcuia  saicuiuruui.  Auicu. 


TRACTATUS  DUODECIMUS 

SEU  EXnOHTATlO  AD  SACERDOTES. 
lo  illud  Acl.  XX  :  Attcndile  vobit  el   unirerso  gregi,  cic. 


Altendite  vobit  ei  universo  gregi ;  in  quo  tot  S/i- 
riiut  tanctus  posuil  ejnscopes  regere  Kcclesiam  liei , 
quan  acquitivit  sanguine  tuo.  .Aposlolicus  sertno  ad 
vns  dirigitur,  0  sacerdotes  Doiuini,  minislri  Dei  no- 
t.tii.  Vobis  dicitur  :  Atiendite  vobit  et  univerto  gregi. 
IViinum  vobis,  dcindegrcgi.  Ilubeuda  esl  raiio  salu- 
lis  propriae,  his  qiii  negotinm  procurant  salulis 
:tlieiix.  Casiigatis  nioribus  decet  eos  vivere,  qiiibus 
credita  esl  ccnsura  nioralis  discipiinx.  A  se  debciit 
iiiciperc,  et  sese  non  negligere  qnos  primuin  ujKtr 
lel  pro  $c  rationem  leddcic,  Anendite,  iii]Mii,  vubis. 


f.  Atleiiilile,  quiJ  eslis  secundum  naliiram  infirmx 
roiidiiionis ,  qiiid  secutidum  functionem  injuncix 
lcgaiioiiis,  quid  scoundum  digniiatem  accepi%  po:c- 
eialis,  quid  scciiiidum  huniiliiatem  debiix  scrviluli«. 
Atlcndiie,  quid  eslis  cum  aliis,  quid  propler  al  o$, 
quid  suprr.  alios,  quid  deniqueinfra  alios:  Cum  ali  9 
quidem  quid  cstis,  iiisi  liomincs  similes  aliis,  pa-si- 
biles,  iu  peccalis  coucepti ,  moriendi  necessilalc 
aslricti,  elsi  per  gialiam  de  peccaiis  liberal» ,  iinn- 
duin  lcniationibus  iiiaccessibiles,  noiidum  insupera- 
bili  s?  .Nam  ei  teiitari  poicsiis  adhuc ,  ct  a  teotatiu- 


...4 


551  nALDUiM  f.ANTL'ARir:.Nsis  Auriiimsc.  s 

iiiliiis  supcrari,  iitpote   iiinrmllate    circiimilati  ,   iii  j\  Dii  entis ;  et  lilii  i^xcelA  owins  {Ptal.  i.wttt}.   I'oio- 

|)(»^silis   coinp.ili  iiiriiii)il.ai!nis   nlicnis.  T:ilcs  CMiiii  si.is  voiilra  «lc  <  a?Io   csl,   nit  cx  lioiiiiiiihii^?  !Si»ii  <•« 

•!cccl  essc  ponliricos,  rjiii  noriiit  cssc  coiiipassiliilrs,  lioiiiiiiiliiis,  scd  cx  Dco  csl.  yii  s  (•iiiiii    pol>  :>i  |icc- 

co  qiioil  siiil  cl  ipsi   passibilcs.  Krg<',  (|tiia   lioiiiiiics  cala  (liniillen',  iiisi  sodis  Deiik?  L*l  lanieii  vobit  il.ii« 

eslis,  Infiniii  cslis,  sicul  lioiiiii;cs,  &ccii:Hliini  iialu-  esi  polC8»as  (limiliendi  peccal.i,  «jiiia  Deiit  ilcormii 


tani  iiifirniaR  condilionis.  Scciiinlum  riiiiclioiicm  in- 
junclx  legalioiiis  proptcr  alios,  angcli  pncis  eslis, 
in  quibus  posiiil  Dcus  verbum  rconnili.iiioiiis  ,  ul 
cum  Aposiolo  (liceic  possilis  :  Pro  Cltrifio  legnlione 
fungimur,  tanquam  Deo  exhorlanie  per  noi.  Obsetra- 
mus  proChrisio,  rcconciHamini  Deo  (11  Cur.  vi).  iNaiii 
quod  aiigeli  sitis,  Malacliias  Ojlcn.lil,  cnm  ail  :  L't- 
bia  sacerdolit  cuslodiunl  scienliam,  el  legem  reqnircnt 
tx  ore  ejus  ,  quia  angelus  Domini  exeiciluum  est 
{Mtttac.  ii).  Si  auiein  aiigeli  estis,  in  coclis  est  coii- 


Dorninus  lociilus  cst,  el  iJixil  :  QuircuiHjue  tolteriiii 
super  tcrram,  erunl  soluta  elin  coelit  [Nall/i.  xviii). 
Iii  bnc  aiilciii  poieslale  vcslra  Deus  rcpr:i-senl:itii.- 
in  terra  a  vobis,  qui  reprxsciilfilioi.e  uniusveii  Dci 
dii  iiuiiciipaiiiini  el  dii  eslits,  ut  pcr  vcsirum  iniiii- 
sleriiim  Deus  scmpcr  pr.TsciiS  »il  qiixrciilibiis  ciiui. 
iionsoluiii  prxsciilia  majcslalis,  scil  i'cprxsciil.iiioii(2 
su:c  ."uclorilalis  cl  ptilcslalis.  AUCiitlilc,  «|uaii(ii!a 
bonor  debealiir  illi  a  vobis.  qui  lam  bonorabilc  iio- 
nicii  dedil  vobis,  In  lioc  enini  iioniine  liniciuli    esiis 


versatio  vestra.  Non  enim  esiis  in  carne,  scd  ia  spi-  B  gi  honorandi.  Tiineiidi  ul  judices,  bonor.in  li  ul  pa- 
rilu;  sicnl  adininislralorii  spirilus  in  niinisterium  :rcs.Timcndipropoteslate,lionoraiiilipros:iiiciilaie. 
iitissi,  propler  cos  qui  lixrediiatem  c:^piunl  salutis.  Si  cuivesirumsancUiasdocsi,qiiodabsii!  tiincai  ille, 
Missi  aulein  a  Dco,  qui  facil  angclos  suos  spiritus,      quoKiaiuDcus  judexesl.Tin)eal,qtioniam  Di-usslclil 


et  ininislros  suos  ignem  urenlem.  El  vos  quidcm  si€- 
iil  mlnistci  Dei ,  non  solum  sicui  igiiis  ardens,  sed 
ci  ignis  iirens  recte  liuncupamini ;  ardenies  sicul 
serapbim,  sicul  viciiii  Deo,  ei  nrcnies,  ei  illuminan* 
)cs  subditorum  corda,  ulcalore  igiilti  cloquii  pariler 
{irdeaul,  et  a  calore  ejus  non  sc  absconddnt.  Depii- 


in  medio  dcorum,  in  niedio  aulcni  dco&  di.u  iicai. 
Dum  enim  di.scernit  coelesiis  reges,  boc  esi  qtii  .sc 
el  alios  regere  debcnl,  deos  dijudical.  I\o\il  ciiiiii 
qui  sunt  i'ju&,  nec  latere  possunt  anle  oculos  cjus. 
qui  quo^runt  qux  sua  sunl,  non  qiix  Jcsii  Cbrisli. 
Nain,  qiii  amanl  priroos  rccubilus  iii  C(£iiis,  el  pri- 


lali  cstis  singuli  ad  cuslodiain  mullornm,  el  nemo  mas  calbedras  in  synagogis,  el  salulaiiones  iii  roro, 
subdiioriim  sine  anj^clo  cusiode  est,  qui  praesit  ci,  ei  vocari  ab  bominiiiusRabbi,  qiii  suiii  mercciiarli, 
e(  cu^o.diat  eum  in  omnibus  viis  suis;  siciil  de  Deo  qtii  sunl  fiircs  ei  lalrones  ;  qui  non  inlrani  per  os* 
:»d  virmn  juslnm  Proplieia  loquilur,  dicens  :  Quo-  liiim,  qui  sunl  nuinmularii,  qui  vcnduiii  colitmbas 
iiinm  angclis  svis  mandavil  de  fe,  vl  cuslodianl  le  in  „  in  'eniplo,  qui  sunl  cancs  niuli,  qui  siiiil  oj)crarii 
vmiiilnis  viis  luis  (Psal.  xc).  Verumtamen,  cum  sa-      mali,  qui  suiil    percussi 


ccrdotes  Domini  pro  siinililudine  oflicii  angelis  as- 
fcimilarF,  angelique  possinl  dici;  sicul  bononiin 
nngelorum  semper  est  socieias  alTeciaiida,  sic  nialo- 
ram  angeloriini  simililiido  semper  est  fugienda.  Mall 


pcrcussorcs,  qui  liligiosi,  qui  tiO!i 
subrii  vel  casli,  loium  boc  genus  deonini  iiiier  fal- 
sos  dcos  computandum  videlur.  Siinulacra  enini  sa- 
cerdotuin  sunl,  ei  sicul  imagines.  deorum  aul  idolu 
abominationum   in    lempio.    Qucmadmodum   cnitii 


iie:iipe  snccrdotes  cum  boni  angeli  non  sinl,  nialis      unius  veri  Dei  cultus  per  idololalriam  idolo  inJebile 
iingelis  recliiis  coiripar.Tiifur ,  qui  de  coclo  lapsi  in      e>;!iibetiir,  ila  bonorcin  diis,  id  esl  sanctis  saccrcb»- 


vciilale  non  stetcruiil ,  ci  bonorem  angelicse  dij^ni- 
laiis  perdiderunt.  Cceli^stis  auiem  conversaiio  san- 
( lonim  saccrdoluni  si  caMo  comparari  potesl,  noime 
<|ui  de  suiditni  vilx  saccrdotibus  digii:tf ,  ad  indigiia 
vilioris  vilx  dejecli  suiit,  sic  (orruisse  videiiliir, 
bicul  angeli  cadenles  de  c(cIo?  Qiii  elsi  in  illo  siibiimi 
niliiiine  virtnlum  nunquamruerunl,  iocuiii  iamen  ni- 


Vibus  debilum,  indebile  sibi  usurpaiii,  qiii  sibi  sn- 
inuiil  bonoreni,  non  vocali  a  Deo  taiKiuam  Aaron. 
Ad  b«c  pertinerc  \idelur,  qiiod  scriptum  cst :  Qui 
houorem  iribuil  insipienli,  sicul  rjui  Uipidem  mitiii  iiv 
aceivuin  Mercurii  {Pr.ov.  xxvi).  Veruniljmcn  ia 
qiiocnnquc  sacerdote  saiiclum  cst  Diinisleriuui,  et 
liOiiorabile  saccrdolii  sacianientum  :  ncc  licel  iiobi& 


|iiIoniinusiIIumpcrdidcr»til,(iucm  babcre  poiueniiil  D  clnistos  Domiiii  langere,  cl  judices  a  Dco  coiislilu- 


fil  dcbucninl,  sed  iion  mcnieiuni.  Iiideeniin  excidi^se 
\idenlur,ubi  esseiii,  si  niali  non  csseiii;  ei  ubi  suiit, 
qiii  lales  non  sunl.  Proiilerea  ad  eos  laiiqiiam  lio- 
iiilnes,  nec  jam  angelorum  nonijne  dig-.ios,  pcr- 
tinere  videlur  illa  proplietica  rommiiialio  :  Vos 
auiem  sicut  liomines  moriemini;  et  sicul  unus  de 
principibus  cudeiis  {  Psal.  i.xxxi ).  Cecidit  unus 
de  priiicipibus  cui  inulli  adhccserunt ,  sicut  una 
?)icmbra  uni  capili.Ne  ergo  el  vos  cadatis,  sicul  unus 
de  principibus,  aliendile,  quia  non  solum  angcli 
esiis  propJcr  alios,  sed  et  dii  estis  supra  alios; 
ct  boc  seciuuium  dignitatem  accepta?  potesialis. 
Ueiie  ergo  Propliela  comminaturus  malis  ruiiiam 
fuin  angclis  m;>Ii:;,  dc  l^nii's  prxinisil  :  f-f/o  dixi : 


los  judic.Tre.  Esi  qui  qu.trai  ei  jndicei.  Deiis  esl 
eniin  qui  deos  dijudical.  Oninia  quidem  vilia  per  su 
ci  iti  se  publicae  repreliensioni  siini  obnoxia,  uipote 
divino  judicio  praedamnata  ;  sed  non  passim  permil- 
litur  personas  pro  ipsis  vitiis,  vel  viiia  in  ipsis  pcr- 
sonis,  palam  arguerc,  vel  pubticc  condcmnarc.  Vos 
aulem  sacerdotes  Domini,  qui  sicul  decet  Cbristi 
minislros,  potestati  diviiise  reverenliam  eihibelis, 
iii  omiii  juslilia  el  sanclitate  ailendile  dignitaieni 
vestram,  quanla  sit.  Nam  plusquam  bomiiics  eslis. 
qiiia  angcli  Oci,  el  quasi  messores  angeli,  ut  tollatis 
de  rogno  cjus  omnia  scandala,  Adhuc  aiilem  plus- 
qtirm  tingcli  cslis,  qnia  dii  sicut  noniine,  ita  ei  ho- 
ntjic  prKicIbi. 


:;r.3 


tXllOHTAilO  AD 

AMen  lisiis  di^iiitalem,  ei  qiiia  siipr:)  alios  eslis;  A 
nil-Mulite  niiiic,  cl  irprum  dico,  allCii(Jilu  li(iiiiiliU)- 
Ji'.n  ve-lr;>in,  cl  S'Tvitiiti>  iieccssilalcni,  cl  qiiij 
iii(V;i  :i!ic>,  rslis.  Si  viilus  ;»ii(liie,  «!ital  piiiisrro- 
|ilic:,i,  lic  v«;  is  coiiiiiiiiciiosiis  viiicar,  qniit  csiis; 
<jiii  :i*l  1>i)iiiii  (11)1  loqiieiis  .lil  :  Df  fruciii  0  etum 
tnoTum  mliabifir  It-r  a,  produceus  (eiiutii  jumiiiiis, 
ci  licrbiim  scrrUnti  homiiium  [Psut.  Clil).  \'.ccc  qnid 
cslis.  Jiiinciua  el  servilus  !ioiiiiiuiiii.  Dc  luin  allo  in 
::«tn  iiiiuiii  ilcvdlnti  esiis,  sioul  soi  Jolinii  csl :  Asccn- 
iluiil  usqiie  ai  calot,  et  descenduiU  usque  tid  ubijssos 
{Psiil.  tvi).  N;(in  el  in  alio  loco  scri|>liiin  esi ;  (ij- 
/;  nics  tjrmuiit  sub  a(]u''s,  el  qui  liubiluul  cuin  cis 
(Job.  xxvi).  Yos  siciil  ijigTiilcs  proccrioris  slalnr.-i: 
prx  CTlcris  sccuikIuiii  pia^cniiiicnii.iin  (tiginlatis, 
sr.b  :iq''iis  ;>o]iu1oriiiii  goinilis,  iniiliipli«.i  cura  el  sol-  " 
l:(  iiuilitse  dcgravali.  Sicnl  exaliaii  siiiil  u£ll  a  lcr- 
ra,  sic  e\.-llaii  siiiil  Jii  a  jiiinenlis,  id  csl  vos  a 
vobis.  Yos  (iii  rcctoies  aniiiuiiiiin,  inter  coitcra  quu; 
;iiicii(lenJa  sn:il,  lioc  siimniopcre  aUcii(Jiie,  qiiani 
st  rcs  (linifirs  aiiiinas  regere.el  moribus  singulo- 
rinnscrviie,  omnibuj»  scse  coiiror.-jiare,  ul  oiliii  dif- 
rT:iiil  a  servis,  tirii  siiit  doinini  oniniiiin.  1'ioptcr 
«jiio.l  qui  in.ijor  c:<t  in  vobis  ul  (lai  sicul  jiinior,  non 
«onriinitiiur  vocari  sciviis  servoniin  Dei.  fliijiis  scr- 
viluiis  Ipgem  oslcudciis  Aposlolus,  qnx  sil,  didt  : 
6r<Ri  iibei  etsem  ex  oiunibut,  omuium  me  seruum  jici. 
OiHKibut  omnia  fuclus  suni,  ui  oiiuics  fncerem  Silcos 
il  Cor.  ix).  Ad  rationcni  biijns  scrviiiiiis  (Jcinoii> 
sirand;<iii  pcrtincl  eli:ini,  qnod  scriptnin  cst:  Qiiunlo  o 
mngunt  es,  humilia  le  in  omjiibat  (Lccli.  iti).  Ac.  si 
«liitcret  :  Sit^iiiuluni  niagniiuilincin  digiiil:ilis,  :i'<]ua 
.sil  tiiciisnr.i  iiiiniililalis.  Iliiinllilas  in  Iioiiore,  lioiior 
ot  i|)siiis  lioiiori«,  cl  digiiilas  (Iignil:ilis.  Oinnis  di- 
^iiiias  ipso  digiiilalis  noinine  iiidigna  csl,  si  bniiiilia 
tlodigucliir.  Iluinilitas  cnini  sicnl  causa  ,  ila  cst  ct 
ctistodia  b(>noris.  Omiiis  siqnidembonoris  proinolio, 
(|iixcuin  soo  ordinc  proccdjl,  ab  lininilil;ilc  incipil, 
el  cxaliaiionc  coiisiiiiiituiUir.  Nam  qiii  sc  buinili.il, 
exaliHbitnr,  duinniodo  se  non  bumiliei,  ul  cxailclnr, 
sed  magis  se  bumiliet,  r.e  ex-iltelur.  Dico  in  mnmlo 
Gxallc-tur  atilem  in  Deo.  Nam  qiii  vere  liuinilis  cst, 
jion  ambil  bonorem  ;  cuiii  lioiiorem  accipit,  non 
pcr  anibilioiiem  r:>pii  lionorem,  scd  propler  buiiiili- 
laieni  rapilur  at?  bonorcm,  ne  sil  ipse  prjcdo  boiio-  D 
i^is,  sed  quasi  prxda  ipsius  bonoris.  Ilumililas  ciiiin 
siiic  bo:nrc  ipsa  sibi  suflicil  ad  bonorcin;  Iionor 
autcm  siiie  buniilitale  scsc  perduci'.  ad  conrusiuncm. 
Sicul  ergo  bumililas  dignc  prxvciiil  boiiorem,  cl 
sic  el  dignc  cusiodii.  ViJeanl  ilaque  qui  iu  bonore 
sunt,  ul  se  buiniles  in  omiiibus  e\bibeaiil  cxcmplo 
Chrisii ;  qui  sicnl  magister  buniilitatis,  cuin  csvet 
precessor,  faclus  esl  sicul  ininisiralor  ;  cuin  cssct 
prinius,  raclus  esl  quasi  novissimus,  inclinans  sc 
usquc  ad  pcdes  discipulorum.  Lxcniplo  hnmiliialis 
bux  sicul  molc  gravi  preniil  vos  Christiis  us(|U3  ad 
litiinilia,  ul  subditi  silis  ciiain  siibdilis.  Iloc  crgo 
sculilc  in  vubi.>,  quud  ei  in  Clnisto  Jcsu.  Cuin  c.<^sct 


SACEnDOTKS. 


SM 


ille  Dcus  in  rorma  Dci,  scmctipsuin  exinanivil  fur- 
niam  servi  accipiens.  E\  vos  dii  estis.  cxinaniic  vos- 
motipsos,  el  scrvilcm  rornijin  assuiniic,  ul  iiitcrini 
cHiiijinin!  sicul  lioiuinL^s  jiroplcr  boinincs,  inlirnii 
piopler  itilirinos,  oiniiium  iifccssitalcs  ct  inlirini- 
latcs  in  vobis  ipsis  suscipicntcs,  sicut  illc  qiii  dicil: 
Oiiis  infinnulnr,  et  ego  non  infirmor  ?  Quit  ^canJa- 
liiutur,  et  rgo  non  uror  ?  (//  Cor.  xi.)  Oporlcl  vos 
omuibus  plus  laborare,  quia  pro  onmibus.  Prupicr 
qiiod  iioii  soliim  scrvi  bominuin  cstis,  sc  I  ct  scivi- 
ttis  bomiiium,  siculbovcs  iriluranlcs;  siculjuinetili*, 
<|(i:c  ne(  cssiiaiibus  hoininuin  laborando  dcscrviunl. 
Tcrra  plcbium  subjoclarum,  si  daluin  quanritis,  fe- 
iium  et  bcrbain  vobis  producil  in  lcmporibns,  qujc 
vobis  dcbcnlur,  cl  qux'  babclis  ct  possidclis.  Si 
friictnm  qiixritis,  ct  non  datuin,  cum  Apostolo  di- 
tente:  Son  quccro  datum,  ted  quaro  frucium(Philip. 
iv),  abiimbirc  debet  fruclus  jnstitiie  in  lerra  veslra, 
sicnl  in  agricullura  Dci.  Tcr  ministerium  vcstriim. 
fcnum  cl  licrba  vobis  dcbcntiir  ;  ai  vos  quid  dcbclis? 
Priminn  quidein  oninia  vestra,  dcindc  vosineiipsns, 
toium  quod  polestis,  lotiiin  quod  estis.  Ocniqne 
animas  vcstras  pro  aniinabus  vobis  commissis,  et 
libcntissime,  sicul  ille,  qiii  dicit :  Libentissime  im- 
pendnm,  el  superimpendar  i;ite  pro  animnbni  vcsr  i 
{II  Cor.  xii).  Lrgo  dcbitorcs  cstis,  non  qtiasi  tini 
parli  gregis  coiiiniissi ,  seil  universo  grcgi ;  sicni 
univers^s,  ila  el  singulis,  sapicntibus  ct  insipicnii- 
bus.  Proomnlbus  eniin  rcddenda  cst  ratio.  Proplcr- 
ca  nnivcrso  gregi  atlcndilo,  in  qno  vos  Spiriiits 
sanctiis  posiiit.  Ad  illos  cniin  pertinct  bic  scrnio, 
qiii  iKMi  sibi  suinnnt  bonorcm,  scd  vocaii  snnl  a  Dco 
lauqnam  .^aron.  Ifi  cniin  cnin  gpiriiu  biijns  n:!;ndi 
aguiilur,  a  S^iirilu  sanciopositi  non  siinl,  ncc  a  Dco 
el«cti  suni  sicut  Aaron,  qiicni  elcgit  ipsum;  scd  ipsi 
vocaveruiil  nomina  sua  in  icrris  siiis.  Qua'nam  sunt 
illa  ?  Nomiiia  forte  bononim,  nomina  digniiatum. 
Arcbiiliaconus,  cpiscopus,  arcbicpiscopus,  cxlera- 
qiic  similia,  niagna  iioiniiia  suiiU  .Mulli  bxc  nomi- 
na  iiondum  babcnles,  ct  babcre  cupicnies,  noiiduni 
sua,  vocaverunt  quasi  adsc,  ui  essent  sua.  Vocave- 
runl  autem  clamore  valido,  forle  obscquiis,  forlc 
niuiicribiis,  forie  asscntalioiiibus,  vcl  aliis  modis, 
qiiibus  vocare  solent,  qui  ad  bxc  vocati  nun  suiit. 
lii  sunt  qnos  agital  spiritus  bujus  mundi,  spirilui» 
vcriiginis.  llos  Deus  non  vocavii,  et  ideo  non  justi- 
flcavil,  ncc  gloriilcabit.  Nam  ab  bominibus  gloriani 
quuirunt,  noii  gloriam  qna:  ex  Deo  est.  Etsi  coraiii 
boniinibus  gratiosi  ei  gloriosi  inveiiiantiir,  coratn 
Dco  confusi  sunl,  qiioni.iin  Deus  sprevit  cos.  Vos 
autcin  non  sic,  quos  Spiriius  sanctus  posuit  cpisco- 
pos  icgere  Ectlesiam  Dci.  Nomcn  veslrum  et  caiisa 
nominis  vos  adinonet  ollicii  vcslri,  ut  nibil  ncgli- 
gcntLT  agatis  iu  cura  vubis  commissa ;  scd  satis 
siipcrqiie  allenti  el  intcnti  sitis  rcgcre  Lcclcsi:iin 
Dci.  Iii  boc  posuit  vos  Spiritus  sanctus.  Iloc  est 
eiiiin  ofTicium  vcslrutn,  sccuiidum  geininum  rejeiidi 
moJuii)  dirigcrc  cl  corrigcre  iii  jnsiitia  elju<.'kio  ; 


b55 


HALDUIiM  CAMLAIUENSIS  AKCIIIKIMSC. 


Iiis  onim   virltitibiis  scdcs  Dei  aiit  prjep;iralljr,  aiil  A  tieruiii  nux  siiiil  in    Kcclchia,  ibi  viJenl    aiil   su.t; 


corrigitiir,  sicul  scripliiiii  csl  :  Jusiilia  el  judiciuin 
pr(rparatio  sedi$  luee  (Pmt.  i.xtxviii).  Ki  alibi.  Ju- 
slilia  el  judicium  correciio  scdis  ejus  {i'sal.  xcvi). 
Catlicdra  eiiiin  vostr.i,  sivc  sedcs  veslra  plcbs  sub- 
jecia  c&t,  cui  pra;si«lclis,  seJ  ad  (em|>us:  sicul  vica- 
rii  Cbrisii,  <|ui  vobis  pnesiilel,  (el  iii  eis  sedcl,  sic- 
Vt  iii  scdc  6ua.  et  vos  in  illis  sicul  in  sede  vesira, 
fccd  iiiagis  illiiis.  Ergo  sedctis  sicul  scdcs  in  judicio, 
quia  justilia  cl  jndiciuin  prjpparalio  scdis  ejus.  I'cr 
"vesiram  enim  jusiiiiam  ct  veslrum  judiciniu  ^ix- 
l>arai-.da  cst  sedcs  Dci  in  direclione  virlutuni,  gialia 
ipsius  cooperante,  cui  dicitur  :  Tu  parasli  directio- 
nes  (Psal.  xcvni).  Pcr  veslrara  justiliam  vcslruin- 
quc  judicium  prx'paranda   est  seJcs  Dci,  in  bis  qui 


pulcbrilutliiiis  giatiaiii,  aiil  derorinitalis  niaculani. 
Ibi  vidiMit  (|uid  iiiiilaii  ileljcaiil,  cl  ciii  coiifunuari 
cupianl,  dcsignatui  vila  subililorinn  situt  cera  inul- 
liur,  ut  iiiiagiiicin  accipial  signo  saiiclilatis  expret- 
saiii.  Diligilt;  crga  jiistili.uii,  (|ui  jiidicatis  terrani. 
Si  Cbristiiin  diligilis,  cl  jusliliani  dili({i(i:.  Ipst;  eniiQ 
lactus  chl  nobis  sapicntia  a  D.  n  el  juslilia,  quando, 
cuni  iion  nosscl  pt^ccaiuni,  faclus  esl  pro  nubis  pec- 
catiim,  iil  nos  cfnccrcmur  gralia  Dei  in  ipso.  Cliri- 
Stu.<)  (acUis  csl  boslui  pro  |act  ato,  cl  siciil  buiiUii  pa.» 
stur  iiiiimain  su;)in  juisuil  pro  ovibnssuis,  vubiii  rc- 
liuquciis  exemplum,  u(  sequamini  vestigia  cjus. 
Cbristiis  Ecclesiam  sangninc  suo  acqnisivii,  ad  os- 
lensioiiem    niini:«    cbaiilalis  sux   qua  dilexit  eam. 


nondum  sessibiles  se  Deo  sessori  praebueruiil ;  liuc  ^^  sanguinem  suuin    pro  ea  fudil,   el  sic  cbarilatein 


esl  in  bis  qui  nondum  Deo  per  obedientiam  siibjc^"(i 
csse  coepertMii :  prscparanda  csl  et  in  iis  qni  ccepe- 
runi,  ne  defici.int,  sed  inagis  elproficiani,  donecquaj 
LtMie  inchoata  sunt  perficiant:  pr.-cparanda  est  ta  in 
iis  qui  lapsi  sunt,  ul  Deo  juvanle  erigantur,  qnia 
Dominus  supponit  manum  suam.  Ad  vesiram  jusii- 
liam  vestrumquc  judicinm  ocqli  amninm  respit;iunl. 
Inde  pendet  salus  subditorum  etviia  muliorum.  Viia 
\estra  speculum  est  sanciilalis,  boneslatis  exem- 
{lum,  JMSiitiae  signaculuin:  personse  muliarum  la« 


edudil.  Hanc  sic  acqiiisilam,  tam  cbarara  at.^iic  lii- 
leclam  vobis  conuncndavil,  voUis  comniiail,  quasi 
confidens  de  voljis,  u(  per  vos  coiiHdal  in  ca  cor  viri 
6ui.  Propterca,  sicnl  dHigilis  Cbrislum,  ct  sicut  de 
vobis  coiilidere  potesl,  sic  custodiie  sponsam  ejus 
iti  fide  vcsira,  zelanies  eam,  non  vobis,  sed  illi ;  at 
exliibealis  eam  virginein  casiam  sponso  sup  Domino 
iiostro  JcsuCbrisio,  qui  cst  &upcr  cunuia  Deu»  beoe» 
dicius  in  sxcula.  AmcD^ 


TRACTATUS  DECIMUS  TERTiUS 

SEU  SERMO 

De  verbis  illis  :  Cltaritas  Dei  diffusa  esl  in  cordibus  nosliis  per   Spirilum  nauclum,  qui  datus  e$t  noliis^ 

{Hom.  v). 


Cbaritas  Del,  qoa  nos  dilexii  anie  imtjidi  coiisii-  C 
lutioncra,  et  elegit  in  liilccto  Filio  suo,  ipsa  esl  fons 
et  orijo  omnium  bonorum,  qux  iiobis  collaia  sunt 
in  die  crealionis  noslrae  el  in  die  reilei-npiioiv.s  no- 
strae,  el  in  dia  jiistibcatiosfis  ei  sanciificj^iionis  no,- 
slra:  iasnper  aulem  el  enn:m,  q':ic  nobia  confe- 
renda  sunl  in  die  glorificalionis  noslre,  qnun  lo 
glorificabitur  in  nobis  Dci:',  et  nos  in  iila.  Noii  le- 
luiiier  dllexit  nos  Deus,  iion  mediccriter,  non  exili- 
ter^  sed  ptenius^  sed  plnguius .  non  siniuiaie,  non 
ficte,  sed  pwre  et  sincere  ;  non  specieienus,  non 
forinsecuSj  quasL  in  superOcie,  sed  Intrliisecus  ct 
nicdullitus ;  iion  yevln  ei  Singua,  sed  onere  et  veri- 
laie.  Si  liabiludine  attendis,  pinguis  esl  isia  cbari- 
las  el  medullala.  Omnes  enim  riiiaeratiotics  Dei  su- 
per  nos  unde  processorunt,  nisi  dc  inolita  «jos  be- 
nignitale?  nisi  de  mera  libcralilatc  ?  nisi  de  pura 
gratia  7  nisi  de  nlenissima  bcncvolentiu  ?  Quidqiiid 
eniin  possunt  merila  noslra,  boc  ipsius  esl  grali;i ; 
oi  quod  snpra  merita  esi,  ^xc  est  gratia  snpergra- 
tiani,  ulpoie  cumulans  et  cumulalior  gratia.  Si  di- 
Micnsionem  qux-ris  li»'ius  cbaritalis,  quia  niagna  esf , 
apud  illMm  quidein  mensarabi^s  esi ;  apnd  nos  im- 
inensa  ct  imme.isijrabilis.  Si  «juo  auiem  inoilo  pos- 
f iiijus  comprcbeailere  cum  omniba>  s>nclis.  qn;e  sit 


D 


dimensio  ejtis,  quanla  tamen  sil.  comprehendi  vix 
potesl,  aulomnino  non  polest  :  supra  id  eniin  quod 
possumus,  aiii  dicere,  aut  cogitarc,  alta  esl  et  pro- 
fuuda.  ioiiga  nibiloininus  el  lata. 

AUiitidoejns  sublitnltas  giorise,  quam  prxparavit 
Beus  dnigenlibus  se,  hoc  est,  quod  oculus  non  vidil^ 
uec  ouris  audivil,  nec  in  corhominis  asceudit^lsa.txiy), 
Profunditas  ejus  exinauitio  unigeniti  Filii  Dei,  ct  incli- 
nalio  vanijen.ajcslatis  desinu  Palrisusque  ad  oppro- 
brium  crncis;  de principio  viL^e  usque  ad  finera  vitx,  a 
suinmoad  imum,  de  coelo  usque  ad  tiirernum,a  fine 
nsque  ad  fincm.  Quis  aulciu  suQicit  cogitare  finem  ct 
fii:eiii?Quis polcstcomprehendere  de qiiam allo venit, 
aiii  quantum  jiUersit  inler  summuin  unde.  descendit 
et  inmin  quo  dcscendii?  Aliitudo  ergo  hujus  chari- 
laiis  esi  bominis  provectio,  profundiias  ejus  Dei  esl 
inclinatio, e(,  ut  dictum  cst,  a  siimino  usque  ad imum, 
ab  iaitio  usqnc  In  finem.  At  longitudoejus  iine  initiu 
est  ei  fine.  Nam  dileclso  ejus  erga  nos  sicut  nec 
desinil,  sic  ncc  incipit.  ilfisericortita  enim  ejut  a^ 
<eterno-et  usque  in  Qslernum., iuperlimentes  eum  (PsaK 
cii).  Latimdo  ejus  amp?«  eKi  et  diffusa.  communi 
ci  generaii  uiiiiiale  benevolentiai  ipsius  el  bencfl- 
ceo-ix.  Cmves  enim-  homines  lult  salvos  fieri,  et  ad 
ngnitione<7i  verii.uiis  vemre{I   rim.  ii),    ^uod  beo9» 


n 


rZl  TUACT.  IN  ILLIO 

vulc.ilia'  csl.  Rl  proprio  Filio  tuo  iion  pepercit ;  ted  A 
;;r(i  omnibut  nobit  IraJiilit  illum  (Itoiu.  \iii),  quod 
lieiicriceiilix  est.  Bciicncentia  .iiileiii  ejiis  ro  niajor 
xstimaiiila  est,  qno  nou  soliiin  ail  onincs,  scii  el  por 
niiinia  csteinlilur.  Qui  ciiiiii  propriuni  riliuiii  iiuliis 
(ledit,  quomodo  non  etiom  cnm  illo  omiiin  uobit  do- 
Huvil?  (Ibid.)  iia'<  aiilcir.  chnrilas  anic  iiiiiiuii  con- 
ftiilutioiiein  in  coiisilio  ct  propnsilo  Dei  clansa  fiiil, 
hcA  ordiiic  suo  rovchta  e  l,  profuia  el  elTusa,  infusa 
el  itifTusa.  Lar^iilcr  quidvm  profusa  esl,  qHnndo 
Deus  :iii  iiiKiginem  el  siirililiitlineiii  sii  ni  liDmiiuMn 
crcavit;  l.irgius  ct  aliiiiiliiiiiiis  efTusa  est,  qiiainlo 
I  cr  nioriciii  iiiiigeuiii  Fiiii  siii  honiincin  reJoiuit. 
Infisa  vcro  cst.  qnantlo  cor  hoiiiitiis  ad  laiilani 
CKcelloiil-ain  thuiiuiis  inlclligcn.lam  pcr  gratiani 
r>i!ci  iliiiiiiinavil.  Al  tuiic  difTuba  esi.  quaiido  ;fiinu> 
laiionis  propo>ilo,  ei  iniiiaiionis  dcsideiio,  et 
vicurix  dilcciionis  stiidio  ainpliali  cordi«  ialiludi' 
iiciii  iirplevii.  lixc  est  (!i!Tiisio,  qua  spem  nostraiii 
tOKnrmai,  ut  non  nobi:;  limeiida  sil  confcsio.  Sjiea, 
inqnil  .\posloliis,  non  coufuudit  ;  quia  charilat  Pei 
ittffuta  eil  iH  cordibnt  nuUrii  {Roni.  v),  qux  Dci  csl 
«•I  iios.  Uanc  eiiiin  ilio  iii  loco  comiuendat  Apos  o- 
lua;  sed  per  iianc  dilTiisain  diiTiisa  cst  el  iila  in 
cordiiius  noslris,  qu:c  esl  a  nobis  ad  ipsiini.  Sic 
:iulein  diCrnsa  cst  hxcpcr  ill;ini,  et  in  illa,  siciil  liix 
ociilorum  qui  a  sole  illuininantur,  diflundiiur  iii 
luce,  pcrqii.iin  iiluminantur. 

Aii.li  a'lenlius  tiujuscompatationis  si  i.ilitiidineiH, 
iil  de  corporuli  luce  ad  spiriitialem  ratio  dcdiicitur,  ^ 
Kst  |iix  illiiiniiians,  qua  quid  vidcat  vci  vi(!e.iliir. 
Kst  iux  illuminata,  til  videat  ciijusquc  rci  species; 
«st  !ui  illiiminaln  ul  videat.  Lux  illi:miiians,  nt 
qitid  viiieal  vcl  videalur,  esl  iui  isla  solis,  quap  iii 
i^^a  palpcbfJ  diiuciili  iiifi:i'  litur,  lu  ipsa  priuttiii) 
vidc:-.lur;  deiiide  Litiiis  dilTundimr,  ui  iii  ipsa  vi- 
diaiilur  varix  rerum  species ,  qua;  cum  colorihus 
v!  ''onnis  el  Ggtiris  suis  nculis  nostris  cxhihontur. 
LiiK  iiiumti):>t.!i  ul  vi.jcaiur,  islo:  suiil  \is;hiiiuiii 
tpecies  qux,  duui  iii  lenebris  suui,  ibi  videri  noii 
|iossuiil;  sic  quasi  tenebrae  suni  indibtincia  coii''^- 
siune  informes  :  qiiaiido  autem  in  luce  sunl,  qiiasi 
qux-Jam  iut  sunl  illiimiiiata,  ulvideii  possil.  Nani, 
utA|)oslo!us  ait  ;  omne  quod  manifetlalur,  lux  eU 
(tlpliet-  v}.  Sic  autem  visibiiis  spccies  \idelur  iu  D 
tit(;e  ul,  siinul  vidcutiir  lux  in  spiriiii;  ci  (aiiio  clariu.<, 
quanto  cljrior  est  lux,  quam  spccies.  Lus  illtimi- 
lula  utvideai  lu\  csi  ociiiuruin,  qiije  lalc  dilTuiHli- 
lur  iu    luce  difTusa,  ciiin  lale  paient  oculis,  qii:t: 

i  luce  diirusiure  illuslraiilur.  Lux  auiem  spiriluajis, 
(^uxocutos  noslros  illumiiial  ,  chariias  Pei  osl  ad 
110».    Bciielicia   aiileni   Uci   multa  ei  inagnn   nobis 

,  exbibiu  ei  prxrogaia,  lucem  cbariialis  quasi  in  se 
excipiunl,  cl  ucuiis  noslris  osienduni.  ]ii  ipsis 
eniQ)  apparel,  quanlum  diligal ,  el  diligi  dcbfal 
Dcus.  Nam,  diim  inagnittido  iienencioruui  ejus 
anie  oculos  nostros  so  evpandit,  immoiisa  Dei  riia 
riias  I.iie  paiciis  palatii  innol-^iit,  et  iii  cjus 
''oniiiniplaiioiie  asj^ecuis    qiio-juc    ii.e!ilis    nosii>> 


nss 


:  CU.inilAS  DEI,  tTC. 

Iritiiis  5C  diiriiiidil  ;  cl,  diim  rinril  -s  qtia  nos(iilii;il 
Deiis  s(>cun<liim  dignam  a:sliin:ili(incin  Iioiirlicio-' 
rum  cjiis  allius  cogitniur,  iinis  sensiinis  iiiliiiiaia 
diilccscii ,  el  niira  siiavitaie  iniitui  amoris  ror 
nnioil,  amprms  iltud  et  ditatans,  ift  Dci  c:ipax  cd]- 
ciaitir  :  cttjiis  charitaii  seciindiiin  vicissitmlinein 
amoiis  sc  coaplat  el  roitrormat,  secundum  allniii 
ct  profiindum,  longtim  quoqne  et  laium.  Alla  esl 
ciiitii  cliarilns  ad  Ueum,  cum  alliludo  speralur,  «l 
siibliitiitas  glori:i!  desideratur,  iion  in  lioc  sxciilo, 
sed  iii  Dco,  (|iii  dicil  :  Cum  exnllnttit  (uero  aterra, 
omuia  traham  ad  meiptum  [Joan  mi).  Ciii  et  8p.;<£sz 
dicii  :  Trnhe  me  post  le  {Cant.  i).  Piofunda  csi. 
rnm  ptoptcr  Deiim  vi  riias  ambilur  ;  et  abjcrtio 
cligitur,  cxemplo  illius  qui  dicit  :  £.7^91  abjeclui 
ette  (f*fnL  Lxxxiii) ;  ubi  oslciiditur,  qiiod  itolit 
cligi  ad  lionorcm,  qui  ipse  sibi  clcgit  abjcclionein. 
Loiiga  osl  ch:iriias,  qti:c  pcrscvcral  usqiie  iii  fliicm, 
imo  magis  siiie  fine.  Charit.is  eniin  nnnqnam  etci- 
dii.  Laia  esi,  qiia:  memor  bcncvoieiitix  el  benefi- 
ccniix'  Dei,  iiiter  advcrsa  ei  pruspera  iii  ipsosem- 
pcr  dclcclatur,  in  ipso  la-laliir,  illi  jiibilal  semper 
et  exsiiliat,  tam  laUi  quam  l;ct.i,  sinc  angiistia  pusiU 
hiiiimitulis  et  miirmnratioiiis.  CiMrilalis  i|uippe  ia- 
litudo  ipsa  cgi  cordis  dilalatiu,  qiix  et  ipsu  cst  \n>.\- 
(ix  dclectalio.  Hanc  diffusionem  cliaiitatis  iii  dib- 
latis  cordibus  nostris  opcratur  cliaritas  Dei,  Pair  s 
sciiicei  vel  Filii,  opcraiur  autem  per  SpiiitQu 
sanctuni,  qiii  dalus  cst  iiobis ,  (|ui  et  ipse  1'atris  el 
Fiiii  amor  esl,  aiiibonim  coniiexio.  Ill  r:elera  Dei 
bciieiicia  ad  prxscns  icticcantiir,  <[uaiiliim  est  ad 
cxigendam  a  nobis  ciiaritaleui,  qiiod  uiii^cniln.ii 
Filiiim  suiim  dedit  nobis,  ut  nos  in  co  sibi  gralinc  i' 
icl,  iiec  non  el  Spirilim  sanclum,  qiii  cor  iioKlntm 
pncjiararei,  <iiio  citiii  Filio  el  Spirilu  saircto  P.ilcr 
!ii£C  venitet,  cl  apud  nos  manaioncm  facerel!  Di-^ 
visiones  (|ui<!cm  grnliarum  siiiit,  et  in  tiis  oiunibns 
cb;iri!as  stJpciexcoUil  :  cnjiis  dinusio  per  Spiri- 
luiii  ».;r:cl'.a.-i  ncri,  vX  ipsc  Spiritus  dari  uoh  friiii- 
(r:i  diciiur,  i.oit  ixr.z  caiisa.  Magnum  el  cximitiiu 
e.ii  gr.tlix  ti;u:)us.  v^^iiiu  i{>'.o  scipsuui  dal  Ipse  aiu- 
i.cris  aiiclor,  non  f  u:  linciis  divt<li  ab  l.oe  siio  inu- 
i;ere,  vol  hoc  isiuntib  a  se.  Qui  ergo  ciiariialciii  ac- 
Cvpii  in  niiiiicrc,  rccio  iii  Uoo  giorii.ri  potesl,  et 
diceie  :  Chariim  Dei  dijfutn  ett  in  cordibut  notiriK^ 
per  Spirilum  situcium,fiiti  dalut  f>tl  uobtt{iiom.  viii), 
Ai  (|ui  scrmoiicin  s;ipieiitiae  babel,  vcl  sermoneiH 
scicnli:i',vclgcHOra  liiigu.)rum,  vel  iaterpreiatioiieiu 
Bernionum,  vcl  i;r:iii:iiii  ciijtispiam  adminislratioiii^ 
vel  operalioiiis,  quamvi^  Ii3*c  dona  sinl  Spirtiu:^ 
sancii ;  lamcn,  si  ciiariiaiem  iion  habet,  lain  uoii 
b.ibel  Spiriiitm  sancium  in  sc,  qiiam  vcrum  esl 
iliud,  quod  scripludi  esl:  5;»'r>(Nj  sanclui  ditciplimg 
effugiet  (ieium  {Sap.  i).  Ciiariias  auiem  cnntrarii& 
moilis  cor  noslritm  el  angusl:il  el  dilaiat.  Sx|)«) 
seiilire  potes  quoinodo  slomaciius  ad  cibus  abomi- 
nabiles,  quos  icspuit,  sc  angustat  et  arcial.  Vi\ 
CMitit  slriciis  faiicibiis  ingrcdiiiir,  qiio:l  iioii  lil>cn- 
lor  acfi^-itiir.  Niliilomiiius  scnliic  pulcs,   quoiiioda 


B59  HAr.hriM  CANTC 

a./  (''1)0?  (los'(I(!';i!iiI('S  sc  ichixal  ol  dilaial,  cl  f|iia 
fiicrilaic  fMiililiir  (|'i()(l  niiii  ni:i;;ii;i  ;i\iJil  ilo  |i>-r- 
<i|iiliir.  Sic  1 1  clmril.-is  ad  b.'C<'iil.iri:t  dcsul  :ri:t  (|iix 
iioii  rcclpil,  oor  :iii<;iist:it,  nd  qii;c(|iie  .s:il(ihria  ct 
6  iirl:i  voliintntciu  dil  ilai  ,  ot  litK-rl.Ueii)  dcsidcrii 
sni  nln\:il.  (".npidil.is  vcro  ad  li;cc  lraiisi'oii:i  sc 
'.^ihilat,  i|iiaiiiiim  se  ad  ciji-lctia  coarclut ;  ci  <|iiaii- 
tiim  cor  mngis  ruiraliit,  inniiini  a,l  iiifniiiia  <<ni- 
slringil.  Magi):i  auliMii  ct  aiiiplj  siiiil  qu;c  .Tlcriia 
sniit;  parva  vcro  suni,  (|uc  angnslia  l<-inporis  uiox 
(!;iiii*U'itiir,  el  brevi  voliiplalc  cito  (Iniuntnr.  Ilab'l 
a<it(>iu   ciipid  las  suaiu  uitiiudiiiciii  pcr  aflcclalam 


.siucN^^is  AnriiiF.pisc.  r.40 

A  liononim  aiiiljiiioii^^iu  ;  li.".!icl  soani  pvoruiiiliiaicin 
pcr  &iniul;il.ini  liii;iiiiil:it(*(n,  vcl  arrcclal.im  etalla- 
tioiicin  ;  liahct  cl  liiiif:ilii  Ihici.i,  \>or  irrr^voraliilcrn 
coMliniialioiicni  ;  lnl)ci  ci  i:tiiiuiliiicin  pcr  inc\plc- 
\>\\ctn  capacitat(?m.  Nos  igitor,  qni  iiiitndo  rcnuiili.T- 
Tiiniis,  q:ii  iion  ^|iiiiliim  liii]iH  miiudi  acicpiiniis, 
&cd  spiriliiiu  qiii  cx  Dco  csi,  ii(  rliaritas  Dei  iii 
rordilius  noslris  difTusa  pcrmaiical,  Bicul  decetreti- 
{;onc'ni  iiostrani,  dlligamiis  Dcnm  lolo  corde,  tota  ani- 
iiia,  tola  virtiile,  ro:iein  Spirilu  inliift  opiTaiiie,  ipii 
csl    siipcr  oiiiiiia  Deiis  l>ciiedictus  iii  sxciiia.  .\uic:i. 


TRACTATUSOUARTUS  DKCIMUS 

SEU  SERMO 

De  vcrljis  illis  :  InlroduxU  mt  Ut   ceilim  vinariatn,  ordinavil  in  me  chariiatem;  futcile  me  /JoribH$t 

tlipale  me  maHs;  (fuia  amoye  langueo  {Canl.  ii). 

Aiiiorlangiior  est  d  iunrmiauimi  passio.  Adquaiu  BSed,  si    amor  Dci  ciiaritas  cst,  cl  cliaritas   irirliis 


vcritatcui  asscreudain  si  iiidigua  ci  miiius  idonea 
vi.lclur    auctoritas  poel.^ ,   qui  dicil  : 

lleimiln,  quod  nultit  amoresl  medlc'tl>ilit  herbis  : 
npiid  ixligiosas  menies  si:(riccre  debci  vos  s|M)iis.'c, 
qii£  loquilur  quod  sentil,  ct  dicil  :  Ainore  luitgtteo. 
Yiileaiiiiis  crgo  nn  oinnis  atnur  Ijnguor  sit.  Esl  ua- 
luralis  amor,  quo  parenlcs  se  Uiliguni  ct  libcri ;  et 
iii  briilis  aniniantibits  vim  snani  obiiuel.  Nacn  et 
li;rc  siipcr  felus  suos  varie  airiciuiiliir.  Ursa  qnippe 
cuiulifi  suis  bbnile  mt)rniiiral,el  galliiia  snpcr  pulios 
s:ios  inrirmaiar.  QuiJ  nisi  amor  cITecii,  ut  plangc- 
rcl  Jacob,  et  diceret :  Fera  pessima  comedii  fitium 
tiieinv,  beslia  devfjruvii  Joicpli  ?  {Gen.  xxxvii.)  Quid 
iiisi  amor  iiiipulii  David,  til  plangerct,  diccns:  Fiti 


rst,  el  intcr  virtiites  suiiiina  cst,  quoiiiodo  amnr 
Dci  luiguor  csl?  Aii  amor  Dci  vel  rbarilas  infir- 
init:is  csl?  Et  virlus  languor,  cl  sunilas  niorbus 
ct  incdicina.  Quomodo  s:iiiitas  vel  incuicina  non 
est,  pcr  qiiani  ab  aegriludine  curala  est?  De  quu 
ficripiuin  est  :  Ditnissa  s  nl  ei  peccala  multa,  ijno' 
niatn  di.exil  mulium  (Luc.  vii).  QiioiiioJu  cbari- 
tas  saiiilas  non  est,  qux  Iangut:utis  aninije  vul- 
ncra  cural,  cl  operil  inuliiludinein  pcccaloruni? 
Si  autcm  cliaritas  sanitas  esi,  quouiodo  ianguor 
csl  ?  Cl  si  Iniigiior^  quoinudo  incurnbilis  langiior 
noii  csl ,  cwin  scripliim  sil  :  Cliarilas  tiuncjuam 
exiiiiii  ?  (/  Ccr.  xui.)  An  air.or  aliier  babciur  in 
(le^tidcrio  uieiidi,    aliicr  in  usu  desidcrii?  Ila  pla- 


mi  Absaloit,  Absaton   fili  mi ;  quis  milii  dei,  ui  ^^o  C  »«5.  •"lerim  quippc    amor    iangnor   cst,  dum    qu.-« 


vioriar  pro  le,  Absalon  ,  fili  mi  ,  fili  n>i  Absaivn? 
(II  fleg.  XIX.)  Esl  sociaiis  amor,  quo  aniiciiia;  fcjede- 
r.i  juiiguniur :  qtio  quidein  amore  David  ct  Junallias 
Bcse  diiexeruni,  cnjiis  dolore  cruciabaiur  Da\iJ, 
cum  dicercl  :  Doleo  super  le,  frater  tni,  Jouuiha, 
decore  nimis,  el  amabilis  snper  amorem  tnnlieruiH  : 
el  sicut  maler  unicum  amal  filium,  ita  te  dHigebain 
[I!  Reg.  i).  Est  conjugalis  ainor,  quo  scse  caste 
tliiigiinl  sponsus  cl  spoiisa,  qiii  plcruinque  ainuriiis 
scparanlur,  qtiain  duloius  copulantur.  Esl  inccslus 
.imor,  vel  alias  inipudicus.  Ilabcl  liic  anior  passio- 
nes  su.ts,  cl  dolorum  angustias.  Probai  Ainnon  di- 
ligens  Tliamar,  ciii  loctilus  esl  Jonatlias  :  Quare  sic 
niacie   altetiuaris,    fili    regis,    per    singulos    dies  ? 


:-.iiial,  a;sluat,  anbeial ,  el  suspiral ;  duni  noi: 
babeiur,  (luod  dcsiJeraitir;  dtiin  cnicialur,  qiiae  a 
cupitis  spoi;Si  ninpiexibus  dilTcrlur,  et  quia  di.Ter- 
liir.  Sed,  qiiisanai  cmncs  iniirniiiatcs  taas,  o  sfoii- 
sa,  el  Iiunc  ianguorera  luuin  curaiiil,  ciim  se  vidcn- 
iiiiin  ad  babendum  et  rruendum  pra^bebit  cponsus;. 
i!  esi  qiiaiido  vidcbis  enm  siruli  esl,  ociilo  ad  ocii* 
brii,  facie  nd  faciem,  seniel  ci  jiingenda,  et  ab  pjus 
co!ioquio,  visti,  oscu!o  cl  complexu  nunqunin  d's- 
jiingonda.  Exlunc  cxcidel  Inngiior  luns,  scd  nun- 
quam  atnor  luus.  Non  cril,  ut  tnnc  diccre  po$sis  : 
Amore  tangueo ;  scd  inngis  :  Ainore  gauJeo  ;  el  indc 
libi  gaudiuin,  quoJ  gaudcbil  sponsus  super  spoii- 
sain,  cl  gaudcbit   supcr    te    Deus  tuus.    Ilic    riiiis 


(//  Reg.  xiii.}  Probot  cl  Sicliem,  qui  Diiiam  dilexil,  ^  bntguoris,  sed  iionfinis  ainoris.  Intcrim  aulemquid? 


el  aggii.lin2;la  est  animx  cjtis  anima  illitis.  E»l 
vanus  amor,  nmor  biijus  miiiidi,  quo  diligitur  qtiod 
^d  vitam  beaiam  obesse  polest,  el  prodesse  nou  po- 
tcsi.  Que:n  aniiirem  coaiguit  Propbcia  diceris  : 
Vilii  liominum,  usquequo  gravi  corde,  ul  qnid  ditiijitis 
vaniiatetn  ?  {Psal.  iv.)  Hic  vaniis  amor,  sicul  et  iin- 
pudicus  ainor,  non  soluin  languor  est,  sed  et  vilium 
aniinx,  et  mors.  Estsancius  ainor,  qiio  Deiis  vere, 
rasle  pnreqne  dili{;ilur,  qtii  ct  ipse  langiior  cst. 
^oc  ciiiin  anvie  Uboral,  <\\i.\'.  dicii :  Amure  Inngiuo. 


Spo;iS;igraviiis  inrirmatur,  cl  languida  leclo  leiictur 
Dominns  opcm  fcral  ilti  super  ieilum  doloris  ejus 
{Psal.  xl).  Q.iitl  opis,  quid  consilii,  qiiidvc  soiatii 
d;ibiltir  illi?  Nam  dc  rcmcdio  ainoris  non  nunc 
agilur.  Procul  eniin  cst,  ctullra  fincs  lerrje,  el  sub 
coclo  uov.  inveniiur.  ipsa  aiiicm  quae  clamat,  et  vlm 
sua:  passionis  seniit,  quia  remedium  lioc  teinpore 
vcl  loco  spcrarc  iion  potest;  solatia  sallciu  a  do- 
incsiicis  suis  posluial,  qiiilius  consolcntur  eani, 
doncc  iiaii,>oai  iiifiriniias.  S?d   cl  inorc  langiien^ 


I 


S4!  TflACT.  iN  ILLID  : 

liuin  piijno  ili(!.uat  iniliiiii»,  ci  rniisnni,  ol  proffs- 
611111,  «ieiiule  rc.|iiii:i  solaliiiiii  ;  (|iiia  noihluiii  sperut 
r«Mie(Ii;iin.  qiio;l  iiovii  ali.;ii;miispcr  dinerciuliiin. 
Clii.isi  rcq<iisii.-i.  o  iiiuiier  laii^iiiiia,  iiii«ie  libi  li;tc 
infiriiiilas?  Ucspoiiclol  :  l niroduxil  me  iii  cellnin 
rinariam.  0'"'s  le  inliotlnxil?  Sv'ili  qniiioiu  snb 
iiinbra  illiiis  qncin  ilosiilcraverain,  el  ille  (ibalaii! 
rrn(  lii  suo, '}Mi  ilulcis  eral  gi:ltiiri  ineo,  inlrodu.vil 
i>i  cellain  vinariani,  iil  cibataiu  poUirol  pociilo 
aniatorio,  qiiO(<  (ii>proin|)iuni  do  coll.i  vinnria  niiscuil 
inilii,  rl  (.uui  |;is  a>s<iii,  voliii  hibere.  In  liiinc 
iiiodnin  auioreisi.gi:co.  Qni  desideralis  pocnlicn  sa- 
liiiis  (liic  ciiiin  langnur  sa>iis  esl),  cuin  sponsa  lii- 
bcrr,  aticndilc  (piaB  sil  colla  vinnria,  ut  introdtica- 
iniiii  iii  eain,  Ei.si  vnllis  audirc,  cclla  cordis  ipsa 
osl,  cella  vinaria,  ubi  esi  viiinm  aiiioris.  Colla, 
iiiqn.iin,  cordis,  scd  eoniin  qiii  convcrliinlnr  ad 
*or.  Nani  qni  cslra  se  vaganlur,  niiibulanles  iu  dc- 
^ideriis  erroris,  loiipe  facli  a  cordc  suo,  lanqnam 
vecordcs,  qiii  respi:;unt  ad  vanilalcs  cl  insanias 
l:rlsas,  lii  cxtra  oellr.in  vinariain  siinl,  qui  ad  se 
rovocaiilur  per  proplieiaiu  dicci.lcin  :  lUdiie,  prava'' 
rlcatoret,  ad  cor  (/«/?.  xlvi).  Forlc  nou  omiics  qni 
aJ  cor  reJcnnl,  staliiH  in  cellaui  vinariani  inlrj- 
diiciisiltir.  Spoiis:»  ciiim  prins  seJet  sub  nnihra,  el 
ilcsiJ«^ral,  el  frucins  dulceJineni  lau.hd,  cl  pos.i  in- 
lroi.Jcilur  in  cellain  vinariain.  Sunl  iicinpe  iniiUi, 
qui  prius  liciie  uiuniur  lioc  niundo,  ei  scdeiii  sub 
iinibra,  cl  dcsidcranl,  el  suavcni  fruciiiin  jiislili;c 
iaudanl,  el  de  via  perfecliouis  secnm  iraclaiil,  cl 
i;raiia  Jiviiix  inisoratioiiis  compuiicti,  dispuiiiuil 
proplcr  Cbrisium  omnia  reliiKiucre,  ciqin;  Sirli  in 
oiniii  pitrilalc  cordis  adljjerere.  Qul  collain  viii;iri.ii>i 
Itiiic  inirant,  ciim  propier  ClirislUMi  oinnia  ccnloiii^ 
ncnda  jiidicanl,  et  a  corde  suo  alienanl.  Ncc  inlrat 
spoiisa  qua5i  per  sc,  seJ  iiil;o;!ucitur;  quia  noino 
viain  pcrfecliouis  ro<le  ingrediiur,  vel  ad  tor  re- 
verlitur,  uisi  vox  illius  in  cordc  convalcscal,  cui 
per  Prophclain  dicilur  :  Dixiili,  convcrtimiiii,  filii 
liominutn  (Ps(it.  :,xxx5x).El  ilcriini  :  Animcim  meum 
conveTlit  (Vsal.  xxii).  Tuiic  cigo  sponsa  inlroduci- 
tur  in  ccilain  vinariam,  cnm  pcr  coiitcin|>liiin 
iiiuhdi  ainor  miiiidi  de  loto  cordc  lolus  exciudiiitr. 
Propier  (juod  iiilroducta,  el  oiuiii  ciipidilale  poilpo- 
sila,  ct  per  vir.uin  compunclionis  soliri^c  inciilis 
:ib.iIioi)alio!ic  juin  mundi  oi)lil:i,  nihil  iii  sc  iiisi 
chnril.ilcia  scuticns,  dicit  :  Ordinavii  in  me  cltnri- 
lalem. 

Utramqnc  hic  intcllige  charilalem,  cl  Dci  et  pro- 
jkinii.  Na  !  ,  ca  qux  cst  proximi  rcducitiir  u:l  cliari- 
(aiem  Doi,  cum  proximus  non  sit  dilipendus,  iiisi 
sccundtim  Dcum,  in  Deo,  vcl  propicr  Dftim.  Chari- 
las  aulcm  ordo  virlutis  csl ;  sed  virtus  oido  ainot  is 
esl,  difforcnlcr  laincn.  Sic  ciiiin  virtiis  ordo  airoris 
cst,  nt  ab  amore  ordinctur;  sic  charitas  ordo  virlii- 
lis  cst.ul  eamordinelipsapriusordinaia.iilordinarc 
possil.  Ordinaliiraulem  charilas  xstiinalionc,  ffiiiii- 
lalioue  ct  clcclionc.  jtslimalioric  qiiidcm,  ciim  voio 
Judicio  nieiiiis  omoibus  mclior,  dignior  ct    nroiio- 


IMIiOUVXIT  ME,  F.TC.  &ii 

.\  sior  .Tslinialiir.  Dc  3esliii;niioiie<'liaril:ais  ^posi(>'tim 
cnnsiile  ;  i|;se  iiiii  dicol  qiiani  digiie  ct  iiiagnilict? 
xstiinanda  si(.  Adlinc,  inqiiii  ,  crcellenliorem  vinm 
vobis  demons(ro(l  Cor.  xiii).  E(  i:cruin  dicil:  ^une 
aulcm  manent  filcs,  s;:es,  chariias  ,  Iria  licee.  }hijor 
autcm  liorum  est  cliuriias  (ibid.)  F(  ilomiii  :  .Srire 
eiiam  supereminentem  scieniia.'  charitnleiu  Chrisii 
(l'l\thet.  iii).  Parutn  cst  aiiiom  do  ciiari(a(c  sic  seii- 
(irc,ei  sola  aestimaiiotie  omnibiis  eatn  prxferre, 
nisi  ct  alTcotione  a*muljiionis  omnihns  pra>|»onalur, 
iil  anlo  omuia  cl  siipor  uiii:iia  (lc»i;lcrc(ur.  .\d  qiioil 
atlmoncl  Polrus,  cuin  dicit  :  .\ni<  omnia  anlem  ihm- 
/i(((»i  in  vobismeiipsis  charil,:lem  conliHuam  iuihen' 
ics  (/  Petr.  iv).  Ft  Paulus,  tum  dicit  :  ALmulamiiii 
cliurismata  meliora  (I  Cor.  xii).  El  iterum  :   Sityer 

M  omnia  hac  chttritalem  httbetc  (Coloss.  iii).  Qiiuiiiaiii 
aulciii  iioiinulli  charilateui  xs(iina(ioiie  vel  ^iMnula- 
lionc  prohanl ,  cl  clcciionc  vcl  seclalioiie  nou  p:o- 
bani,  urUiiianda  cslct  clRctiuiie,  qualcnus  sic  quao- 
ratur  ,  ul  liabcatnr  ct  tcii<aiiir.  Ad  ohtiiicndaiii 
cnim  chariiaiom,  non  suflitil  cuiii  a;sliiiialione  *\uw 
liscuiii|tic  xmnlaliu,  siiic  scclalionis  studio.  Nuii- 
nuiii  cuim  ad  cain  aspirant  cl  suspirant,  qiti  iti  c» 
niiii(|uam  rcspiranl.  Concupiicuiit  cnim  ,  ct  iioii 
appciliJiiiluni :  proptcrea  vancconcupiscnnt ,  ideu- 
qiie  v.iiic,  qiiia  consilio  iioii  uicnlcs,  morihus  iin- 
probai:t,  (|iiam  judicio,  et  qu;ilicunqiic  desidcrio 
iioii  consiliu  probaiit.  .^stiiiialio  autcni  in  judiiio 
raiioi.iscst.xinul.iiio  in  desidcrio  voluulalis,  clcct  g 
iii  C(jiisilio  discrciionis.  Discrciio  auiem  eleciionif 
non  csl,  ubi  clisrilur  qiiod  dc(eritis  esl.  Pioplcrca 
Apostolus  dicil  ;  Sectamiui  charitatein  (I  Tim.  vi) 
Scciando  cniin,  boc  cst  Doi  tousilio  ulcn  io.chari- 
tas;ippielici:di(ur.  Iloc  csl  auteni  consiliuni  :  rohus 
illicilis  |)ro  ainorc  Clirisli  rcnuniiaie,  nl  cli»rilas 
iiahcjitiir;  et  a  rehiis  licitis,  qiiantiim  possihile  <>sl, 
abstiiicre,  ut  perfcciius  habcatur.  lloc  cst  cu:is'!iiiiu, 
ut  cupidilas  oniniiio  ahjiciatur,  qu:itenus  sic  c!.a- 
rii;is  acriuiralur.  Uoc  coiisiliiim  iiisinuat,  qui  ditil: 
Si  dederil  homo  omnem  substaniiam  domiis  titft  }>ro 
dHeciione ;  quasi  nihil  des;,iciei  enm  (fJcNf.  vili).  Do 
spccliune  lal;Ciilitiiii  atiiniriiur  atiior  a.>(criio  uin. 
Contcinpiu  eopiditatis  cniitur  aiirutn  charilalis.O»i- 
via  ,  iiifiuil  Aposlolus,  delrimenltim  fccifei  arbitra- 

Q  Mis  sum  ul  siercora,  ui  Christum  lucrifacerem  (Phi- 
lip.  ni).  Charilas  aulem  primo  loco  cordis  tui  juJi' 
cio  digiiac  isiimatioiiis,  el  lolo  dcsiderio  a;inuIaiio- 
iiis,  cl  omni  sludiu  seclalionis  coI!ocal:i,  suu  loco 
coiisliniia  cst ,  ideoqiie  orJinaia.  Is  oloiiiin  lo  us 
ei  dehcliir.   Ipsa   vcro  sic  ordiiiala  otniiia   ordi.iat, 
iil  secunJiim  ordiiicm  onmia  (iant.  Cum  eniin  Apo- 
sioliis  dical  :  Oninia  secundum  ordiiicm  fiant  in  vo- 
bis  (/  Cor.  xiv);  et  ipse  idoin  dicat :  Omnia  vesira 
in  chnrittite  fiditi  (/  Cor.  xvi);  coMgi  polcst,  sccttii» 
(!u;ii  ordii!Cin  ficri  (in.^c  in  charilalc  fiuiii,  el  cxlra 
OKiiiieiii  ossc  (iiioi  in  chariCitc  iion   fiunl.  Cliaiilas 
angclos  ordioiit  in  clliciis  cl  tiiiiiistcriis  snis;  ordix 
i:ai   \ilas  cl   niorcs  jusl(irii:ii    io  piofcssionibiit  e( 
silidiis  suis;  ordinil  agmiiia  virditum  in  $taliunibu$ 


s» 


nALOLIM  CANTUARIENSIS  AUCIIIKPIS:. 


stiiH,  iil  vlrluliim  flioru»  ortlinrUU'^,  iil  csJ  CJSlroriim  \  sill.iiiimilaiiii  olmislil,  libfre  clijjil  et  bcclalur   qumt 


itciCs  unliiialj  ,  :«Ij  liosliijuB  irriintpi  neqia-jl,  vel 
turliari.  In  cliarilati;  ordinala  csi  Ux  per  angelosJn 
ii^ariu  mctlialuris.  Kailiante  cnitn  virtule  Clirisli  in 
cliarilatc,  rjuam  in  noliis  <oinnicniiavi(,  pusl  spiri- 
tiitii  liiiioris  acc<'|)iiiiiis  spiriinm  jiliiptioiiis  riliorum, 
iit  iKMi  in  tiinore,  sicul  sub  If ge ,  non  c\  liistitia 
V.  i  cx  i)cccssi(»ic,  bcd  ex  inlimo  aniurc  iii  Iz-tiiia 
cortlis,  in  liberuie  spiritus,  scrvijmus  iili.  In  clia< 
ritate  urdinatur  lestamcntuin  super  yacrilicia  bo- 
nnruin  opeium,  qnia  supcr  omne  bonum  quo<l  agi- 
iiius,  le.^tanienluin  promissionis  Dei  poniiur,  duta 
per  amorcm  D^i  semper  xtcrna  retributio  cojjita- 
liir,  clomnibus  nieriiis  noslris  stiperior  xsliinatur. 
i\oit  sunl  enim  conUigna:  pasihnes  hujiis   lenipohs 


(ligiiius  ost  et  pcrlcctins.  Cum  aiitem  lil>«r(asrle- 
ctionis,  imo  olcctio  melioris  aiiqtiomodo  impediiur, 
ordine  prxpostoro,  ordinc  lairirn,  iDscipit  cliarilas 
qiiod  neccrKilas  iniponit,  ant  iiirinnitas  sug(;crit. 
Cliarii.-is  qiiijipp,  cum  siia  lilieriale  utitiir,  accedit 
mcliori;  ctiin  ncccssilati  ccdit,  atit  i:iGrmil«tj  coii- 
ccdit,  sulijicil  sc  bonu  inrcriori.  fiidc,  curn  xmu- 
lalur  r|uuil  mcliiis  est,  el  aiiqua  vi  aclionis  urgelur 
ad  id  qiiod  i:ifiTiiis  csl,  noiiiiiiiiquam  electioiie  bai'- 
sil.»t,  ei  qiiidclijiat,  ifjnoral;  scd  quid  magis  appo 
lul,  iion  ignorai.  Uinc  Paultis  magis  desiderans 
esse  cum  Chrislo,  iniilto  enim  inclius  ;  el  necesv^ 
habens  propter  fr.itrcs  iii  carne  maiiere,  eleclioti  s 
ainbiguo  arctatnr  cl  dicil  :  Ei  qnid  eligam  ijfnoro 


ud  fuinram  glorinm,  quce  revelahilur  in  nobis  (Itom.  B  {Philip.  i).  In  omiiibus  aulem  justis,  sive  in  liis  qni 


viii).  Ordinavil  cbaritasinyslerium  rcdemplionis  iio- 
slrfl^,  qux  Dcum  dc  loco  digniiatis  sux  quasi  dupo> 
suit,  et  in  loco  dignationis  suae  posuit,  ct  paulo 
Hiinus  ab  angelis  minoravii,  e.t  hnminem  iiiter  lio- 
inincs  tollocavit.  Ab  alerno,  iiiqnil  Dei  Sapienlia, 
ordinata^um  {Prov.  viii),  haud  dubiiim  qtiin  xqtia- 
lis  Pairi,  ul-jure  sii  siiper  oinnia ,  per  qiiam  facta 
fifunl  omiiia.  Seil  aliintfil  u  fiite  usque  ad  finem  (Stip, 
vm);  a  finct  qui  est  funs  viix,  usqiic  ad  inoriem  , 
qu«  cst  fiiiis  vitx ;  foriiier  quidem,  quia  niortein 
inoriemlo  deslruxil;  ditpoiiens  oniniu  auaviter,  \n 
liMnilttate  ei  chariiatc  omiiia  ordinavit;  paciflcans. 


uieiiora  iib^re  eligunt,  sive  in  iisqiii  inferiora  boiia 
suscipiuut,  ipsa  cliaritns  semper  ordinata  est ;  %tm- 
per  prima  aesiinialione,  xiiiulatioiiP,  sectaiione  vel 
clectionn.  Ncino  enim  inagis  boiius  cst,  ncmo  miiius 
bonus,  dummoilo  bunus,  qui  non  ipsain  cliari(»lcni 
cxleris  antcponat,  etiamsi  dilcciione  prcponenJa 
clcctiune  posiponat.  Ciim  aulem  cliarilas  fucrit  or- 
dinata ,  cumqiic  ipsa  ordi-.iavcrii,  et  qii<>€uuqu« 
nvido  ordinaverit ,  omnia  parilcr  ordinala  euui, 
Ipsa  eiiiiQ  ordo  est  gerendoruin;  et  cxlru  ordinnu 
non  sunl  quxcunque  in  charitate  fiunt.  Sponsa  au- 
lem  jam  inunduin  coiilemnens,  jam  ordinaiam  cUa- 
ritalem  habcns,  jam  prx  ainoris  iiiagnitadine  x&tus 


el  reslilucus,  el  componcns,  ul  sibi  subjecia   sioi 

Dmiiia.  Tunc  eniin  omnia  ordinata  sunl,  cum  sub  ^  su>  pectoris  fcrre  non  prxvalcns,  ({uibus  putas  pas^ 
t.  Ordinem  snuni  deseruil,  qoi      sionibus  angitur,  quibus  dolorilius  crociatur  ?  Quo- 


t!0  Kuni,  a  quo  sun 
loco  suo  siare  renuit,  voieas  Doo  per  xqualitatciu 
coesse,  non  per  humiliiaiem  subesse,  dicens  :  £ro 
iimilis  Altitsimo  (Isa.  xiv).  Oidinalione  lua,  Deus, 
jierteverat  dies  {Psal.  csvni);  tuu  quideni,  non  pro- 
pria,cujusque  sua.  Piopiercu  iile  non  persevera- 
vit,  quia  ordinationcm  turbarcprxsuinpsit,  jninime 
altendens  ,  quoniain  cmnia  tervtuut  libi.  llinc  an> 
gelus  lucis,  qui  crat  sicut  dies  coeti ,  faclus  esl 
princeps  lcncbrarum  ,  ci  caligo  noctis.  Chariias 
vero,  qux  pcr  obediciiliam  omnia  Deo  subjecii, 
buo  arbilrio  cunctu  disponit  :  el  nunc  consulit 
quou  pcrfectius  cst,  nunc  prxcipii  quod  nccessa- 
riumesl,  niinc   periitittit  quod  illiciium  non  csi. 


inodc  lorquelur  inter  scandala  odio  et  txdio,  qtiaiii 
graviler  suspciidilur  dilalione  et  exspeclatione,  u 
spe  ci  desideriu  !  Quis  explicare  queai  omnes  angi»* 
siius  iangueiitis  spons:e,  qiias  pro  dileeto  paiilur, 
Ciii  iniiitis  est  oniiie  quodpatiiur?  Ad  bngnoreiii 
ejus  pcrtinet ,  qnoJ  ipsa  dc  se  dirit  :  Noliie  me 
eonsiderare  ,  quod  jutca  tum  :  qaia  decoloracit  me 
tol  (Canl.  )).  Sed  nunquid  iibi  passioues  Cbristi 
abuudani,  coiK^olalionesChristi  iion  :ibundaiit?  Iiiiu 
abundanU  llubet  ergo  sponsa  consolationes  soas, 
luni  iii  suis  boiiis,  luin  in  alioruin,  seJ  bonornm, 
exeinpiis.  ViJcl  enim  in  iiiiinero  bonorum  alios  iii- 
cipicQtes,  et  quasi  initiis  virtutum   fli)reiiies;  videl 


nunc  cligit  quod  niciius  est,  iiunc  suscipit  quod  ne-  D  ct  alios  inaturiiate  niorum  aJ  culnien  perfcclionis 


cessariuni  est. 

Licei  enini  liberlas  atijuncla  sit  charitaii,  ceiiit 
tamen  charitas  necessitaii,  dum  nonnunquam  prx- 
(emiiltit  quodmelius  est,  ut  ileTltetquod  dcterius 
esl.  Sxpe  enim  duin  xmuiatnurlionuin  qnoJ  meiins 
est,  diguiiis  et  perfeciius,  impedimur  auctoritaie 
«inperioris  potes'aiis.  aut  vioicniia  alicujus  diHicui^ 
lalis,  anl  iinbecillitaie  propris  infimiitalis  ;  undc 
cveiiit,  ulquod  xmulaiione  ruerit  prius,  eieciionc 
ct  sectatione  sit  posierius.  In  disponendis  iiaque 
ii«  qux  facicnda  sunt,  uliiur  charitas  nunc  ordinc 
lilicrlatis  cl  digoitalis,  nuiic  ordinc  tlispcnsalionis 
ci  neci;ssiiatts.  Nain  ,  ciim  ncc  vis  majoiis  auclori- 
talis,  *el  cuj^ispiaip.  difiicullalis,  nec  Ircpidalio  pu- 


Dcrlingeiiles. 

Qiiid  sunt  aiilem  ainantium ,  et  aniore  langucn- 
liuin  eseiMpla,  in  iniiiis  et  complementis  viriit- 
tum,  in  priniis  rudinieniis  ci  matiinoribus  paiientljQ 
cxerciliis,  iiisi  flores  et  frucius  honoris  et  iione- 
statis  ?  Gaiidet  sponsa  iucipientea  prxredcrc,  gau- 
dcl  cl  fortiores  xquare.  Gaudet  ilios  babcre  subttis 
sc,  ut  tanquam  ^Qoribus  sulliiltj  mollius  quiescat. 
Gaiidei  ei  illos  habere  ex  laierc,  ct  juxta  se,  ut 
quas>  malis  stipala  et  circumsepta,  nec  ad  «fettc- 
ram.  nec  ad  siaistrain  se  veriat;  sed  incfccfina- 
bililer  et  forliter  ad  furlia  tonvalescal  Propter 
qiiod  dicil  :  Fulciie  me  (loiibus;  siipaie  me  malis. 
Tan'itiain    tlicerci     doincblicis    suis; :    0    iniinii 


I 


R|5  TRACt.  DE  VlTA 

sensiis  ei  :)ir>-ciiis  me\ .  consolamiiii  me,  ei  liuc  A 
tgilc  in  me,  iil  siibsiratisnoribiis  moliiusiiicuinbani; 
(H  ut  circuiiiposilis  inalis  siipala,  aliorsuiu  me  iion 
Terlam.  Juval  sic  irgrolarc  ,  diim  iiiilii  pro  solalio 
siiil,  qui  mociiin  parilcr  doleant ,  el  siiiiili  mucrorc 
langncscaiit.  Hab<*l  pnrlcrca  sponsalaiigiioris  sola- 
liuin  dc  merllis  snis,  el  meriioruui  prjemiis.  Attc::- 
(lil  siipiiiJem  Iria  in  prxminm  sibi  rcproniilli  a  Do- 
niiiio  dicciile  :  Semo  est  qui  reHfuerit  illa  vcl  r/.Vi 
propter  me,  el  propter  F.vangelium,  qui  i.on  accipiat 
tentieM  tantum  nunc  iii  lemporc  hoc  cum  perseiUiio- 
tiibus,  el  in  firxe  iCLXuli  vitnm  w.ernam  [Marc.  \). 
roslquain  pcr  incrcnicnla  \irlutnin  diu  profcccril, 
el  circa  sludin  spirituaiis  discipliiuE  sese  slreiiue 
cxcrcucrit,  Innc  demum  ceiiliipliim  iiivcnii  iii  curdis 
pace  et  irani|iiillilalc,  sereniiaic  el  eecuriiale,  de- 
lcctatione  JMStitix  et  inenarrabiii  spirilualis  juctrn- 
('italis  dulcedine.  Hxc  Miitt  mala,  Ui  snnl  fructus 
jiisiili£,  qui  et  floriiius  iuclioat j}  discipliiix.prove- 
Hiuul.  Noii  soluiu  autciii  Lxc^  sed  el  mala  tribula- 
iionum  ct  pcrsccuiioniini,  qna>  ad  e\empluin  patien- 
li«  nonnnn.,:iain  prrrogal  Deus  drsidcrniilibus  pro 
Honiiiie  Jesii  pali,  vel  eiiain  inori.  Unde  et  patieiis 
Job  dicil  :  Qui  coepit,  ipie  nte  conleral.  Sohat  maniim 


aiENoniTu:.v. 


546 


B 


siiniM,  el  *«vVt</(W  me  :  et  hcrc  mihi  sU  coNSolatio,  ul 
affligens  me  ilolore  noii  vntcal  {Job  vi).  Kl  ilertim  : 
Si  Pagellai,  occidut  tcmel,  et  non  de  puenis  innocen- 
lium  ridenl  (Job  i\).  Nonne  qui  lioc  dicit,  ipsa  fl.i- 
gclla  in  se  provooare  videtnr,  eiqnnsi  diceri;  :  Sli- 
pate  me  malis  ?  Qnic  qnidem  nou  dicerei,  nisi  flo- 
ribiis  virtnlum  sufl^ullus  ruissct.  Eral  cnini  siinplex 
et  recliis,  cl  rcccdeiis  a  nialo.  Sponsa  ergo  perr<- 
rlionis  scmula  non  soluin  virlulum  cliarisninta  ,  ei 
intrriix  pacis  gaiidia  bcncficia  Dci  repulat;  seJ 
dona  Dei  in  IriLnlaiioiiibiis  suis  agnoscil,  cl  flagcll:» 
cjns  qnasi  qnxdam  bcnericia  gralanlcr  acceplaf. 
Vobis,  iiiqiiil  Apostolus  ,  donntum  est  pro  Chrislo, 
non  soliim  ul  in  eum  credatis,  scd  ut  eiinm  pro  iUo 
piiiijmini  {Philip.i).  Si  aiitem  liis  malis,  qnasi  qui- 
biisdam  jnsliiia;  fruclibus  spou?a  stipari  desiderat, 
quaiilo  magisadillos  inxslimabilcs  justitiae  fructus^ 
qiii  in  fulunim  rcscrvanlur,  suspiral!  Nam  el  lios 
cogitare  polcsl  fnicius  ,  ciiin  dicit  :  Slipale  me 
malis.  Ilis  siqnidciu  malis  spe  saliem  intcrim  scsi! 
consolalnr  abomni  iribnlaiionc  malorum  cl  dolore, 
donco  videat  qucm  amal.sponsum  suuui  Jesum 
Cbri>tum,  qiii  est  supcr  omHia  Dcus  benediclus  iH 
sxcula.  Aincit» 


TRACTATUS  OUINTUS  DKClMUS 

DE  VITA  COENOBITICA,  SEU  COMMUNI. 


Cralia  Domini  iios  ri  Jes*  Chrisli,  ei  charitat  Dei, 
tl  commvnicalio  sancli  Spiriius,  sil  temper  cum 
9mnibus  vobis  {II  Cor.  xiii). 

Insiituiio  vii£  communis  oon  parva,  non  levi,  non 
mediocri  auctorilaie  snfl^ulta  est  et  subnixa.  In  vil.t 
cominiini  primiliva  fun^L-itA  <>st  Ecclesia ;  a  via 
eoinmuni  nasrentis  Ecclo.^^i:*;  ca?pit  inf;<nlia.  Vita 
commiinis  nb  ipsis  nposlolis  acccpit  su.e  profe»sio- 
nis  exemplum,  sui  bonoris  tilniunt,  su.t.  digiHt^iirs 
privileginm ,  aitctorrlatis  sux  tcstimoniuiii,  def>>n- 
siuiiis  patrocininm,  s(M.'i  sux  rinnnmeiittiin.  Apo- 
sloli,  qui  a  Dlo  consiituli  sunt  principes  super 
«inncm  terr>m;  principes  populonim,  qui  congre- 
gati  sunl  cuin  Deo  AbralKim ;  dii  fbrtcs  lerrx,  qni 
▼ebemciiler  elevali  sunl ;  .imici  Dci,  qiii  niinis  lio< 
Doraii  snnt,  ct  niiitis  conforlnlus  priiicipattis  eo- 
rain;  sonaiorcs  cceli,  judiccs  mtindi,  quibus  facla 
esl  reproniissio  scdere  stiper  dno>declm  llironos,  et 
judicare  duoticcim  iribus  kra«l ;  palres  conscripli, 
4}uibus  duti  sunt  gladii  in  m:inil)us  coriini,  ad  fn- 
ciendam  vHidiclam  in  ii»lionibns,  el  iucrepationes 
in  populis;  ad  ailigandos  rcges  eonim  in  compedi- 
bns,  e(  nobiles  conim  in  manicis  fcneis^  ut  l9<.iatit 
in  eis  judiciuiQ  conscripitim  :  lii  laiili  \»ri,  lain 
poteptes,  tam  prxclari,  induli  virlulc  ox  allo,  in- 
stinctu  Spirilus  sancli  viiam  ronuniMioin  obscrvau- 
d;tui  susceperuiit,  el  cxemplo  siio  coiirirni.iveninl, 
«I  suis  moribus  comptol>avcruiit,  iiobksqtic  servai»- 


C  dam  iradiderunl;  «I  in  lerr»  posiii,  per  CJmmiin^s 
vhx  similitudinem  incipiamns  angelis  Dei  conflgu- 
rari,  quibus  suinus  in  .xlcma  vita  sociandi,  xquaicfi 
similcsquc  fuinri.  Yiia  communis  juxta  excmplari) 
coelesiium  instituta  cst,  de  ccelo  iraducta,  de  coe- 
lcsti  conTcrsaiionc  sanctoruin  angeloruin  ad  rrns 
usqne  transsuinpla.  Si  ad  commcndationeni  vitx 
communisp-^rnm  cst,  qnod  ad  nos  iisqiie  ab  nposio- 
)is,  a<l  apostolos  ab  nngeiis  D<;i  pervenit ;  cst  adhur, 
qiiod  ailjici  possii,  supcr  omnem  laudem  clus-.  k\i 
ipso  cniin  fo.-iie  vitite  maiia\it  vita  coinmunio.  illi  n> 
ntirc  loiitior  fonlein,  dc  qno  scrlptuni  est :  Apud  le 
eM  fons  viiw ,  et  in  lumihie  tuo  ridebimus  lumett 
{P),nl.  \\\\).  Vita  sanc  comnuinis  quasi  qiiidani 
spfctiiloT  cst  xtcrni  luininis,  qiixdam  emanatio  vii:r 

^  ;ctern.T,  qii:isi  qtixdani  tlcrivatio  dc  pcrenni  foiile, 
nnile  manaiil  aqiix  viv.e  salicnlcs  in  vii:iii>.  :cierti:im. 
De  communi  vita  Palris  el  Filii  cl  Spiritus  snnrtil. 
Dciis  viln  cst,  saiicta  cl  iniiiAiilna  Triiiit:is  nm 
vila  csl.  Non  alia  vita  Palcr  est,  fl  alia  Filins,  ct 
nlin  Spirilus  saiictns;  sed  lir  tros  iiiia  snnt  viin;  cl, 
sicut  utia  csl  eorum  coinintinis  cssenlia,  coniinuiii«' 
que  nalttra,  iin  nna  esl  eoniin  cominuiiis  vila.  Non 
csl  eiiim  Deus  singotaris  ant  soKtaiius,  qiiia  Deits 
Irlnus  et  iinus  csl.  i\ec  vita  Dci  ihmi  coniinntiis  esi, 
quia  tribus  persoiiis  uiin  cst,  individna  el  indiflc- 
rens  vila.  Vorie  sa!va  pielalc  lidoi  nlicni  videri  |0- 
lcril  Dei  essciUi-»  ve!  polcntia  siii;:i;l..ris,  Tcl  iinjp»» 


j;47  RALDlllNI  CANTUVRIKNSIS  AHCIin:i'!SC.  ?i« 

l;ui.s  sa|.ifiiili;i.  qnia  inrouM>:w.l.iIi:er  supcrcminni»  A  !•.  i.rofusionc  l.irj.ir:onis,  finasi  |)cr  amorcm  comm.i- 

nionis,    ronriliar<;    sal:i;^il    coinniiiiiioiicin    .nmori'». 
'.»n;p  '»81  cniin   Itcnignilns  .iinoris,  si   Ijon:»  ?iia   silji 
so»!  rcliiicre  vellt,  ei  coii.ni.n.itare  ncn  velii?  Ant 
(]it:T>  e."l  consolntio  nm.tiiiis,  si  soliis  non  amelnr,  cl 
solns  ar  el?   ScripiMin   c»l  :    Vce  soli  '.  {Eeele.  iv  ) 
Amor  solit:»rius  ipsc  sihi  cnirialiis  csl,  ci  )]uo(tam- 
nioilo  seipsnm  oiJil,  cnin  oinnii.o  nolit  esse  so!:ta- 
riiiH,  ne  non  sit  mtituns  :  ei,  sicui  non  pnte^t  sna 
l»cn.';..itaic  snaqnti   n:ttui'a  privari,  sic   non  polest 
non   nrnnrc  conitntinioncm   Ijuni,  communioncinqne 
sni.  Clinr*t:iti  ilaqiic,  (jna:  in  noliis  csi,  du3D   res, 
(|iiatitiini  .nJ  (lcsidcriam  ipfcius  cliaritalis,  iiiscparO' 
biliier  niinexsD  suiit,  amor  commnnis  cl  comninnio 
amoris.  Si  uutem  alicrutra  dcsil.  iionduit)  bcaia  esl 
cliariins,   qua:   nlliit   nisi   hc.iiitudiucin    (|i!:cril  ili 
conimunione  boui  ct  connTtiiiiione  sui.  Scil,  si  bo- 
luim  coniniiine  adsit,  ei  amor  commnnls  noii  adsil, 
nli(|uid  charitali  d^eil,  quod  ipsa  velit  ade.sse.  9{ 
amor  cnmmDnis  sil,  ei  bonuni  coinmiuic  d(;sil,  ali* 
(|uiil  cliaiil.ili  deesl,  qnod  ipsa  noiii  de<  s»e..ll.cc  sic 
se   lial;e:tl   i:i  ea   clinrii:iie,   qii:c  nos.ra  csl,  el  in 
jio.  is  est,  et  inior  nos  esi;  per  q'i:irn  cbari:aieni 
iioiidtiin  plenc  bcali  siinius,  sed  in   fuliiro   beali'* 
ficandi  bunius,     n  coniinunionc  siimmi  iioiii,  qnod 
ouinibiis  puleiil  suiTiccrc,  cl  in  coiiiniunioiie  annoris 
niuiui,  per  (|ncin  nobis  niliil  iioii  coitiiiiui:e.  Vido. 
niciis  iiica,  ct  tonsidcra,  quoniam  expericiitia  cha* 
litalis  libi  iioix  idipsiuii  libi  de  nalurn  Oei  dcmon* 


csl,  cl  supcrcKccllcns,  idcoqttc  cniii  cominums  sii, 
t|ii  .si  sii.iiiil:triter  coiiiiiimiis,  cl   idrirco  (|ii;.8i  sin- 
Kiii;iris  roil(j  ('xisiiinaliilur.   Nc  siib  vcrbi  :iiiib  pui- 
li.lc  iitiod   (0111; III  csl  in  dtibiiiu.  rcvocclur,  indubi- 
laiiicr  constul,  Dci   \ilain  noii  iia  cssc  singiilarcin 
vil:.iii,   ut   coiiiiiiii:iis  nuti  s\lf  liuia   s(ripliim  csl  : 
Sicul  t*itlcr  liabel  viliim  iit  ieitiiiiiiso,  $i:  dedii  et  Filio 
tilain   hubere  in  titneii,  so  [Joun.  m).    ^imi   dixcriiat 
l)t;titii  solitariuni  cssc,  iion  co.igr.icb:it  ilii,'iiilaii  iju  , 
(jloria;  bcat:C(i;ic   vi'a:  consortcm  i.oii  halicrc.  Jtixta 
ridciii  saiK  t  iruin  rnlrtnn  vera  (idei  profcssio,  vi;ia 
:issertio,  vcia  csl  proicstalio,  Dciim  itinuin  ei  uiiuiii 
cssc,  uoii  soliinrium  :  ct  in  adjntcrium  hujns  fidci 
ipsa  iinslra  ratio  quodaininodo  assurgil.  Deus  eiiim  ^ 
(|ui  hubiial  luceni  inacccssibilcni,  nc  onin  no  ijjno- 
retnr,  etpcr  ignoranliain  noii  niiiciur,  (]uudani  siia 
liice,  liccl  tenui,  in  cor  libus  nosuis  ."C  niiil.ii;  ctcx 
ca  paitc  scsc  niagis  nobis  aperil,  suanique  iiatit:ain 
uobis  prudil,  qua  nobis  niagis  oxpcdil  tiaturaiii  cjt:s 
cogiiosccie,  quain  pro  niodulo  cognilinnis  iiidiiltai 
dcbeiniis  toto  corde,  tota  anima,  totaqnc  viilute 
dirtgere.  Dens  nutcm  chaiilas  est  :  ct,  sicul  ail  Apo- 
stolns  :  Citarilas  ejus  diffnsa  esl  in  cordlbus  nosirs, 
fer  Siiiriiiifn  saucttim  qtii  ilnlus  esl  nobis  (Rom.  v). 
Charitas  auleui,  qiix  pcr  graliain  in  nubis  cs',  ali- 
quo  niodo  iept'.-csental  iioiiis,  qualis  sil  il!a  incoin- 
|ti'ohcnsibiiis  charilas,  qi>%  Dcus  esl,  cujus  natura 
sive  cliaiiias,  sive  bcnigniias  csi.  Natiira  cliariia;is 


Inccesl,  siculquodam  ii.liuio  scnsu  ipsius  charilatis  C  ^"■^''  'l"'"^  ^^"^  '^""^  '^^  *^  P^*"  era»'am  fi^iei  re- 

velai.  Poieras  quitlcm,  o  nieiis,  si  peccato  cnnteite- 

bt'at.n  noti  cascs,  Deiun  in  ipsa  lui  nalura,  sicut  iii 

inr.'.giiic  s.a,  qiiaiii  rainiliariler  cognoscerc.  Nunc 

ajtein  pcne  exca;cata  e.i,  ut  iiec  in  le,  nec  per  te, 

vel  Deutii  vel  te  valeas  pervideie.  Quomodo  ergo 

caicus  uon  suin?'Fateor  in  hac  parie,  quaiituin  in 

nie  est,  cxcus  sum ;  ut  vere  vox  mca  sit  lixc  :  Dert' 

ti<fiiil  me  virius  mea,  el  hmcn  oculorutn  meoruin,  et 

ipeum  »on  est  mecutn  {ftal.  xxsvii).  Quia  seiiiel 

(cepi,  adhiic  iot]uar  ad  le,  me.is  inca.  Credo  quoii 

Dciiin  viderc,  ct  in   Deum   ire  de;>idctas,  et  duce 

indigcs,  quia  cxca  es.  Si  dncalum  fidci  sequarii, 

non  abcrrabis;   scd  in    ipsa  luce  fldei   jani   nunc 

videre    Deuni   poicris.    Scd  nunqnid    in   sola  fi.le 

i^  \idctur  Deus.  Nuuquid  non  in  chariiate?  imo  ei  in 


iiobis  niedtiiiitus  iiiliniaiur,  cl  aniarc,  ct  velle  aniari. 
bicui  ei!:iij  iguis  non  poicst  non  ardere,  sic  ei  clia- 
ritas  iton  potcsi  noii  auiare.  Ainor  enini  ignis  csi, 
eC  aniare  hoc  esl  ardere.  F.l  siciil  ignis  non  scsc 
(-uiilinet  iulra  se,  sod  in  hoc  nioveri  \i:!etur,  ui 
Miinper  attiiigal  qtix  incendat,  ne  m  se  lantuni  vivat, 
8vd  ciiioreni  siiutn,  his  q.io;  vcl  atlatta  vcl  incens^ 
fueriHt  coinniuiiicel,  sic  ct  ainor  quodam  scnsibili 
roiiaiu  ge^til  scse  iransfutidiirc,  ci  bnnuin  quitd 
hai.ct,  ad  allerun),  qui   pliMi.i  ililci:tione  diligitur, 
iransiiiittcre,  el  in  conimuiic  deduccre,  et  in  com- 
niniiem  susn  posscs.<ioiiis  coiisortctii  asciscerc.  M^i.- 
Malionc    (:nini    charilalis   oniiic   boniim    piiichrins 
cluccscit ,  cuin  in  coinmuiic  dcduciiur,  quanlum 
d.ict. 

iii  his  auiem  bonis,  qnae  siifriccre  possunt  ninaiiti, 

t-t  ci  qiii   pleiia  dilectione   amatiir,   antnl  tliarit:is 

totnmuniuncin,  el  mavuU  ciii.i  dilccto  siio  coinniu- 

hitcr  habere,  qnain  sola    possidcre  quod  ainbobns 

possil  sndicere.  In  iis  autein  bonis,  qux  non  possunt 

iitriqiio  sufliccre,  sa?pe  chariias  prxcligil  ipj;a  ca- 

rerc,  ne  aniiciis  careal,  qiicm  noveril  sua  lieiiigiii- 

Uite  indigere.   In    pra^siandis   :iiilein   beneliciis  iii 

scinpcr  agit  charitas,  ul  qui  ainatur  ainet,  nc  soliis 

anietnr.   Sein))er  eniin,  ut  proidicium  est,  nimii 

aiiiari,   ncc  ainanti  sullicil  ainor  comniunionis,   si 

non  adsit  cotniiinnio  anioris.   Nain,  cuni  bona  snn 

ve<it  cssc  coiiimunia,  ipsiim  amorcin  mul!o  inagis. 

Ntscil  anior  1:0:1  esse  benig;iii$,  odit  cssc  solitrrius. 


ch:.ntate,  el  nmgis  in  charitate.  Ipsa  cnim  charilas 
prjecepluiii  lucidiuii  csi,  illuminans  oculos.  tn  nubid 
eniin  nihii  similiiis  est  ch:iritati,  qiiae  Deus  esi, 
qnain  ipaa  churitns,  qu3e  in  nobis  a  Deo  est.  Pcr 
hanc  ir.iago  Uei  in  iiolds  reroriiiatiir;  per  haiic  Deun 
in  noliiiividciur  et  sentiiur,  iniitto:|uc  pienius  quaitt 
in  sola  fitic  cognoscitur.  bi  ergo  invisibiiin  Dci  per 
ca  qii.'£  facta  sunl  in  nobis  iiilellecta  coiispiciitniur 
(^^ /?()»).  i);  si  scsiimarc  iicct  naiuram  Dei  cx  gruii:i 
sna;  si  cx  niuncre  auctoreni  nuincris  cognoscciu 
dalur;  procul  dubio  nulurx  Dei  congru  t  amcr 
coiHinunionis ,  et  communio  ninoris.  Nam  t  iijus 
natura  chariias  cst,  el  benignittis  cst,  Daliir.diicr 
aniul,  cl  vull   ;iinari;  et  quan:.u:n  aniat,  laiiinn» 


S49 


TIlACi.  DE  VITA  COli.NORtTICA. 


SoO 


vull  aiuari.  Nec  ;'Ion.«:ti  iiealiliiiiiiiis  sii;e  coiiiimi-  A 
iiioueni  suslinel  iHi  tlccsse,  a  (luo  vult  aiiiaii,  qii;iii- 
luiii  digniis  e<l  anKni;  ne  minor  sil  coiiiniiiiiio 
amuris,  qoiiii  anior  coimiiunioiiis.  T;iiita  esl  auleiii 
chanlas  ralris,  ut  vilaiii  quaiu  liai>ci  iii  semclipso, 
liaiir  el  Filio  ilarcl  liabcre  i  i  semctipso,  nt  uiio  vil;i 
sil  cuui  Pjlie  Filiiis  coxiualis  Palri,  ct  consors 
palernx  {>l(>ri;e  iii  oniiii  |)!«Muliidiiie  xlcriii  lioiioris, 
el  i[.Jiviilux  potesialis.  licata  enim  charilas  siiic 
Cx>n»orle  iioii  esl,  nnde  iicc  siiic  comiminioiic  esi. 
lieatJ  aiiloin  charitas  boaia  viLi  esl,  et  bcato  vila 
beaiiuiiio  e;>i;  et  beaiiiudo  sunnnuin  bouuni  cst. 
Suinmuiu  aulem  bonum  iialuralitcr  communc  csl. 
Oinne  eniin  bonuni,  eo  ipso  «juo  bonuiu  est,  et  laii- 
dabile  csi :  (|uod  si  ei  bonum  cst  ei  commune  cst, 
cuinuLliorcm  bjbct  glti.'-iaiii  el  boiiilalis  el  coiniiiu- 
nionis.  Siimnia  cnini  boniias  boiii  ipsa  coinniiiniu 
cst.  Proiiide  summum  boiium  cummuniunis  laiide 
privari  non  polcsl,  ne  summuin  bonum  non  sil,  si 
ei  lanlj  virliis  laudis,  cl  laiis  virtuiis  desit.  Sum- 
muiu  aulcm  buiiuin  ei  pieiiiiin  el  peircclum  boiiuin 
esl  ,  cui  omiiiiio  iiulla  digiia  laus  boni  Jeessn  pos- 
&iU  Unde  et  nalural  lcr  coinniune  csi,  el  per  graliain 
coinmunicabilo,  siciil  fons  cl  oiigo  omiiium  boiio- 
rum.  Hxc  esl  auiem  viia  u^tenia,  viia  bcaia,  viia 
commu:iis,  cbaril.<s  innnila,  et  iiicoiiiprcbonsibilis, 
Oeo  1'alri  ojiiM|r.e  unigenilo  Fil  o  conimiinis.  Siciil 
eiiiiii  Paicr  lialiel  vitain  in  seinctipso ;  sic  de  !it  ei 
Filio  vitam  lial  ere  in  semeiipso.  Iii  .se  lia!.et  vitun 


B 


Di  coiniiiniuoiie  oiigetorHm, 
lliijns  vit:L'  coiiumii:is,  qii;i:  in  I>eo  csl  cl  Dcus 
est,  quxdain  rcpr;vsentatio  esl  cumiminis  vila  aii»e- 
loiuin,  quam  in  sumnia  pnce  concilial  Spiriliis  sai;-» 
(lus,  sicul  ainor,  ct  iicxiis,  ol  coiiiimmio.  Verho 
eiiiin  Doniini  cali  (irinali  snnl ;  et  spiiilu  oris  ejui 
omnis  virlus  eorum  [Psnl.  xxxii).  C(L'li  aiigcli  siiiii, 
iii  cujiis  ;iinore  coiicord.lcr  cl  fclicilcr  vivuiil, 
Amaiil  eiiira  singuli  univcrsos,  ct  iniivcrsi  singtilos; 
otiincs  idcin  volunl,  ct  idcni  noliiiil ;  qnod  uiii  pla- 
ccl,  niHli  dispiicet ;  qiiod  iiiius  vufi,  iiiiilus  noii  viill : 
utia  est  oinniuin  seiiteniia,  niia  voliinias;  oinnes  i  I- 
ipsiiin  seiitiuiil,  ct  idipstiin  sapiiinl.  Ubi  noii  iiiflaliir 
supcrbia,  nmi  labescit  iiividia,  noii  cxcaii  icscil  ira, 
noii  liiigal  discordia,  noii  niiinnur?.!  iinpaticniia, 
iioii  dotr;iliii  liiigua  dolosa.  Oiiinia  ibi  pacifica  sunt, 
omnia  composila,  oinnia  Iranqiiiila ;  niliil  iiiordina- 
iHin,  nilkil  indiscipliiiatum,  niliil  urdini  vcl  obcdien- 
tix  contrariuin,  occasione  babctidx  proprielatis 
nihil  i(i  ecculio  reposilum ;  scd  omiiia  m.iniresi;! 
Eunl,  oninia  clara;  et  qux  singuforiiiii  sniil  pr(3- 
pria,  per  coinmunioncm  amo:-'!s  c'l  aniorem  coin- 
iiiuiiioiiis,  oiiiiiiiim  suiit  ci^mmiiiiia.  Omnes  iii  niio 
lemplo  in  cominune  Dco  jtibil;'.iil  in  iibro  vi.ae  oin- 
nes  siiiiul  logiiiit,  meditantiir  ei  contcinplinriir ;  aJ 
iiiiaiii  mensam  oinncs  coinmnnilcr  r(<n>  iui.tur.  Iii 
loco  cxicrntt'  quietis  siii.ul  paiisaiil,  iiiliii  a  q-ioquaiil 
siiigiilariiei'  agilur,  quud  coininiiiicm  paccni,  vol 
oliciiioiiii.nm,  vel  oriiincm,  tcl  liirbare  valcai,  vel 


Filius,  quam  habol  ei  TaUir;  quia  uiia  vila  ett  ip-c  q  c.ffeadei-e.  T:tlis  csl  illa  jiicundissima  et  folicissiiiia 


cum  I*alre.  Ycrumtanicn,  vitam,  quam  habct  F  lius 
in  se,  qiiia  vita  est,  non  hal  el  n  se,  sed  a  Paire. 
Quidquid  oniin  sccun.lum  substantiam  diiiuir  Filiiis 
»el  essp,  vel  habcrc,  lioc  conimuniier  ciiin  Patic 
(sl,  ei  communitcr  ctim  Paire  lialei,  boc  csi  a 
l'alre  liabet.  Hoc  a  Patre  haboi,  iil  viveiis  Detis  sit, 
Ul  bcalus  et  omnipotcns  el  s;ipions  sit,  ul  ipsa  viia, 
et  beaiiiudo,  et  virius,  et  sapiiuitia  sii.  A  I'.iii-c 
ciiaiii  lial)et,  ut  Filius  sit,  nec  habere  coepit,  qiiod  a 
l';ilre  accepit,  quia  nascendo  accepit  (|iiod  Palcr 
gigncndo  dedit.  Coxieriins  est  enim  Palri,  ei  cuu- 
subslanlialis,  et  coxqualis,  et  per  omnia  similis; 
Deus  de  Deo,  lumvn  de  liimine,  splcndor  glnriae,  et 
ligura   »ubslaiilix   ejiis,  et    iinago   Dei    invisibitis. 


s  c  cias  suprriioruin  civium  coinmiiiitier  vfveiitium; 
qtioriiiii  coi)Vcrs:itiu  a  iiobis  aJliuc  in  (crra  po.^iiisc 
comniunis  viioc  siiiiilitudine  semper  rcpnpseiitatida 
csi,  lil  laiiio  /amiliaritis  illoruin  cotisorlio  mcre.^imtir 
ailjiiii;;i,  qtiauto  vicinius  dcsitper  itobis  (!;iliini  fuoril 
iltoruiii  viiam  iniitart,  per  graliam  Domiiii  no^lri 
iesu  Chrlsii,  ct  charilatem  Dci,  el  cominunTcatio- 
noni  sniicti  Spirilus.  Ainen. 

De  coinmnnione   naliira:,  citi   anncctitnr  commuiiio 
culjKe. 

Viiam  commnncm  coinmiinio  fa.  ii.  Est   aiiicm 

quxdam  coinmunio  naliirc.  qn:vtlaiii  cotiiinutiio  gra- 

lia:  ei  qiiicdam   communio  glori.-c.   !n  communjone 

nnius   nalurse   loluin    gentis   hiiinaniiin   coliigilnr. 


Paier  auleni  qui  Filio  dcdil  vilaiii  halicie  in  seiiiel-  D  quod  de  nno  parenlc   cuin  traduce  peccali  propag» 


ipso,  sicul  ct  ipse  vit:<m  haliei  iii  scinclipso,  Filium 
diligit  sicut  scmeiipsu:n;  ei  Filiiis  Patrcm,  «icu; 
acnictipsuin  :  horumque  amor  Spiritus  sanctus  est, 
ntiibonim  ncxus  et  commtinio.  Ilorum  amor  ila  iti- 
4li\iduus  esl,  ul  qui  Patrem  amal,  amet  ci  Fitium; 
ci  qui  iion  ainaliir  a  Filio,  r.oii  ainciur  a  Palre.  Uuiis 
c«t  imor  eoruMi.  et  honor  indtviduits;  una  viritts, 
cl  individiia  operatio;  tanlaquc  commuiiio,  iit  Filins 
dical  ad  Palrom  :  Et  mea  omnia  lua  tnni ;  et  iva 
omnia  mea  tnnt  {Joan.  ivii).  Et  Joaniies  liaptis  a 
divii  :  Polef  diligil  Filium  et  omnia  Aedil  >»  mniius 
tjns  (Joan.  iii).  Ipse  quoque  Doiiii;ius  iterum  Inqui- 
tnr,  diccns  :  Pnter  diligit  Filinui,  et  omnia  dcmon- 
Urat  ei  qux  i\)se  [ecit  {Joan.  v). 


tcm  csi,  tolaque  honiinnm  nunicrosiiaie  longo  l.t- 
lcqite  disseminatum  esl.  Iltiic  (onimiiuioni  naliir% 
btinexa  esl  qtixdam  commiiiiio  culp:i^  ot  iroi.  Naftit.i 
cnim  iu  radice  vitiala  ctim  ipso  vitio  ptopag.iiwr 
ciiiii  originali  culpa  et  ori^inali  ir^.  Natura  eniin 
rilii  ir;ie  siimiis.  Otiincs  cnim  nat'  sumus  el  maH  ct 
niiseti.  I..iibe  peccati  ila  itifecta  esl  liiimana  natura, 
ul  iicc  iiitio,  nec  Iierba  borith,  ncc  ullo  geiioie 
ahiiitioiiis  vrl  muncfationis  pingjiri  nossit,  nisi  fn 
.swigiiine  Oomiiii  nosiri  JcRu  Chri.cii,  in  citjusmo'te. 
bipiizati  stimus.  Quoiqtiol  etiitn  hapiizaii  stimtis, 
in  niorlo  ipsius  bop!iz:iti  suinus  {!(om.  vi).  Ira  au~ 
leiii  iiidijjiiationis  Dci  ilc  occiilla  jnstilia,  siciit  s:i- 
gilta  (lo  phareira   pro  liens,  liuu):iii'T  nattirx  altiui 


cnt 


lULDllM  CANTtAlllENSlS  AncHlF.flSC. 


iiifiij  P8l.  Cl   ail  iiilcrioniiii  iii(iiii:i    |n;rvciiil.  el  i«.i  A  lirip:ml,  qiii  virliiifii.  «nrramcntonim  mJignis  mo- 


nriui(er  iiilia-sil,  iil  niillii  \i,  iii^i  v:iii<iissinin  ni:iim 
niiiiil|i(>triiiis  Dri,  cKrjlii  possii.  bt*  linc  sagidJ 
|ier  |ini|ilM-l:iiii  ili-iliir  :  tiium  jihuieirw  iu<v  niitt 
flt  reHibtts  iiim  {'ihren.  iii).  Iii  zclo  juslilix  siix 
roiKcpil  DiMis  iiiiii(;iiatioiiCiii  coiilia  iiocraiuiri,  cl 
cn\i>lil  iinm.  ll.cc  iiubis  iiiiinln  csl  ira,  ciijiis  iiaiiira 
lilii  siiiiiiis.  Ila;c  cst  niia  |iliarelrnc,  dc  occiilta  Doi 
jiisliti  I  (|iiasi  dc  pharclt-a  dcpt-ompla;  ilii  concepia 
fst,  cl  liiiic  iii  iioliis  iiala,  et  iioliis  iiinaia,  cl  con- 
iia:a  lilia  pliarclijc,  scil  ijiiasi  iilcrina  soror  noslrne 
iialui;».  ilanc  in  rciiilius  siiis  ilicit  proplicui.  Ui-cle 
qiiiticm  iii  roiiiliils.  liii  cnini  csl  seJcs  coii(-iipi.>ccii- 
li:i%  tiiiile  propog.ilur  laiig  lor  iialune.  CommiMiio 
i::i*c  viiial;c  natiir.c,  iii  qii:i  iios  oinnes  uiiius  ii:iUir:c 


rililis  iii  .scbcc\a«i(:iiil.  rioiiuiC)  qiii  iii  fidei  confe»- 
sioiic  sariamciiiis  comiiiiiiiirnnl,  alii  :il)  aiiis,  sicttl 
boiii  a  iiiaris  ab  iiiTicein  divisl  sitnt.  In  liis  enim  iiu» 
iiicr:iri  possiinl  si  liismnlici,  qni  cannnc.R  ol>edieii- 
ti:c  jii);iiiii  i!i;lrci  lant.  ncli(|iic  rralres,  qiii  liiimilita-' 
tem  Cliii9iian:r  prorcssi(;iiis  iria;;is  siniiilanl  qnam 
scrvaiil.  OinniiiM)  nntein  jnsloruin,  qiii  in  fide  et 
oliedienlia  fidei  congrua  crrlcsiasiicis  sacrainentii 
participnnt,  iina  cst  peciili:iris  spcci.tlisquc  com- 
inniiio,  ciii  iion  coinniiiiiicit  nliciiiis.  Scd  iiic  alie- 
tlis  irtMimUiiical,  qnisf|iiis  in  liac  cominuiiione  iii- 
vciiihir,  ulcuin  Proplicia  dicere  possil :  iVon  coni- 
mun.riibii  c«m  eleclis  eornm  [Piat.  r.xt).  H:rc  autcin 
('OinuMinio  jiiJlonini   iiniias  csl    Ecdesi.e.  qiijc    ill 


CiUisorteSf  cl  peccalo  olmoxii,  el  debilo  iiiorlisic-  U  omnilMis  mcniliris   Ciiri.sli  scrv.ii  iinilaii;in  spiri|»/s 


iicinur  aslricti,  triplicem  necessitatcm  nobis  inipo- 
liit,  cliaritalis»  buniiiilatis  et  pictatis.  Di!ige$,  iii- 
quii  Duiniiiiis,  proximuin  tiium,  »icul  leipsum  (Deul* 
vi).  Si  raliu  diviiiorunl  maudatorum  huiii:inx  curiu- 
sitali  rcildt'iuia  est,  qiiainvis  sutriccre  debcat  ad  om- 
ncni  curiosani  inqtiisilioncm  conipesccndain,  Donin 
tnaiidasse,  ciijusoninia  luandaln  ridoiia  sunt,  faca 
iii  Tcrilatc  et  .xquitatc,  soilicito  lanicn  ciir  [>ciis  hoc 
niandatnm  vclil  custudiri  iiiinis,  iion  decrit  qiiol 
rcspoiidcat  fides.  Novil  Gdei  conscienlia,  Doum  di- 
ligere  sibi  ioiisubslaiilialcin,  iiatiira;que  sum  con- 
Korteni.  iioc  exeiiipio  re.spoiidere  potesl  botuini :  Fac 
ei  IH   iinnliler  {Luc.  x) ;  diligc  coiisortem  iiatiirx 


in  vinciilo  pacis.  IIjtc  cst  Clirisii  lunica  nKonsnti- 
tis,  qu:c  non  est  dixisa,  de  qua  Ciiristos  dicit :  l*ar- 
tUi  tunt  venimcnia  niea  tibi  (Jodn.  \i%);el  tupe^ 
vcttcin  inemn  miseruiil  toitem  (Psal.  xvi).  Sul)  iinius 
fidei  profcaSiDne  el  «acramentoriim  parli«  ipaiioiic, 
aliiab  aliis,  iii  diciiim  esl,  dividmuur,  qiiasi  vesti- 
niciil.i(Jnisii  particiilos.  Ecclesiaslica  eniin  sacra- 
niciitn  alii  diijiie,  alii  indigno  pcrcipiuiil,  ci  alioruin 
fidcs  sinc  opcribus  mortun  est(Jac.  ii);  jntlnt  iiu- 
lem  ex  fide  vifit  (Hebr.  t).  Super  veslcm  vero,  qna; 
pon  csl  divisa.  sors  iniuilur.  Qui  cniin  ecdesia- 
sticsc  .sotlelali  iii  tJhrisli  Charilale  et  ol.c.Iicii:ia 
scsC   adjuiigil,  ad    illain    sortem    perliiici,  de  qiia 


tuae,  fulurum  purlicipein    repromissa;  tibi  gioriie.  p  .scripunn  csl  :  iSon   relinquei  Domunn  cirgnm  pec 


Diiige  naluram  tuain,  dilige  quod  natiis  es,  ne  non 
(tifigas  te,  iiun  dilii;cns  in  altero  uulurain,  qux  cst 
iu  te.  Ad  diligenduin  itaque  nalura;  iioslrx  consor- 
l4;in,  ipsius  Dei  cxemplo  Irahiinur,  auctoritate  prx- 
cipicniis  urgemur,  commiiuione  naiuroj  constringi- 
inur,  ct  pro  comniunis  infinnilaiis  conscienlia  iii- 
Ticem  nos  oporlct  hiiniiliari,  iii\icciii  niisori^ri.  iic 
superba  gloriatio  dividal,  qiios  uiia  condiiioiiis  iii- 
rirniilas  xqiial.  Noiidum  seipsuin  novit  diligorc, 
qui  cominuneni  iialiirani  iii  altcro  pra;suiiiit  conicii)- 
iieic  :  el  coiiditioiii  sitx  injnriam  facit,  qiii  jiis 
^uum  in  Dci  iinnginc  non  ngnoscit.  El  biinianx  so- 
cic:alis  jiis  violat,  qiii  comiiiunioiiein  iialuru!  in 
pruxiino   iion    luiiiotat.  Miscricordix   aditiim    siiii 


caioTum  super  »oTiem  jusiorum  (Psal.  csxiv).  Jusii 
autem  uiiicunque  sint,  siye  singnlarilcr,  sivc  coni- 
inuiiilcr  vivanl,  pcr  unitaicni  ecclcsiasiic.r.  pacis 
per  cumtiiunioiieni  olipdiiMitiff'.  ct  chariiaiis,  qtiasl 
membra  unius  corporis,  divisionem  iion  adniiiiiinl. 
Aves  eiiini  non  suiil  divisa;,  liirliir  scilicrt  ct  co- 
iHiiiba,  cuin  loilcrct  Abraliain,  Doniino  jnbenle, 
v.iccam  ct  c;:prani  cl  ariclem,  dividens  ui<iver»;i 
lixc  pi;r  mediuin.  et  ulrasqtie  parles  conlra  se  al- 
Iriiiseciis  poneiis  (Cen.  xv).  Ilanc  commui-ionein 
jii^torUin  insiiiuat  Aposloius,  dicens  :  (Jnus  Domi- 
1IUS,  uiia  fides,  unum  bapiisina  {Ephes.  iv).  Uni  Do- 
ii.iiio  ucbetur  obedieiitia,  sicut  Chl-istus  manit^csle 
osiendil,  dicens  :  Xemo  poiesl  duobus  dominit  ter^ 
intercludit,  qni  fialern;e  ncccssitali  vel  miseiaiionis  D  vire  (MuiUi.  vi).  OLe.Jieiilia  antem   charilaiis  indi- 


«ffccluin  iion  inipendil.  De  cummuiiione  naturu;  htic 
usque  dictuin  sil. 

Dc  coinmumone  graliw. 
Est  quaedain  cuniniuniu  gratia;  ciinclos  qui  Ciiri- 
eliaiix  piof>.sstuiiis  censeniur,  bonos  malosve,  in 
una  iidei  confcssioiie  el  sacramcntorum  pariicipa- 
lioiic  gcncraliter  coiMpIeciens.  Hic  esi  ager  in  quo 
dcscuoi  z,iz:iiiia  cl  iriticuin  (Multh.  y\i\).  Ilaec 
est  ure.i  ha!>ens  grana  permista  cuiii  paleis.  Ilxc 
c^t  sagena  in  qua  sunl  pisccs  boni  in  vasa  cligeiidi, 
iiiicjiqiic  furas  niitiendi.  ll:cc  est  arca  Noc,  in  qua 
i.ni)l  aiiinialia  niutida  ct  immuiida,  cl  corvns  cl  cu-> 
uniba.  Fidein  enini  habeiit,  cl  qui  opera  fidei  con- 
j{i'.iciitia  non  habcnt;  et  sacramenlis  Kcclesiae  par- 


vidiia  comes  esl,  siciit  idem  ipsc  lesiaiiir,  dicens  ' 
Si  quis  dil:g,l  me,  termunem  meum  servnhii  (Joa" 
xiv).  Ei  :  Qui  non  diHgit  tnc.  serniones  meos  non 
seivat  \il>id.).  Uiiius  iiaqiie  Domiiii  oiicdieniia,  nna 
l:des,  uiiuii!  bapiisma,  iinam  eRlciuiil  coii.munioiicin 
jiistoruni.  Qiii.sqiiis  iii  hac  coinmiiniune  permanse- 
ril  us(|ue  iii  ftiiein,  inter  eleclos  »oi'S  illius  cril,  et 
ile  pnpnlo  Dei  non  pcribil.  Vcintiitaincn,  mulli  do 
hac  coininunione,  quia  remist^ius  el  iiidiiigcntius, 
sed  non  perditc  vivunl;  qitin  iion  siipcr  fundamen- 
lUHi,  qiiod  est  Chrislus,  xdilicatit  aurum,  argcnlum 
ei  lapides  preiiosos  ;  scd  lignum,  feiuim,  slipulam, 
nierilo  fundamenti  salvi  criint,  sic  l-amcn  qitasi 
pe.*'  igiicin  (/  Cor.  iii).  il<t'c  vero  coniniuiro  giatiui, 


i 


r>53 


TRACT.  DE  VI 


Jc  qua  iitinc  diclum  es(,  etsi  necossaria  *il  ad  ean» 
viiiiiii  iiisiilneiiilajn,  qiie  romniunis  dicijolel;  sola 
Luiiu-ii  ad  comniiiuis  vitx  rfligiosuin  prupobiluni 
siiflicere  iiull^ilciins  poiesl. 

l)e  communioue  gTuli<r,  q>i(V  faril  vilam   communem. 

Esi  adliuc  qua?(laiit  conimiini')  eor.ini  (Hii,  coin- 
liiuniler  >ivunt,  lie  qutlms  dic(uf;i  csl  .  Mnliiludint 
credeniiiim  eral  cor  uimm  el  auimn  una  :  nec  quts- 
qunm  eorum  qute  pouidebat,  aliquiJ  iuum  esie  di- 
Cihui ;  ned  eranl  ilHs  omnia  rommuuia  [Acl.  w).  Vi- 
laiii  lUqiie  *:omiuiineiii  ericinnl  cor  iiikiiii  cl  anima 
uiia,  r(  communio  omciuni.  Mxc  iti  lerris,  qnanluin 
l>«Tiiiiiiit  liuin^tiia  iii(irniilas,  angelornin  vilaiu  re- 
prxiieiilat.  Ilabcntes  eiiiin  cor  uuuni  el  aniniain 
iiiwiiii,  oiniiijt^ue  coiiniiuiiia,  iii  oinnibus  coiicordes 
cl  iinaiiiines,  publicam  utiliiateni  el  coniiiiiine  bo- 
nuni  privatis  commodis  seinper  prxponentes,  iii- 
laiUnin  sibi  suisque  renunlianl,  ul  quisquis  in  bis 
fueril,  si  tamen  CK  liis.sive  in  jiidiciis,  sive  in  cun- 
siliis,  non  prxsuinat  propriam  scnlciitiam  pertiiia- 
cilcr  defeiidere,  iiec  iii  desidcriis  cordis  sui  pro- 
priani  voliiniatem  inipeluosius  atlentare,  nec  pro- 
prieialis  :ioiiiiiie  vel  inodicuni  quid  iiabere;  sed 
iiicut  servi  Dei  sub  nianu  coii<ier\i  sni  propior  Deuni 
ila  ocse  liuniilianl,  u(  ex  iinitis  arbiirio,  cui  el  in 
(|iieiii  o'uiiis  putesias  coll.«ia  c.nI,  onuiiuin  sciitenlia 
peiideat,  ordinelrir  vuiiuitas,  ((.inpcrelur  iiccc$si(.)s, 
qiii  sobiS  p<ites(  velle,  qiii.i  potest  el  nolle,  cxteris 
libertali  ct  polestati  sna:  reniintia;i(ibus,  ut  iion 
liceal  cis  velle,  qiiud  ^oluiit,  nec  posse  qiiod  pus- 
suiii,  i!cc  seiilire  quod  senliunt,  ncc  esse  qiiod 
Miiii,  iicc  suo  spiritii  vivere,  sed  spiritu  Dci  qiio 
a:;iiiilur,  ul  siiit  lilii  Oci,qiii  es(  ainor  e(  nexus  et 
cttiiiniuniu  eoruin  :  el  quaiito  niajor  cst  anior,  (au- 
lo  iirniior  cst  ncius  ,  |)4enior(jue  coininnnio;  e( 
\ersa  vicc,  qiiAnio  ni.-\jor  ost  communio,  firniioresl 
iicxus,  aniurqnc  picniur.  Aniorcni  autem  nuiic  dico 
illiini,  qiiu  Detis  cst  afi(c  omnia  e(  siiper  oiiiiiia  dilt- 
gendus  :  qui  quidcm  ainor  omnem  bonam  viiam, 
sive  singulariter,  sivo  (-oinmuniter  vivcniiuin  iiifor- 
iiiJt,  ui  bona  sii ;  nec  boiia  viia  puiaiija  esl,  nec 
eliaip  «iia,  scd  iinago  morlis  diccnda  csl,  qu.iin 
rliarilas  Dei  iionam  non  fcceril.  Iloniines  ciiim 
soipsos  ainanles,  el  snis  dcsidcriis  servienlcs,  vi- 
\etiles  iniirttii  siinl,  sicut  de  vidua  in  dcliciis  .i(^eiile 
Aposlolus  stribil,  dicen>.  :  \'idua  quw  in  deliciis  agii, 
viteut  morlua  eti  (/  'fim.  v).  Illo  autcm  vcre  vivil, 
qni  voluntau  Del  conseniit ;  quia  vila  es(  <n  volun- 
latti  rjus.  I!!e  vere  Deum  di!igi(,  qui  voliiii(ati  cjus 
conbetitil.  0«us  eiiini  sic  se  vult  diligi,  ul  ejus  vu- 
liiniali  conseiitialur;  sic  et  iios  aniari  voiiimus  i:i 
coneordi  voluntate  liobis  rnnser.liatiir ;  ct  qui  tna- 
gis  noliis  coiis^iitiiin(,  roagis  aniici  pu(antiir.  Amor 
crte  8em|K;r  consensum  amat,  quiit  aHiai  commu  - 
iiioncm,  ad  quam  e(  coiisensus  pertinet.  Nain  qui 
conseniit,  «-tfin  altero  cuinmuniler  sentit. 

At  qu(Hir»m   bomo  «,(  bonani  voluntateni  haberc 
P*TROL.  CCIV. 


B 


TAcai^NuDmc^.  r.5i 

A  potesl,  01  niat.iin,  poiest  ullquc  homo  e(  ucne  diJigi, 
ol  inale.  Scd  niodius  e>l,  bonc  odio  habrri,  qinin 
nialc  diligi,  sicut  inelins  csl  beNC  odissc,  qit?.m 
niiiie  diligere.  Bene  .luicm  diligerc  c(  bcne  odisse, 
iitntmqtie  boniim  ci  iiirumq>ie  proximo  debelur. 
Uiidc  el  iiiiinicos  jtibiMiitir  diligerc,  et  amicos  odio 
liabere.  Sic  sic  prTcipiciidtnn  fuit,  e(  oninino  sic 
jtibcri  oportuii,  ne  voliiiitas  noslra  in  odinin  inimi- 
roruni  et  amicornm  gratiam  niinis  prarciips,  uiro- 
|ii(|uc  modnm  sux  affectionis  cxcedat,  et  ad  incon- 
ct^ssa  pronnl,  ct  i-n  immensnm  se  exicndal.  Ami- 
coriim  cnim  gratia  oidio  temporands  est,  ut  non 
laudclur  peccator  in  desideriisanimaesna;  (Piu/.  x), 
qiiamvis  amidis  sit.  Neino  enim  proximnm  Lene 
«tiiigit,  nisi  qui  bcneodii.  iii  dileciione  autein  Dei 
longe  alia  ra(ioes(.  Sicui  enim  (0(0  corde,  loia  ani- 
ma,  loia  mente  diligendus  es;,  sic  c(  ipsc  (otiisdi- 
ligcndus  cs(.  To(us  enim  ainabilis  est,  to(u8  deside- 
rabilis;  nihil  inveniri  iii  eo  poiesl,  quod  oiUo  dignum 
sii,  vel  amore  indigc^um.  O  bone  Deus,  o  bcnigne, 
0  .imabilis,  oamande,  0  desidorabilis,  0  ainor  Dens, 
0  cliaritasDeus,  0  dulcis  naturx  Deus,  qiianta  ini- 
quitas  est  in  illis,  qui  le  odeninl,  ei  gralisl  non 
cniin  deineruisli.  Propler  qui\l  irrjtavit  impius  110- 
men  luHm?QuaB  utililas,  quid  commodi,  quid  ciiiu- 
Iiimenti  csl  irritaiitibus  iiomen  liiumT  Pax  uliqiic 
niulta  diligcntibus  nomen  (uum.  SeU  qui  teodcruiii, 
quid  oderuiil,  nisi  viiam,  nisi  salutein,  quid  nisi 
benignitatem,  nisi  misericordiam,  f,uid  deniqiic  iiisi 

C  iliariiaieni?  Quia  tti,  Deus,  cbaritas  es.  0  qnain 
longe  est  a  salnte,  qui  cbaritalem  odit,  et  qutni 
ip3a  cliariias  cdit!  0  quanla  iiisipieiiiia  cst,  ihari- 
tatein  odisse.  lloo  est  enim  ipsani  sapienliainodisse. 
Tu,  Doniiiie,  summa  sapicnlia  cs,  ctle  nosse  scitsns 
est  coiisuiiiinaius;  sed  nossc  per  anioreni,  quia 
ainor  ipso  noiitia  esl  :  et  qiiisqiiis  te  non  diligii, 
jioii  iuin  sicui  oporlet  novil,  qui  lu  sis.  qtiantacun- 
qiie  Uorontis  cluqiieiiiiie  gloria  quis  sujierbiat, 
quanlactinquc  reruiii  niirabilium  SLientia  sc  exiol- 
!al,  ^iiaiilacnnqne  reruin  desiilcraliiliuin  opuiciitia 
pereiDiial,  siuKus  cst  ci  insipiriis,  si  te  iion  diliKil  ; 
egciis  est  ct  pauper,  si  le  non  diligii.  Diviiiic  cnim 
salutis  sapienlia  et  scientia  ;  .>ed  illa  '.apicniia,  qiia 
sapit,  qiii  te  diligit,  qiix'  prcliosior  cs(  cunr(is  upi- 
biis ,  cl  omiii;<  qua;  tlcsidcranliir,  non  valeiil  ci 
comparari.  tustodi  nic,  Domiiie,  tit  pnp.llain  ocuJi, 
cuslodi  rne  a  gravi  pectato,  «(iiod  val.lc  liiiieo,  ab 
odio  amoris  (ui,  ne  peccuiu  in  Spiritmu  sanrliim, 
qiii  cs(  amor  ei  nexus,  unitas  cl  pax  et  concordia, 
110  dissiJeam  ab  uniiale  spiriius  (ui,  ab  unituie  pa- 
tis  lua:,  pft;cans  pecc.aium,  qiiud  iion  reniiUctur  l;ic 
neque  in  fuliiro.  Cunscrva  iiic,  Domiiic,  inter  fra- 
lre!>  meos,  ei  proxiinos  mcos,  nt  luquar  pacem  de 
(e;  coiiserva  ine  inter  seivantes  unitatein  spiridis 
in  vinctlo  pacis.  Kraircs  dilcctissiiM..  quod  ad  pn.- 
fossioncin  vila;  coinmunis  pertinei  Uitita  aganius; 
iiiiilaicm  spiritus  servauleg  iii  t.u  io  pacis,  ]tvr 
gratinm  Duruini   nostri  Jcsu  Cbrisli,  el  .  Iiarilatcin 

IS 


D 


nALDlIM  CAMl  AIUKNSIS  AliolllEPISC. 


S5« 


Dei,  et  co.iinniiiicaiionem  siuicli  Spirilus.  Ex  ch.iri-  A  eni'"  oliaiilns  coiiiniuiiiscsl.  el  flrnoris  roiiinnniione 


late  Dci  uniL-is  spiritiis  proccdii;  cx  grutia  Doiiiiiii 
iioslri  Jesii  Clirisli  viiiciiltitn  pacis ;  cx  comiiitini- 
cationc  sancli  Sj)iriiiis  ooiiniiniiio  illa,  r|ii.i;  roin- 
iHunilcr  vivenlihiis  nl  (.oiniminiter  vivaiil  csl  nc- 
ccssaria.  Charilas  Dci  nnilalcm  spirilns  npcralur  : 
qiii  eiiiin  adlixrct  Deo,  uniis  spiriUis  cfTicitnr.  Clii- 
ritas  Dci,  iila  srilicet,  (|iia  (liligcndiis  est  Dcus,  alio 
<]nideni  inodo  necossaria  est  singnlarilcr  vjventi- 
I)us,  aiio  veto  niodo  coininuniter  vivciitibus;  cl 
Oharitali  qnx  Dcns  csi,  siniilis  csl  cliarilas,  (|na: 
viiae  congruit  coininuni.  Dcns  cniin  jiistili.nin  diiigil, 
el  majorem  jualitinm  ni  gis  diligit,  iniqiiiiaioni 
quoque  odit,  ci  niaiorem  iniqiiiiatcin  ni.igis  odil. 

Temporalia  vero,  in  qnibusel  pro  qnibtis  liiiinana 
superbia  gloriari  solel,  maiignitab  inviderc,  cupidi- 
las  Iiiigare,  voluplas  deliciari  :  hsec,  inqnam,  lcm- 


B 


non  (aicl.  0  lac  nulein  tnulua  est ,  lianc  ct  (uiiii- 
niiaiii  e>.se  oporlet ;  alioqiii  vinciiliim  pacis  non  cril, 
iiCc  rK;xiis  anioris.  Conlinna  csl  qn:e  vi;ntatc  soli- 
dainr,  qiijc  iicc  odiis,  ncc  snspicioinbiis  iittcrruin- 
pitiir,  (|i>:e  iiiutui.-.  obscqiiiis.  innliiaqiie  p4lien'.i.i 
seinper  fovetnr,  niiirilur,  et,  nc  delicial,  dili^cnler 
ct  canlc  cnslodilur,  ot  nulla  siiiiuF.ilioiie  adiiiniira- 
tur.  Mxcaiitcm  cliarilas  coriiii  esi,  qni  sc  iii  Clui-to 
vere  diligunl,  non  verbo  in-qne  lingua,  sed  op>;re  el 
veritale.  Ilanc  cliarilatcm  Cliristos  contibiis  no^tris 
altiiis  imprimit,  infigit,  inscribit  verbo  et  excniplo, 
6\c.eni  :  Hoc  est  prweeplum  menm,  ul  dilitjtttit  iiiti- 
cem,  sicul  dile.ci  vot  {Joun.  xv).  In  Uac  aiiiein  chari- 
latc,  sicnt  iii  vinculo  pacis,  nnitas  spiritus  sorvaiur. 
Usc  csi  ergo  lex  vilx  communis,  nnilas  «.pirilns  in 
chariliitc  Dei,  vinciiliiin  pacis  iji  innlDa  et  continua 


poralia  prse  amore  et  desiderio  sctenioruiH ,   Deiis  clr.Trilaic  fr.aruin  omninni ,  communio  iii  omnibn» 

vult  a  nobiscooleraiii  magisquam  ainari  ;  tainen  ad  bonis  comnnMiicandis,omni  oicasione  habend.x  pro- 

iisum  moderaluin,  prout  human.n  necessilas  exigil,  prjetaiis  a  sancuc  religionis  proposilo  procnl  rele- 

coiitempto  onini  supernuitatis   liixu ,  a  nobis  hac  gata.  Ut  hxc  in  nobis  sinl,  et  in   nobis  inaneant, 

penniltit  assuini;  odii  nimiruin  observunies   vani-  lanquam  habeiitibns   cor   nninn  et  Qiiimam  nnain 

laies  snpervacue.  Si  autcni  cliarilas  Dci  qiia  e  t  in  ei  omnia    commimia  :   Graiia   Domini   noitri  Je$u 

Bobis,  chariiati  qua  nos  diiigit  Deus   ila  concord;.!  Chrit  t,  el  cliiiritas  Dei,  el  coinmunicatio  iancli  Siii- 

Mt  ea  diligat,  quse  Ipse  diligil;  et  ncrfe<:iionis  acinnla  rf/««,  iit  cum  omnibus  uobis.  Amen  (f/  Cor.  xiii). 


sfe.nper  meiiora  sectetur,  prcbans  poliora  ;  el  in 
peccalis  etiam  levioribus  vitandis  semper  sollicila, 
«  quje  Deus  vuii  conleioni,  es  qnoque  coiitcmpti- 
bilia  ducal ;  tnnc  h%c   ipsa  chariias   Dci  nnitaiem 


De  muiua  cliuriiote  inler  comniuuiter  vivenles. 

Consulamus  snper  inuinse  charitatis  concordia 
ipsam  naturani  noslrain ,  naiuram  corporis  nosiri  : 
ipsn  enlm  admonel  de  pace  servanda.  Miilti  qnidem 


Spirilns  operatur  in  nobis  :  et,  sicut  nnigcniius  Films  r  nn-mn  corpns  surnus,  alter  autem  alierius  membra. 

Dci  cum  Deo  Patre  in  unil.nie  Spiritus  sancti  vivil,  Unnsautein  spirilus  loium  corpus  nosirum  per  inem- 

unnsestenim   Spiritns  Patri  cum  Filio;  sic  ct  nos  lira  et  jnncluras  et  compages  eortnn   vivifical,   pa- 

lanqiiam  lilii  adoplionis  snb  Deo  Paue   in  nnitaie  ceniqne  ir.iiiMam  condliat,  in  qua  rpsa  unilas  spiri- 

spiritns   vivimus  ,   in    qiio  clamatini.s  ;  itfc/irt   Paler  iusconservalur;  conciliat  anleni  in  miiluis  obsequiit 

{Rom.  \iii).  Clainamus  quiJem  tanquam  de  loiigin-  Kiembronim,  ■iniituaque  patienlia.  Atlendile  el  vi- 

quo,  ntpoleinferioies  long»;  lalcqne  inoeinalcs,   sed  deie,    (ittoniodo  quae  singula  snnt  propria,  toii  ulili- 

lamen  aliqiio   modo  sinii^es;   non   sicul   nnigeniius  lati  desi^rvianl.  Oculus  non  tanluin   sibi  videt,  scd 

Filius  Dei,  qui  esl  ad  dexieram  Palris  pcr  omnia  peJes  (liio'ii  in  gressibus  suis,  el  manus  in  opeiibns 

aequalis.  Ipse  cniin   invocare  magis  dicilnr,  qiia:ii  juis.  Os  non  tanlum  sibi  convedit,  ncc  stomachus 

clamare,  6  cut  scripium  esi  :  Ipsc  invocabit  me,  Pa-  digerii,  .sed  commune  negolium   gerilnr,  cl  qnod 

ter  mius  es  lu  {Psal.   lxxxviii).  Ilyec  autem  unilas,  loli  corpori   nutriendo  ct  sufl.ciai  et  proliciat,   ore 

quam  in  nobis  efficit  chariias  Dei,  servalur  in   vin-  sumilur,  stoinaclio  Jigei  itur.  Nonne  liiigna  ,  si  qua 

culo  pacis  per  graliam  Domini  nostri  Jesn  Cbrisii.  pars  corporis  iLedimr,  quasi  affecliini  coinpalienlis 

Ipse  est    pax  nostra,  qni    lecit  iitraqiie   ntinm;    in  ct  vocem  palienlis  assumens,  conlra  laidentein  cJa- 

cnjus  nalivirate  concinnni  angeli :  Gloria  in  excelsis  D  mat,  qnid  inc  la-dis?  INonne  corde  comninni  iiliiilaie 

JBeo,  et  in  lerra  pax  homuiibus  boiia'  voluniaiis  {Luc.  sollicitnin  consilia  disponit  apud  se,  ita  ei  pio  aliis, 


iij.  Qui  asce.isurus  in  coelnni  discipiilis  ('ictl  ;  Pn- 
cem  reiinjuo  vobis,  pacem  menm  do  vobis  {.loan.  xiv). 
Qux-nam  est  Uxc  pax,  qnae  a  Chrislo  noI)ib  dalur, 
in  cujus  pacis  vincnlo  nnilas  spiritiis  srrv.itnf  ?  Il;vc 
est  tnutua  cliarit:is,  qna  iios  iii\icem  dili{?imns,  qnac 
noii  ruinpitur,  si  idipsum  dicanuis  omiies,  ei  non 
EJnt  in  nobis  schismala.  De  liac  B.  Pctrns  admonel, 
(ticens  :  Anle  omnia  muluam  charitalem  cominuam 
habentes  (/  Pelr.  iv).  Qn.ne  est  miitu.i  clKirilas,  iiisi 


siciit  ct  pro  se?  Nonnc  maiius  ad  niinisuanduiu 
natye,  el  ad  serviondnm  (ie\ola;,  ul  qnotidiaiia  do- 
cel  experieoiia,  ad  obsequium  pedum  iiese  humi- 
lianl?  Qitiii  si  m;inus,  nt  nonnnnqnam  accidil,  alicru 
ab  alleia  \nliiereiur,  iiun  juid  qu;e  I.csa  esl,  zelo 
viiulicta)  ar:nalnr,  ei  pciciis&a  repercuiii?  Noniie 
illa  qux  Ijesit,  quasi  reatus  siii  couscieniia,  et  quasi 
dolorc  por^nileiili»  conipiincta,  velnl  saiisfaclionis 
nomine  soiori  i;esffc  nicdebm  curalionis,  (|iiaiii  ine- 


quaj  mea  est  el  tua,  ut  de  ea  ad  ailernni,  qneni  di-  liorcm  pcicst,  adliiberc  feslinal?  .Noiiiie  ipsa  obse- 

ligo,  loquar?  Si  auiem  dilig.nn  le,  iion  dilcctns  a  te  ;  qnii  Iiumililalc  pro  vnia  supplicat,  cl  nt  sibi  ignos- 

vel  si  dilecliis  a  le,  non  diligain  l« ,  nondiim  cliari-  calur,  exorat?  Nonne  devola  scdnlilaieel  sux  beni- 

tas  innlua  esl,  qnx  vel  mca  vel  lua  non  ost  :  niulna  gnilatis    sKid  o   o  ■  ncm    maligiiilalis    suspicionciu 


4 


557                                                    TR,U:T.  DE  VITA  COCNOmTICA.  .ViS 

cxcusalT  FM  et  .Tliti.l,  qiiod  nos  a^tlificare  pttssil.  Si  A  Dcmn  diligil  ncc  Spiriiu  Dci  vivil,  se)i  siio  spuiiii, 

pracscnserii  ociiins   Miin.TCcni  glailiiini  iii  capiil  fe-  qiiia  j.im  sil)i  vivil,  el  noii  Deo. 

riiMuljm  vihrari,  mox  qnasi  inconsnilo    anl  :inioris  'f^'»  de  communiotic  grutiiv. 

»iil  riirorisraloro  ni;\ims  >c  iuicrponii,  ol  gl.ulio  op-  Aci   dilcciioiioin  proximi    coniinnnio    porlinol,  el 

ponil.    aiil   eli;\in   otTiirril  ;   ol  in  snnm   poii.  iiiiim  nhi  plcni    esl  (liioclio,  plena  esl  commnnio  ;  |.|on.i 

fosiina.  dmn  o;»piii  inelnil,  sil)i  iion  ineiiii! ;   cl  iil  (omnMinio  non  csl.  qnam  omniiiin  comiminio,  vfciii 

prcauir    capiii ,  non   parcil   ipsa  sibi.   Fialics.   in  SMiplnm  e»l  :  Ernnl  omuia  communia  (Act.  i\}.  Scl 

LliristoaiManlissiini,  qno  nos  Iralinnl  lixc  exompla,  im-veic  iios  polc<;t.  qnoil  seqnilnr  :  Diviiiebalur  tir,- 

nisi  a»l  inninam  pniionliam  ,   iiMiiiiam   hiimilit.ii<in,  guli!^,  proui  cuique  opm  eia(  {Acl.  w).  Qmd  commii- 

mnlii.iiM    cli;»iii.iiciii  ?    Nonne   Doiis  scripsil   logem  nioni  ei  (li»isioiii?  qiiid  commnnioni  ol  pnopriciali  ? 

amoris  in  nobis,  qiro  nos  crmlial  de  nobis?  Si  qiii  Si  singnlis  dividebaCur,  pronl  ciiiiinc  opiis  or.il,  ii\ 

le(5om  dcJii,  del  n<»!iis  cl  benedictJonem,  cl  p:isrjl  sinRnlorum    iisum   el    propritiatem    ced(  bal,  qiiod 

itos  in  inpoceniia  rordis  nosiri,  cl    iii  inlcllcclibiis  cnjnsipic  nccessilas  roqnircbai.  Si  iiahel);uil  sitigiill 

iiiannnm   iioslrariim  dodncai  nos  in  viam  p.ii  is,  ad  v.irias  nccessilales,  ol  propler  ill.is  propria  snbsidia, 

scrvandam   nniutcm    spir.ins   in  vinculo  pacis,   ad  si  proprias  innrinilJies.  cl  conlra  jll:)s  propria  rc- 

conservaiMlamdileciioncin  Dci  iii  dileclionepioxiini.  media;  si  aliquam  propiiam  desolalionem,  el  conin 

Si  unaiiiniiier  et  concorditer  secnndnm  prorosbionis  illam   propria   solatia  :  qnomudo  cranl  illis  omnia 

noslr.r  pnrilatem   Denm    diligimus,    procnl   dnbio  communia,  onm  singnlis    noniiiilla  essenl  piopii,!? 

ciiaiiias  Dei  per  Spirilnui    sanclum   diirdiKliinr  in  Aggravat  baiic  qiuesiioneni  Apo^tolns,  dicens :  Vu- 

rorililnis  nostris,  unnsqnc   spiriius  Dei  qnasi  unnm  cuique   dntur    matiifeslatio    Spirilus    ad    ulililuttifii 

corpns  omnes  nos  vivitical,   ul   iiemo  iiostrnin  sibi  (I  Cor.  xii);cl:  Vnuiquisque  iroprium  donum  fiabet 

vival,   sed  l>eo;    iitqne  ouines  iios  simul  per  nnnm  ex  Deo,  nlius  quidem  $ic,nlius  rero  sic  (ibid,).  El  ilc- 

spiritiim    qni    babilat   in    nobis  in  nnitaie  spirilns  iiim  :  Divisionei  grtitiarum   sunt,  el  divisiones   mi- 

vivainus.  Il.ec  auiem  uniias  spirilus.  qu.e  in  cliari-  nisiralionum    snnt,  el  divisiones    opernlionum    suyit 

(aie  Dei  inTciiilur  in  nobis,  perdileciioncm  proxinii  (1  Cor.   viij,  Qiiomodo  crgo  potest  esse   communio 

serTalnr  in  iwibis,  iit  mancamns  siiiinl  in  dileciiono  omniuni,-iibi  lot  sunt  divisiones  graiiarnin,  ubi  suiU 

Dei ;  et  mancnles  in   iiac  dilcolinnc  mane;Mnns  iii  propri.i  dona  singulorum  ?  Ad  iK-ec  qiiij  diceniiis? 

Deo.  ct  Deus  in  nobis.  In  dilcclione  Doi  innolescii,  Et  ad   lixc    qnis    iiloneus?  iloc   labor  est  anie  me. 

ol  convalescil,  el  coalescit  dilcclio  Dei.  Dens  qiii-  Yideamiis   tamen,  si  iiodiis    amoris,   qni   solvi  nou 
dcm  seipso  conlentns  ossc  pulesl,  et  in  omni   bono  ^  debei,  solvcre  possii  iiodum   liujns  qnxstionis.  Vo- 

ipse  sibi  suiliciens  est,  et  bonoriiin  nostrorum  non  li-si  ntique.  Novii  eniin  ciiaritassnoarbilriopropiie- 

cget,  ncc  ei  qui$(|ii.-«m   noccrc  polcsl,  si  iion  ain:il,  tatem   ad    communiuncm  reducere;  non  ita  lameii 

nec  prodcsse,  vel  prxsl:irc,  si  amat.  Proplerea  ciim  nt  propriclas  non  sit,  sed  iia  iil  propriclas  ad  com- 

omiiia  beno  recorimns,  ilicendinn  a  iiobis  esl,  sr^rvi  Miunionem  condiic:it,  ul  commiininni  non   obsista:, 

inutilessumus  {Luc.  xvii).  Qnidquid  eiiim  boiii  reco-  ut  cominunionis  bonum  non   impediut.    Divisio  vel 

riiniie,  iiobis  prodesl,  mngis  qiiani  illi.  Vcriiinlamcii  proprielas,    qiia;    communionis    boiinm    impedil,  ti 

ipioniain  diligciidns  o~l  Deus,  non  vcrbo  iioqnc  lin-  cbarilale   aliena  cst.  Cbnritas  cnim   coinmiinioncni 

giia,  sinit  dilexcrnnl,  de  quibus  scriptnin  esi  :  Di-  ainat,  amal  (jnoqno  propriclatem,  qu£  ad  commii» 

lereruiit  eum  in  ore  sun,  el  linyun  sun  meniiii  sunl  iiionis  boniim   profi':il,  vcl  communioncm   non   iin- 

ei  (Ptnl.  Lxxvii);  Dous  qui  beneficiis  in  se  nnn  in-  pcdit  :  cnmmiinio  cnim    sinc    propriolale  osse  noii 

riigei,  quasi    delogavii    nobis   fr;ilres  cl   proximos  polcsl ;  (|iiam\is  siiie  boiio  commniiionis  esse  j  ossii. 

nostros,  qui  imligi  iil.  nl  vice  ipsins  bcneficia  a  i.o-  0"">'"oJo  ciiiin  erit  aliqiiid  oommnne,  si  proprieias 

bis  pr.^esianda  snscipi.nil.  Nomo  igitiir  dc  dilerlionc  «"u  discernat  alleruin  ab  allcro,    qiiibus  sit  n!ii|nii| 

Dei   sibi   blandialnr,    nenio   se  decipial ,  pulaiis  se  commune?  In  illa  etinm  snmma  et  individiia  Triiii- 
:in);iie  Dcnm,  qnom    iioii   amat,  si    proxiinuiii   noii  D '^te  cst  uiiica  unitns,  iiiia  a;teriiilas,  una  viriiis,  nici 

amal.  Si  iion  babct  oinnis  liomo  iinde  expeiiincn*  8apicnli:i,    nna    viia.  unn    esscnlia,  Iribus  personis 

lum  capiat  siii,  nndc  fici|<>nm  probel ;  si  iioii  dilisil  commiinis.  Proprietalo  vcio  persona  a  persona  d  s- 

proximuin    qiiem    \iiiol.    (pi(;in    pr.fsentem    b;ibel,  ccniiliir,  qnibns  Csl  nna    bcaliliido  conimiin-s.  Nec 

qiiasi  .n  Ueo  sibi  deleg.»tuin,  cni  cbarilalis  dcbiinm  commune  lioniim  impedil,    (piod    solus  Paier  palcr 

solv.ii ;  Dcuni,  qneni  noii  vidoi,  qni  se  pr;rseniem  esl  :  Paler  enini  noii  sibi  Patercst,  scd  Filio,  qiiem 

non  cxhiliel,  qnippc  qni  iion  iniligcl.  qnoinoilo  uo-  de  siia   siibsianlia   geniiit.  ct  gigncndo  de.lit    vilaiii 

lesl  diiigerc?  Qiioii.im  al.o  modo  poiot    Dcd  Ijonc-  liabere  iii    somciipso.    Et  ul  scrnionoin  ad  ca,  qii;i! 

ficia  piaesiare,  nisi  iili  prdestando,   in  quo  Dcns  in-  nobis  magis  iioia  siint  per  consueludinis  e\perien- 

digel,  qni  in  se  non  indigel  ?  Deusonim  in  membris  liam,  converlam  ;  proprietas  qna  hoino  paler  esl, 

snis  pctit  el  accipit,    diiigitur  el  conlcmnitiir.    In  communioncm    lnimana»    nalur.-e  non  inipedit,  scd 

dilcciione  crgo  proximi,  sicin  per  iicxum  amoris  ct  pcr  generaiionem  haiiira  dc  alicro  in  alierum  pro- 

vincubim  pacis,  cli;iril;is  Dui  '11  niiiias  Spiriliis  leii-  pag;ilnr,  ncc  commnnioni  natnra;  prnprictns  gciie- 

nelnr  a  nobis,  et  consorvalnr  iii    nobis.    Qni  cr.im  rationis  prxjndioal.  Non    miiior  virtns  est   grati*, 

non  diligil  fralrem,  nli  nnilale  Spiriius  rccedil,  nec  quam  nalurse  ciealac.  E.\ccllen3  aulcm   gralia  cha- 


»:^ 


nr,!) 


•IlAI'!)i:iM  CAMlAIHKiVSIS   \UCilIIJ'JSC. 


&(M> 


rilas  csl.  (|»:b  in  cordilins   saiHUvniiii   tiirr*iihliiiii .  A  sigillalitii  siiif^ijii.x  .Ijiiir,  per  coininuiiionem  .«maiit 
Spiriliis  ciiim   g:iiir.lii>k,  }i€r  «jiieiii  «;li:iii(;is  «llflfimli-      COiiiiiiiiiiiler  i>«,s4  ileinr. 


t'.ir,  uirnsioiieiii  .ini;il  .  h:\ih  cl  t('S«;  ofl"Mii<lit«ir  h.ljun- 
dain,  inqitil  Douiinu:^,  ut  tj)iTiiH  meo  (JorL  n). 
Qiiisc]iiis  crgo  propiiiini  «loiiiini  li.iliel  v\  Deo,  Jiio 
li:tlioal ,  nt  non  ftilti  soli  h:ii)«at,  md  f)oo,  <(c<l  proxiiiu» : 
})eo  (juirtem,  ul  ex  «loiio  l)«i  non  (pcri:^  si<:hii 
»{loriain,  seil  gkM-iam  Dci.  Proximo  »ero,  nt  «om- 
uiuiicm  iiliiilalcui  semficr  ailemlat,  non  propriain. 
Cliarilai  euim  iioa  quaiirit  qii:e  sua  «uni,  se«l  «juj: 
Jcsu  Cliristi.  Coinmunioncm  eiiiin  amat,  non  pro- 
prielalein  sine  cotnmunione.  In  lantuin  aiilemainal 
conununionom,  iil  bona  ail  Jiis  suum  pertinenlia  dI) 
iilio  pogsessa  inlerdinn  re|>elere  nolii.  Liljeralis  esl 
enim  charita»,  et  fuj;il.tn8  lilium,  non  (jiKiTii  qiia: 


llem  ile  coiHinmi  oue  graliv,  et  dt  commtiiiicne 
fflcriie. 

Spirilus  s.iiirlus  cottmninio  p«l,  ct  coinrnuniiincm 

in  luiitum  »m»i,  nt  vclil  ipsc  «i.iri.   Ip^a   enini  I  cMi- 

Bnil;»s  esi.  Wec  coiitenlu*  cst  »»»  «hire,  it  <ii  n  kc- 

ipMtn  (letlcrit;  sed  itis  qnos  tiiili  liuni  arc^^ptit^uo 

«lignos  ipso  feceril.  Donnm  enitn  esl,  et  ab  %-tenM 

rnii  suniiiMim  liomitn  et  Anmmnro  doniim.    <^iii  vere 

accc|it:ini  bei  gruliaiii  usii  et  uliliiate  proxiino  coin- 

mnnicat,  ille  vere  haliel   r|uoJ  acrepil,  et  balienii 

«l:ibilur  el  abun«l:il>it.  Ei  vero  «|ni  nrtn  halK;!,  «I  ijiKtJ 

viilcliir  haberc,  auferetnr  ab  co.  Gr-iiij  Dei  cr«-«lita 

el  accepta,  (pi.isi  in  nouicn  et  niisam  mtHiii  erMUMl. 


sua  suiil,  noii  vult  jntiicio  conteiKltrt',  obi  ir,s:\  cha    ^  Arcipi«nlCMi  enitn  obligat  D«^o  cl  proxinto.  Dcoqiri- 

•  ilas  periclit;Hur  :  iiiavttlt  framiem  p.^li,  qua.n  ip-a 

periic ;  pali  dainniini,  <|njm  (lispciKiiuin  sui,  Ctir 

«onlcniiose  repeierei,  qu;K  non  habet,  iju.t  prompia 

fst  ilarequx'  habci?Nani  pro|>riuni  cnjusfine  «lonuDi 

lf;iliit  a«l   continunionis  bonLMii,  ni  qnotl  unius  est 

propriclatc  accejiti  «loni,  allerius  fial  ulilitaie  coit- 

iiiiinicaii  boiii.  Ilitic   hcalus   Pclius  dicil  ;  Vkitm- 

quisque  fticut  accepit  yralium  ad  eferwn  admini- 

iitmle\.  Si  quis  loquUur,  quasi  sermotKS  Dei;  si  quit 

miniilrai ,    lanquam  tx   vtriw.t   quatn    adininislral 

Oetis,   ul  in  omnibus  honoretur  DeuB  (I  Petr,    iv). 

P.uilus  qurHjuc  dicit :  Uiiicuique  dala  esl  manifesla- 

tio  Spiiilusad  ulittialem(I  Cor,  xii).  Qua;  est  iitaii!- 


d<;in,  ad  gtoriam  reshknilam ;  proxiinn  ad  |;r.iiiaiu 
coinmiifiicjind.-tm.  Qui  «rnminnnical  graliain,  nii-.«- 
retur  proxinio.  Qui  reddil,  fihiriam  l^-ibnil  Dco.  Et 
bic  csi  Ju^:tiis,  qin  iniscretnr  i:t  Inbnil.  liiju.vUU 
cnim  ess.i,  si  debiia.n  non  Golvcret;  sicontra  li(le:n 
Conveiiti:«iis,  el  coiiira  tationcm  crciliii  ct  accejili 
veiiirei.  Hiiic  scripiu:ti  esl  ■  Mulu^ibilur  p^ccaior,et 
non  solvet  {Ptnl.[\xx\\).  Mnltiaior,  qtiaiitlo  accipit; 
non  solrit,  qnando  non  reslitnit.  El  <ti  lioc  peccator 
u£l,  qniu  nuituaiur  el  non  solvil.  >on  «olvii,  r{iii< 
proxinio  iion  ci/ntmiinicni,  ncc  Dcum  glorilical. 
Exigii  ciii  II  Deiis  de  colbLi  graiia  el  qtioil  nondum 
doderil.  CiMiiam    enim  rcqui  it ,  ct  nioiit  iibi  non 


rosiatio  Sjiirilus  a«5uliliialein  dala,  iiisi  donum  gra-  p  seniinavii,  cong^-egst  qtisc  itun  sp;»rsii.  Mctil  in  in.n- 


tix'  ad  proximornm  ulililalem  inanifestanJam,  el 
(jiianiiiin  decet  publicaadam  ?  Qui  sapicns  egi,  non 
sibi  sil,  se.d  dicat :  Siue  ftclione  didici ,  sine  invidia 
commimkavi  (Sap.  vu).  Qui  habct,  commtinicct  non 
h:ibei:ti,  sicui  inonet ,  q<ii  dicit  :  Dale  el  dnbitur 
robis  {Luc.  vi).  Avarilia  enini,  qiiae  .-inimo  noii 
tonimuisicandi  sibi  retinel  qnod  iiabel,  qiianluiu 
coiiimiinioiii  cst  contraria,  tantnm  charilali  est  ini- 
mica.  Si  apuJ  gentilein  poetain  homo  gentilis  sine 
vora  lide,  sine  vero  Oco,  sine  vcra  spe  vcr«  resur- 
redionis,  elverx  b«aliludiiii$  iia  iaiidaiur,  uieum 
dicat  : 

Non  sibi,  sed  toti  natum  se  credere  mundo , 
qiianlo  magis  .-«pud  hoinincB  Clirislianos,  el  iiiaviinc 


lis,  congregal  in  b->oii,.  Ad  m;i!os  in  rtitf  nii>s>iriis 
esl  iiies$«>ie.s  a!i«*elO'..,  qr.os  ue  bict o  non  reportalo 
coiideinnabit,  quaiido  coiiigeni  angcli  eisaiiia,  et 
alli^abunl  ca  rasricuios  a<i  coinbiirendtini  {ilank, 
xui).  Bonos  autem  cotignrgalMl  sictil  iriticum  in 
borreutn  sniim,  rcmuRerans  in  eis  q>H)J  ipse  (fe<iil, 
et  lu,:runi  reportaluin  quod  accipii.  Congrcgal  qua: 
iioii  spaisii,  ifise  sciitccl  per  se  sine  iilis,  qnibns 
dcdit.  illi  uutem  sparserunt,  qtii  d«Mia  accepta  pro- 
xiinis  cummuiiicavernnl,  euntes  ei  frnctum  fcrentcs, 
sicul  ii  dc  qnibus  scriplum  osl  :  Ennles  ibanl  ei  fle- 
bam,  miUenies  semina  snn  {Psal.  cxxv).  Ncc  .'id  «bjri- 
tiain  Doiniiii  Tidctur  pcrtinere,  qiio-J  «Jc  bonis,  se>! 
qiio.i  (le  inalis  (liciuin  cst.  Si  autein  uiriimqiio  de 


8|»uil  viros  r«;ligios«)s  vit;c  coir.munis  piofessorcs,  D  nialis  intelligi  potcsi,  vel  ulnimqHe  «le  iioiiis.  salva 


raiio  cotniiuiniuiii:>  iii  oiiinib;is  cst  hubenda,  in  oin- 
iiibiis  pricferciida !  ulqui  sibi  bonusesi,  :ilitsqiiO(|ue 
l>Oiiiis  sil,  el  uon  gravis;  qui  sermonciii  ^ajiientix 
vel  sc.ieiilijc  h;tlj«l,  qui  graliam  opcraliotiis  vei 
adininistralioiiis  Ii^Imm,  qui  aliain  quaincunque  ma- 
Joroui  vel  iniiiorcnt  gtatiaui  habel,  sichabcat,  quasi 
piopier  alios  a  Oeo  sibi  dalaiii;  .sempcrqne  liiiieat 
acc<  piain  gratiam  sibi  oliesse,  si  non  sluilet  cx  ea 
ailcri  prodessc.  iii  vacuuin  cniiii  craiia  Dei  ;icci|)i- 
tur,  si  ex  ea  gloria  D<-i,  el  uiiliias  jiroxinii  non 
qiiicratur.  Tiinc  sanc  gniiia  Dci  convcrtilnr  in  gio- 
riani  Dei,  si  propriuni  ciijusqne  a  Deo  donuin  Joiiu- 
«iiur  iii  coiiimiiiic  boiitiiii.  El  coiuiiiuiiic;ilio  santti 
Siiirtios  Uiuc  vcrc  iiobiscuiii  e;>i,  cum  doiiuai  (juod 


p^etatc  D(i\,  aliqtio  uiodo  osteiidcndu»  est  dnrus  csse 
Dominiis,  qui  ad  suiim  (htriii:«m  in  alt«?rn,  vci  iii 
uti'0«|nc  «ieinonsiraiiilain,  dtio  «licil  :  ffeio  ubi  nan 
seminavi ;  eongrego,  ubi  uon  fpmni  {Matth.  x:-;v). 
Eigotic  Dcos  durus  csl'  Dominns?  0"'*  hoc  .Tiiile:it 
<!iccrc?  Sed  quis  amieal  conir.t(!icrr«  Spiriini  D.i? 
Nonne  in  Spirilu  loquetis  dicil  Proplicia  ;  Cimi  nnu- 
clo  s^uctus  eris,et  cum  perverto  ptrrerleri»?  {PsrJ. 
xvn.)  Ci  cum  Protiheta  «licerel ;  (fuam  bonus  Isracl 
Deiis  siibjunxit,  iis  qui  recto  sant  corde  {  Psul. 
Lxxii),  sigiiilicuns  qinlius  bonus  sit.  Duriis  cnmi  Do- 
iiiinus  viiiebilur  iis  qiii  <luro  siiiit  corile.  Quos  et 
il)se  iiiJtitat  juslo  juJicio.  quainvis  occulio.  Korlo 
vidiior  deslrueic,  quod  prius  a;diiicuvi.  Mam,cum  de 


J 


S6! 


TUAC.T.   I>l:  rLRir.oTO  MONACFIO, 


56? 


»»coij;iiila!e  cl  cbariinlc  Dci  5i>rmoncni  Ihsliitii,  a  I  A  nioiiem   clinrilaiis  mTng.iri   non    pojsenl,  ponJuH 


tJeiHoiisir.iiirtaiu  (.luiiliiiii)  iiulijjiialionis  Cjiis  ctuitm 
in.'>l(n>.S'rmont.iii  rci  'Vi.  Stul  e\  coniraria  roilaiione 
V(>rilus  iiilerMuin  nioliiis  clarescil.  Naiii,  ciiii)  srri- 
|)liim  si(  :  Uenigiiut  ett  S>'iri(i(s  tafiieiitiff,  ei  noii  U- 
Cerabit  ninUdicivm  n  labiit  tuit{Snp.  ij,  iie  l)Oiii;^itit:is 
l)fi  in  occ.Tsioiioin  ol  gciiriijiinm  ptircan  li  afcsiinaun  , 
qiiiisi  n.Hi  Tilii  piccaia  Jisiricie  piinire  tioc  pnciiii^sn, 
ItiTHignnt  eti  Spirunt  tapieniia',  sive  ;i(ljiiii.'iiur,  uoii 
hbtiabit  maledLiluiH  a  imhiis  tuit.  Deiiigiius  esl 
aHleiii  iis  qni  commiiiiilHliti  siudiu  lionum  coi!;uiiMis 
.niiuiii ;  liciiigiiiis  «sl  i(ii,  (|ui  boiiiiiii  ({Hioii  liab -1, 
ftlieri  liai»el;  benignns  e»t  el  illi,  qui  b'jniiiii  qiiod 
iNiii  lialtel,  aitial  in  allero,  qui  halici.  Daohiis  inoiJis 
divisiones  gr:ili;ir(iiii  ad  coniiniiiiionem  reJuciiiiuir, 


'livi:ii  jiidicii  fiiiis  possii  pornio'  N.tni  fl  iniiiiulnioii 
noslr.i'  iiHilliv  siinl  oi  iii  i;.^ii;c,  oi  IVopheta  dicil  .  Si 
iiiinuiiiitr^  ohstrt^vsitt.  homine,  Domine,  qui*  tnsti- 
uchii?  (/*.<ii/.  txxix.)  lill  boiia  oper;.  nostra  insiilG- 
cieiiti.i  siiiit,  ci  iiiii\ers:«  jti>ilili:p  nosirx  sicm  p:in- 
niis  monsJrnai.r.  Kt,  sioiit  scripliiin  osi  :  Nou  suut 
coiidi(iTi,c  yatsiout},  linius  lemporii  ad  futuram  glo- 
riam ,  qua  repelnhiiur  in  nobit  {nom.  viii).  t^rKono 
dciper.ibiiniig?  Absit  oninino,  .tbsii!  Qiiia  Detts  clin- 
riias  ost.  0  Dciis  cbaril:is,  vlni  p;ilior,  respoiidepn» 
inc,  qiittl  dicain,  9iil  qiiid  rcs|>oiidebi(  iuibi?  Aiit 
si  a-latoMi  b:ibco,  inio  quia  b;ibeo,  ul  pro  ine  loqiif 
debcain ;  ore  piohleor,  qiioil  corde  crcdo.  Credo. 
Doniino,  in  Spiriliim  sancUiin,  sancium  Eccle.si:<m 


cuiii  dooa  qux'  singulis  sigill.iliin  daiiliir,  por  com-  ^  (.;,,|,o|ic.im,  saiiclorum  commuiiionem.  llic  csl  spca 


iiianionem  amori^  comniunilor  babentiir,  el  cuin 
per  aniorem  communioiiis  co:iiniuniicr  anianlur. 
Coinmunis  est  eni;ti  gr:iiin  qiiGd.tinmodo  babciiti  ci 
iiiiii  liabonli ,  cum  is  qiii  bahcl,  ulieri  ii.')licl,  qiiia 
comiiiuiiical;  el  qui  ttoii  babel  iii  allero  li:ibet,  quia 
ii'.nA\.  Proprias  quoque  iiecessiiales  ei  iiirirmit;ilcs 
tiiiniilorum  ad  communionem  traliil  Spiritits  sancli 
roirimiinicaiio.  Sicut  enim  objrllas  patiens  csl,  ila 
ol  compalieiis  ,  et  (pii  p.iticoii  coinp;Uiliir  .  alienam 
liei-essiialcm  siiam  facil ,  ui  ambobus  coiiihuiiiis  sil 
wiia  neoessii.is  N.iin  alierius  ttecessiias  csl  pcrpassio- 
noindolo:iJi,alierius  per  affectuni  condoiendi  Quodst 
i»«;cessit.«l«-s  justurnm  coniiiiunessiin!,(oiiseqiieiiscsl 


niea,  bic  est  ftducia  mo.a  ,  liic  cbt  conlidentia  me:«» 
bic  cst  qiianMil.tcunquc  seciiiitas  mc;^  in  caiiredsiono 
ridoi  niex;  in  bchignilatc  Spiriltis  saiicli,  in  unitatc 
FA'clcsiJC  calholicx,  in  coiiimiiiiionc  saiicioruin.  Si 
inilii  daium  riicrit  dcsnpcr  diligorc  te,  ct  diligoro 
proximum  mouni,  qiiainvis  merila  mca  parva  siiit 
ct  patica,  supra  merila  mea  spiMu  h:ibco  anipliorcm, 
conflJciis  per  coinmunioiicm  cliarilatis  meriia  ^iii- 
cturum  mihi  profuiura,  tit  insulljcicnli.tm  et  iinper- 
foiUoiiom  meam  supplere  valeai  sancioriim  coni- 
niuiiio.  Consolaiur  nte  Propbcta,  diceiis  :  Omnit 
consutninalionis  vidi  fmem,  tatum  manitalum  >uum 
uimis  (Psnl.  cxviii).  0  lata  cidilataiischarita»,  quaiu 


ut  et  coiisolaiiones  eonim  communes  siiit.  Qui  ciiim  ^,  „„„„.,  f,^^  ,,„„„„  i,,^^  g,  „,jj(,,„  j^^,,^  p„sse8.sionii! 


iiovil  |)Cr  affeciuiii  cbaritatisciim  fleiilibub  norc.novii 
ct  ciitii  g.iuilcnlibiift  gaudeic.  0  (piatiliim  abundnbat 
affeolibiis  amoris,  cl  vi&ceribus  cbariiaiis  Aposloliis, 
rnDiilirerel:  Qiiitiii(iima'.Hr,etego  nonin(irnior?Qiiis 
uandaHialur,  et  ego  aon  uror?  (//  Cor.  xt.)  Et  qnu  I 
ipsc  fjcil,  hoc  monel  es&e  racienJum,  diceus  :  Alier 
ulierius  oiiera  portan  {Calui.  vi) ;  nec  slbi  oljI<M|ui- 
liir,  cuin  dicit  :  IhiMsquitque  onus  tuuni  portabit 
(ibid.).  Nam  de  onere  peccati  boc  reclc  inlelligilur. 
SoiiiiH  cuim  pcccatiim  ad  cominunionem  cbaritaiis 
liim  adiiiilliltir.  Quidquid  eiiiin  boiii  racimus,  c<im- 
inniiiler  prodesl,  quamvis  nuii  acqualiicr  boiiuin  qiiid 
bit  contmiiiiiier  anianlibus.  .Mutuis  eiiitn  prccibus 
niiiiiiisque  inerilis    apud    Deum    vicisaim   adjuvari 


tii;c!  No  angusliemiir  in  vi.sccribus  nostris,  n<*  ar- 
clcniur  inlra  (incs  cl  iimitcm  quanlulicouiinuo  justi- 
liae:  nosir.¥.  Dilaut  charjias  spem  noslram  ail  com- 
iiiunioiipm  sanctorum,  iu  rmiiinunione  meriiotiim 
ct  cotniiuinione  pnemiorum ;  se.l  cuminiiiiio  pia>- 
liiionim  rnluri  tcmporis  est ,  oomiiiuiiio  scilicet 
gloria*,  qti.T  revehbilur  in  nobis.  Ciim  ilaqiic  ires 
commutiiones  sint,  commuiiio  natura%  cui  niinc\£ 
sunl  communio  culp»;,  ct  cummiiiiio  irx;  litera 
gratix,  toriia  glorix :  per  comiiiiiiiioncin  quidcin 
gi.ttix  incipit  rcparari  commuiiio  naturx,  et  exclu- 
diiur  communio  ciiipx;  per  commiinioncm  vero 
glorix  perrcciissime  reparabiiur  commitnio  natiira>, 
cl  ouutino  CKcbidctur  communin  irx,  quando  DcitA 


sperai.iiis,  ci   me.ilisct  procibiis  sanclorum  1«05  D  .,,„^^,^^1  omncm   lacrymam  .ib  oculls  ssiiclorum  . 


aiiiamus,  et  a  quibiis  aiiiari  desideramus,  ad  conse- 
qiiciidani  veptaiii  pcccaloruiu  gloriaiiiqiie  pronier*:.- 
dani  apud  Deuni  uiagnam  fiduciam  obiiiiemus ;  ma- 
niine  si  tnerita  eorutn  rccolefiies,  ftdein,  charilaiem, 
paiiciiiiani,  pietaiem  iiiiuenies,  Kelauius,  amamus, 
si  ad  X'mulaiioneui  provocamiir,  si  ad  iinilaiionem 
viriiiium  acceiuiiinur.  Si  ex  propriis  merilis  quis 
iudicaiidus  e6soi,ita  ut  aliena  meriia  pcr  coniinu 


cl  tiiiic  omiiiiim  sancloriim  cril  (jtiasi  cor  unuui  et 
aiiima  uiia  ,  ct  cruiit  iliis  oninia  comnninia,  qiiando 
crit  DeusomMia  in  oinnrbus.  Ul  ad  lianc  communin- 
iicm  omncs  perveniamus,  et  in  unum  convcniainus; 
grilia  Domini  nostri  Jetu  Chiistt,  et  chnrilas  Dci^ 
et  communicutio  tancti  Spirilus,  iii  temiier  cuin  om- 
nibut  nobit.  Amen  [II  Cor.  xiii). 


TRACTATL^S  DECIMUS  SEXTUS 

PerlnclorunG   rtiigiosorum  encoi\iiiim    conlinens    in    illuJ   .  Condidiora   nive,  nitidiom 

lacte,  rubiciindiorei  ebore  antiquo,  putchrtores  sapphiro  {fhren.  rv). 

Puiclintudiiicm  Naiarfleonim  describit  sermo  pr(j-      iii  Nazara^.is  candoicm,  tandai  cl  iiitorcin,  Ludat  et 

(«lioliruj,  qiiam  niiiii  laiidibns  offerl,  miris  proeio-       ruborem.   Cumquc  Ijsec  iria  ad  piilcliriiiidincni  pci- 

niorum  lilulis  exlollii  cl  Siipcrcxiollit.  Lusdal  eiiiin      tineani,  ti  graiiani  pukhiUudiuis  augoaiti,  poslrcinu 


JdS 


nALDlIM  CANTUAniK.NSIS  AnrmKPisc. 


%l 


l:uii«-n  ip^am  ))iilciirilii(fiiieiii  noiiiiiuiiiiu  Ijmhii.  Fa  A  i'C<li)lciit  oinrics  >;iz;ir£i.  Naiii,  qnl  (cmpnre  (egi« 
li:c<:  oiiinia  lau(i:il,  iion  siinpliriicr,  ,<-t;il  cx  (Oiiipa-  ruciutit  Njz:ir'jei  ,  [>f>niiiio  i>aii(:lili<:aii  ,  i:i  fit,'iira 
rationc,  nl  cx   coHationc  reriini  iaiulaliidiiii)   inagis       Clirisii  |irx'cesst*rniit ,  ol  rntnros  Ciirisili  iiiiit.ilores 


iiia^isque  clarcscant ;  non  ex  (|iialilatc  parililalis 
illis  collata,  sed  prxcclleiitis  digiiitatis  lioiiorc  |>r:i:- 
lala.  Ciiniulatior  cst  gloria  lauilis,  cuin  id  (|no(l 
ciniiict,  prjceniinel ;  cuin  quod  exccllit,  pr;nccllit ; 
|)eifcct;i(iie  gloria  laudis  lunc  csl,  cuni  n^s  (jnue  sna 
virlule  propriis(|ne  mcriris  .sulinix.'»,  in  sc  lau- 
(lal)iiiter  consl:it,  ipsa  cadeni  (.Tleris  laiiilc  digiiis 
lauihibilius  prxstat.  Laiuialur  in  Na/.anci-.  pulcliri- 
ludo,  non  corporuiii,  scd  monini ;  non  {;lori:i  carnis, 
scd  nicntis,  seJ  virliiiis,  sed  tionestalis.  ilahct  qui- 
(icin  glori.1  carnis  nottnnlljiu  graliani  iii  ocuiis  car- 
iiis,  sed   v.man»,  sed  faltacein,  siciit  scriplum  est  : 


ahsliiiciilia  sua  et  nioribiis  cxprcsscrniit,  aUtiiiMi- 
tcs  a  viiio  el  sicera,  el  omni  (piod  ineliriare  polctt. 
Scil  Cl  lilii  Joiiadal)  ;iljslincl>ant  a  \ino.  rreccpil 
eniin  J()iijdal>  'iliis  snis,  ul  non  Ijiberciil  viiiuni.  l'A 
illi  qnidcin  voci  palris  sui  oliedieriinl.  Propterea 
iiscc  dioil  Doniiiius  :  lion  deficiel  de  tlirpe  Jonadab 
cuiiclis  diebiis  slant  in  compeclH  meo  {Jer.  x\\y).  Si 
ji:xla  voicni  Doinini  cuim  lis  dieliiis  non  dcflcil  de 
slirpe  Joiiadal)  staiis  in  conspectu  ejus  :  ergo  c(  liit> 
diebus  noslris  sunl  iilii  Jiiiiad.ib,  iinilaiores  Cliristi, 
stanies  in  conspeclu  Doniiui.  Cbrislns  ciiini  veru« 
cst  Jonadab,  in  omiii  o!)e:iieri(ia  spoi>tarieii«  ct  vo- 


fnUax  giHiia  esl ,  e.t  vana  pulchriludo  {Prov.  xxxi).  B  |„ma,ius,  quod  sinial  noincn  Jonadab.  SpoiiUmens 

esl,  qui  dicil :  Volunlnrie  sacrificibo  libi  {Ptal.  lim). 
ISazarriis  ei  spoiilancus  csl,  ciijus  illa  vox  psaliui 
esl :  Et  refloruil  caro  mea  ;  el  ex  voluniale  mea  cun- 
filebor  ei  {Pial.  xwii).  Qiiod  dicit,ex  volunlale  m:a, 
ad  Spiriluin  perliiiet ;  (jiiia  nbi  esl  Spirilus,  ibi  li- 
be:tas.  Quod  prxuiillil,  el  re[loritil  curo  mea,  noii 
perlincl  ad  pra&scntem  gloriaii)  dclicaUc  cariii»,  qii;r 
est  flos  reni ;  seJ  ad  spem  gloriosac  resurrcclioniii, 
el  ad  (lorcni  sanclificat^  cariiis,  qux  cum  viliU  ct 
coiicupiscentiis  inorlincalur. 

De  eandore  Nazar^rorum. 
Abstineiilia  Nazarxorum  el  niioruin  Jonadab  m- 
crauieiilum  fail,  et  exeinplnm,  et  signiim.  Iltis  qui- 
dem  fuil  sncramentiiin  ad  sanctincationem,  noliis 
exempium  ad  iniilaiionein,  et  signum  ad  erudilio- 
ncm.  in  hoc  eniin  ad  tripliccm  abstinentiain  spiri- 
tualiler  infortuamur.  Tria  s.qnidem  i>anl ,  qii:c 
meitles  boniinuin  eliriosa  oblivione  el  obliviosa 
ebrietatc  ab  aiiiore  Doi  atienani :  amor  aiiiuije,  ^inor 
carnis,  anior  inundi,  boc  est  anior  propria;  volun- 
lalis,  amor  carnatis  voltipialis ,  amor  niundaaae 
vanitalis.  Anior  inundi  vaniis  est,  amor  voliiplalis 
dulcis  est,  amor  propri%  voluntatis  perlinax  esu 
Tanto  enim  perlinacius  et  pervicaciiis  aninia  scip- 
sam  amal,  et  sibi  qiiodanimodo  liserei,  qnanio  diili- 
ciiius  ipsa  a  se  avelli  vei  separari  potest.  Vixenini 
quidquam  aiiiina  plus  amare  polesl  quani  proprijtii 
volunlaiem  ,    proprianiqne  sententiaiu.    Propteica 


Qiiid  est  vana  pulcbriludo,  nisi  pnlclira  vanilas? 
Aiit  quid  esl  rallax  graiia,  nisi  grala  fallacia?  Grala 
«fit,  sed  rallacia ;  fallacia  est,  sed  grala.  Cernentibus 
qtiidein  gloriose  placet,  sed  spccianics  fallit,  et 
iiiluenlfirin  ocnK>s  quasi  quibusdain  prscsiigiis  illti- 
tlil.  Nain,  si  interroris  oculi  acumine  intiina  lnuiiani 
corporis  penelranlur,  quid  est  pulchrilndo  carnrs, 
Drsi  vctnmenuiin  lurpitudinis?  nisi  prxlextus  quidani 
lalentis  ignominiae  et  confiisionis?  Sub  gloria  enim 
caniis  lateni  occulta  dedecoris,  qiiae  pudor  esi  no- 
iiiinare;  sed  el  ipsi  liomini  liorror  cliam  cogilare. 
?!o!iio  siquidem  putredo  esl ,  el  filius  hominis  ver- 
niis.  Quod  si  ita  est,  iino  quia  ita  est,  qiiid  esl  pul- 
tiiriliKio  frlii  homrnis,  nisi  pulcbriliido  vermis? 
«iurdve  ptilct.cr  liomo,  nisi  pulchra  putredo?  Quid 
(tenique  supcrbus  boino,  nisi  vilissimae  corriiplionis 
geiierosa  p-ropago?  qui  cum  bealo  Job  diccre  possit 
pulreiiiiii  :  Puter  meus  es,  maler  mea  el  soror  mea 
vermibusf{Job.  vii.)Corporalis  ergo  pulcbriludo.eisi 
gloriam  habeai  apud  liomines,  sed  non  apud  Deum, 
qtiippe  quae  viriuie  meriii  caret,  ei  spein  prseinii 
?)Oii  baliet.  Iniernus  arbiler  I»eus,  cordis  inspector, 
iiileriorem  amat  pulchriludinem.  Filiam  regis  allo- 
qtiilur  Propbeta,  diccns  :  Concupiscet  rex  decorem 
timm  {Psal.  xtiv);  ei  ubi  sit  decor  illc,  rie  quem  la- 
(cat,  quia  intus  est,  subinferl  :  Oinnis  gloria  ejtts 
fiUw  retjis  ab  inlus  ,  in  (imbriis  aureis  {ibid.).  Naza- 
raconan  vero  dccor  inlus  est,  non  foris.    Qui  sic 


cogiiominati  sunt  a  flore  sanctificalionis,  iion  a  fiore  d  cuu»   a   propria    voluulate    relraliiiur,  qiiasi  a    se 

fciti,  flore  carnts.  Omniscniin  caro  fenuin,  et  oniiiis  aviilsa  velul  i.nflicto  vulnere  cruenlalur.  Ainor  pro- 

jjloria  ejus  sicui   flos  feni.  Scripium  est :  Justus  ut  priae  voluntaiis  vinum  esl   mentem  iiiebri:iiis,  et 

palma  florebit  {Psal.  xci).   El  iteruin  :  Piantati  in  omnes  sensus  ejiis   perlurbans  ;   ut  puia  audituin, 

domo  Domini,  in  alriis  domus    Dei  nostri  ftorebunt  ne  audiat  obedientiam ;   ociilos  discreiionis,  ne  vi- 

{ibid.).  El  atia  Scriplura  dicil :  F/orelc /lorcs, /jurtJti  doanl  veriiatem  ;    cacierosque   sensus  officiis    surs 

lilium, et  fronde:e  in  graliam  {Eccli.  xwix).  Vbi  Ro-  desliluit,   in    incdio  eorum  miscens  spirituin  verti- 

rel  lilium?  CbrislnS  in  Nazarclh  concipilur,  flos  in  ginis,  Non  esl  boc  vinnin,    quod    nioerenlibus  jiibc- 


fiore  virginit.dis  et  sanctificalionis.  De  Cinisto  enim 
sic  Pater  dlcil :  Suitcr  ipsum  aulem  efflorebit  sancli- 
ficatio  men  {Ptal.  cxxxi).  Kt  CJirislus  de  se  :  Bjio 
flos  cumpi,  el  liiium  convallium  {Cant.  \).  In  tibio 
S;*picnliat;  legilur  :  Florele  (lores  quasi  lilium  (Eceli. 
sxxiM)  Ciuistus  dicit  :  Sancii  estoie,  quoniam  ego 
samius  tum  {Levil.  xi).  Ilujiis  iilii  odorem  spiraiil  cl 


(ur  dari.  Mierenies  ei  propria;  vebjnlatis  peccaM 
iiigenies  inebitanlur  vino  compHnctioiiis,  ei  po- 
tanlur  a  vino  quod  Ixliflcal  cor  bomiiiis  in  repro- 
inissionc  el  spe  venioe.  Bcali  enim  qui  iugent,  qno- 
niam  ipsi  conr.olabuKinr  [Mlaltli,  v).  De  luijusniodi 
diciliir  :  Dale  vinuin  moerenlibus,  el  siceram  iis  qui 
amaro    sunt  ammo  {Prov.  xx.\i).  Cconlra  dicitur : 


s$s 


TRACT.  Dt:  l>ERFtCrO  MONAC.nO, 


566 


Koli  regilui.  Lunivel,  uoli  reijlbut  dan  vinutn  ,  quiu  \  caiididali  stiiil ;  sed  qiii  inmuio  iion  ultinliir,  caiidi- 


nuilur.i  $ccre!um  e$t,  ubt  regnnt  cbrutas,  ne  furte 
bibnul  et  obliviscantur  juiticiorum  Dei  [ibici.).  Vimiiii 
|>rv|ii-i£  voliinlaiis  e!i(|i!:ilniii  est,  et  cxpres!>iiiii  iii 
lorciibri  iiitjlieilu-iiiii'.  ile  tiva  acfrba,  <|iiaiii  coiiic- 
(lcriml  |»alies  iiosiri,  et  (lciilcs  filionim  olibitipiie- 
riiiil.  Ailain  paler  iiHilieJiiMitia;  viiniin  liocpiopiia! 
voiiinlatis  inisciiit.  el  puculiim  iiioriis  solus  snis 
pni|iiiiavii  ;  qiiasi  diceicl  :  Bibile  ex  lioc  omnes 
(Wfl////.  xxvi).  Ei  adliiic  qniiiein  liibiiiii  ex  eo  oiiiiies 
peccatores  :  Clirislns  econira,  qui  iion  venil  facore 
voluiilaiein  snaiii,  seil  Palris,  calicein  obedieiilix 
iiS(|iie  ad  inorlein  propiiiavii,  nobis  dicciis  :  liibile 
e.v  hoc  omnes.  Ex  i:oc,  iii({uit,  qnod  e^o  iiiiiiisiro, 
tion  quod  Adaiii  ininistr.-ivil.  Jiiil<Fi  iiurednli  et  inn- 


diorcs  sniil.  Illornni  c.iinlor  esl  ab  illicitis  alisii- 
iicrc,  islornm  caiuior  eiiain  a  licilis  lemperan;.  IIH 
Inibanlnr,  ct  sollicili  snnl  crga  phirima;  quiu  iiinlla 
ainanl  piKicr  Denm,  cl  iioii  propier  Ueum,  elsi  nil 
pliis  qiiam  Ucnm ;  et  csl  illonim  amor  divisus. 
Nam  qnanlnn)  anioris  rebtis  pcrilnris  impendilur, 
lanlum  perreclioni  diviiii  ainoris  siiblrniiilur.  Seni- 
per  enini*n)iiius  csl  quod  csi  sparsmn,  qtiam  qtiod 
esl  in  tiiio  coHccltim.  Aqna  per  livos  pinrimos  di- 
visa  in  siiiytiiis  mitioralur;  sic  esl  el  aiiior.  Hitic 
qiiida'n,  quamvis  de  vano  ainore,  do  amore  tatnen  : 

Stxtd  biperlito  cum  mens  discurrii  ntrinque, 
Allerius  vires  subtraliit  alter  amor. 

Colligamiis  ergo  lottiin  aniorein  in  unum,  nc  spar- 


liedieiiics,  Doniino  iii  ciiicc  ])eiideiili  ei  siiicnli  sa-  •'  galiir  pcr  plurinia,  et  omiies  alTectioncs  et  iiitentio 

iiileiii  eoniiii,   oblutcrunl  viiiiiin,  qiiale    rnil  iii  re- 

proiiis  niorilius  eoruni ;   ei  ci.m  gusiasset,  noluit  bi- 

btre  {Mallli.  xxvii).   Noii    eniin   approbavit,   a  vino 

absiinens  lanquaHs    Naz-traens.   Eral  oniin    dc   iiva 

fcllis,  de  vinea  Sodoinonim  et  de   subnrbanis  Go- 

ii.oriliae  {Deut.  xxxii).  Viiiuii»    iioc  proprix  voluii- 

tiiis  el  iiiobedienli^e  inlerdicitur  Nararajis,  ei  filiis 

Jonailab,    ne  bibant  iliiid.  Oonum  e^l  enim  iioinini 

iioii  biberc  lioc  vii.um.  Nornnl  lioc,  qni  onincin  vo- 

liiiitaiem  snam   suspcclain  babcnl,  qui  se  sibi  iion 

ciednnt,  scd  alieno  arliiirio  sese  regendos  commil- 

liint,  qui  scmper   irepidanl  a  sc  et  quasi  per  se 

:i!:quid  vcile.  Et  propJcrea  vinculis  obcdicntia;  sess 


lics  ainoris  a  mullis  rcvocemtis,  iit  louis  ainoris 
impelus  in  unum  et  ad  unuin  currat;  ad  illud  sri- 
licet  unum  ,  quod  lola  dileclionc  dignuiu  csl :  cni 
toius  amor  debetur  ;  cui  dignc  amando  vix  lolus 
ainor  sufficere  potesl.  Nonnulla  eniin  flt  injuria,  cun» 
ex  parte  siibtraliilur,  cui  lolum  dcbeiiir.  Hic  esi 
candor  super  candorem  nivls.  Hunc  forlc  candorem 
dcsideravit,  qui  ait :  Lambisme,  et  super  nivem 
dealbabor  {Psal.  i.). 

De  nitore  Nazarworum. 
Nazarxi  hoc  liiulo  latidis  bonoranlur,  ut   candi- 
diores  nive  dicanuir;  ct   tii  laus  laudecumuletur, 
addiliir  :  Nilidiores  lacie.  Oleum,  lac,  adcps,  pingtie- 


ligaiit,    ei    sub    legibus   rejjnl.xris  (lisciplin;e    scse  r  dincm  babeiit  el  nilorcm.   Il.icc  esl  misericonlia,  de 

qtia  Doininus  ait  :  Mixericordiam  volo,  el  non  sa- 
crificium  (Ose.  vt).  Nilorem  el  dulccdiiicin  lactis  lii 
liabcnl.qni  nccessilalibus  indigenlium  miscricor- 
ditcr  subvenitinl,  ut  polenlur  a  iacte,  cl  salienlur 
ai)  nbcribus  consoiaiionis  eoruin.  Sunt  aulem,  qtiae- 
dam  ncccssitalcs  corporalcs,  qu.-Edam  spirituales. 
Iiidigel  ciiim  corptis  inuliis  necessilatum  subsidiis, 
indigel  inullis  infirmitalum  remediis.  Indig6t  et 
anima  iis,  qtix  sibi  nccessaria  sunt  ad  spi  'itua- 
lem  coiisolalionem  veram(|iie  salutein.  Plerumqiie 
jnsti  hi  qui  secundtim  carnem  infirmi  siint,  circa- 
corporaics  proximorum  neccssitales  majori  pietatc 
ct  alfcctione  movenlur;  magisqiie  student  esurien- 
lem  pascere,  qtiam   crrantem  ad  viam  veritalis  re- 


coarciaiii ,  cl  volnnlatcm  siiain  iii  iiecessilatcm 
converltint,  ct  libertatein  iii  servitulem  rcdigunt ; 
sed  I1.TC  omnia  proptcr  Clirislum ,  iil  in  Clirislo 
scrvilus  libera  sil,  et  iiecessilas  voliinlaria.  Tanio 
eiiiin  in  Chi  islo  sunt  libcriorcs,  quaiilo  ad  obedien- 
dum  ci  cx  propiia  sponsioiie  facli  stinl  oliligaliorcs. 
IU>c  csi  priiiia,  iixc  csl  prxcipua  abatinentia  Na- 
i:\rxoTi\m. 

Sicera  vero  carnalis  voltipiatis,  el  ipsa  expressa 
csi  in  torcuiari  iiiobeilienti:!',  qnasi  dc  pomo  ligni 
velili.  Vidil  eni:M  nmlier,  qiiod  cssei  pulchrum 
visii,  ciad  vebccndum  siiave  (Gen.  11).  Ibi  naia  csl 
voltiptas  gul.T»,  concupiscenlia  carnis  et  coiicii- 
jiiscenlia   oculoruin.    .\  sirera   abslincnl  Nazarxi, 


qtii    curam    carnis    non   pcrliciunt    in    desidcriis  ,  D  diiccre.  Tcncrius,  credo,  circa  ea    infirmantur,  aJ 


qiii  per  abstinciitinm  el  coiilincnliam  el  Jisci- 
prniam  ,  mortificatiunem  Jesu  iii  carnc  sna  cir- 
cuinferunt.  Abstincnt  et  ab  omni  qiiod  inebiiaie 
polcsl,  quia  inulliplices  vii«  s.xcnlaris  crrores  fii- 
giiiiit,  rebus  pcriiuris  fiilcm  non  liabfntes,  et  om- 
r^m  gloriam  mundi  quasi  sul)  pcdibiis  caicanl  , 
cerneiites  lerram  de  longe.  Iii  hac  perfeclione 
iriplicis  abslineiitix  coasislil  candor  Nazaijcornm; 
et  hic  candor  super  candorcm  nivis.  Nix  esl  candor 
abstincnlium ;  scd  di>.cerniliir  abslinens  ab  absli- 
nenti,  et  candor  a  candore,  sicul  perfectio  ab  iiii- 
Jierfeclione.  Ilinc  scriplnm  cst  :  Dum  diicernii  coe- 
leslis  reges,  super  eam  uive  denlbabunlur  in  Selnion 
(Ptal.  Lsivii).  Qiii  iiiundo  liciie  ulunlur,  qiiasi  iiivc 


qn,«>  lolcranda  scipsos  iiilirmos  sentinnl,  el  qiiast 
domeslico  cdocli  exemplo  pauperiati  amant  pro 
Chiisio  compali.  Alqtii  animas  proximorum  perfe- 
ctins  qiiam  corpora  amant,  eos  susiinenl  pro  Cliri- 
sio  paii,  Deo  zclaiit,  circa  spiriluales  neeessilalc» 
afTccliiosins  movenltir,  ciim  infirmis  inlirmanlUT, 
pro  scaiidalum  paticiilibus  urutilur.  Inter  sccieias 
iacrymas,  el  secrela  cum  Dco  colloqtiia,  pro  iniKii- 
ris  oranl  et  plorani ;  pro  alicnis  peccatis  doienl  ei 
Ingeiit,  cl  in  visceribtis  cliarilalis,  ct  iu  iiilima  me- 
dntla  pietaiis  proximos  siios  qni  igiioranl  el  crrant, 
Dco  cui  in  Spirilu  sito  serviunl,  lacrymosis  snspr- 
riis  commendaiii.  S.xpe  lamcn  circa  corporales  nc- 
ccsjilaics,  quas'  duri  el  siiie  alleclionc  vidcntnr :  et 


rc7 


nAI.nillM  CANTl' 


forie  fjnli»  f  auperlaltim  lii  RPspoiU»-  paiiiiniiir.miMub 
r\  iri  iiliis  ronipMliniilur.  Noo  paiipcrlKlcin  liiisniain 
repiiUMit,  bcd  salulis  vi.ini  ;  ecniriusquf;  cxisiiiiianl 
uieflinnriu-r  cgcre,  qiiani  snpcinuis  iiliiiinlaro;  cl 
inibcraliiliorcs  j\i(lio.int  divilcs  iii  mm  ainiDil.-uilia 
pereiinlcs,  qinni  paiiporef  aJ  leinpiis  8:)lul>nt<'r 
egenlcx.  Vcr.i  auteni  iiiiscricOMlia  ulriu^jqiie  ihmvs- 
eilaiis  compassioiicni  lialjct,  sed  ni.ijoiis  in.'ijoreiii, 
iniiiorisf]iie  ininorcm.  Ma(;na  iniscriconlia  ost  oon- 
rfolcre  proxiniis,  eo  (jiioil  egennl ;  sc«l  longc  major 
esl  cnraro  nc  porcanl.  Magiia  affoctio  csl  iniseii- 
eoriiiae  dolerc  ile  malis  qii.'R  patiitnlur  lioiiinios. 
flriiisqne  misericordifc  excmpliim  in  se  Chri^tns 
cxliiliiiit.  ViJcns  enini  iiirliani  propc  (lcncioni um 
riixii  ;  Misereor  $u]ter  ttiibam  [Marc.  viii)  ,  ct  miil- 
tiplicAlis  panibus  corporali  i>ciiericio  spiritualis  gra- 
I  X  niyslerium  iiguravit.  Al  com  vitlcrci  civilati-ni 
icrusalcin,  Hovil  siipeream,  dicens  :  Qnia  si  cogno' 
titnes  el  lu  {Luc.  xix).  Kl  cur  ipso  (lerei,  vel  cur  illi 
ilcnduni  essot,  subdidit  dicens  :  £(  nunc  quidem  ui 
dic  hac,  qua;  ad  pacem  tibi.  Cum  (liiceictur  Doniiiins 
ad  pa&sionein,  conversus  ad  mulieres,  qu.T  prsoseii- 
les  adcranl  et  flebaiil,  dixil :  Nolile  jlere  tuper  me, 
ted  super  vos,  et  jHios  vesiros  {Lnc.  xxiiii,  Major 
ergo  csil  zeUis  animarum,  qnam  pius  alTeclus  circa 
pi>ssioiic!>  corporum.  llle  i;iior  lactis  esl,  iiic  olci, 
quod  omnibus  iiqiioiibus  siiperferlnr.  llie  quasi  ex- 
ierior  pinguedo  esl  in  s.''crincio  ;  liic  esl  adeps  in- 
lerior.  Klc  divilibns  familiaris  cst,  sua  misericor- 
dilcr  Iribuentibas  ;  Jiller  Nazaraeis  maKis  esl  ^ccom- 
modus.  Ibi  eniin  iniima  mcdulla  sincerx  dilcclioiiis 
aJ  proximum.  Ad  quid  eniro  magis  diligondi  siinl 
pioximi  consorles  uiiiiis  nalurae,  nisi  nl  s-nl  par- 
licipes  communis  gloriac?  Proindc  Nazarei  zehim 
animarum  praeferenies,  ei  necessiiaics  corporuni 
nuilomodo  coiitemnenles,  qnasi  gemino  nilore  prae- 
iiitenle,  al  laclc  candidiores,  nilorem  graiiae  el 
gloriic  apud  Deum  semjier  iiabonl,  qiii  ait  :  Beati 
viisericordet ,  quoniam  ipsi  misericordiam  come- 
(fventur  {Matlli.  v).  Qiii  communem  vilam  prolessi 
Eutit,  quibus  in  fulura  vita  umnia  commiinia  fuluia 
sunl,  sic  'iilerira  sua  comnuinicant,  ul  nil  velinl 
sibi  supcresse,  quod  aiiis  possit  prodesse;  ei  lounn 
repulatii  siiperfluum,  qnod  in  communionis  graiium 
non  fucrii  deduclum  ,  nil  libeat  babcre  pioprium, 
sicul  nil  iicet  usurpare  alionum. 

De  rubore  iSazarworurti. 
In  dcscribenda  facie  Nazaraeorum  coior  folori  ap- 
pingilur;  caiulori  el  niioii  nibor  adjungitiir,  ul  :>il 
iacies  eoriini  per  gratiam  candoris  liiciilcnie  celo- 
rata,  pcr  gratiam  ruboris  hilaiitcr  affecta.  Riibor 
in  facie  caloris  aut  piidoris  indiciuiii  pr.-eferie  so- 
lel.  Kubicundi  siiiil  Naxanci  calore  devoiionis  fcr- 
vidi,  et  boneslaiis  rcvereulia  pndibundi.  Zelo  enini 
zeiantes  in  lege  Dei.  ncii  soliiin  fcrvent  ad  sMidium 
virlulis,  sed  ardcnicr  amaiil  piiloliriltniincm  lione- 
6iatis.  Dciicati  suni  sensus  eoruiii,  mI  oiiincm  lur- 
liitiidinem  erubescunt.  Omnc  qtiod  iidioncsium  csl. 
sboininanlur;   ad  omiie  quod  non  dccei,  ^erccun- 


\mi':Nsis  AP.CHiKmc  50« 

A  d^ntur  ;  piidiri  ol  vcrocnndi  siinl  «Jonsus  e<»ruiu. 
Piiilct  ii.liDMcsla  vidcrc,  piidoi  iion  do  se  bulum,  »cil 
et  dc  aliis  tirrpia  aiidirc';  pndct  liirpi.i  dicere,  |>u- 
del  ot  cogilaro,  jmia  qiiod  .'niidain  ail  .  Pepiifi 
ftp.dns  cuni  oculis  meis,  «<  ttt^  ro(friurem  ifuulem  de 
tirfiine  {.lob  xxiti).  1'iiilot  ot  liir|ii.i  fcii^so,  si«  iil  do 
qiiiliiisdam  Aposlol»'»  .'>it  :  Qnem  (niclum  fiabumit 
Ihnc,  inqnibnx  nunc  e'nhe*cilii?  {Itoni.  \i).  i'ariiin 
osl  ad  laiitleni  Nazaia:ornm  ul  rubicundi  dicaniiir, 
nisi  01  obori  anliqiio  pr.iferanliir.  t.biir.  iit  .liuiil, 
os  olcj)haiilis  est.  Klrjiba-»  cst  aiiimal  rissbis  cvslri:- 
cliiin.  robusluni  ol  rMiimin,  .idoo  ul  kudiriai  Ixdli 
inaoliiiias  ot  .Tdificata  desiipcr  pro|Mignacula  susii- 
ncrc.  Talis  est  fortiludo  sanciorum,  babcns  siciit 
ebur  inlor  ossa  excolloniom  ghiriani  solidiiaiis,  fir- 

^  milnlis  ol  pulcbriliidmis.  ISi  c.-ro  iii(irni.i  esl,  «l 
inrirmitateiii  satictoriini  poesil  ilesi^nire,  cnr  noii  o< 
virliilom  eornm  pra:dioarc  possit?  bv.  illis  iiiiii-uiiii 
scriplum  esl  :  Cuttodit  Dominns  omuia  o*saeoriim 
{P«a/.  xxxin;.  Ebiir  .inliqunm  foilitniio  jusionim 
csl,  qiialis  fiiit  in  ai.li(|iiis  jiii^tis  snb  le^c  ,  qnalis  1 1 
nunc  esi  in  iis  qui  sunt  imilaloros  ooiiiii:.  Fuii  tn 
antiqiiis  magiia  moriim  graviias,  ningn.'s  triainritas, 
iiiconriiss£  meiiiis  niiigna  tonslantia,  ii  duris  el 
indigiiis  pro  lege  s»i:<  loleraiidis  iiis.iporaliiiisanMMi 
robiir  imniobile.  Nulia  ciiim  rorum  ;dvei>iiaic, 
niilla  liomintim  pervorsila!c,  nnilis  iiijnriis,  niiili* 
contiimeliis,  nullo  lormn',  nullo  pudoie,  a  <aiu.i;e 
religioiiis  reveicntia  potciani  sepTari.  Hmic  u  •ns 
c:cleros  saiictos  in  se  trans.fig!ira!is,  *it  :  Toia  die 
verecundia  mea  con.ira  me  at,  et  con'us  o  fanex  m<:a; 
coopernil  me  :  a  vvcc  exprobranlis  et  obloqi:enln,  a 
facie  iuimici  et  perscqueniis.  Ihvc  omnin  .cncn-m 
super  nos,  nec  obliti  sumnz  le,  el  inique  non  r(jimus 
in  testamenio  tuo,  et  non  rccessil  relro  cor  noslrum 
{Psal.  XLiii).  liaec  quith-m  sub  loge,  qu.-e  lamen  iie- 
niinom  adduvit  ad  perfoctum.  Decrat  enim  adlnc 
evangelica  perfeciio.  Nondiim  er.m  dicliim  :  5»  vit 
perfecius  esse,  vade  el  vende  oinnia  qnw  liabes,  el  da 
pauperibus  {Mallli.  ytx).  Adliiic  dic^balur  :  Ocu- 
tum  pro  vculo,  dtniem  pro  dcnte,  livorem  pro  lirore 
{E.xod.  xxj).  Nonduni  illud  :  Si  quis  percmscrii  la 
ir.  maxilla,  prabe  ei  et  altcram  (Lac.  vi),  Nondnni 
miindo    innolucrant    coiisitniniala    porlccrtonis  de 

D  c(k!o  alLia  coiisiiia  arcan:»  pcr  Clirisinm,  ei  in 
Cbrislo  jiropatsnda;  consilia,  qiiae  iioii  oniiios  ca- 
piunl,  de  virginitaic  servanda  Deoque  dioanda,  do 
voluiiiaria  pauperi:!!e  pro  Cbrisio  ambienda ,  dc 
cxireniilale  ainanda,  de  digniiale  conieinnetida,  dc 
viiidicia  iion  cxpelenda ,  de  ohini  injiiria  rcmil- 
leiid.i,  de  rc  siia  ciiui  liie  non  repelcnda,  do  odio 
palris  ot  malris,  el  amicoriim  omniuin.  in.^uper  ei 
animcO  siue,  ile  ir.imicis  diiigendis,  de  aniina  pro 
amicis  ponenda ,  eiiainsi  sinl  iniiiiici  nobis,  de 
quibuslibei  injuiiis,  de  conlunicliis,  cooviciis,  op- 
piobriis,  denique  de  qiiiiiuscunque  sive  diiris,  .•.ive 
iiidignis  proCbriiii  bonore  ci  amore  perfereiidis, 
el  bdaritor  pcrforfudis  in  gaudio  Spiriins  sancli, 
feicul  stripiuiii  esl  ;  Ibrnt  gatidentet  a  compeciu  ron- 


E09  THaCT.  bE  rEnFECTO  MONACifO  LTO 

cilii,    qiiouinui   digui    linUrt  siiui   jno  uomiHe  Jetu  A  peiilms  Clirisli  nniniliis    fps^e    vilis  esl,   iniilMO<|iie 
cu-iluineliuiu  pait  (Xcl  v).   Hac  »'l  lmjii-.ni(uli  Cliri- 


sli;iii:»'  pnfeciioiiis  roiisili.t,  c:si  qiiiitiisil:ini  aiiliqiiis 
jiistis  (liviiii:us  e<si*nl  inspirai.n,  iso.i  l.inicn  per  l«- 
gCM»  er.inl  piibliraiu,  srd  Ciiiisio  rcseivala  iunl 
liacc,  <|iii  perlociioncin  lo;;i  Jarirl,  cl  »:Hueii  iion 
leRein  «oUen-l.  Boiit-  Jesii,  si  parc  liia  (|ii;t>terc  li- 
col,  qiiid  fecisli  noliis  sic?  6pcrali:inuis  (\\m\  in 
iiiiiiiiliiin    vciiiens  levarcs  oikt.i,    niiligares    iram 


ci»iii)-niptii  sese  (lcspiciiinl,  diiin  de^^picil  (niindiis  a 
(|'io  ipsc  dcspicilur.  Vcriiin  qiiod  nuindus  dc-|iicil, 
(a-tiis  stipeibi^  esl;  qnod  despicitnr,  hiimilitaiiii 
iiohilit.ii  est.  Vera  eiiitii  «lintiiilil.is  Clirisli  noi)ili>i 
Kiipcibi.u  lypliuiii  In  so  videlur  lialterc.  Dcdignadir 
eiiiin  snb  jiigo  peccaii  s^rvire,  onuiemque  vanitaiis 
rasiuiii  ci  ininciitis  sti|)crlii:e  enlla  propria  viriiMe 
auilel    cnlcaie.   Perfocins   eniin   Clirisii  aeinnlator 


lii.Tin.  cl    laeliis   lionio   liuniai.us    licrcs,   vel  soliio  neiiior  coiidilionis  su;r,   in  qiia  racliiB  cst  ad  iina- 

liuiiianior.  Nnne  aiileiu  oiins  oneri  ;.dJis,  el  gravi-  ginem  el  similiutdii.ciii  Dei,  incmor  qiioqne  prctii, 

lius  gravia  siipoiponis.    An    iion    soiis  gr.ivcs  eranl  quo  reiletnpHis  €*!  a  Filio  I)ei,pro  reverenlia  dijini- 

manusMoysi»   Aii  ad  lioc  vcnisii,  iit  scorpioiiilMis  talis  siia;  conira    snpcrlifam,   quje   oinni   dlguil.nc 

nos  caUas?  An  non,  ui  jjjgraves  jugum  nostnim?  indigiiaest.    noliiiilpr   snpcrliil,    el   iiidignuni   sua 

Aiiinoa  non   liooi   diHgere,   c:    inim.co-i   non    litel  nohililaie  judicai,  mundani  honoris  vanuaiem  aiua- 

udis-e?    0    novanim    lejjuin  Conditor,  quis   polesl '^  •"«.  ei  pr^"»»'S»*«0''-s  Ooi,  qua- omne  desidcrium  su- 

fludirc   scrn.ones  iiios'  Ai.  occasioiiem  qnsris,    »i  pciaiil,  non  amare.  flinc  de  Kcolesia  scripniin  cst : 

uos  pordas  .'  Nonne  Jesus  csl    nomcn  iuiim?  Nf.iiiC  Pouain  te  in  tupcrbiam  saxulnrum   (/««.  i,v).  El  ih. 

Dcns  tiosleres.  lku8>a!v(iS  facitndt?  Ergone    per-  oiinistris   Dci  dicilnr  :  ror/i<N<<iHern  3<?H/iMi»i  roiwr. 

«leii.ii .'  Absil  !  Qiiid  ino  jiiDfs  inimiciim  non  odisse,  «^*'»».  ^*  »"  9'oria  eonim  »u;;or(»Je»s   {Isa.  lxi).  Qire 

imoct  dligere.'    Ofo"'^^'!^   '•«'^    p<)ssu:n ''    Ecce  si  esl  foriitndo  goiitinm,    :»«l   qii;B  gioria  coium.  nisi 

Jevi  eonvitio  provocalus   fucro,   inlerius  ardeo,  et  fl"=""    »»»'>»<.     </"«   '©«/Wt^H/   m    vhiuie     sun,     et 

«vcaiidcsco.  fervel  cor  nieiim  ad  vindiolam,  lingiia  mnHiiudlm    divUianim  suanim  gloHanlur?   {Psal. 

nie»  prxceps  esl   ad  cojilumeliam.  Iiiienm  Deum  »liiii  )  Qiioniiu    gloria    iiv  confwsione  oorum,    qui 

nescia.  iestos  luas  noo  cognosco,  et  lu  d.cis  :  Siqiiit  lcrt«i«u  sapivH.i.  So;  i-nim  est :  Quoiquot  emui  pas- 

irasciiur  \fuirl  suo,  reu*  cril  judicio  (H„lt/i.  \).  Si  «^"«'«'^  ayrorum,  veud^hain  st  ponchant  pielin  aiiie 

(lii:ero    fralri,    raclia    vel  faiue    (thid.).  niagis  mc  /'"'"    apostolorun*    {.ict.  »v).    Mcnio  :.tiie    p"des, 

fcnes.  Rens  eui.n  sum  contiliJ  ,    vel  gel.ennai  igiiis.  '!"•'»'  l'«'^«'>"«  toncotoft.|.Ja,    qti;c,i..dii;nu  .1  eral  vel 

li^que   ln    maiiddiii    mandala    tua  cuslodiri   miint  i":"«il»'S  aHrcolari.  Vox   Vclri  fM  .  Aroenlum  et  ati^ 

{l'tal  cxvim)                                                                          r  '^"'"    "*"'   '*'  ""'"    (''^'"'-  '")•  f^'?"^   ">x  priiicip;tl.i 

Ui  veruinf.iiear,  ego  imineinor  beoefieiorum  esse    '  p'in<-'pisaposinionim,  principis  Ccclesiae.    Qti.d  Pc- 


|>ussuiii,  al  ii.juriarum  ess«  non  pnssnni.  ila  naliira 
sum  liiius  irx,  ul  noii  possim  noii  irasct.  Al  tu,  Josu, 
iiatiis  cs,  subquo  mihi  iioii  iicct  noc  .«.isci.  nec  con- 
tra  iiiiutioiim  vt;llev!icrcoii:moveri,  vel  ii.  '.onle  ntus- 
&itaie?  Ciide  iioc  mihi,  ul  i'.a  titahiliaincor.  ut  011.11:110 
non  co'ninove:ir,  el  ad  oiniies  iiijurias  inst^iisii^itia 
fl.iiii?  Liide  nobis  ui  ijciaiiius  qux  a  iiobis  iicn  vis,  ci 
paiiamiirqiixiiosvelisp<iii,nisibeiiedicuoiieii!ueaeiis 
lii,  0  lojjiblalor  ?  Uride  boc  '.lubis,  iii^i  iios  prxvciicris 
ii.  beiiedicii:)i.iljui:  <iu!ced:iM.>,  iii»i  niiu  ^eriinua  ii.  cli:i- 
ritatc  dtiiccdinistux?  Cui  eiqux  .iiiiara  suiitduicc- 
souni,  elquje  dora  siitit  inilescunt,  iti  'jua  sula  jiiguii] 
t;iiim  -iiavt!  osi,  e'  oniis  Uiiiiu  leve  (ifattU.  x.;.Amaiiti 


tro,  ot  argei.to  vel  aiivo  '*  ^rtnne  Pcirus  dicit  :  llrce 
»0»  redfinmus  omiiia,  el  xecuti  sumus  le?  Quid  ergo 
eiiinobis?  {Mnllh  \\\.)  f>e  merccile  rein.iienii 
non  argeiiiiiin  repiomiililur,  noii  aurum.  Ii<co  eniiii 
Cdniciitnebal,  quia  in  gioria  geniium  superbiobat. 
ContcnipsU  Ct  Paiiliis  qui  aii  :  Vicltim  el  veshtum 
firibeiiies,  /lis  conienti  simus.  Non  eruhiiit  paupcrlatein 
Cii'°iKii,  paneni  graiis  non  maiultic^tus,  nocle  dicque 
ope.^a.is ;  iion  cnibuii  htimililaiem  Clii  isii  dicens :  Fti~ 
cisuinut,  Iwufitnin  fmigaiuenla  tiujut  niundi,  umntum 
pripsema  ur,que  adliuc.  ICi  itoruin  :  SpeciaculHm  fiic:i 
tuii>iii  Heo,  fi  angelit,  ei  hoiviuibus  itbid.).  Hiil  i- 
ctindi  ertro  ISa/;ira'l   pcrfooti   Cbrisli  discipnli,  praj- 


euim  qui.J   est  dlflJoile:  QniiJqnid    cuim    duiriolius  ^  cohf.isione  duplici  el  ruborc  et  ehorc  anliquo  t.nio 


i.ijiii.giiur,  mii.us  esl  a  devolione  djaril;ilis.  Pa- 
lieiis  eslcnim  cliarilas,  foilis  cst  eharilas,  iiec  iU'» 
iioic  faligaiur,  nec  sarcir.a  depriiuitur.  Omniati.f- 
lerl,  oiiiiiia  sustincl,  ei  cuin  s.«iiOti  pudoris  sibi 
coiisoia  sil,  laincii  reverenier  quasi  inipudons  esl ; 
eruijostit  qnidem  lurpiajied  'loii  sennones  Chrisii, 
n(:e  improperium  iJbrisii,  nec  exempium  Chrisli. 
Clirisiiisqiii  perfeclionem  logi  addidil,  qtiod  lacioii- 


(iiiiit  rubicui.dii.res,  qiiiiilo  antiqnis  jnslis  perfe- 
ciiorcs;  laiito  forlioiTS,  qnanio  magis  Cbrisliaiiae 
discipliiiJt  facli  suiil  veri  ;eiiiiilalorcs. 

De  inieuiione  NazariTornm. 

Adlinc  laus  iatidi   adjicilur,  el  i.onor  honore  cii- 

mulaiiir.  Sappliiro,  inquil,   piiloliriorog.  Ordine  pnl- 

chcriimo     pcrieclionis    piilchriludo   commcudaiur. 

Prinius  gruilus  peifoclionis   est,    ab  ciiiiii   corriip- 


diiiu  dooiiit,    quaiiium   ducuil,    iii  se    implevit,   el  litiiie  viix   pneseiiiis    iiiiir.aculaluoi  sc    ciistodire , 

soipsiim   in  exeiiiplum  proposuil.    Quiili|iiid   aulem  .]iiaiiintii    perinillit    hiimatia     fragiliias.     Sooitndus 

Chrisius  el  ipse   fecit,  el  facicndiim    dociiil ,  elsi  gradiis  esl,  eiiram  proxiini  omnino  non  iiegligere, 

niiindo  coiileniptibilo  videaiiir,  veri    lamen  boitoris  qirintiim    suppeiit  vel   aiixilii    vel  eoiisilii  f.iculias. 

Ijraii;.  carere  iioi:  polesi.   Paupertas  Clirisii  el  hu-  loriiiis  gratins  est  iti  t.ilore   sanol*  devoiionis,  ct 

ujjliias  ejus  niumJo  \ilis   esl.  Quii)p3   nam  el  paw-  cuin  rubore  s;tncii  ptnloris.  dura  ot  iii»ligii.i  fortilcr 


I 


871  KM.nUIM  CAMrAKIKNSISAUCmKHSC.  57i 

liilcriire,  qiiniiliini  siiiit  liuinniin  infirii.ihis.  Oii;irliis  A  iiiihliorK^m  rioii  recipil.  Qui  pr.T  c.rleris,  sifd    cmn 

};r:i(liis  osl  iti  l)Oiiis  ftgciuiis  <;l  iii  iii:ili'i  jicrr(;r'Mi(lis  c:;rl<Ti8   Dfiini   (lili'j^u(il,  in    liis   lyvr   puiiiiiiliir   vd 

VMiipcr  ociiliini  iiitcnlioiiis  .i(i  Dciiin  diiifjcre,  cl  ;hI  3^11111,  ociilo  piir:r;    iiilcniioiiis    Dcnin,   'jni    pra^ci 

ejiis  ^l<iri:ini  ('iiiicl.i  rcferre,  (|ii;inliini  prajv:iiei  Im-  pduiii  amoris  locnm  (ciict,  s.'«pe  saepcqiierespiiiuni, 

ninii:!    possihilitas.  Priin:i   virliis  esl    pcrfecla   nd  el  proniissiones  Dei   el  in  »«  conipleii   coii(i(Jciiicr 

scipsiini   imiocoiiii:»  ;    sccuiida    csl    ad     proxiiiiinu  spcraiil,  et  anlo  oninia  cl   snpcr  oninin  dcsidrrant. 

piciia  iiiisericor<iia,  lciiiaad  iiiiniiciiin   in^uiicralii-  ycruinlnincn  qnia  iioniiiiil.i  vana  diligunt,  iitqiiiixis 

lis  palieiilia  ;  qu:irla  ad  Dcinn  sincer.i!   intciilionis  Dciiin  non  diligiinl,qui;i  ca  noii   recle  proplcr  Di.itiu 

piira     sitiiplcxqiic    conscicnlia.    Prininin    virtiitcni  diligunt ;  prnpierea  mullolies  oculum  al)  inleitlione 

opcinliir  vc!  piMni  oiiiiiin  siii,  vcl    dnra  niiscricor-  stipeniae    rctrihulionis   nliorsinti  ,    aJ    id    iiimirmii 

(lia  xqiic  sui  ;  secunil:im  cliaril;is  bcnigna,  clt-iril:is  (|iiod  vane    nninnt,   dcllecluiil.  Ulii  ciiiiii    anior,  ibi 

pioximi  ;  lctliani  clinrilaspaiiciis.cliaritas  tniiiiici;  oriiius.  Proiiide  dcsidcria  siia  in  iis  <|ti.i-  amatil,   aii 

(|itarlain    cliHrilas  cxcellcns,  cliaritas  Dei.  IIxc  110-  libilum  coinplcii  ct  spcrnnl  cl  (lcsidcrani  ei  ornnt ; 

vi-;siina  rxlcras  inrormai,  nl  irirluics  sint,  solidal  el  dum  loium    cor  sursuin  nnn  eri{;iiur,   vel  paulu- 
ei    itiiplcl,  ne  inancs    sint.  Qnaiitumciin(|iie  enim  ,.  Iiim  nd  inferiora  iiiciiiialur.  Ili  vcroqui  sotilin  Dcum 

boni  qitis  focerit,  quaiil(iincun(|uc  ilidem  niali  per-  et  qiiu;  Dei  sunl   pnre  diliguiil,    in  lantiim  prnban- 

luicril,  louim  rcputabiliir  inaiic,  iiec  solidum,  ncc  'or  soppliiro  puicltriorcs,  qu;iiiio  sinccra  iniciiiione 

laiide  dignum,  nlsi  ocnltim  inteiuionis  eo  dirigal,  iil  iiiveitiiinlilr  piiriorcs,  ca;leslia  seinpcr  niedilanles, 

jilaceat  coiani  Deo  in  luniine  vivcnlium  (Paat.  lv),  cuiii  Propheta  ad  Domiiiuin  dicenle  :  Medilniio  cnr- 

nisi  hunorcm  Dei  sic  aliciidal,  ul  gloriain  pi'opri:im  dis  mei  in  conspectu   luo  seniper  (Psal.  xviii).  Qui 

iion  qiKerat.  Iti  corde  Naza.-ajoruni  sic  esl  purilas  oculos  iiitciiiionis  ad  vaiia  nuti    rcflecli   dcs deiaiis, 

iiileiuionis,  iil  in  decoro  vultii  oculoruin  pulohrilu-  ait  :  Averle  oculos  meos;  ne  vidcant  vauilalem  [Viul, 

tlo.  Graliam  nempe  venuslaliset  gloriam  hujusinodi  cxviii).  Furilatcmvero  dcsideiii  sui  expo  .ens,  aii: 

vullus  nil   niagis   augei  qiiam  decus  oculoruui.   In  Tibi  dixil  cor  meum:  Exiiuisivil  le  facies   mea  ;  fa- 

tlecora  enim  facie  oculormn  gralia  pukhriludo  esl  ciemluam,  Domine,  reaniram  {Psal.  xxvi).  Al  puii- 

inilchriiudinis,  ( l  dccor  ipsius  decoiis,  el  piiccipu.i  latem  spei  deciarnns,  ail  :  lielribuel  mtlii   hominus 

Ijiilchritiido  boni  operis  ipsa  cst  pnrilas  volnnialis.  secundum  jusliliam    meam,   ei  secundum   ])uriiat,:m 

ll:ec  est   aiiiem    pulchritudo   sapphiri.    Sapphirus  manuum   menrum  in  conspeclu  oculorum  ejus  iPsul. 

iiempc  hahel  coili  colorem,  puri  el  sereni  cceli  spe-  J^vii).  Nazaraei  in  lanla  purilale    cl  inlpiilionis   ct 
cJem    iinilatur.   Imilalur  quidem    cujli  purilalcm ,  C  d«siJftrii  el  spei  consliluli,  quasi  scinpcr  Deiiui  vi- 

sed  non   plane  asseqiiilur,  a  supcrioie  enim  supe-  <l«iil,  et  in  gloria  pulchriiudinis  su:e  ab  ipso  sem- 

ratiir  Pulchrior  qiiippe  csl  purilas  coeli  quam  sap-  per  videnlur,  siculopeia  manuuin  ejus,  qiii  sc.nip.>r 

phiri.  Sic  pia  reclaque  inlenlio  cum  spe  ccelcsliuni  laelatur  iii  operibus  suis.  .Mutuo  crgo  aspeclu  sese 

ei  desidcrio,  iii  :iliis  liahel  piiriiatem  s.ipphiri.coeli  aspiciunl,  cl  niuliia  visionc  jucuiidanlur.  Naiii  Pro- 

speciem  imilaniis  ;  in  aliis  vero  majori  ptikhriludine  pheia  di(  il :  Oculi  Domini  superjuslos  (Psal.  xxiiu). 

imrilalem  expriniil  piirissimi  coeli.  Suiil  enim.qui  Ei  juslus  dicit :  Ocu/i  mei«ei»i|;erad />oni/HmM  (/^i«'. 

Deum  purissime  diligunt,  non  qiiasi  cuin  cxieris,  xxiv).  Ecce  jarn  iiunc  in  praiscnli  Naz.iraii  quod.uu- 

sed  prx  ca^teris.   Alii  vcro  pr:e  caeieris,    sed  cum  inodo  Deuin  videnl,  ocitio  ad  oculum.    Ecce  iinnc 

catteris.  Iii  his  aniur  soltisesl,  in  illis  summuscsi.  fiilur%  gaudin  visionis  aiilicipanl.  Ecce  iiunc  fuliiite 

Suinmus ainor  alleruin    iioti  cx<'ludil,   solus  amor  saiieiaiis    piiiniiivam   diilcedinctn  degiislant,   plc- 

altcrius  amoris  consoriiuin    iion   adinitiil.  Puiior  nius  saiiandi,  cum  npparueiil  gloria  Dei,  <|ui  csi 

eniin  est  in  sno  gcnerc,  qui  inferioris  generis  ad-  siiper  omiiia  benedictus  in  sxcuia.  Aiiien. 


BALDUmi 

CANTUARIENSIS  ARCHIEPISCOPI 

LIBER 
DE  COMMENDATIONE  FIDEI 


Oniiiia   loed;Ta   sociclalis    htimnnse  ct    amiciua;  0  ceritale    firmanliir    el   firninia   scrvntilur.    Oiniies 
lej[Cs,  ul  sua  siabililalc  constare  possint,  tidei  sin-      komincs  fldeiii  sibi  scrvari  vohint,  etimn  ii  qui  eaiii 


573  Lin.  DE  COMMFNOATIONE  FIDEl.  574 

servare  noliinl.  Fidcin  exiiiiiril  nii)!cus  ab  aniico,  A  ciisios  ftdei,  qii;i  flilelis  est  homo  lioininl,  iii  oiiiiii 
torius  a  socio,  tloiiiiiiiis  aseivo,  iinpiMalor  a  niilite,  gciiei-e  coiivivciidi  el  coiivcrsalione  coiiiinuiii.  Iii 
niariliis  ab  uxorc,  oniiiis  qiii  vivii  al»  eo  ciiin  qno  iis  qnippc,  quae  fidoliler  tlicnnliir  vel  geriinliir,  noii 
vivii,  Sine  fiile  nec  guberiiacnl;»  reriiin  ininishMri,  eveiiiii  boiionnn  vel  niaIorniii,(iii;«  nccidere  possuni, 
nec  honiiiiuiii  oHicia  vel  ininisleria  dispensari,  iiec  fides  est  a-sliinanda  ;  seil  simplicilale  conscienli;p, 
ainaiitium  paria  valent  coinbinaii,  iion  regiia,  non  qiia  sihi  ctmscii  suiil  fiileliier  loqnenles  cl  agcnle'*, 
civiiatcs,  non  siiigiilaruiii  doinicilia  laniiliariiiii,  se  vi^lle  cretlcre,  iioc  fallcie,  ncc  nocere.  Fides  crgo 
itoii   qiiicunqiie  caMiis  majores   vel   iiiiiiorfs  lioiiii-      nitiiqiiani   vcrlio   vcl   ojierc   fallcre  inleiidil,  ipsain 


iiMin  socialiler  vivenl'um,  siiie  fide  ptissunl  coii- 
siarc,  ct  in  slalu  sua;  felicilutis  |ieviiiaiiere.  Si  fi- 
il)>in  de  mcdio  lollas,  vinciilum  Jilectiunis  riiiii|)e- 
tiir,  cl  oninc  foDdtis  pacis  dissolveiiii .  Noii  eriiiil, 
qui  sc  inviccm  diligaiil,  qui  inler  se  pacein  ha- 
lieaiil,   iiisi  siiit  qui  sibi  invicem  credaiit.   Iii  onini 


laincn  f.illi  contingit.  Hoc  aulcin  accitlil  ,  pro  co 
quotl  non  scinper  iiiiilur  verilatis  jiidicio,  sed  ali- 
qiiantlo  opiiiionis  incerto.  iEslintal  enim  quo;i 
igiior;ii,  el  aliotl  pro  alio  crrainlo  probal.  Iii  liis 
qiiae  liceiiier  vel  cxctisabilitcr  ignorari  possiiiit, 
ciim  ignoraniia  veri  tpiis  decipitiir,  iit  alieri  faciar. 


roininiinioiie  socialis   vilae    inter  homiiics    graliam  quod  sibi  fieri  non  vclil,  simplicilas  cordis    crraii- 

ililectioiiis  cl  pacis  fides  melia  concilial.  Inier  do-  icm    apud    Deum    aliqno    niodo   cxcusat  ,  qiKiiiivis 

niesliios  et  servos    slalim   qnoeritnr  nl  ridelis  qnis  Dco    facUnn   ipsuin    dispiiccal.  Unde   Dominiis   ve- 

invenialiir,  el   fainiliarilale  et    laude  tlij^iiiis    liabc-  niciis   ad  Abitiielecli    per   somninm  nocic,  qiii  lii- 

lur,    cnjiis    fueiil    fidcs    experimeiilo  coinprobala  lcrat    uxorcni  Abraliam,  miro   modo   ciini    factuiii 

sinccra  ot  vera.  Siiic   ainiciiia   vera   nunqiiam  pax  argiiat,  aiicloreni   exciisat  :  iiam   facluin   aigucns, 

vcra  ;  nain  ciim  falsa  pas  prceiciidittir,  cl  fides  pa-  cl  pocnam    iiileiitaiis,  dicil :  En    viorieiii  ,  propiet 

riii  r  fingiliir,  et  aiiiiciiia   sinuilalur.  Qiioniani  au-  tnuderem,  quain  luliiti   (Geu.  x\).  Aiictorem   excu- 

icin  boiium  pacis  ciim  honiinibus  et  iiiler  liomliies  s>a'>s  cl  a  peccato  conservans,  subjungil :  E30  sc/o, 

upt  biie  esl,  et  ad   lioc  boiium   per  veram  fidcin  et  ^«orf  siiu;)lici  corde  feceris ;  el  ideo  cuttodivi  le,  ne 

aiiiiciiiam  rectissimc  perveniliir  :  nionemiir  ex  lioc  peccares   in  me  ;  el   iion    diinisi,  iii   laiKjeres   enm, 

»i  ad  pacein   Dei,  quoe  exsnperat  oinnem    sensniri,  H;nc,  qnoe  iiiler  nos  est,  inuiua  sociclas  fidein  re- 

pcrtingerc  speramus,  fidem  Deo  servare    cl   ainici-  qniiil,  <pia  digne  iiobis  credalur  ;  is  vero  qui  alleii 

liam  cjiis  qiixrere,  ut  aniicilianejus  p;iriicipcs  elTc-  ciedii    fidcm  diciiiir  liaborc  vcrbi»  ejiis,  cui  credit. 

cti,  ad  ipsnm  ct   cum  ipso,  pacem   habcre  merea-  Quxquidcm  lidcs  opiiiione  credenlis  atstimanda  esl, 

niiir.  IIa!iet  unitas  fraiern»  socielalis  iria  haec,  fi-  ^  cuni  tipinalur  noii   nientiri  eiim,  cui  credil.  Is  aii- 

(!cm,  cli;>ritatcm  el  pnccin,  Aposiolo  hoc  edoceiilc  lem  cui   crediliir,  fideni  servare  ilebel  sibi  crcdcii- 

r,ui    ait  :  Fidetis  auiem  Deus,  qui  nos  vocavil  in  so-  t'  '■  q"W  qnidem  fides  siinpliciiate  conscicnlisc  xsii- 

cielulcm  Filii  sid  (1  Cor.  1).  Wanc  etiam  ciiiii  Filio  suo  iiianda  est. 

stKietalem  consliluil  fitle,  charilate  el    pace   qii:e-  Quod  Deus  non  fuUil. 

I     rcniiam,  babendam  et  sine  fine   rcliiiendani.  Fide  A   Deo  autem  neino  faliiiur,  sicul  et  ipse  a  n> 

aulciM  Deo    placueriiiu  ei   quoiqiiot  a    dicbnii  anli-  minc  ra!!itur.MiiIla  laiiiCii  Deiis  occtilla  dispensaliorie 

qiris    amiciii.c    cjiis  parlicipcs  elTccli    siint.  Abs(|ue  facit    ei   dicil,  miilal  el  dissintnial:  quilius  acciilil 

fidc  ciiim  impossihile  csl  placere  Deo  (//e6r.  xi}.  occnIt;e  dispenaaiionis   ignaros  falsa  pro  veris    et 

De  fide  ad  proximuni.  inccria  pro  certis  opinari,  el  sic  sednci.  Unde  Jere- 

Fides   proxinio  debelnr ,  nl   cum   co  si-nplicilcr  n\\:\s   audet  cl  d\c\l  :  Seduxisti  me,  Domine,  et  se- 

loqtiaiiiur,  el   in  oniiiibns   simpliciter  aj^aiiius,  ain-  ducms  snm  ;  (orlior  me  fuisti,tt  injuluisli  {Jer.xx). 

L.ibiiles  sine  malilia  ct  do'o,  Iioc   csl  sine    vo'iiii-  Sancti    Diniirnm    pro|ilit;ia;  ,  qii;imvis    ad    qnxdain 

late  noceiidi    et   iiitcitione  fal!eii 'i.  Duo  bxc,  ini-  videnda  ve!  pnevidenda  a  saiiclo  Spiritu  illiiininati 

quitis  et   doliis,  sincerilalcm  lidci,  quae  in   sociali  csscnl  :  lamen,  sicut  homincs,  iiiulia  permissi  suirl 
vila  servanda  esl,  corriinipunl,  el  qiii  ex  proposiio  D  ignorarc,  qiiac  Dcus  ab  eis  qiiasi  celabat,  quia  non 

satagit  pro\in:iini   fallere  vcl  nocere,  jn.s  liumanaj  revclabai.  Uiide  saepe  spcrabaiit  et  (^xspectabanr, 

socielaiis   viclai,  dum    lidem    conHiii.-fii   rr.ilcrnitali  qna;   non    cvenicbanl.  Ilinc    idcm   propheta  dicit : 

dcbilam  noii  observal.  Jiis  autein  non  violandjc  so-  Exspeclavimus  pacem,et   non  est  bonum  ;  el  tempt:$ 

cielatis  hoc  esl  ,  quo  cuiquc  'lUtiTaliter   iiii.imatnm  cKin/ioiiis,  et   ecce    Inrbatio  [Jer.  viii).  Et  Elisetrs 

Icsl,  alii  non  facere,  qnod   sibi   liori  non  velit.  Qui  propheta,  cum    mulrer  Sunamilis   morlwo  lilio,  .'rd 

«xcnsabili  ignoranl  a  deceplus,  in   .^.riiplicilate   sua  cum  accedercl,  dixil  :  Aninia   ejus   in   amaritudine: 

diiit   aut    facit,  quo  alius   Ixtlilur  nul  lallilnr,  iioii.  est  ;  el  Dominus  celavit  n  me,  et  noit  indiciivil  mihi 

iuteudens  ut  eum  ketlat  vt-f  faH;ii :  do  Iioc  iliceiuluin  (/  V  Reg.  jv).  Quid  aulem  mirum,  si  prophetae  per- 

e!>t,  quod    fiitem   non    dcseril,  dum  sinipiiciiatem  niissi  siiiil  alii(nid  ignorare,  ct  in  aiiquibus  aliler 

coidis  custodil.  Qiii  vcro  agil  iil  fjiltat,  qiianivis  ati-  exislimarc,  qnain   iiiiic   erat,  vel  postea    futnrum 

qiio  casii  iinpcdiliis  non  laltal,  hic  li<!e;ii  noii  custo-  cr;il,  ciiin  de  pareiitibiis  Jesu  scriptiiin  sil  :  Heman- 

dil  ;  <|iiia   siniplicitatem   descril.  Siin|)ii(  iias   eniin  sit    puer  Jesus  in  Jerusalem  ;  et    non   co.';MoicrM«< 

C(tnscieiili;jR,  prcier  voliintatcm  el   itpiiiioiiein   l.il-  paientci  ejus;  existimantes  aulem  iilum  esse  in  conn- 

kiidi,  vcl    aliqiioiiioJo   iioccndi,  ipsa  esl   com-.s  cl  tafu,  veneruul  tter  diei ;  ei  reriuirebant  eum  ?  (Luc.u.) 


87r. 


BAj.DuiM  (:ANTLAn'.r.N.-,i.>  .Anriiimsc. 


na 


Dc(i«  auiem  niliil  In  tlolo  iVu.il  aiil  f.icil  ;  «c.l  jiislo  A  J""»    loiifllriiir,  moribiis  j.ro/iioliir   Qh\    rnrdii    ci 


jii(iici'o  alioqnc  coiifcili<i  griili.iiii  fciiltiralirniln,  vel 
itoii  iiR|ii'rti<-iiilo  pcriiiiuii,  01  .ili(|ii:iiK!o  nr.n  iiri|io- 
liil  iil  (teril>iaiitHi  qiii  liigni  stiril  decipi.  Cii<JC  Mfiil 
in  R(>i;iiiii  voliiiiii(i<;  H(Ti|)liiiit  08l,  (Jicil :  Quii  tnihi 
deapiel  retfexn  Aehub  ?  (lll  IWq.  kxii.j  Kl  Isai^is  aiJ 
Do^iiiiiiiiii  :  iinare  hos  errarc  (i-ciui,  Domltie,  dt  vnn 
tui»?  IvdHraUi  cot  noshwm^ne  tinuamm  le?{Un. 
l.vili.)  Et  iliTUiii  IsaiaH  «licit  tic.  iCi^yplo  Ioi|up:i.«i  ; 
bomimu  niitcuil  in  metlio  eju$  ipiiilhm  vcrtitjitiis,  el 
errare  fecit  .li^gtjfUum  (Ita.  xi«).  El  1's.iliiiista  Oe 
|iCiTa:ur(ltus  ;ilIov;uis  el  <J('jii,'icii<lis  lof|iieii>>,  ail : 
VerumiameH  propler  dolot  posuitti  eis.  Defecitti  eot 
<lum  ttHeiaienlnr  (Psal.  i,xxii).  El  Jol>  de  Doiiiiiio 
livjiiens,  (iicil :  Qui  immiiiat  cor  principum  populi 
ti-na',  rt  decipil  eos,  ut  fruttra  incedant  per  invium ; 
palpant  quasi  in  teitebris,  tl  tion  in  luce,  et  errare 
facii  eos,  qnitsi  ebrios  (Job  xii).  Iljec  ;i»t<;m  cl  si- 
n.iiia,  i|ii;e  in  .sacra  Scrijiiiira  iiivcniiiiitwr  fier|i:cn- 
ter,  ad  juditiiiTii  disliictioiiis,  vel  consirnim  di.spen- 
salioiiis  rcffieiKla  simt.  II;cc  aulem  Dciis  faccre 
dicitur  ;  qiri:)  sic  judicat ,  siul  sic  distiitfigiil.  Cuiii 
aiitciii,  Di>o  jiidicanle  aut  di»|iciisaiil«%  inali  in  l.'i- 
<]ucum  crrtiris  devciiiiini,  aut  t\\\x.  a  Deo  &|iera:iiur, 
Ijoiiis  vcl  inalis  non  cvciiiunt :  juhtitia  Dei  liarc  cst 
vel  iniseiicoiiliii,  in  i{u.i  noii  esl  iniiiuilas  el  dolns, 
<]ui  in  omnibiig  (iin)[tliciler  loiiuilui'  cl  siiii|ilic!lcr 
agit,  fidelis  in  oniniijui.  vcrbis  suis,  ut  saiicius  in 
onoiilMis  Oiicriliiis  suis  (ysai.  CKiiv). 

Quod  duttbus  uiotiis  fuUs  Deo  debeiur. 
Fidcs  erfeo  Dt;o  debcliir ;  quia  nec  fallere  novil, 
iiec  falli.  Verilas  eniin  cst ,  el  s.ipicntia.  Voiitas 
noti  fa)!it,  sapicnlia  iioii  f:il)ilur.  Fidcs  iltiobiis  ino- 
dis  a  nobis  exigjlnr.  Pihiho  (|«idein  in  verbis  ipcius 
ad  nos  ;  deinde  in  verbis  noslris  ad  ip.«iiin.  Verbis 
Dei  (ides  di-belur,  qua  digiie  creduinus  i^e  Dco,  et 
do  iiisqux  Dei  suut,  C|u%  ip.se  in  Sciiplnris  sacn.s 
rcvelare  <lignatiis  c%U  Csl  el  fidcs  sponsionis  in 
l^ronii.ssis  no.^trik  ei  voiis  Deo  oblalis  :  <|uibus  lcne- 
inur  intpiKiutein  el  s»:cii!ari«  desidcria  iikni^gare, 
soliiiue  Deo  ridetitcr  ubcdioudo  servirc.  Ad  hanc 
spoiisioniri  lidcni  pcriinet,  ipiod  Apostuliis,  cuin  de 
ailolcsceniioribus  viduis  luiiiicrelur ,  dixil  ;  Ciii» 
Ivsurialic  (uerini  in  ChrisiOy  iiubere  voliint ;  habenles 


D 


ii(;m  Hcivii,  IWiJiii  i|iieni  vc.Im?*  cotilMeiur.  fai  tu  ne- 
g:ii.  Liidc  Aposiulus  ;id  riiiiiu  de  cuKiifiiinaiit  ci 
iii(id»-liliiis,  qiioiutii  coiii(|iiin.iix  buiil  iiir-iis  el  con- 
sciciiti.),  sic  dicii  :  Coiijiienlui  i«f  nutte  heutn,  fnc  ii 
utiiem  tugant  (Tit.x).  El  iieruiu  ad  Tiinotbcum  in 
1  oiblol.i  ininKi  .S/  <^fi't«  iUoiuiii,  ei  inuj^nu  d^mesli- 
coiuni  ciiruin  n*tt  Uabei,  fidein  ntnjafi,  el  ett  tn- 
(iaeli  deierioi  (i  Tiin.  v). 

Qttod  vititi  ftdeiH  miiiuuiil  vel  eit:inyiinMl. 
O.i,  bclis  Dcniu  oi-fjat,  s^-rtipirr  fi.l.in  ini(iiiil,et 
ridei  iiici  iiiini  pcrdil  ;  qii:iiidoque  .^titom  per  viiiuiii 
ii:crediilitalis  cl  (idcin  exstiii^uil.  tixb:  Apostolu5 
de  iis  qtii  bodam  coiiscieiiiiaui  mali^  vivcndo  re- 
puleraiit,  in  caibin  tpislida  sic  dicit  .  Miliiet  lonu:n 
ntiliiiaut,  habfut  fidem  ei  bor.nm  coMicieitiium  ,  quum 
quidiitn  repellentes,  circa  fidem  nnufragnvfrunt  .  ex 
quibus  est  lltjmenwus  ct  Aiexander ;  qnot  iradidi  Sa- 
lONir,  ul  discaiil  non  blutphemare  (/  Tim.  :).  Ailciide 
qiiod,  cum  pr,ieini8isscl,  tinbent  fidem,  a<Uli'!il,  el 
bcnnm  cousrieniiam  ;  oslcndere  voleiis,  sine  1  oiia 
conscieiitia  rulcin  noii  sufliccrc,  sed  ii<loi  naiifragitini 
fieri,  qiiodad  blasplieniiam  Dei  ptilii!«*revii|fuir,  ej 
co  quod  scqiiitur  :  Ll  discuiii  non  blasphemure.  Iliii- 
snm  in  eailem  Epis(o!.i  ex  ciipiditate  ridciu  p«TicIi- 
l:ti'i  ost(  ndil,  dkeiiS  :  Radix  emnium  malorum  ett 
cupiditas  :  qnom  quidam  appeientts.  exiiden  ni  n  fide 
(I  Tim.  VI).  Aiiam  iterum  oausain  (idei  de<irii-nii« 
oslcii.lens ,  tn  eadeiii  Epistola  dicil  ;  Deviiuns  pro- 
P  fnuas  vocum  noviiales  el  opposiiiove*  fnlsx  tiomxuit 
sc\eini(v  .  quam  quiilam  promiltentet  circa  fidem  ex- 
ciderunt  (ibid.).  E\  pra^Uiissis  Apostoli  verbis  c.ni- 
stare  potest  quod  fldt^m  violaiit  prufairde  voc.uni  ito- 
viiates,  quje  :n  errnretn  niittunt  ;  et  scleniia  fjl»i 
nominis,  quic  se  cpponii  siiiiplicitaii  fidci,  et  ex- 
lollit  se  aiversus  scienliam  Dei  ;  et  nnii  «jiduiM  ii;c.;, 
sed  aoii  bfliia  conscieiiiia,  cl  ladix  iMiinitim  inalo- 
runi  ciipidiias  ,  et  liixuria  :  opera  tjiioqiic  niala, 
qiiibus  Detim  ncg^nil,  qui  verbls  coij(ilciiiui,  ctini 
sinl  nboininaii  et  incrcdibiles,  et  ad  omne  opus  bu- 
num  reprobi.  Unde  patet  quod  sine  bona  viia  vcl 
conscienlia,  titles  aiii  non  proficii,  aiit  dericii.  Quo- 
tnoilo  nulem  non  dcflcit,  aul  quomodo  non  eislin- 
)K>iilur,  <|urr>  mnriu.i  est  ?  Fides  auiem  sine  oper.bus 


damnationem,  quia  primain   fidem  irriiam  fecirunl  '♦  morlKn  esl  {Joc.  n)  ;  qiiia   nec   molum    !iabt?t  ,  iiec 

s<  (isum  ;  (iu:c  tio»  n^ovelur  pcr  efiei  tum  boni  operis, 
noc  senlit  per  ^ifTociUii!  Jilectioiiis. 

De  fide.  quir  pcr  dileclioiwm  oj^eratur, 
Jusius  nuiein  ex  fi-le  vivil  [llebr.  x),  noii  quideni 
cx  ea  quae  njortu:i  est ;  sed  cx  .'ide  qti:e  pcr  diletii»»- 
nein  oper.Hiir.  Ilaec  esi  eniin  quic  vivificat,  b;ee  csl 
qu£  vere  et  digiie  njes  dicitur,  qua  fil  q'Jod  dici» 
lur,  inipiclur  quod  promiiiiliir.  liaec  vera  fitles  est 
Mibiiixa  verilale  credulilnlis  cl  verilate  sponsionis. 
Haiic  sacra  Scriplura  summo  studio  cotnmentiai  ; 
haiic  tola  vila  jusiorum  coivfinnal.  H.inc  Deus  a 
nobi.s  requirit  ;  banc  oblaiam  gratanler  acci|iilt 
Ficia  est  fides  bxrelT.orum,  qiii  de  forde  suo  fiii- 
giiiii  quod  creili.al.  ritia  quoque  cst  fides  eoruin, 


(I  TuH.  v).  Qui  fidein  leclx  spotisioiiis  nialc  vivendo 
irritam  faciunt ;  quamvis  credanl,  vcl  ^.redcre  >  i- 
«lcaiiiur,  rideiium  noiuiiie  iiidebile  censeiilur,  sicut 
scripium  cst  :  Lingua  sua  meniiti  suttl  ei ;  cor  ou- 
tem  eoruin  non  erai  recum  citm  ee,  ncc  jideles  liabiii 
»Hnt  in  teslttmento  ejtis  (Psal.  i.xxvii).  Qut  autciii 
fidclitcr  crcdunt.  el  obedicndo  fidelilcr  serviiinl, 
lii  reciissime  uaelcs  tiuncupaiii.ur ;  fideut  iialxiiites, 
qiia  recte  crcduiil  ;  fideiiKpie  serv.anleo,  qua  fid«;- 
liler  obscqutiniiir.  Fidos,  qua  Dco  creditar,  ad  sa- 
lulcm  oblincndai'.)  anle  omnia  est  necessaria  ;  sed 
per  sc  nou  suOicil,  absque  fide  promiss'  tibscquii, 
qua'  'lliesa  servclur  ,  vel  jicr  pijeuitcnliau)  !a'sa 
lOJii-l^^grclur.  (}iii  crodil  el  scrvil,  lidfii)  (]U'.ti)i  lin 


f>r7 


LlLl.  DE  lOMMK.ND-VTIO.NE  FIOKI. 


5V8 


qui   ialsum  ^poni1'?r.(  obseqiiidin  ;  qui   prt-iuiiiu.it,  i^  (/ /f.-gf.  ivO.  Ei  rursiim  p^  co  qnod   diril   nd  Jerw- 

el  oon  f.«':iuiit  ,  vot:i  olferunt,  ol  iioii  solviml    Ki.les  imain  :  .Si   tleiema  Hoyici    el    SutHuet   cornm    m«, 

avlt^m  <]iii- por  (litccdoiiein  0|iL>rotiii ,  0(1.1  iioo  e<;i ,  »/o>i    esl   uuimu    meu    ad  pojinlitm   ititnu  {Jer.  \v). 

qwia  scn|iliiiii   esl  :  Finis  prcecepli    chnriias  cxt,  (to.  Erce   r;iiiliis    orH    [tro   $e,  el  non  esi  ex:iuJilH^  ; 

eorrif  f>nr»»,  fl   cotnrieulitt  bona,  <•/    fi(U  uon  ficla  Saiiniel  oi  Jcreniias  |)ro  atiis  onuil  el  noii  snnl  ct- 

{ITim.  1).  KitlfS  aiiteiii  lirc,  (|ii.v  Oim^  ptarcre  com-  amlili.  Qtiotl  cKuu.liuiilur  cum  se  iidii    cieJani  ax- 

proli.iltir,  crrorc  c;uel,  ct    fictini.c,  el  h;fsilr.l;oiie.  aiidiri  ,  osttnililiir   ex  eo  qmul   bcaliis  JdI)    dicil  : 

Krrore  <|iiidein  H  liciionf  ,  qnia  vi'iit;ilt  aci;tiie.scit,  Cum    tmocanlem    tne   exnnMeril  ,  uon    credo    qHoil 

ct    in    SMiceriUlc   obctlit.   lli«silalioiio  vero  ,  qiiia  <'.ra»n/».r/<  rociin  meam  (Job  \\)  Quod  aiileii)  jnslt 

milhHt  in)|iiaiii  dul)it;iiion(>m  .i.liiiiitil  .  st^tl  in  snu:  ali4|it.iiitlo  igiiuraitl,<jiiiil  pelcrt' dcbeaiit,  sicot  o|)oi- 

^rninit.i.r  rnntil.ilc  ininiola  |vcrsislit    llnii:  dcAlua-  lel  ,  iiiaiiireste  (isicmtil  Paiiliis  ,  ciiiii  iticit  ad   Ito- 

li:iiii  &rii|)(iiii<  csl  :  ht  proitiissiohe  Dni  non  hatut-  inaiios  :  S\itrtliis  adjtivnl  itilinnilniem  no^trum.  NutH 

tit  Jigiileunn  ;  ted  con\orinlu*  eit  fide,  dans  (floiintn  fiii./  or^inii.f.  licut  oporlet,  uesnmus  ,  sed  ipte  Sfiiri' 

Dco  ;  pleuitsime   iciens,  'inia    qua'   promisit,  poieiis  ini    posluhil    pro    uolnt    gcmiiibut    inenarrabilibut. 

etl  cl   (tt\ere  (l\om.  iv].  V.\  Jacobus   apostolns  ait  :  {iui  auiem  scrainlur  cordu.scU  qnid  ilesiderel   Spi^ 

Qni  iHitiifCl  sauuuiia,potlulel  a  Deo^qui  dal  omuibus  0  >i'ut,qui  secuuduni  D-fiitn  jior^lMlai  pro  sanctis.  Sci' 

ufflutnier,  el  mm  iinfroiiirat.  l*ostultt  aulem  »«  fidc,  Jii/ii     nwem  ,    quonintn    tliliijriilibHs    Deuui    omuiit 

Htkit  liasiinnt.  Qui  enim  hcrsitat,  timilis  ett  fluclui  coviierutitur  in  bonn;u,  liis  qui  tecuH.lum  proposilntH 


murit.gui  a  tentu  moveiur  (Jac.  i). 

De  tursitaiiouc  in  fide. 
Ihrsilalio    dc    iiiiuicUiic    iiasciiiir ,  ciini   de   fidci 
anibigiiiii    vcnialf,  vel  dc  Dci  pGrniissioiie  diflidi- 
ini.  biiinplniu    iiOn  tlillidciidi  iii  .\braliain  propo- 


tvcait  tunl  sancti  {liom.  viii)  Oiiod  aiiiein  Aposloliu 
dicil  :  C''''^  oiemiis,  sicut  opoHet,  nescimus  [ih  iL), 
iioii  dc  niniiibns  fsciicraliier  videliir  ititclligiMtdmn, 
(|ii;i:  a  sanclis  pustul.iniiir.  1'o.stiilanlnr  cniin,  qna' 
per  sc  lH»na  siinl,  et   sainlcin  opcranlnr   in   viia:n 


niinr  :  de  (i<i(i  r.inlus  di«  il  io  Episiola  ad  Uonianos  :  api.criMi».  IVstnlanlnr  rl.  ;ctcrii;i   biina,  i(ii,«:  iii  pi*. 

JVott   hirtiiiuU    dilfidentia  {llom.  iv).  Consiliiiiii   dc  iiiiinn  rcproinissa  siint ;  posliiianinr  ct  ea  <|ua;  pcr 

fidc  -lon   ainbiiiCMdi    nobis  d^.lnr  ,  ciini    a   Jacolio  ee  bona  non  suul.  et    Imhios  noii  raciiinl.  iiec  sa- 

(lit  it.ir  .  Pittnlel   in    fide  ,  tiilii!    li(rsUans  {Juc.  i).  Icieiii  operaniur,  scd  laitlnin   in  bonnin  <iuan<lo<|iie 

Oai  cnini  inoiieinr  poslul.ire,  inoiielur  noii  li:i!si(are,  c<;operaiitiir.  In  liis  anlein  qnnc  in  lioiiiim  roopciaii- 

»ive  iti  fide,  sive  in   poslulaiioiio.  ila^siialio  aulem  lnr,  n<-;)<  iiiiit  jtisli  qnid  orciil,  s-icul  ()|K)rlet  ,  qnia, 

11)  lide   pidati   conlr.iria  csl.  Qui  enini  in  fide  l.;t-  ciiui  pro  nccc^sit.ttc  vcl  Irilnilalionc  rclcv:iiida,  aut 
siloi,  0>'cHial,  et  ^iniilib  c.^i  flMcini  nians,  ncc  plene  ''  (Ciitatione  lolicnda  p;isliilant,  iioii  agnoscunt  fniciiiiii 

cunseiilietis  ,  nec   plciic   disscnlicns.  Sicul    aotcin  iic<:ossitalis  vel  lril)iih)li()ni.s ,  vcl  piov<«iiiuin  lenia- 

qui    a    fi(!clibu3   cniitraria  opinionc   disscntil,  lon  lionis.  Ig!:0ranl  eiiiin,  i|iiitl  eis  ntilius   sil   ad  salu- 

credcre  dicendiis  esl  ;  ila  el  is  iion  credere  jndican-  leiii.  hjbcio  v«;l  carerc  iis  qna:  tlcsitleraiit. 

dub    esl,  qni    dubiiationc    vacillans,  cnm   fidclil)US  Veniintanicn  tjnia  dnas  volunl;itcs  bal.ent,  iuiain 

non  conseiuit.  Ipsa  cniin  veritas  per  se  dicit  :  (?!(i  inrirniilatis  ,    alleiani    virlniis;    unain,  sccuudniii 

non  est   mecutii,  conira  mi    esl  {Luc    xi).  Qui   ergo  <|<'od  caro  toncopiscil  advcrsiis  s(iiti!iini,  aUciain, 

diibitai  ,  in  fju;Mitum  dtdiilal,  non  credil  ;  quia  non  secundmn  <|iiod  S|iiriius  concnpiscil  advcrsus  car- 

<onsetii;l,  noii    acquicscit.  Sicnl    aul.ni    impia    est  "*;'"   :  pra'scr/()ta   csl    lii  bnjusinodi  cerla   oiai;Ui 

illa  dnbilaiJo,  qua  tlubi:>  sunl,  qiKc  finnissinie  cre-  iorma,  i|nando  dicanl  :  Vciwijiiawt//  non  sicui  ego 


tolo,  ted  iicw  lu  {Muitk.  Xivi).  Il.mc  siijunleui  vo- 
lunialcin  virtiilis  ,  <|«x  Cst  becuoiinin  spiriluni  , 
qiia  Dei  volotitalcni  pi;tfei  r!  voliiHi  ei  MilnnlaJi; 
q!i;t  est    scdindmn   Ciiriietn,   sir^gcnl  el  ^i".'rjlnr 


derc  oporlCL ;  ila  iinpia  iion  esl   illa  diibilalio,  qnn 

(lutiia   smit ,  qnte    igiiorare   licel.  Illa  auleni  ha'si- 

Uitio.  qns    in  periciilis  ircpidaiiios,  vcl    in  orando 

uon  cxandiii   lifriomiis  ;  ei  sappe  lniilo  iiiagis  time- 

nins   no.:  ovandni,  quaiilo  nugis    deHderaiKU»  cx    j^  S|iirit»s  sanclus  :  propier  qnod  dicil  :  Spiritui  nd~ 

jarai  infirmttalim  nostram  [Hom.  viii).  AdjiiviH  ;ui- 
teni,  siciil  se<)iieiitia  dcclarani,  cum  dcsi<lcr.ti  ct 
|;osio!;it  prr-  saiiclis.  Ilcs!dcr;il  ;inl:'ni  cl  poslul;ti. 
ciini  coid-  (lostra  in  lci  »ore  s.mcli  ibisidcrii  atcen- 
uil,  et  quo:  illi  snnt  pltcita,  tiolii.sqoc  salnbria 
posiiiiaio  lacil.  Spirilii.^  t)no(iiie  bdiiiiiis  Si>irilu 
saiic:u  alDaliis,  el  ip>«  mio  iiiodo  iiif)rii.ii.ttcni  a.!- 
jinai;  <|uia  noii  )iro  lis  i)iuc  iii!ii'.;iil;is  desiderat, 
dcliiiile  '!iat,  se<i  lotnni  Dco  cointniitcns  qncd  illi 
|il.ice:il,  iioliis>ine  e\))cdiat,  ficri  pnsinlat  ei  de.sidt'- 
ral.  Ad  liot.  pcrtineie  polcsi,  qnod  li.  Jub  (licil  : 
riiMj  iw.ocaulem  me  esaudieril,  tion  credo  luotl  au- 
(/if)»<  i'Oct'»ri  meani  {Job  i\)  \c  si  apeile  dica  : 
cuin    ^xaiidieril  spiriiutii    i)osi.ul;^ueiii  sci^uudunt 


audiri  ;  illa  ,  iiiquam  ,  dubitalio  iioii  seni|>cr  de 
daiiiiial'it  impiciatc  ,  s<mI  qiiaiidoi(i;c  lic  liuniana 
iniirniiiate  ,  vcl  {Misillanimiiale  ,  vci  lidei  inipcr- 
k-clione  i):tscJltit  JiisU  qnippc  sa-jX'  oiani,  cnni  noii 
c.aii  liimtiu  :  s3E()e  exaudiiiiilnr,  cum  sc  nestimil 
cxandi"  ;  sa'!)eeiiam  ignorant,  nui.t  oraic  dcbeanl, 
sirt.i  oporitl.  Qood  iioii  sem))cr  jiisii  cxaudinnlur, 
.'steiidilur  cx  oo  qnod  Panlti.'^  tlicil  in  Kpislola  ad 
^.oriiuliios  :  Dnlus  csl  milii  slimulus  ungelus  SuUnia\ 
qui  me  colaphtzei:  firoplti  (juod  ii-r  Doiuinum  roijnvi, 
ul  ttuf^rtelur  a  me  :  el  d'.\\i  tuihi  Dominus  :  Snfftcit 
tibi.i'afite,graiia  tnea  (// (.or.  xn).  Hoc  i.iein  oslun- 
<'.itur  ex  e<,  (;nod  Doniinns  dicii  atl  Sa;4iiic'i;m  : 
l'i{;ucquo  tu  twjes  6anl,  cnm  ega  Kbjeceriin  eum  f 


»:9 


nALDUINI  CANTLAHIK.NSIS  AIlClllEriSC. 


580 


Deum  ;)d  saliilcm,  non  lamcn  crcilo  »|tio(l  cxainlial  A  oiimiiio  iioii  licci.  Undft  p.tft,  rjnoJ  |»ia  duliil^ilio 


voccin  moam;  (|iiia  iioii  cxiiutiii  ;iil  voiiiiiliilciii  :  Qui 
aulem  icrutalur  cordn,  inl  quid  detiJeret  S/;i)'<u«, 
quia  tecundum  beum  postulat  pro  sanctis{l(om.  viiij. 
Ipsc  ciiiin  novil  quid  silii  placcal,  qtiid  lioniiiii 
cxpcdiiil.  llonio  aiiiciii  ciiiii  posliilal,  ci  Iij'C  igoo- 
r.il,  iie.scil  qnid  pclal.  Lnde  aii  lilios  Z,cbe(taei  di- 
ctuin  csi  :  Netcitis  qnid  peiais  (Muiili.  xx).  Si 
.•Jiileni  gcncralilcralicni  inlcliifeiidiiiii  vuleltir,  qiiod 
Aposlolus  dicii  :  Quid  oremus,  ticui  oporlei,  neui- 
vius  {flom.  viii)  ;  ad  gciieraloin  ihielligciili;iiu  valere 
polesl,  qiioii  Aposloiiis  iion  ita  dicii,  Quid  oremus^ 
nescimus;  sed  aildit  ,  sicut  oporlel.  Sciiiitis  enim 
quod  ea  qiiuc  iii  Doiiiiiiica  oralioiie  poslulare  inur 
neniiir,  a  Deo  postnlandasiinl;  r>cd  qni  dal  cui  vull, 
el  qnaiituni  vull,  cl  quando  vnll,  cl  (|iioiiiodo  vuil| 
el  caiisain  ct  iiieiisurain  donalionis  siise,  H  iiioilum 
pctenlibiis  iion  scinper  revelai.  rroplcrea  cam  sa- 
pienliam  a  Deo,  cliarilaloin,  liumiiilatem,  patien» 
liam,  meiitis  tratu|uilli(alcin,  quai  ccrtissime  pe- 
tciida  suiit,  postiilaiiius;  scicntes  qiiid  petaiiKis, 
uesciinus  lamcn  qiiid  pctamns ,  sicut  opiimuin  esi 
iios  acciperc,  vel  illum  dare.  Nam  ct  Pauliis  in  re 
ccrla  lixsilai.  Scieiis  eniiii  quia  mullo  meiins  esl 
ciim  Ciirihto  vivere,  qiiasii  uiaiioie  in  carnc;  aiieii- 
deiis  taineii,  quam  iicces.saria  csset  pixsenlia  ejiis 
in  canie  iis  qiiibiis  Iot|ucbalur  ;  ignorat  quid  eli- 
gal  niagis  orandum ,  inagisquo  secuiidiim  lempus 
oplandiim  ;  an  ciimCbrislo  csse,  an  propier  fralres 


li(  ilu:  i(,'iior.iiiti:e  ad  viiidiet:i[ii  ct  cubtodi.ini  liuiiii- 
lilatis  jiislis  ncrcssiiria  ndci  picialein  non  de&lruil, 
iicc  niciilis  conlideiiliaiii  dcsiieratione  subveriit; 
scd,  sicul  piuin  cst  imlubiiaiitcr  credere  qiiif  Deus 
credcinla  nionsltavii,  iia  iiupitiiii  iio!i  cst  ea  sinipli- 
ciier  ijjiiorarc,  ct  de  liis  simpliciler  iliibit:irc  qii;e 
Dcus  iioii  lexTlata  alii^coiiilil.Miilium  auiern  rereil  tii 
de  polenlia  Dei  qiiis  dtibitcl,an  de  cjiisvolunlatc.  Dc 
potenlia  visiiscsl<litbilassc,  quiallalo  niio  a<l  Jcsiini, 
:tpiid  Marciitn  dixit  ;  Si  qnid  poles,  adjnvu  mos, 
niiserlus  noslyi.  Jeius  nnlem  ait  ili  :  Si  potes  cre- 
dere,  ontnia  possibilin  sunt  credenti.  Khille  :  Credo^ 
bomine,  adjuva  incredulilaiem  meam  (Marc.  ix).  De 
poiciilia  du!>iiavcitint  ii!i,  qiii  dixcriiiil  :  Sunqnid 
I  oterit  Deus parare mensnm  in  deserio  ?  {Psul.  lxxmi.) 
De  voliiiilaic,  cl  iioii  d(;  poleiilia  dubilavii  lcpiosii<, 
qiii  upiid  Maltbauiii  dixitadJcsum  :  Poniine,  si  vi», 
potes  me  mundare.  Qiii  inox  andivit :  Vo/o,  mun- 
dare  {MuiiU.  \iii).  Aiicndilc  liajc  :  Qui  de  sola  vo- 
iuiitaic  (lubitavit,  cerliinilinciii  Vdliinlaiis  (  uiii  (cr-i- 
lia  curalioiiis  acccpi'.  Al  qwi  dc  polciilia  dnb  t.ivii, 
el  dixil  :  Hi  quid  potes,  mox  ad  se  dicitim  aiidivil : 
Sipotes  credcre  ,  omnia  possibitia  sunt  credenti 
{Marc.  xiv).  libi  oslendiliir,  gratiam  qiiicsitae  niisc- 
ric!)idi;e  do  lide  oiiiiiijiolenliie  ejus  peiidcie,  qiicin 
dubitavil  iii  bac  parle  aliquid  possc. 

De  hasilniione  in  pcriculis. 
Kla    dubitalio,    qiia    in   periculis    luiesilalur,   ad 


iii  carne  maiiere.  Proplcr  quod  dicil  :  Milii  vivere  c  diiiiitMilionein  fidci  peitiiiere  videtnr,  ex  co,  (|iiod 


Chrislus  ett,  ei  niori  lucrum.  Quod  si  vivere  in  carne 
hic  milti  fruclus  est  operis,  et  quid  eiujnm,  ignoro, 
Coarclor  autem  e  duobus,  desiderium  habens  d,tr.ol\)i, 
et  esse  cuin  Chiisto  uihUo  melius  ;  permanere  nutem 
in  carne,  neeessarium  propler  vos  {Philipp.  i).  In 
lanta  caligine  iiiccrlitudinis  el  iguoraitli;e ,  qua 
ncsciunl,  se  jusii  exaiidiri,  vel  quid  a  se,  sicul 
oporicl,  debcat  peii,  iidirmilaiis  sit£  ccrliludiiiem 
habentes,  et  jiisliiiie  siisc  nduciam  plcnam  iioii  iia- 
L(3iiles;  quaiiivis  de  miscricordia  Dei  consianler 
coii(idaiil,  lanicn  pro  fiagilitaie  sua  trepidant  cl 
liaesilanl,  nec  sine  limorc  speranl,  siciit  eisinc<<pe 
uon  irepidaiit.  Si  tanlum  limereiil,  qiiomudc  noii 
desperarent?  Si  laiiium  spcrareui,  quoinoiio  pcr 
niiniam  sccuritateiii  sese  iioi»  lesolverent  ?  Consli- 
tuti  autein  intcr  spetn  ct  metiini,  cuin  oranl,  qijo- 
inodo  postiilanl  in  lide  niliil  li:esitaiile?  Sed  iii  fide 
non  iia*siianl,  qiiani  in  oiiinibns  oi  pcr  omiiia  vetam 
csse  iion  diibiUiiil,  !n  or;Hioiie  vero,  cum  pro  iticcr- 
iiiudinc  cxaudilioiiis  vcl  opporlunu^  petiiioiiis  duhi- 
lunl,  noii  l;>men  diHideiiiia  li:rsiianl.  Iliijnsmodi 
eniin  dubitalio,  qiiaiii  et  Aposioliis  de  Abraliam 
Jiegiivil,  ciim  diceret  :  Non  ha-siiavit  diffidentia 
{fiom.  iv),  seiiiper  pericnlosa  es!,  vera^que  fidci 
conlraria,  et  a  lideliler  orantibns  sentpcr  aliena. 

Quis  cnim  orai,  el  nua  sperai?  Credcre  ergo  et 
spcrarc  oporlel,  pie  tamen  limeirt  ei  dubitare  licct. 
Diiridenli.i  aulem   hxsilaie  in   promissioiiibus  Dei 


D 


Domiiins  pcr  increpalionem  ad  Petrnm  dixit:  Mo- 
diccB  jidei,  qnare  dubitatti?  {Mattlt.  xiv.)  Dubitassc 
argnitur ;  vel  qiiia  dc  saliite  diibitavit,  cum  videns 
vetiluiit  validuin  veniciiicm  limiiit,  vel  quia  dc 
Salvaloris  prxsentia  turbalus  dubitavit.  iNain  cum 
siipra  niarc  ambiil.ins,  iis  qui  vjderaiit  tiirbalis,  et 
diceiilibus  :  Quin  phanlasma  esl  (ibid.)  ,  el  praa 
tiinore  (laiiianlibiis,  Duininiis  diceret  :  ligo  sum 
{ibi.l),  iion  (lebiiit  Petrus  de  praeseniia  Salvaloris 
sese  prodentis,  ei  adesse  prolileiilis ,  diibitaiv-, 
maxiiiie  ciim  dicerct  :  Unhete  /iduciam,  nolite  ti- 
mere  {>vid.).  Pctriis  cum  csDleris  jussiis  ndiitiain 
habere,  et  non  limcre,  jiissus  cliam,  sicui  i:r-e 
putieral,  ad  Domiiuim  snper  aqii;is  anibulanictn 
venire,  ainiiulans  ei  ipse  super  ariuas  ;  inier  lol 
ndei  et  sccuriialis  pisesidia  tiuierc  noii  dei.iiit. 
Tiitiuit  tanicn  ul  bomo,  iion  (amen  oinnino  dcspc- 
ravit,  necomiiiiio  iidcin  peniidil.  Dixit  eniiii  :Domi- 
ne,  snlvum  me  [nc  nbid).  Qnomodo  auteiii  invocaiel, 
in  qiiem  non  crcdidissel  ?  Petri  uliqiie  dubilalio  ta- 
lis  luisse  videtur,  qttx  conndendi  consiantiam  lur. 
baiet;  sed  ndcm  omnino  noii  exstingueret.  Sicut 
apiid  Matibxum  Petri  aiguitur  diibitatio,  sic  qiio- 
riimdam  limidiias  apnd  .Marcuin  iiicrepatiir.  Cuiii 
euini  facts  essel  procelb  magiia,  et  Doiiiiiiiis  iii 
puppi  super  cervic.il  dormientem excitareiit,diceiiles : 
Mngisler,  non  nd je  pertinet,quod  perimus,  exsurgens 
di.vit  mari  :  Tnct',  ct»?JK/e««  ;  el  facla  Iranqnillilaie 


581 


I.II5.  DnCOMMENDATlONE  FIDLI. 


tiS-J 


dixil  •  Quid  limidi estn?  Secdum  fulemhabelli  (iliirc.  \  ifispensaiilp,  jusli  cl  .soruri  snnl,  el  in  sc  limi'li  ; 

iv).  ynoii  aiileni  (lixil  :  yecdnm  fidem  habetis,  sic  sirul,  ol  eoiloin  niiiahiliier  (lisponsanle,  ei  in   lieo 

lnl<'liigi  jxilosl,  qiiasi  intorrog.iinii»  (liclnin   sil;  ac  l.flanlnr,  el  in  semeiip^is conslrislanlur.  1'aiilus  nil 

ti  Jiceielur  nd  eoniin  (iiicin  c.\cil.tnila:ii  :  An    uoii-  Piiilipponscj  scribciis,  adinoncl  (iicoiis  :  Gtiudete  in 

dum  (idcm  lubeiis?  Cni  conconlal,  (jiioJ   .Tpml   Lii-  Domiuo  teiuper;  ilerum  dico  :  Vnudete  (fhilip.   iv). 

ram,  qnibusdani   (ru-enlibns  :  Pnicepior,  perimus  ,  Idoiu  in  Epistola  scciinil.i  ad  Corinlliios  scriltcns  dc 

Doniiiiiis  logilnr  respoiidi>sc  :  Ubt  etl  fides  veslrn?  sc  ditil  :  yvlnmus   los  iynornre,  fratres,  delribulit- 

(Lmc.mi:).  Si  aiiioin   apnd    Maroiiin,  i|niiins  incre-  lione  nostra,  qu<c  (acta  est  in  Atia;qHouiam  suprn 

jianilo  dicUiin  rsl  :  Quid  limnli  esiis,  illis  iion  iiilor>  modum  grnvnti  sumut,  itaut  laderet  roteliam  viieie 

rogando,  seJ  astniendo  diclum  esi  :  Necdum  fidem  {II  Cor.  i).  El  Ps.ilniisl.-i  dicil  :  Aniina  mea  exsulta- 

habelis;vMc  nobis  niclneiidiim  esl,  (|ui  in  periculis  l>ii  iu  Domino  (Psal.  xxxiv).  Idciii  dicii:/4/^inei/yji('>i 

lrepi<ianius   pnu    linioro  ,    fldcndi   roiislantiam    el  auima  men  coniuvbotn  ett  (Psnl.  xli).   bl  iieruin  : 

iiieniis  sociifilalcni  pcnliinus  ,  ne  cl  iiobis  dicaiur:  Qunre  tris^lis   es  nuimn  mco,   et  quaT<f  cou  urbus  inef 

yeedum  fidem   habeiis.  So.l  aticiii  viiliibilnr,  iiioriio  (ibid.).  Sacpe  aiitcni  jus;i  liinore    pulsaiitur,   scd  a 

illos  olijiir^andos,  jure(|ue  inoropandos,  qiii  in  peri-  spci  stali'liiaic  non  niovciilur,  s  cul   .>>crip(uin   csl  : 

cnlo  coii.siiiuii,  ciiin  secum  liabuoruiil,  prxsenleni-  Qui  coufiduut  iu  Domiiio,  sicut  mons  Sion ;  nou  cnut- 

qiie    \i  loriiiil,  cl  iJci)  liinore   non  dchuerunt.    Quo-  movebiiuriu  wteinu>n  qui  Uabitnt  inJerusnlcm  (Paal. 

niodo  aulcm  cl  iins,  qui  iii    periciilis    Iropidannis,  cmv).  Sx'pc  aulcin  liniore  pnlsanliir,  adeoque  oon- 

iiioropaiiili  non  suinus  ;  qui   scmper  Ooniinnm,  clsl  cntiunlnr,  ul  el   spc  inGnnontur,   ei   in  pericnlum 

nnn  pcr  prxscntiain  carnis,  ul  illi,  laincii  pcr  pr:c-  despcralioiiis  pauloniiiiiis  inclinenliir.  Dcns  qiiippc, 

»enliain    divinitniis  noLiscum  manerc   conlidin:us  ?  Qiii  clt^clos  probat,   til  invoniat  eos  dignos  sc,  sicul 

Liidc  et  ipsc  Doiwiniis  de  jus.o  ilicit  :  Cum  iiiso  sum  .ndjiiior  osl  in  opporiiiniiniibus  in  Iribiilaiionc,   sic 

in  tribnlaiione  :  eripijin  euin  [Psnl.  \c.].  l^lin  E  an-  dcspicit  Jn  opporluiiil,".tibiis  rn    Iribiilaiione.    Tunc 

g^Mo:  Ecce  ego  vobiscum  sum  omnibusdiebus,  usque,  anlcn  dcspioii,  ciiin  inler  niala  non  rcspicil,  cuin 

ud  coysuminationem  sa-culi   (Unith.  xxvtii).  Qnanta  clainanlom  in  Iribiiiatioiic   ad  voliim  non  exaii.Iil. 

uiiom  de  DiJiiiini  prxscntia  noliis  deboai  esse  fn.u-  Hoc  aulom  saluluiter    fii,  iit  jusii  sibi  dcrclicti  ex- 

(ia  o-lciiiJil,  ijui   dioit:  Etsi   ambulavero   in  medio  pciiantnr,  (|iii(l  iti  sesinl.Ctiin  aiilcin  iiiinio  limorc 

u:nbra;  inortis,  non  timebo  mnla,  quoniam  in  mecum  supra  nioduin    giavati,   sxpe   adoo  inlirnianinr,  ut 

es  (Ptal.  xxii).  Ei  iteruin:  D(»niinMf  t//umi/<(({tii  mea,  viciiix  desperalionis,  nisi  gralia  Dd  ccb.rius  subve- 
et  talut  mea  :  quem  liniebo?  Dominus  protector  vita;  ^  ni-jil,   discrimen  inciirrant;   lunc   ad    eos    pertinel 

ir.ecr.aquo  tiepidabo  ?  (Psal.  xxw).   Si  :iuiein    Yox  inciop.itio   ilia  :   Quid  limidi   esiis  ?  necduin  fidem 

justoruin  tixc  est :  Noniimebomala,  quoniam  lu  me-  habeiis?  IMarc.  iv  .  Dens  vin»  ocoulla  dispcn  atioiie 

cum  cs,  qiiid  sibi  viill   illa  \ox  in  psalmis,    niliilo-  jnsios  iioiiniini|iia;n,     ui  ni:igi-s  liuiiiilieiiinr,  cl  IVn- 

nii:.u>  iu  lorniii,  »iVv  marlyruni :  Exnudi  Deut,ora-  tioris  resiiig:nil.iisqii''aii  iiiorcdulHalis  leiliim,  file 

tionem  meain,  cum  deprecor;  a  limore  inimici  cripe  infirmari  porniiltii.  Unilc  iii  lihro  Numoii  scripliim 

aniwnm  mcnm  ?   (Psal.  LXiii).  El  in   alio  loco  :  Cor  csl :  Cvm  elernssel  Moyjes  mn>nim,  pfrcussitiiiga  bis 


siHcein  :  el  egrcssir  sunt  nqncr  lintjisi^inKv,  iin  ut  bibe- 
ret  pojiulus  ct  jumewn.  Di.tiiqnc  Deus  nd  Motjsen  et 
Anron  :  Quin  uon  credidistis  mihi.ul  snnriificoretis  H.e 
cornm  filiis  Israel,   uon   introilucelis  hos  poputos  in 


vieum  conlurbatum  est  in  me  ;  el  formido  inoilis  ce- 
cidil  supcr  me.  Tiinor  ct  Iremor  venerunl  tupcr  me , 
et  contexerunt  me  lenebra;  (Psal.  liv). 

Scd  scieiidum  nobis  esl  quod  jtisti  nunc  per  ex- 

ccsium  contcniplalionis  Siiprasc  lcvanlur  in  qoani-  terram,  quam  dedi  eis    II nx  est  aqu:t  conlrndiciionit, 

daiii   nicniis   sccurilatcin,  «l  fiJuci£   consiaiiliani  ;  ubi  jurgnii  suiu  ftiii  Israel  coram  Doniiuo  \t\'unt.  xv). 

iiiide  nincia  niala  prxsentia,  niortisqne  pericnlii,  in  Ecoc  nttomoilo  a  honiino  .Mov^i  cl.^aion  incrcdiiliias 

Dco  (!espicienda  cognoscunt,  el  cognoscendo  dcspi-  exprobialur,  el  punienda  nioiisiraiur.  Ilinc    rursns 

(iunl.  Nnnc   vcio  proprix  infirniitati  diinissi,  siciil  D  pcr  Isaiam  ad  popnlnni  Israel  Dominns  dic.l :  Pnler 

liomiiics,  inier  poriciila   metuunl,   ci  meiucndo  pro-  '«"«    primus   peccnvit,   et  inlerpreies  tui  prwvnricnti 

pnain  infirinilalom  quanto   bnniilius,  lanlo  veiins  sunt    in  me,  el  conliiniinavi   priiicipes  snnclos  (Isa. 

I      iCCignoscunl.  Ilinc  dc   illis  scripiiiin   esl  :    Ascen-  Lxiii).  QihhI  diciliir  :  Pniei  tuut  primui  peccnvii.  de 

dum  usque  ud  coelo  ,  ef  detcenduf.  usque  nd  aby.%sos  Abraham  intrlligi  poic.>-t,  si  forle  et  ipso  (liihit.ivii, 

(/'Ifl/.cvi).  Asccnduni  per  cxce.";umcoiiteiiipIalionis  qnando  Doinino  lerram  proinisKionis  pollicenii  rcs- 

.et  sotnriuiis  iii  Doo;  ilcstcndiini  pcrexcc  siiin  pavt-  pondil  :   In  quo  rdam,  quod  possidebo  eam?  (Ccn. 

ns  ot  piisillaniniiiaiis  in  senKli|isis.  Iliiic  Elias  ngi  xv.)  Vcl  l.oc  inicllijji  poii-st  de  palrihiis  in  (lo.-«crjo, 

Adiab  qnasi  inlrcpiilus  oici  rril  (III  fieg.  xviii);  oi  a  qiii  inalo  locmi  siinl  de  Dco  :  .Vfji/^uid/inMefn  poieril 

facicjezahcl  noii  sliic  liniore  anriigit  (///  Rrg.  xix).  dare.  i.ut  pnrnre  mensam  intoliliidine?(Psiil.i.x\^ti.) 

Ilinc  clJacobciim  aiigeli)  Inctains,  cum  ei  dicercliir:  Dc  qnibiis  cl  sciiplnm  est  :  Quin  non  rrediderunt  in 

Si  coiitra  Deum  forlis  fitisti.  quanlo  niugis  contra  ho-  Deo.  ncc  tperaveruul  in  snlutnri  eju»  (ihid).  Qnod  di- 

P(iii«/)i(i't«/e6Ji((i'fn.  .\x\ii) ;  l.inion  in  tiniorcor:ivil,  clnin   csi  :   Interprelet  tui  pratarictiti    sunl  in    me 

diociis  :   Erue  me  dc  maiiu  fralTis  mei  .    quin  vnlde  (/sr/.  i.\ini    dc  Movse  Pl  Aaron  rctie  intolligiiur,  qui 


r>H5  UAIJHjINI  CANTLAKIENSIS  AIlClliKIMSC.  5S1 

■«liftiitit.  Cr>nia;:ji4iavi(  niitcni  Dcik  principcs  san-  A  riirb.  S^^il  non  ei  qnx  fnuiri  temporis  aliquoiiioiln 
Cluti  occiillH  ilispcnsulioiio  «uiitainiiiari  pfrnntlleiis-  coiiriTeinla.  ilxc  esl  aiiicin  scienlia  Kalulis ,  qua* 
JuslO(|iic  judiciu  conlaininnios  OHlfiiJcns.  i'ossiiii(  illiiiniiial  cl  6.ilv;il ,  ih;  •pia  scripUim  Cftl  ;  Prn-ilfii 
luilcni  jnsli  ciira  pciiculuiii  (liici,  cl  •Jclriinenhini  einm  unle  faciem  Domiui  i.iiTarevim  ejut.  Ad  dandam 
spci,  in  qnibiis<laiii  «lc&pcrarc.  N.tm  qii:i:  liccl  iion  tiieiiiiam  »iiluii$pUbieim,iHremit%\oner»  pcccalorum 
ilcbiiJciare,  liccl  cl  iion  feperare ;  cl  qua;  litel  con-      eorum  (Imc.  i).  Si  i|.i;j  c»t  aiiltni  cogiiitio  pcr  rulciii 


leiiiiicre,  licel  dcspcrarc,  cl  iii  eis  spciii  non  po- 
iien:.  Dadc  el  bcaliis  Joli  a  (einporaliUns  ad  a^lcriia 
siispensus,  qnasi  cirnalib  vilx  cotilcinptor  ei  inor- 
tilicalor  dicit  :  Elegit  tutpendiuvi  aiiiina  mea,  Despc' 
ruvi ;  non  ultra  vivum.  Purce  mihi,  Domiiie ,  nifiil 
tniinsuui  die$  mci  {Job    vii).  reii.^:ile  ,  quia  de  Uo- 


iii  insipiciitilius  \el  ptoficicnlilMis  ,  a  lco  ineJiocri!» 
ei  (cniiiscNl,  n(  nouiiiim  &cicnlia;  noniine  dignn  i>ii; 
iii  pioveclis  (anieii  c(  pcrlcclis ,  qui  finiiissiine  cl 
cettissitne  credunt,  cl  raiionc  fidci  pcr  inspiratio- 
iiPin  aljuiiilantmris  gr^iiia;  plcnius  iiilclliguiil ,  coj(- 
nitio  pcr  fi<!ein  l.inlo  ceriiu»  scii-utia  dicilur,  qu:iiilo 


iniiio  non  despcravii,  qui  dixil,  Parce  milii,bflmine ;  frcqiientitis  iii  sncra  Scriplttra  Kciri  rer-rtiniur,  <.uari 

Hcc  lainen  iiulluinodo  despciavil,  qui   divit,  Detpe-  sola  llde  percipiuiiltir.  1* ideni  Abrali?  couitnerid  ms 

nni.  Ihi  cigo    dcsperavil,  unde  per   sanclun»  con-  Aposlolus  in  Epiblol:»  ad  Uonianos,  »  c  ait  :  In  re. 

icinplnin    sanclunniue   odiuiii   spein    reiraxil,   non  promistione  eliam  Dei  nan  liwiitavit  di[(idenlia,  ted 

ibi,  quu   lotam   spein  tolunique   desiderium   trans-  confortatut  esl  fide ,  dant  gtuiiam   beo ;  pleniitime 

U\\\t.  tctent  fjuia  qufrcHnque  prowisit ,  poiem  e»l  et  fucere 

Ex  pr.Tdiclis  colligcnduni  esl  quoil  dnbilatio  ntinc  (Hom.  iv).   Allemlitr,  quoil  non  dixil,  sciens  ,  sed 

roi  leviier  pnlsat,  nunc  validiuspuLsal,  el  ad  incrc-  itenisiimetciens,  tilceriiiuilineni  fuici  ex  pleniiu  liiie 

dMl'laiei«  iiiclinnl ;    nnnc   iH;»jiiri   perlurbaiione  in  scienlix-allius  nobis  coniinendaiel.  Id<m  in  Epislnia 

jealuiii  iiicreduliialis  prarcipilat.  Ilia  vcro  duoilalio,  ad  Tiiiiolheuni  :  Scio  cui  credidi,  et  ce.ins  tuin,  f/inn 

quic  inlidriitali  propini|ual,  vel  iii  eaiu  prxcipilat,  potent  etl   deposiiuiu  mevm  servare  iu  illum   diein 

quxdani  fidci   defoctio  esl ;    luiiicn  fiilei  vel  iinmi-  (//  'fim,   i).  Idcin  ad  cunnlein  ;    Hoc  avlem  sliio, 

iiiiens,  vol  exslingucns ;  donec  incns  sti.te  perlurba-  quod  in  novistimis  diebus  inttubunt  lenipora  pericu- 

iioniscaliginc  discussa,  per  graliain  Dci  confortala  (ota  (II  Tini.    ni).  Si  irc  iiioiiuii  quud  credcndniit 

resurgat.  praedixil.  El  bcalus  Jub  alt  :  Scie  quod  Redemptur 

De  fidei  ceriitudine.  meutvivil,  el  in  novissimo  die  de  lerra  turreciurus 

Quotiiain  [tc.v  lideni  in  Dciiin  coiifidiiniis  cl  Deo  tum(Jobxi\).   Et  Marllia  di.vit  adJesurn  .S,io,quia 

crediiniis  ,  cnm  Dciis  vcrilas  sit;   lanla  ceililiidine,  q  resnroel  in  resurreclionein  iiovtitmo  die  (Joan.  x\). 

lanla  iion  diibiie   assensionis  firmitaie  eadein  fiilcs  Quod  auiein  Apostolus  ad  Uomanosdicii :  txi«M»io, 

ilcbet  csse  subnixa  ,   ut  rccte  scienlia  ilici   possit.  quod  non  sunt  condigiuv  patsiones  liujus  lemporit  ad 

ijinnem  eniin  scnsuuni  expericnliam  excedii,  oinncni  fuluram  yloriam,  qum  revelabiiur  in  nobis  ( Roin.  viii), 

cuiijcolurain  buinnna;  lalioiiis  iransccndit;  vcrissinic  non  ad  iiicerluin  opiiiionis  referenduin  est,  qtiamvis 


et  certirssiinc  c.oinprclienJens,  quoe  iicc  sensu  explo- 
rari,  iiec  buinnna  raiionc  uilatenus  valeant  itivesli- 
gnri.  Cum  cnini  Dcu  inagis  ciedcnduin  si(,  quani  vel 
seiisibiis  corporis ,  vel  huiuaiiis  ralionibus.  omnoirt 
nHHKlanainsapicntiniufidciiligniiiissupcrcxci  iiit ;  in- 
visiltilia  vidcns,  insensibilia  scniiens,  incomprolicn- 
sibilia  couiprelicndciis,  Cert;'  quip|u>i  coiuprciieiisio 
cst  incoininutabilis  ipsius  verilalis  auclorilate  fir- 
inissimc  roborala.  Quatnvis  auteni  (iJes  sensu  vel 
latione  cx  aliqna  parie  posiii  adjuvari,  ut  in  se- 
quenlibiis  oslcnditur,  fides  iiioflcnsa  ultra  progrc-  D 
diens  procedit,  quain  vel  scnsus  vel  iuiaginatio,  vel 


exisliinare  sc  dicat ;  sed  ad  conscieniiain  stitniiai 
el  cciiiiudiMis  :  quae  cx  Epislola  ad  Coriiuiiios 
comproljnlur,  ubi  sic  dicil  :  Scimut,  quoninm  si  ter- 
resliit  domut  notlra  hujut  habilationis  dissotvalur, 
KdificQiioiiein  ex  bec  habemut,  domum  non  manufiic- 
lam  a^isrniim  in  ccelis  [!I  Cor.  v).  E  ce  Aposloius, 
qua;  ad  statum  fuiiiri  leuiporis  perlinent,  et  exis- 
t.imaic  se  (licit  c(  isciie,  nt  exislimaiionera  Gdei  a 
6cicnli;c  certitii<lir.e  non  separcmus. 
Ut  eo  quod  scripluni  est :  Fides  est  substanlia  vnun 
spernndaruni ,  argumenlum  non  apparentium. 
Qiianta    sil  ccrliludo  fldci  ,   Aposlolus  osLcndere 


riiio  inquisitiono  possit  perluigere.  vel  intciilione  voiens  ,   simi>lque   quanta  sil  cjus  Hliiitas,   pnelcr- 

pcrvcuire.  Lumcn  quippe  ratiouis,  quo  tnens  natii-  mitiero  nolens,  de  ulililaleprsmiitens  ceriiliidniem 

laiiicr    illuminalur,    ut     inlclligai ,    incomparabiii  subjungens,  sic  ait  :    Fidcs  csl  siibsiantia  spcrnn- 

clariiaiis   splciidore  snpcrai  lus  gratiae,  (fiia  mons  darum  rerur^ ,  argume?iii:m  non  uppareniium  {Hebr. 

illuminalur,  ul  non  intellccla  crcdat,  doncc  qtioilain  ^i).   Berinn  sp(;randr>rum  Iria  gonera  sunt  :  boiia 


ordine  graiiae  quic  nunc  crcdil  inlcliigal.  Qnapro- 
pler  cuui  leruiu  coniprebensibilinm  vera  cognilio 
fccientia  dicalur  ct  sit  intilio  inagis  incomprclicnsi- 
Ijilioin  vcrissima  coj^iiiiio ,  Dco  tevelanle ,  nobis 
indulla  pro  siii  cerliludine  ei  iiifallibilitate  sciciitia 
<iii:i  dcbet,  nen  soiuu)  .supra  incertum  opinionis,  scd 
kupra  oiuneui  liunianam  scienttam , el  supra  jiidiciiim 
laiionis  collocauda ,  quasi  scieutia  sciciilix  prxfc- 


leuiporalia,  quibus  indigeimis  ad  sustciilalionein 
corporis ;  l/ona  spiriliialia,  qiiibus  indigcmns  ad 
iiifiiMnalionem  •neniis  ,  bona  x-lcina,  quilius  fruoii- 
dum  cril  iii  statu  bcatiludinis.  tlxc  a  Deo  pcienila  et 
spcianda  sunt,  a  qiio  eliam  nobis  b;ccoinnia  rcpro- 
inissa  siint.  N;>m  dc  len^poralibiis  atJ  us-.iu  liujus 
"ilje  fieccssariis  dicil  :  Hitc  omiiia  adjicienlur  vobiM 
{Udtih.  v>).  De  sjjiriiualjbus  ditil  :  Paier  vesler  de 


685  LIB.DECOMMENDATIONE  FIDEI.  SM 

ea!o  dabil  tpirlium  boHiim  peteulibui  te   {Lhc.  \i\  \  nis  infirnia  discerncits,  nlrnqnc,  sive  infiriun.  mv« 


rcr  spiiilum  qnippo,  (Iniida  spiritualinm  clurisina- 
liiiii  niun<^ra  inloliigii.  iEiern.i  reproiniliit ,  cntn  in 
rfgiio  suo  l>Oi<ii(icaii(los  nos  osiendil,  diccns  :  Heati 
patipeiet  tpirilu ,  quonium  iptorum  ett  regniim  ccelo- 
rum  {Matlh.  v.)  ci  cxlera  ,  qnx  scqniinUir.  I1;i>c 
oninia  ineiito  fidei  obiiuentur.  Uiide  cl  niiliias  fi  lei 
reclc  ostcndiliir,  ciiin  dicitnr  Fidei  eti  lubtlttulia 
rerum  tperaitdnrum.  ^M\or  cn  autem  fidei  snbsLin- 
lij  ,  qiiaiii  lerreiia  8ulistnnlia  ,  qusiii  pcciinix'  thc- 
sauri,  qiii  velerasciiiil  et  deficiunt.  Fides  cnini  c:iusa 
esi,  per  quama  Oeu  obiineniur,  vel  in  re,  vel  iii  K|ie, 
(,nj^  ab  ipso  peiotida  suni,  spcranda  ei  desidcraii>l:i. 
Jiisius  iiiiiiiruin  ek  iide  vivit,  liabens  cx'eii  0M.nc:n 
Tiijc  sufricicniiam,  cl  virlulum  graliam,  et  prteniio- 


rorli.i  ,  Dei  cssc  conspicil ,  quia  honiiiieni  Deuni 
agnoscii.  Ad  hoc  aulem  scnsus  v<  I  ratio  nullaienii* 
aitingii. 

Quod  fides  tensu  oJjuvatur. 
Fides  lanicn  novit,  qiiain  scnsu  adinvalur.  Cniii 
eniin  Thoinas  condiscipnlis  suis  dixisscl  :  Nui  vi- 
dero,  tion  credum  {Joan.  x\).  Doiniiio  poslea  appa- 
rcnle  el  ad  vidcndiim  et  pnlpandum  eum  invitantc, 
quia  vidit,  crcdidii,  sicnl  Uominus  leslatnr.dicens  : 
Quia  tiditti  nie,  Thomn ,  crediditli :  beaii  qui  noH 
videruni,  ei  credideriint  {ibid.)  Qui  aulcm  lardi  sniit 
ad  credciiduin  ,  visionc  signorum  perdacnntur  »«l 
fidon).  Qnodostcndii  Doininus,  cum  sccundam  Joati 
nem  ad  rcgnluin  dixil  :  iViji  si^iia  et  prodi^ia  viilt' 


runi  gloriam.  Jusliis  aulein  csl,  qnem  fides  jnsiilical  B  "''«,  non  creditit  {Joan.  iv).  Proplcrea  prxdicanlt- 


eo  ipso  qtiod  in  Denni  credil.  Quid  enim  jnstins  cst, 
quain  in  illiini  credere ;  anl  cni  magis  del>el  credi, 
quain  illi ;  qiiidve  ccriius  esse  debel  ,  quam  qnud 
illeilicit  aul  pron.iilil'  Fides  ergo  non  hum^na  ni- 
tione  nilitiir,  ul  ac(|uiescnt  veritali ,  sed  veibis  Dei 
a3:>eiuiens,  ipsa  sibi  suiHcil  ad  ecrliiudinem  verila- 
tis  :  propterea  argiiinenit.in  dicilur  esse  reruin  nun 
appareniium;  quia  vera  ei  certa  appensione  non 
app:ireiiiia  approliai. 

De  argumenlatione  fidei. 

Aliiid  esi  arguinentuin,  quod  esi  ipsa  fides;  aliud 

ect    argiimeiitnm  ,  quo  astriiitur  ipsa   fides.  N:ini 

Chrirlus  in  miiltis  argiiineniis  per  dies  quadragiiila 

jkpparens  discipnlis  {Art,  i),  ei  fidein  resurrcciionis 


bus  aposioli?,  scrmonem,  corum  seqiu'niibn.s  siguis 
Doininus  confirmavii  ut,  visis  signis,  ctcilcrent,  qni 
sinc  signis  non  credereni.  Sed  niulii  signa  videiuni, 
et  lameii  non  crcdidernnl,  siciil  et  miilii  signa  hom 
vidernnt,  ct  tamen  credidernnl  :  Populnt  quem  n<:>t 
cognovi,  servirit  tnihi;  tn  audilu  auris  obedivit  mihi 
{Ptnt.  xvm).  Potest  erge  fides  esse  sii.evisu,  wruin- 
tameii  non  sine  aiidiiu.  Ilinc  Apostoliis  nd  llunianot 
dicil :  Quomodo  credent  ei,  quem  non  audierunc  {Rotn. 
x).  Et  infra  :  Ergo  fides  exauditu;  eudilus  nutinipee 
verbum  Chriiti  {ibid.).  Vcrbuin  auien»  vci  forrs  au- 
ditur,  cum  prxdicaiu*'  :  vcl  iniiis  :uidittir,  cum 
Spirilu  revelantc  crc  litnr. 

Quod  fides  cogilationibus  pnevenitur. 


su»  :isiriiere  volens  ,  niiilta  argumcnla  foris  exlii-  C      (ji  vcibum  credatur,  incns,  Deo  inspiranic,  cogN 

laiioMrbns  pr:pvenilur,  qnihiis  ad  cre  lenduni  niira- 
biiiicr  inclinalur.  Dum  eniin  cogilai  vei  epera  Dvi, 
vcl  jndicia  Dei,  vel  pnrcrpla  Dei,  vel  pro.i.i»sa  Dei, 
sccuiidnni  qnod  ei  a  Spirilu  sancto  suggetilur,  iii 
se  inrbninr,  ct  a.lminiiur,  ei  admirandocontieniiscit 
ei  crcdit.  Adinirando  et  liniendo  ingred^lur  (idcs,  et 
credendo  limor.  Sic  incipit  cniin  creJere  et  tinicrc 
nt  credondo  tinieat,  et  tiinendo  credat.  Nec  prxoc- 
cupat  ftdes,  nec  aniicipal  titnor,  sed  utrumque  ini- 
lium  esi,  nam  de  limore  scriplum  est  :  Initium  <«• 
pienliee  timor  Domim  ( Psal.  cx).  Ei  in  libro  Sapieiitiaa 
de  timore  el  fide  ila  scriptuin  cst  :  7imor  Dorniiii 
initium  dilectionia  ejus  {Ecclt.  xxxiv).  Fidei  uutem 


buit,  qiiibiis  discipuloruin  corda  ad  fidcin  suae  divi- 
iiilatis  el  resurrcclionis  ex  inortnis  mirahililcr 
inruriiiavii  :  itnde  rjcliim  est  nt  qnod  foris  mirabi- 
li:er  esl  c.xhil)Uuiii,  argiiiiiciilnm  csset  fidem  rolio- 
rans  ;  e(  nihilominus  ipsa  lides  argnmcntum  cssct , 
infjliiltili  asscnsioiie  non  .ipparenlia  cumprobans. 
De  noH  apparentibut. 
Non  appaienlia  aulent  intcHige,  qnx  vcl  scnsibus 
corporis,  vel  iiaturati  incnlis  ralioni  non  apparenl. 
Qux  auioin  lide  conspiciunlur,  non  ."^pparentia  di- 
cunlur ,  qtiamvis  fide  pcrcipianliir ,  ea  videlicet 
ralionc,  qwod  nec  sensu,nec  raiione  coinprehen- 
duii'.ur.  Cum  auieni  exdem  res  eensu  vel  raiioneet 


fidc  percipinnlur,  ctiam  tunc  sccundum  qnemdum  |v  initiuin  agglntinandum  esl  ci.  Fidci  initiiim  intillige 
ninduin  fides  non  apparenlia  comprehendit,  quia  fidem  iiiitium.  k  fide  incipit  juslilicatio  iiostra.  Mee 
(illius  se  erigit,  quo  scnsus  vel  ratio  non  assurgii.  djcmoncs  conlretniscerent.  nisi  crcdercnl.  Crcdiint 
Per  visibilia  enim  iiivisibilia  conspicit,  cl  circa  ipsa  aulem  ci  contrctniscunl,  s-ed  eos  nec  <  redulilag  ju- 
appjirntia  non  a|l|iarenlia  comprehendit.  Nam  ,  cnin  slilicat,  necsanriifical  limor.  Nobisaulem,  quos  fidos 
liiiro  iii  criice  Dettm  confiieretur,  passioncm  homi-      jusliiiciU  in  liniore  simcto,  iiirumque  a  DeodoivAin.ii 


I 


nls  vidii,  passionein  Det  agnovit,  qttod  scnsus  vei 
ralio  non  vaUiil :  eademqne  passio,  qnae  Dei  et  lio- 
minis  fuil,  sccundnin  quod  Dei  erat,  oculs  fldei,  ap- 
pariiil,  et  oculis  rarnis  non  apparuit.  Ila  ei  opera 
ChrUli.  qna)  mirahiliter  in  carne  gessit,  et  infinna 
qu.T  pertniit,  et  hominis  erant ,  virtute  Dei  tnir:«hi« 
liter  opcrjniik,  et  Dei  erant,  in  infirinitute  boininis 
n/ii-ahihUT  p.Uientis.  Fides  auicm  Cbfistum  Deum 
ci  huininein  coniprehendens,  Deique  forlia  el  hOHii- 

Pa-iroi    CCIV. 


esi,  limere  ei  crcdere,  in  jusiitia  ci  sa  iciiiaie.  Noi 
eniin  suflicimus  cogiiare  iinde  Dcnm  tiinednius,  vel 
in  cum  crciiatiins,  nisi  nohis  dainm  fticril  de'Ui>ci. 
Propter  qnod  Aposiolus  dicil' :  Fiduciamauiem  itilem 
Uabemut  per  Clirulum  ad  Deum  :  non  qucd  tufficien-m 
tet  timus  cogitare  aliquid  a  nohit,  quasi  ex  ito^it,  led 
suffuienlia  nottra  cx  Deo  ett  (/  Cor.  iti).  Fides  crgo 
•^x  auirunesi.  uiiditus  auiemper  vorhiim  Chrisliruni 
\erbiiiii  prxilic.iliir  e(   aii.iilur,  rt  Dco  snggcrealO 

19 


687 


IJALDUIM  CANTUAUIE.NSiS  AIUJIIKMSC. 


>88 


fl  agcnlc,  sic  cogilaliir  iil  crctlaliir.  Pniplcrea  fiilfb  A  l"f.  apiiii,sqi!e  |tr.i.'pnra(iir,  «|ii.inIo  cx  lii«.  qiian  aiidil 


Dci  iloiiiini  e.st  cl  opiis  Dci 

Quod  fides  (loniim  si(  Dei. 
Qiiod  (iilcs  l)«w  (loiiiiiii  sil,  (.si.ciiilii  Aposloliis  in 
rpislol;!  :iil  EpUcsids,  (liccos  ;  Cralia  enim  (^f.l  s  •.,,il- 
viili)jetfiJem,  el  hoc  non  ex  vvbis ,  Dci  enim  ilonum 
#-»',  nonex  oerilmx,  ul  ne  (luis  glorielur.  I]nxui  einm 
iuvius  \acluru  crcali  in  Chriaio  Jcsu  in  operiOut 
1'onis  ,  qnm  prwparavit  Deus  ul  in  illis  ambulemui 
(Ejihes.  ii).  Kl  ilcruin  :u\  IMiilippciiscs  :  Vohis  (lonn- 
lum  esl  pro  Cliristo,  non  solum  ut  in  eum  credads,  sed 
vl  eiiam  pro  illo  patiamini  {Pkilip.  i).  Ex  liis  inimi- 
rcstiim  esl,  fiden»  iion  nieri(o  operiini  praecedcnliiiu», 
sed  sola  gratia  iiobis  iJari ,  ut  iie  qiiis  glorieiur  in 
ii<Je.  qiiasi  eain  ex  sc  liabuerit.  vcl  quia  mci  iio  siio 
acciperil. 

Quod  ftdcs  sii  opus  Dei. 
Qtiod  fidcs  sit  opiis  D.i  osleiidii  Cliristiis  apod 
ioaniieii»,  qiii  internigaliis  a  qiia.'renlil)us,  quid  fa- 
eiemut  ul  opcremur  opera  Dei ,  respoiidil,  fioc  esl 
'OputDei,  ulcredatisin  euin,  quem  misit  ille(Joan.\t). 
Jleqiiisilus  de  openLiis  Dei  quasi  dc  uiuliis,  de  iiiio 
respondil,  quod  ipse  per  se  operatur  iii  nobis ,  in 
quo  liona  qiiac  nos  oiseraniiir  in  illo  fonrianlur,  iil 
bona  sinl  Deo  l)enep!:icii:j,'nobisqiic  saliihria.  Unde 
«cripluiii  est  :  Omtiia  opera  ejus  in  ftde  (Psnl.  xxxii). 
Ilac  ilaqsie  Doisiiiii  respon.sione,  qiia.Tenies  ,  quid 
faciemus  ,  ui  operenmr  opera  Dei,  inonenlur  fidcm 
baberc,  qiuc  est  opiis  Dei ,  sine  qua  nen  po&siinl 


vel  vlik'1,  i|ps:i  a  m;  inrcrior  el  infiniiior  jtidicalnr. 
Quod  (jhdurulio  co rilat  esl  ct  surdilat, 
Olxliiralio  auleiii  iiicntis,  qii:i'  ncc  viritite  vcrbo- 
niiti  qiiac  :iudit,  iicc  virlulc  si^iKiriMn  qti.c  viJcl, 
ad  (idi-ii)  perdiiriMir,  ipMa  rc(  (e  &iirdilas  cl  cxt  il:is 
nomiiialur,  jtiMa  illud  Isaia;  •  Exccrca  (or  po,tili 
liiijus,  et  aures  ejus  (icjgmva  (Itai.  vi). 

Quod  fides  lnx  e^t  et  verbum. 
Fiilcs  aiiicin  sive  pcr  vcrba,  sive  el  per  si-na 
aiires  cortlis  ct  ociilos  apcril.  Uiide  vidcie  ci  au- 
dire  (liciinlur,  qui  crcdunl;  «|iii.i  fulei  lux  esl  el 
vcibuin  :  lux  (|uidciii,  scciinduni  illiid  Apo^toli  : 
Deus,  qui  dixit  de  teuebrit  luccm  tplende,scere,  ipr.e 
illuxu  incorditusnostrit,  ad  illuminuiiuuem  tcentie 
^  clarilutis  Dei,  in  fucie  Chiisli  Jesn  (II  Cor.  iv  ). 
Tiinc  aulcni  dixit  de  tcnebris  Deus  liiinen  spl-nde- 
sccie,  qtiaiido  de  (onciir^s  iios  vocavii  in  ailinir.ib  lc 
luincn  suum ;  qiia.-ido  discussis  )j;iioi;iiiiia;  Iiik;- 
bris,  dixil : /^ia( /ux,  e(  [acta  eU  lux.  Fides  vero 
verbuni  csl,  secundum  iliud  Jacobi  aposloli  :  In 
mansueiudine  tuscipiie  iiuitum  rerbum  {Jac.  l), 
Iiisitiiiii  autciii  verbum  csl  Deo  intns  lo  |uciiie 
cordi  !iidilum,de  qiio  Aposloius  sic  dicit  :  Sed  qtiJ 
dicit  Scriplura  ?  Prope  est  verbum  in  ore  et  in  corde 
lue  {Rom.  x  ;  Deul.  xxx). 

De  eo  quod  scriptum  est  :  t  Prope  esi  vcrbum  ,i  etc. 

Iloc  esl  veibum  fidei.  Qua:iis  quomodo  piopcsU 

in  ore  el  in  corde,  Audi  quod  seqiiitur  ;  Corde  crc' 


opera  Dei  operari.  Ac  si  dicerel :  Habele  (idem,  qnx-  ^.  ditur  ad  jnsliiiam ;  oreaulemconfcssio  fit  ud  snlulem 


per  dileciionem  opcralur  opera  Dei.  IIoc  opus  opc- 
«aiur  Oevs  nos  Iralicndo,  sicut  scrifitum  esl  :  ISemo 
poiest  vtrtira  ad  me,  nisd  Paler,  qtii  niisit  me,  traxerit 
eum  {Joan.  vi).  Ad  Christum  venit,  qid  in  enin 
credii.  Yeiiil  autem  iractus,  uon  qiiia  lnviius  ,  sed 
qnja  inlirmus,  non  Jam  non  volens,  sed  pcr  se  non 
valens.  Proplcr  quod  sponsa  in  Canticis  canticorum 
inrirmilatem  &uan)  agnoscens  et  adjuiorio  graiix 
iudigens,  dicit :  Trahe  me  :  post  te  curremus  in  odo- 
rem  tutguentorum  luorum  {Canl.  i).  Qiii  credil  tra- 
clus,  vtiiiLi  abslractus  ab  errore,  attraciiis  veritaiis 
amore«  (ra«4us  vi  grati%,  iractus  sancti  dosiderii 
fervore..  Tractus  qui  ab  iiiviio  dimiltitur,  qui  ncB 
iiivilus  admittitnr.  Trabilur  autem  manu  potenlis, 


{Rom.  x).Prope  ergo  est,  qiiia  insiium  cs(.  Iiisituuj 
autem  quia  per  gratiam  iudilum.  Si  crgo  fldem 
babes  in  corde,  et  eam  ore  coiifiie.iris,  Prope  esi 
verbum  in  ore  el  in  corde  tuo.  Ulilitate  auleiii  prope 
csl,  quia  vicinus  es  saluli.  Longe  :\ij\cm  a  peccaioribus 
salus  {Psa(.  cxviii).  Tu  auleminferius  es,  et  ex  lido 
vivis.  Ncc  loiige  es  a  regno  Dei,  .ippropiiiijuavU 
regnum  coelorum.  Jam  Dcum  invocas  in  veritaie: 
Et  prope  est  Dominut  omnibus  invocanlibus  eum  in 
veritaie  (Psc/.cxliv).  JamDeum  times.prope  timenlcs 
£um  salutare  ipsius.  Ergo  si  credis,  Propeesi  verbum 
inoreelincordeiua.  U(ili(alequidem,quia  vicliia  tibi 
est  salus,  pro  conressioite  lidei  in  ore  et  conscientia 
fidfi  in  corde.  6i  autem  noiidum  crcdis  ei  poies  cier 


voce  invitaniis  ,  intusque  moneniis  et  riocenlis,  D  <Jere,propeesi,non  quasi  jam  silin  cordc.sed  prope 


!»icul  idem  Jloannes,  oslendil  dicens  :  Esl  scripium 
in  pro^pheiis  :  Et  erunt  omnes  docibUes  Dei.  Omiiis, 
«jui  audivil  a  Palve,  et  didicit,  venil  adme(Joan.  vi). 
Docibilis  Dei  Cbt ,  qul  ab  co  atidit  et  discil,  el  ad 
(^hrisium  vcnii.  Audii,  cum  verbiim  Dei  diiigenier 
Kttendit,  cuiii  aliius  cojrltan  !o  sccuni  mente  revolvii. 
Discit ,  cum  acquicscil,  et  corde  non  conlradicit. 
\eiiil  cum  vcra  coi>fes&ioiie  el  professione  oris  et 
npcris  ad  discipiilaliim  Chrisli  accedit.  Per  Gdcm 
ad  (^brisuim  trubimur,  cum  judicio  sensus  vel  f.ilio- 
iiis  reluclaiilti,  nuins  virliite  verborum  Dci  sutsi- 
gnoruiii  aitonila  admiraiioiic  slupct ,  et  jam  sibi 
crcilere  noii  ainlel,  jamja:nque  sibi  (niodaniniodo 
HCuiiuHans,  ad  gratiam  filel  lanlo  magis  iiumiba- 


esl  ul  sit  in  cordc;  et  (ain  prope  esi,  quam  facilc 
lu  poies  credere.  Propc  est,  nondum  prxsenti  mi- 
liiaie,  sed  credendi  possibiiiiate  vel  eiiam  faciliiaie. 
Fides  quippe  pr;elerquam  in  his,  qui  viiio  suo  insa- 
nabiliiercorrupii  suiit,  iion  longe  esi  a  naiura  no^ 
stra,  qnse  rationis  esl  capax;  et  jusiiiix,  et  beati- 
(udinis  per  fidem  parliceps  essc  polesl.  Qnod  auieni 
quidam  non  possnnt  credeie  oslendit  Doiiiiniis, 
cum  in  Evangelio  Joannis  dicil :  Quoniot/o  poiestit 
credere,  qui  gloriam  ab  iiivicem  accipiiis ;  ct  gla- 
riaiK  qu(e  a  solo  Deo  esl,  uon  qutirilis  ?  (Joan.  v.) 
Et  iterum  in  eodeni  :  Qvo  cnjo  vado,  vos  non  y(^ 
teslisienire  [Jociii,  viii.)  Adgloiiam  siqiiidim  ib;il, 
ad  (^iiaui  venire  iion  po!erani,(iiiia  in  errore  toiidc- 


580  LID.  |)K  COMMEiNOATIONE  FlDEf.  690 

fiisli  oredere  noi)  valeb.^^nl.  El  if>>ic    Jo.tnKcs  diul  :  A  Clirisdiin  nnn  dcscciulissc  :  liic   qii:uittim  in  sc  est 


iWopterea  non  poternut  credeie  (Joan.  xii);  qnia 
ilcrum  dixil  !s;iias  :  Excaaivit  oculoi  eorum,  el 
indutavit  corda  eormn,  nt  uon  rideaut  oculii,  et 
inlelli(jout  corde  {Isai.  vi).  lis  aiiloiii  (|ui  crcdere 
po.isiiiil,  prope  csl  vcrlnim,  «oii  solnin  crcdcndi  pos- 
«U)iiilutc,  scd  «;r:Ui:«  prxp.initionc.  Lex  eqtm  per 
}loij»ei:  dala  ett;  (jrntia  ct  veritai  per  Jesum  Cliristum 
{ucia  cii  (Joan.  i).  Pro-paraH  sunl  oinnia,  quae  ad 
\o( aiioiicin  geiiliuiii  cr.iiil  iieccssaria.  Veibuin  caro 
f.ii  liiiii  esl ,  carnalis  ohscrvaiiiia  legis  abolila 
csi.  Evaiigi*lium  muiido  prxdicalum  cst,  lioslia  pro 
saliile  iiiuiidi  oblala  csl.  Nil  rcsi:il,  iiisi  nl  verbum  fidci 
coide  susripialur,  pcr  qMaiii  bcaliludinem  perve- 
iiialur.  tndc  apud  Maiilij;um  scriplum  csl  :  Omnia 


Clirisliim  ex  moruiis  rcvool,  cum  iinpia  volunlatu 
impiaque  negaiione  eum  pro  libcniiidis  justis  iioii 
(lescendisse  coniciHlal.  lloic  aiilcin  verba  Aposloli 
de  Cbrisii  ascensionc,  cjiisinc  dCiCC;:s'one,  non 
solnm  ronlra  iiiiidclcs,  nt  iiuiic  diclum  C;?!,  scd 
eliam  pro  (idclibns,  ul  post  dictuiii  est,  pic  possunt 
iiilelligi.  Siciii  eiiini  impii  impia  voliinlale  et  nc  ■ 
gaiionc  Clirislntii  deducunt,  seil  dc  coclo;  iln  jiisii 
pia  fidci  devoiioiic  (;t  confossioiic  Clir  slum  dcdi- 
cunt,  sed  in  ca'luin.  ncductiiinein  :iiilcm  iii  bona  ii 
parlem  accipi  posse,  oslcndit  I'saliiiisia  dicons  : 
Tenuiili  manum  dcxleram  meam,  et  in  volun.ate  ti.a 
deduxiiii  mc,et  cum  gloriasuscrpistime  {Piat  LWit). 
Scd  lioc  dc  iiicnibris  Clirisli.  Uc  ipso  autcni  Cliri>ti» 


yttratattiHl,  venite  ad  iivpiiai   {Matlfi.  xxii).  Reclc  B  acriplm» esi:  Deducet  te  mirabiliterdextcra  lua  {l'sal. 

XLiv).Si  ergo  iioii  dixcris  in  corde  tiio :  Qiiis  asccndil  iii 

cocluin,  (lacc  esl  pia  dcduclio.  IIoc  eniin  non  dicerc, 

qiiod  impium  est  diccre,  csl   Cliristiin:   pie  dedii- 

ccre.  Ergo  qui  justificali   sunlex  fidc,  Clirislum  iii 

coeliiin  asccndenlcm    pio  favorc   dcvutionis  pros<.'- 

quuntur,  ei  prosc<|uendo  iii  coeluni  deducuiU.  Se  i 

qui  non  credui.t   in  ccBluin  uscendenlem,  odio  ni:i- 

iigiiilatis  su:e  perscquunliir,  elpcrsequendo  de  coe'o 

dcducunl.  llorum    pia  devolio,   pia   esl  dcdiiciio  ; 

illorum    iinpia    ncgalio,   impia  dediiclio  esl.  Siini- 

lilcr  qui  iion  dicuiit,  quis  descendil  in  abyssum,  el 

Ciirislum  descendissc    crcdunl,    pie  Cbristum    ox 

inorliiis   rcvocanl,    qucm   a    niortuis     lesurrexisbe 

credunt;  iinpie  revocanl,  qui  resurrcclioni    coiilr;»- 

dicnnl,  et  desceiidisse  iicganl. 

De  eo  (juod  scriptum  est  iu  Jeremia  :  i  Quisas<endil 
iii  cocluai?  > 

Quxrenduin  est  auiein  quid  sibi  vclit,  quod  iii 
libro  Jeremia^  de  sapientia  scriptuin  cst  :  Qui$ 
ascendit  in  ca!uni,  et  accepit  eam,  et  dcduxit  eam  de 
nubibui  ?  Quit  iransfretavit  mare,  el  invenii  eam, 
et  attulilillam  super  aurum  electum?  (Darucli.  iii.) 
Quomodo  coiiveniiint  :  Quis  Oicendit  in  ccelum,  el, 
A'c  dixeris  in  corde  tuo  :  Quis  asceniit  in  cce'um  ? 
Sapieiitia  dc  qiia  lixc  dicnnliir,  Clirisius  csl,  Dei 
virliis  et  Dei  s:ipiciitia,  ile  qno  in  eodein  libio  posl 
paiica  siilijungilur  :  llic  adinvenit  omnein  viam  ditci- 
plina: ;  et  dedit  illam  Jacob  puero  suo,  et  Itrael  elcclo 


cigo  iii  Deuierononiio  scripluin  esl  :  Prope  est 
vcrbum  m  ore  el  in  corde  tuo  {Dcut.  ix«).  Non  cir- 
i>:tlia  Judu^orum,  non  siipersliiiosa  Scribarum  ct 
rii:irisjcoriim  roqiiirii  Dcus,  sed  fidein  :  fide  corda 
puriricaiis,  piiril.ilciii  cordis  diligil,  qux  nobis  siif- 
iicit  ad  s:iluiein. 

De  eo  quod  tcripium  al  :  iNc  diseris  iii  corde  tuo  : 
Qiiis  asceiidei  in  cocluui  ?  id  esl,  Cbr-stuiii  dc- 
(bicerc. » 

Fidci  autetn  geinina  ulilitas  csl,  inferni  suppliiia 
viiareei  ca;lcsiis  rcgiii  doiia  obtinere.  Quod  osien- 
dit  Apostoliis,  cum  in  Episiola  ad  Romanos  dicit  : 
Quw  autem  ex  fide  csl  jusiilia,  sic  dicil  :  iVe  dixeiis 
ia  corde  tuo :  Quit  asceudel  in  calum  ">  id  ett  Cliristum 
deduccre;  aut  :  Qttis  descendet  in  abyssum?  hoc  est, 
Clirisium  n  mortuis  revocare  {iiom.  x).  iloruin  vcr- 
Lorum  raiio  lixc  est :  Justiiia  qux  ex  fide  csl,  lioc 
suggerit  cogiiandum,  firmiterque  teneiiduni  Cliri- 
siuin  ascciidisse  in  coeluni,  ct  descendissc  in  iiifer» 
iiuni,  jusios  de  suppliciis  infcrni  liberaturum,  et 
eisdein  caiorum  prxinia  largituruin.  lioc  autem 
nulli  esl  ncgandum ,  biiic  iiulli  esl  dubilandum. 
rropier  quod  dicil  :  Ne  dixsris  in  cordc  tuo  :  Quis 
utcendet  in  coelum.  Si  eniin  dixciis  iiullum  asccn- 
dissc  in  cocbjin,  coiisei|tiens  cst  ut  dicas,  ncc  Cliri- 
luiu  asceiidisse ;  si  autcm  dixcris  Cliristum  non 
nscendissc,  quanlum  iii  tc  csi ,  Cbrislum  de  co^lo 
diuluiis.  Li,  sicul  quis  pro  inipia  volunlatc  rcus 
esv.'l,  el  djiiin;ilionc  dignus,  si  vclicl  Ciiii(>liim  dc  D  *""•  ''**'  ^'^'^  '"  '«'''''*  visus  est,  ct  cum  liominibtit 
Ktlo  dcducere,  cum  non  possel ;  sic,  (jui  ncg;ilCliri- 
siuiii  ascendissc,  certa  daninalione  digniis  csl ;  cl 
(|tius.  invidciis  glorix  Clirisli,  vtilt  eiiiii  ibi  iiun 
esse,  ubi  iif>gal  cuiii  csse.  Omiiis  eiiiin  iini<ielas 
siiidio  sui  crroris  rcsistenlcin  odil  veriiatcm,  cl 
gluria'iiividel  a:icloris,  qui  vcrx  fidei  iniliiini  poiiil, 
ei  iinpiclalis  fun  lamcnia  Siibvcrtit.  Iliiic  oditiiii 
Jud:Eorum  advcrsus  Clirislum,  qucm  iinpia  ucga- 
lioue,  impiaque  \oluiilale  pariicr  pcrsequuiiliir. 
Iliiic  esl  quod  dc  rcelo  deducunt,  qtiem  in  co^ium 
asccndissc  non  crcdunl.  Dcdiicuni  aulem  per  rcaium 
triniiiiis,  iion  per  elTc^lum  vcluntalis.  Siinililcr  qui 
dixerii  :  Quis  desceiidit  in  abyssum,  crcdens  ncmi- 
ncii»  descendisse,   vel  credens  pro  liberandisjusiis 


conversaliis  ett  (ibid.).    ilanc  auleni    sapieiitiain,  ul 

ait  Aposlolus,  iicnio  priiicipuin  ln  jns  muiidi  cogno- 

vit;  nemo  sapiciiliiiiii  liujiis  iiiiiinii  inveslig.ire  po- 

tuit.  inlcr  sapienics  iicti.pe  litijiis  sxculi  exceilcn*. 

vidcbantur;   qui,  ut   vcrbis  Isai.-c    tiluinur,  sider» 

contcmplabanliir,  ct  supptilabaiil    inenses,    ul  aii- 

niiniiarcnt  ex  t\b   vcniura  (/jai.  il\ii).  De  quibus 

quidam  illorum  poeta  sic  aii  : 

Felicet  auimce,  quibus  ha-c  continijcre  primis  , 
Inqne  doinvs  huperutn  scandere  cura  \uil. 

Qitis  autem  istoruin  (luclti  ingenii  siii  ascendit  in 
cceluin,  el  acc(pii  ibi  s:ipienliani,  cl  dcduxit  eani 
de  nubibus?  ^emo  s.ine  illorum  vcr.ini  sapicnii:iii) 
iilic  sibi  pcrrepit,  vel  ad  aliuruin  noliuaiu  perduxit; 


r.9t  liALDUIISI  CANTUAHIENSIS  ABCllltn  C  Ml 

M(J  loia  illonim  sapicnlia   iii  obscinis  corunri  diclis  A  Dontini  nosiri;  qiii  facliis  «H  snpieniin  aobU  a  Deo, 
vel  ftcHpiis,  6i<  iii  aqiia  in    nubibus    cJausa,    longc 


eral  a  via  «liMiplinae,  quam  dedii  ncu8  J:icob  puero 
tuo,  el  Israel  eleclo  suo.  Ilaoc  gnpicnliam  nec  illi 
invenerunl,  qui  pcr  lerra*  cl  miiria  lillcras  loio 
orbe  fuKiciies  perseculi  sunt.  E  qnilius  ernt  Pluo. 
De  quibus  dicitur  :  Qui$  lriini[reiuvil  mare,  et  in- 
venil  eam,  et  atiuHt  eam  $uper  aurum  eleclum  ?  /n- 
venil,.el  ttltutit  siinile  csl  ci,  quod  prius  dixil,  Ac- 
cepit,  ei  deduiit.  Ilic  ergo  sapieiiiia  non  de  Kcbo'a 
ac-idcmicorum,  vel  sloicorum,  allcriusve  similis 
ervorisse.U£  maiiavit;  scd  illi  vi:im  disciplinx  non 
^nvencrunt,  proptcrca  pericrunl.  El,  quoniam  non 
^abuf  runl  s.ipienUam,  pcricrunl  propter  suam  iiisi- 


el  iusiitia,et  sanciiricalio,  ei  reJcmpUo. 

Quod  Chri$iu$  auclor  (iilei  dirinitnlit  $uee  poteniinm 
miraculi$  indii.avit,  et   fidei  tirtuitpi   figuravil. 

Ilxc  aiileni  sapientia  Cbristns  est,  qiii  %»'  <  t  P:i- 
Irem  per  fiitem  noijis  revcbvit;  el  ipsius  iidei  p4-r 
qiiani  se  nobu  roanireslnTit,  anetor  ekt  el  ''onsuui- 
niator,  jiixta  qiiod  Aposlolus  in  Episi(il.i  ad  ncbrjcos 
dicil  :  Per  pnlientiam  curramu$  ui  pr^poiiium  Noftis 
certmmen,  a$\)ititntt$  >n  nutlorrm  fkdei  et  con$Mmmtr 
lotein  Jetum  (Hebr.  iii).  Auclor  auiem  fidci  et 
coiisnmmalor  recle  diriinr,  qui  ipssm  Btleni  itt  ua- 
bis  operatnr,  iiiclioans  «t  consommans.  Miracub 
aulem,    qux  Chri.stus  visibiliter   oper;tius  esl,  ut 


l>ienliam.  Dei  crgo  sspientia  ncc  snbtililale  liumanse      fitles  divinilalis  ejus  reciperelor,  ip!>ius   divinitatis 
ralionis  in  alta  se  crigentis  inv^stigatur,  nec  laborc      poteuliam  indicabanl,  et  ipsius  fiJci  virtulem  6gu- 

rabaiit.  Nam  illumiuaiis  oculos  cxcorum,  el  ape- 
rieiis  os  muloram,  aures  stirdorum,  dirifens  gres- 
sus  ciuudoriim,  xgios  curans,  lcprosos  inunlans, 
mortuos  suscilaiis,  pcr  bacc  higna  virtuum  fidei  si- 
gnabat :  qiix  ociilosmeiilis  .-^perit  ad  iiiieHigriidtiui, 
aurcs    aperii    a:l     obeJicnduin  ;    ot    re£erai    a<i 


longinquae  navigationis  acquiriiur,  ut  de  remoiio- 
ribus  linibus  adducalur;  sed  de  coelo  venicns  crudit 
iios,  ei  admoncl  lerrena  despiccro,  ei  amare  «re- 
Jeslia.  Munduin  auiein  despicerc,  boc  esi,  m:irc 
transire,  ei  enavigalum  post  se  relinquere.  Coelesiia 
amare,  bocesl,  spe  ei  desidcrio  in  coelum  teiiderc. 


Nenio  aulem  jusiorum  vei  mundum  coniemnens,  tel      confessionem,  regit  alTecius,  dilnii  peccaia,  purf»t 

««lesti:»  conciipiscens,  merito  suo  aut  consUio  hanc 

iapieniiam  prcvenit,  ut  acciperel,  deJuceret,  invc- 

niret  ei  aflerrei  eam  super  aurum  eleclum  :  Quis 

enim  contiliarius  ejus  fuil  {Isai.  xt),  aut  qiiis  prior 

dedii   ei,  el  retribueiur  illi?  Ipsa  vcro  secunduin 

consilium  voluntalis  suae  ad   nos  veniens,  sicut  vo- 


crimina,  morlifio.-tios  carne  tpirilu  vivifical. 

De  novn  creaiura. 
Fides  autem  qtiasi  iiova  qu:t'il:iui  <  realio  «sl,  im- 
iniitans  de  nou  esse  ad  esse.  luQJeles  iiiiuiruui  q»ia 
inDeo  non  sunt,  non  esse  diciintur.  Cum  ad  fidcnr 


convertunlur,  csse  incipiuut,  quia  a  Deo  esse  arci- 
luii,  ele«it,  qiiibus  se  darei,  qui  eam  diligerent  ^  pj^^j  Q«odante  conversione.u  ad  fidein  nibil  sini. 
supor  aurum   eleclum.  Pretionior  eU   eutm  <:uiicM» 


opibus;  el  omiiia  quai  deiiderantur,  ei  non  valcnt 
t»mparari  (Prov.  iii).  Non  ergo  Eiioch,  non  Elias, 
non  Paulus  merito  suo  sapienliam  prxveniens,  in 
rcelum  ascendit,  ul  prjevenlain  ibi  acciperei  et  de- 
duceret;  non  filii  Israel  qui  sicco  vesiigio  mare 
transieruui;  non  Jonas,  qui  de  inari  cl  de  venlre 
celilibefalus;  noa  Pelrus  supra  mare  ambulans ; 
nOn  Paulus  de  profundo  pelagi  ereplus,  hanc  sa- 
pieiitiam  praevcnil,  ul  eam  inveniret ;  sed  hi  om- 
nes,  caeierique  justi  in  bis  figurati,  a  sapientia  Dei 
praevenii  suui  ul  jusli  fiercut,  ci  mira  faceipeut. 
Hon  est  ergoconlrarium,  quod  a  Paulo  commemo- 


•sicndit  Isaias  qi:i  de  geiilibus  nou  credeutibu; 
dicil :  Omnes  gentet  qua$i  non  tint,  tie  tmnt  ccram 
eo  ;  et  quasi  niliilum  et  inane  repulntte  tunt  ei  {hoi. 
xl).Mo\  ubifidesiflcipit,  novacrealura  incipii.  Un<(« 
ApostoUis  ad  Epliesios,  cuiii  prxmisissel :  Cratia  sn!' 
vaiiesii$perfiaem(EiJies.  ii);  postpauc:*  subjungii  r 
IpstHS  enim  factura  sumut,  creoti  in  tkritto  Jesu  m 
operibtis  bouis  (ibid.).  Et  iteruui  io  EpistoU  se<'UiMla  a<l 
Curinihios  ;  Notvt  hoc  neminem  novimut  ttcumdi  m 
cnrnem.  El  si  cognovimus  tecundum  carnem  Christuiu, 
sed  nunc  jam  non  nonmiit.  Si  f  ua  ergo  ia  thrifo 
nova  creaiura,  tetera  iransierwit ;  ecce  faiia  $uhI 
omnia  nova  (II  Cor.  x).  Iniiovaiis  siquidem  in  liile 


ralumest:  yon  dtxeiit  in  corde  tuo,Qutt  atcendtt  ^^^^.^^.  ^.^^^^^^^  ^^^^^^..^^  ..ovilas  acce.sil.  Et  iu 
inc(elum  (Rom.  x) ,  ei  quod  in  libro  JerenuK  scri-  D  ^^.^^^^^  ^^  ^.^j^^^^  .  lnCkri.io  Jesu  neque  circum- 
plumesl:(/«i»«sc«nrfiti«car/«mnb.emmnegaUo  ^.^^^  aliquid  takt,  ntque  pr^putiHm ;  ted  u^ra 
ascensionis  Chrisli  in  oaelum  inierdicitur ;  h.c  vero      ^^^^^^^^  ^^.^^^^   ^^^  ^^^^^^^^^  ^^^^  ^^.  ^^^,^^,^^   ^^.^ 


iiec  Chrisli  iiscensio,  iiec  nosira  per  Chrlsium  fu- 
inra  negalur  ;  sed  hoc  oslewditur,  quod  vera  sa- 
pienlia,  si  dc  malis  agiuir,  studio  bumanx  curio* 
siiaiis  non  apprebendilur;  si  de  bonis  agilur,  hoc 
jnsiuuaiur,  quod  meriio  sanclitalii  haec  eadem  sa- 
plenlia  non  pracveniliir ;  sed  ipsa  pfaeveuleoaomnes 
qui  sanclificandi  «Taul,  sapientiain  revelavit  in  an- 
(.iquisjiislis;  viam  disciplinse  osiendens  in  iege  et 
propheiis,  ubi  Iaiebai,sicut  aqua  ii.  nubibus;  doncc 
ttfiunderelur  in  leinpore  suo,  radianle  gratia  ct 
KWi.a   rc^urreciionis  et   ascensionisi   jesu   Chiisli 


aaluram,  sed  nova  crcatura  per  giatiaiu.  {jMiA 
autem  naiura  sumus,  in  pejus  Biutaiuin  (si  per 
culpam;  sed  iu  meliiis  repar.iuiur  per  (idei  t;ral  am, 
ut  quasi  de  novo  iiiripiamus,  q^ua  de  veiii^t.iie 
innovamur.  Uinc  Psalraista  dicit  :  Et  dijti  :  Huiu: 
capi,  hac  muialio  deztera  Excelti  (P$al.  Lkivi.). 
Diti,  inquil,  nunc  coepi,  qua»i  Deo  contiicus.,  el 
laude  reCepens,  et  non  esse  roeae  viriuiis  inielli- 
gens,  quod  nunc  coepi  :  non  enim  nunus  mea 
exceisa,  sed  deilera  Domini  fectt  virmteui;  pra<- 
pierea  divi  -  Uj:c  mutaiio  devterx  ExtcUi. 


519 


LID,  DE  COMMENOATIONE  FIDEl. 


m 


Qnod  per  fidem  filii  Dri  tfftcimur. 


ttf  flJcni  auicni  i:on  suliiiii  in  iiovain  crea'uraro 
muUiiitir,  sed  et  lilii  Dei  efliciinur.  flitic  Joannes 
ail  :  Qmotqu*t  aulcm  receperuul  eum,  dedil  eit  p«te- 
tUiiem  (ilio$  Dei  fieri,  hi*  qui  crednttt  in  noniine  ejui. 
(i«uH.  \).  PulcsURMD,  Inquit.  detlil  eis  filios  Dei 
fieri,  iioii  poiesijicm,  qu:i  soliini  possenl  aliijiuitilo 
filii  Dvi  ri«ri,  si^'d  qua  liios  cuiii  crederfiit,  filii  Dci 
ficreut.  Putcstus  er);o  lijcc,  qux  creJenlibus  daliir, 
uon  in  evciiiu  eispcciniionis  est,  sed  in  prxsemi 
|M(ciilis  gialix  effeclu.  Nam,  qui  perfidcni  jusiificari 
iiicipil,  iiiuK  in  fiJiuiit  Dci  adoplilur,  siatiin  noniiiie 
(il.i  lioiioraitir.  ilnnc  potestaieni,  qux  crcdcutilius 
djtur,  iionJuiu  li.il)enl,  qui  uonduiu  cretiuiil.  Ilxc 
eitiiu  p«>lesta6  noii  naiuro:  esl,  sed  graiijc.  Crcdcii- 


A  auli^m  nosira  (ol:i  C(  lU  carn.ilibus  bonis,  el  in  9pi-< 
ruualibus  donis,  de  munere  Dei  provcnit.  In  spiri- 
liulibiis  vcro  donis.  quae  salulein  operanlur  in  noLis, 
primum  lociim  oblincl  ipsa  fides ;  proplerea.  initiHni 
sub:>(aniix  Jicilur.  Substnnlia  aiilem  noslra  sunl  el 
iiaiunlia  bona,  qn:c  iii  condilione  suscepinius,  el: 
graUiiia,  quibiis  iii  rcparalioiierenovamur.  Iii  Evan^ 
gelio  apud  Lucaiii  ilinil  adolescenliur  firius  aj  pa- 
lieiii  siiuiii  :  1'altr,  dti  milii  portioutm  tubtlanliiTt 
qute  me  conuugH  {Lu.c.  xv|.  Qua?  cst  ergo  subslanlia 
nostra,  nisi  natura  nostra,  quam  a  Deo  accepinius; 
vcl  gratia.  vol  gloriii,  (|uam  aeque  ab  ipso  accipimus, 
sictil  scripliini  esl  :  Graiiam  et  gloriam  dubit  Domi- 
nus?  {Pial.  xx.\iM.)  Gioiijin  auleni  subslantiani  dici 
piisse,  oslchdil  J\poslolus,  qui  in    secunda  EpislolsL 


tibus  auleiii  sic  daiur  poiesias  filios  Dei  fleii,  ui  ex  D  ,^,\  Curiiidiios   ait :  Quemadmodum  dixi,  parati  tilit: 


Deo  uati  sinl. 

Qiiod  per  fidem  ex  Dto  nati  tumus. 
Qiioniudo  :iuloin  e\  Deo  mti  siul,  osiendit  R  J  >- 
Ciibii«iliLCiis  :  \oluHtuti:  ettim  genuit  not  veibo  viri- 
taiit,  ui  timut  iniiiuut  uliquod  creaturce  ejus  [Jac.  i). 
liiitiuiii  aiiquod  crcalurx  diiil.  quasi  aliquoiuodo 
iniliuin  creaiuix,  nuvo  scilicei  el  singulari,  fre- 
qiieiis  iieiiipe  c«i,  ei  coinmunc,  per  crc<iiionis  condi- 
tionem  iniiiuin  liabere,  sed  per  prxparationis  gra« 
Uaia  iiiiiiuiii  cuniere,  nuvum  esi  iii  hofuine,  et  sin- 
Ktilare.  ^ovilas  erg^  esl,  el  di;;nilas,  es.'>e  aliquod 
iniliuin  creaturx  Dvi.  ll(  hoc  essemus,  vuiuniane 
geiHiii  iios  Deus  verbo  verilalis.  Yuluniartc  quidcm. 


ne  cuin  veneriiti  Macedonet  mecumf  et  iavenerint  vei 
iiuparatos,  erubescaiuus  itos  ( uf  iion  dicaufus  voi)  ir: 
hac  ivbslanlia  gloria:  {II  Cor.  i\).  liorl:ibalur  Apo- 
sli  liis  CoFiiKliios  ad  opern  cliaiitaiis.  Gloriabatur 
do  corum  cliarilalo  .'tpud  Uaccdones.  Substanliaiii 
iiaque  glorix  dicil  ipsam  icrrenam  subsianliair. 
charitaiive  erogaiam,  vel  crogandam,  quae  erai  glo- 
ria  ipsoruin  in  Doniino,  vel  Apo.sioli  pro  ipsis  apu.i 
Macedones.  Vcl  ipsam  gloriam  dicil  csse  substan- 
liam,  quia  bona  gloriatio,  vcl  Aposloli  pro  ipsis,  v^l 
ipsornui  in  De<>,  spirilualitcr  vera  subslanlia  cral. 
lierum  in  eadcin  Episiola  scipsum  commendaiis,  ci 
prxfcreiis  se  illis,  qni  gloriabaiitur  secundum  car- 


quia  gralis,  non  merilo  noslro.  Genuit  autem,  iioi:      ncm,  sic  ail :  Quod   loquor,  non  loquor   tecunduui 

«.'•••  - 1    •  1  •      I  t        •  r\  i  ....... 


I 


siciit  Filium  sibi  coiisubsiantialein,  quem  non  fccii 

sel  genuit.  Nos  auiem  quos  creavii  de  aon  filiis  p.er 

fideiii  Ulios  fccil,  el  sic  geiiuit.  t^nde  ciiain  illud  in 

Deuteronotnie  :  D^um,  qui  te  fecit,   dereHquisd ,  A 

oblitus  es  Domini  trealorit  tui  {Dettt.  xixii).  (leiiuit 

iiuteiN  verbo  veriiaiis.  Verbuio  siquidcm  Dei  quasi 

semen  in  co:de,  si  per  assensionem  mentis  fidei 

admisceaiur,  ad  divinatn  proficil  generationem,  ut 

lilii  Dei  simus,  secundum  itlud  :  Ccniis  enim  Dei  su~ 

mvis  [Aet    xvii).  Quod  si  sermo  audilus  fidei  noo 

adtiiisceatur,  nun    profici^  nd    novx  geucralionis 

csordium.  Unde  Aposiolus  iii  Epistola  ad   llcbrxos 

de  qii.busdaiii   iiou   crcdciitibus  dicil  :   Sonpro\u\l 

il  i»  teni.o  audilus,  ei    non  adiiiitlut  fidei  {Heb.  iv) 

Quod  fidet  etl  iuitium  lubttantia  ejui. 

Fides  ergo  nos  cfGcit  aliquod  iniiiuin  crealurx 

Dci;  ideoqiie  initiuin,  qtiia  i|)fia  esl  initium  sulisl.in- 

li:L-  e]iis.  (7nde  Aposioltis  in  Episiola  ad  Hebrxos' 

Pariici;)et  einin  Clnisti  faeii  lumut :  it  tamen  inilium 

lubnauiiLe  tjut  usque  ad  finem  firmuin   reliueawut 

iUebr.  iii)  Iniiiuin  siibilaiilix  ejus  fiJcin  dicil,qii:c 

esi  iiiiiium  oiiiiiiuni  boiiorum,  el  siibslanti;!  noslra 

a  Deo  ;  subslniitia   scilicel  reruiii   sperandjnim,  nl 

prxilictuiii  esl     Substaiilia  noslra  dicilur,  el  qnoJ 

sunius,  cl  <iiiod  biltcmus.  Dc  co  quod  suiiuis,  scri- 

ptuin  esl  iii  psalino  :  Memorare,  quic  mea  subilaiitia 

(Ptul.  Kcviii^.  IIuc  ad  Deum,  (|iii  novil  fignioiinnn 

iiostruiii.  Dc  cu  (|U<)d  li.ibeiniis  scripluiii  osi  :  Houura 

Uouunuin  i!e  lun  fubi^laittiit  [Proc    in).  Siibslaiilia 


Deiim;  sed  quasi  in  intipiealia  in  hac  tubituntim 
glorite  {II  Cor.  xi).  Gloriam  cariiis  siibslantiam  dicil, 
proiil  illis  videbaitir,  qui  b:tnc  niagiii  xsliinab:)nl. 
Vera  auicm  xslinialionegloria  iii  Doo  boiia  subsiini- 
tia  esi.  Fides  ergo  iniliuin  est  substanli:e;  quia  iii 
reparaiione  noslra  initiiini  iiobis  est  ct  grati»  et 
glorix.  Pcr  hanc  eniiit  Dciis  graiificavit  nos  sibi  ia 
diiecio  Filio  suo,  el  glui  ificj^il  'ii  illo.  Glorificavii  sic, 
iil  siinus  filii  Dei;  noii  soiuin  auiem,  sed  et  dii, 
sicut  scripluin  csl  ' 

Quod  per  fidem  ftiii  Dei  sutnus. 
Ego  dixi .  Dii  esUs,  ei  ftlii  Excelsi  omnei  {Ptaf 
Lxxxi).  Nondunt  apftarol,  qiiid  ciiiiius,  sed  nccquid 
nnnc  suinus.  Cuin  au:eni  apparuerit  Clirislus  vita 
D  nobtra,  tunc  ei  nos  apiiatebimus  cum  ipto  in  gloria 
(Co/otf.  iii);  el  tuiic  apparebit,  quan(.x  dignitatis 
sit,  el  qiiaiili  tionoris,  doos  csse,  niii  filios  Dci.  Cuiii 
putolicriiina  visioiic  diviiix  subslaniix  p(?r(rucinur, 
cuni  vidobiiiiiis  eum,  siculi  cst,  lunc  apparcbit,  qnis 
fiiiis,  cl  qiiis  fructus  sit  fiJoi,  qux  csl  iiiiliuni  sul>- 
stanli.c  Dei  cojjnoscendoe  :  qua  cogiiitione  iiihil  est 
bealius,  niliit  (liiicins.  Quomodo  fiJcs  sil  initiuiii  siib- 
slaiilix  eiii««,  viJttlicel  Dci,  lioc  csi  ei  lilius  subslan- 
lix,  quu!  ii:iiuia  Dci  est,  qiix  iii  se  noc  iniliuui  ha 
bcl,  noc  finein,  ulruiiiquc  bcatiis  l'e(rus  in  Epislola 
secuiiJa  ostendil,  diceiis  :  Omnia  nobn  divina:  vir- 
tu  is  sutc,  qna-  nd  licni  «l  pialattin  douuUt  sunl  pet 
(otjuiuoMin  ejut,  qui  vocavit  nos  propria  gloria  ci 
tiiiute  .  pei  quem  matinia  el  preiioM  nfuinitsa  uob'! 


S05  nAl.bLINI  CAMLAIIIENSIS  AUCIIIFJISC.  -M 

ilonnvit,  ul  per  hoc  efficiamur  iliviinr  consorla  tintn-  \  ostPixiii  IVlnis  iti  Kpislolj  scniriiij  :  Vii$  iiu>ein  cn- 


nr.  Iiiqientea  eju\,  qucc  iii  mumlo  ni,  comuiueentite 
ccrruiitioiicut  (II  l'clr.  i).  tx  liis  vorliis  iiilrlligilc, 
per  cogniiionein  cjtn  qut  not  voctivii,  iioc  «:sl  |»»T  ii  'eiii 
Cliiisli,  oiiin  a  iliviii.r  viiliilis  cliarisiiiala,  (|ux  iio- 
Lis  a  I  vii;iiii  iii  riiluro  obliiitiiulaiii,  cl  ad  |ticl:iieiii 
in  |ira'seiiii  conscrViiiid;iiii,  sunl  iiecissaiin,  jam  iio- 
))  s  (iiiiiat:i ;  cl  |>romiss:i  !>ci  iii  iiobis  jaiii  csse  com- 
|ilct:s  ut  per  lixc  i-IIicianiur  tliviiu!  coiisorCcs  niiiu- 
r.c ;  coiisoites  (|iii  lcin,  non  in  uiiilale  siibstaniix, 
sed  parlicipalionc  gralix.  Quocl  auicin  personani 
iniiniilal  (ijiciis  :  nobis  promisna  donavil,  scilicei  Ju- 
(lx-:s,  ui  vos  gciiies,  pcr  lixc  efliciainini  )Jivtiiae  con- 
sorics  nalurx',  pcr  Itoc  indicalur,  proinissiouem  in 
Judicis  coiiipleian!,  sed  fruciuin  couiinunem  cs&e  et 
gciilibus. 

Quod  fulcs  cil  fundamenttim  et  tignaru.um. 
Fides  aiiieni,  qiix  ii.iiium  esi  suLisiantix,  us(|n< 
.'td  liiirm  firiDiicr  tonendj  est,  ut  sil  el  ipsa  nrmuin 
lijiulaiiieiiinin,  (]\iO(}  nullo  inodo  possil  subvcrti.  Ilinc 
Ap  isioliis  iii  Kpistola  seciiiida  ad  Tiinollicuni  ait : 
Snbverteiunt  quidam  fiden» .  Sed  fumum  fundanien- 
luin  Uei  sla',  Itabens  signaculum  Itoc  {11  iim.  ii). 
Ki<le!n  aiitcni  fundaii.eiilum  dicil,  quud  rundavil 
l>eus,  ci  iion  homo,  ideoquc  Dei  dicitur.  Hoc  esi 
iunJanieiiluin,  quod  noino  mutare  polesl.  H;ec  est 
peira,  sujier  qiiJin  fundala  est  Ecclcbia.  Huc  esl  fun- 
diimenlum  afostolorum  el  propheluriim,  in  quo  omnis 
<  difictttio  conslrucla  crescit  in  lemplum  sanctum  in 
/Joniino  {Ephea.  n).  Huc  fundamenlum  liniium  stal. 


rom  oinnem  tubiiifcrenlei,  ininitlrale  in  fide  vetlra 
virluleni,  m  virlule  aulem  tcientiam,  in  leieuiia  i,u- 
lem  absliiieniium,  hi  ubiliiienlia  aulem  paiienlion',  in 
putieniin  auiem  pielatem,  in  pielate  aulem  amorem 
fraternilutit,  in  amore  autem  {rulernitatit  eharitulem. 
Ilaec  enim  ti  vobiscum  adbint  et  tuperent ,  non  vacito», 
tiec  tine  fruclu  vot  conttiluenl  in  Domini  nostri  Jetu 
Chritti  cognitione.  Cui  enim  non  prceito  tunl  hcec, 
ccecut  esl,  et  manu  lenians,  oblivionem  accipieni  pur- 
gationitveterum  suorum  delictorum  {II  Pelr.  i).  Yerba 
isla  diligeiili  medilalione  pensata  manifesie  decla- 
rani,  quod  de  flde,  quasi  initio  et  fundainenio  loia 
spirilualis  xdificii  fabrica  consurgit.  Elhuc  occurrit 
Ezechiel  pioplicla,  loquens  dc  aedilicio  in  nionie 
£  conslilulo,  cl  dicens  :  El  in  oclo  gradibut  atcentut 
ejus  {Ezech.  xl).  Quam  parabolam  Peirus  edisse- 
rens,  octo  virtutum  gradus  hoc  locodisiinguii :  Fi- 
dcm,  virlulcm,  scienliam,  abstinenliam,  p£.iienliam, 
pielaleni,  fralernitalis  amorem,  charitaiem.  Mini- 
strale,  inquil,  tn  fide  veslra  virlulem  {II  Pelr.  i).  Non 
generaliler  hoc  omneni  inleiligere  debeinus  virlu- 
lcni.  Nam  scienlia  cl  abslinenlia,  el  cxterx  qux 
sequunlur  virtutes  sunt  ;  sed  specialilcr  ea  virtus 
hic  iiilclii{;enda  est,  qux  primos  conalus  nostros 
adjiivat  conlra  priora  delicta,  ne  riirsiim  cunlra  nos 
pncvalcanl,  ne  iicruin  vineaniur,  nbi  vicii  sunius. 
Virlus  ergo  Iiic  specialiler  dicilnr,  non  qua;  sola 
viriDS  esl,  .sed  <|u;c  priina  esi.  Prin:uin  aule:ii  esl 
iii  iiova  conversalioiic  fii^'ere  eam,  qux  In  niuudo 


rum  advcrsus  oinn:  s  tentaiionuin  impnlsiis  peise-  C  e&\,  conciipis.entiaD  ('orrnplioiiem.  De  qua   fugipnda 


\crandi  conslanlia  inconcussa  permanet,  ct  cilra 
(inem  non  habet.  llabcns ,  inquit ,  signaculum 
h:  c.  Consianlia  Gdci  ipsa  csl  S'gnnculuin,  quo  nos 
^igiiavil  Deus,  el  discrcvii  eleclos  a  reprobis.  Pro- 
)iierea  qui  ad  icinpus  creuunl,  cl  in  tempoFe  tenia- 
lioiiis  rec(H!uiit,  lioc  si^naculo  signuti  nonsunt,  sed 
ni;igis  iili,  quibiis  dicilnr  :  Vos  aulem  eslis,  qui  per- 
viaimslis  meeum  iu  teniutiouibus  meis  {Luc.  xxii) 
>';iilum  cnini  ccrtius  signuni  s;il  ilis  iii  iiobis  appa- 
r<t,  qiiani  illud,  dequo  scriplum  csl :  Qui  persevera- 
veiit  usque  in  linein,  liic  salvus  erii  {Matlb.  %). 
Qiiod  pcr  fidein  habiiacnlum  vel  Itinpluin  Dei  tumus. 
Supcr  lioc  fuiidainenluin  x.-liiic;iniiir  in  tenipluiii 
ct  habilaculuiu  Dei  iii  Spirilu  s  inclo.  Ubi  esl  habi- 
talio  Dei  pcr  liilein?  Audi  Apo  idIuiii  iii  E|iislola  ad 
tphesios,  sic  d:ce!iiem  :  Ul  dei  vobis  secundum  divi- 
tias  ijloriw  sua:  virliiie  corroborari  per  s.  iri  um  ejus 
in  inleriori  homiae;  hubilare  Chrlslum  per  fidem  in 
cordibus  vestris  {Ejhes.  iii).  Si  crj;o  virlus  in  nobis 
corruboraiur  per  S,  iriluni  D  i  iii  i.ileiiori  houiinc; 
si  per  lidcm  h:ibi(ai  (^liristuii  iii  iio!  is,  iniic  nos  Ivi- 
liiluciilum  suinuset  tfuipluni  Dei  vivi;  et  fii(ula:iicn- 
luiii  rirniutn  st.il,  Cliristo  inhal)il.iiile,  el  Spirilu 
sanct^)  viiluiein  corrol;or:iiitc,  el  Deo  nos  signiinle, 
siiut  ait  Aposiolus  in  Epsl  la  scctiii<ia  ad  Corin- 
lliio« :  Qui  unxit  nos  Deus,  ei  qni  sian.vl  nos,  el  iledit 
ji(jnus  spiritus  in  cordibus  nosris  {U  Cor.  \).  Qiio- 
iu:>'io  fides  iuitiuin  sii  ei  fundameutuin,  manifestius 


D 


i  iem  Apostjliis  in  proximo  pncmiscrat.  De  hac  vir- 
l«te  i-cri|)luni  esl  in  psaliru)  :  El  prcecinxisii  me  vir- 
luie  ad  bellum;  et  supplantasti  iuiurgeiiles  in  me 
sublus  nie  {Psal.  xvii).  Scicniia  hoc  loco  intelligcnda 
est,  non  ca  quse  bonuin  inlelligit  et  negligit ;  sed  ea 
quo;  poiiora  probal,  elsalubria  elii^il.  Hjec  scienlia 
.ipud  Deum  laudem  habel  cl  inerilum,  cl  pis-l  viriu- 
lein  recle  ordinalur;  qiiia  reprobare  m:iluin  el  eli- 
gere  boniiin,  virius  esl  tt  scicnlia.  In  aboliiione 
qiippe  vctciis  v^lae  opus  esl  viriuie  :  in  inchoaiioue 
iiova;  conversalionis  pcrnccessaria  est  S'  ienlia,  qiia 
discanuis  posl  hipsuni  caiilius  ainhulare.  Hiiic  aiijuii- 
gilur  abslinenlia,  ea  videlicct,  qua  eiiivm  a  qiiibns- 
dam  licilJs  lemperauius.  Nam  illa  abst  ncnij,  qua 
:>b  illiiilis  abslineiur,  ad  viriuleiu  pcrliiul,  de  qna 
pricniisSHin  est.  His  adjungiliir  paiienli;i,  qua  in.ila 
vitae  prycsenlis  aeiiuaniniiler  porianlur.  Has  quatuor 
virlutcs  nobis  debemus  ad  custodiam  nosiii,  ul  maU 
vitantcs,  el  boiia  faciciiies,  ct  hoc  niundo  temperan- 
ler  nleiites,  et  in  adveisis  patieiites,  immaculali 
cusloiiijuiur  ab  hoc  s.eculo.  Duas  viriuies  quae  se- 
quiiuiur,  pieiatcin  vidcliccl  et  amorem  fralerniialis, 
proxiiiiis  debenius;  pictaicm  quidem  iis  qui  noslro 
adjiitorio  in  liger.l,  amorcin  auiein  fralernilutis  et 
iis  qiii  iiun  iniligciit.  Airecliis  ciiim  ainoris  ad  omnes 
d  latalnr;  pie;alis  .v<iro  allecius  sive  cOeclus  indi- 
geiitibiis  iinpendilur.  Fi<ieni  aulcm  el  charitaleRi 
Deodcbcmus,  in  quem  credere,  etsolum  anie  omuia. 


597 


Lin.  I)E  COMMHNDVHOXE  FIDKf. 


899 


»'l  siipcr  omnia  diligere,  arclissime  liMUMUiir.  Fiiles  A  cuni  p;Uieiili;H)iuMaitir  pruL.ilioueni.  1'lnimfjiiconiiu 


in  iino  csi,eli;iri(ns  iii  sumino.  Il.rc  os(  scal;),  q'i:iin 
viilil  J;iO()li,  rujus  siiiitiiiitjs  coeluin  cuiilinijil  (Cen. 
tiviii).  Per  ii;)iic  ascciulii,  qiii  ascciisioncs  in  corde 
sao  (lisposuit ;  qui  pcr  virUiliiiii  iiicreiiKMila  prolii  il, 
01  in  vii  iini  |icrrticliini  orescil.  Si(!  viui  li«'e!iuin  siipcr 
riilei  fuiuinnieiuo  ordiuaiur;  sic  leinpluni  Dci  sedili- 
caiiir,  si  i°iin>laiiieiitiiu)  iuimobilitor  sua  nruiiialc 
•Ubiliatur. 

Dc  jrobaiioiie  fidci. 
Ul  •tabilialur,  oporiel  (iilcm  proliari.  Dequa  jiro- 
liatione  Pelrire  in  epislolu  prima  sic  :\\\  :  modicuin 
rnitf  »i  oportel  conlritlari  iii  variis  leiilalionibus  :  ut 
probalio  vestr(e  fidei  mnllo  pretiosior  auro  {quod  per 
igncm  probatur)  invemalur  in  laudem,  el  gloriam,  el 


S(  ripiiim  esl,  Jafobiis  oiiii'1  sif,  ail  :  Vrub.ilio  (id,i 
vi'iir(f  patieiiliiim  operutur.  Vullcnlin  aulcm  oi>us 
jcifeitum  liiibel  (Jiic.  t\.  Paulus  vero  iii  Epi^lola  ad 
Koniaous  sic  dicit :  Tribulatio  patieninin  o^ifialur  ; 
pnlienlia  autem  probcitioncm  {liuiu.  v).  Qitod  Jacubiis 
dicil,  Probiilio  fidei  veslrie  piitieniiam  operntur,  lioo 
csi  qiiod  Paiilusilicil,  Tribulniio  paticaiinm  opefalHi. 
Tribulalio  quippe  pi'oli;ilio  fiJei  csl.  Vasa  ciiiii)  Ci^wH 
prubal  rornax,  el  viros  juslos  igiiis  tribiilalioiiis. 
Qiiod  vcro  Jacobus  dicit  :  pnlieniin  opui  perfectum 
//o^c-^,  proficit  adiioc  iiilelligenduin,  quod  Paulus 
Ait\i,paiieniia  operatHr  probalionem.  Cuin  cniiii  pa- 
lieiitia  laudein  iialRMl  pcrfecti  operis,  consuuiniuli- 
que  laboris,   pcr  palientiain    probatus  oslentlilui'. 


honorem,  in  recelalione  Jetu  Chrisii  (/  Petr.  i).   Pro-  ^  qui  in  iribulatione  fidolis  iiivcnitur. 


l)atur  auteni  fldes  lenlalione,  ul  innotcscal  qii;:lis  et 
quanta  sH ;  vel  abis  ad  exemplum,  et  ndei  tcsiimo» 
niam,  vel  ipsi  qni  lentatiir,  ad  sui  laboris  solattnrr, 
el  »pei  firmamenlom.ei  perscveramli  siudiuni.  Aiile 
tenlationem  eniin  iiec  ipsi  boniini  iiolaesl  lides  siia. 
liinc  scripluin  esl  in  libro  Sapieniije  :  (^»t  non  esl 
teniaiui,  quid  scii?  (Ecrli.  xxviv.)  Et  posl  paiica  : 
Qui  non  esl  expertus,  pauca  cognotcil  (ibid.).  Deus 
atitem,  qui  iion  pcriniitit  nos  tentari  siipra  id  quod 


Quod  fi  !es  el  fidcles  sibi  inviccm  lestimonium  dent. 
Qiii  auiem  fidoies  invei)iuiitur,  bi  tcstimoiiio  fidei 
probaii  dicunlur.  Uiide  Paulus  iu  Epistola  ad  lic- 
brxos  dc  leiitationibus  anliqiiornin  justorutn  prx- 
mitteiis,  suliinrerl,  ^licous:  lCi  lii  oinHesle^liiuonio/idei 
probali  snni  [Uebr.  xi).  Ct  iu  cadciu  de  (ideloqucus, 
dicil  :  Inltac  tcstiinonium  consecnli  suntscnei  (ibid.). 
Fides  quippe  lii  lenlationc  probala,  lcsiimouium  (kt 
perscvcrantibtis,  quodjtisii  sunt,  ei  inerccde   digisi. 


possumns,  Tacit  ctiin  lenlatione  provenlum,  ut  pos-  £i  nibiloniinus  iestinionium  daiit  ipsi   flilci,  quod 

simus   sustinere   (I  Cor.  \).   Proventtis  autein  est  vera  sil,  vereque  tencnda,el  in  lcmpore  tribulaCioiiis 

inultiplex  uiililas  ev  loiitatione   provenicns.  Nam,  iiullai<'niis  descreiida. 

cum  tesiimoiiiuni    fidei  in  trhbnlaiione  per  constan-  Quod  fides  el  oralio  se  vicissim  ndjuvan:. 

lijcrirtutemreddiliir,  proxiinns  :?ililicatur;  in  nobis  n      Fides  autem  in  tribulalione  crescit,  el  paticudo  et 

a<ilcm  inerilum  fidei  angctur,  fiducia  proficicndi  va-  orando  pondus  tribulaiioiiis  vincil.  Adjuvaiur  ciiini 

lidiiisronrortaliir,  rhantjs    ardcntius   iiiflammatur,  lides  oralionc,  ut  noii  deficiat,  cl  iit  viiii  lcutationis 

iiuinen  Dei   magnlficenlius  lionoralnr,  el  misericor-  sti|iernfc   prxvaleat,  maxime  aiileni  cjus  oralione, 

<lia  ejiis  gloriosius  mirificaiur,  mirabiliusque  glori-  qui  ad  Petruin  dixit :  Ego  rogabu  pr«  le,  ut  non  defi- 

ficaiur.  Deus  autcm  (idem  probi^t,  non  ul  ipse  soire  ciat  fides  lua{Luc.  xxii).  Oratio  aulein  semper   fit 

incipiat,  «jui  omnia   novil,  anlcquain    (ianl,  sed   nt  in  lide,  tiim  pro  ipsa  (ide,  tum  pro  quaciinque  libe- 


viriuiein  suam  in  nobis,  ad  *ralix  el  glorix  sux  ma- 
gnificenliani,  iiolam  faciat.  Et  tamen  tuiic  scire  di- 
«iiur,  cum  scire  nos  facii,  quod  nobis  de  nobis  rc- 
velare  dignatur.  Uiide  est  illud  :  Proba  me,  Deus,  el 
iciiocor  meum  {Psal.  cxxxvm).  Ac  si  dicerel :  Pro- 
bnndo  cor  ineum  nolum  milii  facilo.  Probalio  au- 
tein  vel  lentationis  est,  diiin  adbuc  leniaiur,  qui 
noiiduin   probatus    cst ;  vel  commomlationis,  cum 


r.Tiioiic,  vcl  coiisolationc,   qiix  contra  premeiiieiu 

tribtilationem  ve!  necessitatcm    impetraiur  ex  fidc. 

De  iis  qua'  scripla  sunl  in  Kvanqelio  de  monie  Irani  • 
frendo,  el  ficulma, 

Si  enim  virtiis  fidci  sic  proficit  ex    iribulalionc, 

sicut    virtiis   siiiapis    crcscil  ct  acuilur  attritioiie, 

null.1  est  difTictiltas  jusiis  desideriis  obsisicns;  tiulla 

est  molcs  advcrsitaiis,  iiisiar  moiilis  uos  opprimciis. 


(ligue  laiidandus  ost,  qui  in  tenl:ilione  fidelis  iiiveii-  ^  1««  oralioiiis  instanlia  el  persevcraniia    transrerri 


tiis  esl.  De  iila  dictum  csl  :  Proba  me,  Domine,  et 
iciiia  me{Vtul.  xxv).  De  ista  vero  scripium  est': 
Sonnc  qui  se  commendat.  ilU  probalus  esl,  sed  quetn 
Deus  commeridal  {11  Cor.  x).  Allcra  inqMirenlis  esl, 
:.itera  iiivenicnlis.  Aliter  cnim  prnbal  Dcus,  cum 
p:itieiiliani  in  nobis  qiixril;  aliter,  ciiin  patienliam 
in  iinbis  invenil.  .\liler,  cuin  iios  iiiterrogalel  enicn- 
dat;  aliler,  cuin  inlerrogaios  et  cmeiidatos  com- 
incndal.  Alitcr,  cum  dicilur  :  Omi*  putas  est  fxdeUs 
tervus  et  prudens  (Matili.  xxiv);  aiiler,  cum  diciliir: 
Eugc,  serve  ione  el  fidelis  (Matlh.  xxv).  Aliter,  cum 
i\ic\hiF  :  Petre.amas  me  (Joan.  xxi);aliter,  cum 
lespondctur  :  Tu  tcis,  Domine,  quia  amo  le  (ibid.). 
AJiter,  cum  probalio  opeiauir  palienliam;    alitcr, 


non  possit,  vel  nt  tianseat,  vcl  ne  noccai.  Iloc  est, 
qtiod  Dominus  dicit  apud  Matlt)xuin.  Si  hubueriii» 
fidemsicul  granum  sinapis,  dicelis  monlihuic:Transi 
hinc,  et  transibit;  el  nihi!  impotsibileeril  vobis{Matth. 
xvii)..Et  ileruin,  niiraulibiis  quod  ficnlnea  coiiiiiino 
artii!,  apud  cumdein  cvangelisiam  dicil :  Sihabuerilis 
fidcm,  et  non  haisitnvcritis,  non  solum  de  ficulnea  fa- 
cielis,  sed  et  ni  moiili  huic  dixerilis  :  Transi,  et  jacta 
te  in  mare,  fiei  (Matlh.  xxi).  Qu.Tinvis  ad  istos  visi- 
biies  el  corporaUs  nionies  iransfercndos,  qui  collo- 
cali  sunl,  ul  gr;\vi  inoie  cousistanl,  virlus  fiJei  snfTir 
cere  possit,  ?i  iia  fieri  oporieret,  \el  cxpedif-ci  : 
oujus  rei  exempbiin  in  Dialogis  bcatl  Crcgorii  de 
Cregoiio  Neooxsarex  Ponti  aiiijslilc  rcfcrlur,  t;ineu 


519 


BALDIJIM  CANTtAIUENSlS  ARCIIIEMSC. 


COO 


«  spirilnahbiis,  qinbiiss|iii  iln  <li;i  «oniitarantiir,  IiTC  A  f'"''  "  f"fie  D<im'nii;a  facie  Doiiiiiiiomnit  Urra  (P$at. 


Ihitiiiiti  vcrlia  m.i(^is  siiiritualilcr  acci|iicii<1.i  suiit<lc 

iiiiiiilibiis  S|iiiiui:ilil>iis,  qiii  iuajori  \ii(ul«;   lidci  |>o- 

li-iiliiis  cl  iiiirj|tiiiii.s  traiisrciiiiiliir,    <|uaiii  iii    visiUi- 

iiiiiii  iiioiiiiuiit  iiiiinciis.c  iiicile:)  «lc  .suisscilil>ns(iaiiS' 

ptHicrciilur.  .Moiilcs.  «-igo  suiit   alu   Tiliorinn   cl  C 

tlivcrso  cxcds.i  viriiiluii».  MoiilCs  <jii<w|iic  sunl    alla 

€1  gravia  lrii)u!.itioniiui  clt<'iilatiuiMiai.  Iloiilcscliam 

lio:ii,  qiii  suliliinilaic  virluluin   |irx>cniincii' ,  (jii.iles 

^niil  a{kos(oli,  cjetcriquc  niuriio  sancliuiis  prxcclai. 

Monlcs  qiio<{iie  suiil  honiiaes,  vel   inali    aiigcli,  qni 

iiiniorc  cl.ilioais  supcrexlolluntur.  Circa  hiijiisnio<!i 

ia:inlcs  Uiliniplclur  i|uotl  Doininui  Itoc  lo?o  ilicil ;  ct 

illnil,  qnoil  itcriplum  csl  iii   |isalino  :  Trainferciitur 

woiUes  iit  cor  mari»  (Psat.  XLv).  Cuin  erjo  iliaboliis 

iHin  vilio,  pcr  quo.t  qncinpiam  pcccalorcni  pos&i- 

«lchal,  (idc   |>i'xdicalu  el  rcceplu  cor  crcdcnlis   el 

poinitcnlis  ilcscrit,  el  aliuin  in  niuiido,  qiicni    ninre 

sig'iitj(al,  iiivailil,  lunc  virlnle  fiilei  inons  de  loco 

Si*o  lr.iiisla(ns  iii  inare  sc  jactal.  Cuin  is  qni  viridi- 

iatrm  Loiii  operis  baberc  vi«tcba(ur,  prx-dicata  veri- 

i»te«t  non  reocpta  infiuctuosus  invenitnr,  vcl  ina- 

«nreslc  «ieioiior  eiiicitur  ;  (onc  nciiliica  sinc  frucdi 

lii  aridiiateinvertitur.  Taiis  crai  Synagoga  infidelis, 

qiice  Iruclutn   noii   Iiabuil,    cl  nialciliclione  digna 

arutt.  Uirobiqiie  aittein  virlns    fi.li-i    agi^Oscitur,  el 

rucn  liculueaiii  non  rceopla  daiiinai ,  ct  ciini  rccepla 

iDOnlein  iii  inarejaclat.  PtilclMe  auicni   in    ii.s  Do- 

inini  verbis  posi   (icuineani  daninatain  virius  lidei 


B 


ICM)  ll.t  c  aiitcinnprraliir  rnlc^iiKonvcrsioiiepca"»- 
(oniiii.  Li  niitrario  iii  avcrsioni-  l>oiioriim  aicidrre  lo 
let.  Nani,  (idf,  inlciit3(ioiicili;licicntc,qiii  iiivrilii  prJt- 
cclsi  \cl  suiil,  vc-l  cssc  piitniitnr,  iii  prona  dilabMiitur, 
c(  itc  loco  sno  iraiisrcrunlur.  Ilinc  ct  Jnb  ilicit :  Mom$ 
cndcni  deflnit,  et  *axum  de  loco  tuo  IrantferturiJob 
xiv),ciuii  rrpe'iliiia  tcnt.itione  propos  tiiin  sanclilatii 
dcsi-i  itiii.  Iloc  anteniqiioildenioitte  trau>r>;ieniloper 
virtiitcin  riiiei  Doininns  dicit,  e%  aliqoa  parte  siniile 
csl  illi  loco  Isni.c,  uhi  scriptUHi  cst :  lionne  e<lhuc  ia 
inodico,  el  converieUir  Libnnus  in  Carmel,  el  Carmel 
in  snltnm  reputnbilur?  (hai.  liix.)  Quid  entio  si- 
gnincat  lixc  coiivcrsto  n.nntis  in  inouleni.et  r<>|iu> 
latic  nionlis  in  salluin,  nisi  (tdei  ci  inipielatisin  cir- 
eunicisione  ct  prxpniio  nltornaut  vicibsitudineia  ? 
(jiiod  eciin  duiluni  per  iiiti.k-iilateni  prTpuliuinruil, 
Iinc  nnnc  circuntcisioest.  Quod  liinlnnt  circuiiicisio 
ftiil  per  (idci  piclatcui,  hoc  nunc  prTjmtiuiu  est  |>«>r 
fi.Ici  comfiinl.niioiioin.  Scrnuiluni  llicioiiynininsu;:er 
IsaiainLilianiis  iiions  rha-tiicis  est.  C^rnictus  qui 
ILhraicc  iliiiliir  Clicrihcl,  iii  confiiiio  l'at;c^tinx  at- 
quc  Phwnieis  rioleniaidi  iiiiininct.  Alius  qnoqne  in 
Scripluris  sanclis  nioiis  Carincliis  «ppellatur,  iii 
qiio  fuit  Njhal  Carir.ehH  Uursiissnpcr  Is^aiani  ideni 
ilicil  :  Idiomn  Scriiiturnium  eH,  quod  teinper  C«r' 
inelum  momeni  oiitiniuin  nl/jne  wcmorojmn.  ijui  Plo- 
lemaidi  imn.inei,  el  iii  fjHO  ortttii  Kliat,  feriUitali  et 
abundahtia;    conijKirel.   Jljec   ergo  corversio  Lil)aiti 


tauia  moiisiratur,  quic  possii  inonieist  iransfcrre,      in  Cherinel,  et   repiitaiio  Chcruiel  iu   sallnin,  iu 


quia  per  (idem  .iposloioruni  niundo  pnrdicandain 
Judaea  eratexcxcanda,  o(  tnonsdc  I<»co  suo  irans- 
fercndus,  hoc  esl  dlaboius  de  gentililaie<>]iciendus, 
ita  quideni,  u(  se  jactarei  in  niare,  hoc  esi  in  pro- 
fuudum  Synagogx,qii£  dudum  (erra  erai,  nuncaii- 
leni  inare,  sicul  geniiiiias  nunc  esl  ierr:4,  qux  fuii 
inare.  Qiiod  autein  iob  de  Domino  loquens,  dicil  : 
Tranttulit  moiitet,  et  nescietunt  ii,  quos  subverlii  in 
furore  siio  (Jvb  ix),  de  apostolis  intclligitor,  qni 
iitontes  suni,  siciit  scriptuin  esl  <lc  eis  :  Jutiilta  tua 
g>eut  montes  Dei  (Psal.  xxsv).  lios  ninnics  iranslu- 
lii  Doniinus  a  Juda-is  ad  genlcs  :  qwoii  nesi  icrunt 
JiiJ^iKi,  qui  iii  hoc  subinersi  suiii,  pnlanies  sihi  gaii- 


prxputio  et  circumcisione  socunduni  fulei  cominula- 
(ionem,  ut  dictum  csi,  accipieiida  esi.  Vbi  *num 
abundaiil  delictum,  nuiierabnndavii  et  gralia  (Roni. 
v).  Uhi  liinc  fertilitas»  tbi  uiiuc  slcrilitas  inveniiur. 
Qnod  viriux  fidei  alitfuando  per  malot  miiiifiratur. 
Taiiia  csl  virius  fiJei,  tit  moittes  (ransferre,  ei 
('xnionibus  iinperarc,  ctiain  pcr  iiialos  pr<FVjIcai. 
Qiiod  ostendilur  ex  verhis  Aposloli,  el  ex  veiliis 
l^vangclii.  Nam  Aposiolus  ad  Coriiuhios  charilalcin 
comtncndans,  sic  ait :  Si  Uabuero  omnem  fidem,  ita 
ut  montes  iransferaw,  chnntnlem  aulem  noii  habenm, 
niliU  sum(!  Cor.  xni).  Aii  non  liinc  vides,  qiioniodo 
(ides  siiie  charilaie  inoiil*'S    transferre  piu'v.iieat? 


dium,  quod  luiiien  perdideriinl.  De  his  monlibtis  ad  1/t  Evangelio  vcro  Matthit* i  ei  persona  (|<ioiutndniii, 
l^entilitatem  sic  trani-lalis  recle  inlciligi  poiest.quod  j)  qui  ulique  tnati  inlelligcndi  sunt  dicitur  :  Soune  in 

(lauio  ante  prxmissum,  et  ad  alium  intellectuni  csl  iiomiii;  itio  pro/;/ie(iiriiniii,  et  dtnnonin  ejecimut,tir- 

msumplmn :  Transffrfiitur  moHtesitt  cormeiris(Psal.  lults   mHllas    fecimui?   (U alth.  \ii.)  Ex   E^atigelio 

XLv).  Montes  ergo  (lansfcruntnr,  cntn  jusiorum  de-  Luc£  nstenditiir,  qni.tam,  qui  Chrisiuiii  iion  seqiic- 

siiieriorum  impedimenta,  lcntalionumet   tribiilatio-  b-'ilur,  iii  itoiiiitic  ejns  dafiiionium  cjcci!.sc,  diienie 

ituin  pondera  adjutorio  gratijc  Dei  (olliiiitiir.  Monles  Joanne  ad  Jesnin  :  Domine,  vidimHSijuemdam  in  iiO' 

Iraiisferuiiltir,  cum  saiicti  prxdicaiores  de  atiis  qui  mine  luo  ejicientem  docmonia.etproliibuimHs  eum,qim 


cxcxcandi  sunt,  a<l  aiios,  qtii  per  gratiam  illumi- 
iiandi  kuiii,  iniUiinliir  ;  mimtes  ir.insri-rnniur,  cuin 
4l.enioiies  ab  obsessis  corporibns  e\pelliintiir;  mon- 
l^fS  transferuntur,  cuni  tuineniia  corda  inalorum  ile 
•:iis  sedibus,  hoc  esl  pravis  morihiis  ir<iiisponuntur. 
lii  ic  cl  monies  Aticre  (iiciintiir,  cuin  corua  pccca- 
t.riim  per  pXMiiicniiam  liquefacia,  siml  cera,  sol- 
vo.ilur.  Uiuc  svriptu;n  est ;  Montet  sicu:  ccra  (Inxc- 


non  sequiliir  no»  (Luc.  ix).  L(  ilixit  a<l  illos  Jesns  : 
^olite  prohibere.  Qui  eiiim  non  est  ndversum  nos,  pro 
nobis  esl  (ibid.).  Ecce  quid  possit  fides,  eliatn  per 
malos.qiiiiiivocatonomineCiiristi^il^iiioniacjiciiiiit: 
qiiem  non  invocarcnl,  ni.si  cieiieieni,  siciil  scri- 
piuiii  est  :  (Juoinodo  invocabuni,  in  qnem  non  crtdi- 
Jeruiii?  (Roiu.  x.)  Si  aiitcni  isli,  qni  iii  noinine 
Christi  daemojiia  cjicicb. m,  iioit  crcdebani,   ncc  <x 


«01  LID.  I)R  COMMENDATIOiNE  FIDEf,  $0t 

fiJe  nonicn  ChruU   Invocalani,    &«J  lantiim   Chri- A    Qiod  fidet  etoraiiotimilemhalfenl  commendationem. 

Si  ergo  Pides  sine  poleslatc  signonini,  et  poleclaii 


fttwm  nofiiiiiabanl,  ut  virltiicin  noniinis  probareHl, 
tunc  virlus  secul.i  iiiiic  noHiiiii  aurihuenija  csl : 
quoii  poiuii,  liccl  non  ex  iide  ittvocatuiu,  seJ  tao- 
luiuii>0(io  ad  prob.iliuitcm  noiuii).iiiins  ilzniflnihiis 
iiiipcr.irc ;  nec  eoriiin  (iJei  lioc  ascribi  polesl,  siDoii 
creditleruiil,  qiii  hoc  feccrunl. 

Votrnlia  fidei  cx  inrredulitatit  p«lentia  moniiralur. 

F>)U-niia  qiiuque  iiilei,  (|u.'c  fit  conira  dstnoiiNin 
maliiiain  ,  ex  contraria  incrcda  iialis  im|M>lenlia 
Oolendilur;  ubi  apuJ  Matihxiini  paier  lunaticum  (i- 


tigiionim  siiie  fulecoilala  esl,  el  coDferenda,  qtiid 
tilii  viiU  hTC  coinincndalio  fidei  lam  magna,  lain 
valida?  Setl  aitendendnm  quotl  oratio  iii  plerisqii« 
locis  similcin  habel  coinmend.-itionem.  Dicii  Duiniiiiis 
tfiscipulis  siiis  :  Amen  amrn  dico  tobis  :  Si  quid  pt- 
tieritix  Piilrem  tfi  itomiiu  m*©,  daHt  tobii  [ionn. 
»vi).  E:  iii  Evangclio  scrundiiin  Miircnm  :  QHacuuqut 
orantes  pf.itit,  crediie  quia  accipietit,  el  evenient 
vobit  (Marr.  \\\).  In  Evangciio  vero  MaUhxi  :  Si  duo 


liiiiM  offerens,  dixit  ad  Jesum  :  Ol>iuli  ettm  difcipulii  "  »*'"'«  ^outeHterinl  tuper  lerram  de  omui  re,  qitnm 
ttiit,  el  non  poluerunt  (urare  eum  iLuc.  ix).  Qiio  petierint,  fiet  illit  a  Patre  meo,  qui  in  emlit  ett 
Ciiralo  tixmonioque  (■jo('to,ciiii)(]iia:rereuldiscipuli:  (HuitU  iviii).  Ex  his  alleiidcqitod  diviiia  peneira- 
0/;ai « /lot /ion  po<uiniNi  «fim  e;if<>r«,  diiil  eisJesiis  :  ^  biiiu  siiiil  oraiili,  sicut  omnia   dicinilur  possihilia 

credciiii.  Fidcs  enim  et  oraiio  similem  virintcin 
hahere  no<cuntnr,  et  altera  ab  altera  vicissim  ad- 
jiivaliir.  Undc  Dominus  npiid  Harcum  viilulem  fidei 
discipnlis  oslendeus.  Tirlalem  oralionis  staiim  ad- 
jiiugil,  eique  Similitndiiie  qnadam  coDJiiiictain 
osiundil,  dicens  :  Habete  6dem  Dei.  Amcn  dico  ro- 
bit,  quia  qui  dixerit  monti  huic,  tollere,  el  niillero 
in  mare,  tl  non  hTtiHiverii  it»  corde  tuo,  ted  credi- 
deril,qmaquo4cunque  dixerit ,  finl ,  fiei  ei.  Propierea, 
dico  vijbit,  quia  qu^rcunque  orantct  pttitit,  crcdiie, 
quia  accipietit,  el  evenienl  tobit  {ilare.  ii).  Pcnsalc 
ex  his  rerbis,  quam  poiens  sii  lldtis  nd  om:iia,  qii« 
sine  hxsiiniione  dicuatur,  ut  flaiit;  qiiaie  poieiis 
sil  oraiio  xque  ad  omnia,  qua;  in  fidc  petutiitir,  ui 
eveni.tui. 


Projiier  iiicredulitaiem  vettram  (ibiJ.).  Qui  propier 
iiicroduiiiaieiM  non  poineruitt,  osieiuiuutur  qiio  I 
poluis»cnl,  si  credidisseiit.  Uiidc  Doiuinns  cuiisc- 
qitcnicr  siihjungil  :  Si  habuerilit  fidem  ticul  grannm 
tiuiipis,  dicelit  mouti  huic  :  transi  liinc,  el  trunsibii  ; 
et  nulluin  iiupostibile  rrii  vtrbum  {llutlh.  xv)i). 

An  potesioi  signorum  seiuper  fi>lei  odjuncia   tit. 

Dominus  iii  plorisque  iocis  sic  fidciii  comiiiendal, 
qiiaiti  ti  serapcr  polesias  sigiiorutu  racieniiontm  in- 
st^paraiiiliter  adjuncla  sil.  Nam  iii  quodam  loco  di- 
cii :  Si  polei  credeve,  omuia  pouibilia  sunt  credeuti 
{Httxc.  Jx).  Iii  alio  loco  ap«id  Marciim  dicit  :  Signa 
amem  eot  qui  crediderini,  ha-c  uquenlur  {Unrc.  xvi), 
ete.  Rursus  apud  Joauncm  dicil :  Qui  creait  in  me, 
optra,  quai  ego  faeio  et  ipte  fuciel,  el  Hiajora  horum  C 
faeiet  (Joan.  xiv).  H3r>c  et  his  similia,  de  virlute  fi- 
dei  sic  a  Doiniuo  dicla  vid«nlur,  quasi  omnia  po&sit 
qui  credit,  ei  quasi  non  credai  qui  non  oninia  poS' 
■ii.  Stid  manircsiuiu  esl  ci  fido  dignum  quod  fiHes 
muilisdaia  eii,  quibus  poiestas  miraculorum  daia 
iion  esl.  Naiii  iiiiilii  propheiariim  signa  non  fece- 
ruul,  inierquos  fuii  Juaimes  Baplisia,  noii  soiura 
proplu^la  sed  plusquam  prophela.  Dcquo  in  Evnn- 
gelio  Joaiiiiis  scripiuiii  esl :  Multi  veueruntad  letum, 
et  dicebnnl,  quia  Jonnnes  nullum  qnidem  fecit  tiguHin 
(Joan.  x).  Qiiod  quasi  adtiiiraiulo  dixisse  videiitiir, 
qtiasi  magna  adniiraliune  luisscl  digniiiii,  virum 
lanLE  sancliuiis  signuin  rcciiise  iiulluin.  llusles  vero 
fidei  fuluri  potcslalem  signoruin  liabituiiiuouslran 


An  HOilrte  potsikililatit  lit ,  eirea  impostibUia  uoH 
kaulart. 

Sed  dicet  aliquis  :  Quis  poiesi  dicere  sine  hasi- 

tatione  huic  mcnti,  toltere,  ct  niiilcre  in  marc? 

Noniic  seque  impossibile  videtur,  super  hoc  iioii  Itj; 

silarc,  sicut  el  hoc  faccre?  Si  antem  olrumqne,  ct 

hoc  facere,  et  super  hoc  non  liaesitarc,  non  nosirae 

possibililalis,  sed  diviiue  virtutis  esi,  poierii  videri 

Deo  iudigna  talis  promissio,  qna  proiuiitil  monlem 

sola  dictione  trant^ferciiiium,  si  nou  fueril  in  di- 

cciido  lia'siiatum  :  cutn  ipsa  hxsitaiio,  quauium  i*i 

iinsira  poicslate  esl,  ila  sit  immohitis  de  corde  ro- 

siro,  sicut  et  hic  inons  de  loco  6110.  Quid  cr^o  di- 

ccntus  ad  boc?  An  osieudere  voluit  Dominus,  vir- 


lur.  cx  coq.iod  Domiuus  in   Evangelio  Maiihxi   di-  ^  ^"'*  ^»*!*'  ^t  oraiionis  j)osse  fieri  imoossibilia,  si 


cil  :  Surgent  pscudorlnisti  el  pstudoprophelce,  el 
dabuiit  signa  el  prodigia,  ita  ut  in  irrorem  inducaH' 
tur,  si  fieri  pulest,  etiam  electi  (ilatiht  xxiv).  Apo- 
siolus  vero  iii  Episiola  ad  Tbessaloniccuses  de  iUio 
ptTiliiioiiis  loquens,  ait  :  Desiruet  eum  Dominui  it- 
tuitratione  adveuiut  tui,  eum,  cujut  ett  adventHt  te- 

\^euuduiHoptrationem  Siiluno',  in  onmi  tirlute,  et  tigHii, 
tl  prodigiit  mentlacibut,  et  in  ottiHi  teductione  iuiqui- 
talit(II  r/tdts.  11).  Iii  prudigiis  iiicudacihus  ilii:liitn 
est,  qiiia  id  sctlurenduiii  rieiil,  iil  ciedalur  tiiruda- 
cio;  vel  quia  non  veru  sigiia  eiiint,  sed  appareiilia. 

■■Foriceuiin  signa  qiixdani  lals.i  racluriis  tsi,itl(|iio- 
cuiiqiicinodoscdiicat.  Ilocexeo  vidt^-iur,  quoJ  Ajiosii)- 
lus  adjungii,  diceiis  :  In  omm  seducOone  iuiiiuiiirti* 


II 


non  obsislat  ha;siialio  noslra?  An  el  ipsa  tixsiiaiio, 
etiaiu  de  re  impossibili,  post  proiQissionem  Dci, 
noii  sine  culpa  noslra  ei>l,  si  et  hxc  durilia  cordi» 
nosiri  esl?  .\n  impoientes  sumni  ad  lacien.la  im- 
possibilia ;  quia  fidc  lardi  suiiiuii  ad  ca  credcu  la? 
An  poslqu:ini  a  Dominu  «ticlum  esl  :  Omnia  f,unt 
potiibiUa  credenli,  el  uihil  impotsiiiiU  ett  ei  (Mure. 
ix),  lanla  debel  esse  ceniludo  biijus  seriioniH  iit 
qii;eJain  in.p»Tfectio  lidci  dic^nda  sil,  oinnis  s;iper 
hiijus  sernioiiis  vcriiale  lia:siiali«?  Si  li.tsiiatio  ('i-ra 
iinpossiLilia  iiuperfeclio  fidci  csl,  qiianio  inajri» 
circa  possibilia?  Si  ha^silatio  fidci  tirca  impo8>il»il'a 
iiiiperleclio  lidei  esl,  qiiis  saticiocuiti  csl,  ii:  hac 
iiianintalc  •.ainiscons.ilulus,  qni  diccrc  110:!  possif 


U05  DALDUIM  CANTIAIUKNSIS  AncIIIKPISC.  COI 

Creilo,  liomiiif,  adjuvu  incrediilitalem  meam?  {Mart.  \  leneiuur  conressioiicni  fiki  Dpo  ofTtrrc,  oi  pro  ad« 
IX.)  Quis  csl,  qni  inlenliim  non  lim-silel?  Quis,  qni  jnvaiida  iiitrcdiililalc  iinlcinonicr  Rnpplicare.  di- 
.silii  /ijrni  anyicri  non  in(li},'<'ai  /  .Nain  el  .npnsloii  ceuU^a  :  Credo,  I)omiiie,  adjuva  incieilulilalem  mecm 
liiteni    Kibi   augcri   poslu!.il):inl.  Sic  cniifi  scripliim      (Wflrc.  ix).  Sic  anlcni  ilidnm  esl,  A<//iaa  i«cr.»rfH.'i. 


Csl  iii  Ev:ingcli(»  Lucnc  :  Dimiiiit  apostoli  Doniino  : 
Ailaiifiembis  fidem.  Uixit  aiilem  DomiiiHi.Si  habueritit 
lii/emticul  granitm  sinapis,  dicet  s  liiiic  iirbori  moro  : 
Ercdicarc,  et  trautplatCjre  in  mnre,  el  vbe:lie:  vobis 
{Luc.  xvii).  Ilis  Tcrbis  sancMiin  d<  sideriuni  aposlo- 
liirnin  videnir  approbarc  Doininus,  el  conimcndarc. 


tniem  meam,  sicul  ab  Aposlolo  dicluin  esl :  Spiritut 
adjuvat  infirmitalem  iiotiram  (Uom.  viii);  ei  sicul  a 
Propliela  dicluni  csl  :  Deut  meut,  illumina  tenebrui 
niM*  (Pia/.  xvii).  Tcncliiafi  illurninjl,  cum  dal  in- 
lciligere  qiiod  ininiis  iiilelligiiuus.  Inrinnilaicin  ad- 
juvat,  cum  dai  posse,  quod  minutipossuinus.  Incre- 


Nain  cum  paulo  anle  dixisscl  Dominiis  :  Impottibile      dulilaiem  adjuvai,  cum  facil  credcre,  quod  iniaii» 
ttt,  ut  non  veniant  tcaudata  {Malilt.  xviii),  deside-      credimiis. 
r«niet  aposioli  fidcm  sibi  augcri,  ui  fidc  forics  scan- 
dalis  non  ccdfrcnl,  audicnint  a  Doniino,  quod  de 

graiio  sinapis  et  arliore  ntoro  bic  prxniissumTSt,  ae  _,. . 

-:  -:-  j- ...........    o,>..^  .1    •  I      .•     r  I  •    B      Fides  ilaque  a  Deo  semper  poslulanda  esi.  non 

si  eit  diceieiur :  Kecte  dcsideraiis   fidem  augen ;  ■»  ^  k      k  .       • 

qu-a  si  aiigialnr  inlcr  scandala,  ui  sil  siciit  grannm, 


Qiivd  polestat  tignorum  muciitulcm  non  facii,  tci[ 
ostendit. 


quod  aiirilione  plus  polcst,  virlutc  «jiis  poteril  liacc 
arbor  eradicari  ,  ci  Iruiispiantari  in  niarc.  Un(!e 
certcin  csse  debei,  adversus  eam  scandala  pi:ev;i. 
lere  iion  possc.  Mysiice  aniein  arbor  Iiasc,  cujns  fru- 
clus  saiignine  rubel,  Clirislum  designarc  potcst, 
sanguine  passionis  rubricaiidum  :  qni ,  fervenie 
persccuiione,  conira  fidem  aposioloruin  insiar  si- 
liipis  atiritionc  angendain,  dc  Synagoga  ad  gentili- 
Utein  translercnduseral,  sicuiarborde  terra  cra- 
dicata  ,  ct  inirabiliter  iu  mare  Iransplaniata.  Ut 
ItSBc  iraiiS()lanlatio  ficrci,  necesse  erat,  fidein  apo- 
Klolonini  awgeri  contra  scandab,  qu*,  sicul  Doiiii- 


potesias  signoriiin.  Fides  cnim  nos  jiislilical  :  at 
poleslas  signorum  sancliialcin  quidcni  aiirjmndo 
o.>lendil,  sed  sine  fide  nuiiqnam  facil :  Qiii  crednnl, 
cl  signa  non  faciunl.  non  cx  liot  fnisillaniincs  fianl,. 
cnni  scriptnm  loganl  :  Jvannet  nullum  signiim  feiU 
{Joan.  x).  Qui  signa  f.nciuiu,  non  inde  siipi.-ibiinr, 
cuni  Doniinus  dical:  Surgent  pseudoclnisti,  el  ptew 
doproplteta  et  dabunt  signa  magna  (Malili.  xiiv). 
iNon  glorienlnr,  qiii  sigiia  1'aciiiiii ,  ne  f(;rie  el;ili , 
in  jiidicinni  in(  idaiil  diaboli.Attciidaitl.qiind  in  Evaii- 
gelio  Lniae  sciipluin  esl  :  Reversi  siint  sepiunginia 
duu  euin  gaudio,  dicentes  :  Domiue ,  etiam  damonra 
subiicinntnr  nobis  in  nomine  luo.  Et  ait  illit.  Yide- 


,.  .....  ^.        bam  Satanam   juctst    fulgur  de  calo  cadenem  (Lnc. 

i.Hs  pise.liscrai,  unposMlile  erat  lion  evcnire.  Sic ,,,.,.   .        ,    ,  ,.      ,    .    .  , 

,.,    .  ,  ,  t.  x).  Ei  nifra  :  IH  fcoc  HO/i<«fl/onflri,  fluia  inimiij  jti*. 

znlein   Cliristns  per  hanc  arboreni  moii  scipsuni      ,.       .  ..    .,■,.  »7        « 

Jiciuntur  vobts  {ibid,}. 


per  nanc  arooreni  moii  scipsu 
Cf-ijgna;,  sicui  per  baiic  peirain  scipsuin  designavii, 
tiiin  dicercl  :  Tu  es  Petrus,  et  tuptr  lianc  Petrum 
tcdificabo  Ecclesiam  meam  {Matih.  ivi).  Pcr  hoc 
tcaipliiin,  cnin  dicerct :  Solvite  temptum  lioc  {Joan. 
u).  Excmplo  igitiir  aposloloritm  odocli,  qui  coiilra 
ycntura  scaiulala  poslnlabant  sibi  fidcin  augcri,  ne- 
ccsse  scniper  liabcmus  el  nos,  dum  per  fidam  ain- 


De  vann  securitate. 

Is  auiem  qui  lenial,  qiii  el  per  superbiam  lapsus 
esl,  quos  decipere  non  valet  lixsitalione  pusillani- 
inilalis,  scducere  inoliliir  priesumpiione  seciirilalis. 
Piopicrea  ninlii  non  fidei  pietaie,  sed  leinerilaiis 
securitaie,  audaces  ad  ardua,  iinpos-.ibilia  teiilanl, 


bnlamus,  orart^  ct  dicere  :  Domine,  auge  nobis  fidem      ciiin  scriptum   sil  :  !ion   tentabis  Dominum  Deum 


{Luc.  xvii),  ne  h:i!silalione  leiitali  dcficianuis  :  qua 
lenlatione  pnlsalus  est  Moyses  ad  aqiias  conlradi. 
itiuiiis;  pnl.sali  sunt  et  aposloli ,  qui  dc  Iiinatico 
pi-opter  iiKrcdiilitalcm  snain  daenionium  cj  cere  ne- 
quivcruni,  ciiin  dala  csset  cis  a  Dontino  polcslas 


luiim  {Deui.  vi).  Hiiic  esl  qnod  pericula  qux  vilare 
possuni,  viiare  iiolunt,  duin  digiios,  quibus  inaia 
non  iioceant,  ie  arroganter  crcduiil.  Et  (|ui3  tnagna 
volunt.de  voltinlale  vi;'liilom  inelienies,  el  i:inrmi- 
Uilcni  $u.\n)  non  agnosccnles,   sc   posse   crcdnnt , 


iiifiriuiis  curandi,   ei  dxinonia  ejiciendi.  Hac   ten-  q  qnod  se  vello  cognosctint.  ilinc  et  Pelnis  iiinrniit.v 
laiione  pnlsamur  et  iios,  qnainvis  noii  circa   signa      teni  suani  non  iniclligens,  et  volunlateni  buani  ai:cu- 


facicnda,  ul  illi.  Pulsairuir  laincii  hxsilationc  lenlali 
liiier  nnilias  nrgentcs  neces^itates,  qiiap  nos  iinpcl- 
lunl ;  inlcr  innllas  diiriciiliaies,  qiix'  a  boiio  iios  ru- 
Irabunl;  inicr  innlta  boiii  propusiti  sanciive  desi- 
derii  iinpediinenla,  inier  niulla  vit£  el  salutis  no- 
Etrx  diacfiniina.  Qnainvisenim  Dominus  adjuloriuin 
suuin  noiiis  reproinitlat,  quamvis  nec  capilluni  de 


dens,  pra*sunipsit  el  dixil  :  Elsi  oporiuerii  mt  mori 
lecum,  non  tetnegalo  {ilallh.  xvi).  Postca  tininil  ct 
iiegavit :  uirobique  loniaius,  Iiic  hacsilalione  pUbil- 
laniinitalis,  illic  prxsuinpiione  niniise  secnritaiis.. 
Utraiiiqiie  tenlalioaein  fidei  ct  r.os  ipsi  inira  nos  ex- 
periinur,  nunc  vanc  liinidi,  nunc  vanc  sccnii;  nunc 
pusillaniinitaie  deficicnies,  nnnc  securiiaie  prxsii:- 


capiie  iiostro  peritnrum  dicat,  et  ad  huc  dical,  ul      incnies.  Mira   Dci    di»pensaito  b.ec,  qna  perniiliit 


sccnros  tios  faciai;  qnis  taincn  osqncquaque  fide 
firnins,  et  ubiqiie  secnrus  csl?  Qiiis  scnipor  silii 
consistii!  Quis  aliqnaiido  iion  tiltibai?  Qnis  niin- 
quam  Iixsital?  Proiiule  qni  vix  niodicam  fideni  hu- 
i>cn!us,   fidcm    nobis  angcri  indijjcmns,  scnipcrqno 


electos  suos  ad  horani  cadcre,  nl  furiiores  resur- 
gaiit,  ulcautiores  fiaiit,  ul  de  se  niinus  conndanl.ut 
infirinitaleni  suam  pericciius  agiiosc:int,  nl  Dco  lii- 
iniiis  lixroanl,  nl  graliain  cjn«,  sti:C  quo  nibil  pos- 
suiii,  (Oinincndatiorcin  habc  ni. 


C05  LIB.  Ml  COMMENDATIONE  FIDEI.  0'  ff 

Q.iomodo  onihia  possililia  $unl  ciedcnti.  A  Oiioil  tliclnm  esl,  Majora  horum  faciet,  tlii.ibiis  iii<>- 
Oiioiiiiiii  :i!ilem  iniilli  noii  croilciiieN,  liaesilaliono  tlis  iiilfllisi  polcsl,  vol  sic:  Qnx  niuxiiua  fiMMla<iol; 
v«l  prajsiiniptioiK-  UMUali.  aliismu*  motlis  impciiili,  vel  m:ijora  (jiiam  focerim,  faciel.  Si  tle  i»:»j<)r.lnis 
i:ec  signa  pos^Niial  r.uere.  n' c  oiiini.»  f|iiu;  tlesitle-  agitiir,  niajiis  vidolnr,  qiiod  imilTa  Peiri  saii:i\il, 
riiil,  valeiil  olniiicic  :  recie  qii.XTiuir  i|iioinoilo  sil  iniiius  qiioil  fiinbria  veslimenlorinn  Clirisli.  Ciim 
iiilelligciiliim.qiio.l  Doniinus  ilicil:  Sipole»  aedere,  aulcm  liiics  phiribus  romniunis  sil,  qnain  corpor:i- 
oinnut  posnhlia  snnl  credeali  (Man-.  vii).  Sctl  Jcsiis,  lium  polcstas  sigiiornm,  per  fitlem  lamcn  niira  iu- 
qiii  (iivil  :  Si  qitid  fclieri  is  Palrem  in  nomiiif  mfo,      ins  uperanlur,  qiii  foris  visihililer  si^nn  riccre  iion 

dabil  cuiis  (Jonn.  xvi),|i:inc  q'i;vsiii)iiem  ali-olvil,  pu«suiit.  Hinc  scripluin  ftsl:  i^frtMi»  vir, 7111  invenluj 

oslenileiis  aPalre  noliis  dantl.i,  (|ii:e  iu  iioininc  ejns,  est  sine  maeHia,  el  qui  posl   anrum    uon  abiit,  ncc 

qiioJ  est  Jesus,  a  nobis  rueriiil  poslulata.  Ilxc  siint  speritrit  in  pecunitt  Ihetauris.  Qnis  est  hic,  ei  landa' 

aiilem,  qii.-c  nohis  suiit  saliibria,  qu<«   nostris  pro-  Hmuteum  ?  Fecii  enim  tnirabHia  in  vita  mn  (Eccli. 

fectibiis  suiil  ulilia,  qiix  noslrx  salnti  suiit  accuin-  ixxi).  )n  viia  siia  nimirum  mirahilia  faciunl,quj  in 

niotla.  (l£c  sunl,  qiix  nobis  expodii  dari,  quae  sola  Clirislo  inirabiliter  viviiiil.  PIu$  est  enira  qnam  si- 

ilcltenl  a  nt>bis  |>osliilari.Omnia  ergo  possibilia  sunt  gna  faccre,  inter  vitxlinjiis  corrupiiones  sine  lua- 

creilenli,  quanJo  virius  fitlei  et  oraiiouis  poieiis  csl  ciila  vivere.  Pliiaest,  aurum   non  concwpiscere,  el 

ail   oninia  ,  qiix  justc  dcsiderantur  ct  s.ilubriier  ciipiditalem  txculi  in  se  exsiinguere,quam  iiytlropi- 

posliilantnr.  Kl  qui  rre  tii,  ad  tixo  omiiia  potens  esl,  cum  sanare.  Plus  est,  leprain  nientis,  ct  animi  vilia 

iu  co  qui  oniiiia  poiesi.  fiide  Apostuliis  in  Epislola  «leclinace,  quain  langiiores  corponim  curnre.  rius 

ad  Pliilippeiises,  ait:  Onnitn  poisum,  in  co^utMeroN-  est,  peccandi  consuctudine   inveieraliim  per  poeui- 

f»rlnt  (Philip.  iv).  Omiii.i  ergo  possibilia  suut  cre-  lcnti:ini  rcsiirgere,  qiiam   qualridii:inuii>  a   morluis 

deiri  :  i|uia   in   D<'0  oniiiia  possunl  creilentes   Non  suscilare.  Il.ec  spiriliialia  sigii.i  per  fiilem  op^raiilur 

soluni  aiilcm,  sed  el  Deiii  omuia  potesl   ciica  cre-  omnes  jusli  :  qii:B  corporaliltiis  si^inis   conip:iiat:i, 

dc!,ie;>.  Circa  infidiies  aiiiom  nnn  sic.  N:iin  l>e:iencia  inajora    inveuiunliir,  et  tnajori    admiratione  digna 

Dei  iioiinuniiuani  p>'ocaio  inridelitaiisiinpediuiitur  a  habeniiir.  FI.cc  aiilem  et  illa  operalur  Dciis ,  niira- 

l)ci>,  ut  qijothimiiioilo  dicatur  Oeus  iion  posse,  qiiod  bilis   in  sanclis  suis,  qui  sempcr  iioc  vcl  illo  mtitlo 

(ibsla:ile  iiilidclila'c    proliilieliir    facere.    Unde   in  mira  facit ,  innovans  signa  cl  imoiiitaiis  mirabilia. 
Evaii;;clio  M.irri  str  pli:m  csi:  Abiit  Je-us  iupniriam  Quw  mirunda  siiil  ciria  ftdem. 

»unm  ;  ct  uoii  poiu.t  ibi  lirlniei  mulias  fuceie,  uisi  Ipsa  autcin  Odes  iioii  Iiiiniaiix  possibilitalis,  sed 

/fnitco*  iH/frnios,  >»/po(i/i5iN(.'Jii<^u.>,  runnil  ;  e/ mir^:- C  diviiiu*  virtntis  et  volnnlalis   opiis,  inler  niirabiiia 

baiur  proiner  lucreduliiatcm   eorum  {Marc.  vi).  jYon  opera  Dei  magnam  facil  admiralioncin.  Qiiisciiim  iii- 

yoiuit,  iiitpiit,  qiiia  pecc.ii:!  oruiii  graiiaiu  Dei  ab  coinpreliensibilin  fidei  mysleria  liile  iiiliiens, etdili- 

cis  proliibiiciiini,  juxia  qitotl  Jeiemias  tlicil  :  Pee-  genler  perpendcns,  noti  mireliire;i  posse  eretli.  oum 

ciita  no%ira  proltibuerunt  boiium  a  nobis  [Jer   v).  Mi-  omnem  senstim  suporenl,  oinncinqiie  buinant'  sa- 

ru^n/ur,  dixi:,  qui:i  iiobis  inirandiim  Oblendil,  lan-  piciiti:e   ralionem    trau^ccn  iaiil  ?     Qiiis    lixc    l.im 

l.iiu  coriiin  iiicrcdiilitatciii  fuisse,  propter  quam  iion  mira,  lam  profunda,  tam  inscrulabilia  creilcre   po> 

(M)luii  ibi  si^na  facere.  test,  iiisi  ei  dalum  fiierit  desiiper  ul  crcdere  possit? 

b'e  eo  iiaod  scrip  um  est:  <Signa  cosqui  credideriut,  Q"'*»  •""'  niirelnr  circa  ipsani  litlcm,  qiioil  aliis  da- 

Ikci  scqii  iiiiir.  >  lnr  aliis  non  tlalur;  et  qiiibus  daliir,  aliis  per  signa 

Ilocauiiin  quod  scriptnm  esl  :  Siyiia  cos  qui  cre-  datur,  allis  siue  signis  dalur?  Simililer  aulcm  qui- 

diuerin  ,  hirc  seiiueiitur  {Maic.  xvi),  si  lilieraliler  bns  non  dauir,  aliis  inter  sigiia  iion  dalur,  ali  s  sine 

iiilcllig;ilur ,  iion  geiier:illier   ad    oiiines  crcdenles  signis  noii  tlatur.  Alii  sigiia  vidcruni  et  crcdiilcrunl; 

perliniM,  si;i!  speciaiiier  ad  quostlam  :  maxiine  aii-  alii  viilerniit.  cl  noii  orediileriinl  ;  alii  noii  vidi'!-uiil, 

leui  ad  illos,  quibus  datum  usl  iii   initio  nasoenlis  ct  croifiderunl ;  alii  non  videniiil,  ncc  cretlid.ruiit. 
Ectlesije  virtiites  facere,  ui  per  signa  fiilein   reci-  D  Cumqiieomnia  signa  fianl  aul  pcr  fidem.aiit  pioi.lcr 

peroni.iiuis  ncsighisad  fitlem  non  venirent.Sio  enim  fidein,  ipsissignis,  qii.x-circa  iiosant  iu  iml.is  fiunl, 

oporluii,  ui  nova  facerent,   qui  nova  pr.cdicarcnt  ,  mirabilior  est  ipsa  fides.  Est  aulein  cl  lioc  luirabile 

DoiiiiiioconperDi.teetscrmonemooiinrin;inie5ei|'ifn  quod  sigiia  quibusdam  exliibila  sii.it  qui   viJoiunl, 

tibiis  signis.   Fitle  autem  loiige  l.ileqiic  roccpia,  ct  el    ciedere   noliieriinl ;    aliis   aiilein   oxbibila    non 

novitaiesigiior.iincoiifiruiala,signa  lanqnam  miuus  sunl  qui.si  vidisseiit,oreilerepotiieruiil.  Ilinc  inEvati- 


necissaria,  cessarc  (cppenint;  et  mnlliluilo  tcsiiniii, 
el  tebtiiiTOiiia  popnloruin  siiccesserunt ,  qu;c  pro 
sigiiis  ei  |»r.c  signis  ail  asseriio:iein  (idei  siiirueic 
poi.ieriiiii.  Hino  Aposloliis  in  Epistila  primi  :id 
Corinlliios  :  Liuquivin  siguiim  su-il,nou  fidrliltnt  sed 
inftdeiihus ;  prof.heticc  nuleiu  iion  infutelibus  sed  fidC' 

Ilibus  (/  Cor.  xiv),  lllud  quo(|iic  spirilu;ililir  iiiiolli- 
■enduin  esi  :  Qui  cvedit  in  me,  oyxra  qun-  ego   farin, 


gelin  Mallli;ri  scripiiim  est  :  Tuiic  rceyit  expro- 
biare  ciuituiiliut  ,  in  quibus  facla  nuul  plurimic  rir- 
tules  fjus ,  qnia  uon  egisscnt  pcnnilenliam  ,  diceus  : 
V(r  li!i  Coroziiin,  kb  libi  Deihsaida  :  quin,  ni  in  Tijio 
ei  S>done  fncla;  esseitt  virlutet ,  qu:v  facliv  suui  in 
vob't,  oUm  in  cilicio  el  cinere  ptmiteniiam  egitsenl. 
Vfrumtameu  dico  cnbis  :  Tijro  el  Sidoni  remistius 
erit  in  die  iuditii,  quuni  vobis.  Ki  lu  Caplinrnanm , 
nunqtiid  usqve  in  coelum  cxaliaberis  ?  iujve^  in  in- 


607 


BAI.DtlM  CANTLARIFNSIS  ARClIlEPISC. 


<0i 


(ertium  dr.readei.  Qui»  (i  in  SoUoniii  fncla;  fu  Hent  A  «likil  J -Mit  .  Crediiit,  qniu  koc  ;.'(>»i'Mn  fmcei*  evAijT 


wiriutct,  qnte  fmctit  $tiul  in  le  ,  furle  maimttent 
Niftr^  ti  tiiinc  itiem.  Vernmlumen  dito  voki»,  q»i* 
tfirm  Soilvmormm  rentiniui  tiit  in  die  jndicii,  qjam 
tiH.  [thiiih.  xi).  Qnis  in  hlf  non  niirclwr  (•ccnU 
lani  l>c)  ittsiiiiain  ?  Ad  bxc  iiivettiganiia  qiiiit  i(to< 
iicat?  Sr.i  •iiiiiUtniut  inauirere,  quoJ  Dent  noliiit 
retclan*. 
Quomotlo  Dominun  quorumdam  fidem  commenlat. 

Iliij  t  nuuiii  aliendcndum  etl  qnoJ  qiioriiiu(Jani  H- 
dciii  Cdiiiti  (■luial  iH)ininus  anie  kigiiuni  cnratioiii»  ; 
^-  firuiiKi.itn  veropost  ractam  caraiioitcm.  Aliquando 
Tcio  Adciii,  vel  etiani  confessionein  lidei  e\i,;it  aiiie 
ci'r.iiion<^.ii.  Qiicdain  eiiam  tigna  facii  iiieriio  fitloi 
alicnz  ;  qiixdam  merilo  fidei  proprix.  Fi  'e.u  reiH 


Oicuntei.  Ulique,  Ooihiue.Tuuc  icti^il  ut-vloKeonini, 
^ici  »%  :  Secuiidum  fiJdm  veiln.m  fiai  wbit  (Malih. 
u),  et  apertituiil  ocnii  eorum.  (io.  m  loco  a  cre- 
dcntibut  coiifekkioiicia  fi.lei  ciqiiiri-.  Qoaaudiia, 
«cciuidiHn  Sdem  eoruin  ei&  fitri  pru:«'i|)ll.  4d  inulio- 
rein  Cliauan<eain  di-vit :  0  mul.ei ,  ni.if««  e«(  fidft 
lua  :  fiat  tiH  ticul  petitti  {kliitiu.  k\),  cl  san;ila  c^t 
fiti;i  ejas  ci  iila  bura.  Allei>de  a  liic  ,  quud  fiilt  nia- 
tfis  filia  taiulur  :  cujus  QJc^  mu^oa  itrxdiculur, 
tccuiidutii  eain  raliunein,  quam  dc  liiie  ccnluiiunis 
tupra  |w>siiiiHU«.  Apud  Lu^ain  a  I  pinici^iu  Syit;i- 
gogx  de  filii  niottua  dicil  :  l^olt  limeie;  crede  ttu- 
tum,  el  $Mlt9  erit  {Luc.  viii).  Iln  ixJcn)  eiquiril, 
quain  solaiNi  suflicerc  osicndii,  ut  sulu»  bcqui  postil. 


inrionitconMnendans,  ait:  Son  inteni  laiuam  fi<lein  "  Apud  Joannein,  ciini  Martlia  toror  L:ix'tii  «liceret 


im  lirael  {tlallk,  tiu).  Dciiide  addidit :  Vade,  et 
oicnt  eupm,  fiat  tibi  (ibid.).  Efce  liic  Cdinntend.itio 
fi  ei  practcijit,  ct  sequitur  curatio  piieri  a  Doini:io 
facta  p:iiror>tiio  fidei  et  intercessionis  alienae.  Scd 
qii«;i-viiduni  oc«  urrit  quotnodo  Dontinus  dixerit,  se 
i.O:t  tnvcitissc  taniain  fidcm  in  Israel.  Qiii.'«  eiiiiii 
li  «m  ceiitiiriotiit  prscfene  :tuJo:«l  Cvk-i  Jaoob  et 
p<<oplielaruin  ?  Quod  si  do  Ito  niiiilius  teinpons  iliius 
af  tur,  qitis  e.iin  |tianr<>ri'e  auttc:it  fidei  Jonunis  6a- 
pii&t»!,  ant  bc:<t»:  Virginis.  dc  qua  sctiptum  est  : 
Beuta,  qnee  credidisii ;  qnoniam  fierficientur,  ea  qua: 
dicta  tKttt  libi  a  Domino?  {Luc.  i  )  Sed  lioc  pru  ina- 
jori  parte  popuii  i.-raelilici  lunc  temporis  accipien- 


Doiuiiie,  jam  ftut,  qualriduanui  t-.iiin  ctl :  dixit  ci 
Jetas :  Aoniie  dixi  itbi,  quia  ti  credilrrii^  oii<ibii  gto'^ 
rtam  Dei?  {iuan.  \i.)  Adverte  ex  .sj,.  •■  loribns  ex- 
entplis,  quain  n.isericordilcr  Dotuiiwi.  'iiiosdaui  iu- 
vitat  ad  fi.lein;  quain  niagnirice  quoi  ii..'dain  liJcui 
coinineu:!ai. 

Qualiier  Dominnt   iMcreduHuitem  iticrepal,   tibique 
difpliccre  denion^lrui. 

Adverie  ex  aliis  locis,  qitalilcr  iiicredtilitalem  iu- 
creiial,  sibique  di^plicere  demonslral.  Apud  Mar- 
cuin,  cuin  observaiciil  Jesutu,  si  Sabliaio  ciiiaicl 
boniinem  babentem  mauuin  ari<l.ini,  ut  iiccusaieui 
eoni,  sic  scripluni  est  :  Circumtpicient  eoi  cum  ira. 


(lum  vid.  inr,  cuwi  diiinum  essct.   in   iilis,  quibus  (,  ^,„,,„,«fl/«»  luper  cceeiiaie  cordit  eotum.  dixit  ho 


(redilii  sunt  eloqui»  Dei,  inajoiem  fidem  inveniri, 
quain*iii  liotnine  genliti ;  qni  sine  lege  et  propbetis 
(.bris:o  intns  vocan<(>  al  fiJein  venieus,  fidein  gcn« 
liuinp-xfiguraliat.  F^ 'es  ergrt  centurionis  ipsa  est 
tules  gcniiuiii,  quu:  fi  i<-:  Isracl  coinparatn,  in  lioc 
mnjor  invei.i  ur  quod  oi  vocatione  ntii-»bilior  est,  el 
nuuierosit:iti;  credciitii:n)  copiosi«r.  liinc  esi,  quoJ 
evattgirlista  pneminil :  Andiens  Jetus,  miraiut  eit 
{ilare.  \iu).  Ctaddiiiit  :  'Sou  inveui  tantam  fidem  in 
Itrael  {ibid.).  AJ  boc  uimiium  Jcsus  roiraliis  fuissc 
«e-^cribiuir,  ut  ex  ejtis  adm!! aiione  vocatio  ccniu- 
rionis  sive  geutium  in:igna  aoiniratio:icdigiia  nuLis 
otteiulatur.  In  Mattba;o  de  paralylico,  sic  scripiuin 
est:  Offenbant  ei  paralyiicmin,  jaceniem  in  lecto,  Et 


mim  :  txtende ntannm  tuam{ilarc.  iii).  A|judi-uttide.ii 
cum  uitusde  Uirba  diccret  :  Magitter,  aliuli  ftimm 
NtCKm  ai  te,  habenlemtpiritum  muluin  ;et  dixi  ditci- 
pulittuii,  ut  ejicerenl  illum,  ei  non  potueruut  (Mnic. 
ix) ;  respoiidens  eis.  dixit  :  0  generaiio  iacteiula , 
quandiu  apuJ  eot  ero ;  quandiu  vot  paliarf  {ibid.) 
Ueriim  apud  eumdem  «liciiur  :  Recuiubeniibut  illii 
unlecim  apparuit  :  et  expri.bravil  incredulitaitm 
eorum  tt  duriliam  cordis:  quia  iis,  ^ui  tideram  tui» 
returreiinte,  uon  credidcrunl  {ilarc.  ivi). 

Quod  fiiei  es'  temeu. 
Kx  parabolis,  in  quibus  locutus  est  Cbrislu»,  fi- 
dei  virius  ,  profeclus,  el  dcfectus,  ct  credeniium 


tiden,Jetutfiie,Hillorum,dixitparalytico:Confiie,  D  divcrsiias.  nobis   per  siinimudiuera  demoiisiraUir. 

pii,  remitluniur  libi  peecata  lua  {Malth.  ix).  Auemle      Exiil,  inquit,  qui  leminat,  leminare  semen  tuum  (Lur. 

viii)  Semen  auiera  est  verbum  Dei.  IIoc  csi  vcrbnin 
fidei.  Scmen  sscus  vi:»m,  quod  voluores  cwli  coine- 
duiil,  lioc  esl  vcrbiim  HJei  cuui  praMlicaiur,  el  iton 


in  Iioc  locr,  r,uid  prssil  fid<s  aliena.  qux  paraljlico 
ad  iioc  v;»Iaii  ui  et  dicereiur  :  Cenfide,  fili ;  quale- 
ntts  fii!e  coiiiittcus,  filii  nomen  sibi  acquireret,  et 
ueccaiorum  remissio  inox  adessei.  Si  autem  ad  non- 
duin  credeiilcm  dictum  cst :  Confiie,  admoniius  est 
incip«ire.  Si  a«J  jam'crcdeutem,  adinoniius  esi  per- 
»  verare  Sic  ad  nuilicrein ,  qiise  fluxum  sanguinis 
piliobalur,  diciuin  cpt :  Confide  filia ;  el  adjungitiir 
fiiei  liio  le  aaliam  fecit{ibii.)  ubi  oslciiditur,  qtiid 
p(is>it  lides  piopiia.  .Siiiiititcr  apud  Lucain  ad  iiui- 
liereui  peccalrieem  in  douio  Fbarisa^i  diciiur :  Fidw 
«tia  te  sauain  fecit  {t.ue.  vii).  Ad  diios  vero  cxcos 
t:laivant<.'S  •l  'li(cn:es  -  iii  erere  noiir'>,  fili  Daviu  , 


rccipitur,  diabolo  agenie,  ne  credalur.  Semen  iiipra 
peiram,  quod  naiuin  aniii,fides  esi  eorum,qni  ad 
tempuscrcduiii,  eliniempore  tentntionis  receJunt. 
Semen  inter  spinas,  (ides  esl  eorum,  qui  spinis  sol- 
littlu«!lnum  pro  diviliisetvoluplalibus  viljc  suffocm- 
tur.  S?men  ir.  lerra  bona,  fules  osi  cnm  paiieniia  in 
Cor<ieeoruHi,qiii  non5lerililervivi:iil,»ed  frncium  1*- 
ciunl.  fc  Jivcrso  iiiania  suiil  b.crese?,  et  scbisinati, 
et  scaiidala,  qu*  inimicus  boiiio.  hoc  esl  diabolu!* 
siipcr.xcmiiiavil,  duni  (iQriuireul  JiOiitincs   lU^c  cuim 


609 


LiB40E  C0MMEN0ATiON£  FlDCl. 


•!0 


per  itegligf  i<ain  viix  ei  Jodrinae  in  «ibveniiMiein  A  hoc  e9l  in  cortie  loia  cnra  coIcmIu.  Iianca|raiii  iii» 


fidci  dialK  "js  siisciiare  iion  cessui. 

{juod  fidet  en  grgnum  $titapii, 

FiJcs  r^i  f;r:tnuiii  sinii;)is,  qn"4  minimnm  lU  om- 

tubus  eiDfiKibut.  Cuin  auiem  creverit,  mmju$  e$t  om- 

mibui  0'eribut,  ei  fi(  c^hor ;  iia  ut  tolticre$  eceli  re- 

micnf,  et  habittm   ■.  'a>u\t  rjus  [Malih.xnt).  Semina 


vrnit,  qiii  de  rura  s^icnliad  cnrtin  lui  redil.  lii« 
venium  abscondil,  <|Hi  (.-x  linc  soii  Deo  plarere  in- 
(endil.  iinivcrsa  vomlil,  ei  ^^■riim  cinK,  <|ti|  ne;;o(»a- 
lione  6dei  omni.t  relinqiiil,  <'i  cnr  ftiium  ■  se  poisi'- 
dcndiim  reripil.  Sic  r|iiippc  cor  siiiiin  cmil,  <ini 
exteriora  cnnleiiiiiil,  sicul  animain   suam  vendii  , 


e(  otc.-a  6UUI  do^tii.ij   (.litlosophorum,    lr»dili<>net      qui  pio  iiiliinis  suis  diligil.  Ilinc  ^riplnm  eil  iii 
itoaiiiinni,  planijliones  scilicel  quas  non  pluntavil      Ecclesiaslico  :  Nihit  eit  iniqniut,  quam  nmare  pt- 


r^ier  culestis.  iiis  couiparaia  aimplicilas  fldei  con- 
(etiif(it»ilis  vide(ur;  sed,  ciim  crevcril  in  miillilii- 
Hinr  li<l«'liiiiii  subliinisclev.>uir  per  inysieriiiin  crit'- 
cis,  bicii!  art.or.  :<a  ut  ju>ii  iuLiiioil  iu  proieciioiie 
rjijs. 

Quod  fiJet  ttl  firmeHlum. 
Fiitc!)  csl  (eriueniuni  diviiix-  jiii,li(':e,  qu0d  aece- 
pOw  tHuiien  abiroiiiiii  in  faiina'  taiit  ir(»iii,  donec 
fermentareiur  taium  (i6ii/.).  Mulier  bcc  flilelis  anima 
iuielligitur  ;  fjriiix  saia  Iria  sunl  Iria  dona,  quc 
ia  coutliiioiic  uosira,Deo  doiunle,  accepituns,  |K)ss« 
lionuni,  scire  boiiuin,  vellt;  bo.uio.  Ex  his  touflcilur 
panis  viio:  et  iiiiollcclus,  uinlc  (niieiitnr,  qiii  esu- 
riunl  jusiili:iin.  Ilxc  anlcm  in  noliis  labe  peccati 
quasi  rermci;!o  iiiuiilia;  cl  ncqiiitije  corrupia  siinU 
Naiii  puiisii)i!iias   boiii  siiic  dilEciilt.-tle,  ct  ccienlia 


n 


cuniam.  Hic  euim  animam  tiiam  tenalem  habet,  ifuo» 
niam  in  tiia  tna  projecil  iniima  lua  {Kcch.  i).  Ajjri» 
euipto  ihcsaurus  in  agro  .iliscomiiiDs  possi.etur  : 
qiii;i  |>osscssioiie  cordis  acquisii.i,  pro  ihesiinro  pe- 
ciiiiix  reliclo  meliurilH-saurut  in  iniimis  liahelur. 
hoc  est  boiia  iiiargarit;«,  qux  oinniHin  fe»di.i(in« 
acqiiiriuir ;  qiiia  conleinpiu  UTrenoiuin  ainor Cliri  .li 
pcrflciiur.  Fides  qnoque  el  Ipsa  (hesaurui  abscon- 
diiiis  esl,  el  boiia  inargariu,  qu;e  uninibHt  Tendilis 
acquiriiur,  quia  qnanio  pcrrcciiiis  reltnquiiur  quod 
lialjelur,  tanto  pr rfecliiis ei  ipse  habititr. 

Quod  tccletia,  live  fnlen,  $Hgena  e$l. 

Sed,  quia  iion  oiiines,  qui  aliqnoiiio«lu  fidem  ha- 

bent,  (iiiKuin  fervoreni  ei  vigoreni  fidci  h^ibenl,  ul 

velinl  oninia  reliiii|uere,  cuui  mulii  %\.ii,  qui  aolitit 

eiiain  iHicitis  letiunliare,  i^.lcirco  reganui  coeloruii*. 


boni  al)Si|iic  crrore,   cl   voiuntas  boni  sine  (cpitrc  ,  quo.l  esi  Ccclesi:i,  non  iiuincrito  $.igeti:e  coiiipara- 

ciica  caqu.c  iiobis  bona  suni  el  uiilia  in  conlrarium  lur  :  qiix  in  tnjre  hnjus  s;eculi  miss:i ,   snk  Hiiint 

iinmuuiue  suul,  aui  privaiionc,  aui  iuitniiiulione.  fidei  CiMirossione,  eiClirisli.mi  itnininis  profossione, 

Privaiione  qnidem,  circa  ea  bona,  qu:e  es  infirini'-  bouosoi  ni.ilus  siiniila  1  lilins,  hoc  csl  ad  liiieni  viia 
lale  cjriiis  oinuiiin  tion  possnmus,  vc!  e\  cxciiaic  ^  lr;ihit.  iii  Eccleaia  eiiini  sunlhoHi  sive  luali  quiciin- 

inenlis  onitiino  ignoramus,  vcl  ex  pcrvcrsiiate  vo-  quo  fid.%B  habcn»,ei  qui  salubriter  hah.>nt.  ei  qtii 

luntati:»  otnnino  iiuiuiuus.  linniinulionc  vero  circa  malo  suo  haOenU  Uui  iii:<lo  suu  h.ibcni,  hi  suiK,  qui 

boita,  qnx  niiiius  iihcrc  possuinus,   aui  non  plene  agnita   veriuiie,  ir.  v*riu^e  non  stant,  sed  retror- 

sc.inut,  aul  niinis   lepide    voluinus.  Iloc  est  qiiod  snin  converiuntur.  Nani.  nlail  Pelrus  in  cannii!c.-i 

corrupiio  iioslr.1  prc  possibiiitake   booi  iinpossibili-  Epistola  sccunda  :  Meli.,s  erat  uon  cognacere  liani 

t:iicui  auUlifljculi:iiciiiiiol>isingeril.Proplcr<f:t  scicii'  futittia:,  ^uam   potl    aqnitionrtn   relrorium  eonveiU 


U.I  boiii  igiiorantiam  vel  indiscrelioncm  noLis  im- 
Ibiliit.  Pro  volunlaic  boni  txilium  boni,  vel  etiam 
odiuin  iufundil.  Prolerea  iiec  virlus,  ncc  scicnila, 
nec  volunlas  nobis  suppelil  ad  bonntn  diligcndnni. 
ticul  (liligere  oporiti.  QuoinOilo  diiigore  buiiiim  pos- 
tiinius,  siculoporlct,  nisi  ip^nm  aiictorem  boni  Deutn 
digiiediliganius?  Itiqitocl  propier  i|ueni  oiniiia  Iioim 
dihgendu  sunl,  qtti  et  ipse  in  omnibiis  cl  prx  oinni 


ab  to  tanclo  mandulo ,  ^uod  iili$  (radi.um  eii  {II 
Pelr.  11). 

Qtiod  n,  qui  salubriler  fideci  h:ibeni,  (nnniit  relinqmuHt, 

tel  omnibus  lenuntiant. 

Qiti  sulubriier  iideni  h.-iliere  desideranl,  neccftse 
habcnl.ointiibus  rcnuiiliare,  ul  di»cipuli  Chrisli 
sial,  «pti  dicit  :  Omnis  ex  itobis,  qui  nen  renumtiate- 
rit  omnibus  quce  potiidel,  non  poiett  nietu  este  diici- 


biis  ililiRondus  est,  qnia  al)  ipso,  1 1  per  ipsuni,  ei  in  D  /'"'•"  (''•"=.  x«v).  Sed  aliud  esi ,  oinnia  r.linqucre  , 


ipM)  siint  oiUMia.  Qucm  digne  diKgis,  si  lanlum  di- 
ligis,  qii:itiiutn  vis,  ct  quaiiluni  scis,  rl  |»oles  quid- 
quain  diligere.  Iloc  est  enitn  lulo  corde  diligcrc  , 
luicesl  luta  aiiiina,  lola  mente,  io(a  viriule  diligerc 
Hot  csl  lolJ  voiiinlalff,  iola  liiscrciionc,  lola  pos- 
tibiliiaie  diligere.  Sed  quoaioilo  lioc  ficri  polesl , 
Mibi  niulicr  fermentum  fidei  a  Deo  acc  pial,  ei  ac- 
cepium  in  smn  coiitciettliie  abscondal,  ut  fervo.-e 
fidci  virius  rcpareutr,  lumcn  scieniiae  rcdcal,  vo- 
liinias  ignil.->  recaletcat ,  donec  loium  fcrinenleiur » 

Iei  loliicorde  Clirisliis  dilig:ilur? 
Qmtd  Chrislut,   ii»'e  fides  Clnii>ii,   llie*aitru*  rsl,  et 
bonn  mnrijntila. 


I 


aliud  oinnibiis  reiiuniiare.  Ptiinum  pi-rfectomm 
cst,  qni  cniii  Apostohi  omnia  detrimenliim  facinnl 
pr<)plcr  Cliiisliiin,  ul  Qirisluir»  lueriijciant;  qui  9 
licilis  .-ibsiincntos,  et  in  boc  mundo  niliil  halnte 
ciipienics,  ciun  Peiro  direre  possunl :  Kiee  no*  p,li- 
quitHui  oiiitya,  et  tecuti  tunius  te(lliit  h.  xix).  Hiijitft 
perfeciionis  viain  nrri|)ere  volenM  diciinr:  Si  t.t 
perfectus  esse,vade,  e:  venle  ortutia  qua:  hnb.t,  et  da 
paupeiibut  (ibid.).  Ciitii  dicit :  Si  vit  eue  perfectui^ 
voliinlali  permiiiil,  non  ncressiialeui  iniponit.  Sed, 
cutn  dicil  :  Qui  non  renuntiatertl  ommibue  qute  pci- 
sidet,  non  potrtt  meuteise  diicipulus  {Luc.  xiv);  iir- 
cessitaic  nos  arclal,  qua  cunslringiniur  omitibus. 
renuiiiiaro,  si  voluiniis  eitis  ossc  discipuii.  Ergu  <.i- 


fili  DALDMM  CAMl 

\il<'-),  )|iii  jiixl:*  (-oiiMliiiiii  Apostiili  iioriiiil  noii  sii 
p«'il<c.  s.iporo,  ii<.'C  b|ier:MC  iti  inccilo  <li\iliuriiiii, 
(;iii  sIii«Il-iiI  Im'i:u  .'ig<M-<;,  liiviics  Hcri  iii  operibiis 
lioiiis,  r.icilc  Iriiiiicn:,  ('Oiiiiiiiiiii''aro  ;  lli('S;iiiri/.:irc 
fiil>i  iiiii<l:inieiiliiiii  boiiiiiii  iii  fiiiiiruni,  iii  :i|)|)ri.'licii'- 
danl  vilaiii  «Mcriiain:  «|iii  liiijiisinodi  .siiiil,  exiru  iiii  - 
iiicriiiii  dis^  i|>iiluriiiii  ('.lirisii  iioii  siiiil.  Ideo  oiniiilius 
rciiiinli:«rc  iiil<  ili;;ciidi  iiiiiil,  (|ti:iiiivis  iion  :id  oiiiiiia. 
Oiiiiiiixis  ciiiiii  rciiiinii.iiil,  r|ii:iiiliiiii  :iil  illiciliiiii 
qu:i;hliiin,  uliliiciiiiin  iibuni,  qiicni  iii  onmilxis  d:im- 
iiui.l;  (|iiia  iie<iuc  e\  causis  iltitilis  artitiirere,  iicqiie 
:id  illicilos  usns  res  quxsilas  assuii:cre,  dcposiium 
p(^ncs  se  liiibeiil.  Lluiuiir  cniin  lioc  niuiuio,  .lan- 
qiiani  iion  uiciiics;  nun  rcbiis  ir.tnsilonis  lixrciilcs, 
iiec  !abcnti:i  boiia  reliiiere  volcnlcs,  scd  racilc  tri- 
biicntes,  cl  coiiu)iiiiiic:iitlcs  proxiino  pro  Clirisio, 
Qirisiiiiii  oninihus  prx'poiiuni,  cl  pixoinnibus  ani- 
biliosius  diligutil. 

Quod  fidet  vincit  luundum  in  honi». 

Uiriquc  utilei)i,sivequi  peifcclc  oniniu  rclinf|uiint, 
sive  qiii  niinus  perfetlc  iitiinibus  rciiiiiilianl,  fide 
niun.tuiii  vincuiil.  Iltuin  lo(|itor  iniiiidum,  de  qiio 
Ja:iniies  ia  caitonifa  Epi.stoia  dicil  :  ISolile  diligcre 
mvniluiH,  nequc  ea,  quct  iti  mundo  sunl.  Quia  omue 
quod  in  mundo  em,  concuijisceniiu  caruis  esf,  conctt" 
piscentia  ocutorum  ,  ei  iuperbia  tUa'  (/  Joan.  ii). 
I1ic  esl  nHitidiis,  dc  qito  scripluin  esl  :  Mnnilus  in 
matigno  posiius  esl  (I  Joun.  v) ;  cl :  Mundu.s  eum  non 
coynovil  {Joan.  i),  liaud  dubiunt  qiiiii  Ueuiit.  Clii  isiiis 
auiein,  qiii  liixit :  Con/idile,  qnia  vici  mitudum  {Joan. 
xvi),  ipse  ci  piiiicipem  vicii  bujus  mtitt(ii,  ui  cro- 
dciites  in  cuin  per  lidctn  viclori.r  cjus  \incainus  et 
iios  munduin.  Ha'c  esl  enim  vicloria,  qum  vincil 
munduin,  fides  noslru  (/  Joan.  v).  Fidcs  auletn  iion 
nostra  victoria,  scd  (Iltrisii  est.  Sic  enim  Cliristus 
iDunduin  ct  principcin  tiiundi  vicit,  ul  iios  iriuiii- 
piiaret,  el  sibi  subjiccrel  per  fidem.  Ergn  fid"s  iiosira 
^nfusio  es(  diaboii,  et  vicloria  Glirisli.  Manifesie 
apparet,  qtiod  (ides  vincit  niundum,  iii  iis  qiii  lidei 
obediuiil,  el  ride  vincunl  concupisceniiam  niuiidi. 
Quomodo  fides  vincil  mundum  cliam  in  malis. 

Sed  qitoiiiodo  vincil  fides  niundutn  in  Jud.fis,  pa» 
^anis  et  bu^reticis ,  qui  ci  coiilradicuiil ,  eam'|iic 
sciiipcr  liitgttis,  el  ciiiti  possunt,  gl:idiis  pcrscq:iuii- 
iur?Quon:o ilo  viiicil  ridesmitiiduiiiiiifalsis  fralrihtis, 
iicitsquc  ClMistiaiiis,  qiii  ruiitiiciHur  sc  iiosso  Deiim, 
ficlis  aiitc  II  nej^aiil?  An  onitics  viticil,  ct  eos  qiios 
sibi  suiijicicitdo  cvincil,  ct  qttos  sibi  rcbislciido  con- 
viiicii  ?  IMaiie  sic  est.  Ciirislus  eiiiin  de  Paracleio 
dicil  :  €i«»H  veueril  iUe,  aryiicl  mundutn  de  peccalo, 
el  de  jusliiiu,  ei  de  judicio.  Ue  peccalo  quidem  ;  quia 
uoncrcdileruni  •»»  me.  Dc  jiislilia  vero :  quia  ad  Pa- 
trcm  vuJo,  et  jum  n<jn  videbitis  inr.  Dejadicio  auieiu; 
qitin  priiueps  mundi  liiijus  judicalus  est  [Joan.  xvi). 
l>.>nii<atio;iciii  inlidcliuii)  tria  \\!cx.  accuiiittl:inl,  pcc- 
(■;i(.iiii  pri>i)riac  iiirulvlil;ilis,  (|uo  iii  Cbri-^tuiii  imii 
creiiitur,  jiisiiiia  rcclo  ('ledciilitiiti,  qii:i;  a  i.On  iini- 
taiitibus  cunieinnilur,  juJicin;!)  di:ib()!i,  quo  I  ab  ia- 
c:c  iulis  liOii  auendiaii.  lloc  csl  auiem  judieium,  de 


.AIIILN.SIS  AllCIIItHSC.  GU 

A  '|iio  'Ciipliii:i  csl  :  Snnc  jidiiium  cst  ntundi ;  intnc 
piinfcps  liujns  iruiidi  ejicielur  forat  (Joan.  x\i''.  ln 
loiivcrsioiie  :iiitciti  :id  liditii  princeps  iiiiitidi  jinlic.i- 
inr,  sivc  a  (>!iii,lo,  ;i  (|mo  loris  cjiricitir,  .s:vc  ;ib 
ipsis,  qiii  coiivciliJiitur  uil  (itlcin,  cuiii  di.ibolo  Otii- 
iiiiio  rciiuiitiatur.  Viia  nutcni  jttbli.el  cj<:cliodi;iboli, 
pro  liilc  leslinioiiiiiin  d:iiil,  qiiod  vera  sil,  IJeo'|iic 
afcepta,  dialioloquo  conlraria.  0"od  iioii  all.';iii!ci:l«;s 
increduli  condcinnandi  sniit,  iioti  soluni  cx  rc.-ilii 
liiijus  delicti,  quia  iion  crcdunt,  simI  cx  icsliinouio 
fiJei,  lioc  est,  vila  jusii  ci  (•jeclione  dialioli,  qnilnis 
iion  crediint.  Sicut  cnim  dominalio  di.iboli  in  inali>, 
eoruiiiqiie  injusliliu,  qiij  ntale  viviiiit,  boiioniiit  nic- 
riliiiii  aiigol,  qui  bornm  cxcinplu  iciit.ili  ad  iualiun, 
non  seduiuiitur;  sic  (-jeciio  di.aboli,  ci  jusiitia  pio- 

"  rum,  jitdiiium  maloruiii  ad  inaluin  augci;  quoniain 
cxeniplis  ad  inclioin  provocaii,  justus  iioii  iiiiii.initir. 
liijustitia  m:iloruni  ipbis  iiiali&  obcst,  el  boiiis  pro- 
dcst.  Teniaiio  ciiini  bonorum  csl,  qu:e  vincilur,  cuia 
conlemiiilur.  Jiisiiii.i  c  diversO  liabeiitibits  prodeil ; 
iion  imiianlibus  obesi.  rrovocatio  enim  cst  ad  xmu- 
lalioncm,  exeinplutn  ad  saluteiii,  jtidicitim  in  con- 
demnatioiicm.  Hinc  scri|)tum  esl  apud  .Matlbxum  : 
Yiri  Niniviiw  turtjent  in  judicio  cum  gencraUoue 
isla,  el  condemnabunt  eam ;  quia  pcenileniiam  ege- 
runl  in  prmdicatione  Jonrc,  et  ecce  plusquam  Jvnus 
hic.  Heijina  austri  surget  in  judicio  cum  generatioiie 
ista,  el  condemnahit  eam,  elc. ;  el  ecce  plusquam  Sa!o- 
mon  hic  {Mntih.  xit).  Yides  qiiod  muiidiis  argiiiinr 
de  juslitia.  Si  de  juslitiu,  crgo  cl  de  lide.  Juftiiia 
eiiiin  ex  fide  est  [Rom.  x).  Scriptum  est  eiii  n  :  Jut!u$ 
ex  fide  tivit  [Rom.  i).  IIoc  Cbriblus  insinuare  <  uravii, 
cuin  dixil  :  De  jusiiiia  vero,  quia  ad  Putiem  vudo, 
et  jam  non  videbitis  me  {ioan,  xvi).  Ac  si  diieret : 
Subtracta  corporali  visione  mea  per  asccnsionem  ad 
Pairem ,  restat  ul  per  eamdem  ascensionein  iii 
mundo  credar  requalis  Pairi;  qua  fide  xqtiuliiaiis 
nnese  cum  Patre  jnstificandi  sunt  credenies.  Fidcs 
eniin  jcqualitaiis  Cbristi  cum  Patre,  qux  per  ascen- 
sioneui  innotuit,  esi  causa  jusiitix,  qua  in  Cbrisi* 
pie  vivunt,  qui  iii  eum  creduiit.  ilxc  auteiii  justiiia 
in  (estinioiiium  crit  conlra  illos,  qiii  lidem  Cbrisii 
conlcmiiunt,  vel  jiisiili:iui  qu^c  (..v  fiJc  c^t  iie^ligui.i. 
Ejectio  aiiteiii  diaboli,  (|iiaf^  jtidicium  ejus  est,  iinio- 

D  lescil  jior  coiiressioiieiii  Cbrisli,  quam  qiii  rcspiiuiit 
non  treiieiiles,  de  jiulicio  di.iboli  argiietidi  suni ; 
qitia  in  ejus  judicio,  qtiod  esl  ejus  ejetiio,  iion  aguo- 
scuiit  boiioreni  Cliri^ti,  ei  coiirusioneiii  dia  oli  Ligo 
judiciuiiidiaholi.qiiodconfessionecredeiiiiitn  niuiido 
prupalalutn  esi,  in  lestiuioiiiuiu  eiil  iion  crodcnlibus, 
ul  recte  argaanlur,  qtii  aliis  credentibiis  credeie 
noluiil.  Fides  ergo  viiicit  muitduiii,  cliani  in  iis  qui 
noH  crcduiii,  vel  qiii  credcnles  niale  vivunl;  qitia 
Spirilus  P;«racletus  arguei  eos  pio  eo  quod  fideiti 
iion  Itabcnt,  per  quam  iinpiiis  juslifK.aitir.  ct  diabo- 
Iiis  (jiciliir.  Vincii  auicm  fides  iiiunduin,  iii  lis, 
(itii  niiiiiiuaiii  fuiem  cxpiigaiil,  (luiin  sc!iii>er 
iiiqmgiiaiii.  Omnes  eiu-ti  conaius  eoruni  coiitra 
(id.  m  iVtiSlraiilur,    et  in   iiiiiiUiivi  redigiiiitnr.  Quia 


613 


LIB.  DE  COMMtNDATIO^t  FIDEI. 


Of4> 


lwrlirinferinonpr(rvalebuiilailicr$uiseam{iliilih.\\i).  A  siiiil  qni  cretliml,  el  iiiulii  (jiii  noii  «leriunl.  eveuil 


(.■.•4.x/  ftues  ex  comparalione  unpieltilii  laudcm  fiubet 
el  ijluriam. 

Qnoiiiain  aiiU-m  bona  beinpor  nialoiuin  coll.aione 
wvAgM  clarcsciint.  seciiiuluni  liaiic  coiiijidtMalioiicii) 
fiilcs  appeiisa  liabel  noii  soliiin  ile  propiia  vinnlo 
laihlis  gloriain  ;  sed  ilc  iinpielatis  coinp.iralione 
.lUiiiiil.iiiliorein  coiniiicmiaiionis  grali-in.  Sic  coeli 
scrcnilas  s»a  pulchriliKline  placel,  el  posl  liorrorem 
6XV;c  leinpeslalis  pliis  placel.  Lux  diei  posl  lclrani 
caligincin  gralius  cnilcscii.  lii  caeleros  qiio<iue  coii- 
»r.«riis,  alicro  uialo,  aUero  boiio,  eanuletn  ratio- 
nciii  invenics.  Ilinc  in  Ecciesijslico  scriptiini  esl  : 
V.onlra  mnlum  bonum  eu,  et  contra  moriem'vila:  iic 
ei  contra  riruiii  j:i$tum  pcccator.  Et  tic  iniuere  in 
on-.nia  opera  Aliistim',  duo  conira  duo,  unum  contra 
n.Mim  (tVc/i  iNXiii).  Sive  ergo  dno  bona  conlra  iluo 
nialu  iii  coinparalione  prxponanlur ,  sivc  unuin 
conira  nnnin,  non  niinnil  malutn  graliain  boni: 
sed  ina;:iiifuentins  comniciuial,  cl  abundanlins  tu- 
iiiiil;il.  Inipielas  ilaqiie  coiiiradiciionc  lidcin  exercet 
el  aiigel,  coinparaiione  coinmendal  ci  ornal,  pcrse- 
cutione  graiilical  cl  glorificai.  Fides  anlein  cuin 
coiilradiclioiiein  paliliir,  proruil ;  cum  coinpara- 
lioneni  siibii,  pcriiincscit ;  tuin  perscculione.s  susti- 
nel,  gralins  anialur,  ci  gioriosius  coronalur. 
Deu%    mirabililcr   aliot  exccecando   alio$   illuminal. 


Gs  iioc  ipsain  iidein  iiinliani  siislincrc  coiiliadictio- 
nein  ab  iis  qiii  non  credunt,  ila  nt  inicr  ros,  qui 
fidoles  noniiiianlur,  nuilii  fliuinaiius  iinn  laiilur, 
qiii  dicere  iion  cnibescuiii,  ik  s  iiiins  q  libus  na^i» 
credcnduin  sil,  an  iis  (pii  luleni  dcleiu/unl,  aii  ill  s 
qui  fidei  conlradicnnl.  Sicnl  eiiim  niiilllliidinc  cre- 
(leiiliiini  iniilli  coiiiirniantiir  in  flde,  sie  miuicio  *l 
cxeinplo  noii  crediiitinin  ninlii  iiilinnan  ur  iii  lidr, 
aui  confirin.intnr  iii  erroic.  Oinius  autoiii  inndfl  s 
lestcs  siinl  sni  erroiis  ccmr.i  lidci  vrriiatcni.  sicut 
ei  cnncti  fidcles  lcsies  sniil  lidei  coittra  pcifiilix  iiii- 
pielalein.  Sed  collatio  lesiiuiii,  qnilnis  inagis  cre- 
dendnin  sil,  manifeslc  decl.irabii.  Inipiclas  cniiii 
infiduliuin  sna  conlrarielalc  in  se  divisa  csl;  lides 
n  uutein  indivisibili  unilale  iii  se  golidaia  etl.  Una  cst 
cniin  fides  quoe  miillis  cl  variis  crrorihtis  iiitonvnlst 
resislil.  At  varielas  errorum  niullipliciler  iii  Si: 
^ivisa  in  nnitaljs  siinplicit.ite  non  consislil.  Naiii, 
qiii  vcrae  fiilei  controdicunt,  de  .>;no  corde  xsliniani, 
quod  ignoraiit;  de  siio  scnsn  fingunt,  quod  excogi- 
tanl;  el,  dmn  alii  aliiul  videlur,  a  se  oisscniiuni. 
qui  contraria  seiiliunl.  Iloslos  vero  fi  tci,  dum  sibi 
invicein  adTcrsantur,  dnin  iniinici  sunl  ininiicis 
nostris,  pro  nobis  raciuiil,  cl  nobiscuni  pro  verilatc 
pugiiant,  cuin  nobiscnm  cx  aiiqua  parle  fulail;>len» 
daiiinani.  Veru.iilaineninqiiaiiUitncrrani,  cxs)dveiM> 
piignanl.  Sed  et  in  hoc,  qiiatnvis  ne&cienles  ei  U!>- 


luipieias  crgo  non  solum  infidelibus  obesi,  sed  l««ics,  profeclibus  nosiris  serviunt;  qiiia  fidcs  pcr- 

ciiamcreilcnlibusproilesl;  cl  cumaliisexislalcausa  secnlione    proficit,    iribulalione   crescil,   conli;idi- 

perdilionis,  aliis  converliliir  in  occasionein  salulis.  ^  clione  lucidius  clarcscit.  Qiio  forlior  esl  piigna,  glo- 

ilinc  Aposiulus  de  Jud^is,  qui  in  Christuin  offende-  riosior  est  vicloria.  Quo  niagis  inv.tle.vcit  Cxnteittio 

runl,  dicil  :  !^unquid  iic  offenderunt,  ut  cuderent  ?  infidclium,  magis  Ct.itdaCit  gloiia  credentiuin.  Duai 

Ab$it!  Scd  illorum  deticlosalus  est  gentibus  (Rom.  xi).  advcrsanlur  hxMClici,  exerccntnr  noslri,  probaiili>r 

Ac  si  dicerel  :  Non  ud   huc  lantuin   valuil  eoruin  elccli,  ul  probali  inaniresii   fiant,  el  noii   lateunl. 

delictuni,  ui  ipsi  ofTendcndo  cadereui;  seJ  etiara  ad  Ilinc  Aposlolus  ait  in  Episiola  priina  ad  Coiiiithios  : 

hoc,  ul  per  corum  casuin  genles  crederciil.  Dcliclnin  Oportet  hareses  eue,  ut  ei  qui  probali  sunt  manifcsii 

euim  cornin  diviiix  sunl  inuiuli,  el  liuiinutio  eoruin  fiant  in  vobis  (/  Cor.  xi).  El  Psalniista  :  ConrjTet/alio 

diviiije    gcntiuin ,  el    aniiss.o  eoruin   reconciliatio  taurorum  in  vaccis  populorum,  ut  excludantur,  qui 


csl  inundi.  Miranduin  qiiidem  cur  Deus,  cujus  na- 
Inta  boniias  csl,  alios  excaecal,  indurat  el  duinnat. 
MirattJiiin  et  hoc  cur,  qui  oinnes  justo  judicio  pcr- 
derc  possei,  alios  illuminat,  ei  a  dnritia  cordis  iiii- 
inulal  ei  salvai.  Sed  utroquc  phis  mirandum  cur 


probati  sunt,  argenlo  (Psal.  i,xvi»).  Utilis  esl  ergo 
credentibus  conteniio  adversns  fldem.  £x  liac  eiiiiii 
credenies  prob»iitur,  et  prob;ili  manireslaniur,  iil 
probali  et  manireslati,  digni  ct  indubitati  fidei  (estes 
inveniantur  ct  liabeantur. 


magis  hos  qtiain    illos   dantnat  vcl  salvat.   Sed  in  ^  Quod  ires  leslimoiiium  dicum  iu  ca:lo ,  el  ires   in 

laiiia  pioruiidii.alc  lani  siupendx  adinirairDnis,  quid  lerm. 

aliud   possiiinus,  iiisi  cuin  Aposiolo  cxclainare  et 

diccre  :  0  ailiiudo  divitiarum  $apieniiiv  et  $cieniia: 

bei  1   quam  iiiconiprehensibilia  iunt  judicia  ejus,  ct 

iiivesticiubiiei  viii  ejus{ibid.j''.  Qiii  anienidivisil  lucein 


Tesies  auiem   fidei  ct  cotuin  lestin.onia,  si   iii 
incdiuin   prodiicaiiiur,   ct  diligenlius  oxaniiiicnlitr, 
quanla  sil  lidci  aiictoiitas,  quain  ct-rta,  qiiain  firnia, 
quain   solula   sil  cjits    viril.s,  eviilenli.isiiiie   itobis 
3  teiicbris,  ipse  uovit,  cur  niagis  hunc  qiiain  illuni      ostendeiil.   Juaniies  in   canoiiica  Episicl  i   sic  at: 


dainnnl,  vel  salvat.  Nobis  aLUCin  hoc  scirc  iion  dedil, 
iiec  investigarc  concessil;  scd  in  sacris  Scripluiis 
nobis  crcdenduni  rcvelavit,  ({uo>l  cuin  lola  iiias^a 
liuinnni  geiieris  cornipla  sil,  cl  debiuo  damnalioni 
obnoxia,nullusindeliberalur,  nisigraluitaniisericor- 
d  a,  nulliis  (lamnalur  nisi  xqnissiina  juslitix'  ceiisiira. 

IDe  leslibus  cunira  fidcin  et  ;"o  ftJe. 


'Ires  sunt  qui  tcsiimoniiim  dicunt  in  arlo  :  Pulc'\ 
Verbum  ct  Spiritus  smictw^f  et  hi  tres  unum  «iinf.  tU 
trcs  svii/,  qui  lesiimoiiium  dant  in  terrn  :  Spirititt, 
aqua  et  saiujuis  (I  Joan.  v).  l';iicr  testiinonium  dal 
in  corIo,  qui  olim  loqucns  palribus  iii  .priphi  tis, 
novissinie  dicbiis  islis  liiciiliis  cst  no^iis  iii  Fiiio. 
Tesliinoiiiiim  dal,  onni  liliiiiii  revelai  in  Serij)tiiiis  ; 
tesli:iiOJiiuui  dal>  ci.m   Filiujn  iii  uobis  rcvelai.  Da 


013  UALDUIiM  CANTUARIE.NSIS  ARCIIIFJISiJ.  Clf 

(|ua  r«;v¥fa(*./ri&  Pauiiis  ilicil  :  Qut  me  ifgregavU  de  \  o«e  ftinc  tesiimonio  Pairis.  Uiiile  el  mox  snltjiiHKii  : 


uieio  nmtn»  meftf  et  vocavit  per  gradam  lunm,  ut 
rrvrlaret  Filium  $uum  in  me  (Galal.  i).  El  Dominns 
ail  reliiiinail:  Brntu$  ei,  Simon  Darjona  ;  quia  car* 
et  $nnquit  non  revetuvit  libi,  $ed  Paler  meu$,  qni  in 
cali$  e$i  {Blallh,  xvi).  Caro,  inquil,  et  sangiiis  non 
rcvplavit,  ,lioc  esl  iion  parnUnn  tradilio,  matris 
viiiclicet  el  p.itris,  non  sapicnii.i  carnulis,  non  liomo 
.tninMlis,  scd  Palcr  cccieslis.  Nimiruin  per  caniem 
inater  signi(lc;ui  polisi,  per  sanjcninem  paler ;  qnia 
p:iler  scinen  niini.slrat,  el  muiier  caro  viri  inlelli- 
giiiir.  UikIc  esi  iilud  in  Evangclio  :  Qui  non  ex 
tanguinibui,  nec  ex  voluntate  carni$,  nec  ex  voliinime 
viti  (Joan.  i).  Potesi  ci  per  carnem  c.irnis  seiisus, 
id  esi  iinicuiiquc  corporeus  sensus  signilicari.  Quo 


Aliu$  e$l,  qui  lenintonium  perliibet  de  me;tl  $cio^ 
quta  verum  e$t  teilimoniur.i  ,  quod  perltibel  de  me 
[ibid).  Tcslinionium  ddl  Filius,  iifmiinenie  irorie  , 
vciilalcni  rion  negnniJo.  Linle  Panlus  in  Epistnia 
priin:»  ad  Tiniollieuni  ail  •  Pnpcipto  tibi  coram  Dto  ^ 
qui  vivificat  omnia,  el  Chriuo  Jciu,  qui  le$limoHiuim 
redilidii  sub  Puniio  Pilato,  boiiam  con[ei$ionem,  ut 
$enes  mandnlum  tine  macula  irreprehensibite ,  uMjue 
ad  ndventiim  Ooinini  nostrt  Jesu  Cliriiii  (/  Tim.  vi). 
Teslimoniniii  dat  Fi  iii«  reiurgendo,  el  posl  rcsnr- 
reotioncui  iii  inuliis  argum£ntis  sese  manifestatulo. 
Tesiiinoiiium  dai  Filius  ad  Pairera  ascendendo,  et 
;)d  Palrcm  redenndo  discipulis  viiler.tibus ,  sicut 
srriptuni  csl :   Videnlibus  illis ,  ekvalu$  esl  {Act.  i), 


1 


niaiii  aiiteiii  anima  in  sanguine  est,  non  iinmeriio  "  Tcstimoniuin  dai  Spiriius  s^inctus,  cum  ab  iniiio 

super  aqiias  ferlur,  aquas  posl  sanctificaiurus,  cl 
peraquas  naturx  sanciiflcationisaucior  ipse  fuiurus. 
Tcsiimonium  dat,  cum  |iroplicia:s  inspirat,  cutn  fii« 
lura  prxniintiat,  cuin  my:>ieria  praefigurat.  Vocilii:s 
enim  proplietarum  et  figuris  renim  signilicavii, 
viani  saiiclorum  nonduin  esse  propalaiam,  sed  suii 
tcniporibus  propalandam.  Tesiimonium  dai,  cuin 
rcjjes  ei  saceriloies  eligii  et  ungii ,  regnmn  Clirisli 
et  s;iceidotiuin  pr;i'.monstrans.  In  Novo  Teslamenio 
lcstimonium  dat,  cuin  B.  Virginem  supervciiiens 
sonciiflcat  et  impraegnal,  cum  S'iper  Chrisium  rc- 
quiescit,  et  quasi  columba  de  coelo  super  enm  dc- 
sceiiditet  matiet.  Tcsiiinonium  &i\.,  ci!m  sii|>er  disci- 


per  sanguinem  anima,  vel  seiisus  animx  iniellgi 
potesl.  Mysterium  auiem  fidei  non  experieniia  scn- 
suuin  peicipiiur,  non  sensu  animae  coinprchcndi- 
lur;sed,  Patrc  rcvelanlc,  .iguosciliir.  Proplcrca 
recic  dictiitn  csl  :  Car*  tt  tanguis  non  reieltivil, 
$ed  Pater  qui  in  caetis  e$t.  Paier  lcstimoniititi  dal, 
cuni  Jcsu  liapli7.2to  et  asccndcnie  de  aqii.t,  aperti 
sunt  coeli ,  et  vox  de  coelo  audita  est  dieens  :  llie 
e$t  FUius  meus  ditectus  ,  in  quo  milii  complacui 
(Matth.  iii).  El  iieniin  in  Transfiguratione  ;  Hic  e$t 
Filius  nteus  dilecluSt  in  quo  mihi  bene  comptacni; 
ipaum  uudiie  (Maith.  xvii).  De  qua  voce  Peiriis  in 
canonica  Fpislola  sic  ai(  :  Voce  delapsa  ad  eum  Itu- 


fitsceniodi  a  tnagnifica  gloria,  hic  est  Filius  meu«  p  pulos  apparens  igiseas  liiignas  dsperlii.et 

dilcctHS,  in  quo  milii  complacui.  Et  hanc  vocem  no*      '''-•-• '-  -    -•    t  -•:        ■- -    •  •    - 

nudiuiinus,  cunt  essemus  cum  eo  in  mojitc  saneto{ll 
Petr.  i).  Ipse  quoquc  Dominus  de  leslimonio  Pairs 
111  Evangeiio  Joaniiis  sic  dlcit  :  Qui  misit  me  Patert 
tpc  testimoninm  perhibuil  de  me  (Joan.  v).  El  Joannes 
«11  canonica  Epistola  :  Si  testintonium  homitium  acci- 
pimus,  leslimonium  Dci  majus  est.  Qttoniam  hoc  est 
lestimoniuin  Dei,  quodmnjttse$t,  quoniam  lestificalus 
tsl  de  Fitio  stto  {I  J^an.  v).  Tcslimonium  da(  Filius 
docendo,  ct  sigiia  operando,  el  seipsum,  quis  essei, 
nianifesiando.  Uiulc,  cum  diceret  :  Ego  sum  lux 
tttundi ,  dicenlibus  Pliarisaeis  !  Tu  de  le  ipso  le- 
tlimoniutn  perliibes ,  teslimonium  tuiim  non  esl  verum, 
rest>ondii  ct  Jixil  :  Etsi  ego  tesiimonium  pcrhibeo 
de    nteipso,   veruin    est   testimonium   meum,  ^Mirt  j^  pcrhibeal  oinnia  doceutlo,  ei  vcritalem  suggorendo. 


in  unilaie 

ndelium  linguas  uuii.  Tuf  tiiDoniuin  dai,  cum  fideii- 
bus  ipsc  dattir,  cum  cbatismata  graiiarum  i|isc 
distribuit ,  cum  unusquisque  fidelium  propriuiu  d<:- 
i)um  accipit;  alius  quideni  sic,  alius  vero  sic;  CMtii 
secundum  divisiones  gratiarom',  el  divisiones  rni- 
nisirationuin,  ei  divisiones  operaiionum,  atii  quidem 
per  Spiritum  datur  sermo  sapieniia; ,  alii  serr,;o 
scienlia;  secundum  eumdcm  Spirilum,  ntleii  fides  in 
eodem  Sf.irilu,  nlii  graiin  sanilatum  in  uno  Sptritu^ 
alii  operalio  virtutunt ,  alii  prophelia ,  alii  discrclio 
spiriluuin ,  alii  geiieia  linguarum,  alii  inierprclelio 
sermonum.  Ilwc  autein  oninia  operaiur  uuus  atque 
idem  Spiritus,dividens  singulis  proul  rutt  (/  Cor.  xii). 
Tesliinonium    dal,   cum  millilur,  ut   lestimoniiini 


scto  ,  unde  venio  ,  aut  quo  tado  (Joan.  viii).  Et 
iterum  dicil  t  /n  tege  vcsira  scriptum  est  :  Quia 
duotum  hominum  tetlimonium  terum  esi.  Ego  sum, 
qui  leslimoitium  perhibeo  de  meipso ,  ei  testiinonium 
perhtbel  de  me,  qni  misit  me  Paler.  Qiiod  autem 
dicil :  Si  ego  gtorifico  meipsuin,  gloria  mea  tiihil 
esi  (ibid.) ;  sic  intelligeiidiiiii  est  null.nm  ejus  cssc 
gloriani ,  si  sine  icslimonio  Palris ,  siciil  pleriijue 
lioiniiium  soleiit,  seipsuni  gloriiicaret.  Quod  ne  dc 
ipso  credaliir,  mon  subjuiigit  :  Etl  Pater  meus , 
qiii  glorijicat  me ;  quem  voi  dicilit,  quia  Deus  nosl.'r 
eU,el  n  n  cognovislit  eum  (ibid.).  Simililer  illiid  in- 
tclligendniii  esl  :  Si  ego  testiinonium  pcrhibeo  de  me- 
tp$o,  teiiiinoiiium  meiiiu  non  ett  verum  (Joan.  v},  lUi- 


et  qiiae  ventura  suni  annuniiando.  Htnc  Clirisiuii 
diiit  iii  Evangelio  Joannis  :  Cum  venerii  Paraclelut, 
quem  ego  millam  vobis  a  Paire,  Spirttum  veriiaiit, 
qui  a  Patre  procedit ,  ilte  teitimonium  perhibebit  d* 
me  (Joan.  w).  El  rierum  :  Paracleius  ouiem  S;>i- 
ritus  sanctus ,  quem  miltel  Pater  in  nomine  meo ,  illc 
vos  docebit  omnia  et  suggeret  vobis  oinnia,  qumcunque 
dixero  vobis  (Jonn.  xivj  El  ileium  :  Cwm  autein 
venerit  ille  Spiritus  verilatis ,  docebit  vos  omnein  ve^ 
riiatem.  Non  enim  loquelur  o  semeiipso,  sed  quarcun- 
que  audiet  toquelur,  et  quw  vcntura  sunt,  esnuuniiabit 
vobis  (Joan.  xvi).  Trcs  crgo  sunt  In  co^lo,  qui  ic&li- 
nioniuni  dant,  P.itcr,  Verbum  et  Spiritus  sanctu'S', 
ct  lii  ires  unum  suni.  tiium  quideui  in  unius  naiuriB 


C17  LtB.  DE  COMMENDATIONE  FIDEl,  61« 

es»enlia,  onum  in  «mus  conlcsuiionis  concordi;».  ^  8rri|iur-B  lesiimoniijt ,  qunmodo  dapmooia  JeMiiti 
Unum  eiiira  el  iJem  concordiler  loquunlur  ,  ei  con-  filimn  Dci,  vel  Filium  Oei  summi,  ^cl  Dci  Ahissimi 
cordiler  ojjeranlur.  Tre$  iuul,  qut  lemmonium  datil  profiUnUir.  Et  siveiurn  dicunl,  non  solum  suspi- 
in  lerrn;  Sptniut,  fi^ufl,  et  tunyut  (/  Joan.  ▼).  cai.lur,  sed  magis  sciuia,  quis  si(,  Sanclus  Dei.  Al- 

Oskeiisum  eel  «|iK)modo  Creaior  Spifiuis  leslimo-  lenJc  flttomodo  causantur  adversuseum,  qiiod  anie 
niuin  dai,  qui  semper  Cbi  in  c«lo,  eiiam  cum  ad  no«  lempus  fcueral  se  lorquere ;  qnomodo  a.ljuraiii  euni 
miitiiiir  de  cobIo.  Crealus  aulem  »pirilus  lesiimo-  per  Deuin ,  el  obsecranl  nc  lorqucal.  Aiiende  quo- 
nium  dai  in  lerra ;  cum  adiiiiiiiblralorii  spirilus  «n  modo  comminabatur  cis  Jesus,  ne  manifestarent 
miDisWrium  miitunlur  ,  propier  eos,  qui  lixrediu-  ei:m,  el  quod  incrcp  ns  non  sincbat  ca  laqui.  Qirira 
lem  capiunl  Mluiis.  Tesiimonium  djui  angdi  iivVc-  amem  increpnbai,  nlsi  quia  indlgni  erani,  qui  veri- 
leii  TesianieuiQ,  cum  ad  4)aire*iuiiiui»iur;  lesiimo-     t.ilcm  anriiiiiiarcni?  Peccatorl  eiiim  diiii  Deus  ; 


nluin  dalGaorici  c  Deo  iMisiUsad  bealam  Virginein; 
tesiimuuiiim  danl  ani;<di  uaiivitaleiii  Ctnisii  aiiiiun- 
(iant<-8;  lefiiimoiiium  dant  angeli,  posl  leulatio- 
jieni  Duinini  in  deterlo  accedenies  ct  niinislrantei» 


Qunre  lu  cnarrai  jnt  iiint  meas,  tt  mstnmin  leUamen- 
lum  mfiim  jicr  Oi  iHHm^  {Psal.  ilh.)  Si  jutein  lio- 
inines  pecratores  indignisuiU,  quanto  magis  dx- 
mones?  Sive  autcm  per  aii;;elos   malos,  sive  per 


ei;  tcciiiMOiiium  datangdMS  aiite  itassioiiem  Domiiii  6  bomiiics  nialos,  et  hive  per  occasioiiem  ,  sive  |>cr 

apjareiis   illi  el  coiifarLjns  eum ;  testimoniiim  dant  veriii\leaiCli:isius  aiinunlictur,  peroccasioiiem  qui- 

aii^eli,  cuiti  resurreciioncm  Domini  mulieiibus  an-  dera  ?.  malis,  pcr  veriiaiem  vcro  a  bonis    uliiis  cst 

mjiiliant ;  et  cum  in  Asceiisione,  iHirantibus  disci-  sempcr  confL-H.io  veritilis,  ctsi  non   ipsismaiis; 

pulis ,  et  iu  cwlum  aspirieiiiibus,  Jcsum  venlurutn  scmper   lamcr.    bonis,  qiii    veritati  cougralulaniiir 

pr.iMiuiiti.iiil.  De  malis  aiigeli&  quid  diceudiiiii  esi  *  ciiiii  el  :ib  iHim{<.i>  suis  Clin.sltis  anuuniiatur. 

Aii«l  lii  pio  Sde  le>limouium  danl.  tflatliixHs  scrt-  llomo  jutiiu.  seu  eiiam  malus.  spirilyt  dici  polett. 

I»i4 :  Cum  veuitselJetuitraHh  frelunt  in  reyioneGerate-  Si  unlcm  spiritusqui  teslimoniitni  dai  in  lerra,  bomo 

norHm.occurrerunici  di^o  liabeHtet  da!moHia,(Jemont  juslus,  qui  spinliialiier  vivil ,  inlelligi  potest,  Scru- 

exeuniet ,  tccvi  nimis,  el  exrlaiuantet  dixeiunl!  Quid  i^mur  cx  Srripiuris  unde  lioc  approbari  possil,  et 

co/^if  el  tihi,  Jetu,  FUi  Deif  Venitli  tnle  temput  p^)'  cenfirmari.  Paiilus  io  epislola  priiua  ad  Coriiittiius, 

<lere  nos  .'(Jtf«ii/i.\Mi).  Ecccda-moniaci  per  «laeiHOnia,  at     Qni  adbwrcl  Domino,  unus  ^spiiiius  eti  {1  Cor. 

sive  per  doemoniacos  da-uiouia  ,  icsiim  Filiiim  Dei  vt).  Jo.imics  vcro  in  canonica  Episiola,  sic  nii : /Vo- 

protesLanlur.    Marciis    ailem   dicit  :   Ernt  homo  >n  bale  svirilus,  si  ex  Deo  tunL  In  lioc  cognouiiur  tpi- 

Synagoja  eorum  iu  spiriin  iinmundo ;  el  ezclamavit  ritat  Dei.  Omnittpirilui,quico>i(iretur  Jesum  veniase 

dicens  :  Quid  uobis  el  libi  ,  Jesu  Nataiene?  \enisli   '  in  carne ,  ei  Deo  tst.  ICl  omnii,   tpirilus ,  qvi  solvit 

dnte  lemput  perdeie  uos?  Scio  quii  sis,  Sanctus  Dei  Jestuu.  ex  Deo  non  est  (I  Joan.  iv).  iloc  loco  adnio- 


(Ifiire.  vii).  El  iterum  dicit :  Quolquol  habebant  pla- 
gat  et  spiriius  imniundos,  cum  videbani  illum,  proii- 
debant  ei,  et  clamabant ,  dicenles  '  Tv  es  Fiiiut  Dci. 
El  vehemenler  comminabatur  eis ,  ne  manifetiareni 
eum  {ibid.).  VA  ileruui  diiit:  Occurril  homo  de  mon.e 


net  nos  bcalus  Joaniies,  probare  spirilug,  si  ex  Dco 
siiii;ei  sigiium  osteiidit,  qiio  agnosci  possit,  quis 

spii  iius  ex:  Deo  sit,  ei  quis  ax  Deo  non  sit..Siiniliier 
insinuat,  s[iiritiini  dici.  iion.  soluin.qiii  coiifiieinr 
Jesuiii,  eiex  Deoesi,  sed  eieuni.qui  sotvii  Jcsu:i;, 


in  tpiriiu  immundo;  el  videns  Jesum,  adoravit  eum,  el  e^  Deo  nor.  est.  V^uis  est  auiem,  qiii  solvii  Jcsiini, 

4t  clutuavil  toce  maynu,  et  dixit :  Quid  milii  et  libi,  iiisi  qni  neg:)l  Jcsum  ,  et  ncgando  srparal?  Sed  di- 

Je$u,  Fili  Dei  lummi^  Ajuro  le  per  Deumi,  nc  me  tor-  vtrsi  diversis  modis  ucganl    Sunl  eiiiiii  qui  ncg^inl 

queat  (ibid.).   Lucas  aulem  dicit  r  In  Synagoga  eo-  eiim  vorum   Deiim  essc,  et  diviuiialem  :<b  eo  scp.i- 

ruiii  erai  liomu  lialens  dainonium  immuHdum,  et  ex-  rant.  Snnl  qn:  Jiegant  euin  anim.ii»,  vel  ^erani  c.u- 

clainaiil  vuce  magnn  dicens :  Sine.  Quid  nobit  et  t.bi,  iiem  babi;ie,  el  verain  liiimanitaicm  ;ib  co  sepaianl.. 

Jesn  Nutareunf  Venuii  peidere  noi?  Scio  qnit  sit,  Siiutqiii  verbis  neganl,  et  sunl  qni  verbis  confiteii- 

Suiiciut  Dei  {Luc.   iv).  Et  iiernm    dicit  :    ^-xi//riHr  j^  i«ir,  sed  laciis  iieganl.  El  lii  onirics  dicniil  anaibema 

auieni   dtrmoHin    n  uiultis   cliimaniia    et   diunHa  :  Jesii ,  el  solvuiil  Jesum  ;  q«ia  per  iiiol)edicnliDm  el 

Quia  lu  et  Filiut  Dei.  El  increpant  non  linebut  ea  infidditjilom  sep:irant  se  a  Jesii ,  ci  oum,  quiuitum 

lo^ui;  qnin  tctebant  tptnm  eise  CliriUuin  (itiJ.^.  El  iii  ipsis  cst,  dividuiil ,  qula  uiii;aicm  Ecclesi;e  qiio- 

itefuin  uicil  :  Occurrit  illi  vir  quidam,  qui  liabebai  dam  modo  fumpunl,  diim  su;i   sep.iralione  ab  iiHi- 

</(rnioniii»M,  etc.  ;  ul  vidii  Jesnm,  procidit  an  e  iliuin  ,  i.-,!,;  eleilonini  se  liisjun-nin.  Sod   diccs?  Muo.ioid 

*/  exclamant  toce  mnijna  dicii :  Qnid  mibi  et  tibi  eti ,  divisus  cst  Clirisius?  .\ksit!    Sc<l  ipsi  qno.Iiminotlo 

Jesu  Fili  Dei  atiiiiimi?  Obtecro  le,  ue  me  lorquent  solvunt  cl  «lividonl,  qni  se  ab    ip.so  (iiviJmit.  Qui 

{Liic.  Mii).  El  in  Aciibus  aposiolorum  legilur  :  Ten-  aiilcm  le  iioi»  scpar.u  i  Deo,  scd  adli.Trt;l  Dco,  iiniis 

laveruntquidainetdecitcumeunubuiJudait  einra-  spirilus  cst.  El  liic  esl  spiiiius,  qui  t.Minioiiiiiui 

tlit,  invocare  tuper  eos,  qni  liabcbaui  ipiriluf  malot ,  dat  in   tPrra,  qiii  lingu;i   ♦•l  vil.i  (o.ililcuir  J»;)mm  : 

uomeH  Domini  Jeiu,  ticeniei :  Adjuro  vos  per  Jesum,  de  quo  iicnim  JoaimO',  dicit ;  Spiriiui  eii,  qui  leiii- 


quein  Paulut  prcrdical.  Respondeus  auleui  spirilut 
ue^uam,  dicit  eit :  Jetum  uovi,  ei  Paulum  s:io,  roi 
cii(«M  fui  etiit*  (A^i.  ii\.)  Aiieihlc  ei  premissii 

PlTftOL.     CCIV. 


licaiur,  [qnomnm  Ckrisluy  tst  ^vtrilat  (l  Joun.  r). 
Aqua  leslimoiiium  dai.  Noii  solum  eniin  justi ,  aui 
spiriluaiiier  vivunt,    i  post  .icccpiain  graiiain  ba- 


619 


liAI.ODlM  CAMIJAUIKNSIS  AncIlIFJMSC. 


620 


piistni  iinniac«I;»l<>>  sc  ciisMjtliiini,  U-sics  vcrii;i(is  A  tores  nrilioiniin ,  nia;.;isiri  pflpulorum.   Siib  iioriitii 


eunl;  scd  {)ccc;)lorcs,  (jiii  [tosi  li:i|iiiMiMiin  i^ipsi^ 
pcr  paxiiiciuiain  rcdciinj,  cl  aqiia  pii  mojroris  sc 
iihliiunl,  ip&i  qiioqiic  Clirisluin  cotifiicnlur  cl  lesli- 
flcaniur,  ({uoiiiiiin  Clirisliis  csl  viTilas.  S;uij;uis  ti.- 
f^tinioniuni  (tal.  Tcstincaniur  lioc  inarlyrcs,  qui  pro 
Ciirisli  nomine  sanguinciii  siium  riiJcrunl,  ot  vcri- 
taiem  (idciusqueadmoricin  (lefcndcre  gloriosissimc 
siiscepcrunt.  Spiritus  crgn  juslorum,  ci  aqiia  pcc- 
Yiiteniium,  cl  &an^uis  inartyrum  icstimonium  daiit 
in  tetra ;  quia  omnes  JMSli,  sive  pcr  jusiiliam 
suam,  sivc  per  pa^nilt^riiiain,  sive  pcr  consiantiam, 
nos  cerio*  faciuni.quod  v(irain  esse  fldom  crederent : 
ex  (jua  jijstft  vi vcreiii,  v<jl  per  quam  de  peccaiis  poeni- 
leuliam  agerent,  vel  pro  qna  tnori  non  ircpidarenl. 
Qiiod  muUitudo  lcstimoriium  lit. 


uiiitiia,  prolfgiiiiur  ,  sulj  lioriim  proloc  ionc  quasi 
siili  niilic  rerrigiTaiiiiir.  I)c  liis  Isaias  dicil  :  Qui 
iunt  i»li,qui  ut  tiiiben  vottinl ?  {tta.  tx.)Ei  Taulus 
a«l  ll';l)r:<!'>s  :  Fsot,  inquil,  taiildni  hnbeiiiet  impoiiiam 
nubeni  IfiHinm.  .  .  .  cunamiir,  ud  proposilum  nohit 
ceilanien  :  asj^icitntet  iri  auctorem  (idei  el  cotuumma- 
torcmJesum  (Hebr.  xii). 

Ex  Scripluris  otlcnditur,  qui  tinl  lcttet. 
Tesles  crgo  verilalis  sutit,  de  quibtis  laaias  diciC  : 
Vere  uoi  le^tet  mei,  dtcil  Dominut :  el  tervui  nieut, 
quem  elegi;  ut  *ciati*,  el  credatit  niilti,  el  inulligniit, 
quia  ego  ipse  tum  Hta.  x).  Tcstis  vcrilatis  Joainies 
aposlolus,  qui  dicil :  Quod  vidiniut  et  audivimut, 
annunliamus  vobii  (/  Joan.  i).  Tcslis  el  Peirus  cuin 
C  de  se  et  aliis  apostotis  iticfl :  Hunc  Deut  xutciiavii  a 


Paler  ergo,  el  Filiiis,  et  Spirilus  sanctus,  necnon  morluit,  et  dedit  eum  manifestum  fieri  non  omni  jHh- 
Cl  angeli  Dei ,  el  omnes  Iiomiiics  jiisli  tesiimonium  pu\o,  scd  lettibus  praordinaiit  a  Deo ;  nobit  qui  man- 
perliibcnl  li'lei  ncslraj,  quod  vcra  sit,  el  ficla  non      dncavimus  et  bibimus  cuni  eo,  poitquarn  re*urrexil  a 


sii.  H;rc  aul«m  nnillittido  leslium  quasi  nubes  a 
Deo  siobis  iinposita  lios  proiegii  ct  obumbrat,  ne 
stoxius  calor  impiclaiis  circa  mysleri:)  Clirisli  el  Ec- 
tlcsioD  nos  urat,  sicul  scriptum  esl :  Per  diem  solnon 
iirei  le;  neque  luna  pcr  noctem  (Psdl.  cxx).  Cliristiis 
so!  est,  qui  Incc  sute  sapieniiK  vitam  apostclorum 
ci  propSiclarHm  quasi  diem  iiluminat ,  Ecclesia  ca- 
tholica  ipsa  esi  !uua,  qux  ignorantiam  simpiicium 


mortuis.  liuic  omnes  jiroplieioi  teitimonium  perhi- 
beni  {Apoc.  x). 

Quw  »nt  tetltmoma. 
Qiioniam  aiiiem  audiviinus,  qui  sint  lesies  ridei: 
audiamus,  qu<e  sini  corum'iesiimoiii3.  Ilsec  au:cm 
sunl  verba  coriim ,  el  opera.  De  ulrisque  Cbristus 
nos  inslruit.  De  operibus  quidem,  cutn  dicil :  Ope- 
ra,  qucs  dedit  miki  Pater  ut  perficiam  ea,  ipta  opera 


sicut     nocleti»     verbo    prsedicalionis,  ei    exempio  quce  [acio,  tesliinanium  perltibent  de  me,  quia  Paier 

«ancUfi   couversaiioi^.is    illusiral.    Cbrisius   auiem  inisjt  me  (Joa».  v).  De  verbis  vero,  sive  scriplis,  sive 

iiioit  :    Suvgent  pseudoproplicta  {Multli.  XMv).  Ne  prolalis,  oslendit ,  cnm  dicit :  Si  credereds  Moyii, 

eigo  p.se'Jdocbfisli  pio  Clirislo,  aut  pseudopropbelae  crederciis  forsilan  et  milti :  de  ms  enim  ille  tcnpsii. 

pro  veris  propltells  recipianlur,  babemus  tesles  a  Si  nutem  illius  litteris  non  crediiit ,  quomodo  eerbit 

Dec  approbaios,  quorum  tesiimonio  (ides  subnixa  meis  crtdetis?  {Ibid.)   Testimonia  ergo  fidei  noslr;e 

esl.  Kiiii  crgo  Lcclesia  ii;  conciliabulis  bxTeiicorum,  sunl  opcra  juslorum;  opera  jusiiliaF  et  pieijiis,  qnjB 

jiec  principes  Eccicsiae  s«nl  Donatus  ei  Arias,  cse-  operati  suni  a  primo  omnes  jusii,.ui  Deo  placcienl, 

se!iq!ie   bGeresiatclia;;    scd    superaidincail   sumus  et  Deum  in  se  glorificarent.  Tcsiimonici  siiiii  virtii- 

fiiiper  fundamenlum  sposiolorum  el  propiiciarum ,  tes  sigtiorum  el  niiraculorum,  qiias  in  qiiibusd;im 

ipso  summo  anguiari  lapide  Cbrislo  ie&ii{Ephes.  ii).  jusiis  operatur  Deus,  qnibus  sc  magnincavil,  iUos- 

r^on  esi  iiliud  Evaiigciiiim ,  quam  quod  pra;dicalum  que  mirilicavii.  Teslimonia  Gilei  nosira;  suul  verl,a 

esl  ab  aposloiis;  nec  aiius  Clirislus,  quani  is  qui  Jegis  et  propiielarum  ,  aposlolorum  ei  evangelisla- 

s«nniini[atiis  esi ;   nec  alia  Ecclesia,  quain  qna;  a  .ruiii,  ct  otiliodoxorum  Patrum  eisingulorum  in  cou- 

Ciirislo  per  aposiolos  .edificaia  est.  Propierea  Cbri-  fessione  fiuei  verba  fideiium.  Fama  quoque  jusiorum 

stus  prxmonei  ei  dicii  :  Si  (/His  t;oi'is  (i/jcen.',  £c("5  teslimonimn   leddil  fidei  noslne.  Cum   eiiiui  vita 

hie  esi  fJiiistus,  aut  illic,  nolite  oedore  {Marc.  xiii).  sanctorum,  bumililas  et  p.tticnlia  eorum  iii  Ecclc- 
El  Aposiolus  in  Episl.  a«j  Guialas  :  iJcel  nos,  inquit,  j)  si.i  Dei  aiiniiiiiiantur,  fainam  .sancllialis  eoriim  au- 

aut  ungelus  de  cvelo  aniinniiet  vobis  aliud  quam  quod  dienles,  ad  firlem  aidificaiitur,  et  iii  iide  confirrnan- 

e>;ungeiiz(iiiini  esl ,  anailiema  sit  {Galul.  i).  Si  crgo  mr.   Uiiic  de  aposiojis  scripium  esl  :  In  omnsm 

coaira  iidem  nostramferveai  peiseculioiiiimicGsum,  lerram  exivii  sonus  eorum;  et  in  fines  orbit  lerne 

Iiaijemus  nubet\i  leslium  a  Deo  nobis  iinposilam,  verba  eoram  {Psat.  wii}).  Qnod  enim  v:iiuii  verbuin 

qu*  nos  ab  «stu  refrigerel  iii  EccJesia  Bei  vivi,  quse  doctrina;  apiid  cos,  qni  aposiolos  viilerutit,  l;oc  va- 

esi  columr.a  et  finnanicntum  veriiaiis  (/  Tim.  iii).  luit  sonus  famae  apud  eos ,  qni  dc  iliis  feudltTun'. 

Te  ergo,  Chrisie,  auciorom  fidei  mea;  oonfiteor,  ci  Tesiinionia  fulei  suni  verba  Dei,  quse  ab  inilio  io- 

scio,  quonium  non  conrnndar,  le  pastorein  sequens.  cutus  cst,  el  opera  Dei  quaeab  iuiiio  operalus  est. 


Iij  Juv  vera,  o.iia;  iiiumina.s  omiicin  liiimincin  veiiien- 
leiii  in  biinc  munduin  {Joan.  i).  rropiicla;  iiii  ei 
apoiiiyii  filii  lucis  sttnt.  Si  illos  posl  le  non  seqiior, 
ecte  nulioncm  filiorum  luorum  repiobavi^  {P&al. 
LJtxt!).  !li  iuiil  lesles  tui,  pnTcones  veiit;itis,  duces 
<;;;i;ci!rum,  luinen  eonini,  (jni  in  <Ci!cl.iiis  iuiit,  ciuji 


ul  .sc  iiobis  :nanifosiarel,  pro  congruentia  fenipo- 
rum,  sicul  vobiil  oi  sicnl  oporluii.  Yerba  auieni 
Jusiorum.  el  opera  eorum,  qux  iu  Deo  iocuti  el  ope- 
rati  siiiii,'  i!!ier  vcrba  Dci  ei  opera  ejns  huiiiana  stmt, 
qiiia  Doiis  siim  qiio  jiiiiii  potciaiit  iii  iilis  locuius  ei 

Opo!;!l,i',i  0;l. 


621 


LIB.  nt  COMMLNDATIONE  FIDEI. 


622 


ilH.ivuraa  fJri  ad  „u<'oriii>tcm  sacnr   v;c.7,W«r«- A  pore  sgo  i.npleU  suiu;  ul  diJalloa.^.  flJes  proLarctur. 


reducuutur. 

Opcra  niitem  Dci  ,  qiiai  <){K!ralus  csl  cmwia 
crcand^),  cl  quop  operalMS  esi  tios  reJinuiuio,  ci 
qii;c  oporaliir  nos  voranJo  ei  juslilirainio,  in  saow 
Scrip\t!r!C  s.:nc  j)«r  ordiiicni  digerunliir.  Ibi  ci 
veifca  Uci,  q»ie  per  se,  vel  pcr  ininisieriiim  angelo- 
nim  vel  lioiniiium  loctiius  csl,  fiJcIissiiiie  disponuii- 
liir.  Liide  constare  deliel  quod  iiiuiiinienla  fiJoi  uo- 
sirje  ad  auclorilaleni  sacroi  Scripiurx*  reducuiilur  : 
qunj  si  vera  est,  veri  sunl  lesies  fulei,  veca  sunl 
ktslinioiiia  iidci,  ei  coijscquenl^r  vera  esl  ipsa  Jidcs. 
{\\\'\i  aiilcui  duljilel  sacrain  Scrii)tur:iin  vcrain  esse, 
(A  consia  verbum/}>u>d  in  ea  coiuinelur.  Dei  esso, 
vcl  &j  coiiiiei  cus  yui  scripseriiiu,  in  Spiriiu  Dei  lo- 


ex  i«ni4olinnc  vra  inonslrarciur,  et  ad  iiiajora  cre- 
(lonJ:«  ,  loii;Jusque  fulura  ,  paralior  iiivenircliir. 
l'r:cdixii  Uous  iNoe  de  dilnvio  1'uluro.  Praedixil 
Abrdiain  <le  benediclione  uiiiver.->aium  cognaiioiuim 
jcrrc  in  ipso ,  el  dc  peregiiniiiione  seniinis  in 
y*:svplo,  ei  de  reversioiie  cjus  de  .<€lgypio.  t^raedixii 
pcr  angctuni  loiu<^Riem  .-^d  Agar  de  Ismaele  iiasci- 
turo.  Pr;pdisil-ei  de  1s.i:k;.  Praedisii  el  de  subver- 
sionc  Sodoiuw  el  Goinorrba'..  PraeJixil  aulem  el  Ja- 
coli  piUriarvha,  Pco  rcvtlaule,  quac  eraul  fulura  in 
novissimis  diebus,  diceiis  ad  filios  suos  :  Congnga- 
mini,  ut  niinuHliem  vobis,  qii(s  fvlura  tunl  diebus 
iiovisiimis  {Cen.  \i\\).  lu  fidc  autem  promissiouis 
avl  Aljr:iliaiii  diclx,  prnedixil  Joscpli  qiiod  fuluiam 


cuios  Juisse?  Quis   e5l  eiiim  qui  non  credal  quid-  D  cral.cl  locnius  csl  fralribussuis:  Po«(  fMortm  »i«um 


<juid  Deus  dixeril.ii  boc  conslet  quod  Domiiius  lo- 
cuius  sii?  Dicei  ilaqne  aliquis  :  Pru»i!icas  nvilii 
vcrbum  lidei,  el  credere  mones  qtiasi  verbum,  iiou 
lioniiiiis,  sed  Dei  :  quod,  Spirilu  sancio  revelaiiie, 
bancii  proplielx  scripscrui.l,  uobisqiie  iradidcnuU. 
€nd2,  iiiquam,  niiiii  probas  quod  Domiiius  veibum 
lociilus  sit,  vel  quod  SpLrilus  sauctus  iis,  qiii  pio- 
pbeiiE  noiuinauiur,  iioc  revcJavcrii?  Pri>ba  lioc,  iii- 
qiiam,  mibi,  el  nulla  cuucLalio  eril,  qwui  »'.ali;n 
tretlam,  el  confessionem  (idci  reJdaiu.  Ad  lioc  quid 
cHceiidurj  esi?  Talia  sjquidem  credeiui,  si  qua 
iligua  responsio  iu  ipsa  sacra  Sciiplura,  Je  qua 
nuijc  agiiur,  reperiri  poiesi,  reiiceri  noii  del»ei, 
cuui  Pclriis  iii  cauouica  epislola  prima  dicai :  Domi- 


visiitibii  ws  Deus,  et  nsceudere  faciet  de  lerra  ista  ad 
tcrrdm,  quinn  jurevl  Abraham,  liaac  et  Jacob. 
Afporlaie  vobtacum  osjh  tnea  dc  toco  iilu  {Gen.  l). 
fisedixit  l»oniinus  Moysi  niirabiiia  quce  faclurus 
ciat  iii  .(^^gypio,  ei  in  inari  Rubio  pro  liberaiione 
poputi  sui  {Exod.  iii) ;  iiraedixil  el  multa  quaj 
fjclurus  cral  in  descrlo.  Padixil  quoque  inulla  quae 
faciurus  eral  in  lerra  proinissioiiis  per  manuiii 
Josiie  fiiii  Nuu,  ininistri  Moysi.  Post  mortem  Josue 
cxciiavii  i)cus  judices  ad  liberalionem  israei,  inul- 
laqiic  praeJixil  qu«  per  eos  facturus  erai  (Judic.  i)  : 
et,  sicul  locuius  e>l,  impievit.  In  diebus  Samuelis 
n.ulla  prxJixil  Deus  de  Heli  el  Saiile  et  David 
(/  Reg.  ni).  Per  Nalhan  qiioque  propbelam  fiUura 


■     C  .... 

num  Jesum  CJtrisluui  ianclificale  in  cordibus  vcstris  :  ^  pr;cdixit  de  ipso  David  et  filio  ejiis  posl  ipsii 


m  re- 


parnii  teuiper  ad  taiiifacliojum  omni  poscentt  vos  ra- 
tio:uui  de  ea,  qua  in  tobis  est  spe  {/  Ptnr.  iii). 
Quibus  modis  olim  Deiis  se  manifestaveril. 
Consideraiidum  igilur  csl,  quod  sicut  sacra  Scri- 
plura  loqiiiiur,  Deus   muliifarie   mullisque  modis 
auliquis  justis  sc  olim  maiiifeslavii  {^Hebr.  j),    vel 


giiaiuro.  Ei  de  aliis  regibiis  per  alios  propbclas 
niulla  prajdixit,  ei  de  captlvilate  populi  Israellici 
sub  rcge  Babyloniorum,  et  de  reversiooe  ejnsJein 
popiili  :  ci,  siciit  locuius  esi,  sic  et  iniplevii.  Hax 
aiiiem  opera,  aliaque  mulia  qu;e  operalus  est  Deuy 
a  diebus  antiquis  usque  ad  Chrisii  aJvcntiim,  a  qno 


visibili  appariuoiie  ci  praesenti  alioculione,  vel  iii      potueruiii  pr«sciri  el  prxdici,  nisi  ab  ipsoruni  ope- 


visiouc,  vd  iiomiiiis  sui  expressione,  vel  virlute  si- 
j{iiuruui,vel  oeculla  inspiralioue,  veiJuturorum  prae- 
tliciionefctimpletione;  elsi  qujsunlaliin)0di,quibus 
inuotesct-re  ^oiuil  lils,  quibus  se  ipsuro  dignalus 
csl  ic\el;»rc.  Quibiisdam  eniiu  in  sj)Ccio,  quam  ad 
lioc   eJigere   voluii,   apparuit,   ci  locuius  est,  ui 


rum,  auclorc  Deo,  qui  iiovit  oinnia  anteqiiam  fiant, 
vcl  ab  ipsis  quibus  Iiicc  revelarc  dign;Uus  esi  ?  Illi 
autem  quibus  iocutus  est  Deus,  iiiJiibilani(r  scire 
poiuerunl,  non  homiiiis,  sed  Dei  e^se  verbiim,  qiiod 
ad  cos  faclum  eet  :  qiio  quidem  verbo  iia  illuminati 
sunt,    ut  divinorum    mysleriorum  fiereiit    coiiscii 


AbraluE  el   Moysi.  De  quibusdam   scriplum  est   :  jj  el    futurorum    prasscii   :    unde    proplieiai   vel    vi- 


Tuiic  iocutuzeil  invitioneaanclis  suis{l*sal.  lxxxviii). 
OiiibusJam  auiem  loqueiis,  manifesiavil  se  ipsum 
:]ii.isi  ex  noioiiie,  dicens  :  Kgo  tum  Deus  omn-yotens, 
\d  •  Fyosumijui  iUin  {Ceu.  xvii) ,  vel :  ICgo  sum  Deus 
Atiraliuiit  iJUod.  iii).  Dc  \irluie  signorum  scripium 
esl  ;  Hementote  tnirabilium  ejut,  quiv  ferit,  prodiijia 
ejus,  el  ji.dicia  vris  ejus  (l'sal.  civ).  De  occulia  iii- 
«piralioiie  scriptum  csl  :  Audiavi,  quid  loquatur  in 
nu  Di.miius  Deus  (Ptai.  Lxxxiv).  Miilia  autem 
opera  qiuc  facturus  erat,  anleqiiam  fierent,  futura 
Itraediiil,  ut  el  aucloritatc  pr^ediceiilis  dicla  cieJe- 
rtMiiur,  credenlibiis  fidcs  dicii  rum  ad  jiibliliam  re- 
piitaretur.  Prxditla  aulem  antequnir.  implereniiir, 
pci  dli^hvid  lciKpua  liii-ia,  ci  poal  diiaiioiiein  lein- 


dentes  nominati  suni.  llli  aniem  quibus  propbeix  a 
Deo  mi.ssi  locuti  suiil,  prop!ieli.F  verbum  quod  eis 
prajJicaliim  cst,  Dei  csse  verbum  indnbitaiiler  crc- 
dere  debucrunt ;  tuin  ex  sanciitate  vitie  prophel.i- 
rum,  qui  tan(|ii-jm  viri  fiJeles  <t  veracos  meiilin 
nolleirt;  luin  ex  ipsa  rei  verilaie  multoiies  sl.  i  ex- 
iiibila,  ciiin  sjcpe  viJercnl  implela  qu;c  a  p!0  he:i3 
scircnt  csse  praeJicla.  Et  il  i  (|i-.iJLin,  qui  vcibuiii 
prseJicaveruiit,  non  siiiim,  sed  Dci  cs.sc  veib:im  ili- 
cebaiil,  adjicicnies  :  lUcc  dicii  Dnmiiius,  vel :  Ot  Do- 
mini  loculum  ett  (Ita.  i) ,  vcl  aliqiiid  bujusmoJi. 
Ergo  cum  qutcJani  videreiU  iniplcia,  qiiae  ex  ei» 
pr3Rnu!Ui;i'i  i:.\nq"aMi  prfplicif,'-,  r.,.,ni!ii  iPosfcrli.ss»- 
nie  iiabcbuiit,  qui  liacc  prsenunliaverani,  ei  per  ea  ijuaB 


C«  BAI-DUINI  CANTrARIENSIS  ARCFIIEPiSC  (5i4 

iropleta  videbant,  c«riJti»  exspftciabndt,  qiisr»  l.>iigt  A  lus  eniin    onini;i   Krulatur,   eliam  prorunda  Dei. 
posl   »f;ntura   proj»lu-iis    i>rj'<li(piiiiljiis   a«i'licbaiH 


Vnde  proplietiif  fidelei  invemli  tunl. 
Projliel*  ergo  ««  eo  (id«lefi  cl  vcrace»  inveoli 
wmi.,  u»»««l  serriio  fioniin  vcnit  iu  tempore  suo,  oec 
inftxp^etos  siipcr  tcrrain  cecidil,  stcui  8«rmo  ter- 
reni  l»omi«»is,  ([ui  mciMbciier  prolalus,  cum  falsu? 
at.i^aret,  <le.  leira  cl  non  de  cobIo  cgrcssus  fss«  im- 
noicscit.  llinc  scripium  est  de  Samuele  Crem 
Siimu€(,  el  Dominus  erat  eumeo;el  non  <ecidii  ex 
omnibut  verbis  ejui  in  lerr&m.  Et  cognoverunl  omuet 
n  Dan  uti]ue  Heruibee,  quod  Samuet  fidelis  ptopketn 
essel  Domim  \l  lley.  iii).  El  post  pauca  subj<ingilur. 
Venii  sermo  Snmuelii  universo  Itraeli  (tbid.).  M- 
UniiiC  ex  lioc  loco  unde  agnilus  sir.  fi<iclt»  Sainuel 


Quis  ciiiin  ikCil  iioniiiiiiin  qnx  sunl  liomini*,  iii»i 
spiritus  liominisqui  iit  lilo  cst?  Iia  ct  quae  Dei  sunl» 
ncmo  co^oscit,  nisi  Spirilus  f)ei. 

Dinni  H  dii  ge.ritium  temfora  et  momemlm  non   mo- 
runi,  ifd   kolut  Deus. 

Non  sapicntci  iC(;)rpti,  non  anRfir'-   rali.  mo» 

dii  genlium,  staias  leniporumcl  <NU'u4i4>f»cs  reruiM 

a  consiiMti^ne  mtindi  »iinuntiare  poiiicriMtl.  tndo 

Isaias  ad  Algypluia  toqoens,  ait :  IJbi  tunt  nuHc  t«- 

pieptet  i.tn?  Annumtieni  tibi,  ei  indirenl  qttid  co-jita' 

verll  Domtnu!  ex^trciiuum  tuper  ^gyp:Mm  {ita.  m). 

Vinefc,  Q«o  modo  pr<j[.!.cia  pmesciefK   cl  prje<<i4«>iis 

i-nal»  quxvcniura  errnl  snper  .Ci^ypinm,  insiniai  sa- 

(tii^rttiiius,  qui  hxc  annniiiiare  el  iiidirare  nciuivc- 


propliela  essc  Doniini.  Es  eo  scilio«i  .•JgniUi.s  ost,  |<  fun»!  l<Jeiii  pioplieia  cum  coiilr.t  Dabyloncn»  pro- 


quod  rion  cecidii  ex  oinnibus  verbis  ejus  in  ierr»ni, 
ci  quod  evcnil  sernio  ejus  uiiivcrso  hraeii.  Qu;"! 
atilem  dicil,  Non  cecidit  ex  omiiibus  verbis  ejms  tuper 
terram,  secundum  illurn  moduni  intelligi  potesl,  se- 
cunduni  quem  dictuns  est :  Qui  de  terra  eu,  de  terra 
loquilur ;  qui  aulem  it  t-fle/o  rteHXt,  tuper  omnes  ett 
{Joan.\).  QuidftierraeslieiTcnaOuaerendo,  deterra 
est  ieri*nasapiendo,etdeierra  loqwHur  lerrena  do- 
ccndo.  Qui  autem  dc  cfslo  venii,  super  omnescsi, 
qui  lerrena  quaerunv  et  sapiunt,  aliosque  sic  ert«- 
diunt.  Cum  auteni  lerrena  sapientia  coruni  qui  de 
lerra  sunl,  ei  de  lerra  loquuntur,  praDnuntiat  qu« 
veiitura  non  suni.  quasi  ventura  bint,  cum  veri»um 
f;orum   apparerc   faUum  ineipit,  qn.\si  in   i<^rr.ini 


pheiaret,  dicii  ■  Defceieli  in  mulliludine  contiliorunt 
luurum  steri:  et  tatunt  teaugurei  c(eti,qui  coHlem- 
plntanivi  nidfra,  et  lupputabanl  mcmtes,  ut  ex  eit  an- 
Huniiarent  ventura  libi  tlsn.  xlvii).  Ei  diis  ^ctiiiota 
insuttans,  ideiu  ail :  Aceednnt.  el  nuntient  nvtit  qu»' 
tun^ue  tenturn  tum.  Priora  quce  fuernnt,  nHmtiatg, 
et  ponemat  cor  nosrtsm,  et  sciemut  notittima  eoruid. 
Annunliale  qutt:  temura  «mhi  in  futurum,  et  tciemut, 
quitt  dii  etiit  tos  Usu.  ^ii).  Priura,  inquit,  qii.T  lue> 
ruiit,  nuniiatc,  el  iionetnus  eor  nostrujn  Ac  si  'li- 
cerci  i  Priora  qax  fuerunt  ab  initio  sxculi,  nv.n 
nondum  essetis,  nuntiat^  nobis,  si  potesiis  :  quoJ 
61  feceritis,  ponemus  cor  noslrum,  ot  pro  diis  tola- 
mus   vos;  ei   i-c*  piiora   nobis  nuniiaia  fcienius 


cadii;  quiu  per  evidi.nliam  lalsiiaii?  iiluc  relabitiir,  C  (lovissinia  eof.iin,  priorum  sciiicct,   id  esi  qini; 


unde  per  artem  contlcix  faisilatis,  vel  per  coojc- 
cturam  faisa?.  opinionis  egreJitur.  Erjjo  verbum  tv 
lerrain  cadit,  cum  ad  auciorem  suum  vacnum  *e- 
veriiiur,  ei  terreni  hominis  verfaum  esse  invenilur, 
Fcoptra,  Dominus  dkit  Verbum  quod  egredidur 
de  ore  meo,  nou  reverietur  ad  tne  tacuutn  (/*«.  lv). 
roiesi  Jiiiietn  ei  aliler  isileliigi  quod  di«iiiiii  esi  ■ 
Non  cectdi'.  sx  omnibus  cerbii  t-jus  tr  terram.  Qii<>- 
ni.irrt  ittim  propheiicx  comuJiBaiiones  .Samufclis 
contra  d»nium  Heii  ei  conir;)  domnm  Saul,  qu^si 
quaiibm  «^gilisc  eranl  ad  feriendiim  iiii&«;e,  pro 
siir.ilitiidine  saigitiarum  qu«e.  feriuui  qiicJ  ;ip(>'-iuiii( 
nec  frusira  in  terrain  cadiini,  reclc  iJtciuni  (!sl  : 


post  priora  in  iiovis  tiiio  Tcntura  suni,  nobis  nou 
eruiit-  .^i  prioribus  nuuliulis,  el  bxc  fiieritii  nobis 
nuiitiata,  Adjnngil  propbeio,  et  dicit  :  Aniiuiiii.iie 
nobis  qux  veiiiurt  suiit  jn  futuruui,  et  stieuiuit 
quia  dii  ostis  vos  :  qntbus  verbis  osiendit,  aiHuiu- 
liatione  fulurorum  verum  Deuin  posse  agnosci . 
cujus  est  oossc  leoipora  vel  inotnenta.  Umle  idiMU 
propketa  ev  persona  Domini  dicil  :  Qnce  prinm  fue^ 
tunt  ecce  venerunt;  nova  quoque  ego  anniintio,  unU- 
quam  orianiur,  audita  voiis  fmiam  {Isa.  tLii).  Ac 
si  'Jiceret :  Milii  credite  qu?  implevi  qus  pncdixi. 
Qiiod  manifesie  aoparet,  q<iia  <itix  printa  pcr  inc 
fucrunt  annuniiaia  Nuc,  Abrali.^nn  ei  Moysi,  qni 


NoH  cecidii  ex  omnibus  verbis  ejus  in  terr:.m.  S-icui  .    fiicriinl  ante  vos,  illa  veiieruiit.  Nova  quoque  qu« 


iiguitus  csi  Samue!,  quod  propbeia  essel  Oumn',,  cx 
eo  (|uod  venit  sermo  ejtts  <iuem  ioculusesti  «lo  i^tti' 
lus  esi  Isaias  ei  Jercinias,  cxienque  prophotaj,  e.K 
co  quod  implevit  Dostiiims,  qiiod  per  eos  iocutus  e-M 
Altende  lectioni  propbelanini,  ei  diligenter  consi- 
dera  qua;  el  quanla  propUelaverunt  conlra  decein 
iribus  larael,  conlra  Jud.ni»  ci  Jcrusaleu»,  coittrn 
diversas  iu  circuitn  genies,  rcgnaque  diversa,  et 
invenies  «a  sic  esse  iinpleia,  sicut  conslal  esse 
praedicta.  Qnis  posl  tjiilam  manifesla;  verilalis 
ceriitudinem  dubilAre  debct,  in  spiritu  Dci  prophc- 
tas  locutos  fuiss(!,  et  verbum  Dei  csse  quod  ad  ilios 
factum  e&t,  et  qiiod  per  illos  nobis  annuniiaiutn  esl? 
Iliis  cuiui  Deus  revclavii  per  spiriium  suum.  Spiri- 


posthac  ventura  sunt  prsedieo  vobts,  ul  me  Deuiii 
esse  credatis ,  e'  vt^rba  propbetariim  qiiasi  Dei 
verba  suscipialis.  Ei  ileruin  dicit  :  Ego  primns,  ct 
^go  nctistimus ;  ab.sque  me  non  est  Deus.  Quis  similh 
mei  ?  Vocel  et  annuHliei,  et  ordinem  exvonal  milii : 
ex  quo  cotistitui  populsm  anliquum,  veiiinra.  et  quiv 
fuiura  SHhl,  anHtinliet  eis  (ha.  xliv).  Ac  si  dicorci  ; 
Quis  siiiiilis  iiici  csl  in  diis  genlium?  Si  quis  mei 
siinilis  puiaUir,  fuciat  qu.'«  ego  facio;  voceteaqux 
non  sunl,  ul  siul,  siciit  ct  ego  voco  ;  annunlict  facia 
et  faclend.T^oidinem  facloruin  mibi  «xponal,  et  q  lid 
posierius  fucrit,  ex  quo  coiistiiui  populum  anii- 
qauin,  vel  gcnus  buiuaniim  iu  Ai1.iin,  rel  popiilum 
Israebticuiii  in  sciniue  Abrabse.  Vcunira,  iuquii,  «i 


m  LID.  DE  COMMENDATIONE  FIDEI.  «6 

(fiix  futura  Minl,  inoaoiient  eis  :  quoJ  si  ipsi  non  A  ii»len>rclr»iio  ,  uec  hiimanac  voliiniaiis  adintcnlio. 
pofisuut,  e(  ego  possum;  restal,  ut  credsiis,  qiiod 


ab«f|ii«   nie    non  esi   Dcus.   Quanium    autein    a>i 

cogiiiiiorem  veri  Dei  habendam,  ei  ad  iidem  sermo- 

ouHi  Cjus  lencndam,  piofioial  fuliiroruni  prxdioiio 

ei  impleiio,  frequenler  apud  eumdem  propbctuii 

iu6iuu«t  Do:iiinus,   laiiic  ad  se  «uper  futuris  iiit<;r- 

rogandiim  inviiaus,  iiunc  se  non  iii  aliscoodiio  io- 

cutuni  proles(an«.  nuiic  pncdicta  et  compteta  com- 

ntemorans,   vel  futuni   prx-nuntians  :  Htrc,  inquit 

IsaiaS;  diril  DomiHUi  :  Venlura  inurrogate  ou,  super 

(ihot  wf<>05,  cl  suptr  optumanukm  meurutn  mandnte 

MiAi.  Ego  feci  lerrtm,  el  homiuem  tuper  lerrum  cr^ati 

rfo.  (Itai.  XLVJ  Ar  si  dicerel :  A  inc,  et  iion  aii  aiio, 

<}M!  omiiia  posaum,  qux  fjicturus  suin,  interrufale ; 

quia  op<>ra  mea  roe  non  possunt  laiere.  Ueruio  di- 

rit  :  tgo  ium,  ei  non  eil  aliut ,  non  in  abtcondiio  lo- 

cMiut  tMm,  in  loco  itrra  leuekrotc  (ikid»).  Ac  si  di- 

c*tiei  :  De  coelo  vobis  iocutns  suni,  iion  in  al>sco<i- 

diio,  uiide  djcnionus  soleiit  illudere,  vd  iiomiiics 

illtm)re6  pro  iitolis  responsa  dare.  hernm  dicit  de 

captiv.uie  riiioruin  Isratl  snb  Naliiicliuiiotiosor,  vel 

eoniu)  lilter^lione  ktili  CyrJ  {oqueiis  :  Quit  «Hditum 

fecit  hoc  ab  inilio'  Ex  ivnc  prtedizi  Ulud.  Sunqvid 

mn  ego  Deut  et  mon  tti  ullra  Deut  abique  me  ?  Ac 

«i  diccrei :  £i  veriiaie  prx4ictiuiiis,  pcr  evidenii.ii<i 

implciiouis,    cognosdlc    iii  ine,    nou  diviiialionis 

conjeciuram,  sed  diviniiatis  praescieiitiam.  Iieruin 

dkii  :    Recordumim  prioris  tmculi ,  quia  ego  tnm 


sivc  tradiiio,  scd  Spiriuis  sancti  revel.ilio.  Deue 
ijjiuir,  ot  sciant  oinnes,  quia  ipse  est  coiispector 
8j<cuiorum,  per  scrvos  suos  prophoias  fiiiura  prae- 
diceiis,  pracscientium  fulurorum  merilo  sii)!  vindi- 
cai ,  quam  spiriius  mcndax  ,  qui  in  vcrilaie  non 
sietii,  iiteiidaciicr  sibi  iisurpKi.  ipse  cnim  esl  aa- 
ctor  mendocii ,  cujus  iniquitas  priino  mciilila  cst 
sihi,  deinde  homini.  Sibi  quidein,  cum  diccrcl  in 
corde  siio  .  In  coslum  contcendam,  super  aslra  exal- 
taho  solium  meum,  timilit  ero  AUitsimo  (ha,  xiv). 
Il:cc  cogilabiit  in  corde  siiu,  sed  falso;  quia  fra- 
straius  esl  a  spc  sua,  ct  fraudnlus  a  de:tidcrio  sao. 
l'nde  fsaias,  qui  hxc  dc  eo  scribit ,  iDsutians  oi,  di- 
cil :  Verumlamen  ad  infernum  tletraherit  (ibid.).  Ac 
B  si  diccrct :  Quamvis  cogil.itio  (ua  sit,  ul  iii  rceluni 
asceflitas,  ui  iixc  ct  hxc  facias;  ian»en  non  i(:i  crii, 
sed  ad  infernuro  deiraheris.  Ccce  qnod  nicntila  cst 
ini  juitas  sibi,  praediccndo  in  corde  suo  ul  futurnm, 
quo>l  iinn  cr:«t  faluriini.  Nec  suiricil  ei,  iii  failatur, 
nisi  el  failere  n)olt:ilur.  Acccdcns  onmi  (enlator  ad 
niulicreio ,  dixit  :  CHf  ^rav^/»'/  co6i$  D€us,ntnoH 
comederelit  de  omni  liguo  paradiii  '.'  Cui  ilia  :  Dt 
frnctH  liqnornm  'qn-  snnt  in  paradito  tesiinv/ir ;  de 
fniclu  Vi-ro  ligm,  qaoU  esl  in  medio  paradisi,  prtece- 
pit  uobis  Deus  tic  comcderemns,  et  ne  innQeremut 
illud,  ve  forte  morinmur.  I)i\il  auieiii  serpens: 
Nequafinam  moricmini  ,  scitCHim  Deut,quod  in  qna- 
cunqht  die  comederiiis  ex  eo,  apenentur  oculi  vestri, 
ei   eriiis  ticul   dii,  tcientes  bonum  et   malum  i(ien. 


Deut,  el  n»n  csl  ultra  me  Dems,  nec  est  timilis  mei,  C      .  n     j-    .  n  .  .  •  i 

.    .  '  ^  uii.  Prxdixit  Deus  inoriem  sccutuaam,  S!  iiomo  non 

annuniiant  ab  exordto  novtsnma,  el   ab  initio,  qua 


tucilum  facta  sunt  {Isa.  xl^")-  Et  iterum  :  Prwdixi  ex 
Imme.CHtequam  venireni,  irrdicavi  libi,  nefortedtceres: 
Idol*  mea  fe^erunl  kiec  (Isa.  XLvin).  Ac  si  direrct  : 
Yerb:i  inea  priu!>  audislis  e(  opcra  mea  postea  vidi^tis, 
uteadem  epera  niihi  tribuatis  et  nou  idoiis;  quia  opera 
nca  1101)  poiueruntprjedir^re,  nec  similia  facere. 

Ciun  constel  e«  prcdictis  Spirituiu  saiictuin  per 
Moyseii  ol  prophetas  futura-praedixisse,  coiisequen- 
tcr  conslare  deliei  eosdein  vera  scripsisge ,  et  de 
prxteriiis  quj^  pnrdicla  et  fact:t  a  Deo  ilocii  retule- 
runt,  et  de  fuluris,  qux  pr^cdixeruiil,  et  posie)  cx- 
hibila  sunl ;  ei  de  fniuris,  qii:c  pra>dixeruiit,ei  iioii- 
duoi  iinpleta  suiit.  Coiistaie  oliam  dcbel  quud  iidein 
8cripiur%  aucloritas  Spiriuis  sancli  conririuat,  ut 
certum  esse  dcbeal,  illuui  nianifeste  Splriliii  saiicio 
eoolradiccre,  qui  prophclico  sermoni  prxsumpscrit 
Obviare.  Hinc  U.  P.<:lru8  iii  Epistota  aii  :  Uubelis 
ftrmiorem  propheiicum  tennonem ,  eui  benefacilis 
aUendemtes,  laiiqham  lucernce  lucenti  in  caligiHoso 
loco,  Spiriiu  saiiclo  intpirnate  lockli  suui  sancli  Dei 
homimet  (II  Peir.  i).  rroplitlictis  senuo  lucorna  esl, 
|iixta  qiiod  P$:iiiuista  d.eii  :  Luccma  pedibut  .neit 
terbum  taum  (Ptat.  cxviii).  Ilaec  liiccrii:i  m  caligi- 
noso  ioco  lucei,  lium:)n£  ignor:iutiaB  leiicbras  iliu- 
niinaiis,  donecglorifio.tius  in  niuudo,  sicui  diesiili»- 
Cesc:it.  el  ilonec  idem  Cbrisius  per  (i<U  i»i  sicui  lu- 
Cifer  in  cordilms  iiosiri»  orialtir.  Lnde  iiiltlligcre 
dtbciuus  qiiod   propliciia  noii  vsi  liUDtani   scnsua 


«ibediret.  Ob  hoc  autem  prxd>xit,ui  honio  obedien- 

du  moriem  vitarei,et  immortalitalcm  iiaberei ;  dia- 

botus  autem  immortalitatem  proiniiteus,  ut  pcr  fi- 

dem  fais%  promissionis   immortaliiatem   auferret, 

dixit:  yequaQuam  moiiemini,  Et  promissiuncm  pro- 

niissioiie   cuinuians,  addil  :  Apericntur  oeuU  vestri^ 

et  eritit  ticut  dii ,  tcientes  bonum  et  malum.    Qua 

promissione  videiur  ei  promittere  prsescientiani  tu- 

lurorum,  occurrcns  ignoranlix  muiieris,  quse  duiil- 

iaiulo  dixisse  videlur  .  Nt  fortemoriammr.  Ac  si  dU 

cerel :  N«  dubiles,  quasi  ignorans ,  quid   futnruia 

sit;  sed  certa  sis,  quod  cum  comederilift,  aperientur 

oculi  vestri  in  cognitione  occultornin,  et  habcbitis 

scientiam  divinam  sicut  dii ,  qua  prtetcietis  bona, 

D  qux  vobis  ventura  sint,  vel  qux  niaia  ventura  non 

siiit.  Hoc  autetn  scire  Deum  dixil,  qiiod  dixisse  vi- 

detur,  ui  invidix  suspiciouem  contra  Deuni  susci- 

larel;  quaoi  niaitgoe  proiiibiiissei  bomineni  ab  r«u 

hujus  ligin,  pe  viilelicel  iinmortali»  iicrel,  et  $cien- 

tiam  boiii  et  mali  liaberei.  Diaboius  iiaque,  iii  sibi 

trederetur,.  se  prxscium   iore  futurorinii  suadera 

voliiil ,  cl  falsa   prxdiclione   fuiiiroriim  niulicrein 

soiitixit,  ei  ii>ipieiateiu  inlidelilalis,  (|ua    Deo  iioii 

crciiiTetUf;  induxii, 

Quod  in  crc  prjphelarum  et  apottolorum  ttat  verbuni 

fidci. 

Deiisvero  insnliis  malignilaiis  cjus  comp«^leiiiiori 

modo  nccurrciis  ul  impiclalis  nialuHi  deslrueret,  ei 

vcra  fiituroruni  pcxdictioue  lideiii  solidarei,  pru- 


627 


UALbUINI  CANTUAniFNSIS  KHCm.mc. 


6%9 


pbelits  inspirnvit,  qnos  prrninisit  iii  miiniliim,  aiilc-  A  diebus  el  (ribut  noclibus,  itn  errt  {'iliut  fiomiuit  i» 


quain  ipsc  vcnircl.ul  advcntiiiii  ejiis  prtMiiiiiliaront, 
el  de  operibus  (|u.x  ia  iniimlo  faclurus  cral,  lcsii- 
moiili^m  pfMliiJ)croiit.  Ipsc  vcro  iii  miindnni  vciii^ns 
aposlolos  clc^'il  prophclannn  siicces»sorcs,  qni  ntin- 
tiarent  implctu  qux'  a  propliclis  diKlutn  riici.int 
prscnuntiala.  Qiioniani  antciii  uniis '^piritus  proplic- 
las  et  apohlolos  lcsiesClirisli  iinpfevit,  rcclc  in  ore 
eorum  stal  verbiim  fitlei,  siciit  scriptiim  csl:  In  ore 
duorum  vel  trium  letlium  stal  omiie  verbum  {Deiii. 
XIX  ;  Mallh.  Kviii).  In  ore  inquit,  qiiasi  in  uno.  IJno 
eniiTj  orc  loquunliir  ,  qui  coiicorditer  loqiuintur, 
t|ui  verilali  concordant ,  et  sibi.  Alioqu!  lcstes  non 
sunt,  si  divcrsa  scnlinnt,  et  diversa  proferunljpro 
coquod  vcrilaiis  conscii  nonsnnt. 


corde  lerrcc  Iribin  diebut  et  Iribut  noetibut  (Marc, 
xii).  Hiiju9c<!iiiO(li  aulciii  coHaiionc  flgut.eet  veri- 
l^lis  pliMii  siiiil  hUtl  aposloioruiii  el  orlhuduxoniin 
I':ariini  :  in  qiiihiis  diioriiio  Tcsl:i!iienloruir.  cuu&o- 
ii:Hiiia  (teinoiislr:itur ,  iil  Hdoi  ruliu  lucidius  ape- 
ri.ilm-.  Sive  crgo  vcrha  verbis,  sive  verba  vcl  opera 
operiixis  cotiip:>rciiiiir,  loiuiii  invcnieliir  cousoiumu» 
qii(»d  iii  iilroque  Tcslamcoio  de  ClHislo  scripuiu» 
esl;  nuilaqiie  poierii  coiilrari(:l;tle  iiilirin.iri,  ^uod 
tam  concordi  lc.slificiitioiie  dignoscitur  robcrari.De 
bac  coliaiionc  scripluru  est :  Martu  autem  contertoh 
bnl  omiiia  verba  lta!c,  conferent  in  corde  tuo  {Lue. 
ii).  (^iix  siinl  enim  qux  confcrebat  in  corde  suo, 
iiisi  qux  ipsa  videnl,  et  audieral,  Tel   a  propbetis 


De  concordla  (estiitmet  leslimoniorum  ,  et  de  colla-  |]  pr:cdieta,  vcl  abangelis  pasioribiis  iiuntiaiik,  vei  ab 


(ione  dictorum  et  fccctorum. 
Concordia  aatein  lestiilm  concordia  esl  tcsliino- 
nivrurn;  cl  concordia  lcstiinonioTiim  conoordia  esl 
Verborunj  et  verbornm,  sive  operum  cl  operum, 
Mvcferborurn  el  operum.  Haec  enim  sinii  lesiinio- 
r}3,««,  praediclum  csJ,  verba  vidolirel  et  opera.Con- 
cordanl  autcm  terba  proplietarnrn  ei  verba  aposlo- 
lorum.   Hi  enimi  nunliaverunt  iinpFetuin  ,  quod  ilii 


i|>sis  pasloribus  uiiis  propalala?  De  l»ac  coUatioue 
el  ipsa  dieit :  Satcefiil  hrael  pueruni  tuuttt,  xecorda- 
tus  mitericordiai  suce ,  ticul  loculut  est  ad  patret  mo- 
slres,  AhralKtni,  et  semini  ejut  i»  taculu  {Luc.  \\. 
De  bac  coliaiionc  Pelrus,  in  Aciibus  aposioloruii» 
dicil  :  Deui  qui  prcvnuntintil  per  ot  omnium  pro- 
■pUetarum,  pali  Chritlum  «uuoi,  implevit  tic{Act.  iii). 
El  ilerum  dicil  :  Omnet  propheia;  a  Samuele  el  dein- 


pr:£d!xerunt  fHliinnn.  IJnde  Chrisius  in   Evangelio      ceps,qui  iocuii  sunt,aHnu)ttiaverunl  dies  itlot  {ibid.). 


Joannis  dicii  :  in  lioc  verbunt  verum,  qiiia  alius  e$t 
ijui  secninat,  aliiis  est  qui  meiit.  Ego  vos  misi  metefe, 
quod  vo$  rion  labrirastis.  Alii  labomverunl,  el  vos  in 
labores  eorum  inlroislia  (Joan.  iv).  Laboraverunl 
propheifc,  aiios  docendo,  alios  inonendo  et  incre- 


Quod  ianla  concordia  letlium  til  a  Spirii» 

sanclo. 

Tania  concordia  propheiarura,  qni  diversis  loci» 
diversisque  lemporibus  consoaa  de  Chrislo  prxntin» 
ti:«veri!ntr  3  qao,  vel  quooiodo  poluit   procurari. 


pando  ,  ct  ab  incrediiiis   persecniionem   p.Tliendo.  «-■  nisi  a  Spiritu  verilalis  :  qiii    unam   veriiaieni  sic 

Laboravciunt  aulcm  ,  iil   siiperbtiiicnein  deslriie-  cos  docuii  ui  de  Chrisioideui  seiuircnl,  dicerenl  ei 

rent,et   erranies  .^d  culium  veri  Dei    revncarcnl:  scribereru ,  et  ab  iuvicein  non   discordarenl?  Qui 

cujus  laboris   fruclus  Apostolis  est  reservatus,  qui  quidem  Spirilus  de   apostulis   eip  revciavit,  qiioJ 

wetcnles  fruclum  b.boranlitim  prophelarurTi,  geiites  posl  eos  essenl  ventnri  :  et  (|n3B  al)  rpsis  prxdicia 

in  Sde  eongregavcruiit ,  sicul  prsediclmn  fiicrat  a  fuerunt,   nuindo  palam  prjedicati*ri.  Idem  Spirilus 

yrophctis,  Ipsa  euim  vocaiio  geitiiam  per  apostolos  eis  scribenda  diciavii,  ui  Scripiiirae  porpetuiuite  ad 

a  prophelis  pr.eauiiliala  fuil :  quicum  priedic.i.reni  iiostra  lempora  pervcnirenl,  quye  a  prophelis  fuc- 

jmpieiuin  qnod  fuerat  praenitnli.ilum ,  concordant  p;inl    pradicla  ,   cum    per   aposlofos   iiobis    iiiiit- 

\efba   apostolorum  verbis  propliciarum ,  ct  opeia  liaienlur    iinplcta.  Proplerea  leclio  Isgi»  ei  pro- 

impielionis  verbis  praediclioiiis  :  qua  coiici^filia  le-  piielarum   nobis  iiccessaria ,   slU(iios:>que  medila- 

fcljuin  vcl  leslimoiiiorum  constat  veriiin  esse  verbum  lione  digna  csi,  ut  qnud  nobia  siiggereliir  creden- 

proplietarniVf  ct  apostolorum.In  hoc  eniin  siat  ver-  dum,  innoiescai  dudum   a    Deo  fuisse  revei:iiiiiiu 
buiJi,  ir>  quo  conslat   csse  verum.   Ul   constct  essc  fig  UHs  qui  legem  ncgliqunt,  nut  in  Scripluris 

verum,  Irfa  concurrunt,  conscientia  verilaiis  ,  rox  ^  Clirisitim  nonintelligunt. 

testaniis,  corscordia  contestantis.  Proptei-e:!  pro- 


pfielje  eiAposloli  veri  lestos  sunt,  el  coruin  lesU- 
iiionia  €onvenienli:i  etsullicionliainveiuasiinl;  ntiia 
ea  ipsi,  spiritu  docenle,  veritalis  conscii  facli ,  el 
jpsara  consianli  confessione  proteslali  3uni,  «>f  in 
oninibus  concordiler  iocuii  suni.  Concordia  aulcin 


Iliis  ergo,  qui  legere  vel  audire  neglignnt,  ut  sint 
ii>ex('iisai,>i!e3,dici!ur  :  Habent  Moysen  et  prophetas, 
eudiaiu  illot  (Luc  xvi).  lllis  auieni  qui  Moysen  et 
prophetas  feguut,  el  non  iulenigunt,  dicilur  :  Scrn- 
tainirit  Scriplurus  ,  qnia  vos  putatis  in  ipsis  vitam 
(Tternam  luibere :  et  illa  sunt,  qua:  lestimonium  jer- 


verborum  ouania  sil,  ex   eo  osleirdilwr,  quod  apo-      hibent  de  me ;  el  tion  vnltis  ad  meveuire,  ui  vitam 


fitoli  prtedicalionem  suain  diclis  propheiurum  c.in- 
firmarunl.  Concordia  operum  manifeslc  apparebil, 
i>\  ca  'iu;e  priecesserunl  in  iigiira  ,  iis  conferantur, 
qii?e  in  verilale  niinc  suiU  cxliihiia,  juxla  quod 
Dominus  dicit  :  Sicut  exallavit  Moyses  serpentcm  in 
tieserto  ,  ita  exallari  oporlel  Filium  honiiitis  iJoan. 
»ii).  El  ilcruni  ;  Sicut  fuil  jQiias  im  vcnlrc  ceii  tribus 


hiibeatis  {Jocn.  \j.  Sloiienlur  scrnlari  Scripliiras, 
q!i;e  lesuinonliim  perhibeiit  de  Chrislo,  iil  iii  eis 
ChrisUiin  quaer-^.nr,  ei  inveniiiiii,  el  sic  vitam  lia- 
beaiil.  Clirislus  niininim  \\\  Si-ripluria  crcdentibus 
rcvelalur ,  .■)  not'.  credeniibus  vero  abscondiiur. 
Propicrea  in  Sciipiuris  errant,  qui  Chrisliim  igno- 
r.inl.  Lndc  el  SadduCcDis  liui  'Jicum  resurreclioncm 


6<i»  LID.  DE  COMMENDATIONE  FIDEI.  ttO 

non  MSC,  ?psa  Verilns  per  se  dicil  :  Frrnlis  vos,  A  multi  ex  ipsis :  Divmonium  iuihet,  et  iiisriv.it.  QurJi 
nescientet  Scripiurai  ,  uequc  virlutem  Dei  (.H«////.  eum  nuditis?  Atii,  Utvc  terbti  uon  suul  ilcrmonium 
xxt\).  Ac  si  iticerel  :  Meo  erralis  ,  (iiiia  iiescilis  liabentit.  Stiuquid  da-monium  pofesl  ccecoium  oculo$ 
St-riptiiras;  idioiiue  nescilis  Soipiurns  ,  «luia  iie-  uperire?  (Jnau.  x.)  Qnidain  dic^njaiit  :  De  bono 
scilia  \irlulem   Dei.  Ciirislus  auiem   Dei  virlusesl,      Oj.ere  unn  te  lavidamus,  aed  de  b'.asi'hemitt;  cl  quia 


el  Dei  sapiemia.  Proiiide  qui  Clirisliim  igiioraiil, 
Scripliiras  noii  iulelligiinl.  Ilije  eiiiiu  sunt,  (iiise  tc- 
stinioiiium  perlMlioul  de  Clirisio.  Uiulc  Pliilippus, 
cum  inveuissei  Nalhanaelem,  dixii  ei :  Quem  scripsit 


IH  liomo  cum  sis,  facis  leipsum  Deum  (ibid.).  .Mailha 
vcio  dixil  :  Ego  credidi,  quin  lu  cs  Christut  tiliut 
Dei,  qui  in  hunc  mundum  venisli  {Joa».\i).  P/WTt- 
stei  dixcruul :   Yidetis,  qnia  nihil  proficimus?  Ecce 


iict^es  in  le^e,  et  proplie;ce,  invenimui  Jetum  (ilium      tnundus  totus  po.U  eum  abil  (Jotin.xn).    Ilem  scri- 


Joseph  {Joun.  i). 

Vtmtie  opinioucs  de  Clnisto,  eorum,  qni  eum  prcaen- 
lem  in  carne  liderunl. 

Qiii  Clirisium  iii  cariic  prapsoulcm  vidernnl,  alii 

eum  ii0s».'ipbaiil,  a!ii  vero  scicbanl;  et  qiii  sciebanl, 


plum  osl  :  Kx  priucipibus  mulli  ireiHdermt  in  eum; 
sed  propler  PliarisKOS  non  confitebaiilHr,  ul  de  Sijn- 
agoganon  /"jiVeri^Hdir  (»/»?(/.).  Discipiili  veio  dixcrunl: 
Kcce  uunc  paUnn  loqueris,  el  proeeriitim  iinllnm  di- 
cis:  In  lioc  cogiwfimus,  qnia  n  Dco  e.iiati  (Joun.  xvi). 


propbcumeum,  jusiuuiel  Filium  Dci  dicebanl.  Qiii  {j  Dixeruiil  Judx-i  IMIai.o  :  Si  uon  esset  liic  viuU'(actor, 

auieui  nesciebaiil,  aiiquid  boruin  de  ipso  iiegabani,  uon  libi  irtididissemus  eum  {Joan.  xvii:).  I(eru:«  <ti- 

aul  dubilabaiil.  Nallianaei  auiem  tonfcssus  esl,  ei  xerunl  :  Secundum  letjeui  debcl  mori,  quin  Fiiium 

A\x\l:  Itabbi,tuei  FAius  Dei;  tu  r$rex  Israel  (Jonn.  Dei  se  fecil  (Joan.  x\\).    Ilxc   in  livangelio  Joannis 

i).  Confossus  esl  el  Nicodcnius,   qui  dixil  :  iiabii,  scripla  snnt.  Apud  Mallhxum  vero  sic  scripluin  csl: 

sciiuut,  quia  a  Deo  venisti.  ^eino  enim   potest  signa  Abiit  opinio  ejus  ui  tolain  Syriam  [Mutlk.  iv).   Visis 

(acere,  qua'  tu  facis,   niii  fuerit  Dens  cum  eo  (Joan.  vero  niiraculis,  quitlarn  dixcruni  :  yunquum  appa- 

i:i).  Miilier  auleiii  de  Saniaria,  qnae  venil  haurire  ruil  sic  iu  hrael  (Mntih.  \\).  Alii  dixerunl:  /«  prin- 

4U|tiani ,   di xii :  Doinine  ,   video  quia  provheia  e*  lu  cipe  dwmouiorum  ejicit  dwmonia  (ibid.).  Elilcrum; 


iJoan.  iv).  Ex  civiiaie  aiitem  iila  mulii  crcdiderunt 
in  illum,  el  diccbanl :  Ipsi  audivimus  et  sciiuus,  quia 
kic  est  vere  Salvaior  mvndi  (ibid.).  Quidam  auiem 
Jndai  quarebant  iuterficere  eum,  quia  non  tolum 
i,oirt'>n.l  Sabbalum  ,  sed  el  1'atiein  suum  ilicebat 
Deum,  aquciem  se  faciens  Deo  (Jcan.    v).  Qi.idam 


Hic  ncn  cjici!  dwmoues,  nisi  m  lieeizebub  principe 
da;tnoniorum  (Halih.  xii).  Quidani  dixerunl :  Aojine 
mater  ejus  diciliir  Maria,  et  fraties  ejus  Jtir.obus,  et 
Joseph,  et  Simon,  el  Judas;  et  sorores  ejus  nonne 
omnes  npud  nos  snnt?  (Matth.  7.\ii.)  Audivil  Hero- 
des  iclriircha  famam  Jesu,  et  ail  piiiicipibus   suis; 


Vvio  cuin  videronl  quod  fcceral  sigiiuin  de  quiiique  C  Ijjc  esl  Joaunes  Baplisla;   ipae  iurrciit   a  morluin 

panibus  el  duobus  piscibus,  dicebanl  :  Qnia  liic  esl  (Matih.  siv).  Christo  autem  discipuios  suos  iiilerro- 

vere  propkela,  qui  reniurus  est  in  muudim  (Joan.  ganle,  ei  dicente  :   Vos  aulem  qiiem  vie  esse  dicitit, 

vi).  Quidam  aulcin  dioehaul :  Sonne  liic  esl  Jesus,  respondeus  Sinion  Petrus  dixil  :  Tu  es  Chrislus  Filiui 

Josepk  filius,  cujits  novimus  pairem  el  mairein  ?  Quo-  Dci  viii  (Mnlth.  xvi).   Ceiilurio  vero  ail  :  Vere  Filius 

mo^lo  ergo  dicii  liic,  quia  de  ccelo  descendi?  (Ibid.)  Dei   eral   isie  (Maitli.  xivM ).    In    Evarv{{clio   vero 

relrns  auiein  dixil  :  ^os  credimus  el  toguovimus,  Marci,  sic  scriplumesl:  Convenit  ilerum  Ivrba.  ilii 

<iuia  tu  es  Chrisius   Filius  Dei  (ibid.).  Quarebaiu  nt  non  possent  neque  i>anem  manJucare,  Et  cum  au- 

aiiiem   eum  in  die  feslo,  el  dicebaiit  :  Lbi  estiile?  disscnt  sui ,  exieruul   leuere   evm  :  dicebnnt  etiin' 


El  iHurmur  mu'lum  de  illo  erat  in  luibn  (Jnun.  vii). 
Q-iidam  nuteiu  diceban! :  Quia  bouus  esl ;  alii  autein 
dicebanl :  Non  ,  sed  seducit  Hirbas  (ibid.)  Qiiidam 
luirabanlur,  diceiilos  :  Quomodo  hic  iitteras  scit, 
cum   non  didirerit    (ibid.).  Alii   aiitom    dicebaiil  : 


Quiain  furoreui  versus\esl  (Murc.  iu).  Scribis,  qai  urf 
Jerosolijinis  desccnderani ,  dicebanl :  Quoniam  BeelU' 
bub  hubel(ibid.).  Qtiidam  dixeruiil:  Nonne  isle  est 
fabri  filius  et  Mariiv;  fraler  Jucobi  ei  Joseph,  el 
Juda',   el  Simonis?  (Marc.M.)   Apnd  Lucam ,   sic 


Chiitlus  cum  veiieiit,  nunquid  plura  signa  fnciet ,  ^^  scriptum  csi  :  Miiubanlur  ui  verbis  gratics,  qum  pro 


quam  hic  facil?  (Ibid.)  Cum  audisseiil  sennones 
ejus,  dieebaiil :  Hic  est  vere  piophela  ;  alii  dicebaut: 
Uic  ist  Chrislut.  Quidtim  uutein  dicebant :  yuiiquid 
a  Giiilfva  Christus  venii?  (Ibid.)  Alii  dixerunl  : 
fkunquam  tic  locutus  csl  hcmo  (ibiu.),  sicul  i^te  houio 
loquiinr  :  alii  aulein  noii  credideruiit,  qvia  Puirem 
si»  diccbal  Deum  {Joan.  vni).  Alii  diveriinl :  Nonne 
beneiiicimut  nos,  quia  SamaritauHS  ts  lu,  el  danio- 
niuin  hubet?  (ibiJ.)  Aiji  dicebaiil:  !^on  est  hic  homo 
a  Deo,  qui  Subbalum  non  cusiodii.  Atii  diceianl: 
Quoinodo  potesl  lionio  peccnior  liwaignu  facere?  (Joan. 
IX.)  iierum  dixeruiil  :  Nos  iciinur.,  quia  hic  homo 
lecrataresl  yibiU.)  DissCiisio  itiriiiii  facta  csi  iiiler 
Jud^tos,    pioiiicr   30iiaO!io.>    «'jus.    Diccbnul    nujcn 


cedebaiU  de  ore  tpsius  :  et  dicebant :  NGiine  hic  est 
filiuA  Joseph?  {Luc.  iv.)  Quidani  vcro  dicebanl  :  Pe- 
uidittus  qiii  vcnit  rex  in  nomine  Doinini;  vax  in  cceh, 
ei  gluria  in  e.rcelsis  (Luc.  xix). 

Qitod  Chriilus  jiistus  comprobulur. 
Alicnde  ex  superioribus,  qunm  varia;  fiicic  opi- 
niones  de  Chrislo;  aliis  dic<;iitibus,  quia  boiiusesl; 
aliis,  quia  non  esl.  Diversis  divoisa  sciilicnlihus, 
el  pioiil  seniicbaiii  diversa  proferciitibns,  Cliri<>i!is 
boiius,  cl  jiiblus  coiiiprobalar  cx  vila  stia  cl  du- 
ctiiiia.  Iiicipicns  ciiim  lacere  el  doccre,  verbo  ci 
cxeiiiplo  quicqui;  saiicla,  qiKcque  ptidica  cl  houesla, 
qiuequc  Doo  piacit.i,  el  bouis  inoribiis  ronv';uiBiili.i, 
sic  ajfobai  c(  bic  |i!jcdicabai,  ul  iiilcr  iiisidias  inJini- 


«I  DALDIINI  CANTUAriltNSIS  ARCmKPlSa  CjI 

tOPiim  flui  cnni  obbcTvaban»,  milh  jiis'sr;  repioliCfi  A  Ciii  icspomJil  Jesiis  :  (?«»</  me  diat  honum*  Newo 
i\mi%  Oocasio,  sivc  in  v»  rliis,  hi\t  in  iiiorihu!,  cjiis  Ijunut  insi  unut  I>eu»  (Luc  x\iii).  Deu»  auleiii 
iifbienii»  poliiibsct  iiivi.iuri.  (Jui^  liumiliiaiciit,  ct  cssciiliiililcr  lioiiufc  «'st,  (iijiis  naiura  l>oiiilat  e^l  r 
pnllcnliain,  cl  tlitrilaKiu,  d  loluis  sain  liUlis  for-  cui  lior  i*sl  fs»e,  quofl  boiiuin  csse  ,  ^ii«  qiiiilfiii 
ftiam  in  opcriliUB  suib  ila  cxliibuil,  el  ila  »trv;ivit,      mo  lo  solii»  ipse  Iwnus  ei>l.  Chris»us  aulem  «ecun- 


lit  illc?  <}iiis  j>crrc<;(ior  3*miil;ilor  bniicl*  paiipeila 
tis,  el  eoiitciDplur  lorreii»:  vanilatis,  mu^h  (|uain 
ili« '  Quis  su|icrl>iaiir,  iiiviiliaiu,  uJium,  iram,  cu- 
piililatcm  ,  avariliam,  Inxuriain,  {.Miliiu,  iniiiiiita- 
lem,  falsitatcm,  crimimim  (1a;;iiia,  cl  omniuiii  pfC' 
calutum  gciiera  ila  perscciiiiis  cst,  ul  ilio?  Qms 
xolunlatem  f)ei  in  oninil>us  lacere  curavii,  ri  quis 


Oiini  nalurnm  assumpl.tn:  lioino  t:&(,  el  singubri 
modo  lioiMi»  csl,  inii<Jirn%,  inipolluiut ,  te(fregalu$ 
a  peccalohbut,  el  excelnor  ccelit  faclut  {Uebr.  vii); 
qui  percnlnm  uorr  (eeit,  nec  inrenfut  ett  dnluz  in  ore 
eJHn  i f  Pelr.  ii)  ^Jiioniam  igitur  roiisint,  Jcsuin  Na- 
z^iifnuin,  viriim  apprf<!':iliim  a  f)'-».  uiiCtutn  essc, 
et  jiibium,  et  sint^ilarf    nioHe  Louum,  ci  ab  omni 


ejiis  gloriam   inagis  quasivil,  ipiam   illc'  1'rMpter      pcccaio   liberum  ;  vidcainn&   %n  el  ipM  proplicla 

<{noJ  Pater  de  ip.so  (iicil  :  Hic  eM  Filiu^  meuH  dile-      bii, 

(tiLf,  tnquo  milii  complucui   (Mullh.  iii).  (juis  a  p.';c-  Quod  Chhftut  propheta  comvrobaltir. 

calo  cl  a  (foiiiinal  one  principis  lnijiis  niuinli  lilterior  "      Propheiam  auien;  esse,  probatur  ex  prxiiiclioae 


fiiil,  {jiiflin  ille  ''  Propt<-r  qiKul  tlicil :  l  ewj<  prinau'^ 
munJi  hujui,  el  in  me  voii  hubel  quidifuam  {Jonii. 
T.iv).  Quis  iiiler  ho.nfiincs  sanctior  cl  innoieiil'or 
fnil,  qnam  ilic?  Propier  quoil  dirii  .  Qiiis  ex  fofci.s 
urciuel  me  de  peccalo?  (Joaii.  viii.)  Quis  polentiuS 
imiiiundis  spiriiibus,  vciitis  quoque  ct  mari  impe- 
ribai,  nl  iile?  Qiiomodo  poiucMiiit  iii  uno  itcminc 
convcnire  lanla  siguorum  potcntia,  lanla  vciiioruin 
sapieniia,  tantn  viiiutum  (^ratia,  taiiia  vilae  piintas, 
tant  mMiifcslx  doclrinx  vt.rilas,  nui   n  Dco  cs^t, 


(uiurorum,  quu:  de  sc,  ei  diy  ipulis  :>uis  ci  dc  t>ui»- 
versionc  civitaiis  Jerusai<-m,  et  de  iis,  qn'jc  post 
c]us  ascensionem  in  inuiido  futura  erant,  sicui  p4(t 
iniplcla  siini,  verissime  prxdixit.  Aute  paKsioi.eiQ 
qtiippe  de  seipso  prxdivil,  dicens  discipulis  Btiig: 
Ecfe  atcendtmns  Jerotolijmam,  <H  Fi/j«,<  hominis  tin- 
de'u.'  pftncipibus  saceTiiotum,et  Scribit,  et  condeifi' 
naDutil  etnn  uifrtec  El  tradcnt  evm  gtnlibut  od  illn- 
dendnm.  el  flaijeUandtiin ,  et  cruci^gendHm.  Et  lertia 
die  rcsurget  {itaitU.  xx).  IIxc  in  i[>so  implcla  Tide- 


rjsi  bonus  el  justus  cssct  ?  Qui  cum  accusaiTtiir  runl,  qtii  etim  ipso  prnrsCHles  fuerunt.  Miilieres  ntH 

ainte  faciem  Pil»li,  quasi  reiis  niorlis,  hi  qni  pcr  tem  qii;e  vencrunt  ad  inonumcnliini,  sicut  Luca^ 

jnviiliam  tradiileiiint  (>.um  de  confcsiioiic  vcrilaiis  rcfeil,   ciim   duo  -  i«i  slarcc.t  sccus    iiias  >n  ve^ie 

«juasi  de  biasphemia  argitebani  chi»i.    Ki    ciim  mm  fuigenli,  admonii.ii  sunl  rcrordari.,  qr.aiiier  Domi- 
habcrenl  qood  ei  oiijieeTent,  aiii  quoH  pioliabililir 


adversiis  euni  confingcrenl,  vcra;  2ccus.itioin8  de- 
feclu,  et  verisimilium  mendaiiorum  inopia,  com- 
pulsi  Mint  diceie  ;  Si  tion  essel  hic  malejaiior,  tton 
tibi  iradidiKemiiS  eum  (Joaii.  xviii).  Chiasi  tiialiis 
cssel,  (fiisqiiis  illis  non  piaccroi.  Scnilali  snnt  ini- 


nus  locuius  sit  eis,  ui  per  recordationem  prxdiciio- 
nis  riiicm  iiaiiereiit  iiniiiiai;e  siiii  resurrcction»&. 
Qui4i  iiua'Tilh,  iiiquit,  vivenlem  eum  moriuiil  nom 
est  hie,  sed  tnrrexit.  Recordamini,  anatiler  loeutut 
tit  tfobis,  dtcens  :  Quia  oporiet  Fiiihm  hvmtuit  tradi  in 
uiOHUs  peccatorum,  ei  trucifigi^  et  die  leriia  retur- 


.1iii!a;cg,  ui  invenirenl  qnid  ei  objitercnt;  sed  de-  gere  (Luc.  xsiv).  El  recordaiae  sniit  veri)orutn  quf, 

feceniril  scrutanles  scrulinio,  .:uin   uo\i  liaiicrciil,  el  regressa)  a  inonuinenlo,  nunliavcruiit  Ii.-ec  omiiiM 

wnJe  convincerent.  Sugitta;  pmvulorum  fuciiV  suiu  illis  niuiccim ,  ei  c-aeicris  omiiibus.  (>c  hac  praedi« 

p(agja  eornm  ,    infkrmutie   $unt  c&ntra    ilios   linguo!  i  Itone  pi  incipcs  sacerdotum  el  Pharisxi  at  Pilattii» 

€o-um  {Vtal.hxxu).   Accusationes  eorum  vacujL-  et  dixcronl  •  Dominet  reeordaii  tumus,  quin  neduclor 

irriiac  fact.x  suiit,  ita  ut  judex  dicerel  :  Mullam  in  iiledixil,adhucvitens,Posl  tret  dies  resurgam{Mttllh. 

eo  inwmo  causam  {Joau.  xvin).  A  judice  cigo  ab-  xx<ii).  Kl  apud  M.illii«um  angelns  niulicriLusdixil: 

fr^^tulus,  juMieante  ii4o  ditaitd,  »h  illis  csi  inju^te  Prtrcedet  vos  in  CalUfram;  ibi  etm  ridebitit  :  etce 

judicatus,  a  quibus  fuerat  pe:  iauaiam  ^ccu^aius.  ^prtvdixi  rokis  (Mallh.  xxviii).  Apud  Maroum  vero  sic 

Taiis  ergo  kccusalio,   iaiis«|ue    cunuomitalio    non  dicitur  :  Pr(rce(/e(  vo«  inGa/Kiram;  tdi  ^mhi  ri:/<'ftifti. 


probaul  ^esum  iHisse  injustum,  sed  magis  r.os  a  i- 
tnonent  ut  credamus  euin  justum  ,  cuju.s  viia  eiiam 
ab  invidis  apud  }iidiceiu  infanuiri  nou  poliiit.  Ev 
)mio  enim  ina{;is  bauctilas  eju&  commondalur,  quod 
viia  eju^  tatibus  »un  placuit,  cum  jusiorum  mat^na 
ttaic  ians  sit,  pcsbimis  diitpHcerc.  llii  auiein  (ful  de 
Cliiisio  dinicrunt,  quia  walns  ost,  quam  r'.ilioncin 
su»;  asscriioiiis  reddore  po.ssunt?  Ei  si  iiultain, 
imo  quia  nuilain  rcddere  pO!>suiu;  accedant,  ei 
uuut&cum  dkant,  quiu  bonus  esl.  nec  nicdiocriter 
bon;iS.  sioul  (jeteri,  ;jni  boni  dicunliir,  siiril ;  nfc 
.«it  bonus,  ul  pi-iasse  videlnr,  qui  dixil ;  Muijisler 
bon*  f  liuid  i.i  ((,m,  w  :ii<iin  irlernai.i  fOiiiiitaiii? 


sicut  dixii  vobis  {Mare.  xvi).  Aticndc,  qu&tilcr  pnc- 
dtetio  iiicnlc»tur  meinoriter  retinenda,  ut  |>er  ejus 
recordaciooem  fides  implotionis  proinptius  a.iintlta- 
lur.  Uinc  Petrus  recordatione  pnedieix  siyr  iieg.i- 
tioiiis  ad  pftRiitenliam  rcvoiatnr,  sicut  Mauh:eui 
scribil  :  Recordalus  ett  Petrus  verbi  quod  dixtraf 
Jftu.t :  Ter  me  neoabit ,  el  egressut  foras  fievil  jmnre 
{Hadh.  xxvi).  Cuin  DomiKusdiscipulissuis  a&ce-isi>»- 
nem  :id  Pairent,  ct  futiirum  adventum  !>kium  prxdixi.v» 
be\  ad  iiieinuriam  prxdictionis  conrimandDni,  qnv 
pra;di)Leraii,  replicai,  et  conf^iqiienier  pra>.di(:tioni9 
veriiatem  ^d  fidem  iinpleiioois  vaierc  iieinon»lrai. 
ti.idiilis,  <u(ji;ii,  .7!Ma  aiji  t'o''i>,  "orfa  a  venio  ud 


C3) 


LIB.  DE  COMMEMMTIONE  HI»EI. 


C34 


vos  (Jotn.  JIT).  E<  post  |iaiica  suojiingii  •  Et  m:nc  A  prcFdicari  tn  vohhic  fjus  paeiiitfiiiKim  ei  remitsiotum 


dixi  roHt,  primnuam  /i-i.,  ut,  cum  farliim  fueril 
eretlaiii  (ibid.).  A«rensio  qu;ppe  pjus  onilis  rtibci- 
ptiloruin  »i8il»ili<er  eiliibiia,  oiiiii  lYCtJlerelin-  eis 
prxdiet^,  sunicere  debebal  aii  ri<iciii  eo^-un)  iialicn- 
«laiii,  (]\\x  uudieruiit  prxdictn.  e(  noii  Ttduriiiii  iiii- 
pleta.  Apud  Lucam.cuio  posl  resurreclioHem  eorrnii 
«liscipiriis  mandiicassct,  dixil  »d  ens  .  Hac  sunl 
werba  qute  locuiut  stim  ad  vos :  Cum  nahuc  essem 
Tobiscum,  quia  necesie  erat  impteri  oninia,  qim-  scri- 
pta  sunl  t/i  leqe  ^loijsi ,  et  propfielis,  et  pintiiiis  dc 
me  (L*c.  xxiv).  Dc  discipulis  v«'ro  diiii  :  Erce  ego 
mlUo  ros,  »i' uf  uves  in  ntedio  luporum.  Traiiet  enim 
voi  in  conciliU ,  el  iit  Stynntjogi»  stiis  flaijeUnbunl 
vos,  el  ante  reges  el  ptnsides  dncemiHi  pro])l^T  nie 
{Matih.  x).  Hxc  posl  asrciisinneiii  Doinini  circa 
dioeipnids  iinplcia  fuiss':,  iniindus  cognovii,  el  les.is 
esi.  Ik  suliversioue  civilatis  Jcrusalein  dixil :  Ye- 
nicntdies  in  le,  el  circumdubunl  le  tiiiinici  tin  vallo,  el 
ad  teYratn  prosternenl  te,  ei  (itiot  luos,  qui  in  lc  sunt. 
F.t  noH  relinqvent  tn  le  lapidein  super  lapidein,  e\c. 
{Luc.  xi\).  Pai.im  esl,  iia^c  omnia  iinplcla  rssc,  siciit 


R 


peccalorum  ii  omnrs  qenles  {l.uc.  xiw).  Qiio.l  iiie- 
iiiori:i  m<triis  ojus  in  oiihiiioiic  vrri  sacriiici*  cele- 
lirttpr  frcqnciii:iiid:i  csin'!.  deinoiislnit  dicciis  :  //;>c 
esl  cnrpus  nieuni,  qttod  pni  vobis  tradetnr  :  hoc  fmiie 
III  menin  commentorniioiiein  (/  C.or.  xi).  Ecrc  l>:»*c 
Oiniiia,  III  ;«  Ooniiiio  prjc>li«:i:i  siinl,  sic  in  ooiispottu 
omiiinii)  gonliiiiii  .iditnpiel.t  siiiit.  Qiia»  riini  pr.iMlicc- 
reiiliir,  el  prcdicla  scrilicrciitnr,  poler.in(  adliiic 
im|»os^rlMlia  ei  iiiccdiljilia  viicri.  Qtiis  ciiiin  iiinc, 
iiit>i  a  Ooo  nd  iior  vidfudum  iiispii-.itiis ,  crcdere 
possci,  qiiod  vinincs  gciKcs  ciillibiis  dxmonionim 
dediiu;  iiiuia  sita  al)jicereiit ,  qiiod  nnuin  Deuin 
vcniu!  cojtnosocrenl ;  fjiiot!  Jcsuin  Naz.ircniim  ciii- 
cili\iiin,  niorliiiiiii  ol  xopnlMini  :)  iiiorlnis  rcsurro- 
jkisve,  ei  iii  tonitim  asrciidis^e  crcdoienl,  cuimine 
siciil  veriioi  ne<!in  ;id()r;jient,  ciqiie  sicui  vero  Dco 
6Crviren!?irxc  awtom  inutiitio  nnieqiiaiii  licret,  uua 
incredibilis,  el  niiiic  posKin.im  facta  csi,  (aiii  niira- 
bilis,  ei  lam  paiam  oniniboo  conspic:ibilis,  a  quo 
potiiil  fieri,  jiisi  :)b  oo,  qni  lioc  pr.X'Soivit  c(  fiito- 
niin  pnrdixil?  Qiiis  iiomiitiini   Itoc  facere  possei? 


9  Dumino  praedicla  snnl.  Prxdixil  auiein  Ikiminus      Qnis  dxmonuin  ,  cliaiiisi  possei,  hoc  faccre  veilelt 


quod  Evangciium  ejus  in  iiniveiso  liitin.fo  pr.t'dio:in- 
dam  essei;  qiiod  in  iioiiiine  ejus  ^enies  baptiz:iudx 
eusnt:  qaod  lides  ejus  in  muuJo  rcoipiciKla  essei; 
qtiod  m  nomine  ejus  poenitentia  ei  rcnMss  o  pecca- 
lorum  praed-canda  esset ;  quou  nieti^oiia  moriis 
rjiis  in  vero  sacridcio  cclebrandii  ei  frcquentanda 


Fiites    nimiruni  Ctirisli   rcgiia    iiomiiiuni  ol)linuit, 
priii<-ipaliini  dxinoiinin  destnutl. 

Ei  lixc  quiilcm  facta  siiiu,  iioii  in.^nn,  iion  in  gla- 
diu  1 1  Itasta,  non  in  virinlc  beilici  laboris  cl  sudo- 
ris ;  sed  in  iiumiliialt;  C.liristi,  iti  m.Misttcludine 
Cbrisii,  iii  crucc  el  inorle  («iirisli,  in  palicntia  ^ii- 


esset.  S4*ripl';nt  qiiippc  csl  :  fjunies  dorete  onin^f  (^  slorum,  in  miilibus   martyrum  Ciirislniii   oonri:eii- 


getitcs ,  bapiiiav.e'  eos  in  Hvmine  Patris,  el  iiiti,  et 
Sjiiritus  sancti ,  docentet  eos  termre  (fntrrun^ue 
mandoti  vobis  {Uuiih.  xxvm-.  His  verhis  nianiAste 
prxdicitur,  omiies  gcnt«s  baptixaiidas  bapiis'«iO 
Ciirisli,  ct  docirinaiii  evaiigciicam  ab  eis  si'rv:ui- 
dao),  siculeam  Dominn-i  ?poslolis  iradidit.  S-.  r  ptiim 
est:  Quti'  molestieslis  huie  inwieri  '  Opns  bouum  ope- 
rata  etl  in  me.  Amen  riico  volfit .  Cbicunque  pnedica- 
lum  (uerit  Evcngelium  in  l9lo  mundo,  dicetur  el  quod 
hire  fecit  iw  memoriam  ejtu  [Malth.  xxvi).  His  veibis 
©slendiiiir,  Evangcliunt  in  tolo  m-irulo  prxdican- 
duin,  et  iiODQin  opiis  muliens  in  niemoriam  ejus 
prxdicatione  Evangelii  ubique  diruigandum.  Hxc, 
sicul  prxdlcta  5ant.  nnnc  CTidenier  ioipieia  vidc- 


tiiini,  el  pro  CLristo  moriciitiun».  Facla  sunt  i'TC, 
nun  in  sapicnlia  vcrbi,  'lon  in  sui>iimiiak:  scrmo- 
nis,  non  in  |>ersijasi{)iKbii6bumanresapici»lise  vrrbis, 
non  per  fonia  et  alta  itujus  miiadi,  ui  noti  eva<:tie- 
ttir  crux  Ciiristi ;  sed  at':  baec  facienda  clegii  Ocus 
suilia  el  tfifinr.a  et  ignoliilia  Iiujus  miindi,  <u  jier 
homiitcs  &itnplices  confnnderel  •iumdi  sapicntes ; 
jier  aposioI«)s  obtinerci  piiilosoplioj»;  per  piscaiores 
iriutnpbaret  imperatnres. 

Chrislus  frlius  Uei ;  iiefna  adventut  ejus, 

Ccrtissime  igilur  et  rirniissiine  credenduiit  est,  ct 

constantissinte   coaOieadiiir  quo^J  i^-sus    Ciiristus 

vir  sanctus  et  propbeta,  «lian-i  Ftliu£  Dei  cst ,  qui 

a  Paire  exivil,  ei  v^nit  io  bonc  mnn«ium.  lioc  enim 


mus.  0»>od  fides  Cliristi  in  mundo  recii)ienda  essel,  D  <Je  se  ipse  disii;  nec  laiiHim   honorein  iticndaciier 


I 


ostendit  ipse,  dioens  :  Fi  fgo  ti  exaUalut  fuero  a 
terra,  omnia  iraham  nd  meiptum  {Joan.  xii).  l'A  cum 
Uirbx  clamareni,  sicul  Lucas  refert  :  Ifenediclus 
f«i  txnit,  rex  Itrael,  in  nomine  Domini,  Pbarisrit  di- 
centibus  ad  itlum  :  Magiiter,  increpm  Hlos;  reipoii- 
dil :  Dico  vobis  tt  tacnenni,  lopidet  clamabunt  {Lue. 
xix).  Hoc  autem  dicebal  dc  {reiilibiis,  quap.  crcdilurx 
eranl  in  eum ,  de  quibus  in  Evangelio  MutUiaei  di 
cil  :  Auferetut  u  tobi*  reyimm  bei,  et  dabttur  genli 
fucienit  fruclttm  ejus{MaHh.  xxi\  Quod  pcciiilenlia 
ei  reiiiitsio  peccaloruni  iii  noniine  ejiis  prsedicanda 
ewei,  osiendiiip.se  disoipulis  pjst  resnrreciionem 
kxjucns,  cl  s«cal  LiiCas  rcfcn,,  dicens  :  Sic  oportebat 
'IkrtUum  pali,  tt  rcsurqcn:  a  n.orM/i»  die  tvlia.  et 


sibi  usurpavit.  Quis  einm  sic  iisurparci,  qui  saiictu» 
et  propbeta  esset?  Eideli*  ergo  serme  ,  et  emni  «c- 
cepttotte  dignuti  4«'«  Je*us  Cfiritiiu  venit  in  hune 
mutidum,  percaloret  salvot  facere  (/  Tim.  i).  Signa 
autem  adventus  bnjos  certissima  stint  iixc  '  Exc^e- 
caiio,  diepersio  ei  depositio  Ju«l;eoruin  :  vocatio  «l 
illuntitiatio  g«(ntiam  ;  idoinialrix  subversio  cl  Vcra 
reiigioiiis  inslilutio,  «jua  verus  Oeiis  adoralur  in 
spiritu  el  veritalc^  p'rr  l>ominiim  nostrnm  Jesuni 
Cbrisluin:  lisec  auleui  niulntio  lirca  gentes  cntii- 
motio  lerrae  csl  :  de  qii!«  Psaliiisla  dicit  •  Affene 
Domino  patricc  gentium,  afferte  Domino  glorinm  el 
honorrm,  eic.  (Psu/.  icv).  Ei  posl  pauc?  :  Commn- 
'ealitr  a  (acic  (^ii*  uutteriiii  lerra  .  drrtte  »n  qeniibut  • 


035  !i\M)llM  CAMI  \Uli:.NSIi  AIU.IIIEIMSC.  036 

qui'!  noniinut  ieg>iavU(l'tnt  t-  \).l\.iicmu\:a\oiOfT<'.-  \  voniii'- filiii^li,  fx  <:a   iiivcs;ig;iri  (lclK-nl  xigna  :iil- 


(lio  oibis  csl,  <!o  <liia  .siilijiin-.-iim  :  lUniini  crtrrexit 
orbeiti,qui  non  comuiuvehiiur  (ibid,).  Sigiia  .-kiitciuntl' 
vcii.nsCiirijtli,  qti.-i*  iii  |troitlie  is  fccrip:a  Miiil,  (]iiani- 
vis  ail  .nr.t^iiaiii  iiiiral.iiciu  iiiiiljlionciii  rirca  Iim 
cie:«tiirae,  iiiontiiini,  valliuni,  ai|iiariiii),  arlioriini, 
aiiitiiaiiiiin,  aliitriiUiqnc  siiiiitiiiiii,  |icrliii«|-c  vidcaii- 


voiitiis  •'jiiH,  '|iia:  siiiil  iiiiralMlia  0])fi-a  cjiis  :  propifr 
<)H:r,  ul  ca  laccrei,  vciiil ;  i|ii%  el  veiiieiifi  niir^ibili- 
ler  r«*xit.  Dc  qiiihiis  ISalniist.l  dicil  :  Cnnlale  Do- 
ntitto  candeum  iiovuni ,  quia  niirabilin  fecit  {Ptal. 
xcvii).  {>io  iioIhs,  |iro|>liPia  Doniiiii,  qiix  SMitt  niira- 
i>ilia  qiix  Tecil  l>oiniuus  ?  Snhuvit  ttbi  deTlern  ejut. 


tiir  :  niysiicc  lanie»  aCciiilciida  sntit  li:pr,  ct  sii|>er  ei  biarliium  sanctiim  ejin  {ibid.).  Dic  ailliiic  mani- 
liac  coniinotionc  lerrx,  ei  conectiunc  orbis,  S|»iri-  (cstins  :  Nolum  fccil  Dom:nHi  lalulare  xnuni;  anie 
tuali  cr  iiitcHgcniia.  Coiisitierenius  iioc  e\  siniiiiun)      contpectum  (fentium  rfvclatit  jntii'iam  tuani.  Hecor- 


COinp:ir:il  0:  c.  In  Mal.ic!ii:i  piO^iiicla  Duiiiinns  loqiii- 
lur,  «Jiceus  :  Ecce  ego  miliam  vobit  Hiam  jnuplie' 
tam,  et  converlet  cor  pntrum  iid  filios,  etc.  (Malac. 
iv).  Kl  »pii(l  Liic.iiii  an^jcliis  ad  Zudiuriani  ile  Joannc 
Soqnitur,  (licciis  :  Multos  fiHorum  hrael  coureilel  od 


dulHs  esl  mttericoruia:  tuw,  et  icriialit  iiuc  doniui 
hruel.  Viilerunl  onmet  finet  lerrK  Srtiulare  Dei  no- 
tlri  (i'jid.).  Ilxc  siiiil  iiiirabilia,  qiix  (ecil  Dotiiiiiu.<!, 
per  <|ii3R  rcconlatiis  cst  antiqnx  proniissionis  su£, 
iilc:iii)  ailiiniile.^-cl  iii  lenipore  soo     VerLiirn  auti.-m 


Uominum,  til  coitverUtt  corda  pulruin  in  fHiot,  ete. ;  C  pioinissioiiis  lioc  est  :  In  feniine  tuo  benedicentur 
parare  Domino,  plebcm  peifcctam  (Luc.  i).  ViiJcs  iii  oinues  ijenles  {Hen.  xxii),  H.ec  est  auicni  Lenfiliciio 
prxcursoribus  iiriini  cl  seciiuili  aiivciilus  Clirlsii,  oniniuin  getiiiuin  in  semiiie  Ahraii.x,  quoi!  esi  Cliri- 
«|u;i:  sil  causn,  qiiodve  oiriciuni  praECursionis  coniin,      stus  :  por  qu.-iin  niiaerliis  cst  Doininns  ooinium  f>0- 


conla  viiieiicel  convcrlere  a.i  Douiinuni.  Ex  lioc  iii- 
leilige,  iiaiic  ipsam  caiisaui  essc  uuvcnltis  Oiiristi. 
qai  in  Itttticariuniluin  venll  peccaCures  salvos  facGre, 
el  per  ritietn  ct  pcctiiionUam  aJ  Doininiiin  Deitni 
ipscrum  con^erterc  Venit  auteni  in  liunc  '.nunduni, 
sion  nt  j'.:dicei  niuiiduiti ,  siciU  iii  novissiiao  dic 
juiiicaiunis  esl ;  sed  ul  s.iivelur  inuiidns  per  ipsurn. 
\ciMl  laineii  iii  hoc  prinio  advcnlu  saivans,  ei  alirjiio 
iisodo  judicuns  ;  salvansiti  iis  uui  nrediinl  in  advcniu 
eju„-,  jui.lica!is  in  iis  (|(r.  no»  crfcthiiit.  C^usa  erfro 
advenlus  ejus  mi.sericordia  e.sl  e*  jnilicium.  ninc 
.'labaruc  propliela  di>lt  ;  Respondit  mthi  bominus 
et  dixii:  Scribe  visum,  ei  exylanu  eum  super  iubntas, 
ai  percitriQt,  q:ii  leyerii  euni ;  qtda  visus  procul ;  el 
appurdbit  in  finem,  el  iion  meniielur  :  $i  tmynm  (e- 
ceritf  e.xspecla€um,  qnia  veniens  veniel,  ei  non  lar- 
d  bit.  Ecce  qui  incredulns  cdI  ,  uon  eril  recia  (inima 
eJHS  in  temitipso ;  JHs(us  aniem   in  fide  sua  vivel 


puloruin,  ir-uii  prinix  ina'eJi'  liouis  avcrtcns,  gra» 
liain  ro.slilueiis  ir.  illniniiialinne  pcr  (iileiii  in  ad- 
vcntu  Salvatoris ;  qnein  n<ai!ifest.ivil  Deus  oinni 
popnio.  De  qna  inisericordia  et  benediciione  Ps::!- 
iiiisla  dicil :  Dcus  miiereatur  noxtri  :  e«c.  i'i  cogno- 
scamui  ',rt  terra  viuni  luam;  in  omnibus  geutibui,  Sa' 
lulare  luum.  LateulUT  ei  exsuitcnl  genies  (Ptni. 
Lxvi).  J5oc  crgo  esl  signnin  advenlus  Clirisii,  ie>l:- 
liioniiim  ojntiiiirn  gciilium,  qno,  siciit  de  eis  proplie- 
iaium  fucral,  dc  enorc  idoiotairije  el  poleslale  dia- 
bo!i  se  iibcralns  esse  conliienlur,  agnoscenles  SaJu- 
lare  Dci,  (jnou'  Deus  in  conspcclu  oniniuin  genliuui 
revciavii. 

De  Judaorum  exewcniione. 
De  Judironisn  exCcecalioi:e  Psal.nisla  dicit  :  Of>- 
scureHiur  oculi  eorum^ne  vi-.lefinl  (Psal.  LWiii).  Ob- 
scuraninr  aiUein  ocuii  cornin  circa  legcin,  qnain 
noii  inlcliigitiil ;  circ;i  Cenipus  visilalionis  sitae,  qiiod 
(Hnbac.  n).  Vide  et  con.si(kTa  qiiani  nianife.ste  pro-  »»on  cognoscnut;  cirea  suain  ca^cilaien;,  qnain  non 
pliela  pra;dicit  eos,  qui  non  creduni  iii  advenlu  ailendunt.  Spiriiualis  quippe  legis  inlclligcniia  a 
Chiisii,  iion  juslilicari  ,  eos  aulen',  qui  juslilicau-  Jmixis  ablala  est.  Ilinc  Aposloiiis  in  secunda  ad 
ttir,  ex  fiile  vivcrc.  Iliiic  ipse  Doininus  in  Evangelio  Corimiiios  Epislola  ail  :  Usque  in  iiodiernum  dieia 
ioannes  liicit  :  In  judicium  in  Itunc  mundtim  veni  :  cum  legiiur  Moyses ,  velaiuen  esi  positum  snper  cor 
ul  qui  non  videnl  videanl,  el  qni  vident  cwci  (innt  eorum  (il  Cor.  iii)  Isaias  vero  dicit  :  Eri(  tobis  li- 
(Joan.  IX).  Judai,  (jni  .iniea  .:;i-edi«!erujit,  moiio  non  »«»  omnivm,  sictu  verba  libri  signuli ,  qttem  cnm  de- 
crcJuiil;  gcnes  vero  ,  qiirc  aniea  non  cre.;i;leiunt,  f^derinl  scienli  lillerai,  dicenl  :  lege  isium.  El  resj^n- 

niodocrednnt  Jiidici eigo  lioc  csl  contra  Jud;eos,      ifebit  :  !^on  po&sum,  signalus  esl  entnt.   El  dabiiur 

quornni  glorialio  exclusa  esl,  et  ccnira  dicinonia 
ei  idola,  qiioruiu  veneratio  aboiita  cst.  Undc  nobis 
Cbrisium  confiteniibus  cxsuUanduin  esi,  siciil  scii- 
ptum  esl  :  Ei  exsuiiavernni  filicc  Juda:,  proplcr  ju- 
dicia  tutt,  Domiiie  iPsp.l.  xcvi).  Ei  ilerum  :  Tuitc 
exsiiltabuni  omuia  ligna  silvnrum  a  fucie  Domini,  quo- 
niamveniljudicarc  letram  (Psul.  xcv).  Nobis  siqui- 
dcm  ex  gentibus  vocalis,  qiii  (luduin  sicut  iigiia 
siSvaruni  fuiinus,  in  lioc  exsiiit.-indinn  est,  ei  supcr 
hoc  Domino  conliiendiini  quod  ,  J(id;i'is  oxc«calis 
d.efnonibusque  ejeciis,  pcr  fiilem  illuniinati  suinus  : 
per  qitain  inlclliginius,  ipiod  dii  geutiuii!  (l:eiiioiiia  ; 
Doaiinus  aulein  coelot)  IVx.t.  Cog:.ita  crgo  c;;usa  aU- 


liber  netcienli  liiteras  (Isai.  xxix).  Qiiibiis  verbis 
nianifoste  osienditur  quod  lex  non  intelligenda  ab 
iis,  quibus  data  esi;  ti'aiisrercnda  ^il  ad  gentcs.  qni- 
bu3  :ib  initio  dala  non  csl.  Iteruin  dicit  :  Admiralio' 
nem  faciain  populo  liuic,  miraculo  gramli  e:  stupendo : 
peribit  enim  sapientia  a  sapicnlibus  cjus,el  inlelleclus 
prudeiUium  ejus  abscondeiur  (ibid.).  Miraculiini 
grande  cl  slupendum  dicii,  quod  periit  sapienlia  ab 
eis,  ei  iiitellecuis  absconditus  esl  ib  eis.  Ei  ilerum  : 
Nonne  utihuc  in  mndico  et  in  brevi  converletur  Liba- 
nus  in  Chamiel,  ot  Cliurinel  in  sallum  repuiabitur  ?  Et 
ttudient  surdi  verba  lihri  signuti  die  iUa  ;  el  de  lene- 
b)ii  el  catiqinc  oculi  ctvcorum  vntcrunl  ?  (liid  j.  Ilis 


cyr 


MC.  OE  rOMMENDATIONE  FIDE4. 


Goft 


verbl5  siguific.K  coarcrsionem  pr.rpHlii  in  circtim-  A  miniis  iiiiclltgnnt,  q'iam  si  ijiJtlligirenl,  piTCaHiii» 

cUioiiein,  percoiiinuiltlronem  (ii!ei,  el  cir«'iinnisio- 

iiis   iu   prrrpiiliiiiii ;    cl  graii;iiii  l<-gi3  inliMIigeixi.nc 

noliis  (|nuii(iaiii  stirdis  el  cJ^cis  iihtiilliiin.  El  il<>riMii: 

Non  motio  coiifiiudelurJarob,  nec  tnodo  vulius  ejiis 

erubncet :  seii,  cnm  viiieril  fitiot  tuos  opera  mamium 

wearum  ;«  medio  sui  sannificantcs  nomen  menm  ,  ei      7"f«  dicins,  videmut,  peccatum  vestrum  manet{Joan. 


non  lial)ere  l.  Dmlecnin  I>oniiniis  tiixisscl  :  tn  ju- 
ilicium  vetti  in  .iuudnm ;  ut  qui  nou  videnl  videani, 
ei  qui  vident  fieci  fiaut ;  amlienlibiis  Pliarisiael»,  et 
iliceniibtis  :  Nunquid  et  nos  cceci  sumus  ;  respuiitlil : 
.St  caci  esselis,  non  liabercti*  peccntnm  :  nunc  nuiem 


$ancti(is(ibuul  snnctum  Jucob,  et  Deutn  Jstuet  pruJi- 
cuhHHl :  et  *cienl  trrantes  spirilu  inielleclttin,  ei  mus- 
siiiilores  disceni  legein  [Isai.  xxis).  Tempiis  srjjiiifi- 
c:il  V04-.111UIIIS  nos!rr,  in  qno  luiiic  suiniis.  Ecce 
ciiiin  iios  «le  {jeMiilms  creJcntes,  qiiomlaMi  ernuues, 
ei  niu^sii.^ttores,  ici^cm  aj  tios  lr:iiisldlain  discimus, 
el  pnitilemitr  nos  cssc  Itlios  Jacob,  sed  spiritii ,  el 
•ptra  Isricl  prccilicnmus ;  qnoi]  esl  rubor  ci  coufu- 


i\).  Noii  (si  i)inl)igoiulum,  c|ii«nl  verum  sii,  qiioil 
Vcrit-.is  Jitil.  Si  eiiim  suo  jiiJicio  c«ci  essent,  el 
cu-cilaleii)  su:im  hnmiliier  ruiilitcieniur,  lilttniin.i' 
loretn  qu.Trcreni,  el  peccalum  c;i:cilalis  Jeiiiccps 
iion  Italicrent.  SeJ  iJco  ni.incl  pccc.iliiin  eonnn, 
qiiia,  cum  cjcci  ess»Mil,  s<;  vUiero  ilicuiuut.  rropicr 
quoJ  iicccatiiii;  in  luiu  orlic  Jispi^rsi  siiai  ;  el  Je 
pristiiia  Jigiiitaie,  qwam  pcrJUIeriint ,  ciiih  iii.igiio 


»10  eorutn.  El  ileruin  :   Ibi  esi  litierutus,  ubi  verba  *^  conlusioim  sii.t.  oppr«brio  ilepoiiii.  Dc  qiioruui  Ji«- 

hgispunderans,ubidoctorparvulorum?  (Isji.xww.)  Fr^ioiie  ct  Jcposilione  rstilmisla  Jicil:  Detis  osien- 

Jercniias  vero  Jicit  :  Populus  aulem  metis  non  co-  «^"  »"'"  «"P*''  »«'»"'«<«  »*«''''' .  ««  occiilas  eM  :   ue- 

gftovil  judiciitm  Domini.   Quomodo  dicilis,  napienles  q»i"ido  oUiviscnniur  populi  mei.   Disper^e  Wos  in 

»01  sumus,  el  le.x  Dotmni  nobismm  est  ?  Yere  men-  i">'"'e  '««.  «'  depone  eos,  proUclor  weus,  Domine 

dacium  operains  en  slylns  weiidax  Scnb.irum  [Jer.  (''<«'•  «-^"O-  *!^'"8«*  tJeiccli  siint  in  iialionibiis,  cl  «li«- 

viJi).  Cyeciiaicu!  JiiJu:oriim  clrca  lempiis  visit;.iio-  P<"»"si  sunl  iii    rcgionibus.  PerdiJerunl  tenaiK  saii- 

iiis  suae  arguit  Dominns,  Jicens  aJ  civii.itein  J  ru-  <"l»«n  *'l  civitalcin  sanclam  Jiirusalein,  locuiu  8u« 

saleui  :  Non  relinquenl  in  le  lapidem  super  hpidem,  ii;'bitalioius.   P.nliderunt  alJare,  el  teinj>lum ,   lo- 

«0  quod  non  cognovisti  tempv.s  visilaiioni»  lutv  {Luc.  cum  saciiiicii  el  oi;uiouis.    PerJnlerunl  unclionem 

XIX).  El  in  tvai.gelio  Malllixi  aJ  Pliaris.c-os  el  SaJ-  regni  et  sacer.lutii.  Denique  per.liJerunl  et  legem, 

ducxos,  leiuantcs  el  rog^nte.^,  iil  sigiiiim  de  ccelo  1"^'"  '"  lRS'i'»'0»i«»«"  couira  s«  pojiaul.  et  iioii  »cr- 

osleiulcrel  eis,  rcspoiideiis,  alt  :  Fucto  vespere  di-  ^'^"^-  Ver.jmtaincn   nobis  e:»in    servant ,   ut    nobis 

eitit,  serenum  erit,  rubicundum  e$i  enim  cjelum  ;  ei  strvaudo  servianti  ul  sciamus  cl  per  eos,  qiiia  lex  a 

mone,  Ucdic  tcmpestns  :    rulital  eiiim  iriste  ccelnm.  C  '^''®  '^^^^  ''*•»  •"  ^"^  gralia  toslilicaU  esl ,  qiiae  ill 

Facietn  errjo  roe.i  dijudicote  noslis;  signn  uulevn  tem-  Chrislo  nobis  d;ila  cbl. 

porum  ncn  poieslis  srire.   Gensrr.iio  mala  el  adul.er.t  ^*^  voculinue  geitlium,  cl  idololnirlo;  subversione. 

ligiiun:  qncrrii;  el  sigiium  non  dabitur  ei,  iiisi  signuin  *^^'  gC"»'U'>»  voc;uiOiie,  siinul  el  Jiithfonun  abje- 

Jonftr;;r<;p/jer<B  (Vtf/i/».  XVI).  Ilauc  coccitaiem  argiil  cliniie.   proplictavii   Moyses,    Jicens  :  ipsi  nie  pro- 

ei  Jereinias,   cum  dicil  :  .Mi/riu    in  rcelo   cognovil  vocnverunt  in  co,   qui  non  erat  Deiis,  ei  irriiaverunl 

lempus  suum;   turlur,  el  hirundo  ,  el  ciconia  cutio-  '«  vunitalibus  suis.  Lt  ego  provGCtiho  eo$  in  eo,   qui 

dieruni  tempus  advenius  $iii ;    poptiius  aulem  nieus  non  esl  popuhis:  el  in  gente  sluii.i  irritaboillot{Deut, 

tion  cognovii  judicium  Domini  {Jer.  viiij.   Hoc  cst  sxxii).  Noii  iMipubttn  aulcm  et  gciilinii  sliillam  Jicil 

nulom  jiiJiciuiri,  .fiioJ  non  cognuvii,  Je  quo,  ui  pr.-c-  nuiltiLiiJinem  g^iitiiini   quondam  iJuloiatrix  ilcJi- 

diclum  esl,  Domiutis  dicil  :  In  judirium  egoin  hnnc  '••'"  •  qoi»>  Dens  Vdcavii  pef  gialiam  £U;»m,  sprcti» 

munduin  veni,  ul  qui  non  videnl,  videant  ;   el  quivi-  J"Ja;is,  a  uiiilius  el  ipse  spreius  est.  Isaia»  vero  Je 

denl,  cwci  finnt  {Joan.  ix).  IIdc  aulcin  jiiJiriiim  pro  iliiiruinaiioiie  goiiliuui  Jicit  :   Populus  qui  /mbulabat 

Uflbis  esl,  e*  coiitra  Juilneos.  Kationi-iii  aiitciu  liiijus  •n  leneiiris,  i:idii  lucem  mntjnam{lsai.  i\).  Elitcrum: 

jadicii,  itt  qiiaiiluin  (Otiir:i  JnJxoscst,  A|iuslo!us  iti  Parum  eH,  nl  sis  inilii  servus  nd  sutcilnndiis  iribMS 

Epistoia    aJ    [ioinfttios    ciiisserit  :    Genles  qna'  non  ^  Jacob,el  fttce$  Israel  convtn.endas.    F.cce  dedi  te  in 

teciabnntur  JHslitiam,  apprehendcritnt  jusiitifint  ;  ju-  tueem  gentium  ;  nt  si*  salus  mea  usque  ad  exlremum 

ititiam  auiem  qiifv  cx  fiile  est.   isract  vero  seciando  terrw  {Isni.  xi.!.\),   El  il«Tiiin  :  Qnwsieruiu  me  ,  qui 

legem  jusliliiF,  inlegem  jusli.iiv  non  pervenit.Quure?  "»te  non  interrognbanl  :    imeneruul  qui  non  qucesi- 

Quia  ncn  ex  fide,  ted  quusi  ei  operibus.  Offenderunt  eiunt  me.   Dixi  :  Ecce  etjo,  ecre  ego,  ad  genlein,  quan 

enim  in  l(ti>id«m  olfensionii  {Riim.  n).    El  Infra   :  non  iHCoeavit  nomen  mcum  {Imii.   txvV   Et  ileriiin  : 


.•Cmiilalionem  Dei  Imbent,  sid  uon  secundum  scicn- 
liiint.  Ignoratuef  enini  Dei  jusliiium,  et  suam  nufc- 
rentes  siatuere,  justilitv  I)ti  nou  sunt  sui>j''cl..  Finis 

Inim  leijis  Chriilus  adjuniiiam  omni  crcdemi  {Hom. 
;).  In  Clirisliim  i^ntiir  oflTcnibMites,  ct  sitafii  justi- 
iam  coKbiiiiicrc  volt:iile.s,  iil  iion  soliiiu  jiisij  viiic- 
ejilitr,  seJ  et  anciorcs  jiibliiia:  liabernilur,  jiisio 
I 


Millam  e.r  eis  qui  salvati  fuerint  ad  genles  ,  in  mnre, 
in  Afiiciim,  in  Libium,  tendentcs  tngitiain  :  in  llu- 
linm  el  Grivcinm,  ad  insnlns  Ivngti  :  ad  eos  qui  non 
andicrunl  de  me,  et  non  viderunt  gloriftm  meam.  Et 
annuv.tiixbnnl  glorium  rnenm  gentibu»  {hai.  lwi). 
Dc  iJololairix  siil.veisione,  el  iJoioniiitjriroieclione, 
scribil  ls:iins  Jicens  :  /»i  illa  iHe  idola  penitui  rvn- 
ei  jiiJicio  c»c3Rcali  siiiil,  et  judiciiiiu  I)o  uini  iion  irrcntitr  {hni.  n).  hl  iloiiiin  :  In  die  Ula  prnjiciel 
0S"0Sc;jnl,  lanio  cxtioros,  qu.in'.o  sna-ii  CvC.il.^lem       /(y;;io  ido'n  anjeini  sni,  el  simulacra  avri  sui,  quai 


*!5J  BALDtlNICAMlJA 

fcrentt  $ibi  {hai.v).  Gt  iicniin  :  /n  die  illa  incdnabilur 
lioino  ad  facl»reni  tmvm,  et  oruli  ejui  ac  tanclum 
hratt  retpicUHt  :  el  non  inctiuabilur  ad  mtarta,  qm(t 
freerumt  mnnm»  ejut,  et  quK  operaii  $unt  digilt  ejut  . 
ftofi  retpieitnt  luco$  et  delubra  {Itai.  xvii).  Ki 
t  erum  :  Kcc4  Dominutn%cendei  tupi;ruubem  levem,et 
ingredielHr  Atgyptunt  ;  et  tncveliuntur  timuluera 
yEgypti  <i  facie  e/M*  (/««/.  xii).  Ei  Psalmisia  dicit  : 
Confiindai.lyr  omu^s  qui  odorant  tculptibilia,  et  qmi 
floiitiHtur  iii  tiinul^icrix  tuit  (Pta!,  icvi). 
De  H'it'T  legi$  inttitutione. 

I>c  iiiSliuaioMC  Ciirisiiiin%  rcligiwnis,  qiia  h.'M% 
.i(i()r.tt(ir,  iioii  iii  f arnalibiis  iegis  observaniiii,  seJ 
iii  spiriln  ei  veriiHie,  scribit  Jeremia?  ex  per^toiia 
Doniiiii :  Dabo  legem  meam  in  titceribut  eorum ,  et 
in  corde  tormm  tcribam  eam,  el  cro  eit  in  beum ,  el 
ipsi  erunl  mihi  in  pooulum.  Et  non  docebil  uniis» 
quiniue  vir  prvximum  smmin,  el  vtr  fratrem  tuum^ 
dicen$  :  Cognotce  Domlnuin.  Omnes  enim  tcieitt  me 
a  fHt/iimo  utque  ad  tHugnum  dicil  Domiuui  {Jer 
xxxi).  Gl  (le  aiioliiiiiiie  ornalium  sac>°i(irioru»i 
tdout  (liccl  ex  persiHia  Damini  ;  Vl  qnid  mihi  thut 
de  Saba  afferiit^  et  citlamum  $uave  oienlem  de  teria 
longiiiqHa?  (Jer.  vj.)  Uoloeausta  vesif-i  non  sunt  ac- 
cepta;  et  viciifita;  veitiue  »on  placcnt  mihi  {hai 
LVi).  Ezcclticl  vero  «iicil :  Dabo  vobis  cor  nofuiu, 
et  $yiriium  novum  p«nam  in  medio  vestri;  c.'  fuetnm, 
til  in  pra-eepli$  ineis amlmUlii  {Eieck.  ixy.xv  (saias 
vero  ex  piTsonn  Duiiiini  dicil  :  Ai  (•nem  le-^/.hiaiH, 
niti  ad  pmpercutum,  el  coitiritnm  s^'iri:u,  ei  tremeu- 
icm  sermonet  meos?  Qui  immohl  bovem,  quati  qui 
iaterficit  vtrwm ;  qui  marlal  pecus,  quati  qui  ene- 
rehral  cnnem;  qui  ojferl  oblaiionem,  qiiati  qui  tuH' 
fuinem  tuillum  offerat ;  qui  ncorda^ur  lliuris  quasi 
qui  benedicit  idoio  {hai.  lxm).  Qiiibiis  vcrbis  oslen- 
dii  D<;u8  huniilil  ileiu  ct  contritioncm  s)>iriius,  cl 
limorcin  sauciuui,  iioc  ekt  |>uri(ati:ui  cortJis  $ii»i 
piacerc;  nun  carualia  Judxorum  Sdcriricia,qiixsibi 
accepta  nou  suiit. 

ilx'C,  ei  alia  quainplurima  de  excaecatione  Ju- 
(iieonjin,  et  illuniinatione  Gentiuin,  de  aboliiione 
vcaTdui ,   ei  instiuuione  novorura  ,  in   it;gc ,   et 


RitiNSJS  ARCIiimSC. 


GiO 


A  proitliclis,  cl  psaliiiis,  lam  m.iiiir(^te  Mript^  Mitrt, 
u(  a  Jiiilxiii  iiull.iteiiiis  iiegari  ,  iinlistLriui  pOAtent 
iguorari,  itibi  maliiia  cnr  corum  niirabiliier  e<  ini- 
bcrabililer  excxcassct.  V(*ri(a»  inslillaiur  auribtm 
conini,  el  iioii  aiuliniit ;  vcritas  ingcriliir  ttcuiit 
eiirum,  ei  iion  aliciidiml  ;  lcgom  Dri,  nicul  C3*xi  , 
luceniam  portanl  iii  iiiaiui,  ct  viam  iieMiuut.  0 
Judaee  iiiipic,  inviiie,  <]uid  glorix  Dei  iitvides  ,  H 
saluli  geultum?  An  Jiidxoruin  Deus  lantum?  Nonne 
f  gcotiuni?  Aii  «  solis  jMd<i:is  adoranduft  esl  Dcus? 
Nonne  scrip(um  c  ( :  Heminisceniur  ri  comterientmr 
ad  DoiitiHum  auiverti  fines  tevra :  et  adombunt  in 
coi:*pectH  ejut  unitcrtee  familia  geiitimm  ( P$ai.  xxi)? 
Notinc  scrip(um  est :  Omnet  geittet  ifHjnr^iHqme  fe- 
eitli,  venienl  el  adorabunl   curant    le ,   l*  :nine  ^  et 

h  glcrificabunt  nomen  luum  ?  {  Ptal.  lxixv.)  ()uid 
Dei  iiii.<iericordiaui  Doique  ciilliim  iiilra  uiimis  g^^u» 
tis  et  unius  loci  anguslias  conrludis  ?  An  oon  licot 
getitibus  Deum  iuvocare  ^  Liceal  eis.  quod  lh:<i»t 
prxdixit  :  /*:  illa  die  e.ii  radu  Jetse,  avi  tlai  im 
tigitutn  fCpn/orMri  ,  >{iiu>n  qe;t'ct  deprecacuutur. 
{l.-iut.  iu).  Et  Joel  proplifia  liicil  ,  ^iitnij  nut  in- 
rocawrir  iiof»i*fi  Domi^>i,  fahu$  eril  iJoel.  ii).  Te- 
siis  esl  liaias,  quod  domiis  nraiior.is  co;aoi!.'ols  esi 
ei  genlibus.  Dicit  Ciiiin  c^  per^ona  t)ouiini  Do- 
mus  mea  domut  oralionis  voeabfur  :  «c(r  'jentibut 
(/*a».  LVij.  An  nonesl  allarc  Do«iii'i  t.  Jerusakni? 
Isaiasdicit  :  InillH  dte eiii  aliare  Doumi  tn  medio 
lerriK  ^gtjpli ,   et  litulut  Domim   juxla   lerminmm 

P  ejus,  erit  in  signuinet  ia  tettimonium  Domino  exer- 
citumm  in  ierra  M^ijpti  {hai.  xix).  Ergo  cuilus  Dci 
ci  uiisericordiu  Dei  cunHiiuiiis  e.-.i  et  geii(iI>us.CoR. 
clusit  eniiu  Deus  omnia  iii  infi.lclKaie,  ut  omniuni 
misercalur.  Omuos  peccaveruni  et  egenl  gloria  Dei. 
At  impleiuio  est  in  Judais,  quod  .leren.ias  dicii  : 
Itac  e$t  gen$,  quK  non  avdivit  vocem  Dotntnt  Dti 
$ui,  nec  tecepil  ditcipliuttin.  Periil  fUet  ,  «/  ablata 
est  de  ore  eorum  {Jer.  vn).  f  ides  autem  de  or« 
eoruiti  ablala  nobis  daia  esi,  ut  creJamus  el  con- 
rneamur,  quia  Domiuus  Jesii».  CIiri>lu»  iu  gloria 
es(  Dei  Pairis. 


i«a>»an 


C41 


UD.  DE  SACHAM.  ALTARIS. 


64« 


BALDUINI 

CANTUARIENSIS  EPISCOPI 

LIBER 
DE  SACRAMENTO  ALTARIS 

SEU   £PISTOLA  AO   BAKTHOLOMEUM   OXOMENSKM   EPrSCOPDM. 


I 


AiHinlifistmo   domioo   ci  Patri.  B.,   Dei    graiia  A 
Oxoniensi    ef>iscopo  ,    Iralei  Balvuinbs   FordeuBis 
luonasierii    scrvus  ,   xleruaiii    in    ItoiBiiio   mIu- 

ifin. 

Keverenda  noinina  in«gtslri,  domini  ei  Palris  , 
KinguUi  ju6  suiini  in  iiie  viiidieant  iibi  :  el  maltiplici 
nect>ssitalo  oiiedit^ndi  pene  prsrripiuiU  me  mHii,  at 
niens  Qon  sim.sedluus;  cni  posl  i^enip  ilci>eo  id 
oin:>e  qiio<^  sum,  et  qiiod  {«ossMnr-  Vemm  '<i  ipsa 
otiediendi  neressiiatc  litier;)  est  Ttilnnias  men  » 
necessiiatc,  ■ 'lai  necessilAS  eedat  volunlati  ,  non 
Tohini.is  iieTo.ssii.iii.  Cx  vohini&ie  enin)  r.-ii  neres- 
sarium,  «|iiod  noi'  esl  nece<;silate  voluniariuin.  iljcc 
eniiii  liberias  resliluil  ine  iiiiiii,  ul  nicus  siut,  licet 
iiitiB;  ei  plus  «iieus,  qii.un  luus  :  (tlusenim  coinpws  _ 
voli  niei,  cum  inie  ol>eJio  voliinlali.  Timor  eniiii 
et  a;nor,  ci  ex  uiroqnemisl^i  revercntia.j^nipriileni 
obtinueninl  cor  meum  ,  ut  deliberatum  haiierem, 
oon  ncgare,  qiiotl  velles;  non  recnsare  ,  quod  in- 
jiingercs.  Veninilanien  cum  auciorit  is  tu;i  nie  pie- 
incret,  el  charitns  itrgercl,  lU  de  iii:rstiniahili  sacri- 
ricio  veritalis  aliqua  scrbeiida  ('.ciarem,  et  diclaia 
kcriiierero,  ad  xdiQc&tionein  fidei  prulutiira  ;  in  di« 
ceptatioiie  cogil'Jlionum  inearuiu  iia  inenle  divibti? 
siini,  ul  timens  nrm  oLf  dire,  multo  niagis  tn:  "rrni 
eiobedire.  Utrinque  eniin  cerli  periculi  metus  me 
arctahal ;  sed  quod  magis  mibi  periculosuin  ,  iioc 
el  niibi  magis  miraculosum.  Res  enim  m-^fiiia  est, 
et  Innge  supra  mc  ,  et  quoniodo  peierc  ad  eani  ' 
Pioriin('uin  tacrameniiuii  sacr''^  el:  niine  rectnm,  C 
ineffabile,  incogWabile ,  iDComprehensibilK !  <juts 
ego  suni,  ut  casio  et  puro  sernioao,  ticst  «pui  i«t, 
^eoei,  etexpedii,  eloqiii  suCBciam  ?  Nam  ad  Uinfa: 
proruiiditaiiii  caligincin  sen&us  non  admiliitnr,  i-^ 
lio  hthciaiur,  iniellecius  obsiupe&cit,  ineus  ia  w.t 
cunatibusse  noii  espedil,  et  termo  deri(.-::.  Supia 
omnem  sensuni,  ralionem,  ei  iulelligeMtiani  ;  su|ira 
hiiguas  honiiuuin  el  angeioruin  csi  hoc  iiisrruol.ik' 
sccrtium  :  iingux  auicin  facilis  cst  lapsus,ci  erum- 
pcntis  serinonis  Ievt2>  excursus.  Iles  autcm  inipos 
sihilil^ti  proxiiiia   e^i,  omniA  verba  diligcnti  ctu» 


lela  ohserv.ire,  ei  ontnes  sennones  in  tlatera  judlcli 
librare  ,  nt  niiiil  eseat  in  drcnnispcetHm  ,  nihil 
suspectiiHi.  Dniis  antem  sermo  in  re  law  sancta  itt- 
caute  prolalHs,  vel  noii  pure  iutetlectus.citra  erro- 
rem  non  nuiiquam  ingcrit  suspicio.'iem  enoris.Pro 
qno  periculo  vilaiido ,  citin  v<rra  excusntioiw  ai 
crel»ni  dilaiione  apud  diieciiaiicm  Uiam  .-tgerem,  n« 
iii  senteiitia  pertererare»  ,  ic  iu.nin^ileiu  txpcruii 
ei  periievcranii^  lua  vi« ius.  nc  obtf.licuiiae  deessero 
ei  chariialeni  tnam  l«derein ;  i.mdcin  si(  ul  (|ni 
periculuw  pericnJn  dcclinai ,  tiinori  cessi  coitira 
ttiiiorem.  Non  eniin  mihi  libcfiiiii  fnit,  perlinaiiliT 
ii.lle,  qiind  laniopcre  vnhiisli.  Contisus  trji<v  do 
««IJMtorio  Dei,  qiiod  invilus  su&r ipio  ,  iioi»  indcvo- 
Uis  t;iii»e»  atlcnt:iic  cur.tho  :  ct  cjuod  ncic.ssiias 
ininoiiil,  devoiio  uiciinqnc  consiiniinabi».  Possini! 
quipfjc  coacl.i  initia  nuiiiiuiiqiiain  fpoiiiancos  ha.cre 
prooei^sus.  Nam  el  (^iii  Ibgillis  adacii,  6«|»e  ciiiii 
currcre  coperint,  lci vcnt  deiidcrio  cnrrendi  ;  et 
prvuli  studiis  lilcraruin  iioii  sponle  addicti,  cu.i» 
prolcceriul,  flagranl  aniore  diicendi.El  cgoquidem 
ad  propositmii  lcrveo,  ned  uoii  suBkio.  Veile  ciiin) 
.«djacet  inihi,  perlicere  autein  noii  iuveitio.  Sed  in- 
eullicieiilij  nie;i,  qnxso,  adinveiur  «ralione  ttia.  et 
prxveuijiur  beneditiione  tua  ,  ci  l^cuevoicinia  iiia, 
kicut  conlido  ,  conieuta  sii  inediociiiaie  inea.  Si 
non  suflicio  xijuare  qiiod  8|»cras,  cl  iinplcre  quod 
dcsideras,  prosit  loihi  ad  veuiaui,  rcveieri  qin^l 
impcras.  Vale. 

Qui$  th  ordo. 
Magnuin  et  prorumlniu  iiovi  vcriqne  niysierium 
s;irriiic;i,  ntc  huinanx  ratiouis  conjecluris  ri(lelitcr 
arstimari,  nec  persuasilililius  hiiiuaiiae  saptenii» 
verbis  digue  suslinct  ex|ilicMri.  Sed  iiisiiiiiiiouMii 
liiijiis  Kiicrauieiili.  cl  caiisain  .  v..'iiiaieni,  viilulem, 
digiiiiaieui  quoqui.  cl  fi|uratuin  siiiniUGationenj  e& 
ipsiiis  Dei  vcriiii»  et  coruiu  ,  iu  quilius  iocuius  eU 
(ieiib,  secundum  ca  qux  iilrius«|ue  Teslauien:i  $a- 
cronuncta  proitil  auctorila.s  ,  |iia  iiiquisilioiic  in- 
vcsiigare  oportei,  ut  consci«niiu  hdei  non  recodat 
a  liuca  veriialis  ,   cl   oris  «•ofettio   omni  c«rcut 


HAl 


IIAl.ntlM  CAMlAmKN-SIS  AKClllKI'!Sr. 


«il 


suspicionc  faUllrklij.   Ordiiiciii  ;uiUmii  iiu|nisi(ioiiis,  \  sloinrnio,  noii  j;iiii  i('iicn.i    siilisi:in(ln  vc!  glorjj  , 


iii:«nir»;-lr«ii(b;  voril;i'i  lioiio  !ii;i;;is  (oiicriicrc  cxi 
mimo,  si  vciii.isNovi  Tcsiaiiicnli,  'iiiXMli^iiiiaK-  prinr 
C8I,  lignr.c  lr(;is|ir.T|>oii:i(iii', uloi(liiielurTci>(:iiitcn- 
Itiiii  iiovjv  gralia»  siipcr  s:ivrilifia,  tl,  liiiiiiiie  vcril:iiis 
jn.Tr.Tiii.Mnic,  ictirlirc  (igiirarum  r;i!'ctraiil  ,  ci  fa- 
riliiis  Iiniiiiliiisfjiic  cl;ircs<:aiil,  jiixta  r|noil  scrpliiin 
csl :  <  Quoiiiani  tii  illiiiniiias  Iii<!erii;tiii  tneuni,  f)o- 
ii)iiie,l>i;iisnieiis  illiiiniii;i(ci)cl>r;is  iiic.is^/^Ki/.svti).» 
Natn  iiuva  vc(rril>iis  iioiiniiiiqiiani  |inc|ionuiiil:(  csse 
iAsinnai,  qni  «lii  il  :  <  Oaitiis  sciil>:«  docdis  iii  rc^iio 
rocloriini  siir.ilis  esl  iionciiii  P.iLri  ianiilias,  qni  pto- 
fcrt  (lc  llicsauro  sno  nova  ci  veicra  {Muttlu  xiu).  i 
El  vox  spoiisfc  coflcoiiJal  dir^nUt  :  <  Oiniiia  pDina 
iiova   el    vclcia    sorv;ivi  iilii   {Cunl.  vti  ).  >  1'riino 


scil  ;«;icrna  |i;i'rcilii:ih  ri'[iroiiiiliiiiir ,  non  ilivil.hii» 
»|iii<l*;in,  8ctl  paiipcrildis.  Cliri^-lo  fniiih  paiipcre , 
paiipcrefl  evaiif-eliyanliir  ,  qni  ilc  «lividbns  «iiain 
profcri  sciilciiliaiii,  dicens :  i  F.iciliiis  esl  camcluin 
per  fonnicii  aciis  iransin-,  qii:im  diviictn  in  regncni 
iU'loni!ii  inlryrt;  (  W. (///(.  iix  )  i  Qna;  tiiiic  ergo 
proniiilciiaiiliir ,  nunc  conieniiicnda  in.iicaiilni  ; 
qiiia  iiielionbus  reproniissionibus  Harvcidini  cfi  no- 
viini  Tcsianicndini.  Iti  illis  laineii  proniisiiiniiibua 
•jiia.'  aniiijiits  facia;  siiiit,  boiia  x(eriia,  ijit.e  uuoc 
rcproiniuuiiiur,  ligntala  sunl.  Oiiinia  eniiii  in  ligur» 
conliiigchani  illis;  el  cnncia  qu;«  iliis  daia  sunt 
vel  proiiii^«;i,in  sigiiuin  craiit  ineiioruni  prornissio- 
iiiiin,  quibus  saiKiiuniesl  novnni  Teslanienluui  Sic 


igilnr  considcranilniiiosl,  proiil  ilii;  dedciil,  qui  siig-  '^  cuiii  piier  parviilus    lilius    cujuspiaiii  prcedivilis  el 


goril  oninem  vciitaicni  ,  «[iioiDodo  iii  iiova  vtl<;ra 
6inl  (ran.slata;  deiudc  qiioiiiodo  vcritas  iiova;  gra>la; 
i»  panc  «t  viiio  nobis  sil  eKitibiia  ;  postretno  qno- 
niodo  in  :igi:o  cl  in^tiina  cad.  isi  verilas  olini  sil 
pra-ligurata.  lloc  siijiiidem  or(.ii!ie  sci  v.Uo,  niaiii- 
IfSliiis  viilebiliir  iniago  iii  verilaio,  qiiaiii  Dlint  vcri- 
(as  iit  iipagisie.  ElijU!  disit  dc  lciic!iriss[ilc»dcsccre 
{iiceni,  facial  et  ips.is  tencliras  splenduscere  per 
isices»,  sicnt  srripiinn  csl:  <  Nox  sicnt  dies  iilii- 
niiiiai>il»r  (Pirt/.  cxx.\viit)  »  Scio  eiiiiidein  ,  qnod 
HiS  aoc  Sion  esl  sernio  in  lingna  luea  ,  sed  sicut 
Apostolus  ail  :  <  Fidisci.isu  (aleiii  liab  itins  ad 
Demn,  110»  qitod  snnicicnlc»  sinins  cogitare  aliqnid 


poiciilis  iii  lixredit;ilein  patris  deruiicn  iiiituciiur; 
iii  signiiin  pos.scssioiii8  aut  vcslilurx,  aliijnis  pul- 
clicrrinius  raiiius  de  arbore  cui»  poiiiortin)  frncli- 
biis  dari  potcst  ;  el  si  dciur,  iile  quia  udliuc  snpit 
ul  i)arvnlus,  cl  cogitai  ul  parvuius  ,  prxsenii  piil- 
cliiiiiidini  |ioinoruni,  el  voluplali  gesiicns  aggr;>l»- 
i;itur  ei  arridcl;  qnaRta  vero  sil  pos.ses;>iot«uti)  fa- 
culias,  et  accepti  honorls  dignilas,  xtas  imliscreu 
Coglarc  non  novil.Rudi  itaque  adliuc  popuio  israel, 
ei  coclcstiiim  proinissionuni  insueto  ab  idoloruui 
culiura  pauluiini  leiraheiido  lentpcralia  boiia  e( 
pioniibsa  .suni  ei  daia,  ul  ex  rebus  kibi  per  cspe- 
ricn!iani  notis  baljeienl   uliqnatn   consulaiioneui ; 


a  siobis,  qiijasi  ex  nobiu;  .sed    SHfllcicntia   liosira  ex  r  et  qni  nequii.aut  cajicre    coelesiia ,  a    Deo  pOiitu 


i>w  e&'-  {li  Cor.  hi).  i 

Qaa:  in  Veieri  Tesiameulo  coniineaniur, 
JsiKta  AposioH  (.estiniotiiut!),  qni  secunduni  legcm 
ofTerani  inunera  ,  exctiipiari  et  uinbrai  deservitinl 
eOBicsiiaiji»  Ciiiistu»  aiuens  «  nielioris  iestameuti 
isietiiajof  esi,  qiiodl  in  ineiio!  ibns  rep  ciDSsionit.us 
sanciuini  esl  {Ihbr.  viii).  5  Gojng  lesiaineiiti  coii- 
.siinitualio  abeodem  AjwsltUo  dumonslntur,  suni- 
plo  «ic  ieretni;*;  prop!>eUa  lestitnonio  :  f  tccc  dies 
vciiiam,  djtil  Doniinus  ,  cl  icriam  doinni  Israel  cl 
doiuui  Juda  foeiius  novuni ;  tion  secuiidum  paclUMi 
Qtiod  pcpigi  cuni  patribuscoruii?  ,  in  die  qna  appre- 
lieiidi  i!i.isi!itn  eorujr!,  ui  educoem  eos  de  leira 
iEi.'ypii  {Jci:  ssii).  >  h\  veteri  Teslatneiilo  quaisior 


qicini  ab  idolis  desiderarent  el  petereal  (crreiia. 
ita  Dcus  C4)iisuUuni  esse  voiuit  ii.iiruiis  de  popuJo 
siio.  Perleciioaes  aubein  qui  luuc  teinporis  eraiii , 
pru:  desiderio  cogle&iium  bona  leniporalia  contetu- 
nenda  duceban' ;  el  ii!  proinissioiiibus  Det  aliquid 
iii<estiinabiie  cogil:ii>anl,  <  quod  oculus  doii  vidjl, 
nec  auris  audivii  ,  nec  in  cor  boininis  asceodit 
(/  Cor.  III.  >  Ex  quibus  unus  quasi  cmnium  juslo- 
ruin  suspiria  de  imo  siii  cordis  iralieus,  ail :  £cce, 
i  qiiid  niiiii  esiin  c(£ic,  et  a  le  quid  voiiji  sii|)cr 
lerrain ? >  {Psui. LXXii.^Quibus nuleni  dicis  eraiil  pio- 
niissioncs,  oiiiues  defuncii  sunt ,  uon  acceptis  re- 
promissiotiibiis,  scd  a  longe  eas  asnicieniea  et  salu- 
laiiie»,  el  r.onfilenles,  qiiia   peregrinj   ei  liospites 


piiiicipalitt.'r  cousidor3iid:i  snnl;  pioniissa,  iudicia,  D  sunl   super  lerram   {liebr,  11).    Qui  dicujil   Laec, 


pia;i;cpla,  sacraitietila.  Hacc  quatiior,  quja  impcr- 
««( la  craiii,  ei  nuinis  iiabenlia,  per  iiovum  Twta- 
nsentuiii  mniari  oporluii,  aut  pcrlici.  Dc  Uiutudonc 
piouiissi  >5i!n!!  priiiic  uicendiim  vidctur. 
Jbe  }nHii:tione  promishionum, 
iit  novo  TcslauKMilo  scriptum  est  :  <  Reali  pau- 
lieirt^-s  spiril.il,  qttoniain  ipsornm  cst  rcgnum  coclo- 
fmu  {Matlli.  v).  >  its  veieri  Tesl.inicnlo  dicilur: 
«  [Mit  iliis  iegiones  genti^tiu  ,  ei  iabor<.'S  eoruiii 
jxissedcrniit  ^Psa/.  iv),.  »  il.i  in  di.strilimioi)e  agro- 
riiiO,  in  abumi;u)tir<  fniusenii  et  viai  ei  oiei  ,  in 
&(lltiK>uiia  ei  giori:>  bonornts)  tcnipoi  aliiim  ,  in  rore 
cuui  cl  iu  pingiiedine  lerriC,  merces  divini  cnlius 
4-«isi.l'.wi  vi.lcV'.'  >  biC  vero,   in   ih>".o  scilicci,  Tc- 


sigiiilicant  se  pau  iaui  inquirere.  Cl  Eiquideu)  illius 
nicaiiiiisscni  de  qiia  exierant,  babcbanl  ulique 
tenipiis  s-evcrlendi.  Munc  auletn  melioreni  appetunt 
Jeru:salem  cjelesteni.  Meices  Itaque  divini  culuis  , 
lidci  sciiirel  ct.  obediei)i.iiE  prsemium,  nou  esi  hiijus 
tcmporis,  sed,  <  cuin  dedeiil  d.iectis  suis  scmnuiQ  , 
eccc  iijcredilas  Domiiii  {Psut.  cxzvt).  1  Fiiiis  auteni 
proniissiounm  Cbristus  cst,  in  quo  oinncs  promissio- 
iics  Dli  cOiisummabiinlur  ,  omnisque  spe^s  et  e%.- 
bpeclaiio  et  Jesideria  jusiorum  complebuniur. 
De  mutaiione  judicioriim. 
Sicul  de  pro!ni<;sionibus,  sic  ei  de  judiciis  sen- 
lienduni  est.  In  novoenini  Testainenloscripiiimesl : 
•,  Qiii  i):alj  ci^Ciiiii,  ibtiiil  iii  i^iicui  ccteiuui»  [Jouh. 


«45                                                   LID.  DE  SACnAM.  ALTAniS.  Ci(j 

v).  »  In  vclcrianlcin  TeslnmeiUo  lcmporalos  poeii;Ti  A  di«''is  «imor   iiioiililiir,  in    pra^ccptls  oliciieniia  rc- 

iransgressoribus  coiisiiluunliir,  sel  in  iliis  jelerna  qniTiinr,  in  samuieiilis  };r;»li;i  occiilUlnr,  el  in  lii* 

poRiia    figtiraiur.    V.i    sioul    novac  promissiones  in-  oninilxis  (^lirisiiis   npiiraliir.   CiTisius   cn  ii)   cmor 

CPmp:ir;ibililiT    nu-liorcs  speranlur   qnain    ^elorcs,  noslor  csl,  |tr(»niissor  ipso,  ci  promissio  iioslra.  Cliri- 

sic  lcrriljiles  novi  Teslainenli  coinminalioncs  longc  siiis  liinor  noslei  esl,  Ic^ifcr  nnsler,  cl  judcx  nosle»". 

longcqiie  gravioros  (.tk(IoikI;«  siinl,  siipcr  oinuij  jii-  Cliri-.liis  f  >rma  csl  obodionlia',  el  muniiatiim  Palri», 

dicia  poBiiarum,  qiiac  in  priori  Teslamcnio  inlcnlan-  qiio  I  iioliis  inandavil  aiiiliciuliiin,  siisoipieiiiiiiin,  i!i- 

t<ir.  lig 'luiiiiii.  In  illo  ciiim  mandavii  b(>i)edioli(iiiem   el 

De.mnlaltone  prcrceplornm  vel  tuperadilWtone.  vilam.  Hiiic  ipsc  ail :  <  Qui    misil   ine   Paier,   ipse 

Niilaiis   promis^ionibiis    in    mclins,   jiislum   fnit  milii  mandaliiin  dcdil,  qiiid  dlcam,  ei  qnidloqiiar  : 

o'  cdieiiiiain  augeri,  ul  ancta  nieroede  divini  ciilliis,  soioqnia  mandala  ojns  vila  xlorna  csl  {Joan.  xii).  i 

ponsum  qiiOi|ue  divina;  scrvitutis  angerelnr.  Obe-  llic  ipse  Christns  niiscricordia  nostra    csl,  in  qno 

dicntia  aiilem  in  pr.cccplis  csl,  oi  Iioiior  divini  ciil-  oiniiis  gralia  \ice  el  voriiaiis,  el  omnis  spcs  viiscei 

lus  iii  observanlia  maiidaloriiin  Dei  cnn>islil.  Erani  virliiiis.  Doiis  cnini  nos  graiiHcavii  in  dilccio  Filif» 

anlem  in  lege  Moysi  nii;cdain  prccopt.»  moralia,  ul :  siio,  omnisqnc  gralia  in  sacramcntis  abscondita  alt 

I  Ilonora  pairem  inum,  el  inairom  Itiani  :  Non  oc-  ^  ipso  revclalur,  el  ali  ipso  datur,  qiii  virlus  esl  surra- 

cides.  Non  facies  fiirlum.  Non  f.ilsiim  lesiimonium  monioniiii,  cl   s;^iuii(icniio  ciniiii.  Lex  enira   pcr 

dicfcs  [Exoii.  \\)\  >  el  caslora  liujismodi,  qii;p  mo-  Moysen  dala  est,  graiia  cl  voriias   per  Jesnin  Chri- 

nnii   simplicilalem    el    formani  lioneslalis  p!.x>cri-  stuin  ;  scd  gratia  a  lcgc  icsiiflcaia  csl,  qme  per  gra- 

buiti.  Mi-c  inNovo  Tcslameiilo  mulala  non  sniil,  scJ  liain   niiita  a  c^i,  sccnnduin    slauiin  boaiiuis  per 

aiicla.  Nnnnulla  enim  ({ii.T:  pcrrectioni  (leerant  sirat  graliam  (leinutati. 

supciadiiiu.  Lo\  enini  nomiiiein   addiivii  ai  perlc-  i/>  mvtntione  l(>gh 

clum.  Alia  vcro  eraiii  mystica  ad  riiiis  sjCiiricioriim  Sicul  liomo  oonsiat '„'.x  caincct   Dnima,   ita  lex 

et  solemiiilatem  cseremoniarum   periiiicniia,   qn:E  consislii  in   lillera  ei   spirilu.  Hoino  aulcm  aJliuc 

cociesiir.in    sacranienioniin    mysteria  suo   leinporc  -siiic  lcge  carnalis  eral,  vciuindatns  sub  pecoalo,  sij- 

propalaiida   lypis   fignrarnm  adumorabant,    cl   per  pcrstriioni   dedilus  ,    ct    ve.rx   rellgioiiis    IgTsaras. 

inysiicam   signi!ic<^tioncm    spirlliiaiis    int(.l!igoiiri3e  '--«'c''-  ii»'oepl;i  ad  Ycra>«  religioneiii  coppii    jnit'itj?  : 

]giali:ini   inlerius  abscoiidil«ni   el  clausain  comiue-  C'  sicnl  ordo  correctionis  exigfbi>t,  jiis-jns  fii  Deo 

banl.  Cxreinoiiialia  aiilcm,  qua   uinbrao  futuroruiu  oflerre,  qn.e  prius  consueveral  idot>«  immol.-ire,  iil 

servicbanl,  a  suo  siatu  traiisiata  Siint  ul  a  nioiio  non  Dei  injisriam  vcrterel  m  hoiior8i:>,  siioqHe  jiuKcio 
cognoscamns  lilieiatiir.iin,  sed  itiliocaiiiiis   iti   po- ^  rectissiiiie  s-r' d^iir.r-arel,  (hiiw  reprobr.rel,  qi.od  aa- 

leiilias  Domiiii  ;  ci  moriciiie  iillcra  ne  occidat,  spi-  (ea  proiiarat,  crrorcm  snuni    ipsa  tiiijiation6  cnn- 

ritu  viveiilcs    spiritu  et    ainbnlcmiis  :   iicc  jam   in  fessus.  Al  qni  .niite  legem  acccplsm  ftdsin  «:.lii»  rv» 

carnalibus  ct  figiiralibus  obscrvaiiliis    colcndtis  cst  habebant,  ct  iilolis  non  immoialianl,  iii  si  post  te- 

Deus,  sed  adorandus  iii  spiritu    ct  veriiaie.   Tales  gcin   supercrani,  tHiclorilalc  Icgis  conifrm.iri  poie- 

eiiiin  quaril,  qiii  adorenl   euin  in  spirilu  et  veri-  rant,  i»  ch>  qnod  oespera»!!  perseverijre.  Procorabat 

tale.  iiciiip<?  Icx,  non  Idolis,  sod  vero  Dcocani^ilesbos  Sas 

De  tuutiilione  iacrnmenlorum.  offerri,    donec  niuinn  sacrilkium   ycruin   omnilius 

SiKramcnla  velcris  Tesiamciili  qiiamdam  s.incii-  Bar.riiiciis  non  solmn  Jtnifeorum,  .sedeiiam  genlitiin, 

floalioiiciii  in  se  coniinebaiit,  ei  mnjoris  Nancli'ica-  fiiieirt  iinponcrol    Apmi  omr.cs  nempe   ?;ei»tcs  coh- 

tionis  signifio3iionem  ,  sigiii(icaiil'vi  Spiriln  sanclo,  <;iietiiiiiiii- eral  Deo  sno  Iiosiias  oflerre.  Mo.'!  antem 

noiidiiiii  propaiatam  esse  banctoniiii  viani.  Non  po-  sacrilicandi  loiige  anie  logem  iniliiun  stiincns,  siv^s 

leiaiii  ilia  juxla  conscienliaiii  periecliim  facere  se?-  iialnra;  insiiiioiu,  sivc  (ttvina  iiispiratioiio,  sive  pa- 

vionlem.  Soliiniinodo  in  ciiiis  ei  poiibiib,  el  variis  roiiliim  tradilionc,  sive  ex  alKinim  cxeinpio  ei  ;ilio- 
liapiismaiibus,  cl  jiislificalionibus  carnia  usqno  aJ  ^  riim  imiialione,  ila  invaliiit,  ut  oinnis  relifjio,  om< 

loiiipus  corrociionis  impoi-iiis,    sniiciinc.irionem  sic  riisiinc   snperstilio    porsnasnni     Iiaborot   xacrificiis 

to:.tiiiebaiil,  ut   perfeciio  cis  dcossci.  .Myslicani   si-  Dciiiti  posse  placari,    fivuimpic  tciieret   Itoslininni 

Hiiifii  aiioiiem  sio  balcbant,  nt  plciia  vcriljs  iiondiitii  iviortc  cl  efTtisioiie  s.iiiguin  s  prcces  exaudiri,  et  sce- 

itlossel.   OporiiiK  crgo   lalia  sacramcn!.'*.    iiisiiuii,  Icra   posse  faoiliiis  oxpiari.    r.ASiant  iiintiiiiera!.iic.^ 

qiiji  plciic  ei  porfccte  sanctificarcni,  el  sigiiificaiio-  iiisoriim  ciiam  gftn'.ilitim  libri,  qiii  prcoipiiam  speiu 

nis  voriialcm  pricsciitem  in  se  liaberciii ;  iie  sanoll-  i,ua*  rtbcralionis,  ei   voli^;c  eiandiiionis  in   saciitio 

fnaiioiii  dcessot  pktiiimlo  graiix",  vei  si^nilicalif.ui  c.'.n;li  ro^ij^ioiie  aptiil  genies  consiiiutijm  luis:>r!  ni;t- 

e\t)ibiiio  verilalis.  Mnlalis  igitttr  promissis,  ci  jUiJi-  nifesiissinie  declarjiil.  Uiule  vcro  linec  opinio  imes- 

Ciis,  el  pr.TCPplis,    ct   sacraincnlis,  oportuii  lct,eiii  scril,    vel    qiUMUodo  uhdcciim|iiC   iiicipiens,   nsqiio 

uuil:>ri  iiuvuniqiic  Tfsiaiiiciili:m  iOii<-ii!iimari  in  ple-  avl    rcligiitncm  oinninni  Cl   Judicornm  el  goiiiiiini 


nitudiuc  foriK.T,  ei  exhibilione  verit..tis  novis  pio- 
missis  et  jiidiciii,  novis  pvxccp^is  el  saciaifcijtib. 

1Qi:od  (.hrhius  {inis  >|J  proinistiori.ui. 
: '• """^"' '■ 


jinucsscril,  iioii  «.'si  prompliiui  i.(liccie.  Veruin  res 
'Jiligcnlitis  coiisideraia  volicnientiMii  addiicil  ad'i!i- 
rnlioncm  ei  sinporcni,  Deo  niirabiliier  dispcnsaoto, 
ut   'v'0)niiii:iii:>  opii.io  on^i.iuiu   ti(/nii:sutii   spen*  hua: 


6i7 


nAl.DUIiSI  CANTI  \n!ENSIS  ARCmKPiSf.. 


m 


ululis  ia  sarriftrniidi  rcligioim  coiistitiicntiiitii  nilii-  A  n<<3>>i  ninrie  viraria  pro  liominc  mnctalis,   dcnion- 


rx  dispeiisiilioiii  eerviiet,  valiiura  pobliuodtiiii  ad 
li«lciii  oniiiiuiii  niorio  ijiiiiis  lioslix  do  iiiorU;  lihcrnn- 
duriiiii,  iioniiiii  in  inelMih  iiiulando.  031.1  rsl  U-x,  f.t 
i|isa  iii  iiiclii.>c  niuiaiida,  qnjc  r^rnuli  lioiniiii  sic 
«-otilcnipcniia  eMr.l  coiiforuiaia,  ut  iiifirinilali  (jiis 
cood«S(*enderel,  cl  qu.isi  cuio  iuiirino  iiinrn!:ircuir. 
iionio  «'miii  secunduiti  ranieui  uiitlMihins,  <(ii;i6i 
taitluni  caruerai,  carnalia  sapiens,  cl  e;«  (|iiae  epi- 
rilus  (Uiit  t(;uorans.  IVr  lcgcin  auleiu  deducctidui 
«ral  decamali  eiensu  et  rarinli  aflct:lu  ad  spirilua- 
teni  Kensum  el  spirilualeat  ufrecliiin,  ul  qiii  c.tro 
eiai  d<?sinerei  csse  caru,  ci  siiiriiuaiiter  Deoadli;p- 
rcns,  uiius  spirims  essel.  lla;?',  in  taero  honiiiiis  de 
cariie  iu  spiriiuui   riguralu  esl,  iti   niiilallonc  tcgis 


slraiiis  esi  lionio  sibi,  qualis  cisei  pcr  ciilpaui,  el 
♦}iii.^  niorlc  diguus  prnpler  rulpam.  Ilti  cniiu  jKile- 
rat  lioino,  &i  laincn  iioiiio  «5sel,  et  oiuDino  pecut 
DoncMei,  adiiioneri  dijoi  lionis  ci  oicilalis  cunditio- 
iiis  fiux.uicurile  iMnanmtalo  el  renilius  roiuinuU- 
lis  per  poeuileiiti»ni  conipuncius  :id  I>euin  rediret, 
ct  Hiinquaiii  disci-dens  ciini  D<'o  s«iiipcr  cssei,  di- 
ceiis  :  <  liiflaniiiiaiiini  ctt  cor  mcuNi,  ci  ro.nes  mei 
cominiiiaii  s  jul ;  »41  iiilHluin  rrdactus  ftinM  et  nc- 
Ecivi.  Dt  p<;cus  faclus  shui  apiid  ie,  el  i^^c  fiemper 
lccutr  {Ptul.  LiKti).  •  Qtiod  Milciii  sccuHduui  al  ain 
transl:>tioiicni  usiluiiiis  diciinr,  i  Dl  jnraeutuiu  (a- 
Clii$  siiiii  apiid  le  {il)iil.)y  t  illi  tocu  pstliui  coufcouat, 
uhi  srripliitr)  C8t :  <  llomo  curn  in  lioiiore  cssct,  nno 


dc  !itfer!i  in   spirilutrt.  ii>.  litlcra  aiitem,  hoc  esl  in      iiitetiexii;  ci>iiiparatti$  csl  juinenlis  iii^ipicnii!iU3,  et 

c^inialiliiis  obscrvanliis  ad  iiilcraiit   perlinciiitliiis, 

cotitetnpcrala  est  le>;  iuiirriia   hotnini   infirtHo.  Seii 

cuu»  de  iiiririi(!ls!e  sita  coiival^iscerel  hf)iiJo,  niulaia 

Mi  Jcx  iii  uieiius,  cuni  prolicienie  prolicicns,  ei  dc 

♦ii:o  ad    aliiora    coisscciuieiis,    siciit   scripluin  csl. 

«  Gun?  cicvaretiiur  .tni  111  ^-.ru»   de  leii';i,  clcvubauiur 

pariicr  et  rotx'  {Ezerk.  i).  ♦ 

De  mystica  nqHificalione  legalis  houio^. 

Nysiic»  legis  sigiMficaiio  ir»  carnalibus  sairificiis 
Iria  priucipaliter  tigurabal,  houiiuis  cu!p;im,  ei  pro 
Guipa  pa'iiain,  ct  iiiit-raiiotiis  graiiiini.  lu  carmiibus 
eiiiui  sacrificiis  dctnoiisu-aliis  csl  liomo  sibi,  qualis 


siniiiis  ia^tiis  est  illis  {Psal.  kLViii).  i  Nun  Bolum 
auieui  ad  cogniiionem  condiiiotiis  su:c  crudiri  po- 
leral  iiauio  iu  (ri;«cialis  pro  sc  liosiiis,  seJ  el  forina 
pcsnile:i!.i;c  ct  omeitdatio  viix;  ei  latcuicr  iusiiiuala 
est,  et  (ie  m.orie  aniin^diuni,  et  naiura  eoruin,  qnae- 
dam  siiTiiiiluilo  splriitiaiis  vile,  vcl  spirilualis  ntor- 
lis  ei  iiiliinaia  esl.  Moriis  (luidcni,  ul  iii  w  luaci.-i- 
rel  vclereui  vitaui,  ne  deinceps  essel  lastivus  ci 
peiulaiis  til  liircus,  iiiui  delicclans  ju^-iiiii  oliedicn» 
tine  <il  Uiurus  tervicosus,  uoii  comibus  Haiioui* 
ariMalus  ut  arics;  quia  DiMts  coriiua  peccaloruitt 
coiifnngit :  uon  ueitiqne  caruaiis  essei,  aut  aiiiuiatis, 
sed   spirilualiK   spiriiiiaiiter  Qnittia  e.\aminau$,  ct 


€ss<5l  per  pcccatuiin,  ci  quaii  p«!ua  digutis   proplcf  *.  "''>''  pecuale  iii  sc  liabcus,  sed  oiniicni  irratiouabi- 


|>occ:ifuin,  Nain  cuiu  jicr  inoliediculiae  culpani  esscl 
icus  «i»rlis,  elper  Dci  sotilcnliaiu  inorli  :td»licljus, 
ct  i  !eo  dcbitor  morU:},  pcr  legciii  laincii  noit  csi  i-.l 
iitoniius  scipgutn  ccddcrc,  iioti  pciisioncni  propri:c 
luortis  quanivis  debilani  exsoivcre,  s(!d  jiissus  est 
hoii  0  quasi  prcliuit»  redeuipitonis  suae  offerre.  Digue 
.•vsiiniasus  esl  sii-ul  avcs  occisianis,  quia  pcr  insi- 
picutiam  pecudi  siiuilis  erai,  ct  uiorte  ilignus  iniigis 
q:t.iiii  pccus,  i|ti()d  pro  ipso  octidebalur.  Videsue 
iiviiio,  qui  ad  iuia<>iiictu  el  siuiililudiiicin  Oci  factus 
t;s,  qiiaiiium  dcpiciiaiiis  es,  quaut  vilis  f.iiluses? 
Si  ad  iudigiiiialcin,  in  quain  a  facic  oculoriiiii  Dei 
piojeciub  es,  respicias,  quasi  digna  :csiiinatio,  jit- 
sluitiquc  pretiiim  tuuiu  eslhirrus  vel  aties,  vcl  aliitd 


letu  seiistim  etbcsii:ilei!i  afrectuin  iu  semciipso  mor- 
ndo  Mi.ielaiis.  Excnipluffi  quoque  spirituiilts 
dia  aninialiuiii  homitii  proponebalur,  al 
per  disLreiioiiem  uiiguiam  rinderei,  sciens  quid  sil 
iulcr  deyiram  ct  sinislram,  qiiid  liceal,  iiuid  deceaL, 
quid  ext>ediat,  cl  (ter  dcvotioiienieicusludiain  maii- 
datorum  Dei  seiuper  ruiuinaret  quasi  cibuin  suum 
iegein  Dei  sui,  ei  iii  moribtis  suis  componeudis,  de 
siir.piicitale  et  ntaiisucludine,  c.ilure  et  paiieiitia 
auiiitalium,  fonuaretur  ad  siiuiiiuni  iii  se  sludia  \ir- 
lutum.  Sic  sic  post  pcccalum  subdidii  Detis  homi- 
nem  magistorio  brulorum  anintalium  ad  verecun- 
diaiu  ejus,  ut  quasi  in  .schuia  nescienliuin  ordiiicm 
vit:c  addiscat  lioiuo  vitam  cumponere,  et  mores  or- 


auimtil,  dummodo  muiidum  sit.  in  hoc  enim  uiodi-  j)  dittare.  Hiuc  ad  scholam  foruiicx  miilittir  bomo  ad 


i-iim  quid  honohs  libi  forlc  delalum  est,  quod  ii.un- 
dum  animai  juheiis  ofTcrre  ;  an  magis  ei  iioc  ad 
luum  confusioiiem  pcruiiel,  qiiod  auimal  pro  lc  oiila- 
liiti)  diciiur  ntundum,  ctim  sis  ipse  iininuiidus?  Nam 
p..r  s:>'rri(icium  idco  purgari  indioCS,  qiiia  imiiiitn- 
dus  es.  Quod  si  ad  pristinam  dignitalcm  priiti:e 
c^udiiionis  tu:c  respicias,  uonjam  erii  prelitnn  tnurn 
iiircus  vc(  arics,  quibus  pcr  insipientiam  assitiiilaiiiti 
•es,  ex  quo  priinum  deformatus  c» ;  scd  unigenitus 
Fitiits  Dei,  per  qiieui  Dei  imago  in  tc  roiinata  esl , 
i|ige  enini  erit  pretiuin  tuum,  citjus  s:t>>guiiic  reJi- 
iiiciidus  es,  ul  rcformeiur  in  te  iuiago  Dci  per  eum- 
dcm  FirHitii,  qiii  est  imago  Dei  iiivisjliilis.  hi  pecu- 
dibus  ergo  insipieniibus   iiondnis   vice  obiaiis,  ct 


diNCCndaiu  sapieniiam,  apiid  Saiomonem  dicenlem  : 
(  V:ide,  pigcr,  ad  lormicaiP,  el  considera  vias  ejus, 
ct  disce  sapieiiiiaiu  »  eic.  ^Proti.  vi.)  Sic  sic  bomi- 
nem  bumiiiavii  Deiis,  qui  esl  anie  sft;cula.  Ab  iniiio 
qutJem  gloria  ct  ho:«ore  coronavil  eum,  ci  coiisli- 
Uiit  eum  super  opcra  tiiaiiuum  suaniui.  Omiiia  siil>- 
jecil  sub  pedibus  ejus,  oves  el  boves  universas,  in- 
snper  tjl  pecora  campi  [Psui.  viiij.  Niinc  aulciu  per- 
riidileu'11  coiifiisioiie,  etqui  pauloiiiinus  niitiuratu:) 
est  ab  atigeiis,  nuiic  pecoribus  canipi  inferior  iiive- 
nitiir.  Jubelur  homo  pro  se  agnum  immolare,  ad 
flgurandaiu  gratiam  liberaiionis,  et  misericordiam 
liberaioris.  qui  pcr  mortem  baminem  a  culpa  et 
morte  liberaret   Homiiiis  enim  insipicBlia,  id  esi 


ri9 


I.IR.  DE  S\CU.\M.  ALTAftlS. 


f-W 


culpa.  c:nm    morlis   osl.  in  oo  auteiu   qiiod  .igmi»  \  «^l  itc  iji.ilrc  intns  est  s!no  pjlre  ;  qiii  c»l  prJiicipium 
jussiis  cil  noii  soliini   in.^clari ,  seil  ei  mandiicari ,      e»  flnis,  siiie  iiiiiio  (lioniin  el  (ine. 


prxiiioiisirnbaliir,  qiio«i  <:iirisius  «cipsuin  dalirm 
esicl  nol)is  el  in  prcuum  «l  in  cilmm.  Quonnoilo  sc 
i;i  cibnin  dederil,  lum  e\  verliisqiiaiuor  KvanK«:li(v 
nim,  luiii  ciium  ci  vrrlus  Apoiloli  iioltis  coiisi.lc- 
ranilum  rsl,  incipicniibu*,  iil  onlo  eiigii,  a  rerltis 
Msuhxi  CTaiigelisi.%,  qui  dc  iiisliluiioue  iiovi  sacri- 
licii  iia  scribil  : 

Ex  Cv.ingelio  Malihii  :  i  Coenaniibus  anicm  cs, 
actcpil  Jcsns  p.-^iicin,  ei  bcncilixil,  ac  freiril,  ilcdii- 
niie  iliscipulis  siiis,  el  ait  :  Accipiie«l  conictlio; 
lloc  esl  corpiis  mciini.  Et  accipicns  calicem,  graii:is 
p;,'ii,  el  dedil  illis,  ilicci>f  :  Bibile  cs  boc  omncs. 
llic  csi  enini  sangiiis  mens  novt  icstamciiii,  qui  pro 


De  ritu  sacrilicandi 
/..i  qnx  oliliilil  Melchisedecb,  pania  sf.iliccl  cl  vi- 
niim,  s.icramciil:!  ru>^riinl  sacr.imcnionim  Chrisli  : 
cl  hiinc  riliim  s.ncrifi.  .tikIi,  sciliccl  in  p.ine  el  vin<t, 
rreqiientat  Ecclcsia.  Clirisl)  iia  niuiiueiile,  qui  c  l 
snccrdos  i»  xlcrnum  sciundiim  ordinetn  Mclclii^e- 
dccli.  El  licel  salutaris  liosliii  iii  sacrilicio  palri.ir- 
cli.x'  Abrnhx,  cl  in  c.ielcris  alidriiin  justorum  sacri- 
fuiis  pr.Tfij^iirala  sil ;  lornia  l:»m('ii  veri  s.Krificii, 
qiiain  Christus  voliiit  in  Kcclosi.»  obscrvari,  maiu- 
fcs'ins  cxpressa  cslin  sacrificio  Mclcliisedccii  panom 
ci  vimim  profcrciilis.  Si  cui  vero  videii;r  .Mclcliise- 
ilcrb    pancm  et  viniini    protnlisse   in    rcfcclionem 


jnullis  cffiiiidelur  iti  rcini&sionem  peccalomm.  Dito  "  Abribic  ei  siioriim,  et  non  I>co  oblulisc  in  sacri- 


."AUlcm  vobis:  Non  biham  .Tmodo  de  hoc  genimiiie 
\iiis,  usque  iii  Jiein  itlum,  ciiin  iiliid  bibain  vobis- 
cum  uovuin  iii  rcgno  Pairis  nioi  {Matth.  XJtvi).  • 

be  vrtcribus  projiciendis. 

Ooii.iiius  ncslcr  Jcsus  Cbristus  piidie  quxin  pa- 
t«:rcliir,  voius  el  inyslicum  pasclia  cum  discipulis 
siiis  rite  consiimuiavit,  lcgalibiis  insliliilis  tciiiiiiium 
ponciis,  cl  qii:u  liinc  eraiii  tjnicnda,  elcxtuiic  pio- 
i;cienJ.i,  ad  iiiiem  siium  ruui  bonorc  dediitens.Ccs- 
sarc  sanc  o^K)rluii,  qiix  ad  plonam  cnieiuiationciii 
{icr  se  snincerc  noii  v:ilebaiil  iil  radianie  graiia  ci 
xienia  rcdcir.piiorie  iiivcnia,  unoque  vero  saciificio 
pro  iniihis  his  figurtlibus  inlrodiiclo,  ccdcrcl  nii- 
iiicrositas  uiiitati,  figura  verilati,  iiiiiUr:i  luci,  vetus- ^ 
lasqiie  novitati.  Novis  enimsupervenieiililius,  vclcra 
erani  projicieiida,  ci  vetiisiissini*  veicnnn  coiiie- 
dcnd:i,  ul  paiiciii  angctoniiii  manducarcl  bomo, 
cicut  a  dicbus  aiiliquis  in  dutccdinc  sua  paravit 
pmipcri  Dc»i3 

Qua:  sunl  vetmlitsima  veieium. 

Vcier.i  snnl  Veteris  Tcslamcnti  sacrificia,  qiix  Ici 
Mojrsi  jdbcl  offnrri,  qualia  obtulil  Aaron  cl  (ilii  ejus; 
qiii  pro  pccciuis  lioniiiium  consuevcrnnl  jiigulare 
tilios  arie;uin,  ol  fiiiidcre  sanguincm  liircorum  ei 
vitiilorcm.  Vetustissiinn  vcicrnin  sunl,  qux  oblulil 
Uelcliiscdccli,  ngiirans  saoerduiiuin  Clirisli ;  de  qno 
Ueus  Paler  juravii ,   diccns :  i  Tu  es    sacerdos  in 


nriitii),  sciat  in  canoiie  posl  commciuor:it;«  inuncn 
puori  Abei,  et  sacriftciuin  patriarchae  .Abrabx  coiii'» 
iriemnrari  ct)nm,qiiod  obiulii  Mclcbisedecli,  sancliiui 
sacrificium  ,  iinmacnlaiatn  Itoslian..  iloc  idcin  cl 
leclio  ctiani  Gcnesis  manifesic  tloclar:il.  Cum  cnini 
iiiducitur  Mclcbisodecli  rex  Salcm,  profcrcn.s  paneni 
cl  vinum,  statiin  subjiingitnr  :  <  Erat  cr.iin  saccrdos 
f)('i  Allissimi  {Geii.  xiv).  i  Iii  rofcctiouem  quideiii 
potiiii  isla  proferre,  clsi  saccrdos  non  essol;  scd 
sacriflcandi  raiio  demoiisiraia  csl,  et  bono.liceudi. 
cnin  $.icerdo6  csse  dicatnr;  ad  cujus  o(riciu:n  per- 
tiiic.a  sacrilicarc,  ct  bcncdiccrc,  et  dccimas  acci- 
perc. 

Probatio  ex  verbit  Ainbrosii. 
Qiiod  superius  dictum  csl,  por  vclusiissima  vclc- 
riim  ea  iiitclligi,  qiix  obtiilil  .Mclchiscdecli,  ex  vcrbis 
sancti  Anibrosii  (cap.  8)  probari  jiolest,  qni  iii  tractalii 
De  mysleriis,  iUi  ait  :  <  Anliqiiiora  «uiit  sacramcnl^ 
Kcclesi:r,  qu^iin  Synagog;r.  Synagoga  eiiim  ex  legc 
M>:ysi  prim-ipiinn  sii  npsit,  Abnibnni  vero  longi?  an- 
tiiiiiiof,  qiii  dtivictis  liostibus  el  nepoie  proprio  re- 
ccplo ,  ciim  potirelur  victoria,  liinc  ilil  otcurril 
Melcliisedct  h,  el  proluiil  ea  qux  Abrabain  vcncra- 
tus  acccpil.  I  In  bis  vcrbis  Ambrosii  isla  dilignitcr 
nolnnda  sunt;  ei  qnod  Abrabam  vcn«^r;Uus  sil  ea, 
tanqiiam  s.tncia,  qux  proiulil  Melciiisedech  :  qiiod 
Synagoga  (iriticipiuiH  sumpsil  a  lege  Moysi ;  ct  quud 
nntiqiiiora  sunt  fiacramenia  Eccicsis,  qnam  Synago- 


xieniiiin  (Ptal.  r.jxj   >  Er-t  aiiiem  Mciciiisedech  sa-  D  g*  :  ciim  anterior  fucrii  Abraliam,  qui  prohita  ac- 


cerdos  l>ci  Aiiissitni,  el  rcx  Saiem,  qui  obviavii 
Abraha'  rcgrosso  a  cxile  rcgiiin  cl  <  profcrens  pano m 
el  viiiuin,  bcuedixit  ei  et  ail :  Bencdiclns  Abrnbam 
Dco  Altissiiiio,  qui  ereavii  ciclurn  ei  lcrrarii,  et  de- 
dit  ei  decimas  ex  omnibus  {Gen.  xiv).  >  In  lectione 
uoiem  Genesis  subito  induciiur  Melcliisedecb  qiiatii 
SMie  pjlrc  ct  sine  niatrc,  nec  inilium  dicriim,  noc 
Cucm  viix  babcns,  qui  inierprciatiir  rex  jusiiiioe . 
el  diclus  csl  rcx  Salcm,  quod  csl  rex  pacis.  Et  Epi- 
stoi.i  ad  ||t:br«os.  Aposlolo  inlcrpretanie,  manifcsie 
apparet,  iixc  oinnia  Ciirislo  convenire;  qui  cst  rex 
juHlitix  ei  rcx  pacis,  sicut  de  eo  scripluin  cst : 
<  Oriclur  in  dicbus  eju;:  juslili.i  et  abundantia  pacis 
(Pinl.  nx!;. »   Qui  de  palre  naius  esl  sine  m>lrc, 

Patrol    CCIV. 


cepit  a  Melciiisedecii.  Ecciosiam  iiem  antiqniorcm 
esRC  constal,  quam  Synagognm,  cnm  a  prinio  jtislo 
•flcpcrii.  Ea  vero  qux  obtulii  Melchisedcch,  vetustis- 
siina  veterunn  possunt  dici,  comparala  sacrificiis 
Synagogae ,  qux  coepil  a  lege  Moysi.  Vcrumtamert 
iinn  ita  absolute  vciusiissima  veteriim  possunt  diei, 
qiiasi  iiulla  muiiera  vel  sacriOcia  prxcesserint  anli- 
quiora ,  cum  dc  Abei  Scriptura  sic  dical :  <  Abet 
qiioquc  obliilil  de  primogcnitis  gregis  siii,  el  dc  adi- 
pibiis  eonim  {Gen.  iv).»  Oc  Noe  scriptum  csl : 
<  >€ldific3vii  anicni  Noe  altare  Domino,  el  tojlens  de 
ciinctis  pccoribiis  el  voiucribus  miindis,  obtulit  su- 
per  ait:irc  iiomino  bulucaiistiim  ;  odoralnsque  esl 
DoiTiinns  odorcm  suaviialis  {Gen.  vm).  •  Ex  prxdi- 


651  CAi.DlJIM  CANTLARIF.NSIS  AnCHIEPISC  c.W 

clit  apparcl,  novi»  snpervenienlibm,  veluslissima  a  N.im  ip^a  «arr.iment.i  slgna  qM!rt?«m  «mif.  Rrge»  ei 


veleriini  sic  csse  comedemla,  ut  iri  oblaiionc  novi 
sacrificii,  cl  coinmuiiionu  coeleslis  niciisx,  ei  parii- 
cipalione  spiritunlis  aliinonix,  rcnovetur  sacrili- 
cantli  forma,  qm;  a  sacriftcio  Mclchisedecli  ccjepisse 
dignoscitur,  lcgc  anliquior,  ct  lc{;ali  sacrinoandi 
ritu  longc  dignior.  Hcprobaiis  ilaquc  carnnlibiis 
sacriliciis,  el  lanquam  vclcribus  loiige  projcclis, 
panis  ct  Tinum  f>icut  vetiistissima  vctcrum  a  nobis 
sunt  olTcrenila,  et  spiriiiiatiter  comcdcnda. 

Caenanlibus  auicm  eh ,  accepit  Jesus  pnuem. 

Post  inlcrrogationem  ad  Dominum  ab  aposlolis 

factani  :  <  Ubi   vis ,   p;ircmus  libi  pascha  (Matth. 

>xvi), )  parantibus  illis  el  jam  coeiiantibus,  eisi  non 

sulTiceret  cibus  illc,  paravit  Dominus  cibnm  illorum; 


saccrdoles    InMn^imus,    tiiiis    adolciims,   in    «qiiU 

abluimur  cl  sanciificarnur,  vinum  olTerimus  el  liba- 

miK,  iifc  laincu  judaizamus,  nec   boc  ai^entes  jo- 

daizarc  inlcinliiitiis.  Ncc  ideo  isla  respticiid»  huni, 

nc  Jud;cis  favrrc  vcl  conscnlirc  Tidcininr. 

De  eo  qiiod  in   ,\utos  tcriptum  ttt  :  t  SacriQcale  de 
rcniiciitato  lauilein.  » 

Qiiod  iii  Amos  scripium  c»l :  i  Sacrific.ilc  de  fer- 

nicntnto  latidcm  {Amos  iv),  i  iiec  pro  Cra-cis  fatit, 

neo  noslrae  consueiu.lini  advijrsaiur.  ?ro  l.iiidc  rer», 

iit  dicit  It.  Hicronyiniis,  eucbai-isli;tin,  id  c»l  gr»li»- 

rnm  aclioiicin  iiiterprclalos  c»l  Aqnila  ;  quasi  dicat : 

Immolalc    dc    fermciilo    eHcliarisliam.   Hoc  aulcm 

non  praccipiendo,    sed   qiiasi   exprolraii  I»,   a   f>i>- 


qHOiiiain  ita  csl  pracparalio  ejtis.  Paravit  aulem  sic.  D  inino  per  propheiam  dici  maoifestuni  esl,  lum  ci 


Accepil  cnim  pancm,el  bcncilixit ,  e(c.  Acccpit, 
sicul  ii)  Canonc  missx  scriptum  cst,  quamvis  iii 
iiiillo  Evangviiorum  lioc  legainr,  <  in  sanctas  ac  vc- 
nerabiles  manus  suas.  >  Vcrbum  <  Acccptt,i  pro- 
prictatc  siise  signiricaliunis,  qiiasi  nianifcslc  indicat, 
cum  munihus  accepisse  :  sic  enim  accipimus,  cum 
inanibus  qEiidpiam  cnpimus.  Quid  acccpcril,  osten- 
ditur  ex  eoqiiod  subiuiigiiur.  Paiicm  uiiqiie  accepit, 
ailhiic  ante  acccpt!o:iciii  specictn  et  substanliaiii 
panis  habeniem ,  panein  iii  vcram  Cliri.-,ii  carneiu 
polcnli  virlule  mirabiliter  mulandum.  Sicut  credi- 
tur,  panem  azymum  acccpit.  Nain  qiinrta  decima  die 
primi  mensis  abjeclo  fermenlo  agnus  immolabatur 
.id  vesperam.  llinc  consuevit  Ecclesia  pnnein  azy- 


lenore  eorHin,  quac  praemissa  sunt  el  sequnnlur; 
lum  eliam  ex  lcge  Moysi.  Fermeniuin  enim,  jiui,i 
pnrcepliim  Moysi,  Deo  pcnilus  non  o(rcriiir.  Iu  Amos 
auicm  sic  scripium  esl :  «  Veniie  uJ  Beiiicl,  ei  impie 
agite  ad  Galgala ;  et  inultiplicale  prjtvaricatiouem 
{ibid.).  I  Impic  agere,  et  multiplicare  praevaricaiio- 
neni:  venire  ad  Belbel  el  ad  Galgala,  omnia  h«c 
niala  suiit,  el  ujagis  probibenda  quam  prKcipienda. 
ficthcl  enim  et  Galgala  loca  erant  idololalriae.  Per 
Osce  eiiim  loquiiur  Doipinus,  dicens  : «  Omnes  ne- 
quiiix  conim  iii  Cjlgaia  {Ose.  ix).  >  Et  rursunt  in 
codem  :  t  Frusira  erant  in  Galgal,  bobus  immotan- 
les  (Oie.  xn).i  In  Beiliel  autem  posuii  Jcroboani 
vituluni  aureum,  a  populo  adorandiim.  Ycnire  erfo 


iniim,  non  fermentalum,  offerre.   Dicunlur  tamen  C  «d  Belliol  el  ad  Galgala,  adorandi  aiiiino,  malum 


Grspci  fermentatum,  el  noii  azymum,  iie  judaizare 
vidcantur,  offcrre.  In  azymo  aulem  pane  (igura  eral 
veriiatis,  sccundum  quod  Aposlolus  dicit  :  <  Itaque 
epuleniur,  noii  in  fermenLo  nialitisB  ei  neqiiiiiae,  scd 
in  azymis  sinceriiaiis  el  veriialis  (/  Cor.  y). »  Fi- 
gHra  autem,prout  Graecis  videri  cxistiinalur,  vc- 
iiiente  veriiaie  cessare  debuit,  ul  azymura  non  offe- 
ramus ,  ne  sicul  Judsei ,  in  azymis  pasclia  cclebiare 
videamur, 

Contra  ralionem  Gra'corinn. 
Romana  Ecclesia  azymum  offorrc  praeelcgit, 
exeuipium  Chrisii  sccula  :  qui  novum  po.scha  in- 
choaiis,  novi  sacramenii  myslcrium  in  azymo  pane 
iiiiiiasse  exisiimaiur.  Nec  praedicia  raiio  Giaecorum 
eam  babei  violcniiam,  ul  nos  cogere  possit  fermeii- 
taiura  offcrrc,  ne,  scilicet  post  accepiam  graiiam 
vcritails,  uinbris  figurarum  una  cuni  Judaeis  inser- 
vire  videamur.  Quamvis  eniin  veriias  jam  advencrit, 
iion  omnis  lamcn  signorum  ei  ligurarum  religio 
usquequaque  in  Novo  Teslamenlo  ccssavit.  Nam 
ignis  el  aqua,  ihus,  vinum  el  olciim,  iincliones  re- 
guin  et  sacerdotum,  ei  multa  alia,  quae  in  Veieri 
Teslamento  in  usu  erant,  aliquidquc  mysiicum  tigu- 
robnnt,  nunc  quoque,  ad  magniiicandum  divini 
culliis  honorein,  rerumqiic  spiriluahum  virluiem 
sig4jificandam,  sacramentis  ei  sacramentaiibus  ad- 
hiberi  solent.  El  donec  sacramcnta  nobis  ncccssaria 
ftuiit,  Qgui'%  el  signa  non  oiiiuiiio  reprobari  possunt. 


enil,  ei  quasi  cuin    indignatione    pcrmilieiitis    el 
prohibere  noleniis  dicilur  ;  <  Veiiite  ad   Belhel  :  > 
•,josl  qiijedam  alia  mala,  quae  in  Amos  propbcia  nu- 
meranlur,  et   quasi   piaccipi  videntur,  subinfcrlur  : 
I  Sacrificnle  de  fermcnto  laudem  ;  et  vocaie  volun- 
larins  oLI-tioncs,  et  annuntiate.  Sic  cnlm  voluistis, 
filii  Israel,  dicit  Doininus,  Unde  et  ego  tledi   vobis 
stuporem  deiilium,    in  cunciis  urbibus  vcslris,el 
indigeiitiam  panum   in  omnibus  iocis  ve&tris  (Anio» 
iv).>  Nonmmqnain  aulein  in  prophclis  per  tisiper»- 
tivum  modum  aliqiia  quasi  imperaii  \identiir,  qua» 
lamen  non  impcrAulur,  seJ  ex  circumsianliis  Scri- 
plurae,  ctex  ipso  modo  loqucntii ,  magis  proliibenc};! 
qnam  f.icienda  nionstianlur.  Tale  esl  illud  quod  ad 
J'i.lam  dit^^iiur:  «  Quoil  facis  fac  ciliiis  (Joan.  xim).i 
Talc  est  apud  Isaiain  :  <  Iniie  consilium  ei  dissipn- 
biltir;  loquimini  verbuiu,  ct   non    fict  (Isa.  viu).  > 
Talc  csl  quoque  illud,  de  quo  nuitc  agiiur  :  «  Sacri- 
ficalc  de  fermenlo  laudcm.  >  Sancla  iiaiiuo  Romaiia 
Ecclesia  forniam  conficiendi  in  azymo  pane,  quani 
Chiistus  crediliir  introduxisse,    mutare  noii   prx- 
snmpsit,  sed  eam,  taiita  auctoriiale  subniKa,  immo- 
bililer  servarc  voluil. 

Qucedam  a  diuersis  diverse  prcponunlur. 
Apiul   Mali.liaiiim  legitiir  :  «  Accepit  panein  et  be- 
nc  lixii  (  j/a/f/j.   xxvi).  »    Apitd  Liicam  vero  sic 
«  Accipto  pane,  graiias  egit,  cl  fiegit  (Luc.  xxii).  > 
In  Epibtula  ad  Corinihios,  sic  :  <  Acccpit  paueui,  ei 


^55  Ull.  r>E  SACIIAM.  AI.TARIS  «i4 

gratias  sgcns,  frogll  (/  C  i.  xi). »  1»  Cnrione  vero  A  g':tii.iS  egisse.  Unlo  iu  ordiiio  miiif«,  pane  «ctepio. 


kic  :  «  Elevalis  ociilis  in  toeluin,  (•ralias  •."geiis,  l)C- 
Hedixii  ei  lifgil.  i  In  eo  crgo  qnod  Mallli:riis  ilicii, 
const.tl  Jesiim  hencdixisse  :  iit  eo  qnod  Liicas  dicil, 
cui  el  Pauliis  concordai.conslal  cmu  (•ralias  egis^c. 
Uiide  ulrtiinque  rcclc  copjungilur  in  C.tuo-ic.  ul 
dicalur  :  «Grati.is  .igcns,  bciiodixii.  »  Quod  anle  u 
in  Canone  adjungilur  :  i  Elevalis  oculis  iu  caduin,  » 
iM  boc  loco  apud  iiulUim  ev.m^^elistain,  in  irniisl.i- 
4ionc«qua  nos  uitmiir,  invcuilur.  Inaliisauleiu  loci^ 
«■|p\alis  oculis  lcgilur  or.issc,  vel  gralias  cgibse. 
A|)iid  Joaunein  sic,  ouin  La/.aruiu  crat  rcssiiscila:u- 
riis.:  •  Jesiis  auieiu,  clcvalis  sursuitt  uculis,  dixil : 
Pater,  gratias  ago  libi ,  quoniam  audisli  nic  {Joaii. 
xi).  I  Et  itcm  in  alio  loco  :  <  SiibJcvalis  ociilis  in 
calum,  diiil :  Paier,  venil  bora ,  clarifica  Filiiiin 
luum ;  ul  Filius  luus  clarificct  te  {Joan.  wii).  •  tl 
cum  quinque  panibus  et  duobus  piscibus  qunsi  qiiin- 
qtie  niillia  booiinum  esscl  saiurniurus,  sccuudum 
Liicaai  respexil  iu  coelum,  el  bencdixil  {Luc.  vi). 
Qiiod  vcro  caiioni  inscrlinn  csl :  «  Elevnlis  nciilis 
iu  coeluin.»  ei  fldc  ct  usu  Ecclesix  digne  reccptiiin 
osl.  '.anqiiam  a  majoribus  tradilum  :  quibus  iiidu- 
bilaiitcr  lioc  iindeciiuquc  iuiioiuit,  licet  iiobis  cdiccrc 
proioptura  iu>n  sii,  uude  boc  eis  innoiucrii.  Noii 
iviiim  oinnium  q»x  a  m:i|oribiis  tradiu  sunt,  ralio  -i 
nobis,  rcddi  poiesl;  sed  coriim  quae  prxler  raiio- 
ncm  Ir^dWa  Don  sunt,  ii>sa  m:tjorura  aiictorit.is  raiio 
4)obis  esse  dcbcl.  Nam  ipsn  Hdes  iioslra,  siiie  qua 


K 


n  in  atiari  posilo,  si.niliier  et  calice,  posl  •ecreUiH 
oraiioncs  conflcicndi  sacramcnli  soleinnilas  a  gra- 
liaruin  aclione  jiirc  sumit   iitiiinm,  sacerdote  in- 
cUoaiiie  :  (  Gralias  ngarnus   Duuiino   Deo  noslro,  • 
el  choro   rcspondenlc  :  <  Dignuin  ct  jusUiin  est.  • 
Deindc  sacerdotc  proscqticnlc  :  i  Vcre  dlgnuiu  «l 
jiistum  esl,  I  etc,  usqiie   ad  laudes  cum  angclis  a 
iiubis  Dc-o  siitc  line  dccaiilandas. 
Jitnedixil. 
Solcul  niinc    saccrdules,    verbo  cl  s.giio  crncis 
CKprcs.so  boncdiciiones  darc,  el  qux  ab  cis  consc- 
cranda  rne:  int,  benedicerc  el  sanclilicarc.  Crealura 
eniin  Dei,  nt  aii  Aposioliis,  i  per  verbum  Dei  san- 
ciificalur  et  oratioiicm  (/    Tim.  iv).  i    Quod  voto 
Cbrislus  in  danda   bcnedictiooc  S'gmim  crucis  ex- 
prcsseril,  Scripluia  non  loqiiilur.  Octisaiilcm  s.rp» 
lcgititr  bcnedixisse,    et  ad  bencdiceiidum  qitxdaui 
vorba  dixissc.  Naiu,  cuin  cicas-et  oiunein  aitimam 
viveniein  :i(i|ue  moiabilem,  quam  pro.Iuxeraitt  aqu;c 
Ih  spccics  suas,  ei  oinnc  volatilc   svcnudum  gcnns 
siium,  bcitcdixit  cis,  diccns :  <   Crc.-.cile,  cl  rnulii- 
plic-aitiiiii,  ct    replete  aqnns  matis  ;  avcsqiie  iniilli- 
pWceuliir  sitper  tei  ram  (Gen.  i).  >  El  cuin  creassi:t 
masculum  ci  romiiinin,  bonediKii  eis,  et  ait;  iCre- 
sciie,  ci  miiiiiplicaiirmi,  cl  repleic  terram  {ibid.).  i 
Posl  diluviuni  qnoquc  bencdixil  Moe  et  filiiis  eJH^, 
ci  dixit :  I  Crcsciic,  et  itiuUiplicamiiti,  >  etc.  {Gt». 
\i).  Legitiir  etinm  Dous  bcnedixisse.  c-t  niliil  dixissc. 


impossibile  est  placeic  Dco  {llebr.  xi),  aiiclorit:ile  (;  nl  ibi  :  i  Dciiedixil  Dcus  dici  scpliiiio,   ct  sanclifi- 


mngis  iiilit  ir  quam  biiinatta  rationo.  Ciiia  ( iim 
Peirus  dicii,  dc  fide  et  spe  qux  in  tiobis  csi  OMini 
posccnti  reddendam  esse  raiionem ,  noit  occiirrii 
quje  poiior  raiio  de  fiile  rcddi  possit,  qiiain  aucio- 
riLis  .ScriptiirariiiH,  vcl  aucloritus  m.ijorum ;  sed 
c«riiin  qui  circa  ipsam  fidcm  in  nulio  errn.ssc 
iiiveniuniur;  scd  ex  ipsa  Dco  placuisse  noscuii- 
tur. 

De  avcejitioiie  culici». 
lu  acceptionc  caiicis  scribil  Mattltxiis.  DoiiiiitiiKi 
grntias  egisse,  ct  110*  cxpriinil  eiiiit  l)cncdixisse, 
siciil  in  acccptiono  panis  scribit,€uin  bencdixisse,  ei 
iioti  expriutit,  eum  gratias  ogissc.  Sed  (|uoniarp  rii 
nrcepHone  pniiis  iibi  MairliaMis  jiouit  1  Ueiiedixii 
{MiiUh.  xvvi),»el  Maiciis,  «  Boitodicens,  fregii 
(J/nrr.  xiv),  »  ibi  Lucas  tncito  boncdicendi  vcrbo, 
poiiii  <  Grntias  cgit  {Lhc.  xxit),  t  cl  Pauiiis,  <  Gra- 
lias  agcns,  fregil  (/  Cor.  m)  ;  >  alicui  vidcri  potest, 
idein  esse  boc  loco,  gralias  egissc  ei  bencdixisse:  ul 
cunt  dicrtur:  «  Accepit  Jesin  panem,  ci  beiiedixil,  » 
inleUigaiur  Deuin  beiiedixissc.  Iioc  esl  Doo  grntias 
cgisiie.  liic  quidem  iiilelleclus  planus  essel,  si  dice- 
ivltir,  (  Bcnedixil  DoHm  »  aui  1  Doininuin,  >  ant  ali- 
qiiid  bujusntodi ;  sed,  quia  pr.cntillilur,  <  Ac<epit 
|.niiem,>  et  mo\  subdilur:  <  El  bcnedixil,  etfiTgii,> 
iitagis  videlur,  iil  accepi:iiii  pancnt  boiiedicerol,  cl 
iii  beuediceiido,  vel  posl  beiicdictiononi  fraiigorct. 
Constat  aiilpm  cx  teslintoiiio  Luca;  ct  f*auli,  quod 
uc£  Uuitba>us  ei  .Vlarcus  dicii,  Jcsuiii  .iccepto  panc 


D 


cavil  illum  (Gcrr.  i)  :  >  el  iibi  Jacob  loqiiiiur  ad 
Labaii,  inicr  cxlern,  sic  diccns:  <  Bctiedixit  tibi 
Deus  ad  introiium  meuin  {Gen.  xxx).  1  ei  cum  quin- 
que  pattes  muliiplicarei  in  lieserio  diciiur  :  <  Ke- 
epexit  in  rceium,  et  bonedixit  {Joau.  v).  »  El  i» 
iiarralionc  alierius  miraculi  de  soptem  panibus,  «l 
pisciculis  paiicis  ,  dicilur  :  1  Ipsos  bcncdixil,  cl 
jusstt  appoiti(Jlf(irc.  viii).  >  Et  cuin,  videnlibus  iri» 
scipiiiis,  ascendcret  in  ceeluin  :  1  Elevatis  manibus 
suis,  ben.edixil  eis  '  el  faclum  est,  dum  Itcnedicoret 
illis,  recessit  ab  eis  {Lue.  xxiv^).  >  In  coena  vero 
lta>c  verba  dixisse  refcrlnr:  1  lloc  csl  corpiis  mcuiii 
{Naiili.  XX vt).  >  Qitibus  verbis  aut  pancm  subtiaa- 
liaiiter  mutavit,  cl  niutatum  ostendit,  aui  lanlum- 
modo  muialuniostendit.  Sienim  anicqtiamChristns 
bacc  vcrba  dicercl.  ul  revcra,  si  voliiit,  potuit,  p.v 
nem  snbsianlialitcr  mulavit,  sive  anle  fraciionuin 
sive  in  frangcndo,  eu  luco  tibi  cvangclisla  ponit  : 
>  Beufdixii,  >  quod  inlelligi  potest  <  mutavit  >  lunc 
bis  vcibis  non  cst  facia  miitnlio,  sed  taninmmodo 
priiis  factu  mutationis  oslcnsio.  Si  aulcm  idcni 
ordo  fuitin  rei  gestione,  qni  babcliir  in  evnngelica 
narratione,  ut  per  ordinem  et  distincie  aliud  per 
aliiid  fncinm  inteHigondum  sil;  tunc  acceplio  panis 
bcnedictiunein  praeccssit,  cl  bonedictio  fraclioitcn, 
ct  fiaclio  doiintionent  cl  verboriim  diclioneni. 
Quo  coiiccsso,  si  liis  vcrbis  facia  esl  miiiniio,  liinc 
fractio  prreccssil  iniUalioncm,  cum  iii  altarc  coii- 
sccralio  piu>cciliit    fractioiiom,    iion   fraciio  consv* 


«5f{  BALDUIM  CA.NTL 

cralionem.  Seil  dici  polest,  qiiod  potueriiit  oinnia, 
vel  qiiaedam  siiiiul  fleri,  qnod  iion  polueril  iiisi 
disiinrte  dici.  Ordo  aulem  verbonim,  quo  ulanlur 
Maltheiis,  cl  Marcus,  el  Aposlulus  insiiiuaic  \idetur 
mulaliunem  factam  esse  uiitc  dictioncni  lioruin  vcr- 
Loruii:»  (  lioc  est  corpus  meain,  t  vcl  <  hic  est  san- 
guis  meus  (ibid.).  t  Apiid  Matlh.xuni  (luippc  prx- 
uiillitur  :  «  Accipiie  et  comcdile;  i  quod  utiqiie 
accipieiidum  csl  de  eo  quod  Dominus  accipi  voluil, 
cl  coincdi.  Apud  eiiindcm  prxmittitur  : «  Bibite  cx 
]ioc  omnes  :  >  dcindc  subjiiiigitur  :  <  Ilic  est  cnim 
sangnis  mcus.  i  Cum  .luiem  dichnn  sil,  qiiod  a  di- 
scipuiis  Doniinus  hibi  voluil,  apud  Marcum  prneinit- 
lilur  :  «  Sumite  [Murc.  x\\) :  i  deinde  subinlerliir  : 
<  Iloc  cst  eniin  corpus  mc;im.  >  Apud  eumdern  de 
calice  bic  ordo  vcrborum  cst :  «  Acceplo  calicc, 
{jraiias  .igcns,  dcditcis  :  ct  biberunt  ex  iilo  oinncs. 
El  ait  illis  :  Hic  esi  sangiiis  meus.  >  Apud  Apo^io- 
luin  praeniiuitur  :  «Accipite  el  manducate  (/  Cor, 
%i) :  >  deinde  subtnrertiir  :  t  lloc  esl  eniin  corpus 
nicum.  >  Quouiam  aiilom  evangelislx  et  Aposiolus 
ordinem  rernm  et  vcrborum,  quo  nsus  cst  Christu» 
mutare  poluerunt  &i  forie  ciiravcrunl  tantum  apc- 
lire,  quaefacla  suni  et  dicta,  ct  non  quo  ordiiie  sint 
facta  vel  dicta;  propterca  diOicile  cst  prob^ire  qnod 
Christns  bis  verbis  niuialioncm  focit,  scd  indubi- 
taiilcr  crcdeiidum  esl  Cbrisium  ba'C  verba  dixissc, 
ct  p.^^nem  ct  vinuni,  aul  CHin  bxc  rerba  diccrci^ 
vcl  anieqnandu  voluit,  el  sicut  voluit,  sub:>tantia- 
liier  mntasse.  A  saccrdolc  aule:n,  qui  tanta;  muta- 
(ioais  minislcr  cst,  non  stuctor,  $ine  verbis  Cbrisli 
inysteriiim  consecrationis  nullalenus  vaiet  ndiin- 
plori ;  siciil  baplismi  sacramenluin  sine  solenini 
forma  vcrborum  nnlio  modo  valct  adminislnri. 
Aitendc,  qnania  sit  vis  divinac  benodiclionis;  ai- 
lcndc,  qnanlum  mirabitilcr  cflicax  sil  virtus  ejns. 
Yahiit  bcncdictio  Dei  primispareiitibus,  ad  niulii- 
plicandum  genus  humanuin  in  recunditatc  sexus 
illis  collata  {Gew,  i).  Valuit  Iienedictio  Dei  Laban 
ad  ejus  bona  niuliiplicanda.  Yirtute  benediclionis 
Dei  quiiique  pancs  in  se  mirabiliter  niuliiplicari 
siint  (Joaii.  v).  Verum  haee  bcnedictio,  dcfiua  nnnc 
agiinr,  non  paneai  in  suo  genere  mnliiplicavit,  non 
in  numero  vel  qnantiiate  auxil,  6cd  majori  adnii- 
raiiune  non  muiaia  forma  substautiam  mutavil  in 
aliam  siibstantiam  :  non  qux  tunc  esse  inciperct, 
sed  qiix  et  anica  cxtilissel.  «  A  Dominu  factum  cst 
Itiiud,  et  est  mirabiie  iii  oculisnoslris  (Pial.  cxvii);> 
sed  in  oculis  cordis,  non  in  ocnlis  carnis.  Nam  ab 
ncii!is  carnis  abscondita  sunt  baic  ;  oculis  quoqne 
bumanae  raiionis  sunt  ciaiisa  ;  scd  solius  fidei  oculis 
inirabiliier  conspicua,  Stuporis  magniiudo  etvebe- 
nicnlia  admiraiionis  cnni  sine  aliqua  fide  csse  iion 
possioi,  ipsam  fidem  sic  permovent,  ni  pariier  boc 
niiretur  a  Deo  fieri,  et  ab  boinine  credi.  Utrumquc 
eiiiin  inirabile  est.  Sicnt  enim  a  Dco  niirabiiiier 
cdicilur  sic  ab  boc  inirabililer  crcditur.  Uiidc  qui 
non  credunt  lioc  fieri,  plus  admiranlur  lioc  credi. 
L'ir;u!s(iue  auLem   rei^  viddicclfacli  quod  crcdilur, 


AIUCNSIS  AKCIIIEPISC.  Ct^J 

A  et  fldei  qiia  (•rcdilin,  uiiui  f»sl  aiirtor  Deu»,  ulro- 
biqiic  niirabilis,  et  in  virtiitc  facli,  ei  iii  gratia  Q- 
dci.  .Novilas  .Tiiicm  lain  miraiids,  tanupie  sliip^n^ia, 
qnia  snprr  lniMi.inam  csf,'niina  raiione  possel  crcdi, 
si  aliiis  taiil.x  iiovilais  auclor  pr.xdicaretiir,  (jiiain 
is  qiii  facit  mirabilia  inagna  sulirs;  qnid  aulcin  noii 
polosl,  qiii  oimiia  polcst  ?  Qiiid  non  potc>sl,  cui  sii- 
liChl,  riim  voliieril,  posso?  Qui  vocat  ca  qiijp  nor. 
sunt ;  qui  convcnilca  qii3K  siinl,  in  ea  qii.e  vult,  et 
siciit  vnll,  per  iMniimcros  convcrsionuin  modoft 
ipsius  voluiilati  snbjr.rios.  Qui  convfil  (  mare  in 
aridam  (Pjai.  Lxv  lOi) ;  qni  pcrriilicns  .rgypiioi 
convcrtit  iii  saiigiiiiicni  fliiniina  eoriim  (P*a  .  lvxvii)< 
qni  coiivertit  cor  eoruin,  wl  odirent  populom  eji  » 
{Psul.  civ).  Qui  coiivcitil  \irgam  Moysi  iii  serpcn- 
"  tem,  cl  serpenlcni  in  virgain  rrsiitoit  (f  arorf.  iii) 
qui  convcrlil  peiram  in  siagna  aquarum,  et  rnpein 
iii  fiinies  aqiiaruni  (Psul.  cxiii),  ille  esl,  qui  paiicm 
bcne  iixit,  el  divit  .  «  IIoc  csl  corpiis  iiieinn  (Maitli. 
xwi).  Moii  rclinqiiitur  nobis  lociis  ambigendi,  vel 
dovirlnle  f.icicnti$,  vel  dc  fide  facli,  vel  de  veritnla 
dii  li.  Poieiis  est  eniiu  opere  et  scrtuone,  qaj  fecit» 
et  disii. 

El  freffit. 

Si  virlute  bcnediclionis  niutatio  panis  in  corpns 
Christi  anle  fractioncm  facta  r:iil,  recle  in  allari, 
secnnduin  morem  ecclcsiasticiiin  ^anis  prius  benc- 
diciiur,  ei  posiea  fraugiiur.  Fraciione  aittem  cer- 
pus  Ron  niinnitur,  sed  iniegrttin  in  sua  plenitadind 
«  conscrvaliir.  In  veriiate  quidcin  dividiinr,  sed  in 
sacrainento;  tamcii  iiidivisum  manci  in  semctipso ; 
cum  per  pbircs  fractionnm  parliliones  piuribiis 
distribuitur,  et  in  siiigulis  totum  invenrliir,  et  a 
siiigulis  tolum  percipilur:  ncc  majus  esl  in  majoro 
vcl  in  miiiore  ininus ;  quia  in  majore  parle  vel  minoro 
toium  paiiier  coniinetur,  nccmajus,  neemintis.  Hu- 
jus  rei  ^ignum  oliin  prsccessit,  cum  pluercl  DominiiS 
filiis  Israel  nianna  ad  mandticandum.  Nam  qui  plus 
collegeral  qnain  gomor,  nec  qiii  minus  paraveral  quain 
gomor,  nonliabuit  amplius  quam  gomor,  nec  reperii 
iniiMis  qiiam  gon.or.  Sic  eniin  scriplnm  est : «  Nec 
qui  plus  collcgerat  babuit  ainplius;  ncc  <}iii  niians 
paraverai,  reperit  minus  (Exod.  xvi).  >  EtAposJoIns 
ad  Coriiiibios  :  «  Qui  multum  ,  non  nbundavil,  et 
D  quiinodicum  non  ntinor.ivil  (II  Cor.  viii).  > 

De  j>raemissk  :  ♦  Accepil,  Benedixit,   fregit.  > 

Sicut  placet  iria  baec,  acccpiionem  videiicet  pa- 
nis,  benedictioncm  ct  fractionem,  ad  mysiicam  sl- 
gnificaiionem,  sive  ad  Cdei  morumve  sidilicaiio- 
nem  irahi,  singula  per  ordinem  repetenda  sunt,  ul 
tnla  series  rei  gcsla;  sanclificalioui  lioslrx  profiiiat 
ct  erudilicni. 

De  panis  asceptione.  —  Nalurse  nostrs!  suscepiiu 
non  incongrue  inlelligiiur  quasi  quxdam  panis  acce- 
piio.  Accepil  Ciirisius,  unde  nos  pasceret,  cum  per 
Incariialionis  niysteriuni  boniinembibi  uniret,  iiostrx 
carnis  fenuin  vcrlens  iii  mimentum  ,  ut  nos  cibaret 
cx  adipe  fruincnli,  ctsaliarct  de  mednlla  tritici.  Nobis 
faclus  cst  graiiuin  ttiiicl  in  corde  LoDoseminanthim 


6-7  LiU.  bt  SACRAM 

ci  iiljcriiis  niiillipl.cnihliiti).  FaclMS  osl  iiobis  pniiis,  \ 
qiiiror  lioniiitis  coii(irin:iiTl ;  paiii^  iii  rilio  Ju«.li  iiix 
p.tiiis  iii  «-xeiiiplo  vilx  ,  panis  in  oiiini  (ioiiospiri- 
iH.ilis  );r:)ii:P,  pnnis  in  oniiii  consolalionc  nosiix 
iniserice;  j»aiiis  vilnnt  nostraiii  Misienlans,  el  ifi  la- 
l»ore  viae  nos  coiilorians,  iil  iii  ojns  foiiiiUiliHC  por- 
veiiianius  ad  inonlem  lH;i  iloMb. 

DebeuedktioHe.  —  Ilic  accepil  bcncdiclioncm  a  Do- 
iniiin;  el  beiicdictioncin  do<lit  ipsesibihoniiMi  Oeiis. 
Deilil  autein  iion  soium,  iil  lK>ncilicios  sii,  st^il  iii  bciic- 
dicere  possil  onincs,  (|i>i  bciiciiiverinl  ci,  ijiiia  b<'ne- 
ilicentes  ei  baireditabnnt  lcrrani.  Benediciioneiii  eiiiiii 
omninin  gentitnn  dcdililliOeus.Ct  leslamcnditii  pro- 
missionis  sux  conrirniavii  siipcr  capul  ejus,  in  qiio 
spiiieani  coronatn  porlavit,  ut  fierei  pro  nobis  m.ilo- 
diclum,  sicni  scripliini  csl  :  <  Miilcdicliis  omiiis  qui  " 
pendet  iii  ligiio  (Deul.  sii).  i  Ab  boininibus  ergo 
inaledictiis  esi,  el  pro  lioininibus,  scd  a  Deo  benc- 
(licliis.  Sic  eniin  scripliim  csl  :  i  Malciliccnt  el  lii 
bencdiccs  (Psfl/.  cviii).  i  Tcsl;tn)Ciiliini  qtiod  dispo- 
siiit  Dciis  ad  Abrab.^in,  coitnr.'i>aluin  cst  iii  isto  : 
<  lu  s^Muine  Uio  benedicciitur  oiuncs  gcntcs  (CeN. 
xii).  t  ut  in  illo  bcnedici  poSkiiit  omnes  geiiies. 
Ulc  pr;c  c.t^leris  bcnediolus  cst  iii  onini  ploniludinc 
gralijc  :  ct  <Ie  plciiiludiiie  cjns  nns  onincs  .irccpi- 
mus.  (Jiiguenlnin  eiiiin  in  capitc  dcscendit  in  barbain, 
karbaii)  Aaron  :  dcscciidit  ei  in  oram  veslimenti 
eins,  qiioiiiaiD  iliic  maadaYil  Doniini<&  benodictio- 
ncm  (/'c.i/.  cxxsvii). 

De  fraciione.  —  Utinam  cognoscal  nos  Ocus  in 
benedictionibus  suis,  ui  cognoscamus  ct  iios  eutn  C 
m  fractione  pniiis.  Fractio  convenit  distribtitioni. 
Fregii,  ui  multis  darel,  ui  graiiaiii  suain  miiiiis 
coQiBiuiiicaret.  Divisiones  cnim  grruiarum  sunt,  ct 
iinusquisque  proprium  donuin  halicl  ;  aliu^  sic, 
iiliiis  vcro  sic;  alius  plus,  aliiis  iitiiius(/  Cor.  xii)  ; 
atius  scdei  au  ni.^^gnam  mcnsuii),  alii  sicul  calclli 
edunl  de  micis,  qu.c  cadiuit  de  mensa  domiiHirum 
«iiorniii  {HiiHli.  \\).  Si  Jesus  noii  fregissel,  quo- 
nioilo  vcl  mica  adnos  pervenircl?  Ficgil  cl  distii- 
Ittiii.  Dispcrsit,  dcJit  paiipcribus.  Fregli  pcr  gra- 
liam,  tit  suam  ct  Pairis  frangcrct  iram.  Dixii  enim 
Dfus,  ul  nos  disperderci,  <  si  non  uiiicus  ciccliis 
cjusftictisset  in  confraciione  in  conspeciu  cjus,  ut 
avcrlcrct  irain  cjus  {Psnl.  cv).  t  Sfciil  qnidem  ct  jv 
[tlacavii  per  insiiperabilern  consianliain  ;  in  fractioiic 
fitclit  iiifraclus.  \eruinlamon  ipse  frcj^il,  dum  spoti- 
tancus  caroein  snain  passionibus  quasi  fraiigen^am, 
boc  cst,  allcrend:>m  cxposttil.  Ibi  coiifrcgil  polcn- 
lias  arciium  ;  ibi  coitfrcgil  capita  draconis,  il>i  con- 
freg-t  omncs  iniinicos  nostros  in  ira  sua.  Ibi  ,con- 
ricgil  secnndum  queioJ.iin  inodum  tabulas  prioiis 
leslaincnii  ne  siniu.i  sub  iego.  Ibi  confregii  jugum 
cap{i\itatis  noslruc.  Deni^iit:  loiiim  frcgit,  a  qno 
Kus  frangehainur,  iii  loiuin  qux  in  nobis  fraetum 
erai  solidarei,  et  dimiKerel  eos,  qui  coiifracti  sunt, 
libcros.  Nos  enim  vincti  eramus  in  meiidicitale  et 
ferro  ,  et  adliuc,  botie  Jesu ,  qiiaiovis  irain  'uam 
fregerij,   quanivii  paiiciu  uoIms  in  uoilra  mendicj- 


ALTAUIS. 


05S 


lalo  frogoris,  l.T:ncn  ogcstalem  adhttc  paiiinitr,  e* 
adlioc  csurimiis.  NiMiipe  lu  dixisii :  <  Q  li  cduiii  inc, 
.idltiic  esuricnl  (Eccli.  xxiv);  »  ailliucquidcm,  donoc 
iraiisoal  inii|tiilas.  Nondiim  ciiiin  non  csurinnl  : 
cril  <|i!atido  iion  csttnonl,  iicquc  silieitt  ultra.  In- 
lcriiii  autoni  dic  qtiulidic  (Vattge  csurictiti  paiicm 
iiono.  Ilodie  cnim  et  ipioiidie  aliquas  mioas  colli- 
giintis,  el   qiiolidiaiio   panc    bodieqnc    indigouius. 

<  ranctii  iiostrum  qiiotidiaiiumda  iiobis  hodie  {Luc, 
\i).  •  Nisi  tu  dederis,  quis  dabit  nobis?  la  omni 
iiieiidicilalc  iiostra,  ogeslale,  paupcrtale,  ncccssi- 
laie,  Iribulatione  nun  est  qui  nobis  pancin  frangal, 
i>ou  cstqui  rciicial,  nisi  tu,  Duus  itoster.  Inomnibns 
consoialioniiuis  noslris  ttiicas  fracti  panis  colligi- 
iiius,  cl  utiiitate  sciiliuuis,  quam  stiavis  est  miscri- 
rordia  lua.  Adhuc  t.-in.en  indigenius,  ci  pcr  gits'a- 
lain  siiaTiiateni  quasi  irrilala  fauce  magis  niagisqnu 
csiirimus. 

Kecapituttiiio,  —  Si  accepiio  panis  iu  coena,  ct 
lienedictio  ei  riaclio  secundniu  mysticam  significa  - 
lioncni  inlclligi  debenl,  juxta  pixdicttim  inodum 
Chrislus  pancin  acccpil,  quando  liuminem  sibi 
uniyit  bcnedixit,  quando  propier  bomincm  scipsi:ni 
souctificavii ;  fregil,  cuin  gratiaiii  sanclirio.ationis 
iiominibus  coinmunicavil,   jtixt:)  qiio  i   ipsc   dixil  : 

<  Pro  cis  cgo  sanciifico  nicipsuui,  ut  sint  cl^ipsi 
sanclificati  in  veril.ilo  (Joan,  xvii).  i  Nuiic  scctiit» 
<!um  ordinciu  verborum  ad  scquuiitia  scrmo  pro- 
ceJat. 

Dcdil.  —  Fregit  Jesus,  ct  detlil  discipiilis  suis; 
ncc  oporlci  in(|uircrc  quid  dedil;  ipsc  ciiim  maui- 
festat  diccns  :  <  IIoc  cst  corptts  moiim.  i  Corpus 
crgo  suuu)  dedii,  ncc  sine  se.  .\d  hoc  cniiii  corpus 
assumpsit,  ut  sc  nobis  darci.  Mam  iu  boc  naius  csl, 
itt  tesuinonium  perbibcrct  veritati,  ut  susciians  prc- 
caiiones  quas  iocuii  sunl  in  noutine  cjus  proplici.^c 
priorcs,  implcrct  proinissiones  in  cxliibitioiie  veri- 
lis,  secundum  Jusjurandum,  quod  juravit  ad  Abra- 
iiam  palrem  itostritm,  daturum  sc  nobis  (Luc.  i).i 
0  daiuin  optimuin,  ei  donum  porfectum,  dcsursiim 
descciiiiens  a  Patrc  iuminuin  (Jac.  i).  Clirislus  da- 
tus  est  nobis  ad  iiiducitdum,  ^dcnduui,  ad  offcron- 
dum,  sicut  indumeiiluni,  sicut  alinicitttim,  sicut 
prclium.  Ad  iiiducndiim  qtiidcin,  siciil  .scriplum 
cst  :  <  Quicunque  iu  Chrislu  baplizali  esiis  Cltri- 
stiim  induislis  {llom.  viti).  >  Ad  edLMiduiu  sicut  ipss 
i:unc  dicii  :  <  .\ccipiic  et  oomedite.  >  Ad  oITorcn- 
duin  pro  nobis,  ct  a  uol)i9.  Pru  iiobis  oiTerciidiini 
per  amaritudinem  pastionis  ct  uiortis;  .\  iiobis 
olTercudum  ,  per  commemorationeui  cjasdcm  pas- 
sioiiis  ei  inortis,  sicul  ipsc  inslituit,  diceiis  :  <  IIoc 
facilo  iu  meam  coinmemorationem  (/  Cor,  xii).  i 
ilic  a<ilcc).dedisse  nicmoralur,  pro  co  mudo  quo  se 
dedit  ad  maiiducandum.  Niinc  auteiii  qtiibtis  se  de- 
dit  secundum  liuiic  secunduin  niodut!!,  diiigcnlcr 
aiieiidanius 

Discipuiii  $Hit.  —  Datti  discipuiis  suis,  qui  prx- 
icnles  udcrani,  prxnionsiravit  bujus  sacrainetiti 
gr.uiain  a<i  cos  peNjnvre,  qui  iii    numero   liierial 


9::9 


BALDllNl  r.ANtLAIUKNSIS  AlUJfftPiSr:. 


i«fO 


»'i«o;|iiiloruin  cjiu.  Qiii  crKocxlra  Jis(i|iliiiani  siiiii,  A  vii  iii  ciiin  Sul;iiiaii.  I'rius  crgo  iitliaM^r.il ,  riiidrhilo 


<|ui  fiiagifttorio  iiliiisti  giibilili  non  sniil  ;  (|iii  s(r- 
(iMi(tiim  siiaiii  scril(!iiliatii,  noii  MHtiiKltnii  (i(iii:,ii 
iloctrinnr»  vitain  iitslittiiinl ;  isti  ah  liac  gr:ilia  ila 
siinrlalicni,  siciil  noiiiFnc  <lisci|>iilor^ini  suiit  rmligni. 
Et  Ait,  AcciriTE.  Vcrha  pra-niissa  :  «  A<cri»ii 
J  siis  parrctn,  i  etc,  ttsqtie  ad  vorljirm,  «  Aocipito,  > 
vcrba  stint  cvanj^crisia-  [Malth.  \X\\)  ,  r|iiil)us  rcrcr- 
liir  qui(J  fcccrit  Jesiis:  ei  rtiox  siilijitngiiur  qiiod 
dlxil: «  Accipilc, » in(|uil.  Ilfi  rcclc  dicuiilnr  actipcro, 
<lHil)Us  dicil,  Ac(  i|iile,  qniltus  ipsc  «lat,  (j'iil)ii8  a"c- 
fijiiiMidi  liccnliain  prxslat  aucioritas  Irihiicntis,  iion 
lirxsumptio  propiix  volunlatis.  Nam  qtii  rtnpiiilen- 
tcr  cl  incvcicnlcr  sc  ingeiunt,  inagis  rapiunl  quain 
«ccipiiiiil  :  ul  conlra  corum  prxsuinpiioncm  dictiiin 
viileatur,  «  Aciipiic  :  >  cum  pra-missum  sit,  ctiin 
«Icdisse.  Uiide  cnin  lioc  sacramenluin  dispcnsaliir 
inilignis,  m;»giscapiliir,  quaiii  dalur  rquia  accijticntli 
licciitia  eis  non  prasiatur,  quibiisaccipere  non  licel, 
Non  enim  liahcnl  polcstalem  accipiendi,  sicul  scri* 
p!um  esl :  i  HabcmusaUare,de  qtioederepotosiaicm 
iionliaheiit,  qni  laberitaculodesci'viunl(//efrj-.  xiii).  > 
Vernmtamenscciindirmquomdatn  modum  dicipolcst, 
ct  indignis  dari,  el  ab  indignis  accipi  :  sed  accipi, 
^icii!  gladiiini  accipiunt  tlii,  de  quibus  dicitur :  <  Oiii- 
«cs  qiii  gloditiin  acceporiiil,  gladio  pcribunl  {Mal  h. 
xwi).  >  Qiiiciii!que  eniin  poleslalom  judicandi,  qiiae 
pcr  gUxlliim  potosl  significari,  non  sibi  tradifam  a 
siipcriori  poloslale,  scd  per  se,  id  est  sua  praesuni- 


B 


iii  cor  cjiis  coj-iiiitioticm,  qna  liadcn-l  r!lii  l'.|iim.  i 
Ll  inrra  :  «  Nunr  aitUtn  post  pancm  inlravii  iiirnin, 
iion  ad  hoc,  til  alieiiiiiii  lcnlarct,  scd  iil  prnpriiiin 
possidcrcl.  Non  auioin,  iil  piitanl  qtiidnrn  noglig»;n- 
lor  logoiites,  liinc  Jiidas  Clirisli  corptts  accopii.  In- 
lolligciidiiin  cnitii,  quoil  jain  orniiibiis  eis  distrilm^ral 
Doininiis  sicrameiitutii  corporisei  san^j^iiini?  siri,  ii1«i 
ci  ipsc  Jiidas  crat,  sfcnt  divus  Litcas  eTidontissime 
narrat  :  ,?c  (loitidc  ad  lioc  vcnlniri  esl,  iibi  serundunt 
iiarraliancin  Xoannis,  apcriissiinc  Dommiis  pcrr  birr- 
celhiin  liitclain  alqiic  porreclntn  soiim  cxprriiiit 
lra:lii(>rciii ,  forlassis  por  panis  liiiclioncni  illius 
sigiiilioaiis  rictidnem.  >  Pioplcr  Ircs  cansas  prjcdi- 
cias,  sive  qiiascunqnc  alias,  esiis  vcri  Agni  pojl 
inorlcm  Clnisti  in  Ec(  lcsi.i  rivqttoniandiis,  ante 
ejiisdem  morlcm  est  instiiulns,  ci  ipso  uleinfi  niodo 
qno  utendiim  csl,  mox  inusum  assum;  tus.  fiiso  au- 
lcin  naliirx  ordino,  cl  qtrnsi  vescendi  lcge,  esii!» 
typici  agni  niortein  ipsius  lioslix  qiiam  pr.necedcrff 
non  deliuii,  quia  noc  poiiiit,  secutiis  esl ;  et  liosliain 
jam  morluam  conicdcre,  noii  soliini  scciindiiin  na- 
turnm,  sed  cliain  sccundiim  legem,  soletnnc  eral. 
El  qii:unvis  ojus  mors  libcraloris  morlein  porssef 
sigiiificare,  non  poicral  lainen  vcl  inors  vel  esus 
cjiis,  qui  morle  cl  esu  coiisumebatur,  vcl  viljm  dare, 
vcl  a  mortc  libcraro.  At  esus  veri  Agni,  noii  secuii- 
diiin  ordiiiem  vcl  lei;is  vcl  naturx,  sed  secundutn 
quemdam  urdincm  giMli;r,  cjusdcm  moriein  praeces- 


ptione  accipiunl,  liigla  Iid  pcribunt;  qula  acccpiionis  q  sit,ut  lioslia  adhuc  viva  ,  et  mov  worilura,  deniio- 
pnrsumplionem  in  judiciiiin  sibi  convertunl. 

Et  comei>)TE.  IIoc  sacriliciiiin  a  Domino  insiilu- 
liim  csl,  non  soliim  ad  oircrcnciiiin,  sed  el  ad  co- 
nicdendum.Proptorqnodnuiic  dicitur:  <  Comedite.» 
Nain  de  hoc  offerciido  apud  Lucam  el  Aposlolum 
(liciliir,  qui  dominuin  rererunl  dixisse  :  «  lloc  facile 
in  meani  commeisioraiioncm  {Luc.  xxii;  /.  Cor.  w). 
Typicus  agnus  prius  occidiiur,  quam  comediiur, 
inorte  sua  et  csii  vcri  Agni  inorlein  significans,  et 
csum.  Verumlanion  venis  Agiius  coiiicditur,  prius- 
<liiani  occidilur.  Anlc  p:'.ssioneui  quippe  Cbristi  in- 
&li:ui  debuit  novuin  sacrificium ;  qiiia  el  anie  veius 
eral  finicndum.  Nam  quod  posl  passionem  Clirisli 
iion  dcbull  ilcrari,  anle  passionein  oporluit  lerini- 


qiie  viclnra,  ordiiiem  graliic  iiidicaiel,  qiiani  ope- 
rnitir  in  nobis,  cnjiis  virliitc  vivilicandi  sumiis,  ut 
sobrie,  ei  juste,  ci  pie  vtvamus  anie  mortem  :  cujus 
virluie  municndi  siimus,  iil  cum  pielale  dormitionem 
accipiamus  in  morlc,  cujus  viriule  liberandi  sunius 
a  inorte,  el  ad  viiam  rcsuscit;indi,  cuin  piiiis  ex- 
solvcrimus  quam  debeinus,  morlein.  Ilic  cst  eniirr 
ordo  gralix :  Vitu  bona,  inors  preliosa,  vita  bcat;<. 
Hoc  EST  conri;s  meum. 
Quid  feccril  Jesiis  Chrisuis,  dicendo  osicndil,  ct 
virtulem  «peris  siii  vcrbo  annunlial.  Fecit  eniin  el 
dixil :  «  lloc  esl  corpus  mcuin  {Maitli.  xxvr).  >  .At 
in  rerum  crcarione  dixit  ct  recil.  ^'am  cum  creanda 
esset  Inx,  dixil  Dcus  :  «  Fial  lux,  el    facla  esl  lux 


wari.  Al  ubi   velns  sacrificium  actepit    lerininum,  ^  (Cen.  i)  :  >  facl;iqiie  Iiice   iion  legiiur  dixisse,  bxc 


niox  novum  debuil  s«;e  institulionis  habere  princi- 
pium.  Anle  passioncm  ilem  Cliristi,  virlnte  bujus, 
sacramciili  numicndi  crant  disciputi,  qiii  scandaluin 
in  morie  Ch:isti  eiaiil  passuri,  ne  fidos  coiuinoni- 
nino  defKcret,  tic  lcnialor,  qni  eos  cxpeiivil,  quasi 
•vicl-or  de  viclis  liriunipliarei.  Denique,  Jiiin  adlinc 
Judas  inlcr  dlscipnlos  erat,  poncndum  cral  exein- 
piuin  in  posleruin  valituruni,  de  malis  iii  Ecclesia 
lolorandis,  dtini  occulli  sunl.  Nam  quod  Judas  a 
Domiiio  loleraliis.quia  noii  esi  accii6alus,8acraincn- 
tum  corporis  cl  sanguinis  sui  acccperil,  manifestum 
esl,  tom  ex  verbis  Lucae  evaiigelisioe,  tuin  cx  verbis 
lieali  Augusiini,  qui  in  sermcne  62  super  Joannein 
hxc  verba  ponii,  diceiis  :  «  Posl  panein  lunc  inlroi- 


est  lux,  nec  cniin  oportuit,  quia  virtus  dicentis  ma« 
iiirestala  est  per  evidentiam  operis  seqiicniis  el  ob- 
sequeiiiis,  eralque  veibnm  occullum ,  donec  palani 
ficrcl  pcr  apparenlis  indiciiim  operis.  Cuiii  dlccrct 
ul  ficrent,  repenle  exsiileruni,  quae  facla  sunt,  et 
in  rebiis  faclis  innotnii;  qiiod  racliiriis  dixisset,  qitr 
potcns  eral,  ul  dicendo  faccrei.  IIoc  enim  modo 
invisibilia  Dei  pcr  ea  qiia^  facla  siiiit  inlellecla  con- 
spiciunlur,  seinpilortia  qiioque  virluscjiis  (f{o»/i.  :;. 
In  rebiis  ilaque  crcalis  virlus  Dei,  qua  praecipll 
ipse  ul  fierent  qu*  facla  sunt,  iiileUigilur,  el  quo- 
dammodo  conspiciiur;  in  hac  aulem  mniaiione  lam 
iiiiranda  longe  aliler  est.  Factum  cnim  tam  occnl- 
mm,  el  ab  humana  cogniiionc  lain  leinoinm,  non 


Wl  Lin.  DE  SACnAM.  ALTARIS.  M3 

polnil  manlfcslnri,  iiisi   pcr  veibiim.  Pio|)ier  quoJ  A  sibililcr    facl.T,   maitifeslo   scnnone  declai^la   rioo 


liciiedixil,  cl  di\i(  :  «  lioc  esl  oorpiis  iiiouin.  i  Qiio 
quidem  verbo  Vcrbnni  Dei  oniiiipoiciis  viiiulis  suk 
iinnni  opiis  maiiircsiavii,  q«ioJ  iios  oniiies  niiraniiir. 
Kecit  eiiiin  el  dixil,  u(  cnni  dicluin  fnerit,  credilur. 
Licei  Ciiristus  per  simililuilintin  dicatur  sive  vilis, 
ti>'«  agnus,  siv«  pctra,  sive  aiiqnid  biijiisn)odi,q(iud 
|»«r  s'gi>ilic.ilioncm  ci  convenire  poiest;  nemo  ta- 
mcn  aestiniet  iianc  lociitionein  per  stgiiilicaiionem 
.nb  ipso  figurnri,  ciiiii  dicilur  :«  Accipite  ei  comedite: 
lioc  est  corpiis  menm.  i  liiud  sane  qiiod  acci]>iendi;m 
(t  comcdciidtim  dicil,  non  jtcr  sigiiirtcalionem,  et 
SMnndum  ralionem  siiniiitndiiiis  dicitiir ,  corpus 
Ciirisli,  sed  secuNdiiin  verilalem  pi-oprielatis  vere 
ost  corpus  Cbrisli,  qiiod  pro  iiobis  datur,  sicul  ipse 


esset,  lides  locum  non  baberct.  Niinc  autcin  inior 
obscuritalcin  facti,  ei  dccl.iralioncm  verbi  xdiftcala 
Cbt  fldcs,  ut  in  verbo  Cliristi,  quod  creditiir  css« 
vcrbnni  Dei,  vidcalur  pcr  fidcm  invisibitc  factuni, 
qnod  in  sc  vidcri  non  polcst.  In  laiituin  autcm  vi- 
deiur,  in  qiiantum  crodilur.  \irlus  eniin  Dei  reve* 
iaiur  cx  fidc  in  fldcm  ;  quia  de  fidc  liominis  dcbet 
proocdcrc  fldcs  bnjus  sacramcnti,  cuin  vernm  esse 
crcdiuir  quod  dixil,  qiiia  Deus  crcditur  esse,  qui 
lioc  dixit.  Fidcs  crgo  illuminat  fldem,  ut  procedat 
fidos  de  lide,  sioul  candor  lucis  dc  luce. 

Diligciilor  iiitnenlibus  quid  acccpciit  Jesiis  Cliri- 
}.tiis,  ct  <|uid  dedcril,  miilatio  paiiis  fjcta  demon- 
siraltir,  pancm  qnippe  acccpil,  re  cl  nomiiic  paneni; 


apnd  Lucam  d  xiise  reforiiir:  «  Iloc  c^t  corpus  ^  el  lieitediccns  ct  frangeiis,  corpus  suum  dedil.  L'nde 
iiieuin,  qiiod  pro  vobisda4ur  (Luc.xxii).  Quod  crgo  ciftdilur  secuiidnm  piclalem  fidei,  mnlatio  paiiis 
Chrisms  dioil:  i  lloc  esl  corpus  menm,  i  expressa  facia,  olsi  ipso  mnlalionis  noniine  ab  evangclisla 
veritas  est,  ei  non  fignra,  JIoc  verbuin  verilalis,  „en  sit  eipressa.  Et  quoniam  cordc  crcdiiur  ad 
qnod  non  auferalur  de  ore  mco  usquoquaquc,  ligura  jnsiitiam,  orc  aniem  confcssio  flt  ad  saliiicm  {Rom, 
obscurari  noii  opoituii,  sed  f\„mx  legis  flnem  po-      x),  ul,  sicul  mulaiio  vcre  facla  firmissime  tcnetur 


iierc  debuit.  Nec  in  vcriiaie  qujcrenda  est  figura 
verborum,  ubi  soiis  vcibisopurlet  manifeslari,  qiiod 
Iiacteniis  lutebal  in  figi;'a  reium.  Nc  quis  ergo  su- 
spicioiie  figiira',  aiit  alterius  sigiiifioalionis  oblcne- 
Lrescat  in  iipiiiione  sna,  sicul  qiii  palpal  in  mcridie, 
otqni  uini^ram  qtiaMil  in  luce,  ca  inteiligenlia  in  liis 
verbis  Clirisii,  ul  el  iii  facto ,  profercnda  esl  qna; 
ccolesiasiicae     intorpreialionis    esse     digiiosciiur; 


in  fidc  cordis,  sic  con^^lanter  tencalur  in  confessione 
oris;  coiifiteliir  Ecclesia,  sicul  ex  tradiljone  ortbo» 
doxotum  Palrum  indiibiianter  npparei,  quod  panis 
viriiiie  divimx;  bcncdiclioiiis  offioilur  corpus  Cbristi, 
vei  fit  corpns  Cbrisli  :  el  iranssubstaiilialur,  vel 
n  ulalnr,  vcl  coiivcriiuir  iu  corpus  Ciirisli :  muliisque 
iiiodis  aiiis  loqucndi  mclius  fide  instilnlum  explicat. 
Et  cutn  in  bac  fidei  confessione  iiiullasil  verl)oruni 


(inain    oilliudoxoi-nin    Palrum    anclorilas    robora!,  £  diversilas,  nna  est  tnniiin  fidei   piolas,  cl  individua 

quam  calbolioae  ei  apcslol'CX.  Ecclcsiye  fides  com-  confossionis  niiilas.  El  quar.ivis  liaec  nomiiia,  •  mu- 

ir.endal.  Ciiristus  eiiiiH  supra  pclram  fidei    Ecclc-  uiiio,  oonvcrsio,  i    cseteraque   simil'a,   nnilaiioneiu 

siam  abdificavil;  Cbri:>lusEociesiie  coelesiiuin  sacra-  vol  conversionem  imlicantia,  qiianlnm  ad  banc  fidei 

mcniorum  mysieria  rcv-elavii ,  ul  Eoclcsiam  sibi  ar-  coiifessioncm  magis  novae  invenlioniscsse  videantur, 

(lius   unirel  iioo  saciamciitiim  insiiluil ;  Ecclcsix  quan.-.  evangclicx  vcl  aposlolic*  iradilionis;  sanclis 

liujus  sacramenti  fidem  iiispiravii,  bujus  sacramenti  lanien  doctoribus,  quos  dedit   Deus  in  minislerium 


Gdein  veibis  inslruxil,  el  verborum  inleiligenliam 
Ecclesix  dcdil,  ut  cibarct  eani  paiic  viix  ct  intclie- 
clus  (h^ccli.  xv),  jnxla  eloqiiinm  s*.:'jm  dans  illi  io- 
lellecltiin.  Siciit  ergo  Eociesia  credil,  el  sicul  iniel- 
iigil,  sic  Ciirisliis  intc/ligi  voluil;  sic  Spiiilus  veri- 


fidci,  in  consummaiionem  sanclorum,  placjil,  o'j 
piam  fidei  confessionem,  hujnscemodi  verbis  uti. 
Ncc  judicanda  esl  profana  verborum  novilas.qiiam 
indtixit  sanclornm  P.ilrum  auclorilas,  ct  fidei  pieias, 
el  ipsius  confessionis  necessiias.   Aiiquo   nimirum 


lalis,  qni  sugger it  omnem  veritatem  iiluminavit;  et  modo  oportuil  dici,  quod  omnino  debuit  credi.  Non 

illa  i.c  accepit;  et  sicui  ab  eo  accepit,  sic  et  nobis  gine  oxemplo  esl,  quod  loqnimur.  Nam  boc  nomen 

iradidii.  Accepit  autcm  in  aposlolis  verbum  fidei,  bomotision  ofxouortov,  et  lioc  nomen  <  persona,  »  alle- 

q<ioJ  esl  vcrbum  Dei,  cnm  audirel  a  Cbristo  dicenfe:  "  rum  ad  fidem  consubslanlialilalis  Pairis  ei  Filii,  al- 

«  lloc  esi    corpus  meum,   »  audiens  verbum   fidei  lernm  ad  fidem  Trinitatis,  ambo  aulem  ad  verilaiis 

coiiccpit  fidein  verbi  :  qnia  fides  ex  andilu,  audilus  assertioncm,  fideique  professionem,  a   sanclis  Pa- 

MJlcni  per  verbum  Clirisli.  Fides  aulem  bujus  Terbi,  tribus  assnmpla  suni,  iicct  de  novo  aut  vcteri  Te- 

ani  ipsa  eadein  fldes  esl  invisibilis  facti,  ant  non  Btamcnto  anoloriiatem    non   liabeant.  IIoc    tamen 


!>epaiatur  a  fide  facli.  Mox  enim  ulaudilur  \erbum, 
in  verbo  creditur  et  (aclum.  Factum  autem  invisi- 
bile  est.  .Mulaiio  enim  panis  in  corpns  Cliristi  invi- 
sibil.ler  facla  esl;  sed  quaiito  oLscurius  factum, 
tanlo  ciarius  dictuin  esi :  <  lioc  cst  corpus  meum:  i 
sermone  declarante  quod  occullum  eral ;  qnia  de- 
claratio  sermonis  iiluminat,  ci  iiiiellectum.dat  ptr- 
vulis  (P$al.  cxviii),  boc  esi  bumilibus,  qui  de  sui 
sapienlia  non  tumesciinl,  seJ  quie  fidi  i  sunt  pi^^sen- 
iitmt.  Si  \isibililer  faota  cssel  HUitalio,  au-  si  invi- 


nomcn  <  persona  i  apud  Isaiam  inveiiitur,  ubi  de 
Cbristo  loqnilur,  diocns  :  <  Judicium  gentibus  pro- 
feret ;  non  clamabil,  noque  accipiet  pcrsonam  (Isai. 
XLii).  »  Sed  hoc  inlelligitur  de  acceplione  pcrson» 
in  judicio,  nisi  quis  forte  verba  prophetae  aliorsum 
trahat,  quasi  Fiiius  Dei  hominem  assumens,  non 
personam  assumpserii,  scd  natiiram. 

Et  ACCiPiENS  cALictM.  Calicoin  accepit,  non  sinc 
vino  quamvis  evangelista  non  exprimat  de  vino  : 
nisi  forie  inlelligatur  c.vpressum  in  proximo,  ulil 


a5  B.\I.DLI><1  CAMLAniLNSIS  AI\ClllLl'LSr,.  M,t 

.Ikil;«    Noti    l>?)ama    mo.Io    i!e   boc  m-nii..c   \iiis  A  Si<  ul  ci.im  Kiliu>  Dci  digii.inoi.e  fili.is  hominiicl  . 


{Malth.  xxM),4fU:.  Calici-.  :iii;i'ii>  Mcccp!i'i,  pcr  n  y- 
«licnm  Ki};nificalioi:ein  rei  rimx  fiiliiia',  inli^irigi  po- 
lest  niorliii  periVreiidx'  promjilj  (lcvdiio,  voliiui.i- 
ii;M|iie  siisc^piio.  Di;  «iiio  c.  Iicc  Doii.iini.'»  iiiicrrojjiil 
fil  t>s  Zf!lic«l3ei,<L(e'  s:  «  Poleslisl.ibcre  calitO(iiq'Ji;iii 
CRO  liibiluriJi,   siini  ''    (Muilh.    \\.)  t    Ciluciii    cit;i> 


il..  filiiis  lioiniiis  pcr  gi^iiriui  Fliiis  Dci  esl  i.om  si  c 
l;imcn,  qiiasi  lil  us  aJoplivii^,  vcl  4|ii-jsi  dc  nort  iiiiu 
in  niinni  mi!o|>i.iius,  se.T,  kiciiI  Aposlolus  ilicii  : 
«  I»i«ilcsiiiialiii>  filius  in  virtiite  (Hom.  i).  »  Qnibns 
vcrbis  |,'r;uias  cgcril,  aiit  pio  iioliis.  anl  pro  «;,  ii'm 
:.pp:irftl ;  quia  cvaiigeli.'»(.i  noii  exprimil.  Si  crcilcii 


accepii,  qi:ia  nionem  spoi.lo  8u;,ccpii.    «  Obbnis  <'ii'>'    «"Rl   vtrbis  enin  gratias   cj-isse,  aul  liis  ipsms 

est  I  <nini.  quia  ipse  vo!!i;i  [Vsul.  liii).  »  Culcis  au-  veibi:;  furie  nsus  esl,  Cralia»  ^.ro,  ant  aliis  cimibni 

leiii  nomlH.;  sifjiiilicari    polesl,  nori  solum  vas  fiuod  ^ii"   barciilifiiJS  Bicwt   in   alio   bicc,  nbi  eisullumi 

».011111101,  seilel  illu.l  (piod  inleiius  coalinclur,  sicnt  spiriui  dicii  :   «  ConfllfOr  libi,  Palcr,  Doiuine  culi 

« 'livc.rso  pociili    iioin.ne  sijjnific.iri  solcl   il   quod  ei  terrte  (.Vn///i.  Ii).  » 

»<inliMcl,   ct  i:(.n    s<,li!iii   <|iiotl  continetnr.  Gralii-.s  Et  deuit  «  iliis,  (Jiocns  :  Bibile  c«   InK  OH.ncs.  » 

ogit.  Siivit  prae  iximus,  in  accepliono  olicis  scriliil  Prinio  o*ie:iililur,  qui  I  <!e(lerit,   deiiide  a.l  qui.l  de- 

M;U!bx'Us,  Doininuin  «^r.itiascgissc,  ei  noii  expriniil,  dcril.  A.l   bibendiiin   ergo  dcdil,  ei   diiil  :  i  llibilc 

cuin  beacdivi^sc,  sicul  in  acceplione  pai.is  scribit,  ^'^  '"''=  omncs  (3/rtM//.  xkvj).  »  (Jiioil  »!iciu  ex  lux  , » 

eiiin   beiiedixisse,    ct  iioii  expriu.it ,   eiiin    gr.itias  sic  iuielligi   polesl  :  Ex  boc  nunc,  i<l  esl  aMxido,  ut 


«'gisse.  Uiitc  iliciii  vidcri  potesl,  alterum  pro  alicro 
indjrreicnle»  poni ;  inaximc  cx  co  quofl  in  accepiio.ic 
paiiis,  nl.i  ;tb  imo  exaojielista  poi.ilu:,  <  Dcitt-dixil 
(MiiUlt,  xxvi),  »  :!b  al:eio  poiiitur,  «  grali^ts  cjjil 
Mdic  i:v).  Cndiariiiii  (|uideiii  aclio  bene  lictlo  dici 


inilium  lanlx  graline,  l.intiqiie  niuiieris  <!cnioiist»c- 
Mir;  vcl  ii:agis  sic  :  Lx  boc  calici-.  ncl  ex  lio<\  q<''>l 
ilo.  (Juo'l  aiitem  nois  ulcit  :  li;biie  buin-,  ^cl  e\ 
l.oc,quasi(|U0(l  p;irli3  esl  in.licans,  lef.  rri  polosl  a<\ 
partilionein  graiiaruin,  <iualis   in  fiaciioiie  denioii- 


potcfil,  ISaiii  et  Deum  benediciuuis,  ciiin  de  eollatis  stratiir.  Calix  eiiim,  diini  digne  bibilur,   .lOii  omiii- 

leiicliciis   gra)i;is    ci   releiinms.   Oinnis  graiiaru:»  l»i!S  omnia  coiiferl,  scd  singulis  singiila;  aliis  lenla- 

aclio  causaiii  respicit   bci.eticii,  Sed  iicei  prins  sit,  lioiies  levignns,  aliis   viriutes   aiigens,    inoi!is'pie; 

grat  ani  confcire,  qnam  referre ;  iioanunqnam    ta-  i-'''3   inniiiiiciabilil)iis   la-giens  siii?iilis,  proin  imi- 

nieii  pro  ccrlitiuline  rei   futur.ic,  graliarum  aciioiie  fuqiie   opus  esl  :  et   nt  iieino   relir.qiiaiiir,  omnes 

beneliciiiin  prxvcnitur.  Seieiis  ergo  Cbiislus,  qnantu  vucal.  Ad  hunc  cuini  caliccin  otniics  rnlclcb  (011111111- 

sit  graiia   liiijus  iiiefrabiiis  sacranieiili,  qiiuiilaque  niier  vocinlnr  :  comnuMiio  eniin  fidel.itm  c.>t.  M.rs 
lioiia  biijc  ab  ipso   i.oliis   si:ii  contereiida  ;  scieiis -^  i!!i  cst,  q»ticiin<|iie  non  liibit  ;  cl,    ut  ;»il  Aposiolus, 

quiiqiie  quaiilaiiiaia  iiiox  abipsoprDRobispcrrcieiiiij,  jii;li(ii!in    esl   illi,   quicttn(|ue    in'ligiic   bibil.  (Jiiid 

pro  uiraquc  causa  gratias   Patri  agit,  videli<  el  pio  ergo  fomicatcr  facial,   vel    adulter,  vcl   quicuuqiK» 

bcnis  praesiaiiiiis  ei  pro  nialis  lolerandis.  Ltraqiic  isorlali  peccaio  imprcaius  esi,  si  inJigue  bibit,  vel 

eiiiin  noUs  prosunt.  !n  taiiiiim  nos  aaial  Jesus  Cbri-  si  onuiiiio   noii  Liliil?  lirobquc   peiiculum  moitis 

.stup,  ul  pio  (losiiis  boiiiv  gralias  agal  laiiqiiaiii  pru  esl,   quia  ipse  morluus  csl.  Quid  crgo  faci.it?  lloc 

suis,  ci  boi;a  iiliquc  noslra  noK  .siint  nisi  ejus  d')iia,  enim  ,    qui    ejusniodi  sui.l ,    inquirunl.    Coiisilinni 

ipse  laii.en  qni  doiia  tribuil,  gtati.is  agit,  sicui  so-  salulis  iii  promplu  esl  acqHicsceic  volcnti.  Conver- 

b  t,  qui  accipit.  Fteputat  cniin  sibi  dari,  et  a  se  gra-  laiur  el  vival  :  et  inlcr  gcminuin  inoriis  periculuni 

liasdcberi,  cnm  iiobispr;eslatur.  luslar  enini  mune-  vilain   i.ediam  clgal,    seipsum  probans  cl  diju.li- 


ri:>  ii;ii)ei  acccpissc ,  cir.n  dedeiit.  iioc  autcin  facil 
intima  illa  eharitas,  pcr  quain  nos  sibi  jungit,  iit 
mcnibni,  et,  ut  accipial  in  nobis  qnidqnid  deJeril 
iiibis.  Propler  qiioJ  ad  ipsiini,  qiii  dona  dedil  ho- 
11  inibus,   Propliclu  loqiiiiiir,  ei  dicit  :  « Accepisii 


Cans  ;  et  sic  dc  paiie  boc  ed.il,  cl  de  caiice  I;  bal. 

BIC   EST    SANGUIS   MEUS   NOVI   TESTAMENTI. 

llic  osiendilur,  quid  dederit,  et  sicut  catboii(3 
credit  Lcclesia,  inieiiigemla  est  mutatio  facta  viiii 
in  sanguiiieni  Cbrisii ,    in    saiigniuein    uv:r>   mera- 


<!ona   in   b(.mii;ii;us   (/W.  lxvii).  »  Giaiias   ergo  ^  (.jssi ,„„„,.   De  quo  sanguiiie  sive  vino  (nam   viiiuni 

;.git  pro  Ijonisnostris,  donis  suis;  oriidiens  iios,  ui  pgr  significalionem  sanjjiiis  dicitiir,  sicut  scriptum 

!;o.s  graliam  rcleranius  pioiioiiis  suis,  bonis  noslris.  esl  :  «  Lavabil  vino  stolain  suain,  cl  sanguine  uv.u 

Ciaiias  agil  pro  fi..{:<;llis  iiiiquitatis  alieiue,  crudieus  pallum  suu.n)  [Gen.  stix], .  dici»,   «  hic  »st,  inq.tit, 

Dos,  i;e  murmuremus  inter  llagella  iiii.|uitalis  pro-  sanguis  nieus  :  «  Sanguis  »  per   iialiira;  vciil.ilem, 

pi  ia;.  GiaUas  agit  pio  salut-j  mundi,  quam  huinan»  pon  pcr  alicujus  sigailicaiionis  soiam  siniiliiiidinem ; 

Scaeri  dare  disposuit,  dans  carnein  suam  in  cibuni  1  meus  »    aulem  pcr    propiieiatem  ;    non   saiigms 


(.'.  s.iii>^^iiiitcn)  suuni  in  potum,  u(  rcpleat  in  boais 
d^sideriuin  Koslruii) ,  d.ins  sei|>suin  in  preiium,  ul 
redimat  d>^.  iniciitu  v.ilam  iioslrajn.  Gratias  crgo 
Mgil  pro  nobis,  ul  pncdicluiu  csi.  Quid  crgo  est? 
^oiiii';  .»,1  pro  se,  cui  dalum  sil  mmidiim  redimore, 
n;  in  .ioiiiino  cjus  oaiue  geiiu  lloctaiur,  coelfsiium, 
lirr.sslriiim,  ct  iafornoriim  {Plnlip.  11)?  Quid  enim 
b.Tbft  iiiiam   Glius  Viriiinis,  quoa  uon  acceperit? 


liircurumaul  vilulorum.qiialis  in  vcteri  Tcslainento, 
niagis  rundisolebal,quam  poiari:  al  <  liiccsl  sangiiii 
meus  novi  TesLaoienli.  »  Marcus  similiter  dieit :  Lu- 
cas  vero  .  «  Hic  esl  cali.\  iiavuin  Te»lainciitiim  in 
luco  saxguine  (Luc.  xvi!}.  1  Paulus  peno  similiior  : 
#  Hic  calixnovuai  T.ii:uncn!um  esl  in  meo  saiii,'tiiiitf 
(i  Cnf.  xi).  .►  Ergo  secuuduiu  MaUb;euiii  <;t  Sl.ir 
cum,     «  hic    csi  saiiguis  iiovi   Tesiauicaii ;  »    se- 


ttC5  UB.  DE  SACnAM.  ALTARIS.  6i  C 

ciin<liiiii  Lt:c;tm  ei  Paulum,  »  hic  esi  calii   novuni  \  l>ris  struvi    (cclnliiin   iiietim  f  Job.  xvn  i.    >    Aliu 


Tc8taii)eiiiuiii.  > 

Cnosideraiiduiii  esl  lesUiiDcnluni  «liversis  modis 
III  s:tciu  cl<»i|ui(i  arcipi.  Apo^klolus  :  <  Iloiiiinis  (e<>(:i- 
iiioiituiii  liciuo  s|ieriiilaul  superorJiual  (Cala/.  iii].i 
tii  iit  ulio  loco  :  <  Test.imeiituiu  iii  iiiortuis  conrir- 
iii.uuiu  e^l  {llLir.  \\).  >  Hic  dicilwr  (eslanieiilum 
{.uletiiiiib  orJiiijiio  tcsiuloris,  iu  quu  plcruniqiic  llt 
iiisliiuiiolixTCtlis.  Oiciiur  etijiuiesiaiixiKiiiiiparinin 
tjuod  fuil  inier  Jacob  et  Lubun  pru  pacc  iiiter  se 
Tce  icranda.  [>icitiir<|iioi|ue  testainenlum,  quod  inler 


(litit  :  <  nes<.<*ii(laiii  aJ  lijiuin  incuin  liigetis  aJ  ii> 
lcriiiiin  {Cen.  xxsvii).  >  Va  ilcin  :  <  Dcdiicetis  ca* 
iios  nieos  <  uni  ifoloic  .i<l  inreroi  (Gen.  xlii)  >  Njni 
<|iii  (liiil :  <  Lxtalus  siini  in  liis,  qiix  dicta  sunl 
niilii,  in  (loiniim  iHiniini  iliiinus  (Ptat.  c\ii),  >  ds 
ciijiis  viriulc  ('(inlid.it,  ostcndit  iii  sc(]iicnli!iiis,  ad 
auclorcin  saluts,  i\m  slatnit  iRStanicntuni  paci» 
dioeii»  :  <  KiiK  p:i\  in  viriiitc  (nu  (ifri:/).  Ipsc  cniin 
e>i  |Ki\  iio>lra,  <|<ii  coetuni  noliis  apcrnit,  et  inrer» 
nnni  clausit :  ct  iii  saiignine  novi  (csiamenli  t<:sla- 


iiialoa  disponiliii-  contra  Deuin,  ul  ibi  :  <  Adver6iiiu  inenlnni  inrcroruin  dissolvit.  L'iidee(  apud  Isa'  ^in  dj* 

u-teblanicniiiiii<li>p()suenin((aiiernaculalduinxoruMi  ci(   :   <  Uclcbi(ur    TixmIus  vcs(rnni  cnin  inot.^;  el 

ci  isinaclilje  (/'«</.  l\iiii).  t  Diciiur   etiuHi  lcsta-  pactuin    vcslruin   cutn    inrcrno  non    stabil    (Isai. 

iiicutuin   foedits  oiiui   niorte,  sive  cuni  inferno,  sive  xxviii).  >   Novnni  tcsl;inieiilnni  leslaincnto  iiiforo- 
cliain  cuiii  iituiido  :  qnoj  <onvenil  p^tccatoribus   ct  "  rnni    quasi    C  regionc    opposilun  esl.    lilnd    ciiini 

(liiectoribiishnjiib  nuiiidi,  i|ui  iii  obligatioiiciniquita-  i.oii(iriiiati:in   fiiil,   quasi    sangiiino,   id  csl  pccc.iio 

lis  su:c    iiioili   ci  iiifcrno  deltilurcs    coiiiililuuiitnr.  Iioniinis   vcl    uiorle ;    qniu    pcr    poccaluin   diabolo 

ilinc  in  tcclcsiustico  scripinui  est :  <  Mcnior  esto,  conscnsit,  ei  a  vinculo   iniix  obligationis  ncc  pcr 

<|iioniani  non   lardabit  iiiors  ,  ct  teslaiiicntuni   inrc-  niorlcin,  iicc  post  inorlCin  sc  liiicrare  polnit.  Nuvum 

iwruii),  <pi4d  (lciiionsiialiiin  cst  libi   (Eccli.  xiv).  t  aiiicin   lcslanieiiluin  saiigninc  Ciiiisli  coi.iinnalum 

reslanicniinn  cnini  biijiis  inuiidi   iiioriem  opeiatur.  c.st,   a   pcccato  lioinincin  libcrans,  el  novani  ei  \i- 

DiciViir  qiio<|iic  lesianientiiin,  qiiod  disposuil  Dcus  vendi  foruiani  pi^scribcns,  ci  vitac  a.'terna*baercdcm 

eleclissuis;  paciu  n  icilicci  ad  David,  de  quo  ipsc  coiistiluciis.  rropierca  bic  sangnis  novi  lcslamenti 

«licil  :  <  Disposui  testanicnljin  cleclis  nicis,  juiavi  diciiur,  qnia  eo  novnin  lcst.<iiicn(iim  (lcdicalnni  esl. 


David  servo  n!>>o,  usque  in  xtcrnuin  praeparabo  sc- 
nieii  tiiuin  ( /'{'//.  liixviii).  i  Siiiiilitcr  paciuin  ad 
Ai)i:(liaiii,  sicnl  i'i>i  .  <  .Mcnior  fuil  iu  sirculiiin  lestU' 
inciili  siii,  veibi  qnod  niandavit  in  niille  gcncralio- 


ct  xicrii;i'  liXTcdilalis  rcpioinissio  conlirinala  est. 
Trius  crgo  icstaiiicntinn  qiivd  in  iignra  pixccssit, 
ob  niysticani  signilicationcm  linjiis  sacramcnli  iioii 
sine  sanguinc   dcdicaiuiu  cst.  Nain    ul  Apusiolus 


lics,  quod   disposu  l  ad  Abrabani,  el  juranieiiti  ad  p  dicit :  <  Lcdo  oinai  niandato  legis  a  Moysc  niiivcrso 
Uaac    (P^al.  tiv).  »  Ilinc  colligi  potcst,  lcgcni  Dti      popiilo,  accipienssanguii.ein  vitulornni  ct  hircoruni 


icctc  (!ici  tcatanieiituin  ;  qnia  bxicdilas  in  C3  nobis 
icproniiililiir,  ct  <|iii  sinl  liXTedos  in  niullis  locis 
•isieiidiiiir  :  cl  quia  coniinct  promissa  Dci  el  |)ri£- 
<opla  ejiis,  quasi  quxJain  fa'deri>  pacia  aJ  brnian- 
dain  ainiciiiani  inlcr  Dcnin  el  boiiiines.  Dcits  siijni- 
dcin  spoiiic  quasi  so  obligal,  ciijin  siil)  jiirejniando 
ad  rcddcnila  promissa  ;  bomo  c.x  iicccs>i(ate  lciic- 
(ur  ad  impKiida  prfccpta.  Tesianiciitnin  intcr  dia- 
boUim  el  liomincin  peccain  bominis  vcl  inortc  qiia->i 


cuin  a<|ua  cl  laiia  coocii.ca  el  lijssopo,  ipsiiin  quo- 
quc  libruin  et  ontncm  popnlnm  aspcr^^ii  diceiis  :  llic 
saiigtiis  ic-siaineuii ,  qiiod  inandavit  aJ  vos  Dciig 
{H(br.  ix).  •  Eccc  quam  proprie  praudicil  Mo}ses 
verba,  quibos  ii.siis  fSl  Cbrisliis  in  cojna.  >  Viile, 
qiiomodo  vctus  Tcslainciiluin  liittc  iiide  rcspicit  no- 
Yum  Tcstatncnluin,  ci  ICsl.iinentum  iiifcrorum;  alte- 
rum  per  signiri;-alionein  niorlis  boininis  Dci,  alietum 
por  i'(  pr.L-sctilaiioncin  muiiis  boniinis  rci.  Nain  (noi'& 


tangiiine  coiiliriiiatiini  esl.  De  ipio  testanienlo  Jici-  lcgalis  liosiiu:,  qna  denionsiralus  cst  iioino  dignus 

tur   apiid  l^>aiam,  cx   porsona  (piorumiiain  :   <  Pcr-  moi  lc,  rcprxscnlal  11:01  lcin  lioniinis,  qtii  per  pc-cra- 

cossiinus  focdnscnin  itiortc,  cl  tttitt  infLTiio  fcciiiins  tum  dignus  csl  morle,  ])er  grjtiam  tamcn  lihcrundu» 

p-ictnm  {liui.  wviii).  >  Diaboliis  antein  niors  di(i-  a  inoric.  Ipsa  ijuoqnc  ninis  boslia' (iru^iiignrat  inor- 
tur  cl  infcrniis.  et  ((cdns  ciiin  co  peictissinn  tcsa-  0  tetii   Clirisii ,   pcr  ijnam    libcraiidns   cral   bonio    a 

nieiitnm  est  iiilcroruin,  qiiod  lioiniiii  dcinonstraiiitn  inoitc.  IMoiUcrca  uliiiniquc  tcstjinciitiini,^c(ns  sci- 

csl.  Iloc  auiem  te>taiiicnttini,  iit  pricJiikimns,  inorlc  liccl  cl  novuin,  valel  ad  dcstrucndum  lesiamcnluin 

iiominisi  coiiliriiiaittiii  csl,   sed  boc  ({uanlnin  ad  ip-  infcioiuni ,  allcnim   per   sighilicutionctii  ,  allcrtin» 

sutii  liomincm.  Nulla  etiitn  sna  virltitc  .int  sapieiiiia  pcr  vcritalis  cxbibiiioncm.  ilic  crgo  saiignis  Cbristi 

||M>lcst   bonio  :<  inortc  IJberari,  1  dutn  noii    c^t  qni  nuvi  lcsluincnli  ilcdicator   esl,  (uin  secun>iuin  nova 


I 


rctliinal ,  ncqnc  i|iii  Siilvntn  faciat  (Piul.  vii).  > 
l'iopieiea  noii  sudicicbal  Abel  itiitucentia  sua,  iiec 
Noe  jiisliiia  siia,  nec  .Vbrab.c  lidcs  sua,  ncc  MnVsi 
niausuciudo  soa,  nec  Job  palieniia  siia,  nulli  deni- 
4|ne  siincioniin  sanclilas  sua,  ni  a  inorie  liberuri, 
cl  tcstanieiiinm  iiilorurunt  di^»ulvere  posset,  sioe 
morie,  vt-l  ante  niorieni  mcduioii.-'.  Ftoplcr  qiioii 
«liusdicil  i  YaJ."iniaJ  poita»  iiilen  ^/a  n.  xxxvm;,i 
Aljus  dicit  :  <  Inlernus  dor.ius  mei  est,  ei  iu  teoc- 


ptomissa;  qitia  piopter  itititiain  ciiaril.iiem  qtia 
dilexil  nos  Deus,  qu.ini  ei  iii  saiiguine  fro  nobis 
fiisocorainenJavil,  occuUis  muiibus  itispii-antis  gra- 
tix  inciiLibus  nostris  iiigeiilur,  el  quasi  viva  vik  0 
ipsiiis  s.iiiguiiiis  snggenltir,  ct  pr.xcepla  cjtts  inc- 
dullitus  aniaie  ct  (ideiiier  pion;i.ssa  sperare. 

Qc  ?P.0    «ILTIS  F.l  K'..NtitrLR     I.N   Rr.MISSiO.Nt.M    l'F.C- 

c.vn,i:m  [Miinlt.  xjlm).  Oiniiis  ini|>i.c  (liibitaiioios 
oc<.a5io    aiiipuiaiur.    diini    viriias  fidci  ^psius    orc 


()f»7 


nAI.DI  IM  CANTUAIIIKMSIS  ARCIIIKPISC. 


m 


vrrilulis  n|)eritur.  Ne  quis  piilcl  pci  hi{;iiiricalioiieiii  A  Alx:)  (lletit.   &ii).  »  Pro  illis  taitr,  qiii  acces&t-  iul. 


u  Clirittlo  (lc  aliqiio«lici  :  «  llic  csl  snrigiiis  iikmis,  • 
iiiaiiilesU;  al>  i|>so  oslcndiliir,  qiiiil  ilixcril ,  (|iii(J 
iiiicHcxcril,  qiiiil  a  nobis  crcili  voliicril.  Ncc  liccl 
iiobis  ((u:tM  per  siiiiplicitaieii)  igiiorare  qniil  intcl- 
lexcril,  cuni  nocessc  iiobis  sit,  cl  id  croilcre  qiioJ 
iii  liis  vcrliis  iiilcllcxit,  cl  id  connicri  qiiod  dixil. 
Iii  hoc  enini  coininnnis  lidei  uriiculo  ci  pnblicu: 
conrcssionis  tcsliinonio  noii  siinicit  siniplicitcr  cre- 
dcre,  vernm   csse,  qiiod  Clirislns  liis  varbis  dixit. 


|(iqiii<ur  liic  santjnis  ad  iiidiil;;eiili.'iiii ;  vcruintaiaeu 
coiilra  ni:ilus  ad  vindiclaiii.  Kr^o  non  uiuiiiliui  pro- 
dc»l  snit(;ui!>  eirusuK  aJ  reinissiuneiii  peccaioruin, 
scii  iniillis.  Proplerea  dicluni  csl  :  «  I'ro  ntulli» 
clTundelur  iii  rcinissiuueni  piMrraioruiit  (  Muitlt. 
xvvi).  I  Noii  le  niovcat,  qiiod  scri|iiiiiii  esl  :  «  Pjuci 
siiiil  elccti  {ilallh.  xv),  >  qu;isi  noii  pro  niultis  rnu- 
datur,  <|iii  solis  prosil  elcctis.  Licel  eiiiin  pauci  Ji- 
canlur  cledi ,   coiiip:iraliunc  iiuiliitudinis   peccato- 


quidqnid  in  liis  intellcxeril,   noii   iiitclleclo  sciliccl  runi ;  iiiiilli  laiiioii  sunl,  el  su|»er  arciiaiii   uiultipli- 

quid    dixerit;    sed   iiilciligcnlia   et  lidcs  verborum  caiidi.  Nain  si<iil  scripluin  esl  :  «  Muili  venient  ab 

taiito  exactius  a  iiobis  rcquiriiur,  qiiaiilo  claritis  ei  orieiile  el  occidciite,  cl  recuuiliciit   cmn  Abrali;>iii, 

expressius.quodcrcdi  oportcl,  .1  Cbrislodicitiir.  Res  Isaac,  ct  Jacob  iii  regiio   (O^loruiii  (Mullh.  viii/.  • 

ciiiin  licel  occulla,  ut  in  verilale  est,'ila  paiidilnr  hem  :  «  Elliiiideliir,  iiii|i:ii,  in   reiiii&sioi:cin  petca- 

el    inculcalur,    ut   ignoranlia    oinnino  noii  liabeal  B  toruni,  i  Qui  sanguiiiciii  Chrisli  fudcninl,  noii  boc 

excusatioiiein  ,  el  impictas  vix  invenial  erroris  oc-  agebanl ,  iion  hoc  cogitabanl,    ul  tolljreniur  pcc- 

easiuneiii.  Dixil  cniin  :  t  ilic  csi  sanguis  meus  novi  cata   mundi.  Qn:)iiiiiiii    enim    in  ipsis  .''uit,   migis 

leslamenli,  >  ei  inculcat,  <  qui  pro  vobis  effundelur  opcrati  sunl  suam  perdilionem,  qiiain  iiOstrani  sa- 

in  remissioncm   peccatoruiu    (Lnc.  xxii).  »  -Ac   si  luteni ;    magis  sibi    damnalioncin,  qu;im  iioliis  re- 


dicerel.  Iloc  quod  vobis  do  ad  bibeiidiim  siib  specie 
vini,  secunduni  naturam  viiiuui  non  esl,  sed  se- 
ciindiim  verilalem  meiis  s:iiiguis  esl,  el  ilie  ipse  san- 
giiis,  qiii  pro  iiiultis  cQiindeiur. 

H;«c  sii  cigo  lides  noslra,  hxc  sit  coiifossio  no- 
Stra  :  iliiini  eiiiiidcm  sangninem  iiobis  dari  in  po- 
tum,  quem  iiidubiianler,  credimus  pro  nobis  fuisse 
elTusuin  Lucas  dicit  :  \  Qui  pro  vobis  elTundetur, » 


niissiuncm.  Aliaii.cii  s:.liiiil<;iJL'  dispensalioiii  iie- 
scientes  sorvieriiiil.  Salus  enim  inunJi,  qux  secula 
esi,  nec  eorum  viiiuiis  fuii ,  nec  voluniaiis,  nec 
inlcniioiiis,  iiec  operis;  sed  Dei  virlulis,  et  volun- 
laiis,  ei  inteniionis,  ei  operis.  Iii  i!Ia  eiiim  effu- 
sionesanguinis  non  solum  operaia  esi  perseqiieniium 
iniquitas;  sed  operala  esl  el  Salvaloris  cbaritas. 
Sed    iniqiiiias   cffecii    opus    iniquiiatls ;    cliaritas 


lanquam  pro  solis  discipulis   diclum  sil.  MalUiieus  perfecil  opiis  cliariialis.  Non  iniquitas,  scd  charila» 

dicil  :  «  Qui  pro  mullis  effundelur  (Matlli.  xxvi).  >  ^,  operata  est  saliitem,  iniquilas   lameii   Cbrisli  saM- 

Quac   quamvis  videanlur  (iiveisa,  iion  suiii  laiiien  guiiiem  fudil,  el  sese  effudil,  ul  scirel  liomo,  quan- 

adversa.   Pie  enim  crcdi  polcsl,  Chrisium  iilrum-  lum   diligerelur  a   Deo,  qui  proprio  Filio    suo  non 

que,  dixisse,  vel  alierum  separalim  posl  alterum,  pcpercil  (Hom.  viu).  t  Sic  eiiim   Deus  dilcxit  miin- 

vci  allcruin  ih  aliero  intelligetidum.  Qiiodain  eiiim  dum,  ul  unigcnitum  suura  darel  (Joan.  iii).  >    Qui 

iiiodo  dicitur,  quod   iii  dicie  iiUeliigiliir.  lllud   mo-  qiiidem  unigeiiilus  oblalusesl, non  qnia  juJxus,  po- 

vere  nos  potesl,  quod  Aposlolus  dicil  :    <  Cbristus  luil,  .sed  quia  ipse  voluil;  qiiicum   dilexissel  siios, 

pro  omnibus  moriuus  esi  (Hom.  vi) :  t  cum  (11(^1,  in  finem  dilexil  eos.  Finis   esl  mors  pro   inimicis 

non  pro  omnihus,  sed  pro  iiuillis  sanguinem  sniini  suscepla.  Hic  est    fiuis  omnis  consuinmalionis;  fl- 

fiisinn  iri.  Sed  alter  videiur  attcmiere  eventiiui  dc-  nis  consummali    amuris.  Majorem  cniin  charitalcm 

finitx  iililitalis  ;  aller  suflicieiiliam  iiifiiiila:  virlutis.  nemo  habet,  ut   aiiimam  suam  ponat  quis  pro  aini- 

Nam  qiiantuin  in  ipso  sanguinc  est,  tain  poiciis  est  cis  suis  (JoaH  xv).  Ilaic  Clirisli   charitas  in   inortc 

ad  redemptioiiem,  ul  oinnibus  sufficere  possil   ad  Christi  violenlior   fuil,  qiiain  Judaeorum    iniquilas, 

salutem  ;  tam  incomparabilis  ad  preliiim,  ut  eo  re-  nec  poluil  el  iniquitas,  nisi  quanlum  permi.sil  clia- 

parari  possil  totuingenus  hiimaiiuin.  Prctiosior  est  rilas.  Judas  Christum,  vel  Judseus  morti  tradidit,  el 

eiiim  oinni  xstimalione  rcdimcndorum,  el  qiianto-  D  hoc  maligna  iniquitalc.  TradidiC  Paler  Filium,  tra- 

libec  numero  captivorum.  At  qiii  male  vivendo  san-  didil  et  sc  Filius  :  et  hoc  ex  charilale.  Nec  tradilio- 

guineiii  testamcnti  poilutum  ducunl,  quia  sacia-  nis  rea  est  charitas  ;sed  innocensest,  eiiam  inmorte 

nieiitum  rcdemptionis  vilipciidunl,  communis  gra-  Cbrisii.  Soli  eniin  cbariiati  licet ,  quidquid  iibet 

tiae  bcneficium  non  pcrcipiunt.  A  Chrislo  enim  iiou  impune.  Sola  Dcuiii  cogere  poies),  quasi  imperiosa 

redimitur.qui  a  commuiiionc  genera!isgrali.Tsponle  charitas.  Iljec  de  ca'lo  Deuiii  deposuil,  haec  in  cruce 

exiinitur,   sicut  scriptum  cst  :   <  Qui  confidunt  iii  pnsuil ;  hxc  tam  innoccnier,  qiiain  salubriter,  saii- 

virtule  sua,    ct  in  aiiilliiudiiic  divitiaruiii    suarnni  gnincm  Christi  fudit  in   reinissionem  peccatorum. 

glorianlur.  Frater  non  rcdimit  (Psa!.  xlviii).  >  Qiije  Ergo  tota  graiiarum   attio  pro  salute  mundi  chari- 

ergo  utililas  in  sangiiine  Clirisii,  his  qiii  desccn-  tali  debelar  ;  quae  ila  iios  urgel  violentia  sua  raiio- 

duiil  in   corriipiionem  ?  Bonuin    eral  illis,  si   nati  nis,  iit  par  sil,  nos  tanlumChrislum  diligere,  quan- 

noii   fuissenl.  Boiium   eral  illis,  si  sanguis  Chrisli  lum  Judaus  potuil  odisse.  Humanum    forte  dico, 

effiisus    iion  essel.  Erit  eiiim  sanguis  Iiic  in  tesii-  propter   inrirniilalem   cordis  nostri.  Indignus   est 

mouium  iltis  :  «  Acccssistis,    inquit  Apostolns,  ad  eniin  aniiciiiomine,  qui  minusdiligii.quam  inimicus 

santuiuis  aspcrjionem ,   nielius    loqnentein   quain  odit.  Indiguus  cdI  rcmisfcioiic  peccaloium,  qui  sic 


6r,t)  LIB.   DF,  S\CR\M.  ALTAR1«.  070 

uiniiili  vi.issilJiliiieiii  ^tiiioris  rcJ»m:iii(lo  non  red>lii;  A  Hiioi,  nec  vaciibt  njos    ETnngcIii  :  «liiiniiioJu  iii:lii- 


m!«J  qualein  polesl  ,  ne  «licani  'pnrein.  Nani  p;ueiM 
qiiis  poiesl  ?  Noii  sil  iiDbis  prclinsior  s;uipiiis  pro- 
prius, quam amnrClnisli.  Naiiiut iios libcrarculosan- 
gurnibus  DcusDeus  salulis  uosfrx*,  ipsc  prior  diietil 
nns:  eliavil  nos  a  {tccc.itis  nOAltis  in  saiigniiic  siin. 
(  Diro  aiitoiii  voliis,  iioii  liiliaui  ainolode  b  )C 
gciiiiniiic  viiis,  doiiec  bib.un  iiiu«l  vobisrum  noviiin 
iii  rfgno  Palrls  inei  (Unilfi.  xxvi).  •  0  ligoiiler  lioc 
loco  conslderandiiin  ost,  (|iioinO(!o  Liicas  cvangcli- 
sta  a  duobui  aliis,  Mailb.To  scilicet  ,  ct  Maico, 
dissnnarc  vi  lelur.  Quod  ut  inanircstius  .npp.trc;»!, 
ei  Evangclin  IjIiox  ipsa  vorba  Cluislo  siio  ordiiic 
ponainus  :  '  Desiderio  desideravi  iioc  pasclia  m.-in- 
ducare  vobiscuni;  aiiteiiuam  patiar.  Dico  eniin  vo- 


bil.ntilor  oitcdannis  qiuv  racla  vol  dicla  iiarrnnliir. 
EvangcliCdC  cnini  namiioiii  iiccessario  fiilcs  di  bo- 
tur,  iioii  ordiiii  voi  lenipuri:  nisi  cuin  lia:c  inscrta 
suul  n.trrationi. 

Dico  AUTEM  voBis.  Non  siint  pcrrunciorie  cogi- 
laud:i,  iicc  iicglii!ciiier  aiidienda  verba,  i|nx  lioc 
lo(0  Cbrisliisdicii  :  miuimc  ciim  pr.Tuiitiat.  i  DicO 
aiitnii  vobis.  »  ILcc  eiiiin  prxinitlons ,  aitontio- 
ncm  vidclnr  roquirfre,  ut  atteniis  aiiribus  audia- 
iniis,  qiix  eldicil,  e(  dicere  se  dicil.  Cum  pondere 
aiiioui  co;;iianduin  csl.  «  Dico  aulcin  vobis  ,  •  ut 
pcn.soliir  verborum  poudiis,  cl  dicentis  aticlurilas. 
<  Noii  bibaiii,  iiiquit,  dc  hoc  ger.imine  vilis  ,  doncc 
iiibam  illud  vobiscuin  novum  in  regno  Patrisinci.  i 


bis,  quia  es  lioc  non  ni.nidiirabo    illiid,  «ioiiec  ini-  "  Tria   statini  occnrriint  intclligenda  iii  liis   verbis  : 


ple;ilar  iii.regno  Dei.  Kl  lu-cepio  c;ili",c,  gratias  egil, 
4 1  di\it.  Accipite.  el  dividitc  iiitor  vos  :  dico  oniiii 
vobis,  qiiod  noii  bibam  de  goncralionc  viiis  ,  douoc 
regniim  Dei  voni.it  {Liic.  xxii).  >  ilxc  Lucas.  Lbi 
HOlatidum,  qnod  posl  lypicuin  pascha,  vcl  iR  tiiio 
ejut,ct  aiite  veriiin  pasrlia,  Dominns  duo  vidctiir 
divisse  :  allerum  de  noii  niandiic.iiido,  ubi  dicit  . 
<  Ei  lioc  iiOii  ■iiaiulucalio  illnd  ;  >  ;illcruiii  do  iiou 
bibeiido ,  ubi  dicit.  <  Noii  bibam  dc  geiicratione 
tilis:  >  qux  diio  Doiiiiuum  dixisse  qiijsi  antc  vcrutn 
pascha  cclebratum,  soius  Ltic.is  coniincmorat ;  et 
de  bis  qiix  ad  voruiii  pasclia  perlinent,  bxc  verba 
•nbjangit,  i  £t  acccplo  paiie,  gralias  egii,  el  frcgit. 


el  quod  uoii  iiibcl  dc  lioc  gciiiinine  usquc  ad  leiu- 
pus,  et  qtiod  iUiid  luiic  bibiturus  esl  in  regiio  Pa> 
iris :  ei  anle  lixo  diio,  quod  de  boc  gcniuiine  vcl 
tiinc,  vc)  aiitea  biberii.  .\inodo  eniin  innuere  vide- 
tiir  mutatioiicin  vicissiludiiiis,  lanquam  anlea  (w- 
rit,  quod  aiuudo  uon  ruliirum  esse  oslcnditur  vel 
laiiquaiii  ....  no  lctnporu  non  Tucrit,  quod  amodo 
ruiurum  cssc  niunslratur.  Quis  cniiri  dicit,  amodo 
iiou  raciani  iioc,  iiisi  qui  fccil,  vcl  facil,  deinceps 
non  facturus?  Quis  itcm  dicii,  amodo  faciam,  nisi 
qui  aliquo  tcmpore  non  fecil?  Ralio  cniin  liujusin- 
telligcnlix  noii  sulum  cx  communi  usu  loquciidi 
colligitiir;    scd  oi  consucludiiie  ipsius  sacrx  Scri* 


C,  dodil  eis,diceiis  :  Hocestcorpus  meum,  quodpro  £  tnix   tcstiiiioniiiin     babcre    videtnr.    Nam    quibus 

Domiiius  dicil :  <  Nuii  ine  videiiitis  aiiiodo  douec 
dicatis :  Bcncdiclus  qiii  veiiil  iu  nomiiic  Doiniiii 
(.Vul.li.  xxm), »  sigiiilical,  eos  sc  viderc,  vel  vidissc, 
vcl  solis  ociiiis  cainis,  pro  parie  iiilideliuiii,  vcl 
oculo  lidei,  pro  parie  fidcliuin,  qui  tuuc  erant,  vel 
aniea  fiicraui  iii  populo  illo,  deinceps  auiem  po&t 
subsiraciam  prxseniiain  suam  se  illis  non  vidcii- 
diiiii,  doiiec  auferatur  velamcn  do  cordibus  eoruiu, 
el  veiiisse  eum  agnoscanl  :  beiiodicoiiles  euni,  qui 
vcnii  in  nomiiic  Doiuini. 

Nisi  morosum  essel,  non  esset  diffitile,  plur.^ 
exempla  iii  inediuin  adducerc;  sed  quia  rcs  pcr- 
spi(  ua  inultiludine  exemploruin  noii  indigcl,  inagis 
nobis  qiixrcndum  esi,  de  qiio  geiiiminc  viiis  lioc 
dicat;  an  dc  i::ilice  perliiienle  ad  Veltis  Teslainen- 
lum,  dc  i]uo  dicil  apud  Lucam  :  i  Accipiie  el  di- 
vidiie  intor  vos  (Luf.  xxii);  »  an  de  calice  pcrti- 
neiite  ad  Novuiii  Tostanioniiiin,  do  qiio  dicit  apinl 
eiiiiuloiu  Lucaiii  :  <  llic  csl  calix  iiovuni  teslaiiion- 
tuui  iii  sanguiiie  meo  (iUid.) ;  >  lioc  ost,  an  de  viuo, 
quod  credilur  fuisse  iii  calicc  pcr.iiionte  ad  volus 
s.icrificium;  aii,  de  ipso  sanguine,  qitom  posl|tiain 
coenavit,  sub  spccie  vini,  qiiasi  de  geniuiiiie  vili» 
propinavil  in  calico  perlinentc  ad  iioviim  sarrifi- 
ciiim.  Ad  baiic  auiem  iiiqiiisilioncm  valcrcarbilrur, 
si  prxuiiilatur,  qiiali  cibo  et  qnali  polii  Chiislus 
ulaliir,  ct  ulendo  dolcclclur.  Et  de  cibo  qiiidom 
qiiis  sil,  aperie  dicit  :  <  Mcus  cibuse8l,ut  faciaiii 
>oli;iiialein  Pairis  niei    (Joori.  iv).  i    tt  «pix  kil 


vobis  datur  :  hoc  facite   iii    inean)    ronimomoralio- 
nem.   Siiiiiliier  et  calicem,  postqiiam  cocnavll,  di- 
cens  :  llic  esl  calix  iioviini  lestamonluRi  iii  sangiiiiie 
raco,  qui   pro  vobis  ruiidolur  (ibui.).  »    Uiic  usque 
Lneas  ,  qui  sulus  de   non    maiiducando   Christuni 
qii.-iedani  dixisse  commoinorai;  ct  illa   qiiasi    aule 
verum  pasciia ,    ut    pra^dictuni    est.    Yerba   aiileiu 
Clirisli  dc  noii  bibendo,  qiiamvis  non   soius  ponal : 
iii  hoc  ab  nliis  varial,   qiiud  oa    ponit  anle   vcnri) 
pascba      qiiasi   aJ    typiciiin     pasoba    pertinoiiiia ; 
Matlh;cus   (Ciip.    xxvi)  vero  et    Marciis   (Cnp.  xiv) 
verba  Cbiisti  de   iion  bibendu,  iii  aliu  loco,  vidoli- 
ccl  post  voriim    pascb.i  ponuiil.  His  diligciiler  con- 
fiideratis  ,   consiat  ,    MaliliaMim    ci    Marcum  verlia 
Chiistide  noii  maiuliicaiulo,  omiiino  prxlcrmisisse.  |. 
El  qiioniam  vcrba  cjus  d0  iion  bibendo  ponunl,  sot 
alio  loco  qnam  Liicas,  altcnilrnm  e  diiobus  ( onjici 
poiosl,  vel  DoiniiKim    ulroipio    loco   verba   de  non 
Libendo  dixisse ;  jI  ubi  sohi-.  Lncns  poiiil,   sciiicel 
atite  iioviim   p:.3clia   celebratum  :  el  ubi    M.illhxus 
ei  Marcus  ponunl,  scilioct  post  novuin  pascha  cele- 
hratiiin ;  vel  si  Cbrislus  seiiiel  lanliiin  verba  de  iion 
b.beiido  dixil,  uniim  cx    ilfis,  vcl    duos ,    ordineni 
narralionis  miitasse.  Ordo    aiiiein  narraiioiiis  prx-- 
poslcrns  veritati    rei  geslx    iion   prxjudicat.   Non 
csi  autein  impinm    dubilare,  quis  ordinein  mulavc- 
ril,  si  laincn  nuilatiis  esl ;  vcl  dubitare,  an  cbrisliis 
seciindo  el  iierum  verba  de  non  Libendo  dixerit.  In 
hujnsmodi   dubitalioiiibus    iion  periclilalur    piel.o 


671 


BALUIIN!  CANTlJAKIfc.NSIS  ARCIiimsC. 


67) 


.olnntas  Palri»,  alio  loco  diuU.  .  ILec  e,t  voI.m.i.,  A  rio  «alo.is   nos.r*  m.o   ..r.line   .Ii.p.n..u   Yolunu. 


P.ilris  inei.(|ni  inisil  ni«.  nl  oiiinisqni  vi.Jei  Ki/i.mi, 
clcie.lil  inoiiin,  ln.bfal  viiam  aeicrnani  {Joan.  vi).  i 
Ergo  cibiis  Cbrisii  .saliis.esl  ninitdi.  Ihnc  enim  esn- 
rit,  hanc  clsilu,  giiia  polus  fj.is  csi.  Piojjicr  (jno.l 
«■iim  scdcrcl  snpor  fonleni.  ail  Sam  irilmx-:  >  O.i 
iiiilii  biberc  iJoan.iv);  »  el  nt  osicni'ercl 


I'..iris  csl.  C.ljiis  Christi  boc  Csl  (|.)o<l  esuril.  flor. 
csl,  (le  q.io  .licil  in  rrucc;  i  Silio  (Joan.  xix)  i 
llnc  csl  nicdiuinalc  pornlnm,  Iwc  vinmii  !«iiii;c, 
hoc  ecoi.t-en  vera;  vilis,  id  c»l  ipsins  Cbriili.  «|ui 
ili<jil:  I   E;/o  s.irn  vilis  \cr.i  {Jonn,  xvj.  i  Iiiii;ndcns 

.  .  , „  ctsenKig:H  cigoin  friicliim  el  fincm   oper.lionis  ei   diRnci-sa- 

silirc    :i'inam  vnram  a  .sc  nei  .  iil  mMcnii  .larci  lii  .•  „  i      »* 

^j,  .      c'      .         ,  »«".  "i|'««<nn  «lara,  (II-  tionis  si.x  ah  .nilio,  tlidi :  t  Non  bibam   amodo  .!« 

m  .  «  Si  scircs  doiiiim    D.m,  ei  (|iiis  esl,  qni  dicil  |,„,. 
libi,  Ja  mibi  biberc,  lii   forsilan   |)cliissos  al»  co,  el 


«larcl  Mhi  aquain  vivam  {ibid.}.  »  Kcce  qnid  •.iiie 
bal,  rogari  cl  darc  aipiain ,  iit  liciel  iri  accipienle 
foiis  A(\\iK  salieiilis  in  vitanf»  .TClcinam.  Quis  jmtesl 
li.-^here  banc  aqnasn,  nisi  ipse  dcdcrii?  aul  fjuis 
poi«ist  salvaii,  nisi  (jiiem  ipse  salvaverit?  Saluiem 
auleni  miindi  t]uam  iilc  silil,  banc  ct  opcr.ilur,  B 
pariidi  in  his  qo.T  pcrlineni  ad  reparaJioncni,  par- 
lim  in  his  qiuc  pci-.inent  ad  suprcmam  consHnuna- 
lioncm.  Ad  ptaepaiationeni  periineni  omnia,  «|u:e 
«pcialus  esi  ah  cxordio  mundj  in  cleclis  siiis  csque 
ad  lempHs  advcnlus  sui,  in  praeriguraiionc  f<.iiinc 
rci'ar:«iionis.  Ad  rcparaiionem  aulcin  pcrlinont 
o.nnia,  qij.e  Clirislns  in  carnc  aul  bona  g<'ssil,  anl 
dura  pcitulil,  us(ii!C  ad  horam  passioiiis  vel  rcsiir- 
recliotiis  sh;c.  Aii  con.^iinimalioncm  vcto  pcrtinet 
tola  gloria  resurr  clioois.  Doqua  ipsc  dicil  :  i  Sa- 
niiaies  perlicio  hodie  ci  cras,  et  leriia  dieconsmn- 
inor  {Ltic.  xni).  »  Saliis  munili  seciinduiii  scriern 
lemporuin,  digesta  est  et  ordiuila  in  apparalii,  it! 
acu,  lii    frui  lii  :  hoc  csl   in    figiira,   Ui   gralia,  iii 


genimjoe  viiis,  cJc.  »  Ac  si  diccrei :  llactenitb 
dcleciabar..saliijfcin  m.indi  oper.iri,  s.chi  b -clcnus 
oporliiit,  el  in  bis  (lcl(;clatu.'»  bihi  vinum  l.eliti*, 
quia  deli(i;e  mcx  esse  cum  (iliis  hominum  (f ror. 
viii)  ;  >  sed  nondumvinum  noviiin,8icut  esl  dulciu», 
sed  sicut  csl  hahcns  dulccJincm  cum  austcritate 
distipliiiie,  qnam  adbuc  scntio.  Supcrcsl  hi  amoio, 
posl  instantem  scilicct  passicncm,  non  bibani  dc 
boc  gCHiminc  viiis  usq.ie  in  diem  iiluin  ciarihca- 
tioitis  tncx,  cum  illud  hiham  vobis.  um  novum,  i.i- 
bil  ausleriiatis  hai)ens,  lolum  dulcedine  plenum  ,  <:t 
boc  in  rcgiio  Pairis  mei,  id  est  in  corpore  mco  glo- 
rificalo,  vel  in  regno  coelorum,  et  vobisti.m.  ^ani 
ei  vos  meciiin  bibelis,  cum  dc  lorrenie  voliipiaiis 
nicc  vos  poiavero.  Per  dicn.  illuni  jiilelligcrc  possu- 
iriiis  gloriam  resurrcctioi.is  el  clarificationis,  (jui 
dics  nncm  non  hahct.  De  qiio  diciliir :  i  Ii;cc  esi 
dies  qi.aiu  fccit  Dominus,  exsultemns  cl  Ix-tcmur  in 
ca  (/'«a/.cxvii).  i  In  claritalc  eiiiin  Christi  csulia- 
bimus  et  kclabitnur,  cum  curpiis  huiniiitalis  nosl.u: 
cor.ligurabiiur  corpori  clariialis  sua'.  Quamvis  e.go 


gl.^ria.  Primnm  Deus  Paler  mandavil  saluies  J;.coh  ^  ^'""'^'"^  primitiaj  sil  donnienlium,  ei  piim.is  rc- 


jn  repromissiotic  Salvaloris.  Deinde  dcdii  saluicm 
rcgibi.s,  i  icst  omnibns  justis  in  adveutu  Salv.Ttoris. 
Ail  uUi  cuni  cotisummavii  negotium  sai.iiis  iii  rc- 
surrectione  Salvatoris,  niJignificaos  8.tlt;les  regis 
eiiis,  clfuciens  ii.isericordiam  Christo  siio  Davjd.ct 
se.iiini  cjus  iisqiie  in  saecuic.m.  !Ioc  opus  noslnc  sa- 
I.itisopcralus  est  Christus.  iiicipiens  a  .liebus  anli- 
quis.  Toia  dispensElio  icruui  el  tci.iporuin  cjtis 
itttKieramii.c  ad  huiic  finciti  dirigehalur;  ct  in  om- 
jiibus  qu:e  ad  iiai.c  causam  conJuccb:ii.t  dclccialus 
€Sl  ipse  uiictor  omiiium  ;  ei  hoc  ad  gloriam  siiam 
sicul  scriptain  Cbt  :  €  llciiovaljis  faciem  tcrrye  ;sii 
gloria  Doinini  iii  sscculum;  Ixlabitur  Dominus  iii 
«perihus  suis  {Psal.  ci\i).  >  Non  solum  auicm  dc-  « 
lcctalus  est  in  iis  qua;  lecit  .tnlc  adventnm,  ve!  in 
adveniu  suo;scd  in  inun.Iom  vciiieas  (L.gelia  ini- 
quitalis  nosira;  la'liis  exccpit.  Lu>lus,  dicam  ,  an 
liislis'  Sed  uirmnque  rectitis  dixcriiii.  Nam  de  illo 
scriplum  esf :  <  Exsullavll  iit  fsigas  ad  Ci.riendam 
vi:u»i  {Pmil,  xvt!!).  »  !^i  ipse  dixil.  «  Tiislis  cst 
auimaHwa  usqne  ad  mono!!.  (.'/«n/j.  xkvi).  »  Ndii 
sol.iiii  aiiiei»!  dolorem  cavnis  scnsii  in  antaritudiiic 
pnsstoiiom,  e.  asperilalc  laboriosa;  disciplinur  pro 
iiohis  Miscepta!,  sed  in  aniina  veram  Irislilinm  ha 


^urgens  a  mortuis  hoc  i.ovtim  vii.u.n  bihc.il,  di.sci- 
puHs  non  staiim  bibiliiris,  tamcn  \cn.m  c&l,  .piod 
dicilur,  el  sicut  dicitur,  qnod  Chri^lus  noii  bibcrit 
dc  l.oc  gciiimine  usque  in  dicm  ill.im  iiilerii.ii.al>i- 
lem  f^iorios.e  ciariiaiis  sux,  in  qiia  videnilus  Cbl  :ih 
eleclissuis,  ul  exsiiUent  in  coiispectu  cjns,  cl  d<-li- 
clentur  in  la;iil!a.  Quod  ergo  dicil  :  i  Mon  liiha.n 
amoJousqucin  illum  diem,  cum  vobiscum  biham,  i 
ad  iractum  spaiii  relerei.dum  csi,  iioii  ad  iniliu.n 
dici;  ut  sic  inteiiigatur,  cum  vobiscum  bibain  ,  qn.isi 
diccretur,  quo  die  vobiscum  bibam.  Si  ai.tcm  <|tioil 
dicilur,  i  iii  illu:!.  diem,  >  referamus  ad  dicm  le- 
surreclionis  trdDsilorium,  habci.lcm  maneetvcs- 
pctam,  difficiie  erii  inlclligere,  quod  dicil.  «  Noii 
hiham  usqiie  in  illuiii  dicm,  cum  vobiscum  bibai.t,  • 
cum  discipuli  illo  die  bihituri  non  esseiil,  nisi  s  ui- 
plicilcr  cogitelur,  <  Non  bibam  usque  iii  illii.ii 
diem,  cum  vobiscum  bibam,  i  iJesl  cum  vobistum 
bibendi  consummala  fuerit  causa.  Compleia  emm 
rcsurreclio  causa  csl  combihciidi  vinuMi  hclili.c, 
qiiodam  loquendt  modo,  quo  qua;  posl  fulura  suni, 
essedicuniur,  cum  causa  cxsliterit  quam  sequan- 
tur.  lloc  moJo  intelligi  potesi :  «  Qui  credil  in  me, 
habet  vitam  .•Eiernam  {Joan.  vi).  i  El  illud  .  i  Bcali 


imit,  sed  bbeus.  Gaudcnsenim  vuluit  veic  irislari,  paupercs   spinlu     qnoniam    ipsorum  est    rcgnum 

iicc  sinc  gaudio  erai  iiislitia,   cui  gaudiuin  eral  de  c.cloi-itin   (.Wjtt/i.  v).  »  Sic  mulla    alia   qua;    fumra 

ipsa  lii>iaia.  I'iv.pler  boc  dicil :  <  Destdcrio    dcsi-  tnini ,   ainiopaiilur,  uiesse  dicanlur.  quia  pixexls- 

deia\imand;icartthoc  pasc.ha  {Liu.  \\n).  >  Opcra-  lcnto  causa  ,  qua  luut,  nou    reslal ,  nisi    ul  sint. 


6-5  Lin.  I  E  SACn 

Ouod  Cliristus  «iicii,  so,  non  hoc,  se>i  tle  liflc 
geniininc  liibere,  bibi(iiniti)  nuiem  non  ile  illo,  sed 
illnti,  g:iii(lii  pr;rgiisl;ili  ruluram  pl(^niliii!in(.>m  sigiii- 
litare  polcsl.  St-eiuKiiim  rnlionein  prvmislorun) 
«lu^iTcnli  ,  (te  qno  geiiiii:iiie  Clirisius  lo(|ualiir  , 
«t(>  vino  scilicci  prinii  caiicis,  aii  secnmii,  respoii- 
(ieri  polcst,  loculionotn  dc  gtMiimine  fi^urnii,  iit 
qnotl  dictnmcsl,  iiitelligatiir  ile  .-illtTius  significalo, 
et  (le  .-tileriiis  L-ireclii,  el  tie  ulrinsqiie  riiie.  Sangiiis 
eiiiin  Clirislo  operalur  noliis  gnudium  xlcrnx  s«- 
iiiiis,  quod  est  viiinm  lxiiti;c  ;  qnu.l  ciiani  in  viiio 
prioris  caliris  si;;niricniiir  (]u.i(lnin  ralioiic  simi- 
Iiin(1in>s.  qiiia  uiinin  lt:liric:«l  cor  lioininis  (Psal. 
r.iii).  >  Gaiiiliiiin  ergd  u-leriue  .snlnlis  alterius  cali- 
cis  signiliraliiin  est,  el  nUerins  (tflocius ,  utriusqne 
aiiiein  finis,  et  ulriusqiic  fruclus.  Propier  qiiod  Do- 
miiiiis  iii  aiicrius  coiisiini:nation(<,  ei  allcriuv  insli- 
Intionc  bguratc  loqnens  ct  ngnrx  lcf,i^  alluilens, 
noii  iii  sol.)  siiLsiilulione  novi  sacrniniiui  fiiiem  con- 
siiliiil  velcris  sariificii;  S(*il  nlriiniq':c  nd  unuiii 
rineni  dirigil,  nltia  qiicm  niiilus  cst  rmis.  Ciim  eigo 
dicit  :  (  Dc  lioc  genidiinc,  >  qiiaiHvis  pcr  lieinon- 
slralioiicni  vcl  digilus  vel  ocnlns  in  uvn  pr.TseiUeni 
icndatiir,  iil  iiiliil  alind  videjtnr  intelligcndnin  , 
qiiam  qnod  ociilis  exliil»eiiir  :  tamcn  aliud  inlclli- 
gciidniii  suadet  inaniresta  rci  verilas,  el  fi^lci  piotns: 
ciim  iioii  sil  digiiuin  ruie,  qiiod  lioc  ipsiiin,  iiisi  in 
suo  eirectu  vci  signi(ic:ilo  in  regiio  coclornni  a 
Clirislo  cuni  discipiilis  sit  l>iiiendnin.  Sic  aiitem  in 
lioc  geniiiiine,  qnanivis  per  poculum  vel  digilum 
denionslralo ,  aliud  viiiuni,  non  insolenter  poiest 
inlcltigi  ;  sicut  iii  uqua,  cnin  demonstralnr,  nlio 
aqiia  sigiiincntiir ,  Doinino  dicenle  :  (  Qni  l>ibcril 
cx  liac  aqiia,  sitiel  ileruin  (Jonn.  iv).  »  Pcr  lianc 
ciiini  aquani  niulicri  Saniariinr.j;  doinoi)Strat;iAi), 
inlelligiuir  nqua  su:cnl:tris  vulnptatis  vel  cnpidiiaiis, 
qii;e  siliin  iioii  cxstingnii;  cni  opponilui  aqiia  sa- 
pienlix  salularis,  de  qnu  DiMniiiiis  dicil  :  <  Qni 
Uiliciit  cx  aqiia  quam  ego  dal>o  ei,  non  sitiet  iii 
xlrriiuiii  (ibid),  i  Suininopcrc  oavcndum  esl  lioc 
loco,  nc  scrnpnlum  lidci  racial  in  vcrbis  Clirisli  dif- 
fci^ens  positio  deinoiif^lralioiiuiii.  Nam  cnm  superius 
dicerel  •  «  Iloc  csl  corpiis  nieum,  >  ct  deinde  r«  Hic 
s;iiignis  meus  {Matik.  wvi),  i  ulrobique  demon 
stravit.quod  soliiin  intelligi  voluit.  Mec  tmmerilo 
Ibi  enini  fidcs  liujns  sacrainenti  eral  xdificanda,  el 
Cormn  fidci  ct  confessiAiiiis  ))o.>tr;e  siiic  vclainetilo 
Ijgiiix  planL  verliis  pijescribi  debuii.  Cuni  diciliir 
uulcm  :<  Ainodo  non  bibam  de  lioc  gcniinine  viiis,» 
iu  geniinine  qiiod  demonslrari  videtur,  aiiud  iiisi- 
Bual  inlcliigcndniii,  qiiotl  in  lioc  geRimine  fignratnr ; 
sic  cniiii  ficri  opnrluil.  N;iin  (juia  ulriiisi|ue  Tcsta- 
Hienli  plciia  consiinimatio  (lemonslranda  fuit  verliis 
nolis,  qnatuvis  minus  propriis,  rcbus  quoque  arqut: 
sotis,  et  ad  lein  pcrlinenlibns  significare  voiuil, 
qnod  ncc  oculns  vidil,  nec  auris  andivit,  nec  iii  cor 
bominis  asccndil  (/  Cor.  ti).  Non  sit  ergo  niirum, 
locnlionein  ligurori  ad  cam  rem  (iiioquo  niodo  in- 
lclligenduni,  «inx  nulia  verborum  propriciale  vnleal 


\M.  ALr.\RI5. 


6;4 


A  cxprimi,  ol  qiiani  ncccssc  sit  aliqtiomodo  inteliigi. 
Alio  modo  unde  supra. 
Vorba  Clirisii  qnaji  ul  cra  lactc  rodiind  iiilia,  «nirt 
magis  prc.sanliir,  ubcriu^  lac  fiindunl.  Vinuin  posl 
viiiiiin  eliqiial  uva  pressins  calcnta.  Ilabciit  divina 
oloqnia  sua  pruinpinaria,  el  plena,  enioianiia  ex 
lioc  in  iiliid.  Ilii  iiivonitnr  viniim  l.rtiiin,  diconlc 
David  ;  <  Vinnin  Ixlificct  cor  bominis  (P^a/.  ciii).  • 
Do  boc  iiiliit  ClirisHis,  bibilnri  suiil  ci  oinnes,  qni 
sniil  Ciirisli.  Invenilur  ibi  et  vimim  eoiniiunriioiiis, 
dicenie  eude:n  David  :  «  Ostendisii  popnlo  ino  dura, 
potasli  iios  viiio  compiinciionis  {Psal.  lix).»  Vidoa- 
miis,  an  Cbrisius  de  lioc  vino  l'iborit,  qiiia  de  eo 
scripiiim  ost,  contra  perseciiiorein  ojiis  vel  Jii  ani 
vel  Jiidxnni  :  •  Pcrsociiius  esl  hoinincm  jnopom  cl 

B  mendiciim.  el  compiinoium  corde  niortificaie  (Psal, 
cviii).  I  Corpore  qiiidem  compunctns  csi,  sicul 
scriplii:).  esl  :  «  Videbiinl,  in  qneiii  coin|»nnxoriinl 
(Aci.  ii).  I  Scd  qiioinodo  coinpuiirliis  ost  corde. 
iiani  dc  pcciiitciiiibiis  in  Aclibus  aposioloriim  scri- 
pluin  osl  :  <  Conipiincii  sunt  corde.  »  Qnx  qiiidein 
coinpimciio  iii  Cinisiiiin  iioii  cadit.  Sod  !it!n<|nid  iri 
solis  pQfnilonliiius  osi  coiiipcnctio  ?  Neqii.iqii.un. 
Naindc  inipioniicnliiitisol  diiris  cordc  juxla  ."\^slo- 
ium,  scripiiMii  esl  :  <  Dedil  illis  Dcus  spiriliini  e.  m- 
puncli"M«i3,  oculoh,  nl  :ion  vidoaiil,  et  aures  iil  non 
au(ii;(nl  {Itom.  u}.  >  Malis  enin,*  sxpo  inolesta  suiil 
bona,  01  ira  vel  odio  conira  jusiiii.^in  ei  conti-n  vc- 
rilatcm  compnngniiliir.  Ilabel  ciiim  iniquiim  odinm. 

p  sliinulos  snos  ;  ei  sioul  csl  bona  conipnnciio  cx 
amore  et  devoiione,  sic  esl  ei  inala  cx  odioei  ini- 
qniiaie  dcscendciis.  Esl  auiein,  nt  prxlibavinitis, 
qiuxdain  coinpnnciio  ex  dotore  peeuiieniice,  qnx  omh- 
v«ii:l  poccaloritMis  a<i  Deiini  tonvcrsis.  F^t  qu;edaM> 
conipiuKtio  cx  asperilnlc  «lisfiplinip,  qnx  ciniiiliiis 
jiisiis  per  inullas  tribnlaliones  a  D(^o  jinponitur. 
Miili,e  enim  tribulaiioncs  jtisluruin  :  ct  uon  cst 
jusliis,  qni  iion  patiiur.  Pcr  liaiic  disciplinx  com- 
piinciionem,  qnasi  per  inrusionem  viiii,  ctiraiilur, 
si  qna  snnl,  vulncra  jiistorum,  ci  sanalur  infirinitas 
aiil  cnsloditnr  htimilitas,  aut  exorcelur  paiicntia 
corum.  iloc  esl  vinum  coriipunctionis,  vel  seciin» 
dtim  aliamlransljlionem,  vinuin  siiiuulationis.  Qiiui- 
quot  eniiii  justi  snnt,   qiianquam  in  Ixtiiia  et  cxsiiN 

D  i:tlioue  Dco  servianl,  qnia  spirilus  prompins  est, 
larnen  qtiia  infirina  esl  caro  (Marc.  xvi),  in  iriliu- 
l.iiione  nialoruni  cl  doluic  ingeiniscunl  el  pnrliiriuiit 
usqiieadliuc;  iiisudorcvuliussui  manducantcspanenii 
siium  ,  pano  Lacryinat-um  cibantnr,,  c(  potantur  vinn 
conipiiiictioiiis.  Pa.res  enimnuslri  coinodcninl  nvain 
acerbam,*el  dcmos  filiofiim  olisuipescunt.  Dc  bac 
ina  accrba,  iii  csl  d(i  luiiiore  proprix  volnnlalis, 
cxpressiim  esl  bnc  viinxn  :  cl  lie  lioc  gcninuine  viiis 
lola  poiinlita!::  nostrx  morialii.alis  proccssil.  Cliri- 
stus  antetii  el  ipsc  lactus  particeps  niorikiiuiis> 
noslra:  dc  lorroHlc  in  via  bibil  (Psal.  cix),  ct  disri- 
piina  pacis  iioslrae  snpcr  eum,  quuadusquo  bibiMcl 
calicein  passioiiis,  fiiieni  poners  su*  disciplin.e 
(piam  per!niii,ci  uoblr.c  ii:iscri;e  (jnani  sanavit.  Qtii 


678 


DALDHNI  CUNILAUItNSIS  AUCIIIf.PISC. 


676 


)>lbcnscaliceuipasb)onis,  bibil  viiiuincoiii()uiH:lioiii« :  A  Isuias  :  •  Viticu  ineri  Cinl.ibil  ei  llift.  xsvii).  i  De- 


«)iiia  iion  ftoliim  coin)Min<;lu&  cs(  in  <'or|>ore,  se^)  do- 
iore  conlis  intriiisccus,  qiiia  puRiiiluit  eiiiii  tioiiiiiiein 
fecisse.  Ergo  Pitler  otlcndit  ei  «lura;  nec  eiiim  pc- 
percit  ei,  tloiiec  resiir((ciis  a  niortui.s,  <oiis<*ib60  mioi- 
lalilalis  cacco,  iiinnortaliuiiis  slola  circiiiiKlaiii.'', 
Palri  ilic«ret  :  «  Consci<listi  saccuin  ineuiii,  cl  cir- 
Ciiniledisli  mc  laelilia;  ut  cantct  libi  gloria  nica,  et 
lion  conipuiigar  {P$al.  xxi\).  »  SoJ  (|iiia  oporluit 
Christum  prius  pali,  et  sic  resurgeie  a  n:orluis, 
jam  appropinqiiaiite  l|ora  passioiiis  calicein  pns- 
ftionis  bibitUiMis,  cl  sic  de  boc  niuinlo  Iransiliirus  ad 
Palrem,  ilicit :  «  Non  bibain  ainodo  de  boo  gcni- 
min«  vilis,  e.c.  i  Qiusi  diccrel  :  llacienus  de  buc 
geniniiiie  vititf  bibi,  hoc  csl  lioinfirniiiate  a^^suinpij* 


Ifcialus  ckl  Dciis  in  ubcdieolia  aniiquoruiu  jutto^ 
riiiii  sub  leeaiibns  prxcejMis,  el  jiidiciis,  el  proinU- 
sis,  et  itacrjiiieiiiis.  Habtiil  lixc  ol>C(tien(i.«  lempora 
sua  usque  ad  passioncm  (lirisli.  Ocindc  siictes  it 
iiova  «ibediciilia ,  no^noiio  ju>iitia,  m«jori  prrfi'- 
clioiic  magis  Dco  placitiira.  P;opler  qood  nunc  di- 
cil  :  <  Non  bibain  amodo  <le  boc  gi;nimine  viitf , 
cic.  I  ac  bi  diccrel  :  Nun  (iclcclabor  aiiKxto  obe- 
(licnlia,  qnalis  Usque  nuiic  sub  loge  rtiit.  Iiisiat  dica 
illc,  id  esl  tempus  gratix-,  ut  umbra  evacueiur,  et 
(ii'<:plcr  iiova  proinissa  sub  novis  prxceptis,  novisqiie 
sacrauieiitis,  rcligio  aiigealur,  el  cxeniplo  hnuiili- 
t.ilis  tiicjc  obciiicniia  pcrficiatur,  in  qua  magis  vo- 
biscuiii  delc«  lcr  iii  rcgno  P.ilris  inei,  lioc  esl  in  Kc- 


inclalitaiis  quae  Irislia  siiiit  pcitnli.  Nuiic  iiiiis  Cbt  ^  tlcsia.  Quod  dii  it  ;  <  Doucc  bll;ain  illud  iiovum,  i 


Irisliiix.  lloc  poculum  aiuarum  amodo  non  bibim, 
sed  vinuin  Iselitix  in  regno  PaSris  mci,  cuinciiiiYcr 
lerit  planctum  iii  gaudium  uiibi;  et  vo^  qiii  caiicem 
meum  bibetis  contrislabimini ;  scd  Irisiitia  vestra 
verieiur  in  gaudium,  ut  vinuni  novum  vobiscuin 
liibani.  Locuiio  auicni  sic  liguraiur,  si  idem  tit  no- 
\um  vinum,  et  illud  quod  biberat  anlo  noTum  ;  sed 
niodus  loculionis  esl  nostrx  con3U(^tudini  saiis  ac- 
commodaius;  sicut  dSci  solci,  quaj  seininavcril 
Lonio  baec  ct  mctei. 

Alio  modo  exponitur,  ul  supra. 
«  Q.iis  planlat  vineam,  el  de  friiciu  cjus  non  edil  ? 
(/  Cor.  III.)  rianlavil  Dominus  viticaui.  Quxiiam 

lixc  esl?  <  Viiiea,  inqnit  Isaia.s,  Domiiii  Sabaotb  q  palaia  cst,  et  iiwilaloribus  et  dilectorrwis  Cbrisl 
domus  Israel  esi  (/*«.  v).  i  Sicut  differi  vinea  a      posiia,  Ilse  obedicniia  c^lixesi  saJuiaris,  calix  pas- 


sigiiifii-al  ex  ali«|ua  parlc  cauulem  csse  obe<liciitiaiii 
h-gU  el  Evangclii,  cl  ex  aliqua  parie  innovatam,  i<l 
est  mutatam  ct  anctam.  iiinc  ip&e  ct  ^lio  loco  dicit : 
<  Non  vcr.i  iegcm  solvere.sed  3dimplere(lfH»/(.v)  i 
Suinma  aulcm  legis  adimplclio  liaec  est,  obedienlia 
usque  ad  niorteni.  llxc  esl  perfccia  cbarit.is,  hic 
rmis  justitia;  c!  oinnis  consumntaiionis.  Hac  obe- 
diciilia  clausa  tuil  in  iege  in  priino  el  maxiino  mau- 
dato  :  Diliges  Doniinum  Deum  tuum  ei  loto  corde 
luo,  el  ex  toia  anima  tua,  ct  cx  omnibiis  viribus 
tuis,  eiex  loto  mente  liia  (Deui.  vs).  iClansa  quoque 
in  sjcrificiis,  el  in  mcrle  bosliarum  latcnicr  insi- 
nuala.  Nur.c  aulcnri  in  cxemplo  mortis  Cl.risti  pro- 


m- 


vinca,  sicet  viiium  a  vino.  Yinca  Domiui  disccrnitur 
a  viiiea  aiiena.  iI;Fc  est  gcntilitas  a  Dei  cultu  aliena, 
ei  idoloiati i£ «leUita.  Syn.igoga  auiem,  qux  ad  Douiini 
vtneam  pertincrc  liabei,  lanquam  ali  co  piantati  ct 
exculta,  pru  parte  justorum   viiica  Doinni  est,  ei 


sionis  Christi.  Hoc  esi  vip.um  novum,  de.  quo  dicii , 
«  Doncc  bibam  illiid  nosum  ia  regno  Patris  mei.  t 
QiM  csl  erpo  iilud  i<ovijm  vinura  biberc,  iiisi  ex 
aiiuire  obedienli;c  pali  ?  Quiil  esl  vobiscum  bibam 
illrid,  «isi  cl  vos  ex  amore  obedieiiliar  compaticmini? 


vinca  Sorech,  id  esl  viuca  elecla  :  pro  parte  vcro      Quid  esl,  bibam  illud,  sed  iiovun»  ;  nisi  quia  iiovum 


iiiaioram  et  inridelium  convorsa  est  in  aiuariiudinem 
vitis  alienac.  Generaiio  eiiiin  pcrversa  est,et  iiifi' 
deles  filii.  Facli  suot  eniin  sicut  geiiles,  quai  Deum 
ignoranl.  lixc  viiiea  fruaiiicavii  impietatem  pro 
Jide,  diflidenliani  pro  spe,  invidiam  vei  o  lium  pro 
«lilectione.  Prx>dizit  et  boc  Moyscs  :  «  De  vine.') 
Sodomorum  viiica  eorum.et  de  suburlianis  Gomorrae 


eral,  nt  pro^genimine  viiis  bibcrcuir  caiix  nassionis» 
Novumerat,  ul  pro  agno  imniolareiur  hoioo.  Bi- 
bani  iiiud  vobiseum  novuni ,  quia  in  hujus  novilate 
caiicis  ego  deleciabor,  el  vos  dcleclabimini  :  et  pro 
hac  bilaritate  menlis  «  iiilarcm  enim  datorem  diligit 
DeiiS  (//  Cor.  i\).  *  Obedieyiia  auiem  «sque  ad 
morleui  inlelligenda  est  ncn   iri  sola  inorie  carnis. 


Uva  eorum  uv?  tellis,  et  botri  amarlssimi.  Fel  dra-  p  sed  quodamnioiJo  i«  omni  perfecta  mortificaiionc 
coBum  vinum  eorum,  ei  veiieuiim  aspidum  insana-  ei  casiigatioiie  corporis;  maxime  auieci  in  omui 
liile  IDeut.  xxm).  i  IWa  fellis,  fel  draconum,  vene-  perlecta  rer.untiatione  proprix  voiunlaiis.  Nam  se 
|-ium'aspidum   iiisanabilc,  iria  liaec  quid  sunl,   nisi      ip&wm    roactat ,   qt»»  propriam  vobinialem  iugulai. 


impielas,  ct  diffidentia,  ei  odiuiii  inexorabilo,  ve) 
4|ii3ecunque  vilia  tam  pessimis  rebus  similia  ?  Qualis 
«s(  bxc  viiiea,  taie  et  vinuin  ejus.  Acetum  £sl,  de 
quo  dicit :  <  Et  in  siti  inea  poiuvcruni  Jiie  acelo 
{Ptal.  LxvJii).  I  Viuuin  niyrrbaium  esi,  quod  cum 
gustassct  Dominus,  uoluit  biberc.  Gusiavit  quidem, 
f)cr  expcrientiain  probans,  quanta  esscl  mulilia 
corwn;  »ed  noluit  bibere,  quia  non  approi>avii; 
quia  respuit,  quod  displicuit.  Fidelis  autcm  Syna- 
goga,  quffi  pcr  obcdicnliam  placuil  Deo  sicul  ger- 
nicn  delcclabilc,  el  sicul  vinea  elecia  fuil;  de  qua 


qui  ab  iJlicisis  dchciis  se  piopier  Dcum  aiisliaiiit, 
aiiiutam  suam  propter  Deinn  odit,  et  in  lioc  inundo 
odii^udo  perdil,  jicrdendo  in  vitam  xteniam 
custotiil;  qui  in  lU.ariiate  inentis  et  dnlcediae  clia- 
rilftlis  propria  vobjiilate  postposila  per  judicium 
discrelioni»  fialiis  vol-.iniatem  praeponii;  bic  pro 
fiatre  animam  ponil.  In  omni  gcncre  marlyni  est 
obedieiUia  usque  ad  vnoriein,  sive  nos  occidat  gla- 
dius  pcrsetuloris,  sive  gladius  spiriius,  quod  cst 
v.rbom  Dei.  Ha^c  esl  pcifecla  obedicnlia,  qualis  iu 
K-go  um  crat ;  quia  k\  iieii;iiicm  adduxil  ad  per- 


r.n 


UR.  DE  SACIIAM.  ALTAIllS. 


67« 


rrcium.  Iloc  esl  noviim  vinnm,  quod   Lil>il  Jesns  A  •"«'Bno  Pairis  siii.  Oijcipiili  eiiim  de  morie  cjtis  con' 


Chrittus  riim  ditcipulis  snis.  Qnicnnqne  li.tc  iii  oUe 
dicnlia  deleclanlnr,  conbibilores  sunt  Jesii  Clirisii, 
et  d«  calice  ejus  biJiunl  vinum  condilura,  el  niusUiiii 
malornm  graii:iiorum. 

Ul  sunimaliio  qux  diffii.<iiis  dicla  sunl  perslrinfa- 


trislali,  visoDoniiiio  gavi.sisiint  supra  ifnnm  dici  pos. 
sit;  s=ciit  scripliim  esi  :  «  Ad  ve.spernindenioraliliiir 
nciiis,  cl  ad  maint  nuin  Ixiiiia  (Psnl.  x\i\).  • 
De   veritiUe  mulalionit. 
Miilalio    panis    iii    cor|tus   Cliris  i    vcra  est,  ei 


mvs.  Cbrittus  veraviiis  est,  sccundum  plenitndinem      inysiica.  Uiriusqiie  aiilein  rci  ,   Id  esl  verilatis  ct 
Sralix;  ciijijs  viiis  vinuin  est  saliu  miindi,  ct  com-      myslerii,  propria  consideraiio  fiiiein  aMlificarc  po- 


ninne  gaudiiim  umniuin  juslonini.  Iloc  ipse  bibiiin 
initia  non  novum',  in  finc  novum.  boc  esi  ab 
omni  ausleritale  alieniiro,  ei  omni  diilccifine  ple- 
num.  Ilem  Cbristus  viiis  esl.  sccundiim  condilio- 
nein  atsumplx  infirmitniis.  Cujus  vitis,  id  est  iii- 
firaiiiatisassuniplje,  vinnmest  aiiiariiudo  passio  uni 
ct  tribulalionuin,  Yinuni  non  novum,  quia  de  uva 


lesi,  aut  cbarilalein.  Sed  vcritalcm  mniaiionis 
priino  alieiidainus.  Vcra  est,  inquain,  niulatio.  nnn 
secundiifl)  llgiirain ,  sed  scciindum  substaniiani. 
Non  enim  iransfignralnr  panis,  sed  Iranssr.bsan- 
llaliir.  Novo  el  iiinvilaio  niodo  specics  niancl,  ei 
subslaiilia  miilalur.  In  transrigiiralione  aiilom  noii 
sic.  Nain  cuni  Salanas  transfiijuial  se  in  Angcluni 


acerba,  ei  dc  propagatione  veteris  hominis,  id  esl  ^  lucis,  iioii   italura   dcnnlalur  ,    nt  ima   iialura    in 

Ailae,  non  secunduin  culpiin,  sed  secundum  pocni-  alleram    trnnsreralnr.    Quando  Doniinus  in   monli; 

lCnliain.   Vinoin  lioc   de  veiuslate  ainarum,  et  in  iransfigiiratns  rai  {Malih.  xvn),  qiiod  clariliealiiin 

amarituiline  velusiuin,  scd  mot    novo  mulanduin.  est,  non  sulislaniiaiii  inuiavit,  sed  decorcm  indiiii, 

Itcm  flnca  diciturecclesia  jiistorum,  secundum  gra-  »1  essct,  iion  allerius  nalur.T,   sed  allerius  gloria*. 

tiam  fidei  elcbaritatis,  cujus  vinex  viiium  est  obe-  Non  esl  nostrx  possibililalis,  vel  edircrc,  vel  co^ 

dienlia    legi*,  vel   Evangelii,   sed  obcdicnlia  legrs  giiare,  qiioniodo  Cbrisuis  vel  anlc  rcsiirieclioiicni, 

fguraeral  obedieniiac  Evaiigelic*  pcrroclionis.  Obe-  vel  posl,  in  speoie  glorificata  apparens,  iiiiiir  iinani 

dicmia   l(<gis  iininolare   agniim  ,    obedientia    nova  »(i><c  uiicrain  specieni  Cibibuii,  qiiasi  aJ  lioo,   ne 


inimolare  se  ipsuin.  Illa  viniini  non  iiovuiu,  isla  vi- 
itnm  noTum,  de  qiio  Dominusdicit  :  <  Neque  mii- 
lunl  vinum  novum  in  utres  Tctcres  :  alioqui  mm- 
piiniur  ulres.ei  vinum  eiTuiiJiiur,  ci  uires  percuni 
(Muufi.  IX) 

Alio  mo(i'j  unde  $iipra 
Simplicior  inlelligcnlia  ab  aliqiiibus  exposciliir. 
ressuQt  baec  vorba  ad  liiterain  cx  parle  accipi.  Qiiia 
boculiinium  pascba  cuin  discipulis  suis  cclcbravii, 
aliud  deinceps  non  cclebralurus,  dicit :  <  Non  biba:n 
aniodo,  eic.  <  Taiiqiiam  diceret.  Ex  lioc  geniiniiic, 
jiixta  riium  pascbalis  obedienlix  ,  non  bibani ,  sed 
ad  aliud  coiivivium  vos  iiivito  ,  ul  edaiis  ei  bibaiis 
super  mensain  meaai  iii  rcgno  mco  Noc  prxjudirat 
buic  seiileniix  ,  quod  post  resurrcciionem  cnnt 
disiipulis  siiis  manducavii  cl  etiain  bibil,  siciil  vi- 
deliir  ex  Aclibus  apostolorum  ,  dicciilc  Pelro  : 
<  Manducavimus  el  bibiinus  cum  illo,  poslquam  re- 
Burrexit  a  mortiiis  [Art.  x).  i  Non  euim  negal,  sc 
oinnino  bibituniin ,  scd  dicit:  <  N'iii  bibam  ex  lioc 


agiioscerctiir ;   cum   id   ininen    sciiiper  ageiei ,  iit 
agnoscercliir.  Nani  ad  brec  quis  Idoncus?  Qiiib  sur- 
ficil  explioare,  iilruin  in   Iransfigurationc  priorcm 
speciem  exiierii  :  an  eam  reliiiciis  el  ab  ociilis  jii:r- 
sciiliiim  discipuloruin  abscoiidons,  ^ioriosam  illam 
P  spcciem  siiperinducrii  ?  Quis  siiflicil  o\|iicarc,  qiio- 
inodo  in    rosurroctioiic  clarifiralii»,  iio:i  in  illa  Tc- 
siiva   spccie   glorix  su.t  apparuit,  sod   iii   spocic 
nuiic  quasi  noia,  iiniic  qnasi  iion  1101:1,  sioul  voliiit 
agnosci,  vct  ad  lenipus  iion  agnosci :  uirum  iii  ipso 
erat ,    ne    agnosccrctur,    qiiia   siciit   scripluin    est 
{Muiih.  xvi),  in  alia  cfrigic  oslcnsus  csl  :  an  iii  illis 
crat,  qiii  agnoscebanl,    qiiia    ocn'i  eoriiiii   tcneaii- 
tur,  et  nunc   exisliiiialus  esl  pliaiilasina  essc ,  yi 
spccie  niinc  bortulaniis  {Joan.  xx),  nunc  qii-isi  pe- 
rcgriiius  {Luc.  xxiv),    vicissiin  se  nianirestans,  et 
abscondciis,  quibus  voluil ,  el  siciit  voluil?  Qiiid 
aliud   siipor  biijiismodi   afrirniarc   possuniiis,  nisi 
qiioii  Jesiis  Dcus  cst  :   ct  sicul  polcstatem  liabcns, 
cui  serviuiil  ^d  niilnin   onniiis  fornia  ct  maieria. 


gerimine,  »  id  csl,  Rolomiiia  paschalis  observanli:c,  D  oninis  speoiej  el   subsianlia?   Clrca    lixc  aulcm. 


bibendo  ex  hoc  calice,  noii  ilcrabo;  sed  liujus  fesli- 
vilatis  niysteria  iii  rcgno  Patris  mei,  id  esl  in  regno 
coelorum ,  sivc  iii  Ecclesia,  coinplcbo.  Uiide  apud 
Lucain  dicil  :  <  Dico  vubis,  non  niandiicabo  illiid, 
doncG  impleaiiir  in  rcgno  Dei  {Lnc.  xxii).  >  Mandu- 
cavit  quidein  posl  resurrecliunein  cuni  discipulis 
suis  ,  sed  non  inaiiducavil  ex  boc,  nec  bibil  ex  boc : 
id  esl,  ncc  pnsclia  mamlucavit,  nec  viiiuro  libavit, 
sicut  in  sacri.'icio  fieri  solcl.  Mandiicavil  larnen,  ad 
aatrucndam  ridem  resurreclionis,  et  credenles  disci- 
puli,  novo  gaudio  rusiirreclionis  pcriusi  sunt,  ul 
qiiodam  niodo  noviiin  viniini  liinc  bibercl  cumdisci- 
pulis  8uis,id  esl  novum  gaudiuin  babercl  cuiu  illis 
Fn  gloria  resnrreclioais  suoc;  el  iii  se  ipso,  quasi  i« 


forinaui  scilicei  ct  maleriam,  sive  spcciem  cl  sub- 
staiitiain,  praecl.nra  pbilosopliniiiin  siidavcrunl  in- 
genia  ;  cl  subtiiissima  iiubigationc  iiivrsiigarc  co; 
iiati  sunl  siiigiilorum  iialurani,  et  iindc  essol,  et 
qiiid  es^el,  vcl  noii  essel,  et  ubi  csset,  cl  qiiid  dc- 
iiique  possCl;  ct  qiiod  sibi  vii'el)alur,  secunifuni 
coiijecliiraui  biiinan.e  raiionis,  qiiasi  dininitum  ba- 
liebanl  ei  terluin  :  el  arlilraii  siinl,  scoiindiiin 
acunieii  ingcnii  siii,  lcgeiii  nnliirx  ccriis  lerminis 
concliidere,  cl  indubilalis  dillinilioiiilius  limiiarc; 
qu.si  a^vcrilale  discordarot,  quulquiJ  ooruiii  dilTi- 
iiilioiiilius  («bviarcl.  El  qiiidein  sccundiim  solemnoin 
ordiiioin  cl  cursum  naturse  mulla  ab  cis  liim  iiiira- 
biliier,  qiiaiu   mulla    nticlilcr  edisserta  suiil;  sed 


671)  nALliflM  CANTUARIE.NSIS  AUCllltlMSC.  ft^n 

nnilu  pio!».l.ilil«r   elahnrilri,   «e<I    a    veiiiale  Um  A  inanthie  taiiifii  «poric  pr»i.iv  inT.iI.ililrr,   cl  inef- 
exlianca,  «iiinm  a  piclalc  fiilci  alicnn,  Qni(!r|iii<1   ab 


cis  vrrp  (iticliliTqiic  roinprehciiRiim  rsl,  cl  «leriiii- 
liiin,  hoc  non  iWornm  C8l,  scil  ejus,  qiii  vcriiancsl, 
rl  qni  illnniinal  omnom  homincm  venionlnn  in 
hiinc  niiiiiilum  {Jo.m.  i),  pcr  ()iu'm  ois  cx  aliqiia 
pailc  viTil.tlis  limicn  illnxii.  Veriias  enim  apnd 
qHomoiiiiqiu'  invcniaUir,  Doi  csl,  ol  non  liominis, 
qnia  f  omiiis  homo  nicndax ,  DciiS  aiitcin  vcr.ix 
(KoiH.  m).  »  (>ni(lf|ni(l  ergo  conlra  fidci  voritnlcm, 
«•t  piclalis  foimam  (lifnniltim  hahchanl  cl  aflirma- 
h«iit,  lioc  illonim  cral,  hoc  a  se  dice!).ml,  d  dt; 
projiriis  lociili  siint ;  cl  ignari  ca;lcstium  sacran.on- 
lorum,  ignoranlcs  sapieiitiam  Dci  in  inyslcrio  ali- 
scoiidiiani,  <  evaiuicriiiil  in  rogitalionihiis  siiis,  ct 
ohsciiraium  csl  insipiens  cor  coriim.  Dio,rn'es  ciiiin 
sc  essc  sapienles,  slnlli  racti  sunl  {Roitt.  i)  i :  nij- 
roquc  Dci  juilicio,  qiii  inler  homincs  supra  hominos 
a^stiinali  sunt,  quasi  sol:  sapientes,  vel  pra:  cxteris 
sapieiiics;  imac  pne  cxteris  apparent  insipientcs 
nohis,  per  gratiam  Oci,  qui  tie  lenebris  nos  voca- 
Til  in  uJniirabile  Uimen  suiim.  Venis  siquidcin  cst 
scrmo  ,  qiii  :.criptus  csl  :  c  liirjtuaiiis  est  omnis 
homo  ab  sapicniia.  »  Fidcs  ilaquc  noslia  veibis 
ipsius  Dei,  iniinohililer  rundaia ,  incerio  hum;ma- 
luui  opituoiiuii)  non  jactauir,  sicnt  nutabunda  el 
fliiclnaus;  scil  veriiatc  subnixa,  et  6ii|*er  (irma.n 
pctriia  diviiia;  aucloritaiis  solidala ,  tnconciisita 
coniitit  ot  inconviiUa  ;  cl  si  quid  dithniUonihtis  plii- 


fahililor,  cl  incomprcliensihiliicr.  Iiiiliibitanler  cre- 
dimiis,  qiiod  il.i  rnt  :  qnomoilo  aiMcm  hoc  sil  , 
adhiic  .siin|i!icilor  ignnrnmiis.  Noidnin  de  mO('o 
S(  iiniis;  sciomns  aiiiiMn  posiea,  onm  virliis  hiijus 
niyslcrii  in  iioliis  (Kfr.t  roiisnmii  ala.  Consiimma- 
li(.n»>m  iiiilical  ipsn  oonTorsio  panis  in  corpnsClinsli. 
Myslica  cnim  ot;  sigiiKicans  graliain  ipsam,  qiiant 
opcialnr  in  nol.is. 

De  tiiy^lica  niguifiratione  multitioniz  pnni$. 
Allendaiiiiis  ilaqiie,  qnid  sil  panis  ante  loitvor- 
«.ioiicin.  Qaiil  sil  anlcm,  qnotidiana  iloccl  cjporioit- 
lia.  Su^lcnlatio  ciiiin  viUT  cst,  scd  Irausiiuri.r  :  noc 
niani'1  ipse,  itec  vita  qnam  siistcnl.it.  Illc  nsn  i>iio 
dcflcit,  el  viia  dcficion.Io  praplcril.  Non  valct  >il:iin 
xteinam  pr.Tstarc,  vix  valel  viiam  leiiiporakiii  ad 
modicnm  lcmpus  suslcntare.  Propierea  opns  rst 
quolidiana  rcfcctiono  ;  diurn:i  viia  divinx  refci  tioni 
dcbctur,  Qui  quolidic  indigcmiis,  vix  ei  Tgre  nsqne 
ad  diem  lerliiiin  «nslincmus.  Corpus  noslruin  in- 
(irmuin  ci  fragilc  mullisqtie  corrapiionihiu  ci  in- 
ririnrlalibus  obnox^um  ilum  rcUiiiur,  defK-ii;  ci 
qnoiidie  dum  instanralur,  faliscil;  vita^^nc  niorla- 
lis  diim  et  ctl>o  siisteniutur,  praKlerUliitur,  ol  dnni 
niilritur,  minniiur,  ct  in  mortein  «cinper  prxccps 
rnii,  duin  qiioli:!<aiia  rcfcclionc  a  nione  dinVilnr ; 
ct  nt  usu  cvenil,  ciwus  causa  sami.ilis  qii.Tsi:tt^, 
causas  iiiorbi  gcncrat;  el  uhi  vila  qu;triiur.  ibi 
niors  inveniiur.  Panis  crgo  isle  di-slniiiiir  ei  pc- 


losophoruiu  conlrarium  continet,  cederc  dobct  opi-  q  ril,  nec  pcrniancl  in  vilain  xiernani.  Corpiis  niliilu- 


nio  vcrilati,  ut  vcrilas  fidci  in  oiniiibtis  iriumpliel, 
dcstrucns  omnom  altitudincm  exloilcntcm  se  ad- 
vcisus  scientiati!  Dei,  el  in  caDiivitaicm  redigotis, 
omnein  inieMt^clum  in  oliscquiiiiu  Clirisli,  Quid'iti  d 
in  ,<i)yslcriis  (i.lci  sua  profiiiiditaic  tnoduin  hiima!;3C 
iiuciii^cniLc  cxccdil ,  e*  fincs  iiuiitana;  ration  s 
iratiscendit,  Dto  comniitleiiilum  osl,  eiqnc  rcser- 
vandiiin  ,  qui  lcmporc  opporuino  mysl!  li.i  nunc 
opei;a  rovclabil  liis,  qiii  vcrbis  ipsins  dobit;jm  re- 
vercniiam  cxbibctiles,  firniiter  ct  fidelitor  rrcduiit; 
non  ha^silanics  dc  ftdc  vcrbi)niin,  qnainvis  raiio 
inodi  interim  non  ciiiccat.  Vnlt  cnim  Dcus  arcana 
sna  nobis,  el  a  nobis  oredi,  sed  Oiiodisni  ad  tcinpus 
ignorari ,  ut  iiabcal  fides  meriium, '«l  qnod  nunc 


mintis  dcsliuilur  el  peril.  F.sca  tnini  voniri  ct 
vrnler  cscis;  Deiis  atttem  hunc  ci  h.;s  dcslru«^t. 
Cum  alisorpta  fucrit  mors  in  victoria,  cnm  moitale 
hoc  indieril  immortalit^il.m,  Uinc  vil;»m  xtornam 
rorpori  prtKstabil,  non  cibus  isic  qoi  [n  ri  sed  cilrtii 
qtii  permanet  in  viiam  *iernani.  Aticnile  viriiiiein 
^acraif.enti.  Dccrevii  Deus  morliile  hoc  iniinoriali- 
laie  vostire  el  mcrlalein  vilam  \h  vitam  «•lernain 
transfcrre.  Propterca  tibum  in  cibiini  niut:ivi(,  \i:\~ 
ncm  \ita;  in  paneni  viUB,  scd  p.inom  \i.'.T  uaiisi- 
lorine  in  pancm  rit.-e  irterncc,  ul  el  niulaiione  cibi 
incibnm  crcdaiur  ci  inlciiigaiur,  sperciur,  et  cx- 
specieiiir  niniaiio  inoriaiis  vit»  in  imniortaiem  vi- 
lain,  ul  uum  Hintabi!it.ite  temi^oniin  ad  inorlfi.i 
ooonlluin  cst,  reserveliir  .id  prxmiuin.  Mabct  ila-  D  (rahimur ,  ipsa    morle  iii  icclins  niiiiandi  inoriem 


que  simpricitas  fidci  ptaiu  conscicntiain  in  iis,  qiix 
Deus  credenda  mandavit;  piam  vero  ignorant  ain 
in  iis,  qii3:  non  qu^ctcnda  abscondil.  Uiraqiie  au- 
icin ,  picSas  coiisciciitix  siiiiool ,  ct  ignoramia, 
spud  Dcum  gloriam  habct  et  iuudcm,  Jum  mcns 
hum.'ina  roram  Deo  Imniibatur,  ut  credal  qnco  dixil, 
cl  a  snporba  cl  curio.sa  inquisitione  fompescitur, 
iic  fju.cral  qure  non  dixit.  Utiobiqne  crgo  Hdes  pro- 
(icil  ad  merilun),  ct  in  utraque  simplicilate  coii- 
iidenicr  suspiral  :ul  prxminm;  <  qui  oitim  ainbulai 
eiinplititer,  ambiilat  conlidenter  {Prov.  x).  •Simpii- 
ciiCf  ergo  et  confidenier,  firniiier  el  conslanter, 
«cncamus,  orcd.iinn.'-,  cl  conriioamtir,  qiiod  subsinn- 
ti.i  panis  tn  substaiUiam  cariiis   Clirisli  irKitalnr, 


non  timcanius,  qtiia  spcs  noslra  imniortaliiiiie  pleiM 
fsl.  Iloniiii  qnippo  iitfiniio,  ct  dc  inflrmilaie  pcr- 
fecte  curando,  cilium  rjuiiari  oporltiit ,  nt  vitali 
ciho  vclili  el  leiliifoii  cibi  jnalii.ia  cnnreiur,  tilii 
concessi  impcrfectio  instaurarcuir.  Ciiiii.s  vcliin.s 
non  potuil  uisi  iitfcrrc  nioricm,  cihns  coiioessi»!i 
non  poiuil  nisi  dilTcrrc  morlcm,  nisi  Cliri!.li  bene- 
dictionc  vcrlauir  iii  cibiim,  qui  polesl  auferre  nioi- 
tcin.  Subslanlialis  niutalio  panis  vcri  iii  \ciiiin 
oorpiis  Clirisii,  n.iitationcm  monalis  viue  iti  iin- 
iiiori;ilcni  viia;n  sic  qiiodimmodv  operatur,  ei  sic 
signific;it,  ut  famcn  cx  aliquu  parlc  dissimilis  sil, 
el  cv  aliqiia  parlo  6!milis.  Nam^  ul  ait  Apostolus: 
<  Uniis  panis  uiium  coipu;  mtihi  sunius,  omuos  qui 


cl  i\(:  paii»!  uno,    el  «Ic    niio  calioc    parlicip-.inuis  A  sapicnlix' limor  Doniiiii  {Psal.  cx 


(l€ii.  x).  t  Tot.icnimEccIesiaiii  uiiiversa  clecionmi 
fntiltilii.line  innis  panis  esl,  cl  ipsa  lola  corpns 
C.lirisii  esc  ;  et  quictin'pie  iii  corporc  «l  de  corpore 
Ecclc*!*!  snnuis;  niius  p.Tiiis  sunsus,  et  ii»eiol»ra 
CltrUli  sumus ;  ei  per  (|u;)U)<lam  iiiutalloncm  <|iiabi 
uiiud  eriMHis,  qiiain  iftiiic  suiiius,  qiiia  non  !iiiH  »p- 
paruit  qnid  criiiios.  Mulalio  tamen,  quoc  tirca  iios 
fiiliira  csl,  nalnra-  quiikm  eril  in  alieram  gloriam, 
sett  iiot»  in  alterain  naiiirain.  Tania  lan)cn  el  lalis 
«rit  mnlalin,  ul  ilia  bubslanliali  miitalioni  ex  ati- 
<]iia  parlc  po«sil  assimilari.  Nam  si  coiiversio  no- 
stra  de  niaio  at'  boiiuni  in  prxseiili  tein|>ore  ii! 
«•ricil  in  nobts,  ut  S4nius  aliqiioil  inilinm  creatur.e 
f)ei,  et  qiiasi  nova  ctealura  in  Clirislo;  proplcr 
qiuul  1'ruplicia  «licii  :  i  Et  dixi.  iiuiic  Cffipi :   liaH:  ^  viii).  »   Amor  autcm  juslilia;  boiiam  vitam  iiifor- 


C8i 

»  Tinicre  Deuni 
sapcrc  esl ;  scd  (iinor  sin»',  aiiioic  noii.liun  saporein 
vini  hahet,  scd  cst  sicul  ai|iia  insipida.  Timor  etiim 
p«nam  habel,  et  qni  tiiiiel.,  quodan^modo  ipsam 
p«euam  seniii,  aul  prxscniit,  quain  nietuit.  Amor 
aulem  justilix  vinam  l.i:tiiix  cst,  quod  ixlifical 
cor  koaiitiis  {Fial.  cni)'  lusiitix  cnim  DomiDi 
rocl»'.  Ixtificaftics  corda.  n.TC  a^itcm  conversio 
in  ntiptiis  fil,  (iiiia  ifi  lide  ct  jiistiiia  despousata  est 
Ecclesia  Deu,  illa  uiiqiic  justiiia,  qux  ex  fide  cst 
Cbrisli  Jesu.  Qiix  qiiidem  jusltlia  amoris  cst,  non 
solius  linioris;  siciil  jiislitia  lcgis.  Propler  quod 
Aposlotds  ait:  <  Non  accepislis  spirilnm  scrviluiis 
itcruin  iti  limorc ;  scd  accepistis  spirilnin  adoplio- 
nis  Cliorum,    in   quo  clumamHS   Abha  Paler  (Itom, 


uiutatio  ilcxierx  Kxcelsi  (Psat.  lxxvi);  »  quid  luDC 
crioius,  quid,  iiM]uam,  crimus,  cum  absorbcliitiir 
qwhi  moriale  est  a  vita,  cum  revclata  fac  ie  gioriam 
Doiuini  spccdlaiitcs,  in  eamdem  iioaginem  transfur- 
ntabiuiir  a  clariiale  iii  clarilalem,  tani|U3m  a  Do- 
mini  Spirilu  ?  Filii  rcsurrectionis  el  npquatcs  ati- 
gclis  Dei  iia  nobis  dissimiies  erimiis,  ui  penc  nihil 
niinus  exislitnari  possimus  quam  nunc  quod  sti- 
Buis.  Virtus  iiaque  liitjus  inyslicx  inuiationis  con- 
ftummatio  eal  beaue  viix  ;  sed  quoniam  ad  coi»sum- 
maiioiiem  bealx  \1ix  rcciisMroc  perveniliir  per 
consummaiioQcm  jnstilix,  id  est  bonx  vilx :  ipsa 
quoqiie  consumnuiiio  l>oiix  viix  per  conversionem 
»ini  iii  sanguincm  nobis  suggerilur  :  el  si  adver-  ^ 
lere  dciectat,  salitbrilcr  intimatur.  Quod  iit  niagis 
eluceat,  ad  viam  inieliigcntia;  prxsiruciulan),  de 
aliis  convcrsionibus  adjiingcndHm  est. 

Pe  myitica  tignifUaUOM  mu,lulioHM  vini. 
Lcgiliir  qiixdam  conversio  aqnx  in  s:iiig«iincni, 
&ed  apud  A)gypiios,  sicut  scriplum  esl :  «  Kt  coii- 
vertil  iii  ganguinem  flnmina  eortiin  {Vsal.  Lxxvit). » 
Legiliir  alia  conversio  aqux  iii  vinum  iu  niipliis, 
f)ii.x  facix  kunl  in  Cana  Gaiilxx.  Lcgiliir  ei  lia>c 
lerlia  vitii  in  &niigiiinem,  qux  faclu  csl  in  cociia 
Doiiiiiii.ci  qiiolidie  iii  IDccicsia  frequcfllaltir.  Priiiia 
conversio  lioc  iiidicare  poiesl,  qiiod  aqua  morli- 
ferx  sapienlix,  qiix  est  sapieiilia  htijiis  mundi,  vd 
prtidciiiia  cariiis,  iii  sanguinein,  boc  est  iti  iuoitcin 


ntai,  ut  bofla  sit;  sediion  consuntmat,  nisi  perfectus 
sit.  IQux  esi  cnim  consummatio,  qnxvc  perfeciio, 
nisi  iila,  de  qua  dicitur :  <  Majorcm  charitalciH 
neiuo  babet,  ut  animam  suam  poiiat  quis  pro  ami> 
cis  suis?  (/(1/1)1.  xv).  »  Vinum  ergo  in  sanguincm 
convertitur,  ciim  justitia  deleciat,  et  in  lantum  de- 
iectal,  ui  conlm  injusliliam  usque  ad  sangiiinem 
resistere  deliberalttm  sil.  Hxc  est  eitim  perfectio 
justiiix;  nam  de  imperfeclione,  qiix  t  diverso  est, 
Aposlolus  scribens  ait  :  <  Nondiim  tisqiic  ad  san> 
gninem  restitistis,  advcrsus  peccatum  repiignant^a 
(Hebr.  xii).  >  Si  ergo  justitia  converlatur  iii  judi- 
cinm,  si  justus  contra  tentaiionem  sive  persecii- 
lionem  euper  femur  suum  gladio  accingatiir ;  si 
iiiiiius  judicet  inori,  quam  a  jusiilia  deditiare,  sf 
dicai :  I  Mclius  cst  incidcre  in  mnnus  hominum« 
quaia  dereliiiquere  legem  Dei  mei  {Dau.  siti);> 
si  cum  Aposioio  dicat :  <  fionum  est  niilii  magis 
mori,  qaam  ul  gtoriam  meain  qiiis  evacuet  (/  Cor. 
IX) ;  »  si  r^iratn  liominibus  jtidicandus  pro  confeS' 
siOnc  veritalis  vcl  defensionc  juslilix,  (idelis  inve- 
:iialur,  cuni  Clirislo  in  futiiro  juilicalurus  ;  si  xmii- 
laior  passionis  Chrisli  calicem  Cbristi  sitiat  et  di« 
cat :  <  Caliccm  .saJuiaris  accipiam  (Psai.  cxv);  »  jam 
tunc  consunimata  est  virttts  hujus  sacramcnli,  ei 
viaum  iii  saHguinem  cunveriitur;  ct  qui  cjusinodi 
cst,  mariyris  noniice  dignus  eel,  et  ic»lis  fidelis 
iiivenitur,   testimonium  dan«   in   terra,   quia  ircs 


eis  vcrlilur,  qui  anibiilanl  secundum  carnem,  aec  D  ^""^  1"'  teslimonium  dant  iu  ifirra  :  spirrtus,  aqtia. 


fi.npiitiil  ca  qux  sursiim  snnt,  sed  qux  supcr  ter" 
ratn.  Nam  sicut  scriplum  est:  i  Prudentia  carnis 
inors  esl;  ei  sapienlia  cariiis  inimica  esl  fki^Rom. 
viii).  t  llndc  per  iiicrepationcm  prophcla  dicii: 
<  Ei  iiunc  quid  libi  \\»  in  via  .^gypli ,  ul  bibas 
aquain  turbidam  ;  el  qitid  lil>i  cum  via  Assyriorum, 
ut  bibas  aquatn  fluminis?  {Jer.  ii).  <  Onitiis  lerrena 
sapieiilia  odibilis  Deo,  de  qua  biliunt  ./Cgyptii ,  id 
est  iiniici  liujus  iiiundi,  (pii  wtit  ininiici  Dci,  aqua 
vf!gypti  est.  qux  in  saiiguincm  vertitur.  Saiiguis 
euim  ejus  supcr  euni ,  qiiicnnqite  biberit  ex  ca. 
Setuuda  conversio,  qu.'e  esl  aqnx  iii  viiium  ,  indi- 
laic  pulcbt  conversioiicm  liiiioris  iii  aniorein  jusli- 
lix.  Esl  cuini  aqua  sapietili.c  ialularis,  et  i  iniuuui 

rAittOL.  rxiv. 


ct  saiiguis  (/  Joati.  v),  »  Spiritus  jiisiorum,  aqua 
paenitcntiuin,  ei  sangtiis  martyrum.  Qnomodo  sa- 
criricium  vcriiatis  a  Domino  sil  iiislilitluui  ck 
Evaugelio  llaitliaQi  hacienus  adnotavimus;  coiisc- 
4|uens  csl,  ut  ejusdem  sacrificii  itislilucndi  uioduui 
ci  ordinem,  cx  Evungetiis  Maici  ct  Lucx  cvaiigeii- 
s'.ai'um  altendamus. 

Ex  evattgelio  ilarci  (cap.  xiv) ;  <  El  raanducaiiii- 
biis  illis,  acccpii  Jesiis  pancm,  el  betiedixi:,  »  cic. 
usqtie  ad  illud  :  <  Non  bibam  de  genimine  viiis.  > 

Proeoqiiod  Mnlthxus  dicil  (cap.  xxvi)  -  <  Accipile 
et  comediie,  >  Marcus  dicit  :  <  Sumilc,  »  pro  duo- 
bus  iiiiuni  verbum  poneiis,  iiec  iinmcrilo.  N.uii  q4ii 
accipii,  sumit;  ct  qui  couicdii,  suinii.Cxlora  oiiuiia 

22 


GM 


m  liALDLINI  CAiMLAUIK^SlS  ARCIIIEPISC. 

nptid  Mallliricum  cl  Marcuni  nofi  i>oiuni  o;(J«;iii  siuit,  A  {ibid.).   »  Ueiii(Je   .idjungil  :  i   Qiioticscunqne  eiiint 

irianducabilis  panem  liunc,  ei  calicen»  bibeiis,  rnor- 


b<Ml  pciic  ilsdem  vcrbis  enuntiala  suiil ;  nisi  qiioil 
ALircdS  Kolus  poiiit  :  <  Kt  bibcruiil  cx  co  ornncs.  i 

lix  cviingclio  Luca:  {cnp.  xxir)  ."  «  Kl  ail  illis  :  \U- 
ftiilcriu  dcsidcruvi  hoc  pascl).i  inaiiducarc  vobiscuin,  > 
iisque  »d  illud  :  t  Qui  pro  vubis  fuiKlclur.  i 

Dcsidcrionovi  sacrilicii  inclioandiilcsidcral  Donii- 


lem  Dornini  anniinliabitis  doiicc  venial  (ibid).  * 
«  lloc,  iiiqiiil,  f.K.itc  in  incam  fommcraoralionera.  i 
His  vcrbis  rios  Clirisliis  insliluil  ad  .se  offi-rendnm, 
ad  bc  manducaiidiitii,  ad  sc  iniiiaiiduin.  Qiiasi  dicc- 
rcl  :  Offeile  vos,  quod  cgo  oITero,  mandncaie  quod 


niis  vetiis  pasclia  lcrminari.:  proptcr  quod  cxaggerans      cgo  do;  dtiii  ,uc  f;icile  quud  ego  latio;  sustiiicie  pro 


ni.-igiiiiudinem  desidcrii  sui,  dicit :  <  Dcsideiio  desi- 
drravi  lioc  pascha  tnaiuiiicarc  vobiscum,  aiilcqnnin 
patiar,  i  Volcns  siquidcm  consumraare,  ipioc  anlc 
passioiiein  coiisummanda  craiil,  quasi  feslinal  ad 
passionem,  ui  nosiram  accelerei  saluiem.  De  veteri 
ergo  sacrificio  intelligonduin  esl,  quod  ditii:  «  Dcsi- 
derio  desidcravi,  i  elc.  Cujus  vclcris  consummaiio- 


mc,  sicul  el  cgo  pro  vobis  suslineo.  Corpus  vcsiruin 
cl  sanguincm  veslrum  pro  iiivicern  dalc,  el  :iiiiiiias 
vcstras  pro  invifem  poriile;  sicul  ogo  corpus  vobifc, 
ct  sanguincm  rneuni  do,  cl  pro  vobisanimaiu  meain 
poiio.  Juxla  qii;c  Salonion  ail  :  «  Cuiii  scileris  ad 
iiiensjrn  divilis,  diligenlcr  allciide,  quae  appoiiuniur 
libi;cl   imitidc  inaniiin   luain,    scieiis  quod  lalia 


iiem  el  mnialioncm  oslendens,  dicil  :  i  Dico  eniiii  B  oporicl  lc  pra'p;iiare  {Prov.  xxiii).  >  Sequilur  I..u<a3 

vobis,  quod  cx  hoc  noii  in.indiicaboilliid^donec  im-  et  dicil  (cap.  xxn) :  »  Similiicret  calicem,  posiqiMiii 

plcaiur  in   rcgno  Dci   {Luc.   xxii).  i  Qiiasi  diccrct  :  toenavii,  diceiis  :  llic  est  calix,  i  eic.  Pr«iiii.-,eial  <;« 

Ex  hoc  lempoie  iilud  vclus  sacrificiuin  iion  rnandu-  P^"^  loqiiens  :  <  Ficgit  el  dediteis. » Ad  hoc  rcspicil, 

cabo,  el  solemnia  Paschalis  observaniiae  non  iterabo ;  ^""''  '''^  •''<^'^  •  •  Siniiliter  el  caliccm  ;  »  ac  si  dical : 

scd  qiiod  Ogurae  dcesl,  pcr  sacramentum  veritatis  in  i*^'»*^"»  dedit,  similiier  el  caiiccrn  dcdil.  Quod  auieiii 

rcgiio  Dci  implcbo.   Dcinde  sulijungit  de  calice  di-  "<'J'«lil :  «  Por^lquam  cu',navii,  i  ad  iiliumque  vide- 

cens:<  El  accepto  calicc,  gratias  egil  el  dixit  :  Ac-  '■'^'"•'  •'clt^rendum,  ad  daium  vidcliccl  panein,  et  ad 


cipite,  et  dividite  iiiler  vos  {ibid.).  i  Soliis  isle  evan- 
gelista  duos  comiiiemoraicaliccs,  uniim  pcrtinentein 
ad  veius  sacrificium  ;  alterum  ad  roviim :  comme- 
moraio  eo  qui  ad  veius  pascha  p^;'iinei,  de  ejus 
iraiisbiione  siibjuiigii  dicciis  :  t  Dico  cnim  vobis, 
quod  non  bil^ain  de  generaiione  vilis,  donec  regnum 
Dei  venial  {ibid.}.  »  Sicul  .supra  conimemoravimus, 


daiiiiii  calicem,  riisi  cum  d"e  pane  licrel  seriiio,  prae- 
milierctur  apud  Mallliaeum  (fap.  xxvi):  <  Ccenanli- 
bus  illis,  I  el  .ipud  Marcuin  (cap.  xiv):<  Mauducan- 
tibiis  illis.  >  Ex  verbis  itaquc  Maillixi  el  Marci  vi- 
delur,  qiiod  inicr  couiianduiD  vel  inaiidiicaiiduiii 
p  ncm  dederil.  Ex  verbis  Lucac  apparel,  qiiod  post- 
qnam  coenavii,  caiicem  dedii.  Maithseus  ergoei  Mar- 


ubi  Matlliaeus  ponil  (cap.  xxvi) :  i  Dcncilixil  ac  Ire-  ^  cus  sigiiificare  vidcnlur,  Dominum,  panem  et  cal> 
gil ;  I  et  ubi  Marcus  ponil  {cap.  xiv)  :  i  Benediceiis  ccm  discipolis  dedisse,  adhuc  cis  coenaniibus,  quasi 
f  legil,  I  ibi    Lucas  ponil :  <  Gratias  cgil  et  fregit      adliuc  de  ca-na  reslarei.  Et  lioc  quideiii  recte  dici 


(Luc.  xxii),  I  el  Paulus  cum  Luca  concordans  po- 
nil  :  <  El  gralias  agens  Iregil  (/  Cor,  ii).  »  Quod 
vero  Lucas  poiiit  :  i  Quod  pro  vobis  datur  {Luc. 
xxu),  I  nec  Matthaius  nec  Marcus  dicit  :  pro  qiio 
Pauius  dicit : «  Quoil  pro  vobis  tradetur  (/  Cor.  \i).  i 
Simililer  quod  Liicas  dicii  :  <  Hoc  faciie  in  mcam 
commcmoralioiiCiii  {Luc.  xxii),  i  nec  Malih%us  iiec 
Marcusdicil;  riisi  pro  eodcm  accipiatur  :  i  Hoc  l'a- 


inr,  et  recle  inteliigiiur,  si  pro  coiiia  una  babeatur 
esus  lypici  agni  cum  percepliorie  subsliluli  sacra- 
nienii.  Lucas  vero,  qni  solus  duos  caiicos  coinuieiiio- 
ral,  qiiasi  coeiiain  cum  suo  calice  lerminal,  ubi 
Doiniiius  novaiii  cumsuo  calice  ccenaiu  inchoal.  Lrgo 
quod  dicit,  postquam  coeiiavit,  sic  inidiigi  poiest, 
posiquain  veieris  sacrificii  solemnia  complevit.  Jloc 
Itaqiie  dicere  vidctur,  ut  Dominicam  ccciiam  a  pi  ioii 


cilein  meani  commeiiioraiioiiem,  i  quod  Lucasdicil      coena  disiiiigual,  sicul  caiicem  a  calice  dislingiien- 
(cap.  xiv),et  I  sumiie,  I  quud  Maicusdicii(cap,  xiv),      dum   insinual.  Sequilur  Lucas,  el  dicit :  <  llic  esl 
<  el  accipite  el  comedile,  i  quud  Malthieiis  dicit      calix    novuiii    le^laineiitum  in  meo  sangniiic  {Lul 
(cap.  xxvi).  Sed  quia  Paulus  iilriinique  ponil,  vide-      xxii),  i  Ut  snpiadiximus,  apudMaiili;A:uin  et  Maicum 
licet:  I  Accipilc  eimanducate  ^/  Cor.  xi),  »  pro  quo      {cap.  xxvi)  dicilur  :  <    Hic   esl  sangiiis   meus  iiov^ 
Maithxus  dicil  :  «  Accipite  cl  comedile  (cap.  xxvi),i      tfistamenti.  »  Ad  dislinciioiiem  ergo  prioris  c;ilici» 
et  boc  quod   Lucas  ditit  :  <  Uoc   facile  in  meaiii      (liciuni  videiur.  quod  Lucas  (cap.   xiv)  Doiiiinui». 
coniniemoraiionem,  »  iiinc  vidctur  aliquid  intercbse      dixisse  commenioral.  Aiium  enim  polum,  sivc  li 
iiiier  lioc,  quod  Mailbseus  dicil :  i  Accipile  et  come- 
diie,.»  ei  lioc  quod  Lucas  dicii :  <  Hoc  facite  in  meain 
coiiimemoralioncm.  i  Ad  commemorationein  ilaque 
Domiiilcae  moriis  faciendam,  ct  in  Ecclesia  frequen- 
taiidam,«eiiui»  cst  bcc  perlinere,  quod  scriptuin 
esi :  <   Hoc  faciie  in    meam  commemoraiionein.  i 
Aposlolus  eiiim  hoc  declarat,  qui  verba  Christi  de 


eodcm  vase,  sive  iri  alio,  Doiiiinus  aiite  propinavcra» 
^(\c  quo  ct  (lixil :  <Accipilect  dividiie  inier  vos  {Ltn 
xxii),  I  At  non  ille  calix,  sed  :  «  Hic  esl,  inqiii\ 
calis,  I  id  esl  poius,  qui  nunc  est  in  hoc  cal;cfc, 
<  rioviim  leslamentum.  i  Sub  eodem  seniu  accip- 
possuiil  verba  hujus  evangelistx  :  «  Uic  cst  cah> 
novum  testsmenlum  iii  iiieo  s;  nguiiie,  »  el  ea  qu* 
calice  lo<iueiilis  in  huncmodum  ponil :  i  lliccaiix  Matiiixus  ponit : «  Uio  sanguise  l  novi  tesiaiueuti.» 
tiovuiii  tesiamentum  in  meo  sanguine,  boc  facile  Qiiod  si  alius  inodus  dicendi  aliquain  insinual  diff>- 
qnoiicscunqiie  bibeiis  in  meam  commemoraiionem      reniiani  dicli,qu3eramus  in  similibusinoduiu  diccnJ' 


m 


IJD.  DF.  SACftAM.  ALTARIS. 


686 


ei  raiionciii  inlelligcndi.  Aposiolus  :k1  Hfbrx-os  lo-  A  Qinndiii?  «  Omiiibiis  diobus  vii;ie  mex(i6i(/,).  »  Qtio 
. '     .       III '.....  . i.n^    /..■/«  r..ii.-i.i  9  .  iii  ;..ii.>i.;ir>i.>  in  .I/mi.»  i\,..^.:..:  :.. 


qjieiis,  et  eorum  palicnliain  collainlans,  iiilcr  caMcra 
sic  dicit  :  c  Rnpiiiain  boiioruiii  vestrorum  cum  g:iu- 
dio  snsccpistis,  cognosceiiles  vos  halierc  meliorcm 
el  maneniein  subslanliam  (Uebr.  x).  »  Qiine  sit  ;ui- 
lem  meliorsubsiantia,  paucis  inlcrposiiis  osiendcn<, 


hne,  (|uo  rriictii  ?  <  Ul  iiiliabiiem  in  domo  Uomini  iii 
longitudincin  dicnim  (ibul.).  >  —  <  Hic  est,  in(|iiit, 
r:ili\  novi  leslamenli;  »  nc  si  dicirct  :  Ilic  coiisiilui.'* 
osl  causa  el  virlns  ol  ralio  implondi  (iii.ne  in  Novo 
'fesiamenio  procepla  suni,  el  oblmcndi  qiiac  pro- 
ail :  t  Esl  auieni  fides  spcraiutarunt  subslantia  re-  mi>ga  sunt.  Hic  esl  finis  et  consnmmatio  legis.  Hic 
rum  (Hebr.  xi).  »  Qiiibus  verbis  signilic.u,  fidcm  o«t  pleniludo  graliae  el  veritalis,  liic  esl  mystcriiini 
esse  causam,  cujus  virlute  el  mcrilo  a  nobis  ol)ii-  lidti,  firin:»menliim  spoi,  lestimoniiim  diledionis 
neri  possit  subsianlia  et  f;iciilias  ct  sunicienlia  om-  nosii^a;,  esempbim  ftboilienli;o  nos;r:i«,  pi;;inis  h;erc- 
^ium  bonoriim,  lemporaliuin  el  spirilualinm,  pr;c-  diiaiis  noslrxj,  sacraineiituni  i(inoT:iiioiiis  nosliae, 
sentiiim  ei  fiiiiirorum,  qnic  nobis  necessaria  suiil,  et  i  oiilirinaiio  religionis  noslr;v.  Novum  oiiiin  Tosla- 
qujc  a  Dco  posuilanda  sunt,  ei  speranda.  Dihjfiio  iiieniiiin  osi  iii  moo  s^nguine  confirinatiim,  niiHoqiic 
quoqiie  iliiiliir  pleniludo  legis,  ol  qiiod  legis  perfi-  lim  deincops  inulaiidum,  iil  sil  lcgiliiniim  sempilor- 
eiendx'  caiisa    cl   virins  in  ca   consisi:il,  sine  (|iia  ^  num.  ilic  ( alix  amaloriiim  poruliim  csl,  quod  noliis 


iiiliil  dc  loge  salnbriler  impletur.  E\  liis  evcmplis 
colligi  polesl,  (pia  raiione  digiic  possil  iiitclligi,  quod 
a  f>oii:iiio  dictom  esl  :  «  Hic  CA  C:ilix  noviiin  le$l:i- 
iiiontum,  »  novuin  fane  lesiamentum  nova  lex  esl, 
ooiiliiiens  noviim  pactiini,  iioniiuii(|uam  promissum. 
£<ov:im  cnim  obediciitiam  inij)0Miil,  cl  (iov:iin  lixre 


B 


Cbrislus  loiifecit,  arie  qnain  ipso  iiovii.  Cum  lioc 
sangiiiiie  fiiso  amorcm  suum  effiidii,  cum  boc  infuso 
amorom  suiim  infimdil,  lavans  iios  a  percatis  noslris 
in  s;ingiiinc  siio.  Sic  enim  necessc  cial  iiobis ;  saii- 
giiine  fitdatos  sangiiine  oporluit  emiiiidari.  Qnicuii- 
que  enim  ex  sanguinibus,  cl  ex  voluiilale  carnis,  oi 


dilalcm   ropromisil.   Hxc   esi  obedienlia   usquc  ad      »>x  voluiuale  viri,  et  nondiim  cx  Deo  n:ilus  esl   nc 


iDoncm  :  illa  esl  vita  x'iana  posl  inortem.  Fide 
:>ulcm  liujns  «'alicis  (ligii:rqiie  peiceplionis  adjiiva- 
nitir  et  conliniiamur  ad  liaiic  olK^dienli.iiii  implen- 
d.uu,  ei  liJiic  proinissioiieiii  obliiiCiidam  :  et  ulrins- 
qiic  rui  causa  et  virlus  iii  boc  calice  con^iilula  csl, 
ut  vcieilicliim  sil :  <  Hic  esl  c.lix  novum  tesl:imcii- 
tiiiii.  >  Obediciiliam  usque   ad  iiiorlem  rci|uirit   a 


ccsse  babct  dicerc  :  <  Libera  mc  de  sanguinibiis, 
Deiis  Deus  salniis  meac  (Psal.  l).  »  Jernsalem  sub 
specie  mnlieris  apud  Ezecliielcm  dieitnr  :  <  Tian- 
sicns  pcr  le,  vidi  te  concnlcari  in  sanguine  liio;  el 
dixi  libi,  oum  esses  in  sangiiine  liio,  vivo.  Dixi,  in- 
qiiam,  libi  iii  saiiguino  iin),  ^ive  »  (Ezecli.  xvi)  fu 
iiifia  :  <  El  facia  cs  milii  Itcderaia,  cl  lavi  lc  aqua,  ci 


,  V,.  .....  .^,  „.,,„,,  , 

iioliis  saiigiiis  Clirisli,  (p.ii  pro  nobis  passus  esl,  iio-  C  emund.ivi  saiigiiinem  liiuiii  ex  lc  (ibid.).  t  Et  Isaias 
l)is  reliiiqneiis  exeiiipluiii,  ut  seqiiaiinir  vestigia  ejiis  <  Si  ablncrit  Doiiiiiins  sordcs  iiliaium  Sion  eisaii- 
(i  Pelr.  n),  boc  esl,  ul  moriamnr  cl  commoriamur  guiiicm  Jernsalem  lavcril  de  iiicdio  ejus  iii  spiriiu 
ci.  Vicis.>ilMdinem  pro  vicissitinline,  et  morlem  pio      judicii  el  spirilu  ardoris  (Isa.  iv).  t  Saii"uis  auieiii 


ro  iric  e.vigil  a  nobis,  qui  morteni  averiit  a  iiobis. 
0  rem  iiiinindam  et  obslupendaiii !  Iiide  obligamur 
Qsque  ad  iiioriem  obnoxii,  uiide  per  morlcm  diinil- 
tiinur  a  tr.uric  liberi.  Iiule  debilMin  niortis  conlra- 
Liiur,  unde  dcbiluin  nioriis  absolviuir.  Jaiii  er^o  e\ 


peccaloris  inquo  jnsius  lavai  iiianus  suas,  non  est 
sacranieiitum  ablniionis,  scd  exeiiiplum  judicii  et 
timoris.  Sangiiis  voroClirisii  sancius  el  sanclificans, 
juslus  et  justificaiis,  dc  pollulis  sanguinc  et  concc- 
piis  i\c  iinmuiido  semiiie  miiiidos  facit  elcandidos; 


tiov;i  causa   debilorcs  inorii^  sumus,  quamvis  cx      -'•ed  illos  singniariler  et   praecellenlcr,  nui   calicciii 
?.eie.-i  culpa,  nibilominus  ex  nova  graiia.  Sed  mors      passioiiis  bibiint,  el  pro  s:inguiiie  Clnisii  fuso  san- 

pecc.iinruno  pessima  debilse  p(en;c  quacdam  est  exso-  guinem  siium  fuudunl,  iiiier  (seteros  lam  spcclabiles 

liilio ;  sic  taincn  ul    ingralitiidiiiis  milla    sequainr  qnam   mirabiles,    ul   de  eis  dici    possil :  <  Hj    nui 

a1>soInlio.    1'retiosa  mors    s:iiicloruin,   pro    mori.;  ''^"'«^'i  siint  stolis  albis,  qui  sunt,  el  unde  vencruiii* 
riirisii  qua\damesi  gr:4iarum  aclio,  ei  vicibsiiudinis      Hi  siint,  qui  venerunl  ex  magna  Iribulalioiie,  et  ja- 

iionnulla  simililudo.  ^emo  quippe  sutlicii  luiinilitaii  veruiit  slolas  suas,  el  dealbaveruiil  eas  in    sant^uine 

ad  a>qnalia  rcspoiidere;  sed  quia  benignus  est,  snf-  agiii  (Apoc.  vii).  »  Noii  in  siio   saiiguine  ,   qnamvis 

I     licil   ei   pro  graliarum  actioiio  nualonKunqii"  mi:c  miindo,  qiianivis  juslo,  sed   iii  sanguine   Agiii,  quj 

•iioriis  siniilitudinem    oblalam    accipere.    Si   cniiii  l*'"'"  Pfccat;i  miiiidi.  Nemocnim  sanctus  credilsuaiii 

toniplaiilali  facti  sunius   &imililudiiii   morlis   ejiis,  j"!^li'';"»,  suanive  passionem  sibi  sullicere  ad  oimiii. 

siniui  ei  resnrrcctionis  eriinus.  Hj^c  auicin  simililndo  djiioneni ;  sed  quoiquol  santti  si.ni   s;iii"uiiie  Clirisii 

luoriis  obedieiilia  est  usque  ad  morlcm,  perlinens  sanciincati  sunt,  el  oidinanl  leslainenliim  ojiissu- 

I     ad  Liinc  calicein,  qui  liic  dicilur  novum  tcslamen-  per  sacrificia.  Hoc  esl  testaiiieiiinm  pia;poneiiduiii 

tum.  Hinc  Propbeta  dicit  :  <  Quii/  retribuam  Doini-  omiiibus  sacriliciis  carnalibus   Veieris   nstaiinnii 

IiJO,  pro  omnibus  qna;  ietriLi.it  milii  ?  Calicem  salu-  omiiibiisqiie  sacrificiis  spiriiuajibns  Novi  T.slamcnli. 

laris  accipiain  (Psal.  cxv).  t  Ad   liunc  eumdem  ca-  Hiiic  esi  enim  omnis  lauseorum,  binc  omnis  virlus 

Bceiii  perlinet  novae  reproinissionis  adeplio,  quie  est  corum  ;  liiiic  debelur  justitia,  qij;«  nuiic  dalnr  i.obis. 

hiijus  novic  obedicntiae  relributio.  Hiiic  idcm  Pro-  Ilinc  .speranda  est  gloria.quje  rcvelabiiur  iii  nobs- 

plieta  dicil :  <  Calix  meus  inebrians  quam  praeclariis  ui  et  in  obtinenda  promissionc  oidineliir  lcsiamcii- 

e6i!EiiDi8eri«)rdiatua8ubsc(iuelurme(r«(i/.  xxii).»  lum  supcr  sacnficja.  «  .^oii  sunt  condigiuc  passio- 


fiR7  HAF.Dll.M  CA.NTIJAUIENSIS  ARCIIIEPISC  m 

iies  liijjtis  (cmporis  ad  fiiluram  ['U)n:\-<>,  r|ii;c  rovcin-  A  ihmiCs  iii  nos,  forlc  vi\os  tJrglnliBscia  iios  {Pial. 
biiur  in  noi.is  (Itoni.  vni).  »  Si  qiia  csl  orgo  lidcs  ctxjii).  •  FU  iicm  :  i  Non  ilir.uil  in  cordil.iis  suis: 
nostr.i,  si  (]ii!i  sp.ps,  si  qiia  charilns,  si  qiia  palicniia,      Kngc,  eiige  aiiiina"  nosirT,  nco  dicanl,  devorabiiiiiis 


si  niia  liiimililas;  si  quid  grali.r.,  si  qiiid  virtiiliH,  .si 
f|iiid  laiiilis  corani  beo  in  nobis  esi,  lotiiin  dc  Imc 
calic.e  pro|)inaliii.  nincciiiin  mnnal  oiiinis  grnlianini 
ilivisio  ;  linc  ci{;o  rcde:il  oinnis  graiiaitiin  aclio. 

Ex  Evanftelio  Joannis  fcap.  vi)  ;  «  Oper:iniini  noii 
cibum  qui  pcrii,  scd  qiii  pcrmancl  in  viiain  a.-lcrii:iiii, 
(|iicm  Filiiis  lioiiiinis  daliil  vobis.  Huiic  enim  P:iler 
sigii.ivii  Deus,  »  clc,  usque  ad  illa  vcrba  : «  Qui 
crcdii  in  me,  non  siiiei  iiiiquam.  i 

De  eibo  qui  ptrii  el  de  cibo  qui  non  peril. 

Oiniiis  crcaUira  qux*  viiaiii  bal>et,  cibuin  qnoqnc 
viuc  Atix  coiigrueiitcin  babcl.  CoRsiderate  cuncta 
aniiuanlia,  cuiicla(|ue  genninanlia  iii  lerra  ;quomodu 
vivu.nl,  quontodo  nulriiinlur,  quotnodo  singula  de 
niilrin;eiito  sibi  accomniodalo  qiiasi  (ie  cibo  sibi  con- 
lemperato  piiscuniur.  Igiiis  quoque,  quamvis  vilain 
;i«ii  l;abcat,  iindc  pascitiir,  undc  nutriiur?  quod  con- 
suinii  el  dtivorat,  pabitlum  ignis  csl,  jiixia  quou 
propbct.i  ail :  <  Veslimeuliim  mislum  sangiiinc  crit 
iii  contbu.stioncm,  ct  cibum  ignis  (ha.  ix).  i  Sensuft 
qaoqiK^  corporci  siiis  «ieieclalionibus  pascnnlur. 
Species  dcsidcrabiiis  e(.  puichiitudo  conciipiscibilis 
«icsiderium  est  oculurum,  ncc  galialiir  oculus  visn, 
iicc  anris  audilu.  SensuB  inentis  suas  babonl  dciicias 
in  obtectaiinnibus  mh,  pr.netcr  illas  deicciaiioncs  qiias 
ex  scnsibtis  cofporeis   iiaiiriuiu.   Meiuoria,  iiitcll!- 


li 


ciim  (Ptnl  xxxiv).  »  Illi  qnoqiie,  qui  pcr  invidimn 
ct  conlonliiinciii  se  lareranl  cl  carpiinl,  viciuim  &e 
roniciiuiit.  rndc  Aposlolus  ad  Galatas  att  .  i  QuoJ 
bi  inviccm  nionfclis  ct  comedilis ,  videte  nc  ab 
iiivitcin  consiiiiiaiiiini  (Galat.  v). »  Talibtift  mcis, 
iniqiiitalc  sciiiccl  cl  maliiia,  nulrilur  ei  confortatiir 
vila  maloinm,  vila  nialj.  Viia  vero  bouoruni  viu 
boiia,  qiinin  longc  cst  nb  iiiiqnitale,  ei  malilia, 
tam  dissiiiiiiibtis  aiimcnlis  su^tentatnr  ct  roboratur. 
Cibus  eiiim  Justoruni  ctt,  tom  justitia,  ticut  scri- 
plum  cst  :  «  neali  qui  esuriunt  el  siiiunt  jiisliliutn 
(Matth.  v);  >  tiini  ipse  ju^tillx  auctor  Cbri&iut, 
qui  dicit  :  «  Lgo  siim  panis  vivus  [ioan.  vi).i  liunc 
pancin  comcdiiiil  omnes  jtn»li,  iit  jusii  sini  et  ju&ie 
vivant;  sine  quo  nulla  e&t  vita  bona,  ntiUa  beata. 
ilii  ctiam  qui  verbo  vel  cxemplo  jnsiorum  Cbi  &iu 
lucririunt,  ei  in  partem  juslorum  ccduni,  cibi  Kuiit 
eorum,  pcr  quos  ad  Clirisiain  accedunt,  juxia  qiioti 
Petro  dicluin  est  :  t  Macta  ci  manduca  (Aci.  x).  * 
Cibus  auiem  lemporalis,  qno  corporalie  vila  Mikien- 
taiui»  vires  et  scnsu»  corporis,  nt  valcant  et  vi- 
geunl,  conlorlat  ct  conservai,  sed  usu  coiisnniitur. 
Spirilualis  vero  cibus  vires  animx  et  scb»ii8  corro- 
borat  ct  conserval,  nec  usu  consuniilur ;  scd  qux 
bona  sunt  nulricns  ei  augcns,  contraria,  id  est 
viiia  et  pcccata  consnmii.   iJnde  justi,  quia  in  ei» 


gcntia  et  votuntas,  nn  tc  nuiriiiulur  cl  pascunlnr,  r>  cl  ab  cis  pcccala  consumuntnr,  ca  quodaininudo 


unde  dclecl.ininr  et  conforiantur?  Ouuiis  autcm 
lationaiis  creatura,  sive  arigclus  bonus  vei  nialiis, 
iiive  lioino  bonus  ve!  maltiB,  ciiio  suo  pasciiur,  sC' 
cunduin  qualitaieiu  vit:e,  qiia  feliciter  vel  infelici- 
tcr,  tiene  vcl  inale  vivil.  Pascuntur  angcli  boni 
biude  etamore  et  visionc  Dei.  liapc  est  eorum  vitaUs 
i-cfcctio,  vilain  eorum  in  Kternnm  couservans  :  qii£ 
scniper  rericii,  et  nunqnam  dcticit :  a  qua  accipiunt, 
ui  ci  ipsi  nunquam  dcficianl.  Cibus  vero  angeli 
apostaix'  iniquiias  ejus,  <j«ia  semper  contra  Deum 
kiipcrbus  est;  et  maliiia  qua  semper  nobis  male- 
voius  est,  iiaec  enim  ei  placent,  sicul  e  diverso 
liuniilitas  et  cbaritas  seroper  illi  displicent,  a  quibus 
KCiiipcr  lain  jejunus,  quam  vacuus.  Cibus  vero  ejus. 


quem  diximus,  quasi  quxdam  fames  est.  qua  sem-  D  Dominum  :  et  cuin  cx  iiisper:ito  invenisseiit  cii 


comedcre  dicuntur,  seciindiim  illud,  quod  Ecripiuiu 
esl ,  tit  in  bonani  paricm  accipiatur  :  « I'eccAta 
poputi  inei  comedent  (Otee  iv) ;  >  secuudiim  que« 
modum  et  ilbid  in  bcnam  partcm  accipi  poiest  : 
« Dedisti  euiii  csc^ni  populis.<dbiopum  (/'m/.  lxxiii).  » 
Ad  eum  Ycro  (ibiim ,  quo  bona  vita  uuiritur  et 
sustenlaiur,  itl  per  banc  ad  viiain  bcaiam  per- 
venialur,  bsDC  Doinini  verba  pcrlinenl ;  de  quibui  qni;- 
niodo  inteiiigend.i  sint,  conscqueiiter  dieenduin  est. 

Operamiui,  non  eibum  qui  perii ,  ted  qui  permauet 
in  vitaw  atttrnam,  quem  filius  liomiuii  datni  tobis. 
Hunc  enim  Pater  signatil  Dens. 

Posl  miraculum  de  quinque  panibus  et  duobus 
piscibus,  lurl^  veneruiit  C;ipb:iroaum,  «tnxrcincs 

ui 


per  esuril  perditionem  bominuin,  quos  a  se  capios 
(levorct,  cl  quasi  iii  corpus  suuni  ad  conseiilicn- 
ilum  sibi  (rajicial.  De  peccatis  ergo  bominuni,  sive 
(le  ipsis  pcccaioribus  paacitur,  el  avidius,  si  quos 
justos  invenire  valeal,  adveraus  quos  pr»:vjleal. 
Iliiic  scriptum  csi :  «Cibusejus  ekcias  IJIabac.  i).  > 
Ipse  vero  a  maiis  glutitur,  cum  consiiium  suggcslio- 
iiis  cjus  in  iniiiui  sensus  venire  rccipitur,  sicut 
scripium  esl  :  <  Dedisti  cum  escam  popiilis  i^ibio- 
puiii  {Ptai.  Lxxiii).  >  Ei  quicunque  niatis  accedunt 
iiitracli.  vct  fruude  deducli,  tum  a  diabolo,  liim  ab 
tpsis  nialis  deglutiuniiir.  iliiic  Psaliiiisia  aii  :  «  JNisi 
quia  Doiiiinus  crat  tn  iiobis,  dicai  nuiic  isracl,  iiisi 
qiiia  Doiiriiiiis  erai  iu  nobis :  Cuin  cxsuigcrciil  bo- 


trans  mare  dixerunt  ci  :  t  il:ibbi,  qnando  bitc  ve- 
nisli?  Responoit  Jesus,  et  dixit  eis  ;  Aincn,  ainen 
dico  vobis  :  Quxritis  iiie,  ncn  qui:i  viilislis  sign.t, 
sed  quia  manducastis  ex  panibus,  ct  siiuraii  estis 
[Joan.  vi).  >  Signa  quidem  viderant,  qiiibus  poie- 
rant  divinitalein  ejus  ccgnosccre;  sed,  quia  occa- 
sione  iemporatis  refectionii»,  non  devoiiuuc  tidci, 
eum  scqucbaiitur  :  banc  ipsam  eoruin  inleniionem 
cis  apcricus,  ut  vel  bic  Dcum  cognosccrent,  inox 
osteiidit  pro  quo  et  quali  cibo  niagis  laboraiiduin 
sil,  diccns  :  «  Opcramini,  non  cibuni  qui  pcrii,  sed 
qiii  permancl  in  viiam  ictcrnam.  >  lioc  inli-lligi 
|iolcsi  de  juslilia,  cujus  ainoic  pasciuiiiir  jiisii ; 
(jiiaiii   gr:iu$  dal  filius   lioniiiiis,  gtatis  jusiilicaiis 


C89 


LIR.  DE  SACn  \M.  ALTARIS. 


690 


inipium.  Jiisliii:»  auloii)  prrmanel  in  vilain  .TliMiinm,  A  <>!"'';>''    '"'"  valoliaiii,    Inviliinlnr  3ii  fldem  ,   <]»x 


s^^ciintliiin  iilutl  :/  Jn^liii.i  ejus  nuiiel  in  STCiiliiin 
ueculi  {Pial._  cxi).  i  £l  illuil  :  <  Jiisli  aiitein  iii  perpe- 
lunm  vivcnl  (Sap.  v).  i  Cibnni  operanlur,  qni  pent, 
qiiicun<iue  0|>orantur  iiiiquilaiein  ;  el  qni  prnclor 
(iUem  Clirisii  qu;^  bon.i  pulani,  opornnlur  ,  el  qui 
|>er  occasionem,  et  iion  por  vcril.Tlom,  C.Iir^istiim 
8cquuiilur.  Cilius  aiitein  qui  noii  peril,  jiisiili.i  est; 
ca  qi>a:cx  li«lc  esl  Cltrisli  Jjsii,  et  i[is^  ihitor  liii- 
jus  justitije  Josiis  Clirisius  :  qui  cuiii  csst'1  »pii>I 
faireiu  panis  angetorum,  intcr  liomincs  lioti-o  licri 
Yoliiit ,  Dl  paneni  nngelornin  nianiliicarct  lionio. 
Itnns  aiilcm  fitlem,  qux  per  (liK-clioncin  oporntiir: 
il;<l  ut  in  ipsum  creiiatur,  ul  ipsc  Jilig.iiiir,  ut  ipsi 
«icut  vcro  Dco  servialur.    T>ciiiqne   soipium   <)at 


csi  opiis  Doi,  ul  vidolioet  in  esiin  cre«lant,  quein 
iiiisil  Dcus.  Iiilciligcnlos  illi  Iioc  ali  ipso  ile  se  ilici, 
ilixcnint  ci  :  <  Qiioti  crgo  tu  facis  signinn  ,  ul  vi- 
■.loamus  ct  crcilamus  tilii?Qiii(l  opcraris?  >  {Joan.  yi.) 
Ccce  Jiulxi  .signa  pctniit,  ncc  surTicit  eis  signum 
«te  (|iiii;qiie  panibus.  Pnrum  ciiini  est  lioc  tit  credaiur 
Cbiisliis  tani  poleiis ,  ul  pof^sit  d.irc  cibum  perma- 
inMileni  io  viuiin  .a-teriiain,  qnia  dcdit  pai.es  liur- 
dt^.tccos.  Quia  Moyscs  l.iiiia  non  proinisil,  per  qiieiii 
inanna  do  ctielis  datum  cst  eis.  Comparant  ergo 
sigiuim  pcr  Moyscn  fi>clum  huic  signo  de  quinqiie 
panibns,  lanquam  majiis  minori,  quasi  ndc  indignuni- 
sit,  quod  dc  so  dixcrat.  Dicuiit  il.^^quc :  i  Patrcs 
noslri   nianna   inanducaverunl   in   dcscrlo ,    sicul 


nianducaiidum,  nobis  awtcin  «ipcranlibiis  dai.  Pro-  '^  soriplum  esl :  Paiieni  de  coelo  dedil  cis  inanducaic 

(Hiid.).  »  Ad  boc  quod  dixerai,  panera  dc  coclo 
p.alribiis  daiuin  ,  rcspontlet  Cbrislus ,  osteiuleiis 
veriini  paneni  dc  ca'lo  non  osse  datum  per  Moysen, 
sed  nuiic  n  Pairc.  Dicit  crgo  eis :  i  Anicu,  air.cn 
dito  vtibis;  Non  Moyses  dcdil  vobispancm  dc  co;Io; 
sed  Paicr  meus  dat  vobis  psncm  dc  cqbIo.  Vcrus 
euini  panis  est,  qui  de  coelo  desccndii,  ct  ilai  vilnni 
nnmdo  {ibid.).  »  Patcr  meus  dat  vobis  panem  ve- 
rmn.  Panis  enim  Dci  csi,  qui  desccndit  dc  coelo, 
ci  dat  viiam  nnindo.  Illi  vero  carnaliicr  hxciniel- 
ligenles,  ilixerunl  ad  cuni  :  «  Domiuc,  scmpcr  «la 
nobis  paiicm  bunc  {ibid.). »  Qiiomodo  mulicr  Sainari- 
lana,  ciii  dictiim  esl  :  «  Qiii  biberit  cx  nqua,  qunm 


pier  quod  dicil :  <  Operamiiii ;  •  eliam  cum  otnne 
nicriium  nostrum  pr£veiiiens ,  gratis  dai.  ilinc 
Aposioliis  aii  :  <  Gratia  salvi  facli  e&lis  pcr  fidfin, 
ct  hoc  non  ex  vobis ;  Dei  enim  «.'onmnesi,  n«m  cx 
operibus,  ne  qiiis  glorictur  {Ephes.  ii).  >  Cibum 
Auiein  pcrmancnlem  in  vitam  rctcrnam  (ilius  liomi- 
iiis  (lat  per  sacramcnlum  dispciisjtioni:;,  qua  ficri 
vuluii  filius  iioiiiiiiis.  Nec  dare  non  potost,  quam- 
vis  litius  Iioiuiais  est  :  huoc  cnim  Palcr  si^navit 
Deiis.  IIuiic  quippe  ralcr,  ut  cibuin  lalem  nobis 
daret.  prnprio  signo  singularis  sanciilatis  a  c.cieris 
discrcvii,  ungcus  eum  oleo  exsullaiioiiis  pre  par- 
liiipiltiis  suis.  IIoc  aiitcn;  qrod  diclum  cst :  <  Si^tia- 


vil  Pjttr.  I   sic  exposilum  sil,  iecurulum  betliim  ^  ego  dabo,  non  siiiet  in  acternuin  {Joan.  iv);  i  con- 

AiigUbtiniim.  Cxterum  secunduni  bealum  Hilarium  linnoboc  secuiidum  corpus  accipicns,  cl  corporaH 

si  cxposiiio  requiritui,  ipsa  cjus  verb.;  in  siia  siii-  iiuligentia  carere  wlons  :  <  Doniine,  inquit,  da  mihi 

ceritaie  porienda  suiil.  Dicil  ilaque  iii  libro  ociavo  l.anc   .nquam,  ut  non  siliam,   ncque  veniam  hue 

Dt  TriHiiaic:  <  Uiiigenilus   Dci,  el  pcr  sarramen-  iiaiirire  {ihid,).  »    Sic  cl   isti  :  <  Domine,  da  nobls 

tuin   saluiis  nostru;  hominis  hlius,  volcns  proprie-  hunt  paneni,  »   videlicet  qui  reficiat,  el  non  defl- 

latis  nobis  palciiiu:  iii  so  signiiicare  speciein,  signa-  cial  :  propler  quod  niiraculiim  de  quinque  panibiis 


!um  sc  a  Dcc  Palre  ait.  Et  boc  ideo,  quia  viue 
xiernx  escain  filius  boniinis  essei  daiurus,  ut  pcr 
hoc  poitsias  in  eo  danda:  ad  aeicrniiaieni  esc3e  in- 
lelligi  possct;  quia  onincm  m  so  paternai  foriuae 


eum  regem  lacere  volucinni.  !psc  vcro  revorat  cos 
ad  se,  ei  quem  pancm  dixit,  cviilentius  apeiil, 
dicens  •  <  Ego  sum  panis  viiae.  Qui  venii  atl  iiie, 
nonesurici;   et  qui  credit  in  nie,  non  sitici  uii- 


pleiiiiudiiicni    signanlis  Doi  coniinerel ,   ut    quod  qii;un  (iofln.  vi).  »  Qiii  venil  ad  mc,  hoc  esl,  quotl 

sij;n.i»scl  Deus,  non  aliud  ex  se,  quaiij  (ormam  Dei  ail,  «  et  qui  credil  in  me ;  »  ci  quod  Oixil,  <  non 

signaniis  jiflerrel.  »    lii  eo  quod  dixei-al  Doininus  :  csuriel,»  hoc  intelligcndum  est,  ci   non  siilel  un- 

<  Operaniini   cibum,  qiii   pcrmanct  in  vitam  aeier-  quam.  Ulroque  eniin   signiiicalur  aetcrna  saltelas, 

nain, »   iniellexerunt  illi,  sc  adnioneri  ad  opera  Dei  Q  ubi  nulla  est  egestas.  Sapicniia  lamen  dicii  :  «  Qui 

ficicnda.   Qu.xriinl  ergo,  qiiid  faciendo  opera  Dei  etlunt  mc,  adbut  csuricnl;  et  qui  bihinit  me,  adhiic 

Viileant  operari.    Uespondit    Jcsiis,   el    dixit  eis  :  sitient  (Kcc/i.  xxiv).  »  Christus  qui  esi  Dei  sapieii- 

«  lloc  esi  opus  Dci,   ut  credatis   iu  cuin,  qn.  m  tia  in  prxsenli   non  manducalur  in  sntictalc  dcsi- 

roiMl  ille  {Joam.  vi). »  Qua:rebani  crgo  illi  de  ope-  derii;  scd  iii  desidcrio  8atietati«,  et  quanlo  plns 


ribus,  quasi  de  inullis  ;  ille  respondet  de  opcre 
Dei,  qnasi  dc  nno,  ul  ostciidal  oniiiia  opora  bona 
ex  uno  procedere.  Cui  siiniie  est,  quod  Psaimista 
dicii  :  «  Opera  manuum  noslrariim  dirige  siipcr 
nos  ,  ci  o|ius  manuum  nostrarum  dirige  {Psal. 
Lxxxu).  >  Fides  vero  operans  per  dilecliouem  ipsa 
C)il  opus  Dci,  ci  iiiiiiiim  boiiorum  operuni  iii  nobis: 
«  SiiiC  litle  cnim  impossibilc  est  placerc  Dco  (IleUr. 

ti)   »  QujLrciilibiis  crgo  eis,  quic  siiil  opcra  Doi, 
; ■ *"■ ~ 


ppis  suavitas  guslatur  ,  tanlo  niagis  desi.leriiin» 
irrilatur  Propterea  qiii  cdunl  nie,  adbiic  csurieiil, 
doncc  veniat  satietas.  Cum  auicm  in  bonis  reple- 
tum  fucril  dcsiderium.  tunc  nec  esnrieiu.  iieque 
siiienl  amplius.  Poiest  etiam  secundum  fuiurum 
staiiim  inieiligi ,  quod  dictum  est  :  «  Qiii  eduni 
me,  adbuc  esuriciil,  ►  clc.  tsl  oiiiin  iii  illa  anoriia 
saiielaie  qiiasi  qu.xdam  csuries,  non  cgcslalis,  sed 
fclicitalis  ;  ubi  sciuper  inanducare  appcmni.  qui 
niaiiducaie  nunquaffl   noluiii,  ci  in  s.uielaU'  nui>- 


m  KALDllM  CANTUARIENSIS  AUaiir:riSC.  6Q! 

qiiani  rastidiiinl.  Gsl  ciiiin  salielas  sine  fasliilio,  cl  \  tcinpns  vitnm  scrval.  ilic  aiitem  vita  fH,  cl  Tilara 
dt'sidcrium  sinc  siispirio.  Christus  cnim  in  dccorc 
6U0  sempcr  admirabilis,  scmper  csl  el  dcsideralilis, 
in  queni  dcsideranl  aiigeii  prospicere.  Krgo  n  ciini 


thi,  et  vil.iin  scrvat,  quse  morii  moriis(|iie  causae 
niliil  debeat. 


Iiabetur,  desi(ler.ilur ;  cl  ciiin  iciiclur,  qiia;iiliir, 
siout  scripium  esl  :  <  Qna^riic  faciein  ejns  scmper 
{Psal.  cv).  »  Sciiiper  enim  quanritur,  qui  ad  lioc 
diligilur,  ul  sempcr  babcalur.  Itaqnc  et  qui  inve- 
niunl,  adbuc  qiixruni ;  ct  qui  edunt,  adliiic  esu- 
riunt;  et  (|ui  bibunt,  adbi>c  siliuul.  Sed  lixc  in- 
qiiisitio  oninein  solliciliidiiicin  tollil,  sed  hicc  csnries 
oinnem  esuriem  pcllil,  sed  Ii%c  silis  omncin  siliin 
exslinguil.  Non  esl  egeslatis,  sed  consunimal.'»;  fcli- 
iilatis.  De  illa  cniin  quac  cgesialis  est,  diciliir  : 
«  Qiii  venii  ad  me,  non  csnriel,  el  qui  crcdil  in 
nie,  iion  sitiel  unquam.  >  De  ea  vero  qux  felicilutis  B  nierilo,  h:ibel  iii  spe,  liabel  in  pignore,  liabel  unde 


Amen,  amen  dico  vobis,  qvi  credil  in  me,  habel  vi- 
iiim  aleruuni,  clc.,  iigqiie  ad  illinl  :  Qui  nur^ 
ducal  esrhoc  pane,  vivet  m  (eiernuni  {Joan.  vi). 

Clirisliis  csi  panis  vilx  ,  crcdentibus  in  eum. 
\n  Christuin  crcdere  iioc  csl  pnncni  viix  mandu- 
carc,  lioc  cst  Clirisiuin  in  se  habere ,  hoc  esl 
eliain  vilam  aelernani  habere.  lioc  oslendere  vo- 
leiis  Chrislus  dicil  :  i  Qui  credil  in  me,  habet  vi- 
lani  seiernain.  i  El  quid  dixeril  declarans,  addil : 
t  Ego  suni  paiiis  vila  {ibid.).  >  Conipendio  dici  po- 
iiiil  :  Qiii  credil  in  nie,habel  me,  propterea  viiani 
X'lerfiaiii  babel.    ilabel   qiiidem  in  causa,  babel  iii 


C8l,  dicilur  :  <  Qui  eduiit  me,  adhuc  esiirienl,  el 
qui  bibunl  nie,  adhuc  silient.  r  F'ossufit  auleiii  pio 
eodeni  accipi  csuries  et  silis,  sivc  in  egesiatc,  sive 
in  feliciiale.  Qnod  si  disliiiclio  aliqiia  reqiiiriliir, 
occasioiiem  dat  Psalniista  reqisireiitibus  cam,  cum 
dicll :  <  Panis  cur  hominis  confirinat,  et  viiium  Ise- 
tificai  cor  lioininis  {Psal.  cui).  t  Christiis  in  se 
credeniibus  cihiis  esl  elpotus,  panis  ei  *iiium :  panis, 
c:im  confirmal  el  solida),  de  quo  Peirus  ait :  i  Deiis 
oinnis  graii#,  qiii  vocavii  nos  iii  ieiernam  suam  glo- 
liain  iii  Christo  Jesu, moiiicum  passos,  ipse  perficiel, 
cjiifirinabit  soliJabilque  (/  Pelr.  v).  >  Poliis  vel 
vinum  esi,  ciim  laetificat.  Ad  qiiein  Prophela  :  <  Lse- 
tifica  aniniam  servi  lui,    quoiiiam  ad  le,  Doinine, 


liabeal.  Deiiique  qui  Chrislum  habel  iii  se,  viiaiu 
.'eieriinin  habel  iiotidum  revclalam  in  se  ,  sed  iii 
Cltrisio  abscondilam,  quem  liabct  in  se.  Viia  eiiint 
nosira  abscondila  est  cuin  Chrislo  iii  Deo.  Haec 
crgooplima  gratia,  quae  nobis  in  Chrislo  reposila 
est,  jam  habetur  in  Cbrisio,  ex  eo  quod  Cliristus 
habelur  hiijus  graiia:  repromissor  et  daior,  custos- 
qiie  fidelis ,  b.diens  eain  pencs  se  dcpo^iiam,  el 
reddilurus  eam  in  die  revelationis  glori.e  filioruin 
Dei  <  Ego  siim.  inqtiii,  panis  viix.  >  lloc  prius 
dixcral,  el  liiijiis  repeiilio  confirmalio  est,  vel  forte 
miineniin  ejus  dislinclio,  ut  ulriusqne  \\ls',  et 
iiliiis,  qiix  iitinc  boiia  esl ;  el  illius,  (\\\Ji  fuliira 
esl     beaia  ,     unus     ipse    dator     iiitelligaiiir ,     et 


animam  meam  levavi  {Psal.  Lxxiv).  >  Quidquid  in  C  auclor  :   <    Paires    vesiri    nianducaveruui    manna 


nobis  est  lorle  et  validum  et  firnium,  laeluni  aul 
jucundum,  in  mandatis  Dei  faciendis,  in  maiis 
lolerandis,  in  exsecuiione  obedieiiiiai,  in  defensione 
jusiiiiae;  loltim  boc  lobur  est  et  firmainenlum  hu- 
jus  panis,  aut  ixlificatio  hujus  polus.  Beali  qiii 
fortiler  ei  hilariler  aguiit.  El  qiiia  hoc  a  se  nemo 
habel,  l;eali  qui  aviiic  desideranl,  qiije  jusU  el 
lionesla  suiit,  seclari ;  et  iii  omnibus  ab  co  con- 
foriari,  el  exbilarari,  qui  dicil  ;  <  Beali  qiii  esu- 
Tiunl  jitstitiam  {Matih.  v),  >  Qiiod  si  Chrislus  se- 
cundiini  praseiilem  jublorum  fortiludiiiein  el  laeti- 
liam  panis  esl  et  potus ,  quanlo  magis  in  fiiiuro 
lioc  erit,  secuniluin  qiiod  jusiis  lunc  erit?  Iii  su- 
perioribus  Ciirisii  verbis  adverti  polesl ,  cibiiin 
hunc  qui  pciinaiiet  in  viiam  xtcrnam,  dici  panein 
de  ccelo,  panem  vcrum,  panem  Dei,  panem  vitae  :  et 
ejus  ut  litas  oslondilur,  quod  vilain  dal  mundo,  ct 
qiiod  esiiriem  el  silim  iii  perpctuum  exchidit.  Paiiis 
ergo  dc  coelo  dicilur,  ut  ostendalur,  unde  sit,  et 
dlscernaiur  a  terrcno  pane,  qiii  perit.  Panis  veius 
dicitur  a  ivianna,  qiiod  in  figura  bujus  verilatis 
praeccsMt,  Panis  Dei  dicitur,  ut  discermitnr  a  pane, 
qiii  artfc  hoininis  pisloris  conficiiur  el  paiaiur : 
hic  eniin  a  Deo  paratus  et  proeparalus  est,  sicul 
scriptum  csl  :  <  Parasti  cibuin  iiloruin,  qiioniam 
ita  esl  pracparatio  ejus  {Psnl,  i.xiv).  >  Panis  viix 
dicitur,  ut  discernatur  a  paiie  hoc  corrnpiibili,  qiii 
nec   vitsc,  esl,   nec   vitain  dal,  scd  vix  el  .rgre  ad 


D 


iii  deserlo,  pt  moriui  sunt  {Joau.  vi).  >  Uoc  de 
inorte  spiiitiiali  inielligenJitrn  esl.  Quare  inoriui 
sutil?  Qiiia  quod  videbanl,  creilcbanl;  tt  quod  nou 
videbant,  iion  iiileiligebant.  Ideo  palres  vestri,  quia 
siiiiiles  eslis  illorum  ,  ei  infidelium  filiorum 
iiiiideles  patres.  Quantum  periinet  ad  nioriem 
istam  corporalem,  ei  nos  moiimur,  qui  niaiidui.a- 
nius  pmein  de  coelo  descendenlem ;  quanltim  per- 
tinet  ad  mortem  spirilualem,  manducavit  inaniu 
Moyses,  manducavil  Aaron,  manducaveruni  et 
nitilii,  (iui  Dco  placuerunl,  et  inortui  noti  sunt. 
Quare  iion  sunt  moriui  ?  Qiiia  spirilualiier  iiitellL-xe- 
rtini,  spiritualiler  esurierunl,  spiritualiier  gusiav^- 
runl,  ut  spirilualiter  saliarentur.  <  Hic  esl,  in(|uit, 
panis  vivus  de  ccelo  dcscendeiis,  ul  si  quis  ex  co 
iiiaQducaverit,  iiou  morialur  {ibid}.  >  ilic  ipse 
patiis,  id  est  Chrislus,  qui  infideiibtis  loquebaiur, 
significatus  esl  per  manna,  sed  pius  potest  quaiu 
maniia.  Manna  eiiiin  ipsuin  nec  fiJelibus  nec  infide- 
libiis  prsesiare  poiuit,  ut  spiriiuabier  non  inore- 
reiitur,  sed  Christus  qui  iu  manna  significatus  est, 
qiiem  inlellexerunt  in  manna  antii|ui  jusli,  ct  iii 
ipsum  Tenlurum  crediderunt,  omnibus  credentibus 
in  eum  pruestat,  ut  spiritualiter  non  moiiantur. 
Prupterea  dicit  :  t  Hic  est  panis  de  coelo  descen- 
dens,  ut  si  quis  ex  ro  manduoaverit,  nou  moriatur.  > 
Hic  nunc  intcrra,  niiiic  in  oculis  vestris,  noo  cor- 
dis,  scd  farnis,  cst  panis  dc  coelo  dcscendens.  ti 


69: 


LID.  DE  SACRAM.  ALTARIS, 


691 


inox  se  csse  liunc  panem,  aperit.  diccns  ;  i  l^go  a  <^ai«  *"uil  idem  osicmlii  liabcre  iliitm,qiii  ncinilucai. 


8um  panis  vivus,  qui  (lecoalo  descenJi.  i  Ecce  nunc 
panis  vivus  diciuir,  qui  paiiis  viue  aiiica  diclus 
esi.  Yivus  aulem  panis  csl,  quia  vilam  habel  in  se 
Hinnentein  el  qiiia  potesl  spirilualem  niorlem  ati- 
Cerre,  el  viiam  conferre.  Nam  de  morio  aureretula 
pr^miitit,  ilicens  :  i  L'l  si  quis  cx  eo  mandiiCMveril. 
uon  roorialur.  *  De  vila  vcro  conrercnda,  suhjiingit  : 
I  Si  quis  iiiaiiducaveril  cx  lioc  pane,  vivel  iii  xiar- 
num.  > 

Et  |MNi«  qneni  ego  dabo,  caro  mea  ett,  elc.  usque 
ad  illiid  :  Aisi  iHanducuverili$  carnem  fiin  liominis, 
el  biberitis  ejus  iahguiiiein,  tion  liabebitis  vitum  in 
tohis. 

Vcrlium  Dei  aliis  dat  fscam,  aliis  ipsum  esi  csca. 
Escam  enim  dat,  sicul  sciipl'!in  est  :  i  Oiniiia  a  te 
exspeitaiit,  Domine,  ui  des  illis  Cicam  iii  icinpoie 
(Pifl/.  ciii).  »  Et  jtcrum  :  i  Ociili  omuiiiiii  in  le 
Rperjuil,  Doiiiine,  et  lu  das  illis  eicam  iu  lempore 
opportuno.  Aporis  lu  in:innni  lu:im,et  iinplcs  omuc 
anim.il  benediclione  {Psnl.  cxliv),  i  Ralionali  au- 
tom  crealurx,  qiia;  sola  jusiiii:v  ct  beaiiludinis  par- 
ticeps  esse  potesi,  si  pcrpropriam  volunlatcm  ab  ca 
uon  est  aversa.  sed  per  amorem  obcdientiai  ad  il- 
lura  conversa,  ut  non  sibi,  seJ  illi  vivat,  sic  cibuin 
dcl,  iinde  vival.ul  sii  illi  cibiis,  ciijiis  participalione 
bcne  el  beaie  vivat.  Posiquam  ergo  dixerat  sc  esse 
panem  vi\um,  qiii  de  coelo  dosceiidil,  et  qui  vilam 
xiernam  dare  polest,  in  quo  sii^nilicavii  sc  Deiim 
esse,  et  vit.1111  angelonim  et  liominum  ;  conscquen- 


dicens  :  1  0"i  maiiducat  meam  canicm,  ct  bibit  meum 
sanguinein,  Itahet  vitam  xiernam.  •  J.imiMiiK;  liabet, 
sictil  pr*Ji\iiiMis,  vel  secunduin  spiriiinn,  cisi  noii 
secuiidiim  carnem.  Spirituscnim  justorumDco  adhx'- 
rcnie-i.ab  ejusdilectione  nunqunm  separabuntur;  el 
idco  seniper  viveiit.  Unde  et  diciiur  :  <  Noiicst  Deus 
mortiorum,  seJ  viveutium  (Mtiith.  j\ii).i  El  iiertim 
scriplum  csl  :  1  (Jsi  siiiil  ociilis  iiisipioniium  mori, 
illi  aiiiem  sunt  in  pace  (Sap.  111).  •  Ex  lns  veriiis 
polerant  illi  cogitnre,  non  esse  ilium  monturum 
ciirporali  morte,  qiii  liaiic  cariicm  manducaret. 
Iliiiccogiiatioiii  occurril,  dicciis  :  «  El  ego  resusci- 
labo  oum.i  Ouasi  diceret  :  Non  nego  eum  corporaii 
morte  moriiurum,  qui  carnem  meam  maiiducat. 
Q  Morielur  quidcm  sccuiidum  carnem,  sed  resuscilabu 
ciiin,  ul  iiec  caro  viia  aelerua  fraudelur  ;  sed  lioc 
erii  iu  iiovissimo  dio.  Mox  ut  osiciid.iC,  liiiiic  cibuiir 
sulliciciitem  essc  oinnciii  indigeiiliam  tollere,  ct 
vitam,  ct  omnem  sutricieiiiiam  prxslarc,  adjungit  : 
I  Caro  enim  mea  vere  esi  cibus,  cl  sanguis  meu.s 
vere  esl  potiis.  »  Cum  cibo  et  potii  id  appetani  ho- 
mincs,  ut  vivantel  non  csuriant,  iieque  sitiaiil,  hoc 
vcracilcr  noii  prsestat  nisi  isle  cilius  ei  poliis,  qui 
oos,  a  quibus  sumitur,  immorlalcs  el  iiicorruptibi- 
les  facil.  Hic  ergo  vere  est  cibus,  qui  vere  priKstai, 
quod  in  cibo  appetitiir;  uiido  carni  el  animx  vitam 
et  omncm  su(ricionii:im  prxstare  poiesi,  ui  nuUiiis 
ullra  iiuligeat.  ilinc  pro  iitriusque  indigcntia  toU 
lcnda  Proplicta  clamai  :  1  Silivii  in  le  anima  mea. 


ler,  ut  plus  mirenlur,  ostendii,  assoinplam  carnem  C  ^„3,,,  mullipliciler  tibi  caro  mea  {Psal.  lxii).  i 


cibiiin  esso  vilalem,  ct  a  se  dari  pro  muiidi  viia, 
diceoi  ;  1  Et  panis  qiicni  cgo  daiio,  caro  mea  est, 
pro  iiiundi  vi;a.  1  Corpus  Chrisii  caro  est  secun 
diim  proprietatem  naturae  :  et  panis  dicilur,  vel 
qiiia  sub  spccio  panis  offerlu»-,  vel  qiiia  per  panom 
pro  siinilitiiJine  virtiitis  siux  nonmiiiqiiam  signili- 
caiur  :  <  Liiigabaiit  ergo  J-.ulaei  {Joan.  vi).  »  lloc 
quando  capcrot  caro,  qiioJ  dixit  panein  carncm  ? 
Vocatiircaro,  quod  noii  capil  caro  ;  et  ideo  iiiagis 
uon  capit  caro,  quia  vocatur  ciro.  Hoc  eiiim  cxlior- 
rucniiit,  hoc  ad  se  mulium  esse  dixerunl,  hoc  non 
posso  lieri  putaveruiit  :  iinde  et  litigabaiit  ad  iiivi- 
tem,  diieules  :  i  Q  loniodo  potesl  liic  carnem  suam 
dare  nobis    ad  manducanJiim?  (ibid.)  1  Quomodo 


Qui  UANDUCAT  MEAM  caiim:»].  Christus  duobus  mo- 
dis  manducalur  ;  quia  duobus  modis  pitrticipatur. 
Uiia  est  participatio  per  fldem  :  non  eam  nuncdico, 
qiia;  in  moriuis,  id  cst  peccaioribus  mortua  est;  scd 
eam,  ex  qua  justus  vivil,  de  qua  superius  dictum 
esi  :  I  Qiii  credit  in  mo,  liabel  vilani  xternam 
{Joan.  vi).  I  Hi£«;  auiem  (iJes  siiie  charitate  iion 
est.  Per  fidem  autem  jusiiricamur,  et  pariicipesami- 
citi.T,  Dei  efTicimur;  per  fidem  habitat  Christus  iit 
cordibus  uostris,et  scnobis  coguosccndum  indulgct. 
et  pariicipandiiin.  Verbum  Palri  coxiernum,  tinum 
cum  Patre  Deum  verum  cognoscunt  angeli  per  spe- 
ciem  ;  per  fidem  Unigeiiitum,  qui  esl  in  sinu  Palris, 
de  coelo  ad  nos  missum,  et  piopier  iiosiiicarnaiiiin, 


nuncpiaiii  inqiiisitioiicm  significai  credentis  ut  ild  :  D  pjpg,,,  vivum,  qui  dc  ccelo  desceiidit,  manducamus 


<  Quoinodo  Qct  istud.qiioiiiain  virum  non  cognosco  ? 
(Luc,  1)  I  Nuiic  iinpiam  negJtionom  non  crcden- 
lis,  ut  Uic  :  I  Dixilorgo  eis  Jesus  :  Aiiien,  ameii  dico 
vobis.  I  Ar.  si  dicerel  :  Elsi  ignorctis,  otsi  credcre 
d«troi:lelis ;  tamen  vcruin  ost,  quoJ  iii.si  iiiaiiduca- 
veritis  ( arncm  filii  lioiiiinis,  iioii  liabebilis  vittim  in 
vubis.  Uoc  inlclligendum  est  de  spirituali  vita  qua 
jusie  vivitur,  et  de  xterna  qiia  boate  \ivitur. 
^eulram  vcro  habebit,  qiii  non  nianducat. 

IQui  manducat  meinn  caruein,  et  bibit  meum  sangui- 
nein,  hubet  viiam  iriernnm  et  ego  resuscilabo 
eum  in  uovissimo  die.t^aro  enim  mea  vereesl  cibus, 
ei  saiiguis  m(us  vere  at  jiolus  (Joan.  vi). 


Cognoscentes  per  fidem  cariiem  pro  nobis  acce- 
plam,  nobis  in  cibum  datam,  carnem  Christi  maii^ 
ducamus.  Est  ergo  fidcs  unitaiis,  ei  fides  unionis,  (i 
lides  communionis.  Fide  unilatis  credimus  F.liuui 
ununi  esse  cum  Patre,  sicut  ipse  dicil  :  1  Ego  et 
Pater  unum  sumus  {Joan.  x).  1  lluic  fidei  adjuncl-') 
est  fides  Trinilatis.  Non  eiiim  fidem  unitatis  in  Deu, 
id  est  unius  divinilatis,  plone  habel,  nisi  qui  cre- 
dit,  singulas  Irium  personarum  esse  uiiiim  Dcum, 
ct  omnes  tres  simul  non  csse  nisi  unum  Dciim. 
Mysterium  cnimunitaiis  iii  Trinitatecontitieimysic- 
rium  Trinitalis  iii  unitatc.  Et  iiiie  fidc  Trinltali.; 
Gdcs  unius  Dci  plena  non  esl;  quia  Trinitas  unu& 


^5  eALDlLNI  CAT^niARIENSrS  ARCIIIEMS<;.  C98 

Deiis  est    Fjde  anionis  crcdimiis,  q\uni  uni^^cnUtis  \  jWwI  cM  gangnis.  Qiintitiitii  ad  lacrainciiliiiii  iH;r- 


Filius  Dci  ii(ini.'iiKun  inttiram  tti  nnilato  |i(Msoti:K 
pei  mysteiitini  Ino.irnaiionis  sibi  lial>et  iiniiaiii. 
IIuic  fidei  adjiincla  cst  (iiles  iiniutis,  (|iia  cicdiinHs, 
«nam  csse  pcrsonam  iit  dualms  nadiris.  Noii  ciiiiii 
|)lc»»aiM  (iileni  lialicl  lnijtih  iiiiiunis,  qui  cr<.'ilii  du.is 
ii.ituras  in  una  pcrsona  iioii  iiniri,  v;!  porsonam  in 
duabiis  Maluris  diviili.  Fidu  communionis  ercJinius 
sacrosanctain  Clirisii  cnrncm  vi\i(icaiiicein  ei 
Rflnciificalriccm  tio!»is  dispciisari,  ci  coinmunicari 
iu  rcmissionom  pcccatoruiu,  Dco  mirabiiilcr  dispen* 
Mnic;  qtii  iK>c  ipsnm  .t  nobis  votuil  i:i  alimoniam 
sumt,  <]uod  .1  sc  voliiii  pro  nobis,  ct  dc  iiobis  nssu- 
ini.  Hiiic  fiil<!i  adjuncl.t  es»  liilos  passionis,  *\u»  in 
eblalione  sarrx  cominiinioiiis  leprx-scnlatur,  ubt  el 
inors  Domiiii  aniiutiiiatur. 

Sninma  anlem  fiilei  nostrai  I»u?c  csl,  cogiiosccre 
Cltrisiiim  iii  Fatrc,  Cbrislum  in  carne,  Cbristom  in 
aitaris  itarlicipaUone.  Onuiia  autcm  (idei  inystcria 
ad  bitnc  s^imitiaiii  celligutiiur,  et  qusecan({<Ki  scri- 
)ii3  sunl  in  lcgc  et  psalmis  cl  prnpiietis,  ad  tiunc 
liiicm  dirigiiniiir,  utCliristus  cognescatur,  et  agni- 
Sus  diligalnr.Qtiictinqiie  igitiir  juslKicatusper  fidem» 
dignc  el  pic  el  (ideiilcr  senlit  de  sacramcnto  unita- 
tis,  s.tcramonio  unionis,  cl  communionis,  hic  panem 
^sngelorism  qiii  iti  oeelo  es!,  Iiic  panem  vivum  qui 
«ie  coelo  dosceiidit,  bic  carnciii  Clirisii  inanducai, 
liic  tpsuiit  manducando  pariioipat,  ct  fiarlicipando 
uianducal.  Hoc  dicltim  sit  (te  uiio  inoilo  mandiican- 
«!i,  quo  Christus  fidelenus  ajuslis  m.iiducalur ;  pro 


lincl,  alia  esl  visibilis  bpc^rics,  ({lu;  canicm  Cbrisli 
&i(^ni(icai,  ct  camem  110«  bMie  «:iiifuiH«  continel ; 
alia  est  vijiibilis  sp<;cieft,  qitx  saii}(utii«Mii  signiAcal, 
Cl  k»tigniu*-iH  iiOM  sttio  c»ri»e  conliiiet.  Qitaniutu  ad 
reprxscnlAtioncnt  rci  g»M:>*,  caio  Clirisu  sitli  jif>ccie 
pauis  oldala  scipitaiu  rq>r.««;uiat  aUh  ut<»tt»  iu  crucc 
oblalan»;  ct  s:«iigui9  &nb  («{leeic  vini  oblalui  •»ri|>»iiiM 
rcprj>s«tt(at  de  forpnre  Cliristi  iw  crucc  f(i<Miii*  : 
hoc  pariter  intctligenUitH*  at)iiioit«n«H,  iiimxI  Ckrisli»-> 
qiiisanguincin  ftHuin  fro  naini  fn  lii,  aniiirim  ttuaui 
pro  n«bis  posuit.  Nji»,  moim  in  i.<cvi(i«o  8crip(uio 
est  :  (  Anima  duinis  c;»rois  im  gau{;uine  esl  {Ijeii. 
xvli).  »  Cum  itaqiie  caru  ei  s:ioguis  Cbristi  diversa 
Kint,  €t  in  dlvcrsis  spcciel>i»s  «ignirtceulur,  et  (iiver- 
B  sis  modis  sesc  reprxsfn^leot,  m»  tanen  uiriwsqutf 
viriiis  cssc  ostendilur  cx  co  qno^  dicil  :  «  Qui  man- 
ducal  c»rnciii  nieam,  el  iHbit  ntenin  &aiigninem,  ba- 
bei  viiam  xternam ;  »  et  et  eo  i|uo(l  p«stca  additur  : 
«  Qui  nianducat  iTieaiH  caPB<;ni,  et  bibit  metim  saa- 
guinetn,  in  me  nianet  et  ego  iii  eo.  »  Quiaiaque  Te- 
ro  {i<)c  Incaniationts  et  passiouis  Cbrisli  vivificaltr, 
iil  juste  vival,  id  est  ul  non  sibi,  sed  Cbrislo  c(  m 
Cliristo  vivat,  Uic  carnem  Cltrisli  orc  (idei  man- 
duc»t,  ct  sanguiiiem  Ciirisii  bibit.  Nec  inanUucalar 
taro  iii  Tirtute  Adei,  uisi  ct  sanguis  bibalur;  t  ee 
bibitur  sangui.s,  nisi  caro  mandncctur,  quia  un> 
est  viritts  utriusqtie,  qua  utrumque  pariicipatur ,  ci 
una  ulriusque  ulilitas,  qnx  in  utroquc  {>er  lidotn 
obiiuelur.  Credenli  cnim  vila  anerna  datur,  sicut 


«juo  uno  Ires  modi  distingui  possunt,  sectinduin  (i-  ^  Cbristusdicit :  «  Qui  creditin  rac.babelviljm  acier- 

iiam.  >  Manducanli  ei  bibenti  datur,  sicut  ipsc  iie- 
rum  dicit  :  «  Qtii  mandurat  naeam  carncm,  elbibit 
weum  saaguiucm,  babci  viiam  xtcrnaui.  >  Qtiod 
auiem  fides  ciiain  ad  poiuin  pertineat,  osiciiditi:r, 
ex  eo  quoddicit :  <  Qui  credit  in  me,  noii  siiict  Ln> 
quam.  »  Per  fideia  ergo  manducatur  caro  Cbri^tt, 
ci  por  (Idein  bibilur  sanguis  Cbrisii,  Fide  eiiim  vc- 
neramur  reinedium  saiutis  nostrx,  ei  ia  caruc  cl  h\ 
sangiiinc  Cbrisli,  iiec  dividuntur  iu  fide,  qax  1100 
separaniur  in  virlute.  llscc  est  fides,  i|ux  jiisii(icat 
et  vivificat,  de  qua  Apostolus  dicit  :  «  Justiti.i  Dei 
pcr  lidcni  Josu  Cbriaii.  in  onines  ei  snper  oiones 
qui  credunt  {liom.  iii).  » 


«iom  uiiilatis,  unionis  cl  commtinionis.  Aliud  esl 
eniin  credere  do  divinilale  Cbrisli  qiiod  dignnin  csl, 
aiiud  dc  bumaniiate  ejiis  qtioJ  vcrum  esi ;  aut  se- 
rundum  gratiam  dispcnsalionis,  qua  se  voluil  de 
uoslra  cariie  vestiri ;  atil  sccuudum  graliam  dis- 
pcnsationis,  qua  nos  volutt  sua  carne  cibari.  Ye- 
ri!miainen  pturesmodi  ad  unum  niodum  gencratem 
eolliguntur;  quia  una  est  fides  caibolica  mysleria 
coiitiiicns  divinilalis  Cbristi  et  Incarnationis,  et 
.sacr%  cuinmunionis.  De  quo  niodo  beatus  Aw^iisli- 
iiusdicit : «  Crede  et  manducasti.  >  Alius  vero  iho* 
diis  est,  eum  Cbristus  non  tanium  fide  et  virtuie 
sacrx  communionis  ui  corile  nostro  suscipitur,   Tcl 


susceptus  babeiur ;  sed  esu  et  usii  et  perceptionc  q     In  Hi':  maxet,  et  e60  in  illo.  Stipcrius  osteoJit 


tpsius  corpons  ct  sanguiais  sui  intra  nos  recipitur, 
at  sit  in  nobts  non  tsolutn  per  piaesenliam  diviuitaiis, 
a  qua  conditi  sumus,  sed  etiam  (fer  pra^sentiant  cor- 
poris,  quo  redetnpti  su.nus,  sieul  ip«e  rc^rotoisii, 

el  dixit  :  «  lixcc  ego  vobiseuin  s-im,  tti»qtic  ad  con- 
summaiioncin  sjecuii  {Ualih.  xkviii).  »  Dioil  i(at|uc  : 
*  Qui  mandiicat  meam  caritt^m  et  bibii  meuin 
saiigiiineni,  iu  me  inanet,  ct  ego  in  illo  {Joan.  vi).  * 
T  siBiT  MEiiH  SiNeuiNEM.  Sicut  caiG  Cbristi  diio- 
bus  modis  manducaiur,  sic  cl  sanguis  Cbristi  duo- 
I)iis  modis  bibitur;  baiistu  scilicct  ipsius  sangui- 
iiis  in  sacrainentu  ac  viriute  ftdei,  exqua  justns  vi- 
vit,  qu.ie  esi  Hiani  virlus  sacramcnli.  Quanium  ad 
jiropriciaiem  subsiautix  perlinei,  aliud  esl  caro, 


qiiantam  coureiat  ulililulcin  caro  Cbiisii,  si  man- 
dticetur,  et  saitguis  ciiis,  si  bibaiur ;  uuue  aulcto 
ostendit  quan^am  ratuiliarttatis  ct  boitoris  couferat 
gratiaui.  tioc  ei.im  praestat,  ot  ilie  sii  iii  Cbfisio.et 
Cbristus  in  ilio  qui  manducal.  Magita  cst  butc  el 
itixstimabiiis  gratia,  utunsionem  »11  Cbiisto  babcre, 
et  inansionciTi  Xbristo  prx>bere.  Stcut  crcdcndo 
fnanducamus,sic  persevcrantor  Jiligeudo  iu  Cbrisio 
niaoemus.  Deusenim  cbaritas  cst;  el  qui  mauel  iu 
cbariiaie,  in  Doo  manet,  el  Dcus  iii  eo.  Ilinc  ipsc 
Christus  dicit  :  «  Manele  iu  dilectionc  mca  {Juan. 
>;v).  >  iii  Cbristo  ilaque  nianct  qui  in  tcntatione 
«lon  recedit,  sed  in  omnibn»  forliter  agii,  vincciuli 
nducia,  el  pcrseveraiidi   cousianlia    lliiic  ebl  liu- 


69'< 


LIB.  DE  SACUAM.  ALTARfS. 


C08 


clus   jiislili*    qui     rr.anel,   quem    affeiunl   jusli,  A  ii>o;!om  niouin  scnr.ibil  (/onn.  xiv),»    iJ  osi  persc- 


qnia  in  Christn  maiiciU,  s  ciit  ():\i:iiiics  in  viic.  qui 
non  possunl  fruclum  hcere,  nisi  mausfrint  io  vite. 
Fhl  anicin  diteelio,  (]ua  a  Deo  (liligiaiur,  et  e&l  lii- 
iectio,  qu.-)  Deinn  diliglinus.  lu  uiraquc  ni.inemiis, 
ti  Ciiristum  ililigero  |tersevcraniui.  Ciislodit  euim 
Doiiiinus  (tilii^eiiies  so.  Est  ciiim  qiK«(l;tni  (iileciit), 
qiia  rralics  ct  pioxiiuos  iioslitJS  iu  Ciiristu  diligi- 
iiius,  sicul  ineiiibra  Chrisii,  el  corporis  ejus,  quoJ 
eslKccIesin.  Ownia  hujiis  corpnris  nienibra  uno 
Bijirilu  TiTificautur,  viilelic«'l  Spirilu  saiicto,  sioul 
oniiiia  meiiibra  iiotninis  viTiint  de  iino  spiritu  lio- 
miiiis.  Qui  autcni  de  spirilu  Cliri.sti  non  vivunt,  hi 
«le  coipore  ejus  noii  suui,  nec  mcmbra  cjus  sonl, 
ncc  in  Clinsto  luaneni.  Al  )|ui  servanl  unil.-i(em  spi 


verabil  sorv;)re.  P;»riiiu  est  eniin  si  servai,  si  noiv 
ct6erval)ii.  Laus  ciiiin  r.on  fliigcntis,  iiou  sibi  Iilaii» 
dientis,  non  lcpiJc  aul  leviter  anuntis.  sob  e«t  (tor- 
sevcrniiiia.  Hinc  (*ropii(>l.>  ait  :  c  Dilig.iut  le,  Do- 
niiiie, »  id  est  diltgeie  perseverabo.  QuoJ  iit  raci:«iii, 
non  iiiilii  sinc  le  suflicio,  sed  lu  es  « fortiludo  ui^a 
{Psal.  xvii).  I  Paler,  tinqiiil,  niciis  dili*el  eum,i  id 
cjt  pcrsevcrrniteii)  obedire  pcrsevcralut  dili;;ere. 
Nonqiiod  dilcctio  Dei  ievis  sit  c(  iniilabilis,  qui 
clcclos  suos  dilexit  antc  nnindi  conslilutionem  :  et 
Cbristus,  ciiin  dilexisscl  suos,  in  (iuem  dilexii  cos, 
sed  persever.-intir  diligit,  qiiot  in  sua  dilcctioiic 
inansuroscusiotlii ;  et  gniiiam  suani  ci  sulilrabii, 
qiii  se  gralij;   ipsiiis   inJigiiuui    facii.    Diccns  ergo 


rilus  iii  vinculu  pcis ;   qui  jiis  fraternitatis  el  spi-      Ciirisius  :  <  Qni  uian<liu-at  nicani  carHCiH.  ct  btbii 

nieum  sanguiuem,  iu  mciuaiict,  c(  c^»  iii  i\\o{Joan. 
fi ),)  pateiiter  iusiniiat  qutd  qui  tii  ipsuui  crcdil,  ct 
qui  ipsum  miindiic.it,  noniiisi  ijisuii)  ni.->uducando 
courortatur,  ut  iu  f.bristo  maneal,  doiicc  ad  vit.tin 
xternatn  pervciiiat.  lliuc  jusius  orai  :  (Coiirirnu 
boc  Deus,  quod  oper.aiis  cs  iii  iiobis  {Pial.  livii).* 
Ilic  ergo  cibti5,  ciiin  (i]«>iia  lidc  ct  digi:a  voneratione 
manducalur,  jusiiiiaio  d.tl  ol  |>ci$cvcraiitiaiu,  cl 
vitaiii  xte.fnani,  ut  justificaii  pcr  fidom  et  in  cbari- 
tate  radicati,  in  eo  securi  maucamus,  «|ui  faclus 
cst  uobis  in  doinum  refugii,  et  iu  locuni  muniiuui, 
quia  iu  nobis  siue  iinc  maiict,  sicut  scriptum  est  : 
«Lxtentur  ouiiies  qiii  spertnt  iu  tc;  iu  xieruum 


rituaiis  socictatis  inviolabiliicr  servani  ,  qui  ab 
ccclesiaslica  uuitate^nec  per  haerescs,  nec  per  scbis- 
niaia,  u«c  per  vitx  vel  morum  vilia  se  separant, 
iii  in  corporc  Ciiristi  el  in  Cliristo  niaueiil ;  qnia 
vcre  Cbrislum  parlicipanl,  el  parlicip:indo  inandu- 
caiit.  Proplcr  quod  dicit  :  <  Qiii  manducat  meain 
rarucui,  in  me  iiiaitet.  •  Et  addit  :  <  tiit  ef o  iu  illo 
(Joiin.  Ti).>  Nos  confirinavit,  ilto  jiigiler  in  nobi.s 
opcralur,  ul  uiaiicamiis  ct  conGrmemur  iii  iHo ; 
<  quoniain  coiiliriual.-i  est  snper  iios  miscricordia 
cjus,  ci  veiilas  Doiiiiiii  inauet  iu  xternum  (Ptal. 
cxvi).i  lliitc  ipse  dicit  :  t  Si  quis  diligitmc,  sernto* 
iiein  iiiciiiu  scrvaljii,et  Pater  nieus  dili|et  eoui,  cl 


ad   eum  vcnicmus,  et  mansioucm  apud  euin    facic-  p  exsuliabunt,  et  babitabis  iu  eis  [Ptal.  vj.  i 


nius  {Joati.  xiv).i  Qtii  dicil :  <  Ego  diligeutcs  mc  di- 
It^o  {1'rov.  viii);»  in  bis  qui  perseveraut  diligere, 
uiaiisioiicm  facit  Deus,  ut  nianeanl,  luaiiens  ipse 
lli  inaiicnlibus  iii  se.  Scd  quid  esl,  qtiod  dicit :  <  Si 
quis  diiigil  nie,  sermoiicm  uicuin  servabit,  et  Paler 
tiiciis  (iiligcl  cum  :  >  quasi  prius  Ciirislus  a  uobis 
diligauir,  qtiam  iios  dilignmtir  a  Palrc,  vel  quau)  ad 
nos  vcniat,  el  luansionem  faciat  Fiiiiis  una  cum 
P;ilre,  ciim  Joaiines  dicit  :  <  lit  lioc  cst  cliariias, 
iion  quubi  iios  dilexeiimus  Deiiiii ;  scd  qiiia  ipse 
prior  dileximos?  »  (/  Joan.  iv.)  Faciiis  aulem  oc- 
ciirrit  rcspunsio  considcruniibtis  qtiod  el  dileiit 
iios,  ei  elcgii  iii  Filio,  secuiulum  proposilum  graiiae 
&IIX,  aulc  mundi  constiluiioiiem;  cl  quod  nos  di- 


SicHl  mhil  me  vivens   Paier ,  el  ego   viio  propter 
Vatrem.    l'.i    qui  manducal    me  ,    ticcl    piVfiter 

lixc  verba  secundum  tiealum  Auguslinuin  $<c 
liilclliguniur,  (|tii  in  seriiioiic  2U  siiper  Joaiincm,  sic 
aii:<  Missio  quippc  ejus  exiuauiiio  suinici  ipsins  csi, 
ol  forina;  servilis  acceplio.»  Qiiod  recU  iulclli;;itur, 
scrvala  eiiam  fslii  cum  Palrc  a-qnalilate  iiattir;c. 
M;ijor  cst  eiilm  P.iler  liouiine  filio,  scd  a?qu:ilo»«i 
lialtct  Deum  Fiiiniii,  ciiui  idoui  ipsc  sil  ct  Dctis  ct 
bouio,  Dei  Filius  ei  iioiuiiiis  (iliiis,  iiiius  Jesus  Ciiri- 
slus.  hi  qu;i  senteulia  si  rccle  atcipiunlur  luec  verb;», 
iia  dixit  t  <  Siciitinisit  nic  viven*  Paicr,  ci  ego  vivo 
propier  Patrem  ,  ct  qui  maudncai  mo,  ct  ipsc  vivct 


iigil  votaiido  et  justificando,   graliam  suam  adau-  o  propler  nw;    >  ac  si  dicercl :  lli  cgo  vivam  propler 


Rcndo,  et  pcr  profeclum  juiiiiia;  ad  perfcctuin  du- 
ccndo,  et  iu  dilectione  siia  cuiifirraando.  Sicuteuini 
profeciu  lualiiia:  uiali  obduraiiiur,  et  consuoiudine 
pcccandi  obslinaii  redduiilur,  sic  boiii  qtiodam  or- 
dine  giaii;c  iiicipieiilis  et  proficieniis  a  Deo  prxve- 
iiieiiie,  01  venieiiie,  et  maueme,  ad  pcrseverauiiam 
((uiliriiiaulur.  Iloc  autcm  ordiiie  ad  viiain  xieinaui 
pcrvcuiuiii.  (  Qui  i  cnim  <  iicrseveraverit  usque  in 
liiicin,  liio  srilvus  erit  {if aiih.  t).t  Christus  iiai|iic 
pra;veiiil  (liligeudo,  et  diligit  praivenieudo;  qucm 
qui  dili-il,  diligeiur  a  P;itrc  diiecliouis  exljibilioiic, 
01  abiiiul.miioris  grafiaj  oollaiione.  Potest  aiitcm  ci 
alio  iiiodo  iiilcliigi,  qiiod  diniini  esl  :  <  P.Ttcr  mcus 
tlibgcicum.'  (Siqiiis,»  iiiquil,  <  diiigil    me,    scr- 


Palrem,  id  est  ad  iliu:ii  taiiquaiii  ui:ijoreiu  rcferai:i 
vitam  iiic,  cvinanilio  nica  fecil,  iu  qua  ir.c  misiu 
Ut  aulem  quisquam  vival  pruptcr  iiie,  parlicipatio 
facit,  qiia  maiidiicat  iiic.  l!!go  itaqiic  buiiiiliaius 
vivoproplcr  Palrein,  iite  ereclus  vivil  piopier  luc. 
Siaiileui  ita  diiliiiu  cst :  Vivoprupicr  Patrem,  qiii» 
ipse  dc  illo,  nou  iile  dc  ipso,  siiic  detrimoiilo  :i'r|ua- 
titaiis  dicturn  est.  Nec  tamen  dicendo  -  <  Ki  qui 
inanducat  nic,  ct  ipse  vivei  propior  nio,  eainilein 
uoslrain  el  suam  .-«(lualiiatein  siguilicavii,  sed  gra- 
tiam  inediatoris  oslendit.  i  Hncc  Aiigustiiius.  Quid 
er<iO  in  bis  veibis  Cliristi  nobis  intimaltir,  nisi 
ipsum  a  Deo  Palre  uiissum  fiiissc,  ad  lioc  iu  muu- 
dum    vcnissc,   til  mandiicaiiics    ouni ,   id  Cbl  crc- 


C9'J 


DALD13INI  CANTUARIENSIS  AIICIIIEPISC 


dciiUiS  in  ciiiH,   vivant  propter  ipsuni,    siciit  ipso  A  plus  o&sc  ct    pos^c,    qiiam    mnnna,  M<)dil 

vivil  propter  ralrcm  ?  Vivil  autem  Chrislus  pro- 

pJer  IMrem,  aul   itl    bcalus    lliljrius,  vivil    pcr 

raiieni,  quia  de  Paire  cbi,  Dcus  tlc   nco,  viia  de 

vila.  Sirtilctiiin  Palcr  habel  vium  in  scinelipso, 

sic  dedit  cl  FiJio  vliam  Labere  in  scmeiipso.  lloc 

secunilum    vitam,  qua  vivil  apud  Palrem.  Secuu- 

diiiu  vero  viiam,  qun  vi\ii  apud   hoinincs  bomo, 

propier  Pairem  vixit;  qiiia  Pairem  in  viia  clariQ- 

cavil,  volmil.item  ejns  facieiis,  el   in  omuibus  ho- 

norera  dcferens.  Nos  auicm  \iviinus  propicr  ipsuiii, 

si    totiim  qiiod   vivimus  refcraiiius    ad    ipsum,  de 

ciijus  muneic  vciiil   quod  jusie  viviiniis,   de   cnjus 

virlulc   speiamiis,  quod  bealissiiuc  vicluri  sumus. 

Iliiic  Psalmisla   diiit :  <  Laudaho  Uoiniiium   in  vila 

inea  (Psal.  cxi,v).i  El  iicniin  :  i  Deus,  vilain  nicara 

annutiliavi  libi  (Psnl.  lv)  »  Iii  bac  anlem  compa- 

ralione  qua  nunc  utiiur  Chrisliis,  bina  et  bina  inii- 

tua  collatione  sese  respiciunl.  Missio  enim  el  man- 

ducalio  per  siinilem  eiricicntiain  sibi   corif>^rri  pos< 

siinl.    Eflicil  cniin    niissio,   ul   vival  Chrislus  per 

Pa^rem,  in  qdauluiu  iiiinor  csl    Patre ,  ciricil  iiian- 

ducaiio.   ul   nos  vivamus   propler    Chrislum,  qui 

iMcdialor  Dei  et  homiatiiii  Palri  recoiicilial  viveiiles 

propLer  se,  sicni   iile  vivit  propter   Patrein.  Yila 

Cbristi  proptcr    Patrem  ,  cl    vila    noslra  proplcr 

Cbrisluin,  pcr  simiiem  causnm    et  intcnlionem  el 

finem,  id  esi  proccdendo,  tendendo,   pervenicndo 

sese  respiciunt.  Nam  et  baic  ei  ilia  illuc  redii,  unde 


B 


700 

.  Non 
sicul  manducaverunt  paircs  ve^lri  manna,  ei  mor- 
tui  sunl.  Qui  iiiaiidiicat  liiinc  pnem,  vivet  iii  xtcr- 
iiurn. ) 

Ha'c  dixit  in  Syiiagoga  diceut,  etc.  usquc  ad  illiid  : 
Verba  num  ego  locutut  tum  vobit,  tpiritut  et  tita 
tunt  {Joan.  vi). 

Qiii  aderanl,  pliires  non  in(elIigendo  scandallzaii 
sunt;  ei  miilti  hxc  audientes  non  cx  inimicis,  sed 
cx  discipulis  cjus,  dixcriiiit  :  <  Dnriisesl  bic  Sf^rnio. 
Qiiis  potest  ciim  aiidire?  >  Si  discipnli  durum  ba- 
biieruiit  istiim  scrmoiicm,  quid  iiiimici  ?  Iiitellexe- 
rni.t  iiii,  qiiod  disponcrct  Jcsus  carnem  vcluli  con- 
cisam  dislribucrf'  credcntibus  in  sc  :  <  Scicns  aiitcin 
Jcsus  apud  semetipsum,  quia  iiiurmnrabani  de  hoe 
(iiscipuli  cjus  (ibid.)  :  i  (sic  enim  apiid  sc  ista  dixe- 
nitil,  ul  ab  illo  iion  au'lircnliir  ;  scd  illc  (|ui  eo» 
noverat  in  semctipsis,  audieiis  apiid  seniciipsum,) 
<  respondit  et  dixit  :  Iloc  tos  scaiidizai;>  quia 
dixi,  carnein  ineain  ad  manducandum,  ,el  sangui- 
nem  ineum  ad  bibendum  dari?  Hoc  vos  nempe 
scandalizat  :  <  Si  crgo  viderilis  filiuin  bominis 
asccndeiiicin,  nbi  erat  prius  ?  >  Quid  esi  hoc?  Hiiio 
solvil  qiiodeos  moverat ;  liinc  aperuil,  uiido  scan- 
dalizali  sunl;  hinc  plane,  si  inielligcrenl.  Illi  eniin 
puiabanl,  eum  per  divisionem  erogalurum  corpiis 
suuiiijille  dixii.se  ascensurum  iii  coelum,  iiiique 
iategrum.  Ciim  videriiis  lilium  hoininis  asccndcn- 
lcm  ubi  crat  prius,   cerle  vel  lunc  vidcbilis,  qiiia 


Jnci})ii;ad   iiliiin  refertur,   a    quo  coiiferlur;    illi  c  non  eo  modo  qiio  puiatis,  erogal  corpus;  ccrte  vel 


reddilur,  a  qiio  aceipitnr.  Quod  Cbrislus  dicil  : 
j  Qui  manducat  me,  vivet  proptcr  me  {Jouti.  vi):t 
duobiis  inodis  rect.i  inieiiigiliir,  ant  raiione  afleclus, 
aul  ratione  sigiii.  Id  eniin  eiBcit  haec  niaii<Iuc;Uio, 
ul  vivanius  piopler  Christuin  ;  boc  cst,  per  graliam 
ejus  ad  gloriam  cjus;  et  quod  vivimus  proplcr 
t-liristum,  signuni  es(,  quia  nianducamus  Ciirisluin. 
Siaiililer  duobusmodis  imciligi  potcst,  quod  prae- 
jiiissum  csl  :  «  Qui  manducat  mcam  carneni,  el 
iiibit  meum  saiiguinem,  in  mc  maiiet,  el  cgo  in  il  o 
(ibid.).  >  In  Cbristo  eiiim  manere,  manducationis 
cireitus  e&l  ct  signnm ;  ac  si  diccretur  :  Signum 
qiiia  manducat  etbibit,  hoceslsi  uianel  in  uie,  si 
viyitpropier  rne. 

Hic  esi  panis,  qui  de  ccelo  desceiidit.  Non  sicui 
munducaveruni  palres .  veslri  manna ,  el  morlui 
sum.  Qui  manducat  hunc  panein,  vivet  in  wler- 
num. 

Attciiditc  quolies  Cbrislus  eadem  replicat,  qio- 
lics  inculcai,  Pattem  bunc  pancm  dedissc,  hnnc 
pancm  de  coelo  descendi.sse,  bunc  panein  vitam 
ajicrnam  dare.  Ut  qnid  boc?  Utique  ad  astruendam 
lidem  divinitatis  suse,  ul  indubitatucr  Ueus  esse 
credilur,  qui  Palrem  babent  Deum;qiiiin  coelo 
fueril,  ei  de  coclo  desceuderit,  qui  vclil  nianducari, 
cl  non  possit  consuini;  qui  vitain  xiernam  possil 
Uure ,  ei  iu  novissimo  die  a  moriuis  susciiare 
Pruplerea  quasi  rcpetendo  dicil  :  «  Hic  csl  panis, 
(\»i  dti  ca>lo  dcscondii.)  Ei  ul  oslcndat  huuc  pancm 


Innc  iiitelligciis,  qiiia  gratia  non  consuinitur  mor- 
sibus.  \lio  loco  Clirislus  dicil  :  i  Nenio  ascendit  iu 
coeliim,  nisi  qui  descendil  de  calo,  filius  homiiii^ 
qsii  Cbl  in  coelo  (Joan.  m).>  Uiide  intelligitnr,  se- 
ciiiiJum  unilatem  personae,  cl  liinc  eiim,  cl  pri.is 
fuisse  in  coelo,  qui  propter  hunianitatem  exallan- 
dain  nunc  ascensurus  diciiur  in  coeliim.  Deinde 
ailjungit  :  t  Spiritus  est  qiii  vivi/icat,  caro  non  pro- 
dcsl  quidquam.>  0  Doiniiie,  niagisier  bone,  qua- 
niodo  caro  noii  prodest  qiiidquam,  ciim  lu  dixeris: 
iMsi  manducaverilis  cariieni  filii  hominis,  et  lii- 
bciiiis  cjus  sanguiiicu),  non  babcbitis  vilam  ia 
vobis?  i(Joan.  vi.)  An  vita  iion  prodest  quiiqiiam? 
Ei  propter  quidsumus,  nisiut  habeamusviiam  xtcr- 
^  nam,  quam  tua  carne  promitlis?  Quid  crgo  caro 
non  prodcsl  quidquam?  Qiiomodo  conlraria  non 
sunt  :  «  Caro  inea  vere  est  cibus,  et  caro  non  pro- 
dcslquidquam?  »  Dignum  videretiir  secundum  clc- 
mentiam  ci  benignilatem  Cbristi,  ul  qui  in  vcrbis 
cjus  scandalizati  sunl  noii  credentes,  ab  errorc  in- 
creduliiatis  su.'e,  per  declarationem  sermonum,  qiiae 
illuminat,  el  inlellectura  dat  parvulis,  revocarentur 
ad  agnilionem  veritalis  et  pietatera  lidei ;  qualenns 
de  carne  Chrisii  digne  seniirenl ;  sicni  ipse  credi 
voliiil,  el  nobis  crcdere  expedit.  Nunc  auteni  scan- 
dalizatis,  quasi  eos  in  errore  rclinquere  volens, 
dicil  :  i  Caro  non  prodcsl  quidquain.  >  Quis  cnim 
de  carne  Cbristi  indignc  senliens  noii  libentcr  au- 
diai     <  Cary   noii   piodesl   qtiidquam?  >   Nain  qui 


701  Lin.  DE  SACRAM.  ALTAftlS.  IQi 

incrcdufos  est,  hiiic  forle  asscrtionis  sw.-c  icslinio-  A  csviii).»  A|.osloliis  dicit  :  <  Scicnli;i  innat, .  Iiarilas 


nium  «ssiinic!,  qiin  ulilit.i(i  lanti  sacramctili  coti- 
iradicere  pracsiimei.  Sed  Teriis  csl  scrmo,  qni  «lc 
illo  scripliis  esl  :  «  Ecce  hic  posilus  cst  in  ruiiiam, 
el  in  rcsurrcciionem  miiltoriim  (/.«<;.  iri.i  Doctrina 
rjus  aliis  csl  odor  vitoe  in  vitam,  aiiis  odor  moriis 
in  mortcin.  Sciciis  erj^o  quibns  loqncielur,  dixit 
/Tiiod  oportiiit ;  sicul  iliis  dici  oportiiii,  qiii  posl 
miracula,  el  manifesla  divinit.iiis  ejiis  dorunienla 
vcrbis ejiis  credcre  reniioninl.  ('ogitnbanl  ilii  car- 
nero  carnaliter,  non  spiri(iiiiiit<'r;  sccundiim  scn- 
siim  carnis,  et  sapieiiliaiii  c;irnis.  C;irnalis  aiilcin 
sensus  non  prodesl  qnidqnnin.  ipsa  ctiam  caro  iin- 
pie  ei  irrevcreiMer  <'.t  carnalilcr  cogii:<l.T,  sicut  ea 
qnffi  in  cadavcre  dil^iiti.^ttur  ,  vcl  in  niaccHo  ven- 
ditur.  Taiiter  cogilaniibus,  id  esl  iion  crcdenlibiis, 
>o«  prodesl  qiiidqiiam.  Dictiirns  aiitcm  :  iCno 
rion  prodcst  qiiidquam,»  prTCsnmil  ,  <  Spirilus  cst, 
qui  vivific.Ti;»  altcriini  propier  bonos,  alierum 
propler  malos.  Spirilus  cniin  Dei  pcr  spiriluaioin 
Inlelligciiiiam,  id  esl  pcr  vcrnm  Ciiristi  ndcm,  cl 
p«r  spirilual;'n)  sapieiili;im  ,  lioc  est  per  vcrau) 
Christi  dilectioiicin,  juslos  vivi(ic;ii,  iil  spiritiialiler 


R 


vrro  a:di(icat  {/  Cor.  vini.i  Sicul  cigo  fules  vcl 
scicntia  sola  $ine  ciiaritalc,  cl  sicut  lillcra  Ici^is 
siiie  spiriiii  legis  niliil  prodcst ;  sic  caro  sine  spi- 
ritu,  hoc  csl  sine  grntia  fldei  ct  charitatis,  inliit 
prodest.  Et  quemadmodum  Apostolus  dicit :  «  Lit- 
lcra  occidit,  spiritus  autem  vivi/icat  (//  Cor.  iii) ;  i 
sic  C*  -isliis  dicit  :  t  Spiritus  est,  qui  vivifical,  caro 
iion  prouc-  am.iQuomodo  aiilem  spiiitiis  vi- 

vificcl,  osiendere  voleiis,  adjungit  :  «  Vcrba  qii;c 
c;>i»  locuius  sum  voltis,  spiriliis  et  vita  suiit.» 
Qnid  cst,  spiriliis  ct  vila  snnl?  Spirilualitcr  iuielli- 
{^ciidu  suiit.  liilcHcxisli  spiriliiaiitcr  :  <  Spiritus  et 
vitasunt;  •  intolicxisli  carnalitcr  ctiain  sic  illa  : 
«spiiitu.set  viia  sunl,i  sed  (ibi  non  siiiit.  Spiritus 
ct  vita  Eunt  ,  quia  per  inspir;ttioncni  spiriiiialis 
graliae  vitam,  qua  bcne  vivilur,  praistaut  el  scr- 
vant. 

Snti!  qiiiJum  ex  vobit,  qni  non  crcdunl,  elc,  nsqiic  ail 
illiid  :  CreJimiis  el  cognovimus,  quia  lu  es  Chrisins 
FiHus  Dci  [Joan.  vi). 
Iiiter  discipiilos  Ciiristi  eraut  qnidam  credenlcs, 

quidam  iion  ^.cdenj.s  :  ei  inler  iion  credeiiies  erat 


inlelliganl,  el  spiritiialitcr  vivanl.    Ail  qiios  pcrli-      Ju;las,   qiii    Iraililurus   eral   cnm.   Chrislus  omiics 


i'ei,  quoil  hlc  dicitur  :  «  Spiriins  est,  qui  vivifical;» 
el  quod  prxmittiliir  :  <  C:u'0  mca  vcre  csl  cibus.  > 
At  qui  a  spiriluali  inlclligenlia,  lioc  esl  a  flde 
Cbristi  alieni  sunl,  aul  qui  (idem  habenlcs,  a  &pi- 
ritiiaii  sapieiiiia,  hoc  est  a  chnriiate  Chrisli,  v:i(ui 


novcral,  (ini  essciil  crcdcnles,  ci  qui  non  crcdciitcs, 
cl  qiiis  esst;t  iradiluriiseuiii,  ct  qiii  essent  diccssur' 
ab  eo.  Scd  anlcquam  disced:ini,  qui  discessurl  sunl, 
oslciidil  quod  non  omniuin  csl  fides;  sed  eoruin, 
qiiibus  dalum  est  ad  Chrisluin  vcnire  a  Palrc  suo. 


sunt,  lii  a  spiritu  Dci  non  vivificantiir,   nei-  Cl.risii  r  Myslcrium  qiiippe  fiuci    non  caro  et   sanguis,   sed 

caniem  spiritualiter  manducani,  iia  scilicoi  ut  vi-  Paier  qui  in  coelis  csl,  rcvelarc  polcsl.  Ille  aliis  d;<l, 

vant  et  maneanl  in  illo,   el  ipse   in  eis.  Proplcrca  yi  crcdanl,  alils  non  dai.  Quare  aliis  iion  dal,  ipse 

illis,  quibus  caro  non  prodest  quidquain,  didlur  :  novit  :  hoc  scire  non   Jalnr,  ct  iii  rc  (am  incom- 

iCaio  noriprodesl  qnidquam.»  Quod  ergo  Clirislus  prehensibili,  lam  abscondila  ab  oculis  noslris,  iiihil 

de  carne  videlur  coniraria  dicere,   quasi    prosit  et  possumus,   nisi   per  admiralioiicm   cxtlamare,   ct 

non  prosii,  co  perlincl  ul  inlcliigatur,  spiriloalibus,  dicerc  :  <  0  altiludo  diviliarum  s:>pienliie  ei  scicntiae 

qiii    a   spiritu  Christi  vivificantur,    prodcsse ;  car-  Dei,  quaru  incomprehensibilia  siiiil  judicia  cjus,  et 

iiaiibus  vero,  qui  Spirilu  Dci  non  aguniur,  oinnino  invcsligabiles  vi«  cjus  {Rom.  xi)! »  Miilli  auiem  di- 

iion   prodesse.    Secundum    hunc   modum   loqiiilur  scipiiloriim,  qui  non  crcdidcrunl,  abierunl  relro,  scd 

Aposiolus  de  lcge.  N;im   qiiodam  loco  legcin  qu;isi  posi  Saianam,  non  posi  Clirislum.  Pctro,  cuni  con- 

iiiuliicin  aut  inalain   oslendere  volens,  dicit  :  •  Lit-  silium  daiet  b<    liitu,   ne  inoierclur,  diclum  esl  a 

tera  occidil  (//  Cor.  iii).  >  Ct  iteruni :  <  Lex    iiam  Domino  :  <  Rcdi  tne,  Satana;  non  enim  sapis, 

operatur  {llom.   iv).i    Et  :    <  Virlus  vero   pcccali,  qna',  Dei  sunl  iValili.  xvi).  »  ^on  illum  repulil  Do 

lcx  (/  Cor.  XV).  I  Sed  hoec  dicunlur  propier  malos,  minus  irc  post  Salanam,  scd  quia  voluit  pr;eceileie 
et  contra   malos  ,    in    quibus    occasione   mandali  J^  Dominum,  appcllavit  eum  Satanam,  ct  fecit  ire  post 

coiicupiscentia   augelur  ,  el  per  legis  prajvarica-  se,  ut  non  essel  Salaiias.  Pctro  dicilur  :  <  Rcdi  post 


tioiicin  lex  coiitemnilur.  Lex  eniin  hosleiu  deinun- 
slral  etinstigal,  el  conlra  hoslcm  noii  adjuvat;con- 
cnpisceiiliain  velat,  et  exciiat  ;  pr.cvaricalioncin 
adUit  et  punit.  Alio  ioco  dicit  :  <  Loi  sancia  e^t  ei 
bona  {flom.  vii),i  Et  iterum  :  <  Lex  spiriiualis  est 
{iiid.) ;  )  et  boc  proplcr  boiios.  Sic  dc  flJe  ei    de 


ine,  I  de  islis  vero  dicitur  :  <  Abieriint  relro,  i  ct 
inlelligilur  posl  Salanain ;  sicul  de  quibiisda'  femi- 
nis  dicit  Aposlolus  :  <  Qiijedain  cniu»  convcrs;e  sunt 
ictro  post  Salanam  (/  Tim.  v).  >  Abeunlibiis  posl 
Salanam,  ul  ncc  cum  Clirisio  ullerius  amhularcnh, 
Judas  adhuc  remansit  ad  insidiandum.   Dixit  ergo 


scientia  varialur  locuiio;  quia  aliis  ei  aliis  prodcsse      Jesus  ad  duodccim  qui  rcinanserunt :  «  Niinquid  ci 
pussuiit,  aul  non   prodcsse.    Clirislus   dicit :  i  (Jui      vos  vullis  abire?  Kcspondit  crgo  ei  Siiiion  Pclriis  : 


IL 


credil  in  mc,  habel  viiam  oetcrnara  {Joan.  vi).> 
Apo,sloliis  dicil  :  <  Si  babucro  oninem  fidcm,  ii;i  ui 
monles  iransferam,  charitaiem  aulem  non  liauucro, 
nibil  sum  (/  Cor.  \iii).»  Propheta  dicil  :  <  Boitiia- 
tem,  el  disciplinam,   cl  scicnliam    dotc  iifc  (fi.ii. 


Doniiiie,  ad  quem  ibimiis? »  {Joan.  vi.)  Si  a  le  iccc- 
dimus,  ubi  viiam,  ubi  verilalem,  ubi  vilae  auciorcm, 
ubi  similem  verilalis  doclorem  inveniemus?  <  Verba 
viix  aHeriiK  h.ibcs.  >  Verba  lua  reverenter  audila, 
e;  in  sinii  fidci  rctoiidii.'.  prxslani  viiara  autcniain. 


705  «ALDUINI  rANTDAniRNSIS  AKCIHFPISC.  701 

V<;tbis  (iiis  vilnm  xlcrnam  |>ronii((is,    iu  niiiiisi::!- A  iitiniiiinliini.    Nam  «  qni   lotigcril  iiiimonJiim ,    iin- 
lioiie  rr»r|K>ris  <:t  sangitiiiis  liii,  fl   noH  v«'rl»!S   (iiis 
(iiliiti  li»hciit«s  :  •  Ociiiniis  ul  cognovinins,  qiii:!  lu 
es  (Ilirislits  Filins  Dci,  »  i<J  cst  (|ni<i  ipsa  vii;i  xicrn) 


lu  cs,  el  iiori  ilns  iii  carn<;  el  8:ingntiie  tiio,  nisi  «|uoil 
v%.  (  Orctlinius,  inqnil,  ct  cogiiovinius,  qni:t  lii  es 
Clirisliis  Filius  Dei,  »  id  est  lior  ipsntii  crcliniiis  ol 
(oj^iKiviiiius,  te  cssc  Filiiiin  I)«'i  :  iiiiilc  conse>|itciis 
esi  lc  vcrl):i  vilae  aclernw  li:i!>cic,  el  qiixcum|ii<;  ili- 
xi:jli,  vcra  csse.  Vel  alilcr.  Quaccniique  ilixi»(i  dc 
cMinc  lua  mandiicanib  ei  s:iiigtiinc  tiio  biiiCiiiio, 
crediiiiiis  el  cogiiovim-is  vcia  csse,  quia  lii  cs  Cliri- 
slns  Filius  Dei.  Nun  dixit,  copiioviitius  ot  credinius, 
sed  credinius  ei  cogiiovinius,  qiiod  dc  ca  cognition;; 
siili-lligi  poiest,  qu;c  per  |»roccssuiii  fidei  iiilcliecluii» 


rnitnilns  i-ril.  Q<ii  (aii;;il  |»l(:cni,  iiiqriiiKibiUir  ab  ra 
[Ecili.  xiii).  »  Qiii  11011  cun^-lriiigilur  realii  pruprii 
criiiiiiiis,  viiieal  nc  pollualur  consensii  aLeiix  ini- 
qiiilatis.  iliiic  A|iosl<diis  riinollicnm  intliluent  : 
I  Neque  coinmunica^erHi,  inqtiii,  peicalis  alieuis. 
Teipsiiin  oabltim  cnilodi  (/  'tun.  v).  i  Kl  Corioliiiit 
Rcribeiis,  argnil  iii  ^is.  qtiod  luri»icalnrt-tN  tiubiicuui 
ie  mcdto  sui  non  loilfrenl.  quasi  lanti  delicii  eum 
ioleraiiiio  p:ir(ici|>e5  fiereiil.  Ail  enini  :  i  Auititut' 
iiiler  vos  foinicalio;  et  lalis  rornicatio,  qaalis  itec 
inler  g.-nles,  i(a  ii(  iixorem  |);ilris  sui  aliqiiis  babeal. 
K(  vos  inn;«ti  Cblis,  ct  non  niagis  liictum  habuistis, 
u(  (olladir  dc  medio  veslri,  «iui  hoc  fectt  (/  Cor.  v).  » 
Kl  po'^!  pniica  :  t  Non   cst   bona   gtori:)(in   vcstra. 


consist;S,(ic  qua  scri|»lun)csi: »  Nisicrc  lideiitis,  non  Nescitis,  quoiiiam  ni0(ticum  fernientum  l«il:im  iii»»- 

ijttelii^'eiis   (/««.  vii).  »  Fifles  (Miidem  ipsa  (|ii;e;lam  eam  conunipii?  Expiirgalo  velus  ferineniuni(i*iJ.).» 

cogiiilio  est,  c:i;itii  in  bis  qni  siiiipticiier  credunt,  Eeceetsi  rtlias  boiii  vidcrcniiir,  iioii  bonan)  dicilglo- 

et   raiioncH)    lidoi   noii  inielligtiiit.   Coguitio    vcio  ri:itionem  eorum,  de  ▼ila  videlicei,  vel  fama,  vei 

usque  ad   intellcclum  proiiciens,  iilorum  est,  qni  conscicnli.t  sua ;  quia  conscnsus  alieui  criiiiinis  per 

CKercilaios  scnsiis  babeiil  al  fi  Ici  ntlioiiein  plciiius  raalani  palienliam  cxlera  lioiia  corrumpit.  cl  uniM» 

cogno.sceiidam  ,    parati   si^jnpcr   ad    satisfuctiononi  cxemplum  nuiltis  i»crni<:iosiim  existil.  Velciis  crgo 

oinni   posccnti   laiiunom  de  ea,  qux  in  nobis  cst,  cos  rclrabere  a  tali  delicto,  ctim  pIiirilMis  Hioi.lis  eofc 


fide  el  spe.  Quod  in  sriipoiioiibus  (^litisli  verbis 
rn.iki  discipiilorum  scaiid;«Iizali  siinl  in  iide,  alii 
juilcin  .•sdificaii  ad  riilo!Ji,  niagiia  cx  lioc  cousiilatio, 
Doo  ilispcnsanle,  pripdicanlibns;  verbuii'.  Dci  provisa 
(;sl,  t>»  forte  in  verbis  cortiiii  aiulitores  iucredidi 
scandaiizaittnr,  et  rctiorsum  post  Salanam  convcr- 


lerrcrc  posset,  prKcIegit  exciiipl<»  de  iegc  Moysi 
proposito  ad  condi];nam  reTercntiam  pascbalis  ho- 
slijc  eos  cohortari,  ut  disniiate  lauti  &acramciiit 
considerata  cxhorresctrrent  indigni  accedere,  ei  in- 
lcr  se  aiiquem  indignnm  sustiiiere.  Quid  enim  lero 
ribiliiis  cst  homioi  pcccatori  ad   meiisam   Domini 


Juiilus.  Magna  tamen  cautela  adhibendaesl,  ctctMii  C  "'^''^''<^'"'''  ^^  ^*^''^"™  ''"J"*  sacramcnti  fidem   ha- 


liuiofe  seniper  verbiiin  Doi  seniinandum. 

ii:oc  verb.i  Christi ,  ijuae  cx  Evangelio  Joannis 
apposiiimiis,  seciiti  Palretn  Augustinum  exposui- 
iitus  :  iibi  interdiim  verbis  ipsius,  ubi  commoduin 
videbatur,  sentontias  ab  co  explicitas  non  prxte- 
rir(r,  noc  cas  vei  nlcnius  vol  brevius  expiicare  cu- 
r;ivimus.  Nunc  po-;t  qitatiior  cvan<;elistarum  testi- 
monia,  ad  aslrucndam  ndom  hiijus  incfr;ibi!is  sacra- 
nicitli,  ea  qiia  potuimus  diligentia  discussa  intentio- 
iicm  ad  verba  aposloli  Paiili  ad  lioc  sa^ranicnlum 
pTtinciitia  converlanius ;  ui  confessio  iidei  nostrx 
evangelioae  sic  et  aposlolicae  doclrinae  leslinioniis 
s<ibi!i.xa,  sicut  moles  immobilis  sua  stabilitate  fun- 
d:tla  coiisislat:  et  nulia  iiivcnlorun),  nuila  curiosa- 


l>eiiti,qiiani  c«igil:ire  secum.quam  iinmundus,  quam 
ira  dignus  sil,  qui  accedit,  ei  quam  san«'tiis  et  iin- 
pollulii.s,  et  qnam  jt:stus,  ad  quem  accedil?  Prd- 
pteroa  memoriain  mortis  Chrisli,  ei  immolationem 
Agni  proponens,  moncl  expurgare  vetus  fermeii- 
tiuii,  el  cpulari  in  azymis  siuceriiatis  el  veriuii», 
res<?r;iiis  quod  in  lege  clausnm  eral,  el  illuinioan» 
qtiod  in  lypo  fueral  adumbraluin. 

Exfmnjate  vetus  fermentuni,  ctc,  usque  ad   iliud, 
Itt  fitymis  $inceritatis  et  veritutis. 

In  Cxodo  ribis  Israel  prjbceptum  est  agnum  im- 

inolare,  et  camcs  aosas  igni  edere,  et  azymos  paiies 

cutn  iactucis  agrcstibus.  Ei  de  azymis  sic  scripluin 

esl :  <  Primo  niensc,  de«;inia  qnarta  roeiisis  ad  \6' 


rv.M  violenlia  qiiaeslioiium  a  sua  fsrmitaie  labcfactari  D  sperum,  couiedelis  azyma   usque  ad  dieui  vigesi- 

m:im  primam  cjusdein  mensis,  >  elc.  (Exod.  xti).  El 
snfva  :  <  Fccerunl  sibi  subcinericios  panes  azyiuos. 
Neque  eniin  poterat  ferHientari,  cogeuiibns  exire 
.£gypliis,el  imliam  facere  sinentibus  nioram  (ibid.).  • 
Filii  israel  tum  aucloritale  diviiii  pnvcepli,  tum  an- 
gusiia  temporis,  panem  fermentare  prohibiti  suui. 
Scd  ncccssilas  leniporis  divin*  dibpensationi  ser- 


<{t:e;!l. 

De  verbis  ApoUoli. 
(  N(»ii  iolis  niaiiibus  matiducare,  non  coinqiiinat 
hoiniiicin  (Mattli.  xviii).  »  Hoc  de  cibo  sentire  liccl, 
qt!!  non  potesl  Itoiniiiein  miindare;  ct  de  maiiibns, 
ijiiaj  sine  reatu  coiiscicnliai  iil  qiiotidie  laventur, 
ruoiitiie   inveniiintur   illotac.    Verum    ad    mciisam 


Domini,  el  ad  carn<;5  Agni  immaculali,  iliotis  ma-  vleiis,  quod  Deus  fieri  noluii,  lieri   non   perinisil. 

iiilius  accedere  iiulecens  el  iliicilum  est,  ei  omnino  !ncipientihus  esire  de  ;£gyplo  abstinentia  fermenii 

liiium  nou  cst.  i  Lavabo,  inquit,  inter  innocentes  indicitur,  el,  praecipicnte  DontiiM»  et  urgente  if.iiy- 

nianus  ineas,  ei  circumdabo  altare  luum,  Domiiie  ptio,  non  possuiil  non  abslinerc,  eiiainsi  veliiil  iinu 

(/♦ifli.  XX»).  »  Dcieslado  criminum,  ei  jusiiiia  bo-  abstiiiere.  Egressis  auiein  de  yEgyplo  eadeui  absti- 

norum  opcrui»,  lu'c  esl  vcra  munditia  niaiiuum.  At  iionlia  in  csu  agni  indicilur,  el  ad  obedicntiam  ce^- 

(|ui  mundas  habct  m;u)us,  cavcre  dcbel,  »c  allieciel  sat  lemporis  nccessiias,  cl  acccdil  libcra  vylum?.j. 


705 


I  IB.   DF  SACUAM.  Al.TAPxiS 


■:o6 


Sic  ciim  oxiiur  de  regno  pccc;ili,  el  «Jc  vana  sitiuW  \  iiii»jiiii;itc  i(iiiii.ioiil.ilos  nos  scrv:»ntes;  i  cl  rrrita- 


ronTcrbalioiic,  sarpi"  al<sii(icinia  |>cc<;ili,  nii.c  ;»  D«n> 
iii)|ioiiiiur,  necessiiate  li^inporis  iiiltiloiiiiiiii.s  o1>S(T- 
vaiiir,  se<l  prore.*>sii  leii^voris  luloni  lit  volntiMriiKo, 
(]iK>(l  ab  iiiitiu  fori<>  putuit  esse  extorliini.  Pcccaliiin 
Telus  feriiieiituiii  e^t,  «|iio  aii.<;tiii)'niloi)i  e.<l  toto  Itoc 
nuiiicro  septCiii  iliciniH.  Iloc  ('cMtieiUo  toia  ntnssa 
corriipla  esl  in  pr;i-v:«ric:iiioiie  Ad.iiii,  t-l  posieris 
ejus.  IJnde  ct  veius  Jiciiur,  et  aJ  velcrem  lio;iii- 
liein  |>ertiiiet,  cni  longe  dissiinile  esl  rcrnicntiiii) 
)iutiiia>,  de  quo  scriptum  csl  :  <  Siini!(>  est  rfginini 
c<elorum  rernienlo,  quod  accepliun  niulicr  abscon- 
«lit  iii  fariuje  sails  Irilius  {Uauh.  xiii).  i  llltui  veius 
feriuentuni  corrunipil  el  innai,  el  iiov;e  consper- 
itioni  contmriuin  esl.   Esl  auiem  conspcrsio  rarina 


lis,  *  lioiia  ([jixtuiniiie  biiie  dolo  cl  liciione  facicnies. 

F.x  (^adcm  Rpi.slola  :  Vulret  vonri  omnes  sub  nube 
(ueriiiu,  ci< .,  H.qiK!  ;»d  illud  :  l'eira  auieni  era( 
Clirittut  ij  Cor.  \). 

i  Abrali:c  dicl«  siinl  proniissioncs  (Galat.  iii).  > 
Diclie  siinl  qiiideni,  el  iion  >latim  cxlsitiitic,  sed  iii 
longa  teiopora  diljUc.  Fides  aiiiem  promissioiium 
ii!  cxspeclaiione  eariim  crebris  sigiiis  cl  viriulibus, 
signis  .1  Dco  faciis  coiifirmaia  es(,  (piibus  nolam 
fccit  Deus  potentiam  suain,  ne  noii  credcrrlur  po- 
loiis  facere  (\ux  promisissct.  lii  signis  uutcin  aiiii- 
quis  p.-)lribus  visibililcr  exbibiiis  ;<nnuiiliavit  Den» 
virtulem  opcruin  siiorum,  coruiit  qu*  faclurus  cral 


|>er   lioMorcm  conslutinaia  sine  fennenlo,  idcm   cl  *» '"  «♦^"«'^•"•""C  ;'"t'ra.   Quali;.   eoim   facluius   cral 


acyuia.  Nova  autein  conspcrsio  vcl  azymus  panis 
Olirisius  csi,  ab  omni  corruptioiie  pcccali  iinmniiis. 
Kl  si  iios  per  iimoreni  cl  bumiliuilcm  comoiinuti 
suBuis,  si  aquis  baptismi  vel  poenitenlije  couk|>ersi, 
ei  liqiioie  supei-cu:lestis  graiix  perfm»»,  cl  per  clia- 
rilaiem  coiigluliiiati,  ne  per  varia  erroris  «Jesidcria 
dividamur,  ttinc  iiova  conspersio  Tel  atymi  sntnus. 


proniissiones  «dimplcns,  talia  lecil  anlcqu;)m  adim- 
plerel.  Talia,  Inqiiam,  sed  iion  cadeiii,  s<.d  siuiilia; 
qiiae  siiaB  lignia;  siiniliiudinc  praesigiiarc  possent,  et 
prapmonslrarc  promissionum  IVucliini  el  fiiicin.  Pro- 
missiones  muliae  crani,  ci  un.t ;  quia  multje  in  una, 
el  in  mullis  (ina.  Unus  enim  Christus  rinis  est  pro- 
missionum,  qiiia  ab  omiiibus  jiisiis  desi<lcralus  el 


cl  exptir^aio  veieri  fermcnu)  ci  corniplione  vitx  «xsjK^ctalus.   sperabalur  populum   suum   de   otimi 

•^rellcta,  moiiemiir  el  nos  cum  Gorintliiis,  ut  simus  '"•^'"'  ^"^^'  ^^  ''^***^'''  "'^""  libcraninis,  ci  bcncdi- 

«ova  conspersio  (/  Cor.  v),  i.l  est  ul  pernianeamus  '=^'®"«'"  *^^  salutem  daturus    lloc  esl  qiiod  Zacba- 

»iiic  fermenlo,  siciil  per  graliaui  fjcti  stiniiis  .izymi,  '"'*'*  *'**-''^  •  *  '^^t:'»'"^  est  per  os  saiicioruin,  qui  a 

id  csl  iibcii  a  pcccaio;  vel  nt  sitnus  nova  conspcr-  S;^'*'"''^  S"«".  propbclarum  cjus.  Salutem  cx  iniini- 

sio,  pcr  opeia  jiisiiiia;  anibulaiiies  in  novilate  viiae,  *'*  nosliis  (Luc.  i),  >  elc.   Fruclus   promissioiiuoi 

sicui  lib<:rati  soMiiis  a  corniplioiie  veteris  vitac.  Si  «  B'':"'-'»  cst,  <iu:e  dalur  in   baplismo  :   ilem   gralia, 

cnim  seciiiidum  legem  o  fenneiilo  abslincnditm  fiiii  M"«  ''•"'Hn"  i"  Domiiiici  corporisel  s.inj-iiiiiis  s.icra- 


ii)  esu  pascUalis  Agni,  qui  iii  figttra  prxcessil ;  mulio 
magi&  iiiinc  a  fernienio  spiriuialiicr  abstiiicndnni 
est :  <  Kteniiii  pasi  ha  nostruni  iinnioluiiis  e$t  Cbri- 
iiua  (iHd.)  •  Pjscba  iiomen  soIcmnii-Jiis  esi,  ei  so- 
lemnis  liusti£.  lu  ulraquc  Cbristus  sigiiificalus  cst. 
Ipse  eiiiiii  Cbi  ituleiiinilas  ii0s:ra,  c4  gaudiiiin  tio- 
£lnii)),  ct  dies  Ixlitix  el  exsoltaiioiiis  iiostrjc.  cl 
lioslia  tiostra  pro  nobis  oblaia,  ei  iii  esuiii  a  Dco 
priepjr;«la.   liaque   cpnlcinur.    Si   iiova   coiisper.<-in 


ineiito.  Ibi  peccaloratn  reinissio,  liic  ad  cajiessci>- 
<{ain  vitain  acternam  salutaris  pricparalio.  ibi  Chi'i- 
sliis  induiiiir,  hic  niandiicalur.  lii  sunl  primilivi 
fnictus  interim  percipiendi,  ilonec  ev;icueliir  quo<i 
e\  p.irie  cst,  ct  veniat  quod  perlcctum  e&l,  ut  vi- 
<leamus  Dcjin  deoriim  in  Sion. 

Chiislus  autem  ipse  promissus  ,  ei  proniisair  , 
landcm  veniens,  .sicul  anle  uiia  ciiin  P.itre  ipse  pio- 
ntiscrat,  duosacramenta   Ih  aqii.i,  scilicei  bapiismi 


Euii.os  ct  pau.'6  aiy.i.i,  qnouioJo  iiobis,  vel  a  nolris  **'  mystcril  corporis  sui,  iiis!iluil,  fniihus  iios  s;ni- 
(Jiciiur,  I  cpulcmur;  »  Oisi  quia  ipsi  lonviviom  cl  ^tiricircl,  cl  R!>nctificalos  lealifioaret.  Ilorum  sa- 
coiivivx»  ^umus,  reGcicndi  de  Christo,  ijHr  nohis  «*»':>>n«"»orum  sigiia  prccesserunl  in  mari.  ei  manna. 
pani^  psl,  qui  cl  <!e  nobis  reliciiur?  Dc  qiio  »cii-  ""  ^'R"" »  ••'«  veritas  :  quod  inlncns  Apostolus 
piHui  esl,  quia  «  pascilur  iiiler  lilia  {Caiit.  ii).  .  ICt  D  ''"'"»'  •  '  Pi'»fe6  "oslri  omncs  sub  mtbc  fuiTuiil 
III  Apocjlypsi  ipsc  de  sc  «licil  :  «  t>o  slo  a<l  ostium      i'  (^<>^^  *)•  »  '"  Kxodo   legilu»  ,   quod   prolciti  filii 


et  pulso.  Si  (|uis  audiciii  vocciii  meam,  ct  a|MTuerit 
januam,  intrabo  ad  iHuni,  ei  cn-nat>o  cum  illo,  et 
ipse  luecum  {Af}oc.  iii).  >  Cpnlenuir  crgo  iii  con- 
S|>e€tii  Dei,  el  deieclemur  in  lu^iilia,  «  iion  in  fcr- 
nieiiio  veicti,  neqtie  in  fcrniciiio  maiiiix  el  neqiii- 
lix-  (/  Cor.  v).  t  .Agiius  eniui  iiniocens  est,  qui  tol- 
lit  peccata  iiiuiidi.  Nequitia  aiilein  el  malitij  sic 
disliiigui  pobauiiL,  ut  altera  iiilcili-^atiir  m  iis  qox 
iiuiit  contra  Di.uni,  alicra  iii  iis  qu;c  fiiiiit  coiiira 
pioxiitiuiii.  Qiiu<:uu(|iie  aiilcm  u:odo  discernaiiiur, 
sic  uuinis  itii.|iiitas  liigiciida  cst,  ut  nialitia  et  ne- 
ipiiiia  ;  cl  vilx  iiicurriipiio  sic  secianda  est,  iil  epu- 
lan  possiiiius  iu   azymia  <  sinccritalis,  >  ab  oiuiii 


isracl  (leSncoth,  castramelai!  simt  in  Eihan,  in 
cxlreniis  niiibus  soiitudinis.  Doiniiius  auiem  praecc- 
debat  eos,adostciidcMdun)  viampordicni  io  oulumita 
niibis,  ct  prr  nnricin  in  coliiinna  igiiis,  iil  du\  esset 
liincris  utroqtic  tcmpore.  i  Ntinqiiam  dcftiit  columna 
niibis  per  diem  ,  ncc  rulumna  igiiis  pcr  noct>Mn 
coram  pnptilo.i  Kl  infra  :  i  Tollens  &e  angeiiis  Do- 
nihti  qni  pt.ece.lehat  caslra  lsr;iel  abiil  post  eos,  el 
oum  co  )i:triter  calutiiiia  iiubis  prior;i  diiaiitens  , 
posl  lcrgiim  steiil  iiitcr  caslra  ytgjjiiiorum  el 
c:isira  lsr:i<-J.  Ct  crat  nubes  l'-iicbrusa  ei  illuniinaii» 
iioctcm ,  iia  nt  ad  se  iiiviccm  accederc  noii  valcret 
(F.x</d.  xiv).  >  llistoricc  i|uiiU:ni  omiics  qui  egrcssi 


7^'  IIAI.IiUIM  CAMLAHir..\blS  AUCHlKfl.SC.  "og 

8111.1  (lc  ifljjyiuo.sub  iiiibft  riioiuiil,  <niiD   hiiiujuam  A  ule  ,     ei    iiitidiiiin    earurn    a.l   n.are    nomMiiMiiu 

['/.acltar.  xiv).»  Si  moralis  ifilelligenlij  \u  superioii 


ddccit  coluiniia  niibis  pcr  diciit.  Spiiilualiler  auleii) 
oinncs  aiiliqiii  jusli  si.l)  nubo  fiieruiit.  Niilies  oliscu- 
rit:is  lifjiinrum,  niibes  Cliiisliis  vel  Spiriius  s.inolHs 
|irotcgens  ci  ohuiiibrans.  llem  nubcs  Clirislus , 
<|ii.isi  aiihuc  .ritscondilus,  el  nondiini  Iimnirc6ic  rc- 
velalus.  Niibcs  qnoqiic  (ides  lypiois  myslcriis  iuvo- 
liila,  ci  fuluroruin  exspeclalioiie  suspciisa.  Si  inueiii 
iiii  sub  nube  fucninl,  qiii  inirabililer  pronii.ssa  el 
inir:ibililcr  gesla  fitleliler  ct  spirilDaliler  iniellexe* 
runl.dequibusscripiumcsl  :«Pavileo8iii  iunoccnlia 
cordis  siii  ,  ei  iii  iiileiJeciibus  maniiuin  Kiwiruin 
(/*«a/,  Lxxvii),»  operuin  vidciicel  suorum,  <  dediixil 
eos) :  »  quanto  magis  sub  nube  fuerunt ,  sed  caeti- 
laiis  et  ignoranliu;,  dc  quibus  scripium  esi  :  *  Pa- 


biis  Aposloli  vcrbis  requirilur,  vide  ei  eonfcKlcra 
quomodo  oinnes  jusli  qui  fuerunl  a  diebus  anliquis, 
8ub  nubc  diviiia;  rniiieralioiiis  proiecli  sunl,  el  quo- 
ino<lo  mare  irJiisierunl,  boc  videiicel  sxculum  Uut 
turbulentum  ,  lam  fluidum,  ubi  omnes  qiii  iflgypiio 
murn  viviint,  in  proiiindo  vitiorum  ,  inter  desrderia 
errorum  lubrica;  vjiae  flficlibus  involvunlur ;  jiisti 
vero  inier  divisiones  teolationum  ,  qoae  a  dexlri» 
Kunl,  ei  qucp  a  sinislris,  sicco  vesligio  cl  impoliuto 
caile  perlranseuiii. 

El  vmnei  in  Moyte   baplizni}   sunt^  in   nube  et  in 
maii  {/  Cor.  i). 

Iiidc   b.npi.i7,.'>li  ,  undo  piirilicali.  Dciis   enini  fide 


ifcs  nosiri   in  Algyplo  non  inlellexcriinl  iiiiraltilia  "  purificans  corda  eorum,  in  rebns  minbililer  gesiis 
iiia  {Psal.  cv).»  Ll  ilerum  :  *  Oblili  sunt  Deum,  qui      per  Moysen  ,  el  circa  Moysni ,  cl  iii  osiensionc  sr 


salvavii  eos,  qui  fecil  niagnalia  in  ^Egypio,  niira- 
bilia  in  lerra  Cli:inaan,  tcrribilia  in  mari  Rubro 
(ibid).  >  El  ilem  :  «  Non  crediderunt  verbo  cjus 
{ibid).t  Opera  crgo  el  veiba  Dei  alii  inleiiexcruiil , 
alii  non  ihlclkxeruiit ,  alii  crediderunl  ,  alii  uon 
credideriini.  Signa  auleinoperuni  Dei  quasi  quiedaiii 
verba  fueruni,  juxta  quod  scriplum  esl :  (  Posuil 
in  eis  verba  signorum  siiorum  {Psal.  civ).  i  Qui  si- 
giiificaiiones  verboriim  ct  signorum  spiiiiualiter 
inleilexerunl,  el  qui  spiriliiaiilcr  non  inlellexcruiii, 
6ub  nube  fucruiit.  IJna  siquidem  nubes ,  qusc  sleiil 
inler  caslra  y^gyplioruni  et  caslra  Israel,  tonebiosa 


gnornni  quan  fccit  in  niibe  el  in  mari,  linc  agcb:it, 
ulpurificarentur  ab  errore  iCgyptiae  snpersuiionis, 
et  vcriis  Deus  crederetur,  a  quo  niissus  cssct 
Nfoyses  ,  i  Deus  Abrabam,  ci  Dens  Isaac,  ei  Dciis 
Jacob  (/!;xo./,  iii).»  IIoc  cliain  agcbal  in  omiiibus 
niirabiiibiis  suis,"  ut  in  fide  imius  veri  Dei  coiifir- 
maii,  indiibilauter  credcrcnl  elcxspeclareul  qnan- 
doqiie  veiiliiruiii  ,  qiii  bcnediciiouciii  ci  saluieni 
darei  seciindum  fidcin  promissionum  ,  quop.  dictae 
sunl  Abrabx  cl  scinini  ejus.  Iii  omnibus  ilaque 
bcneficiis  aniiqiiis  patribus  exbibilis ,  meinor  fuil 
Deus  leslanienli  sui,  quod  liabuil  ad  Abraliam  piic- 


erat,  ct    iliuniinaiis    iiocieui.   Cbristus  eniin  alios  r-  ruin  suuin ;  ut  el  ipsi  cjusdcin  sncrainenli  meiuorcs 


JHSlo  jtidicio  excffical ,  alios  misericordiier  iHuuii- 
nat.  Aliis  est  lapis  ofrcnsioiiis  ,  et  petra  scaiidali ; 
aiiis  est  lapis  in  capiil  angiili  (/  Pelr.  ii);  aliis  Dcus 
esi  Dci  Filius;  aliis  bomo  pecc.ilor  cst ,  a;stiinaliis 
cum  desccndenlibus  in  laciim  {Psat.  lxxxvii). 
Et  omnes  mare  trnnsierun!  (/  Cor.  \), 
llistorice  filii  Isracl  ainbulaveruni  per  siccum  iii 
iiicJio  niari ,  et  opcriiil  aqua  tribulanles  eos,  uiins 
€K  cis  non  remansii  {Psal.  cv).  Forina  baplisiiii  bx'C 
est,  ubi  spirilualis  IMiarao  el  omnis  cqiiilalus  cjiis 
subiiiergilur.  Qu.-e  (jpirilualis  iiilelligenlia  antiqiiis 
Palribus  ex  niultis  Scriplurarum  locis  inanifeslu 
fuisse  dignoscilur.  Nuin  in  Canlicis  canticoruiii 
sponsus  ad  sponsam  loquilur,  dicens  :  <  Equitatui 


coiifiiereniiir  meinoiiui  sancliiaiis  cjiis,  cl  de  iin- 
peiisis  bciiericiis  sic  prsesenlem  acciperent  consola- 
lioncm  ul  iiiesse  cernerent  repiomiss.Te  bcnediclio- 
nis  signilicaiionein.  Longa  enim  dilalio,  el  nuiia 
interim  consolaiio,  quid  esse  poteral  nisi  pruiniS' 
siouis  desperalio  ?  Frcquens  aulein  signorum  osieu- 
sio,  el  benedicttonum  crebra  consolaiio  ,  dicta:  fuit 
repromissionis  re:nemoratio ,  rerumque  fuiuraruni 
praeostensio.  Moyses  ilaque  popufi  liberalor,  ci  do- 
olor  ,  el  legislalor,  Chrisium  praemonstrabal ,  qiii 
esl  judex  nosier,  cl  rex  nostcr,  el  legifer  nosicr. 
Nubes  quoque  el  ipsa  Cbrislr.m  pracnionstrabai  in 
fide  obnubilatuni,  in  lege,  cl  Propbelis,  el  psalinis 
abscondilum,  in  carne  velandum.  Denique  scripluni 


meo    in  curribus  Pbaraor.is    assiinilavi  le,  amica  D  est ;  i  Invocabani  Doininum,  el  ipse  exaudiel)ai  eos. 


inea  {Cant.  i).  *  Ei  apud  Ezecbieleiu  Doiiiiiins  : 
<  Effundam  siiper  vos  aquain  mundam,  et  miiiid:ibi- 
niini  ab  omnibiis  iiiquinamcnlis  vcstris  {Ezecli. 
ixxvi).  »  El  in  codem  propbcta  scriplum  csl : 
t  Aqiix  descendebant  in  lalus  lempii  dextrum  ad 
niedium  ailnris  {Ezech.  xlvii).  i  El  infra  :  <  Omnis 
aiiiuia  vivens  qiix  serpit,  quocunque  veneril  torrens 
vivei  {ibid).*  El  in  Michxa  :  <  Deponet  iniquitaies 
uosiras,  et  projiciel  in  proruiuiuin  maris  oninia  pec- 
cata  nostra  {Mich.  vii).  >  El  in  Zacharia  :  i  In  die 
iliu  erii  foiis  patens  doiuui  Jacob,  el  habitatoribus 
Jerusalem,  iii  abluiionein  peccaioris  cl  inensiruatce 
{Zacliar.  xiu).»  Et  iiifra  :  <  lu  die  illa  exibunt  aqna; 
\iva:dc  Jcrusalcm  :  mcdiiim  earum  ad  mare  orien- 


in  columna  nubis  loquebalur  ad  eos(P{a/.  xcvni;.» 
Iloc  autem  in  flgura  coiitingebat  illis.  Cujiis  nji 
veritaiem  Aposlolus  declarans  dicii  :  <  Muliif;»rie 
niuliis(|uc  niodis  olini  Deus  loqucns  p  Iribus  in  pro- 
phelis,  iiovissiii.e  diebus  istis  locutus  est  nobis  in 
Filio  {llebr.  i).»  Mare,  iit  praedicium  esl ,  bapiisma 
prxfigurabat;  iliud  sane  bapiisma,  quod  singiilariier 
et  priiicipaliier  dicitur  baptismn  :  de  quo  Aposiolus 
dicil :  (  Unijm  baplisma  (Ephes.  iv).»  Eranl  siqui- 
dem  apud  Judieos  secundum  varia  ablulioniim  gene- 
ra,  varia  baplismaia,  sicut  idem  Apostolus  insinuat 
diccns  :  (  In  cibis  el  potibus,  ct  ariis  baplisinalibiis 
{(lebr.  ix).»  Illi  in  Moyse  bapiizali  sunt ,  nos  autcni 
inClirislo  ;  scd  noii  sic  illi  in  Moyse,  sicut  nos  in 


709  Un.  DE  SACRAM.  ALTAKIS.  710 

<l|iristn.  Moyse<^  qiiippc  r;initilasDei  a  Dco  missus,  iit  A  scd  spirilnulis  sociindiim  (iictnin   rationem  «iici  p»~ 


ipse  «licebat ,  verha  Di-i  popiilo  luiiiiiavil ;  el  siiis 
pariler  el  Dci  verliis  ri.leiii  feoil  seqiieiililuis  sigiiis. 
Sigiia  niiiein  in  inaiiu  Moysi  osli^nsn  ,  iion  Moysi, 
^eil  Dei  virliilc  f:icl:i  suiit ,  quilius  lides  .iiil  coepit, 
aut  crevii  in  itlis  qiii  cietliilerunt,  ct  ridc  piirincnti 
Deo  placiieniiil.  Ailjuii  sunl  er^o  per  iiiiiiisteriiini 
el  excmpliim  Moysi  ut  crtdiTeiil  :  at  ipsiiis  ritlei , 
quaiii  atliiiiraiione  si};iioruin  pennoti  liabueniiit, 
auclor  fuii,  non  Moyses,  sed  Dcns,  ciii  crcditlcniiit, 
et  creilciitlo  phciioriinl.  H.iIiimiius  ilaque  fiilom 
uniits  veri  Dei.qiii  tliriiis  est  <  Deiis  Abraham,  Deiis 
l8.iac  et  Dens  J;icoi)  (7''.ro./.  iii),  >  a  qiio  et  Mny^cs 
ad  ens  inissus  est.  Il;iliciiies  quor|(io  lidein  veiitiiri 
Salv^iioris,  sefuiidiiin  reproinissionem  dictam  .Mira- 


[est;vcl  qiiin  spiritnalem  cscain  signinctt,  td  e>l 
Clirisium  ,  qni  verc  est  cibus  spiriuiiun ,  ct  resur- 
rectio  corporum.  Ciluis  aiiloin  spiritinim  est,  sinit 
vila  conim.  Jiisti  autein  qui  spiritualiter  viviiiii , 
iiitle  spiritualilcr  cibnniur  cl  suslcnianiur ;  nnde 
accipiuiit,  ut  spiriiualiter  vivaiit.  Al  juslus  cx  Ude 
vivii,  iii  qiiaiitiiiii  juste  vivil.  Fide  ergo  parlicipa- 
tiir,  qiiod  juslis  prsesiat,  iit  spirilii:'.liler  el  Juste 
viv:iiu.  Cbristiiiii  eiiiin  iiiaiiduenrc,  lior  osi  spi')> 
liialis  vilx  suslcntationem  nb  ipso  accipere;  eih'ic 
esl  i:;  ipsuin  cic('ere,  el  hoc  esl  de  ipso  sicul  illi 
iii  illo  viviinl ,  vivere.  Hjrc  auiem  spTiiiialis  osra 
diiobus  moJis  mandiicatur,  j^ustu  fitlci  ei  peict|>- 
lione  sacramenti.  Uiuis  modus  coepit  ab  inslitntiona 


\tx,  ls:iac  et  J;icob  ;  et  seciiiidum  cxemplum  fidei  D  novj  sacrificii  :  alter  mox  :ib  ipso  inilio  biijiis  no- 

enrum  b:ipliz.(ii  siuit,  non  a  Moysc  ,  setl  in  Moyse.  slra»  fidei.  Quiciniquc  enim  jusli  fiienint,  lianc  spi- 

Dapiizaii  eniiii  ab  illo,  ab  co  aiitcin   piirilicali,  a  riiuaiem  escam  maiiduc;ivcrunt  ,  qiiia  iii  Ciiristiini 

CMoui  cicdereiii  divinitus  snni  iiispiraii.Spiriiii;iliier  credi<lerunt,  spiritualiter  vixerunt  ,  el  ejiis  p  rici- 

ergo  bapiizaii  sunl  iion  extoriiis  abliiii,  sed  inierins  patione,  ut  spiritualiler  vivercnl ,  accepcruni.  Yisi- 

suiictilicali.  Sic  illi  spiritualiier  b;iplizati,  siciil  nos  bile  aulem  manna  mulli  manducaverunt  ei  niortni 

S|iiriiii:iliicr  liri  uinci^i.    Virt:iie    ilai|iie   ct   gritia  sunt,  morte  scilicct  spiriluali,  quiaspirilu:iiiler  iioii 

r.bfisti  l.apiiiaii  siiiil  illi ,  sicnl  el  nos;   quia  per  vixerunt;  et  multi  visibile  manna  iion  maiidiicavi;- 

fidKiii  Cbrisii,  cujiis  ipse   aiicior  et  vonsuinniator  runl ,  el  spirilualiter  vi.verunl,  el  ideo  spiritualein 

cst ,  sanciilicaii  suiit  illi  ,  siciil  ei  nos.  Illos  cniin  cscain  manducaveruia.  Maiiiia  eniin  visibilc  siijtiuii) 


ft:<nctificabal  Cbrislus  tunc  pcr  fiilein.  sicitt  el  nos. 
Ncijiie  eniin  illc  non  eral,  t]iii  de  se  dicii  :  <  Anlc- 
qu.im  Abrabain  lierel,  e^o  suin  {Joau.  vm).  *  iNain 
el  Aposloliis  de  Moysc  loqinns,  dicil  :  qiiia  <  majo- 


erat  biijus  noslri  sacramenli ,  el  spiritualis  csrj;, 
qii;e  boc  sacranionlo  conlineiur.  Hocautcin  i.o^Uuni 
sacrainentuiii  sub  specie  visibili  spiritualeni  cscaiu, 
id  est    Cbrisium,  in    se    coiiliiict;  el  spiriiii  .Lin 


rcs  divilias  ceslimabal  thesauro    iCgyplioniin  iui-      graiiain  ,  qua  spiritnaliier   vivilur,    porcipiehlibus 


propcrium  Cbrisii  (Uebr.  xi).  •  Cum  aiiiem  magna 
lia  ,  inirabilia,  el  iorriliilia  in  iiiniiti  Moysi  f.icta 
siiil,  quibus  poierai  fides  iniiiari  anl  confirmari,  iit 
cre.ientos  saiiclificarenlur  ;  quid  silii  vull  qnod 
Apustoitts  ea  signa  ,  qux  facta  sunl  iii  niibc  et  in 
niari,  insinuat :  ca:lcra  subticens ,  qu:i.>  iii  decoiii 
plagis  conlra  Pliaraoneiii  el  jli^gyplum  oslcusa 
sunl?  Forte  pcr  lioc  quod  dicii,  <  iii  Moysc,»  cslera 
ouiiiia  inleliigi  voluil  qux  non  expressil.  Nubeii) 
auieoi  el  inaro  pro^tcr  quaincunque  ratioiicm  ex- 
pressit.  £l  foric  nnbein  nominavii  ,  (|uia  cieineiitiae 
sigiiuin  esl.  ^am  aqtia  iii  sangniiieni  vers:i,  el  raiin, 
el  mnsca,  cxieraquo  plagarum  gciiera  inagis  iraia 
indicaui.   Nubes  auieiu   piotegeiis  cl  ubuiiibrans. 


coiiforre  prxvalel.  Maiiiia  autem  visibilo,  iiec  spiri- 
lualem  gratiam  pb-ne  in  se  conlinebat  iicc  graliain 
vitx  spiritiialis  confcrebat,  scd  spirilu:ilem  CbC.iit:, 
qu.i>  spiriliialcin  vitant  dare  posset,  sigi!irKab;il. 
Qui  ergo  visibiie  inanna  pe:copcrunt,  ncc  credidc- 
ruiil,  nec  spiriiualitor  inlellexenini,  el  idoo  spiri- 
tuaiilcr  noii  vixerunl :  bi  corporalcm  .'iscaio  ad 
corporalcm  refectionem,  non  spiritnalem ,  inandu- 
caveruiit.  Qni  vero  fulcm  quain  nos  eamdem  habu&- 
ruiil ,  cl  spii  itiiale  nianna,  p:uiein  scilicet  cocli  el 
panem  angcloriim,  il  csiCbris.um  de  ccelo  veniu- 
rum  crediderunl;  el  hac  li<!c  jusiilioali  spiritualiter 
vixeruiil:  bi  spirilualem  cscaDi  quaiii  iios  ca:i>deiii 
nianducavcruut.  Sed  noseamdcm  spiriuialcinesrani 


niinc  praeccdens ,  uuiic    subsoquens    filios  Isiael ,  p  gre  pariler  sumimus  el  corde  ;    illi   vero  visibile 

divina  clemenlia  prolectos  ei  circumtJalos  indica-  nianna  oie  guslaveruut,  invisibile  auiem  cl  spiri- 

bat,  ei  Chrisium  proieciorem  figurabal.  Mare  auieui  i„;,|e  „,:,„„:» ,  id  esl  Cbrisium,  corde  crcdid«runi. 

nominat  Aposlolus  ;  quia  sicui  anlc  piaclibaviiuus,  Oie  ergo  aliud  iios,  aliud  illi  :  cordc  vero  idem  nos 

Signuin  baplismi  est.  et  illi.  Ux'C  autem  8pirilu..Iis  escn,  id  est  Cbiistns, 

El  omnet  eamdem  eicam  spirUuaUtn  manducaverunl  pauis    coell   esl,  cl   paiiis  aiigeloruin.  iiuiic  eiiiia 

(/  Cor.  x),  paiiein  angeius  inauducal  in  cielomodo  adbuc  nobis 
Spiritualis  csca  quoiiiodo  dici  poiest  illud  visibile 


luanu*  ?  Quia  non  arte  vcl  laborc  liouiinuiu,  sed  a 
i>eo  aiigelorum  forle  minislerio  pra.'parata  esl.  Uiide 
et  patii&  angeloruin  diciltir,ei  panis  itJKli,  »iciit 
scripiuiii  esl :  <  Panein  angelorum  nianducavil 
liunio  ( /'<a/.  Lxxvii).  >  t.i  item  :  «  Paneincoeii  dedit 
[fis  (ibi'l.).  >  Hxc  auieiu  esca  de  ca:lo  daia  corpora 
nulriebat  cl  confortabat.  Vcre  corporalis  esca  csl, 


iiicogiiiio,  a>lbuc  incxperlo;  buiic  euin  ieni   maiidti- 

cal    peregriiiiis  bonio  pro  iiiodnlo  suo,  sicul  sori- 

ptuni  est  :  <  Paneui  angflorum  matid>icavit  bomo.  • 

El  oni«i'f  eumdem  voluni  spniiuaUm  bfberniU 
(I  Cor.  i.) 

Sicui  maiina  de  coelo  datum  significat  spiritua- 

lem  cscam ,  qua  ctbaiitur  omiics  sancli ,  ut  spiri- 

tuaiiter  vivaiil,  siculdecet  saiictos  ;  SiC  aqna,  qu% 


I 


1\\ 


rJALnUIM  CANTCAUIENSIS  AmiiiiKrisc 


712 


<lo  prira   iliixlt,   sigiii(irat  S|)i>itiial«:iii  |M)iiiin  ,  r]MO  ^  roriiriti&.    S|>irilu.ilc[ii   iiaouc  potii:ii  liibennil ,  iioii 


fiol;inl(ii'  4iii(:iin'|iic  .spiritujliicr  ^i-iilid:  |i:iili(  ipes 
('niciiiiiliii .  <  i'i:li'a  aul(;ni  t>i;il  (^liiistiis  (ibid).  » 
l'J:c('.  oogiioviiiius  ,  Aposlulu  iiilcrprelititlc,  ()ui(t 
sigiiiiiccl  pctra,  (|ux  .'iqiiani  itrodiixil:  iiiqiiiranius 
«X  vcriiis  ipsiiib  Doiiiini,  cl  itcin  cx  verbis  A[u^)8to- 
li ,  qu:u  6il  spiiiiiialilcr  aqiia  do  <>!iiisto  n  aiians 
sicul  (ic  fmilc  vil  <• :  cl  qiiis  spirilu.^ilitcr  poliifi  ,  fnio 
poiuituii  oinnes,  (|>ii  in  (iliri^^luin  crcilitnus:  <  (^ui 
orcdil,  inqtiii  Clinsliis,  in  ine,  sictit  dicit  Scri|»tMia. 
Fluiiiin:!  de  vcntrc  ejus  fliieiit  aqu%  vivje.  lloc  au- 
lein  dicit  lie  spiiitu,  qucin  acccpltiri  eranl  crcdcn- 
les  in  cum  {Jorh.  vii).  i  tit  Aposlolus  :  <  Ouiitcs 
uno  spiritu  potali  suitins  (/  Cor.  \u),  >  ecce  aqua 
HHX  dc  pclra  profluxit,  ccce  polus  spirituaiis,  qiietn 


soliiin  qiii  Itaostti  Doiiiinici  sanguinis  in  ipsius  sacia- 
mciili  pcrccplioiifi  pot.itt  stinl,  scd  ct  oiiiiics  jiisli, 
qiii  a  dicbus  antiqtiis  (idi  in  pussiunis  Christi  ha- 
bticnint,  ct  in  ea  fulespirilualiter  ^ixcruiit,  earncni 
suani  cuni  vjiiig  ei  (onciipiscciitiis  nioriiiicantes  ; 
el  siniiliitidiiieiii  passionis  Cbrisli  in  paticnlia  tri 
bulalionDiii  su.iru;ii  pr^r.lcreiites  Non  est  cnini  ju- 
slus,  qtii  jion  patiltir. 

/  CoiiseqHeiiie  eos  petra. 
Juxla  liistorictiin  intellectutn,  pelra  coasiiqucba- 
Lat«r  cos,  id  Cst  salisfat  lebal  ei  obscqucbainr  vo- 
hiniati  eoruui  ;  qtiia,  ut  qtiidain  ptilant,  quoctiiique 
irent,  aqtia:  intiiidantcs  sccula;  .suiii,  siciit  scripluoi 
est .  t  Edtixil  aqu;»ni  de  pclra,  ei  deduxil  unqujui 


oinncs  justi  bibernnl.  lioc  polu  ardor  sitis  cxstin-  D  niimina  aqnas  (/'sa/.  lxxvii).  >  Et  ilcrunt  :  <  Disrii- 


gtiiltir;  biiius  spiiitus  ninnere  sanciorum  desiilc- 
ritiin  feli(  itci-  adiniplclur.  Consoiator  enini  spirilus 
cst,  el  niocrenliiitn  corda  i:clificai.  Oinnes  jnsii  in 
iioc  spirilii  iiciilicati  sunl ,  oinnes  bo:>c  sptriliini 
iicceporunl:  «51  propter  boc  oiniies  eunidcin  poinm 
(piriiiialcm  bibcrunt. 

Bihebunl  anlein  de  spirituali.  (/  Cor.  x.) 
Prjcniiilciis  Apostulns  de  spiriluaii  potu,  ct  sub- 
Hcclcns  ilc  conscquonle  eos  pcira,  ei  inlerponens 
tn  nicdio,  <  Dibcbanl  antcin  de  spirituali  :  »  dubiuin 
r<Hiquit,  quoniodo  inleiligcnJiitn  sil  quod  dicit  : 
(  Bibe!iaitt  autenidespiriluali,  I  vidciicetandespiri- 
luali  putu,  an  de  spiriiuali  pctra.  Sed  si  ad  poluni 


pit  peirain,  ci  fluxerunt  aqii;c ,  abieiiuil  in  iicco 
Oiiniina  {PsaL  xiv).  >  l'olc6t  boc  tl  aJiler  iiileUig=. 
Mortua  .Maria,  ei  dcficienle  aqua  iu  (ieserlo  Sin,  iii 
loco,  qui  dicilur  Caoes,  mHrniuiavit  populus  coolra 
Moyscn-  Qu»;  inurniuratio  tantuni  vahiit,  ul  ei  ipsu 
Moyscs  aliquateiius  cessissc  videielur  :  unde  cuui 
per  silicem  bis  percussuni  ogrederenlur  aqua;  br- 
gissiniie,  audivita  Doinino  :  <  Quia  noii  crcdidishs 
inibi,  ot  sanctificaretis  ine  corain  (iliis  Isr.iel,  non 
introducetis  hos  populos  in  lerrain,  quani  dabo  eii 
{yum.  20).  >  Populi  ergo  in  scdiiionein  versi  pau- 
lominus  dcfecerani  a  cuiiu  Dei  et  prope  erai  ut  fu- 
gereiJia  Domino,  el  Deo  suo,  niai  sigiio  dato  reti- 


quis  boc  referie  vclil,  vix  a|iparcl, quoinodo  dislin-  ^  nerciilur,  et  quasi  fiigitivi  comprebendereutur.con. 

gui  posait,  bibebantdc  spiritnali  poiu,el  bibebant  spi- 

iitualetn  potum.  Si  autein  plus  esl  biliere  spirilua- 

lem  potuni  qnam   bibere  de  spiriluali  potu ,  quid 

itecesse  fnil,  posl  id  quod  niajus  est,  adjnngere  quod 

liiinus  esl  ?  Si  aulcin   idem  est,  quid  necesse  fuit 

idcni    ri-pciere  Y  Sed  solel    repciiiio   nonnunqnain 

fieii  ul  aiiqiiid   addatur.   Si  ergo  aJditionis  causa 

vepetiiio  facia  esi,  verbis  ex  pnrie  mutatis,  sic  ac- 

C'pi  poiest,  quasi  fleret  verbis  non  niuuiis,  ut  ntil- 

lain  vini  babeat   ipsa  verlioruin  niiitatio,  tanqnara 

dicereltir  :  Gibcruiit  potnm  spiriluaiem  ;  bibeb.Ml 

aulcm  dc  spiriluali,iioc  esl  pottnti  spiritualein,  con- 

serjuente  eos  [^rcira.  Huc  eniin  additur,  ut  osteitdatt<r 

unde  inaiiavcrit  spiriiualis  polus ,  quem  bibebant. 


sequcnlc  eos  peira,  iie   abircnl,  et  quodamaiodo 
revocanie,  ui  reilirenl. 

Sccundum  iiiteilectuin  myslicum,  Cbristus  in  de- 
serto  liiijus  mundi  suos  eoinilaiur,  et  nou  deserii 
sperantes  in  sc. 

Pelra  autem  erat  Chrislus 

Solel  res  qux  sigiiifical ,  noniiod  lei  quam  signi- 
lical  noniinari.  Erat  non  per  siibstantiani,  scd  per 
signiricalioiieni.  In  signis  corani  aiuiquis  jusiis  a 
Deo  niirabililer  Aictis  niysiica  sigiiificaiio  secuture 
veritaiis  inerat ,  in:ijoribus  el  pcrfeciioribus  ina- 
nifesta,  siinplicioribus  forle  occulla.  Onines  autein 
pielalein  lidei  babeiiics  signa  divinitHs  facla  qtias' 
sancta  venerati  suni,  elreriiin  venerabilium  noviijie 


Porro,  sicul  placel  boc  ad    pelram  referri,  ut  de  D  ct  stnpore  permoti,  in  Dei  timore  vel  aiwre  ei  lidci 


spirituali  pctra  bibisse  dicanlur,  eos  conseqticnie, 
niodus  loculioiiis  esl ;  sicul  de  cislcrna  vel  vinca 
4iiciiur  (juis  bibere,  cuni  vel  aquam  de  cisterna  bi- 
bit,  vel  de  vinca  viuum.  Spirituaiis  autem  pelra 
Cbristus  cst;  spirilualis  potus  Spiritus  sanctusest, 
<juide  Cbiislo  proccdit,  cl  a  Cbrislo  datur  soenn* 
duni  diversorum  divisiones  Iiarisni.-itum,  :n-.deiili- 
bus  iii  eiiin.  Potcst  eliam  .spiriluaiis  poMir  pro  calicc 
.icci|ii.  Calix  aulcm  Cliristi  tribus  iiiudis  dicitur,  vel 


«levoiiono  conllrinali  stint.  Nec  praejudicat  pielati 
fldei  si  qui  (orle  siinpliciter  ignorabanl,  quidsignilica- 
bal  inaiina,quid  nnbes,  quid  niani.  quid  |)Cira,  diiin- 
inodo  pie  crederent,  quod  raiio  illius  leuiporis  exi- 
gebal,qiix  ad  lident  unius  Uei  et  veiitun  Salvatoris 
pertinorenl.  Non  enim  scicntia  niygiic*  wgnilica- 
tionis  ab  oninibiis  requirebatur;  sed  pieias  (idci  ad 
jusliiiam  repnlabalur,  ei  ignoranlia  unius  Doi  ei 
Sa  \aloris  mundi  singulis  non  ciedcntibns  iinptiia- 


saiiguis  ipsc  Cbristi,  qui  pro  multis  fusiis  esi,  quciii  batur.  Ilinc  de  quibu&dain  iiifiJclibus  scripuiin  csi : 

«•l  iios  liibinms  iii  aliari,  vel  passio  Cbrisii  qu.x  nos  «  Ignis  acccn.sus  est  in  Jacob,  cl   ira  ascendil  iii 

•.u\  conipaticnduin   obligavit,  vcl   iinilaiio  passionis  Israc!  ;quia  non  credidcrnnl  in  Dco,  iicc  spcravcrui.t 

<?jii.>,  qtia  vicissilttditicin  i»to  niodtilo  iiostro,  cl  gfa-  in  salulari  ejus  {Psal.  lxxvii).  i  In  Oco  autciii  cre- 

liarnn  aciioiicni  pru  nobis  pa-jso  conipaiieiido  rc-  dcrc  et  in  Cliristo  salularl  ejus  fiduciani  saluiis  ba- 


LIB.  DE  ^ACRAM.  ALIAUIS. 


7il 


Lere  sic»'  -...l.is  lu.nc.  ii.-»  ci  iHis  lunc  necrss-...ia  \  Lx  c:..!em  c,.i,lola,  i..f.;.  :  .  Ch^ri^simi,  fugiu  ul, 


cranl;«d  aaluleni,  sed  sigi.onim  signifualio  ocfuilu 
iiispirauone  pcrfeclioiil)US  inti.nabal.ir ,  sig.K^rum 
▼eneralio  siniplicioribi.s  proponob;ilur.  ul  vun.lcni 
Dei  iii  uiirabilil.us  <jus  agi.osccrcnl  ;».l  facicn.la 
qiix  vcllel  ei  sicul  vellcl.  tl  luinc  quoque  q.iai» 
ii.iilti  sunl  in  Ecciesia  Dci,  qui  sigiiincalionc.n.  vcl 
q..:o  1'juc  f.ierui.l,  sig.iorum.  vol  qu;c  nuiiC  suni, 
Eacran.cnioruni  iion  ncruiil  :  qui  fiilci  tctloi.c  sini- 
pl.ciler  atlbarcnies,  cl  nilul  impic  ilc  Dco  senlicnlcs, 
Deum  vcneraniur  in  sacr:\mcnlis  al.  co  inslit.uis, 
aeslimai.les  «liMoam  viriuiem  c>  sanclilioaiionis  gra- 
iMii.  illis  iiiesso,  ul  in  Doum  croilenlibus  a.l  salu- 
Ipm  possinl  proilessc.  Non  igilur  oporiel  omncs  (lui 


ifsiii  fvf)nn-  Domini  ixinici;  es  fieri  et  meii«(T  div- 

moniorfm  (I  Cor.  \). 

Vil;e  liiini:in;v  socielas  el  m.iliii  ainoris  jiii.iii.liia.^ 
ci.ni  niullis  iiidiciis  vicissiin  possint  siiji.ilicari,  el 
cx  sigiiis  vicissim  inloliigi ;  uiio  familiarius  inotio 
ct  expressius  iiiiiir.antur  in  coiivosccmli  ooii»iiclii- 
(iino,  et  uiii.is  mcns:e  parlicipalioiio.  Cmii  enim  ci- 
biis  qiiasi  vita  sil  vilx,  )]iii  unum  cibum  co.iimuni' 
lor  pariitipant,  ipsau)  Mtani  n  ulua  ljc:iovoleiili:« 
(ominun;c..reseii.ii.canl,  tluni  ipsius  sul)siiliuii)  viix 
communilcr  assumunl  a.l  usnm  viuc,  (|iiilius  coin- 
in.in.s  cst  iisus  vit:r.  Fainiliarilas  liominiim  iii  con- 
vicl.i  niiliiri  solot  et  comm.ini  victu,  et  vol  amicus 


livlt  m   liabcni,  mysiici   elt>qiiii    pniileiilcs  tsso,  vei      ^^,^  ^„j  (onvescilur,  aul  amicuin  se  simulal,  ut  crc- 


signorum  aiii  sacramenlornm  profunJa  peneir.ti"C  , 
seti  mysioriorum  inicUigentia  magis  cst  illis  ncccs- 
s.uia  qiiibus  (locendi  ct  regonili  disiiensuiio  c  t 
cre.lila.  Iln.c  Dominus  a.l  tJistipulos  b>qiiens,  ail  : 
<  Vobis  ■laiiim  esl  nossc  mysieriu:i.  rogni  Doi;  cx- 
lcris  :uitm  in  parab..r;s  (Luc.  vni).Pelra  autcm  oral 
Cliristus.  »  Ilaec  esl  peira,  dc  qu:i  ipsc  Chrislus  tii- 
cii:«  Supra  banc  petiam  ajdificabo  Eoclcsiam  mc;iin, 
ct  poiix-  iiircriii  non  pijevalcbunl  advcrsus  eain 
{MaiUi.  xvi).  »  ILcc  csl  peira,  dequa  dictum  ost  : 
i  Staluit  sapra  peirani  pedes  mcos  [Psai.  xsmx).> 
Kl  iicrum  :  « Petra  refugium  lierinaciis  {Pnal.  ciu).* 
Cbrisiiis  c.go  pclra  esl,  quia  sanctorum  firmiias 
osi.  conlirmans  cos  in  virlutc  sua  pcr  immobilcm 


tialis;  qnx  siiiiulalio  peccatuni  Judx  cuinulavit,  qiu 
convcscciidosc  noii  prodidil,  iit  inagisiruni  proderel. 
Cui  ('.tcinm  est  :  «  Tu  vero  bomo  unanimis;  dux 
nious,  et  nolus  iiious.  Qui  siniul  mcouin  iliilces  ca- 
piebas  cilios  :  iii  doino  Dci  ambubvimits  ciiin  lon- 
sci.su  {Psal.  Liv).  I  Po<i  vilain,qii£  cvminunilcr 
participalur  cl  post  mortcm,  quo  soci«liler  lam  sibi 
quam  allcri  vila  amalur,  nibil  >ii;'gis  comiouiiioiii 
oongruii,  qiiam  aliincQium  vitx,  ciijiis  coiinniinione 
sigiufioalnr  cominunio  amiciiix.  Neq-ic  cnim  fas  csi 
commnnis  mens.x  ficri  parlicipciti,  qui  dilectionis 
ail  coiivcscendiim  se  senlit  cxpciicin.  Cummunii» 
auiein  inensx  Doniinic^r.  r.  oorporali  inensa.  qnx  in- 
digenuli':.s  coniinuuis  essc  (icbcl,  lioc  aii  plius  iiabei. 


fi.loi  coiisiaiiliain,  per  iminobilem  gecurilalis  lidu-  q  q„od  coiiiinuiiio.icm  verx  amiciiix  non  solnm  iodi- 


«iain,  pcr  inierminabilem  .lilectionis  pcrscvcran- 
liam.  Cbrisius  petra  cst,  uipoie  firmus  iii  promis- 
bione  sua,  lirnius  in  dilcclionc  sua  ;  micrdum  iiicx 
orabilis  iii  ira  sua.  sxpe  imniobilis  in  scnleiitia  sua, 
sa.i'e  qur,»i  durus  iii  iribuialionc  nosira.  Domine 
I;c'.is,  II l  salva  pace  tiia  loquar,  quoties  in  oraiioiii- 
bus  nioi»  pro  Iribulalionibus  ei  leiuaiimiibus  mcis, 
ot^i  .it!i  le  durii.n  nomiiio ,  diirum  lamen  cogito. 
^).»(»lii;sincordc  iiieo  icvolvo.  Pctra  auloii.eral  Cliri- 
siu"-;  (juolics  liico,  oi  quid,  Doniine,  rcpellis  oraiio- 
iw.Mi.  ;i«ean.,  avcrlis  lacicni  luain  a  me  (Piai.  l); 
qiit»usqii€  irasceris  superorationcm  scrvi  lui  ?  {Psal. 
Lxxiv.j  Veruniiamcn  quia  dixisli  ;  «  Oporiel  suii!- 
|icr  oraro.  ci  noii  dcftcere  ILiic.  xviii).  i  quia  im- 


cat,  scd  periicit  ei  consummal.  nujus  coniinuiiioi.is 
qiiaiila  sit  virUis,  ct  «(uaiita  sit  gralia  Apostolus 
oslcndii,  volciis  nos  n  meiisa  et  socictate  ct  amici- 
tiu  (licmoniorum  reirahcre ,  el  a(J  inensam  Clirisii, 
ejusque  societaicm  rl  amiciiiani  iiivitare.  Oiniiis 
amicilia,  sivc  hoininuin  inier  sc,  sive  Dei  et  bomi- 
niim,  sivc  lioiiiinum  ct  dxinoniorum,  suo  modo  co- 
lilur  propria  inuneris  vel  obseq.iii  obl.iiiono,  aiii 
afTeclali  iiiuiicris  delcctationc.  IIIc  quidetn  snpcrbi.f 
ot  rtfugii  angclus,  oum  airectassel  siiiiilis  cssc  Allis- 
siino,  cl  similitudinem  altitudinis  non  possrt  .i<-.c- 
qui  in  vcrilate,  voluil  cam  adipisci  iit  siulla  homi- 
nuin  opinioiic,  ul  vcl  putareiur  Dciis,  et  pro  Dro 
coloreiur.  Quos  ergo  sedtixit.ad  hoc  induxil  ul  in 


probilalKm  ct  importunitaiein  quxrendi,  peiendi  et  D  i,jyiis  manuliiclis  ipsiini  adorareul,  ipsi  pro  saUrc 

puisandi  non  faslidis,  non  (jimiitarn  le  iiisi  bcnedivt- 

MS  in'b!.  Experiar,  lc  auxiliiuiic,  si  possiin  sngeie 

nielde  peira,  oleumqne  de  saxo  durissimo,  ct  si  dc- 

dcris  mil.i  ^Iig;»n.  disciplinx;  qua  rectiludine  actio 

itis  cl  diroclioDe  cordis  siliccin  irap  tux  bis  valeam 

petcuiere,  el  duriiiam  frangcre  ,  scio  q.iia  ogrcdicn- 

tui  ;i«!tix  largissiinx,  ut  populus  bibere   possil,  et 

juiiicnta,  et  ego  inier  jumeiiia.  Scd  exe.nplo  Moysi 

linieo  hxsitationem  cordis,  qiiam  tu  dCeslaris.  Po- 

siularfc  c.iiin   in   fide  debeo,  et  non    b.fsiiarc.  Tu, 

Domiiic,  (|ui    probas  fi.lom,  adjuva    incrcdiilitaiem 

nicam    serva  qiiod  placct,  lollc  quod  tlispliccl. 


P*TfiUi.   CCI\' 


supplicareiil,  ipsi  vola  oflerreni,  ipsi  iio.mobrcni, 
Cl  in  ipsius  vcneraiiotie  iminolata  gu^tarcnt  et  mcii- 
sx  ejus  panicipes  esseiit  :  ci  liKC  omiiia  ut  placa- 
Inni  babcreiii,  ct  amicilix  cjus  parlicipcs  ficrcnU 
II!e  crgo,  qnin  videri  voiuil,  quod  csse  non  poluil, 
qui  esi  superbix  typus,  idololalriam  Misiitiiil,  quani 
vera  Christi  religio  postea  destruKil  in  voris  cullo- 
ribu'.  Cbrisii,  qni  in  ejus  socictaicm  vocati  suni , 
ad  niensiiin  ejns  invitati,  ciijt.s  pariicipatione  eili- 
oiaiilur  parlicipes  amicilix  Dei.  Htiius  ineiisx  lau- 
dem  oom.nenioialiirus  AposloUis,  prxmonet  fugere 
ab  ul<)!oi'uin  cullura.  t  Qux  eniir.  conveiuio  Cbrisit 
^d   Pclul  ?  t  (f  Cor,  .1  )  FiigieuJa  eM   id.jloljlMa, 

io 


715 


BALDUIiNi  CANTLAIIIENSIS  AaCllltMSC 


71« 


iil  ud   mcnsani  Clirrsli   acccdalui .  Fugieuda   esl  cl  A  l^l  i>anit  quem  benedumui,  noniie  parlicipulio  eor- 


bjiiiiliuid»  idoioialrix,  <|uxcsl  spiritualis  roriiicalio, 
oniiiis  scilicct,  qux  a  bco  scparat,  peccuti  dciccla- 
lio.  Oiniie  eiiitn  quod  vero  Deo  preponilur,  quod 
iii  aiiiorc  priniuin  ci  iiiciile  priniiim  csl,  lioc  pro 
Dco  coiilur,  lioc  in  idoiuin  reputaiur. 

Vt  prudenlibut  toquot  :  vo$  ipsi  judicnlc  quce  dico. 
Calix  benedictionis,  cui  beiiediriniua  ,  tionne  com- 
muHicu.io  sanguinis  Clniili  eil?{l  Cor.x.) 

Qunsl  allum  quid  diclunis  Aposloliis,  judiciutn 
(liscrclionis  ab  liis  qiiilnts  loquitur,  iit  a  pnideiili' 
bus,  rcqnirit,  iil  diii^Miler  dijudiccnl  qnod  dicturus 
ost,  «:l  atiendant  qiiid  sil,  quid  possit  caiix  Doiiiini, 


;;c»rii  iJoniini  esl?  {I  Cor-  x.J 
Osicnso,  quid  sit  liic  caiix,  ino\  oslcndil,  qutJ 
si<  p.inis,  qneiii  fr.inp-inm»  in  sacramriito.  De  fra- 
clioiie  qiia;  iii(Ci:da  vidcliaiilur,  snpcrius  diximus, 
Hic  auiein  p.-uiis  qiiid  sil,  riijHaiernis  nobis  pro  cer- 
litudine  lidei  dMiiitun  luin  csi.  Unde  Aposioiuft 
dicit  :  €  Noniie  jjarticipalio  corporis  Dominiesl?  » 
Ac  si  diccici  :  Maiiifestiiin  eo,  qui.T  parli«,ipatk> 
corporis  Doniini  esl.  Quiseiiini  fi(l«.'liiim  iude  dubi- 
let?  rarlicipatio  corpoiis  iiitcllij;<>iida  esl,  corpiis 
ad  panicipandiim  nobis  daluin.  Quamvis  Aposlo- 
!iis  dirat  :  i  Coinniunicalio  s.inguiiiis,  cl  pariici- 
paiio   (orporis,  i  qii:isi  distinctioiieni  aliqiiain   si- 


cl  parlicipalio  corporis  Cbrisli.  Et  primo  oslendii  p  g'>''i<ans ,  pic    lanien    diti    polcsl,    conirnunicaiio 


quid  sil,  Incipiens  a  calice  ;  deinde  subjungens  de 
pane,  Qnod  mirum  quare  fecerit,  aut  ordinem  con- 
ira  ordinem  evaiigeli-slarum  mutaverii,  cum  el  ipsc 
alio  loco  depane  piaemittat,  ei  de  calice  subjiingri'. 
!i'.ijus  aulem  mulaiionis  causa  forte  hacc  csi.  Antc 
paiira  pratniissa  locutus  fucrai  de  esca  spiriluali,  ci 
|)Olu  spiri(ua!i,*ctiiovissiine  de  potu  :  ei  sic  paiicis 
intcrposilis,  de  calice  adjunxil,  diccns  :  (  Caiix  bo- 
ncdictioiiis,  eui  benedicinnis,  »  eic.  Pcr  calicein  bie 
potum  inleitige.Ilic  autem  calix  a  Deo  bencdicitur, 
cl  ob  Iianc  causam  caiix  benedicUonis  dicilur ,  ei 
nos  participantes  per  enn)  benedicimur,  id  est  in 
donis  spirilualibus  inuilipiicaniur ;  et  ob  hatic  quo^ 
que  causam  calix  beneJictiouis  dicitur,  cui  liciiedici- 


corporis,  el  parlicipalin  sarigniiiis.  Utroqne  eniiii 
commimicando  pariicip:>.tnus,  et  patlicipando  coiii- 
municamiis.  Veriimlanien  si  aliqiia  dislinclio  rc- 
qiiiriiur,  pie  dici  polesl,  quod  pariicipaiio  fra- 
ctioni  congniil,  sicnl  parlicipalic  paiii,  qui  fraiigi- 
lur.  Dividitnr  cnini,  ul  unusquisque  pariem  suani 
accipiat.  ilic  aiileiri  pnnis  ia  snbsiantia  s«mper 
inJeger  manel ;  ei  tamen  in  saf.rarneiilo  frangitur, 
ad  significandum,  qiiod  in  divnrsis  divcrsa  oprra- 
lur.  Divisioiies  cniin  graiiartim  sunt.  Sacrametilum 
Duniinici  corporis  el  sanguinis  gralia  est.  Uiide  ei 
Euciiarislia  dicilur,  id  esl  boiia  gralia  lloc  sacra- 
mcnluni  lotuin  el  inlogruir:  a  singiilis  |  ercipieiiiiljus 
scqualiter  sumiiur;  sed   non  in  singulis  Xi{ualiler 


mus  nosqiiicunqite  fideles.gratias  agendo.  iaudando,  C  opcratur.  Operairix   iiaque  gratia   communis  est 


ct  supcr  omnes  caiices  exaliandoet  dicendo  :  «Calix 
iiieus  iiiebrians  qtiani  praeclarus  esl !  >  {Psai.  xxii.) 
Prae  oajieris  nenipe  omnibus  bic  ciarus  est.  Talis 
ciiim  poUis  non  est  tam  duicis,  lam  salubris ,  tani 
iiiebrians,  tain  laelificans,  larn  bene  nientem  immu- 
laiis.  Vel  nos  sacerdoles  benedicinius,  prece  myslica 
coiisc€r.imus,  Ciiristum  benedicenlein   rcpr*stnla- 
mus.  Ipse  est  cnim  qui  benedicit,  nobis  ininistran- 
tibus  ille  invisibiliier  operatur;  ille  polenter  nnilal, 
creaturae  eflicaciler  imperal,  el  ubi  praccipit  virlus, 
incunctanter  sequilur  effeclus.  De  boc  calice  quid 
dignc  senlire  possiimus  ?quid  eniin  est?  Nonne  coio- 
niunicalio  sanguinis  Clirisli  cst?  Qiiae  esl  fidelis  re- 
sponsio,  nisi  quia  communicaiio  saiigniiiis  Cbristi 
est  ?  Hic  enim  caiix,  qui  a  nobis  bcnediciiiir,  et  iii 
quo  benedicimtir  nos,  sanguis  Chrisli  csl,  iiobis  o.oni- 
mnnicaius,  id  csl   nobis  el  pro  nol>is  coinnuifliler 
dalus.  Nobis  in  pocubim  salulis,  pro  noi)is  in  preiiuin 
redemptionis.  Nec  aliud  est  calix  benediclionis,  vei 
iii  cotna  Uomini  vel  in  nieiisa  Doinini,  iioc  est  in 
ailari,  qiiyin  sanguis  Chrisii ,  qui  pro  comniu-ii  sa- 
jiite  fusus  est.    Hac  aiiclorili.te  Aposloii  poltis  isie 
cornmuiiionis  mjmen  habere  polesl,  ul  saera  com- 
mnnio  dicatur.  Comniunicatio  cnim  inleiligi  poiest, 
({uia  in  coniniune  dalur  vci  dccipiliir  ;  cciiitniiiiio 
vcro,  quia  in  cotnmune  liabetur.  Alia  cliam  ralioiie 
\\oi.o.si  (Jici  communio.  Hic  eitini  sanguis  ciiaritatem 
operatur  innobis,  pcrquamomnia  coniinunia  finnl; 
4:  'jiiK  j  ropria  sunl  singnlorum,  commtinia  omnjuia. 


D 


digne  sumcntibus;  sed  per  effecfum  quem  babet  in 
singulis,  gralias  dividil  his  el  iilis.  Ergo  communio 
sangiiinis  referri  poiest  ad  operatricis  graiise  coni- 
munionem  :  parlicipalio  vero  corporis  ad  diversa- 
riim  gratiarnm  parlicipalioneni.  Hxc  auicm  partitio 
gr.Ttiartim,  cum  a  Chtisto  disponsetnr  virtute  carnis 
et  sanguiiiis  stii  (una  esl  enim  viitus  nlriusque), 
congriieiilins  lamcn  ruprxsenturi  polest  in  aliari 
per  fraciionem  panis,  quam  per  aspprsioiiem  san- 
guiiiis.  Aspersio  enini  sanguinis  sine  pcriciiio  et 
irrevrrentia  sacramenti  ibi  fieri  non  poiesl  :  fra- 
cl  0  sacr:imeninlis  fieri  potest. 

Quoniam  unus  panis  unum  corpus  multi,  etc. 
Postqiiam  osiendil  qnid  sit  calix  bciiediclionis 
et  panis  quem  fraiigimiis,  consequenter  adjungit 
quid  in  nobis  possinl  :  hoc  esi,  quid  in  nobis  efii- 
ciaiil,  et  quse  sit  virtus  el  effectus  eorum.  Nam 
quia  iinam  communom  operatricein  graliam  el  dis- 
pensalricem  in  se  conlinent,  et  parliiiones  multa- 
rwm  graliarnni  pcr  affeclum  suum  myllis  tribuunt : 
lusiialem  spiiitualem  in  nohis  cfliciuiilv  t?!  omnes  in 
Citfisio  uniim  simus.  Per  divisionem  quidem  gra- 
tiarum  multi  sumus  :  alii  niajorem,  alii  niinorem ; 
alii  hanc,  alii  illam  gtaliam  babentes;  alii  inci- 
pieiiies,  alhl  proficicntes  :  alii  slinplices,  alii  pru- 
denles;  a!ii  qiiasi  parvnli ,  alii  quasi  adiilii,  alii 
qnnsi  senes  perfeciione  nialiiri,  ut  ex  multanim 
persoiiis  r«ciert!m  per  niiilto';  gratiac  aganlur.  Uni- 
tas  Ecciesiae  tx   personis  iniutmerabilibus  divetsi 


7|7  LIO.  DE  SACnAM.  .KLTAlUS.  718 

sexus,  (liversx.  coiniiiioiiis,  diversi  ordiiii.s,  «Hver-  A  allcr  alierius   suiuiis   inembra  :  el   ilcin  unllatoni 
KBque  perfeclionis,  niiiliis  inodis  solel  significari 


|loc  auiem  loco  ab  Apos(oIo  significalnr  per  uiiila- 
leni  pjiiis,  el  unilaieni  curporis.  Uniis  panis  ex 
inullis  granis  coiificiliir,  unuin  corpiis  ex  innliis 
mcinbris  componilur.  Per  cliariiaiem  proximi  iirnii 
p.inis,  pei  cliarilalem  Dei  unuin  corpus,  inulii  su- 
iiius.  Uiiiis  paiiis  Deo,  qui  diJeclione  fralerna  qua 
invic«'in  nos  ililigimus  dclecialur,  ei  quasi  de  nobis 
reficilur.  Uiius  panis  eliam  nobis  ipsi  ail  aller- 
uiruni  sumus.  Miitua  enini  iioslrailileclio,  iniilua  esl 
nobis  consolaiio,  muiuaque  refeciio.  Uiule  ei  biii- 
guli  alleiius  incinbra  sumus,  quia  iiivicoin  coiulo- 
lcnuis,ei  iiivicein  congautlcmus  :  niala  iioslra  nl  el 
bona,  qno;  videnlur  siiigulorum  propiia,  per  affe- 
tlum  fraieriia:  cbarilaiis  repulanies  tomnjunia. 
Uiiuiu  corpus  suinus  per  cbariiatein  qua  Cbrislns 
(liligilur  sicut  sponsus,  qiii  el  Ecclesiam  dili^^il 
sicul  corpus  suum.  llinc  Aposiolus  ad  Lpbesios  : 
«  Cbrisuis  capul  esl  Ecclesiac  :  ipse  salvalor  cor- 
poiisejus  (£/^/«ci.  v).  >  El  infra  :  c  Viri  debenl  dili- 
gcre  uxores  suas,  ul  corpora  sua.  Qui  uxorem  suam 
diligit,se  ip<;uin  diligil.  Neiuo  cniin  unqiiam  carnem 
t)U.im  odio  liabuit;  scd  nutrit  et  fuvct  eam,  sicut  et 
Chilstus  Ecclesiain,  quia  meinbra  sumus  corporis 
ejus,  dc  carae  ejii.s,  et  do  ossibus  ej js  (ibid.).  > 
Ecciesia  Igitur,  sicul  sponsa  Cbrisli,  ila  et  corpiis 
Cbrisli  csl,  ei  de  spirilu  cjus  vivil  :  sicut  coipiis 
lioiniiiis  de  spiiilu  boininis    viviGcalur.  Rocie  ergo 


B 


Christi  et  Ecclesix,  qua  etiam  Chrisli  uiembra  sii- 
nius,  qui  est  caput  nosirum,  in  quo  omnes  unuin 
suiniis,  sicut  Apostolus  ad  Calatas  .«cribeiis  dicit  : 
«  Non  est  Juilx'us,  neque  Grseciis;  non  esl  servus 
neqiie  liber;  non  est  masculus  neque  feniiiia,  oinnes 
onim  vos  unum  cslis  in  Cbrisio  Jesu  {Gai.  iii).  »  Ad 
hanc  unilalem  pcriiiien(,'qui  de  paiie  ct  de  caiice 
parlicipant,  non  solo  ore,  sed  pio  cordc,  boc  est  qui 
in  Cbrislo  viviinl,  et  Chiisliim  babent  iiihabilanicm 
per  fidem  in  cordibiis  suis.  Nnm  qiii  ex  (ide  vivit, 
non  sibi,  sed  Cbrislo  ci  in  Christo  vlvit;  et  cre- 
dcndo  manducai  et  pariicipat,  cl  pariicipando  in 
Cbristo  manct  una  cuin  niultis,  quia  uniis  panis 
uiium  corpus  sumus.  De  liac  cnim  parijcipatione 
iiitelligendum  est  quod  Apostolus  dicit.  Nam  qni 
oorpiis  Chrisli  el  calicem  solo  ore  percipiiint,  ci 
(<hristiiin  in  cordc  non  suscipiunt,  ut  de  ipso  el  in 
ipso  vivant,  sicut  a  lide  qua  vivit  justus  extranei 
sdiit,  e(  a  socielaic  jtis(orum  alieni  sunt,  non  ha- 
beiKes  cum  illis  cor  unum  et  animam  unam  :  ei 
prtfpterca  inemlira  Chrisli  non  suiit,  nec  de  cor- 
p^^re  ejns  sunt,  quamvis  in  Ecclesia  qiioe  esl  corpiis 
ejns  esse  videanliir.  Hinc  Apostolus  post  inlerro- 
gaiionem.  <  Panis  qiiein  frangimus,  nonne  partici- 
patio  corporis  Doniini  est  ?  >  snbjungit  :  i  Quoniain 
unus  paiiis  unuin  corpus  inulli  sunius,  oinnes  (|U( 
de  iiiio  p.ine  et  de  ubo  calice  parlicipamus.  >  Ac  si 
aperte  dicat :  Paiiis  quem  frangimus,  vere  est  par- 


per  unilalem  corporis  significata  est  unitas  Cluisii  c  '■cip^^io  corporis   Domini;    quoniain  efleclas  hoc 


et  Ecclesiae,  quain  operatur  charitas  Chriili,   qiia 

ab  Ecclesia  diligitur  :  diligcns  ipse  prior,  ut  a  di- 

lccia  diligaiur.  Dilcciio  autcin  Dei  inagis  iios  Deo 

uiiit,  et  vicinius  conjungil.  quain   dilcclio  pruximi; 

sicut  corpus  nosiruni  cunjunclius  esl  iiobis,  quain 

panis,  non  solura  ai)tequum   sunialur,  sed  cum  in 

corpus  irajicitur,  el  inlra  corpus  recipitur.  Et  sicut 

paiiis  corpori   necessarius  est,  el  corpus  nuirit;  sic 

«lileciio  proxiini    necessaria  est  ad  nutriendum  et 

augenduin  dileciionein  Dei.   Verumtamen    dilectio 

Dei  el  causa  el  dignitute  prior  est,  ei  seniper  prx- 

poiienda.  Undc  iionnuiiquam    fit  ul  juslissime  of- 

lciidalur  proxlmus,  ne   offcndalur  Deus.  Uiius  ila- 

que   paiiis  uiiuin  corpus  inulli   sumus.  Qni  inulli? 

i  Oinnes  qui   de  uiio  paiie,  et  de  uno  calicc  parli-  " 

ripjinur.  >  Ecce  bic  osiendiiur  panicipaiio  ad  ca- 

liceui  iicut  ad  punein   perlinerc.  Ncc   niunerilo  : 

iina  eslenim  virliis  uiriusque;  el  sicul  boslia,  quae 

ct  panis  dicilur  el  corpus,  in  nobis  eflicil   ul  unus 

panis  el  uiium  corpus  siinus  :  sic  et  calix.  Sed  cuin 

laiio  siinilitudiiiis,  qna  uniis  paiiis  uiiuiii  corpus  di- 

cjfflur  el  sumus,  sulum  panem  \el  corpiis  rcspicial  : 

graiiain  taincn  qua  uiius  paiii^,  nnuin  curpu^  sumus, 

parlicipatio  lani  calicis  quam  punis  coiifcrie  cre- 

denda  esl.  Participaiio  igitur  ulrique  coiuouit,  scd 

significalio    niagis  altcri    congruit.    In    bis    vcrbis 

ostciidii  Apostolus  participatiunem  de  uno  paiie  el  do 

uiio  c;)Iice  operari   in   nobi»  iiniialom  fratcrii;e  so- 

cielatis,  qua  proptcr  Chrislum  socialilcr  vivimus,  el 


indicat.  EiTicileiiim,  quod  nullus  nlius  cibus  efTicere 

potest,  nisi   solum  corpus  Domini.  Quid  esl  lioc? 

Videlice(  quod  iinus  panis  uiiiim  corpus  miilii  su- 

inus.  Fides   quippe  caniis  assumplx  de    nobis,  et 

sangiiinis  cfTusi  pro  nobis,  el  ulriusqnc   ad  nsiini 

conccssi  nobis,  aniorem  Cbristi  et  propler  Christuiti 

amoiem    proximi   nobis  iiifundit.  Qui   infusiis  nns 

Cbrisio  et  in  Cbristc  unil,  ut  compleniur  qnod  ip<e 

pro  nobis  posliilat  dicens  :  <  Non  pro  bis  rogo  tan- 

tiiin,  scd  pro  cis  qui  crediluri  sunl  per  verbum  eo- 

Tum  in  me,  ul  omnes  unum  sint,  sicut  tii,  Paier,  iii 

me,  et  cgo  in   le,  ut  ei  ipsi  iu  nobis  nnuin  siut 

{Joan.  xvii).  > 

ViJete  Israel  secunditm  cnrnem.  Sonne  qni  etinnt 
hostias  pnrticipes  sttnl  allaris?  Quid  ergo?  Dico 
quod  idoli!  iinmolatum  sil  aliquid  ?  aut  quod  ido- 
lum  sit  aliquid?  Sed  quce  immulanl  genles,  (iamo- 
nibus  immolanl,  et  non  Deo  (/  Cor.  x). 

Similitudo  adducilur  dc  lcgalibus   sacrificiis,  ad 

inielligenduin  qiio  i   dc  idulolliylo  vult  inlelligi.  Qui 

edcbant  iiostias,  religioni  sacrilicandi  conseniieivint» 

et  bunc   sux  voliintatis  consensum  ipso  esu  immo- 

lalorum  ostondcbaiit.  Si  onim  iion  conscniireiil,  non 

edercnl.   Proplerea    qui    edobant    parlicipes  erant 

altaris.  Nam    de   immolalis  parlem   capiebant,  ci 

se  illi  rcligioni  par(em  capiendo  et  edendo  socialns 

esse  maiiifcstabaiit.  Hoc  est,  quod  Apostoius  dicil  \ 

«  Videte  Israel  secundum  carnem.  >  Ac  si  diccrel ; 

Vos  qui  eslis  Israel  secunduni  spiriluiu,  Dcum  ▼!- 

dciiies,  ei  spiritualia   intelligcutes,  videic  bracj 


'M 


n.VLDLIM  CANTUAUIENSIS  AHCIIILIMSC. 


liO 


cortialia    Irgis    pruxcpl.')    «crlnniiin.  <   iNtinnc   (|iii  \  aiil  nulc,  si  polcslis,   racile.  I^(|ii:imitr,  cl   viilcu- 


ciliini  lioslias,  |»articipes  siint  alUiris?  »  Quasi  ili- 
cnt  :  Ihiid  (jiiLiiini  quin  parlicipeB  siiit  aliariH,  nofi 
soltiin  iiitie  parlein  capicnito,  sctl  sacris  illis  cou- 
scnlieuilo.  Kx  iiis  qii<x>  dicla  suni  tlc  parlicip»tione 
novi  vcriqiie  sacriflcii,  et  de  usu  lcgaliiiin  lio^^iia» 
ruin,  ccontrario  colligi  potesl  qnoiJ  cuiiiis  iiioli  et 
csus  iJolotliyli  per  conbensunn  snpt  rsiiiio^i  eiroris 
el  iinpieialis  colentes  et  coinedentcs  dialitiio  soci^il, 
ei  in  ipsius  inenibra  iransronnai.  Du  (|ita  socictale 
(licturus  Aposloliis,  prjeinillit,  quoJ  iJolis  iiiinio- 
liiliim  vcl  iclolum  non  sit  aliqiiid.  Fl  liot:  noii  sinc 
causa.  l'rohibtiit  quippc  panjo  aiilc  t^iiliinaiii  idoli, 
elctU  rcm  malam  cl  noxiani.  Hinc  m&le  iiiicKigenli 
videri  polerat  Aposlolum  insinuasse   idoluni  aliijiiid 


nitis  siiiuil.  Kcce  vos  cslis  cx  iiiliilo,  el  opus  vcstruiii 
ex  eo  qiiod  noii  csl.  Alioniinaiio  cst,  qui  elrjjit  vo» 
(Ita.  i.i).  I  Lx  liis  Acrhis  lsai.T  ostenditur  qno  1 
idolum  nori  lioc  est  qiiod  puiainr;  o\  rnislra  pu» 
beo  colitiir,  ciim  iion  ii.'ilicai  pras(  icnliaiii  rHliiro- 
ruin,  ncc  facultatcm  l*cnc  vcl  malc  raciendi,  l(.>- 
qiiiMuli  vcl  vidcndi.  Mc^ndarinm  cniin  csi.  El  lir,<  t 
siiopus  artilicis,  qiiod  nianus  fiiixil,  iion  esl  tiimeii 
quoti  error  finxit.  Non  csse,  vel  niliil  cssc,  in  sarn» 
eloqnio  cx  v.iriis  cansis  variis  niodis  accipitur. 
Liio  quidem  inodo,  cniii  aliier  csl  iii  opinioiic,  ali- 
tcr  in  verilMlc.  Jiixla  qiieiii  niodum  Aposio'iis  dicil  : 
«  Si  qiiis  sc  exislimril  .iliqnid  csse,  ciiin  niliil  sii, 
ijjse  sc  sediicit   (Cnl.  vi).   »  Sccuiiduni   liunc    iii<> 


esse,  vel  aliquitJ   posse   el  iii  polcstalc  lial>erc  no-      dun»   poicsl    iiilclligi,  qnod   idolum   iiiliil  csl,  qiiia 


cere,  vel  male  facere.  Quod  lemovii  ^iicfits  iilolmu 
niliil  esse.  Polest  qiiidem  propria  ciijiisijiic  iinpie- 
las  ipsi  nocere;  poicst  et  du-mon,  qni  idolio  piresi- 
(lcl,  mulum  facere  :  al  ipsiim  idoluin  ii'iii  polest, 
sed  sub  tcgmine  idoii  occuiluin  esl  mysterium  ini- 
quitatis.  <  Et  quod  idoli^  immointur,  du:nioiiit)tis 
immoialiir  el  iion  Ueo.  >  Fropicrca  cnltura  iitoio- 
rum,  sicut  revera  ciilliira  diuiiiotiionim,  fuj^icinla 
esl.  Volensiiaqtic  Aposioliis  culuiraiii  idoloruin  pro- 
fuiiiiiiisxstimari,  sicut  rcvera  ciiiUuain  dxmoiiutn, 
cum  superius  ilixissct  :  *  Fugitc  ab  idoloruiii  ciii- 
lura,  >  adjtecil,  «  Dl  pruJeniilnis  loquur;  \os  i|si 
judicale  qtiod    dico.  •  Qnasi  dic:tt  :  Cogitate  subl- 


lieMdaciimi  est,  el  iiisi[»icnlis  lijjincnitim,  sicut  scri- 
pliiiii  cst :  (  Cor  iiisipicnlls  adomvit  illud  (ha.  xliv).  » 
Aiio  taodo  dicitiir  non  csse,  vel  niiiil  esse,  quu  I  Dco 
atictore  iion  csl.  Sicul  eiiim  bonitas  Dei  cniisa  esl  on:- 
liiuin  (|iia!  boiia  £iinl,  iit  l)ona  sint,  el  sicul  siipieiili.i 
Dei  luxesi,  quse  liliiminai  oniiics  (jui  recle  sapiiini,i;t 
recle  sripi.iiit,  sic  esschlia  Dci  Citusa  esl  oinniiini 
coriini  (\\ix  siiiit,  liuc  prxsians  eis,  iit  siiit.  Omniit 
onim  ex  ipso,  oi  per  ipsiiiu  eliM  ipso.  Ilinc  Dionysius 
.^reopagita  : «  Esso  omnium  cst,  «upercsse  Diviuila.'-. 
Esl  eniin  siipor  onuio  es.se,  qtiod  dal  nmnibiis  csjc.  » 
Qiiod  ergo  cx  ipso,  ct  per  ipsiim,  ot  iii  ipso  nnn  cii, 
ipsuni  iiiliii  cst.  Juxla  lninc  modiim  polest  dici,  iJu- 


lius,  xsiimate  profnndius,  quiii   sit  culiura  idoio- q  li:m  iiihil  est,  immolatum  idoiis  nihii   est,  pccca- 


ruin.  Ciiiliira  eniin  tlit>iiiuiii<jniiii  est.  Judicale,  in- 
giiil,  quod  dico.  Iii  eo  qiiod  dico,  lioc  inlclligalur, 
quod  noii  dico,  noii  niiiius  quaiii  quod  dico.  Quid 
crgodioo?«  Quod  idolis  immoiiilum  sit  alitjiiiti?  » 
Qiiiisi  Ucat :  Non  hoc  dico,  ncc  hoc  inielii^eudum 
esl  iii  eo  quoJ  dico.  Sed  aiiquid  profundiiis  dico. 
iMoplerea  dixi,  vos  ipsi  judicaie  qtiod  dico.  Hoc 
csl  aiiiem  quod  dico,  cl  quod  inlelligi  volo  iii  oo 
quoil  dico.  t  Quae  immolant  gcnics,  dyoinoiiibiis  im- 
molaiit,  ef  iion  Deo.  »  Tota  aute;n  h*c  ratiotinaiio 
-Apostoli  ad  hoc  spectal,  ut  inlelligiitur  qir!),l  Ui 
cuitura  iJoIoruin  non  soluin  idoiis  muiiiifactis  cl 
visibilibus  veneralio  exhibelur;  sed  iii  idolo  diaLo- 
liis  colilur,  qui  pejor  csl  idoio;  ct  qtii  colit,  iid  so- 
cielaiein  ejiis  perdiicitur,  qui  iii  idolio  adordUir, 
Movere  nns  potest,  quoJ  Aposiolus  hoc  loro  iiisi- 
(lual  iiioltim  uiliil  csse,  qui  et  iii  bac  cadt;<ii  Epi- 
siola  siiperiiis  dixii ;  <  Dc  escis  autem,  qiiiXi  idolis 
immoIaMtur,  scimiis  qiiia  niliii  e.''t  idoinm  in  niiiii- 
do  (/  Cor.  V!ii).  »  Cum  Psaimista  dicat  :  «  Simuia- 
cra  gciuiitm  argentum  el  aurum  (l*.'>al.  cxiii)  :  «  iir- 
gctiiuiii  .lulom  el  atTtim  non  nihi!  cst,  in  eorum 
nempe  lipslimalione  qui  avaritiae  studenl,  qu.c  esl 
idolorum  serviius.  Quomodo  aiitcin  inteHigonduiii 
sil,  qnod  AposLolus  dicil,  ex  vorbis  lsi»ivT  prophciae 
perpcndi  polesl,  uiide  Apostoliis  iissunipsisse  vidc- 
lur  quo<l  de  idolo  dicil.  Dicil  ila({uc  Isaias  idolts 
cxprobrans  ;  <  Anntiniiale  quifi  venlura  sunt  in  !u- 
lurum  ;  et  scicmus  quia  dii  eslis   vos.  Bcno  quoque 


tum  nihil  cst,  qiiia  Dco  auclorc  non  esl,  quod  Isaiiis 
dicil  :  «  Plasla  itloli  onmcs  nihil  ?nnt  (Isa.  xliv).  » 
El  ilUid  gcntibus ,  qux  noii  cre<tunl  :  <  Omncs 
genles  quasi  noii  sint  sic  siinl  coram  co,  cl  qtiasi 
nihilum  el  inane  reputala  sunl  ei  (ha.  xl).  >  Lt  il- 
liid  :  <  Qiii  dai  sccrcioruin  scruiaiores  quasi  iioii 
sint,  jiidices  lorrae  velut  inar.e  fecit  (ibid.).  >  Ll 
Esllier  :  «  INc  iiadas,  Doinine.  sceptriii;i  luain  lii:j 
qiii  non  sunt.  ne  ridcvut  ud  [uinam  noslrani,  se>i 
(Oiivertc  consilitim  coriim  stipcr  eo-)  (Esllifr  xiv).  » 
Alic  eiiam  modo  omnes  gentes  el  secrciorum  scru- 
laiorcs,  el  juJicos  lerrae,  etsi  inagiium  qtiid  esse 
vidcantiir,  secuiidum  poientiani  et  sapienliam  inunJi 
btijus,  in  comparalione  ojus  qui  dicit,  <  Ego  sum 
D  qiii  sum  {Ejcod.  iii),  >  nihil  suut.  Alio  quoqiie 
inoiio  dicitur  quid  nihil  esse  despective,  pio  sui 
iiiiiiititatc,  juxla  qucm  cliam  inodum  iJulum  niliil 

est. 

Secundum  hunc  modtini  dicil  Apostolus  :  «  Si 
habuero  proplieliam,  et  iiovero  mysteria  oinniii,  cl 
omnem  scieniiani.  et  habuero  oniiicm  hdem,  ila  ut 
iiiuntes  irai.sreram,  chariiatem  aulcm  non  liabucro, 
iiihii  suni  (/  Cor.  xiii).  >  Alio  niodo  dicunlup  a.l 
nibiluin  redigi,  quoruni  molimina  el  consilia  el  to- 
natus  frustiantur,  el  ipsi  ei  opera  coruin.  Sic  enitn 
(le  juslo  sniplt.m  est  :  <  Ad  iiihiium  deduclus  est 
in  con.ipeolii  cjus  malignus.  »  Cui  simile  csl  ilhid  ; 
«  Ad  iiihilum  dcJuces  oniiies  gentes.  >  Oiiiiie  aulctii 
(iuoii  l'co  toiilnrium  csl.  in  quaiiluni  a  vero  csse 


721 


Uli.  DE  SACRAM.  ALTARI.S. 


li-^liril,    in  lanliim  iion    f>sl,  El   ij>si  ivctcaloros,  tl  A  'i":»  scnplmncsl  :  <  Ij  c^io  (iispoiio  vol»i>,  iidu  ,|«. 


percata  coruin,  sccniiduoi  qiiod  -d  Deo  vel  iii  Deo 
non  siiiii,  ttiliil  sniit.  Uiule  seciindiini  itiiitalioiicin 
lx»ii:P  \ii.T  in  iiKiLiiii,  rede  noii  csse  «litiliir,  iiiii  sic 
iiiH(aiiir.  Miilio  .uiiem  iiiirjijiluis  noii  essc  .Ti(i|iiiiir, 
secuiuliim  iniiuilioiiciii  ni:il;e  >i(,c  in  i)tin:iin,  vel 
iiiisernc  iii  Itc.iimti,  siciK  csl  itlud  :  i  Veric  JHipios, 


poMiii  iniiii  1'aier  ineiis  regniiiii  ;  ui  ^iiaiis  e(  Ijjlia- 
lis  siiper  incnsain  itieain  in  regno  nieo  [Luc.  x\n).  • 
Meiisa  ('uMiioiiionini  es(  vel  al(are  idolonini,  vcl 
pervirsa  (loclriiia  iKPrclieonini ;  ubi  paiiis  iii  oeculto 
iiiiMislral-.ir,  dc  (jiio  scriptuni  est :  <  Ai|03e  fiiriiv;c 
liiiitiores  siiiit  ci  panis  abscoiKlitiis   snavior  [Prov. 


ei  noii  ernn(  (/Vo#.  xn).  •  El  i(ein  iliuJ  :   <   Noliiil      ixl.  ,  (),i:estionc.n    videlur  faccrc,  qiioj  Aposloius 


(!iui  «  No:i  polcslis  ealiccni  Doiiiini  l»:licre  cl  cali- 
ceii»  (l;riii()iiionitn,  •  si  lioc  loco  culiv  i)oiniiii  pro 
sanyiiiiie  Clnisli  accipilur.  Mulli  cniiii  criniiiiosi, 
nagiliosi,  calicciu  Doinini  aJ  jiKliciiiin  sibi  bibuiit,  a 
Ciirisli  sociciato  aliciii,  et  il;c:nonibiis  soeiaiuli.  SeJ 
quoti  (licluin  est,  t  noii  polcslis,  »  sic  iiilciligciijiitit 
esl,  s;t!iibrilcr  noii  polcsiis,  vei   licitc  iion  potcstis. 


coiisoljri,  quia  iion   Mtiit  {Jer.  xxvi).  >  .Mirabililci 

ciiiiii  ilitiliii,  «  non  suiil,  »    <|u  iiido  leiicitiM-   iiiiii. 

Ei  niirai)ili:er  ilicilur  de  inipiis  convorlendis,  i  iioii 

rruiil,  »  cum  esse  incipiant  ;ib  iniiio  conversionis. 

fiidc  qiiidain  :  <  Eccc  liixi.  uunc  cwfii,  h:cc  ni:iia- 

lio  dcxtcrx  Excclsi  (Psal.  twvi).  • 

A'o/o  aniem  vos  fieri  socios  ilwniouiorum.  A'o»i  fioli:- 
stis  calicem  Uoitiiiii  bibire,el  calicem  da'monioruiii.  li  „,    ,„,...  ,.,..„      „         ■,     ,      n   .        ,       •  i  ,•     • 
Aon,,of«/i.<  meiisa-  Domini  particpc,  e,se,  etmen-       "*  '^^l;'"''^'»'^  "0"  <!'"'l  "O"   «al.  scd  q.ud  (icri  noii 
sa  damonioruin  (l  Cor.  x).  cxpedial,  vcl  non  liceal.  SccuDdiini  luiiic   lo'|iiendi 

liivil.nns  nos  ad  socicl.ileni  Ciirisli,  quae  partic;-       inoduni    in  sacris  Scripluris    iiiiilta  invciiiiinlcr  : 

paiiiiiic    veri  s.iciilicii   fouticTalur  ct  coiinriuaiui ,      qnale  cst  illiid  :  «  Ncino  sibi  sumil   iionorcin  ;   scd 

retraliit  iios  a  societatc  d;ciiioiiioium,  (iu.c    cultu      '!"'  vocatur  a  Deo,  laiit|iiam  Aaron  {tlcbr.  v). 

iJoloruni  iniiur,  cl  reliiielur  :    iiisiipcr   auieiii  coii-  ''^"'  ^^  caiice. 

bciiSH  el  usii  cfiminuin,  et  consucludiiie  viiioruni.  Calix  Domiiii   pro  calice  Clirisli,  sccundum  all- 

Vilia  qulppc  amica   sunl   da.'monibus,  et  voliintali       qneiii  (rium  pr.cdicloruni  moJoriini,  qiiandoqiie  ac- 

Dei  coiiliMria.  Qii;c  diim  aniantiir,  coliintur  :  cl  ci>-      cipiliir  ;  (|iinttiIoqiic  auleiii  pro  mciisiira  diviii»  jns- 


ntm  coiiscnsu  ei  iisu  Deiis  conieinniiur,  et  da*ii5tiiics 
Iiciioijnlur,  et  eonim  faiiiiiiarit;is   asciscitiir    Pio 
pteriM,  ui  conim  societas  fngiatur,  abslinerc  dcb;- 
iiuis,   qii.TiCunquc   illis    piacere   di^noscunliir.  Noii 
buiii  Ciiiiii  dxiiioiics  noslr;ccoinmuiiioiiis,  nec  mcii- 


tili.r  seciiiidum  il!ud  :  «  Culix  in  inaiu!  Domini 
vi;ii  ineri  pleiius  niislo  (thal.  lxmv).  •  Dei  quippc 
sapiciilia  suo  -jrbilrio  cuncia  di>pon?iis  e(  niodc- 
rans,  sccundum  iTicnsiiraiii  juslilix'  sii,t,  botiis  el 
iii:(IJsin  misciicordia  el  jndicio  bona  e(  maia  disiri- 


«e  eorcin  co^nmunicare  possumus,  vel  caliccin   eo-  q  l>uit  :  sicut  congrucre  iiovil  decori  uiiivcrsilati.'',  cl 

rum  iiiheie  :  si   tlesiderio  nobis  cst,  :iJ  sociclJlciii  saliiii    coriuii   qiii  prxorJiiiaii    siuit  ad  vil.im.  ilu: 

Cliri  .li  pcrvciiirc,  cl  meiisam  vel  calicem  cjus  par-  autcm  calix  dicilur    viiii  nieri  plc-nus  mislo  :  quc<4 

liciparo.  Ilec  est  quoJ  Apostolus  tlicit  :  :  Non  pote-  con!rai-iiim  videtur.  Quomodo  ciiiin  calix  vini  meri 

siis  c.tiict  III  Dotiiini  ijibere,  et  calicem  dMmoniorum.  esl,  si  plciius  niisio  esi  ?  Aul  quomodo  plciius  misto 

Noii  potes  is  iiiciisa:  Domiiii  pariicipcs  osse,  ei  meii-  *sti  si  calix  viiii  mcri  est?  Scd  si  subtiliicr  peiise- 

iid>  (ixmontorum.  >  Calix  Domiiii,  ul  Jam  prxdixi-  nuis  qualis  si!  jiistilia  Dei  in  se,  manifcste  apparc- 

nius,  iribus  iiioJis  diciiur,  aut  sanguis  Ciirisli,  se-  bit,  ciincia  bona,  quae   facimus,  illi  magis,    siciii 

cuiitiuiii  iliiu  :  «  Hic  calix  iioviim  tcstamenlum  cst  largiiori  omniiim.ei  JUClori,lribucnda,qu:!m  nobis. 

iii  saiiguiiic  iiico  {L:ic.    xxii) ;  >  ant  passio  Cliristi,  Nibiioiiiiiius  app;(ieljil,  ni:ila  qux    p;ilimur,  cl  itCKn 

secuiiiiiiiii  illuJ  :  <  Caiiccm,  qiiem  dc;lil  luibi  l'alcr,  mala  qu;c  ajjiuuis,  m;igi.s   iiobis  impulaiida,    qiiaiii 

n»ii  blbam  illiiin  ?  »    (Joan.  xviti)  aut  imitatiu  pas-  iHi  :  imo  omniiio  nobis,  ct  non  \'\'i ;   loliiiii  autcm 

sionis  Cbristi,  juxta  illuJ :  «  Calicem  quidcm  m<'uiii  bonum  nostrum  dc  nicra  cjus  iiberalilatc  et  benig- 

bibelis  (Ualili.  ax).  «  Calix  dyemoniorum  e  diverso  nilate  procedit.  Qiiod  auleni  juslilia  Dcl  amara  csl 

ucci|ii  poteslj  qui  dxmcnibus   olTertu'',  vel  qui  por  iiomini,  vcl  ioolt:sla,  iacit  boc  hominis  iiijuslilia,  ul 
:iiii..riiu»Iiiicii:  picnat:  ab  cis  bibiiuri,  vci  qui  ir.  sOJu-  D  nierito  diccro   possit  :  vi.t  mtx  et  iiiiquilal(\s  mo.c 

<:(iuut:ru  erroris,  in  iiijuriani  passionis  Clirisll,  pcr  reccruiil  lioc  niilii.  Homo  quidein  a  Deo  simplex  cl 

ainorem  voiuplalis  et  iniqulutis  propinjtur.  Meiisa  rcctus  creatus  cst ;  ipse  aulem  miscuit  se  iiinniiis 

Dwniiui  altare  csi,  uLi  CUrisltis  in  sacrameniomaii-  qu;csli()iiil)us.  Cnni  crgo  i<^.d(lii  Deiis  liomini    viaiu 

duc;itur.  De  «nia  mciiha  scripium  cst  :  «    l*arasii  iu  ejus  super  capui  ojus,  potiiiii  bibii  tiomo,  qucm  ipse 

coiispecii:  mt;o  iiicnsam,  advcrsns  omnes  qui  iribu-  6'^'  mlscuit    Si  aulcm  pecoalum  iioii  cssci  jusiilia 

laiit  me  (Psal.  \xn).  »  Iiem  iiiciisa   Domini  sacra  Ooi  nulli  duicis  noii  cssct.  Nunc  aulom  eidulcis  est, 

oCiipiura,  iii  qiia    panis  viiaj  ct  intelleclus  propo-  <^l  gravis  ;  scJ  suo  ipsius  i-ondimenlo  duicis,  judit^io 

iiiiiii.   Noii  oiiiiu   iii  s(;lo  j)iiiie  vivii   homo,  scd  in  vtro  proptor  peccatum  gravis- Calix  ilaque  Domini 

onini  \trlM>(pio,!  procedii  do  ore  Doi.  Du  bac  mensa  lcmpcrittiis  ex  dulci  cl  auiaro,  id  csl  cx  mi<cricor- 

iiilciligi  pDic^i  el  iioc   quud  prxdiximtis  :  <  Parasli  dia  ct  jiidioiu  plcnus  mislo  esl,  nectamcn  vini  nicri 

iii  coiispectii  mco  inciisuin,  •   t-lc.    Et  iliuj  :  •  Njiu  non   est,    quia  in   siii  boniUilc    nonnisi  dulcis  est. 

•  l  ca(elii  eJuiil  de  micis  qiix  cadiiiit  t!e  mcnsa  do-  liiiic  scrioiuin  csl  :  (  Jiistilix  Domiiii  lecia:,  la;tiri- 

iiiiiitirimi  suorum  {'laiHi.  xv).  »  Ei  !,u:c  (lultiem  niLii-  canlcs  coiJa  (Psul.  xviii)    »  l'ropieiea  mcrat,^  stiiil 

sj  itilcrim  doaoo  avl  iiluin  uieiisaiii  pervoniamus,  do  juJicia  Dci,  cl  mcra  es(  miscricorJu  ejus.  rroindtt 


723  BALDUlill  CANTUA 

\iiiiim  nilsrriconlix  et  viiitin)  ir.v  ulriimqne  incriiiii 
«sl,  el  ti  miKceaiur  ineriim  cum  nicro,  ipsiimqiic 
mistum  non  erit  nisi  mcruni.  Calix  super  oiiinia 
o|icrapjiis  :  ct  plcnus  mislo  rst,  quia  diiicisei  rcctiis 
Dominus,  misciicordiam  tribiicns,  cl  p(£n:im  iiiiqui- 
t;iiis  rctribuens.  Ad  civilatein  Jcriis»lcm,  qii.^c  du- 
diim  fiicrat  urbK  fldelis,  et  plcna  judicii,  proplieia 
tiicit :  (  Yiiium  tiium  mistum  csl  aqiia  {Ua.  i),  > 
Mgnificans  meram  justitiam,  quam  priiis  liabtici.it, 
.tdmistionc  iniquilatis  ruissc  corrupt.iin.  Undc  et 
dicit  :  (  Jiistiiia  habitnvil  in  ea  :  nuiic  aiitom  lio- 
inicidx  {ibid.).  >  Oc  lioc  calicc  propinal  Doniiinis 
boiiis  amara  et  dulcia,  pcr  consolalioncm  niiseri- 
cordix,  el  pcr  aroaritudinem  disciplinae.  Nam  dc 
arnnriludine  disciplin.%  scriplum  est  :  (  Ostemlisii 
popiilo  tuo  dura  ;  polasti  nos  vino  compiinclionis 
(Psal.  Lix).  >  Al  de  consolatione  misericordiaescri- 
jitum  est  :  (  Date  vinum  moerentibus,  et  siccram 
his'qui  amaro  suiil  aiiimo  {l*rov.  xxxi).  >  De  lioc 
quoque  cilice  propinai  Dominns  malis  bona  et 
inala.  Jiisiiiia  nempe  contra  malos  non  oinnino  sinc 
misericordia  esl.  Nam  pax  vel  prosperitas,  sivc 
spaiium  poenitentix,  ad  lioc  eis  indulgetur,  iit  vel 
beneficiis  provocali  cuslodiant  justificaliones  Dei , 
et  Ic-gcm  ejus  requiranl.  Ipsi  vero  abjicienles  gra- 
liam  Dei.  misericordiam  sibi  in  judicium  conver- 
lunl ;  ci  inde  discuni  facere  injiisiitiam,  unde  eru- 
diri  debuerant  ad  juslitiain,  sitiit  scriplum  est  : 
(  Miseieaniiir  impio,  cl  non  discei  f.icere  jusiiiiain 
{Isa.  xxvi).  >  Propterea  ira  Dei  manet  super  eos, 
ei  iiiisericordia,qu«  '.id  horatii  eis  impendiiur,  mox 
ingralis  jiiste  subLraliiiur.  Hinc  Doniinus  misereri 
voleiis,  etqiiasj  inodiim  quo  miaereri  posset  requi- 
rens,  per  prophetain  dicit  :  (  Quid  faciam  tibi, 
Ephraim,  quid  faciam  tibi,  Juda  ?  Misericordia  ve- 
stra  quasi  nubes  niatuiina,  et  quasi  ros  maiie  per- 
transiens  {Ose.  vi).  >  Nubes  matutina  et  ros  tunc  ab 
sestu  temperare  cessant,  cum  sesiiis  acrius  penirgei. 
Sic  est  et  misericordia  qux  malis  ad  tempus  datur, 
et  in  tempore  sublrahitur.  Hinc  beatus  Jacobus 
ait  :  (  Exorlus  est  soi  ctim  ardore,  el  arefccit  fe- 
num,  etllos  ejus  decidil,  et  decor  vulius  ejus  depe- 
liit :  ita  el  dives  in  ilineribus  suis  marccscet  (Jac. 
j).  >  Huncautem  calicem  Domintis  in  manu  sua  te- 
nens,  quoniam  judez  esi,  et  cx  eodem  calice,  sive 
ex  mislo,  vel  vino  mero,  quod  per  interprclalionem 
idem  est,  dislribuit  misericordiam  suam,  vel  irani , 
miserans  cuivult,  et  quem  vulliindurans;  infundens 
quando  vuU,  ei  quanlum  yuU  in  vasa  roiscricordix, 
et  vasa  irae.  Cum  ergo  vas  misericordiae  vel  irae  de 
vase  calicis  Domino  infundente  siiscipitquod  infun- 
dilar,tunc  Judex  inclinat  ex  hoc  quod  implei,  quasi 
viiium  de  vase  in  vas  iransfundens.  Juxta  qiiein 
inodum  loquendi  potesl  et  iliud  intelligi :  (  Proin- 
piuariaeorum  plena,  eructaniia  ex  hocin  illud  (Psa/. 
cxLiii),  >  ex  vase  scilicet  in  vas  ;  vel  forte  ex  uno 
gCKere  in  aliud  poculi  genus.  Poiest  el  aliier  inteU 
iigi,  quod  Psalmisia  dicit.  Deus  siquidem  sxpe  obla- 
tam,gratiam  aut  coUaiam  alii  auferl,  et  alii  conferl. 


KIF.NSIS  AUCHIKPISC.  7*4 

A  Dcbilam  qiioquo  ir.Tin  a  conTcriiO  avertit,  n  in  »vrr- 
Giiin  convertil.  Siipcrbia  enim  reaistil,  liMiHililms 
(Jal  grnli.'im  (Jac.  iv).  l)r>de  et  PublicaniiK  conMde- 
raiione  peccaloriun  fiiionim  quasi  liiimilialus,  in 
leiiiplo  jiisiificaiiis  esl(/^i(C.  xvm).  Pliari^^xiis  autem 
qiiasi  nuigiiiliidiiie  meriioriiin  in  snpcrbiain  eintut 
est.  Vm  eiiim  jiistus  qni  peril  in  jnslilia  sua  (Kcelt, 
vii).  Et  qiiis  inagis  qunm  illc  qiii  iiiinis  juslus  in 
se  cohfidit,  cl  nlios  aspern.Ttiir?  Hiiic  Jiidxoriim 
po|iiilus  iii  siipcrbi.t  sua  cxcxcnttis  cst,  et  iii  perfidia 
obdiratJS  :  poptiltis  vero  geiiliuin  per  grnliam  esi 
illiiiniiinliis.  (■rntin  rcpromissinnis  qiiae  hnic  cst 
nl.inta,  iili  Chl  dnin.  Irn  Dei  a  gcniibu<«  aversa  iii 
piTvcrsilaleni  Jndxoriiin  esi  convcrsa;  cl  lioc  qtio- 
iiinin  Dcus  Jiidcx  cst,  qui   hiiiic  huniilial,  ei   hiine 

B  cxallat.  Vinumqiiippc  iniscrioordijc  et  irx  transftiii- 
«lens,  iiu.Iinal  c.s  hoc  in  hoc  ;  ex  vase  scilicet  ir« 
iii  vas  misericordi^c ;  el  versa  vice  ex  vase  miseri- 
cortlix  iii  vas  irx.  Unde  est  iihid  :  (  Aufereiur  a 
vobis  regniim  Dei,  et  dabitiir  genti  fjcienli  frwclu» 
(jiis  (Matih.  xxi).  >  El  illud  :  (  Omni  hnbenli  dabi- 
tur;  ei  aiilem  qiii  non  habcl,  et  qiiod  habet  nufere- 
tur  ab  co  (Mallh.  xiii).  >  Deus  autem  in  oninibus 
jiiste  agcns  alios  dirigit,  aiios  corrigit,  alios  incor- 
rectos  et  incorrigibiles,  poslmodum  diiriiis  puuien- 
«los  sibi  diinillit,  ct  in  errorc  rclinquit,  snsiincns  iii 
multa  paiienlia  vasa  irx  npla  in  interituin.  Pormis- 
sio  vero  Dei  vel  palienlia,  quamvis  malis  indcbila, 
qiianlum  ad  ipsum  quidem  sempcr  justa  est,  iitpole 
qiix  benignilaii  cjus  conveniat,  el  sanclitaiem  de- 
ceat;et  ideo  ad  fxcem  calicis  non  pcrtinet.  At  viia 
eorum  vcl  conscieiitia,  qui  patienlia  Dei  abiitiininr 
in  superbiam,  fxcis  nomine  liigna  est,  inqniiiain, 
sordida  et  impura.  Hxc  cst  fxx  de  qun  Proplieta 
dicit  :  (  Eduxil  me  de  lacu  miserix  ct  de  luio  fxcis 
(Psat.  xxxix).  >  Et  Isaias  :  t  Panim  esi  ul  sis 
ntihi  serviis  ad  susciiandas  Iribus  Jacol),  ei  fxces 
Israel  converlendas.  Ecce  dedi  te  in  luceni  geniibtis, 
ut  sis  salus  mea  osque  ad  exlrcnuim  terrx  (ha. 
xLix).  >  Ei  Jereinias  :  (  Feriilis  fuit  Moab  abado- 
lescentia  sua  :  requievil  in  fxcibus  suis,  nee  esl 
Iransfusus  de  vase  in  vas  et  in  transmigralionem 
non  abiit.  Idcirco  permansil  gustus  ejus  in  co,  et 
odor  illius  non  esl  iminutalus  {Jer.   xlviii).  >  Hxc 


D 


auiem  fxx  exinanirl  debet,  et  timore  Dei  consumi, 
el  omnino  annihiiari,  quoniam  Deus  judex  est.  Ve- 
ruintamen  dum  poenilentia  contemniiur,  limor  Dei 
exinanitur,  fxx  non  esl  exinanita,  quia  erroris  fx- 
culentia,  el  malx  conscienlix  immundilia  super  eos 
qui  non  corrigunlnr,  manet  in  xieriio  realu,  xter- 
noque  cruciaiu.  Peccali  vero  fxculenlia  sive  cor- 
ruplio,  de  qna  bibunt  omnes  peccalores  terrx,  vi- 
num  erroris  dici  polest.  Non  solum  aulein  fxx,  setl 
et  fxx  viiii  meri.  Corruptio  enim  justili*  csl,  in  cu- 
jiis  comp.iralione  tanto  magis  vilescil,  quanto  a 
sinceritaie  ejus  magis  recedil.  Sic  dici  potest  fxx 
sociorum,  qui  inler  bonos  solus  m^Jus  csl.  Sic  infi- 
delis  Synagoga  ilicilur  fxx  Israel.  Vinum  auteni  cr- 
roris  pcr  bumanam  sapiciiliain  ct  eloiiucntiam,  el  va- 


7-25  LIB.  DE  SACRAM.  ALTARIS.  "W 

ri.mi  riTiim  piilchriluJinem  ad  omnla  viiiorinnhlati-  A  qiiioiiniiiieir.  niinc  agiianlnr,  Iria  hccc  par$  siiiit  co- 
(limonla  el  obleclanienla,  a  principe  Babyloiiis  i>io-  fuhi,  ol  calix.  Vol  pars  calicis  dicliun  esl,  qnasi  non 
pinainr.  De  qiio  scriplnm  esi :  <  Calit  aiilein  Ra-      lo;us(ali\,  qiiia  hnec  est   pars  poeiioc,  cl  non  toia 


bvloii  in  tiianu  noiniiii,  inebrians  onincni   lcnain 
(Jer,  II). 

Aiircns  islc  caiix  taninin  fnlgct,  qiiar.tnm  placel : 
iil(>o(|ne  aiircn«,  qiiia  prciiostis  qnibus  placet,  cali-x 
iste  lota  vanitas  cst  hnjus  niunili,  ubi  niliil,  iiisi 
coiicii|)iscentia  carnis,  el  conctipiscentia  oculomm, 


p(t'iia  coiutii.  Ciiiii  crgo  pccca-it  mali,  vinnm  erro- 
ris  bibu.il  dc  calice  (ixmoiiiorum.  Cuin  jtistc  pu- 
nitintur,  aul  de  peccaiis,  aul  pro  pcccalis  snis,  de 
calicc  ftiroris  Domini  incbrianlnr. 

Ilcm  ilc  calice  Novl  Testaiueuti. 
Calix  anlom  Novi  Tcsl-jincnli,  calix  viiii  iiieri  esl. 


el  sopcrbia  vil.r.  Ihcc  vaiiilas  (Oiirusio  est,  iilcoqiie  ot  (iiiodainmodo  inlra  .sc  ronlinct  miscricordiam  el 

Rabylon  dicilur,    civilas  sciliccl,    in   qiia  habilant  Jtidiciiini.  Miscricordiam    qiiidem   his  qni   caticcni 

lilii  s.Tcn1i  luijus,  qui  in  vanitate   ambulanl,  ei   iii  dxmonionim    iion   bibunl,  qiii    seciindnni    rarnein 

vnnit:ite   ccmversantr.r.    De  quibus    scriplum    csi  :  noii  ambubnt  ;  qni  complanlali   lacii  sunt  siinililii- 

«  Accipientinvanilalccivriatessiias(P««/.  cxxviii).»  dini  inorlis  Chrisli,  ul  miscricordiam  conseqiianiiir. 

Ilic  calix  in  manii  Doiiiiiii  est,  non  quod   Deiis  vi-  Judicinm  vcro  liis  qui    seipsos  iion  dijudicanl ;  qtii 
num  erroris  propinct,  qui  nciniiicm  tenial  ut  dcci-  g  sccunduni  dcsidcria   crroris  ambulant,  cbrii  a  viiio 

piai  ;  scd  dignos  decipi  dimiilit  in  dcsideria  cordis  crroris   de   calioe    daemoniornm.  Toia   dispcns.ilio 

eorum,  iil  catit  in  adinvenliotilbns  suis.    Hic  ergo  gratix  Dei  et   misericordix,  zelus  quoqiK^  indigna- 

calix  dcemoniorum  esl.  Qni   de  eo   bibunt,  calicem  tioiiis  ejus  cl  irae,  dc  lioc  calice  qiiodammodo  deri- 

Domiiii  bibere  non   possunt.    Calix  aiilem  Doinini,  vari,  vcl  propinari  vidolur.  liic  est  cnim  vila  ntimdi, 

qiii  cst  plcniis  misto,  vinum   erroris  intra  sc  non  in  iis  qui   salvi  riiiiil  :  hic  anlcm  judiriiim  ntundi 


capit,  scd  vinum  misericordiae,  aiit  viniimir».  Nani 
dc  miscrirordia  scripluin  esi :  t  Calix  meus  inebrians 
quam  prxcfanis  est.  Lt  misericordia  liia  subscqnc- 
lnr  me  (P$at.  xxii).  »  De  ira  vero  .ipud  Isaiam  srri- 


iii  iis  qni  percuiit.  Ilinc  cfTtidil  Deus  profundishimaB 
charitalis  sux  plenitudiiicm.  Ilinc  efTtindei  lotani 
incomprohensibilis  irae  sux»  iiidignalioncm.  Argue- 
tnr  eniin  mundiis  dc  peccato,  in  his  qni  percnnl ; 


pmm  esl :  «   Consurge,  Jenisalem,  qiioe  hibisti    de  nec  apparct   unde  magis  pereanl,  qiii  perilnri  siim, 

inanu  Domini  calicein   irac  ejtis  ;  iisqnc  ad  fundtiiw  quam  qtiod  tanlx  graliic  ingrati  existunl.  Yx  ho- 

calicis  sopoiisbildsli.  et  pntasti  usqnead  faecftS  (/srt.  niini    illi,  cui   salus   mtindi  jndicium  est ;  cni   vlla 

Lxi)  >  El    infra :  (    Ecce  luli  de  mann  lua  caliccin  inors  est,  cni  absolutio    damnatio,  cui   graiia    ira 

soporis  ;    fumlum   calicis  indignationis  mex.  Non  est,  cui  calix  propiiiationis  calix  indigiiaiionis  esl, 
adjiciam  ul  bibas  iiluin   iiUra  (ibid.).  »  De  hoc  vino  C  cui  vinuni  inerum  fxx  est.  Clirislns  pro  nobis  inor- 

indignalionis  el  irae  Doiiiiiii  p'>test  eliam  ci  illii.l  in-  luus  esl  :  nunquid  gralis?  Quid    r«3fercmiis    in  hoc 

tcliigi,  qtiol  pr.Tmisiiiiiis  ;  t   Calix  aurcus  Babyloii,  sa'cnIo  ?  qtiid  respondebimns  in  futuro  ?  Dicat  pro- 

elc.  {Jer.  li),  »  utsccnndnm  hoc  ad  calicem  dsenio-  lomariyr  Slepliaiitis  :  Dro  le  lapid.ala  es*  caro  mea» 

iiiorum  non  perlineal.  Rcx  qnippe  Babylonis,  id  est  Dciis  incus.  Dical  el    Laiirentins  :  Pra  le   coiiccc- 

princcps  biijns  mundi,  minisler  est  irae  Dei ;  el  pec-  mata  cst    caro   inca,  Deiis  n.cus.  Dical  qniciinqno 

caiores  a  se  deccplos  fljgellat,  ul  a  vino  ftiroris  Do-  plagam  inortis  in  corporo  sno   pro  Christo  accepil. 

niini  inebrielur  oinnis  terra,  id  est  omnes  qni  sa.  ]Ixc  facia  est  milii,  qtiia  jiisiilicaliones.tuas  exqiii- 

piunt,  non  qna,' sursiim,  scd  qusc  siiper  lerrain.  Ilic  sivi.  Dicat  qtiicunq.nc  carneni    stiam   cnxn  viiiis  el 

anietn  calix  aureus  esi,  lain   preliosus  Deo  qiiam  roncnpisccniii.s  cnicilixil  :.  Pro  le  nioriificala  est 


cliarus;  cui  nimirum  stia  jnsiiia  placet  et  in  siip- 
pliciis  peccaloriim.  Dc  hoc  calico  bibil  civilas  illa 
i.clyia  Bai)ylon  ,  qua:  in  ira  indignalionis  Domini 
desinictacsl,  in  figiira  bujiis  inundi,  qui  destruetur. 


caro  mea,  Doiis  incus.  Iinpins  aulcm  ct  peccator 
qnid  diccnl,  qni  inoriem  Chiisli  non  repntant,  qni 
sanjjtiinem  uva:  meracissimx  odibili  irrevereniia 
lanqnam  f;cceni  rcsiimanl,  cl  Filitim  Dci  conciiloant? 


Ilinc  in  Apocalypsi  scriptum  esi :  i  Cocidil,  cecidil  Q.ix  esl  eiiim  faex,  qux  non  esl   exinaniia,  inagis 

Babjlon  civiias  magna  (Apoc.  xiv).  »  Et  post  pau-  quam  indigna    scslimatio,  et  impudens  irreverentia 

ca:  «    De  vino  fornicalionis    ejns    bibernnl  omncs  tanti   sacramenli,  tantique  beneficii,  ntinquam  de- 

(Sentes  (Apoc.  xviii).  »  Et  infra  :  <  Duplicale  dupli-  lenda,  nunqnam  dimitlenda  ?  Sane  hic  calix  nil  in- 

ci«,  secundum  opera    ejns.  In   poculo  qiio  miscuit,  qninatnm  babct,  nil  impurum,  nil  fxculonlum  ;  sed 

niisceie  illi  duplum.  Qujnlum  glorificavil  sc,  et  in  sicut    leslamenlum    Dei   contaminare  dicnnliir  ,  el 


deliciis  fuil,  lanlum  daie  illi  tormcntum  et  hiclum 
(ibid.).  »  Peccatores  autem  qnaiidoqiie  ftagellanlnf 
de  peccaii.s  suis;  et  ipsa  coriiin  injnstilia  jusiiliae 
Dei  mililat,  cnm  ipsa  iniqnitas  culpx  minisira  est 
vindiciac.  llinc  Psalmisla  dicil  :  <  Igiiis,  sulphiir, 
el  spinius  proceliurutn,  pars  calicts  eornm  (Ptnl. 
X).  »   Ignis    concupiscentiae,  quo  nunc   ardenl,  ct 


sanctum  nomen  Dei  pollnere,  ct  justilias  Dci  pro- 
fanare,  qui  suo  vitio  in  liis  corrumpunlur,  cl  con- 
tamiiianlnr,  et  profananlur ;  sic  qui  tantain  gra- 
liam  non  dignexittimant,  el  viiium  incruin  viliuruin 
conlempiu  lanqnam  faerem  repntani,  dc  bono  de-i 
leriores  efficiuntiir,  el  pro  vino  mero  faecc  inebrian- 
iiir.  Audiie,  fornicalores  ;  audile,  adultcri  ;  audite, 


sidpbur  iinpurne  conscieniije,  quo  nunc  Dco  ct  silii      qtiiciinaue   in  deiiciis  agenlcs  ct  vanitatem  hujus 
feicni,  ei  spinius  proccllanim,   qno  pcr  mcmis  in-      sjcdili  amanlcs.  Noii  poicsiis   caliceni   Doa-inl  bi- 


727 


BALutiM  canti]aiui:nsis  AKCinmsc. 


m 


her J  ,  ei  calicci»    daeinoiiioriin».  0"'    ^"'O   sopmis  A  ii'»n'l'us  vjtKlicanfli!,,  A|tosloliiiiiiaiiifehl<:  ium  |iomiI; 


cUrii  cstis,  evigilale  aliiinaiitlo ;  dij^ereii^os  viiiiiin, 
(|uo  iiunc  inadnlis.  Dc  soiiino  constir(jilc,  :ii.tc(|u:'.iii 
cxciteiiir  contia  vos  laiiqiiaiii  iloriniens  Dfiiiiiiiu»  ; 
lan(|(iain  poleiis  crapiilalus  a  vino.  Qni  cniin  nniic 
«'issiniiilal,  qtii  ailliiic  cxspeilat,  laiKpiani  tloitniciis 
Doiniiius  :  cxcil.tliiliir  laniiem  Ijnqiiain  potcns  cra- 
pulatns  a  vino  furoiis,  ul  doriiiieiile.->  cxcilet,  ijni 
iinnc  crapulali  siinl  a  vino  erroris.  Extunc  potens 
{lOteril,  ct  |ir.Tvalci:s  prxvalcbit,  sicul  scriptnm  cst: 
<  Tu  icrrihilis  C",  el  quis  icsistet  tibi  ?  cxtiinc  ira 
liia  (PhcJ.  i.xxv}.i 

Kx    caticni   Epislola  priiiia  :   Concenieudbus   vobis 
in  uuutn,  elc,  us  jui:  a  I    illiul  ;  Itaque  /juicunqHC 
viiiiiducaveril   piiiiem    liuuc  ,   vel    biberit    calirem 
Domiiii   jndigue,  reus  erit  corporis  et   sanijuinis  g 
Domini  (I  Cor.  u). 

.Aposloius  Ecclesiain  Dei  ,  qux  eral  Corinilii, 
iiniliis  inodis  ad  veram  religionesn  institiieiis,  ialer 
^.-ctcra  saluliferx  crudilionis  dociiiueula,  de  Du- 
iiiiiiica  cobfl».  id  (!6t  sacr.inienio  Domiiiici  eorporis 
ei  sangiiinis,  quod  ad  oninem  Ecflesiaram  xdifi- 
cationem  prodesse  possit,  quod  a  Domino  accepii, 
tioc  iradidit :  osiendens,  quoinodo,  cf,  quo  ordine 
li«c  coena  institula  sit :  cl  qnid  sii.qird  possit, 
q'iid  prosit  ve!  qutbti«  obsil.  Eraiil  aulcm  iii  Co- 
linlltiis  quidani  reprehcnsione  digni  ciica  liujus 
sacrameaii  perceptionetn,  ciii  nuiiiis  dignam  rcvc- 
Tcntiam  cxhibebant  ,  ta.iquam  «lignitatem  lanU' 
gratiae  atit  ignorarent,  aut  niinns  digne  xstimarent. 
I!ac  occasione  quam  magniike  scstimanda  sit  lnijus 
sacraTticnlt  dignilas,  praescribit,  et  rcprebcnsioiie 
«Ifgnos  ab  irrc^erenii  prysnmptione  modesia  redar- 
gislioiie  compescil.  Arguens  crgo  dissensionis  jtjd- 
lum,  dicit :  <  Convenientibus  vobis  in  Ecclesi.im, 
andio  stjsiiir.is  esse,  el  ex  parlc  credo.f  Qnaedar.i 
aiiiew  causa  dissensionis  haec  puialur,  qnod  in  Eo- 
cicsia.  ul>i  causa  unitaii  convenitur,  snas  oblatio 
iies  sibi  vindicabant,  ei  cacicri  non  sumciites  pDr- 
icm  confundebanlur.  flaec  aiiiem  sola  cTnsa  ,  eisi 
ali;e  desiiit.sufficerc  potcrat,  ul  Domiuicam  ccenam 
nianducare  non  deberenl.  Propierea  dicit :  iCon- 
venicmihus  crgo  vobis  in  unum  ,  jam  non  csl  C(ft- 
nam  Dominicam   manducarc :  i  ac  si  dicerci  :  E^ 


sed  pr^cstiiiiptionein  tiRii.i'  pateiiter  cxpriniit.  l*ro- 
pter  (|ua!«  taiisani  f<)tt(5  dixil  :  •  Andio  scissMra» 
csse,>  ei  inlerpoiKMis  qtifMl  oportel  ci  b.crcscs  esse, 
iiddil  :  •  Coiiveniciilibns  vobis  iii  uiiniii,  jani  iioii 
csl  Iionsiuicaiii  cicnirn  mainlticare.i  El  catt&am 
rediJciis  siibjiiiigii :  lUnu^qnisqne  ftiiiin  suain  coe- 
nnm  pnrsnniil  ad  mandticaitdntn  (/  Cor.  ji).  i 
Dcindc  argiiU,  qnod  csuricniilnjs  niliil  darcnl,  ( t 
quod  ebrii  cranl,  cum  sobrii  essc  iicl)ercnt;  <-l 
qiiod  donios  babcnics,  in  (lomibiis  agonda  in  El 
clcsia  facicbant,  id  cst  nrianducabanl  et  bibebanl, 
et  Ecclcsiain  Doi,  qux  esl  domits  oraiionis,  coiitem- 
nebaiit :  ci  non  habeutes  confundcbani  coram  eis 
nianducantes  ct  bibenles,  et  nibii  cis  danies.  Tio- 
plcr  qiiod  dirit  :  «  Qiiod  dicain  vobis  ?  »  ut  parcius 
dlc.itn  :  I  Lautio  vos,  iii  hoc  non  laudo(i6/(/.).*  Ide«) 
non  l.iudo,  qiiia  corpns  Doniini  csl ,  quod  irreve- 
reiiter  accipiiis,  et  in  ejus  conimcmoraiione  suinere 
dcbctis,  qiiod  ab  eo  didici :  <  Ego  enim  dccepi  u 
Ooii.iiio  quod  el  tradidi  vobis  {ibid.).t  Quod  Ecclc- 
siis  iraderet  de  boc  sacrainciito  a  Domino  actcpii, 
sic-.it  et  Evaijgelium,  qiiod  ab  eo  cvengciizaiuin  esi 
Unde  au  Galaias  scribil :  <  ^olum  vobis  fzcio,  fra- 
ircs  ,  Evangeliura  quod  evangcliialum  csi  2  nie , 
qiiia  noii  csl  sccunduni  iioinineiii  ;  neque  eniin  ab 
boiiiine  ac^cpi  illuii,  nequc  didici,  sed  per  revclalio- 
nem  Jesu  Cbristi.  In  qua  nocic  tradeiiaiur  (Oal.  %).% 
Imniinentc  passione,  <  accepii  panem  ei  sratias  agens 
r  fregii,  ei  dixit :  Accipite  el  comedite,  iiOc  esl  cor- 
pus  meuin  quod  pro  vobis  tradelur  :  boc  facile  iti 
iiioaiii  conun<;morali<jnem  {/  Cor.  xi).»  Quod  dicil : 
<  In  qua  noclc  iradobalur  accepil  pancm  .  »  ad 
vesperam  referciitliim  est,  quia  (juarla  deciaia  lniia 
ad  vesperam  inimolabalur  .agiius  :  <  Quolie»cuiiqn« 
eiiim  Triapducabiiis  panem  iiunc,  et  calicein  bibctis, 
mortem  Doniini  aniiuniiabiiis  donec  venial{j</»J.).» 
Quia  Dominus  dixeral  <  Hoc  facite  in  meain  coin- 
incmorationem,  »  ciponit  Aposlolus  qua>  sit  com- 
mcinoraiio.  Haec  est  sciliccl  annuiiiiaiio  i<<or(is 
Christo  jujjiter  m  presenli  Ecclesia  frequeiitanda, 
ct  usque  in  advenium  Oiristi  non  cessitiarji.  Hxc 
auiem  commemoraiio  vel  aonumiatio  moriiaCbristi 


nt  credendo  ,  confiiendo  ,  reprajsentando  ,  id  esl 
!ioc  soio  non  licet  mand.icare.  quod  scissurac  simt  j)  s^crificando ,  et  manducando,  ei  bibendo,et  imi- 
iiitervos.  Yelaliter:  Jamnuacanprxsentibocvo-      ^g^jo     ,  ^.^^^^^  quicunque  mandticaveni    paneni 


bis  damnum  cst,  quod  non  licct  coenam  Doiiiinicani 
riKindiicare.  In  futuro  si  non  praecaveritis,  erit  vo- 
bis  pejiis.  Aiiam  causam  innectil,  quod  nnusqusi(|iic 
coBTuim  suam,  corporalem  scilicet  refeciioneni,  anie 
coenam  Dominicain  pracsumit  ad  roanducaiKlum, 
i;Oii  ad  crogandum  paupcribiis.  Dominicam  cajiiain 
dicit  acceptionem  Eucharistiae,  quani  non  debcnt 
pransi  ,  sed  in  bonotem  lanli  sacramenii  jcjuni 
sumcre.  Licet  Cbrislus  post  coenani  discipulis  dc- 
dil .  quo  vcbemenlius  commendarei,  volciis  ho^ 
uUinium  iiifigerc  cordibus  ct  mcmoiix  eoruin.  Qm 
aulem  ordinc  posl  sumeretur ,  apostolis  serv;ivit 
doccndmn.  Causam  aulem  quam  diximus  de  obla- 


hnnc  ,  \c!  biberii  caliccin  Domiai  indi^^iie  ,  rens 
crii  corporis  ct  sanguinis  Domiiii.»  Heus  utriusque 
accepli  Indigne,  id  est  reus  ex  boc  qiiod  indigne 
accepit :  rensqnc  corporis  pro  se  crucifixi,  «U  san- 
guiiiis  pro  se  fusi  :  boc  esl  rcus  murtis  Cbiisii. 
Quainvis  enim  iion  egerit ,  ul  Clirislus  inortuus 
sit ;  id  lainen  agit,  qiiaaiuni  iii  ipso  «st,  ul  ^rali» 
niortuus  sit  iNam  saiutcin  siiam  nnpedif,  ot  saii- 
gnincm  te.slamonti  polliiium  diictl  ,  tiliuin  i.'ei 
conc11ic.1l,  ct  virtutcni  luortis  eius  iu  se  iiiale  vi- 
vcndo  ovcica.'»!  Propierea  qui  cjusmodi  suat,  rei 
morlis  Cuislt  suni  ,  de-  »ua  vita  ,  parilcr  et  do 
niorteChrisli  raiioncm  rcddiluri. 


m  LIC.  DE  SACftAM   ALTARIS.  ?3f 

Probet  aulem  te  iysum  liomo^el  v<-  >le  pane,  ilc.     A  cipit,  ipse  sic   ponsulil  ,  volcns   pnrccro   non   par- 
(/  Cor.  XI.) 


Q.iia  laiii  !nngniini  pericuhini  il!i  iinniiiiet  ,  (pii 
iiiihgne  ina:uiiic;<i  ei  bibit,  probet  se  lionio,  disrn- 
lul  oonscionliain  suain  ,  inlerrogel  tol.im  viiani 
(iiani  ,  siTiiiciiir  niiMiioriain  aiiani  ,  sublititor  cor 
«unni  jiiilicei  t't  .irgiial,  legi  ptLMi'tcn(ix  vcl  disci- 
pliiix'  sc  siibjici:it  :  cl  ut  prob.kliis  invenialui-,  pcr 
ii-oram  teniporis  iii  e:i  se  exerceat ;  el  sic  «ie  pane 
ilio  eiiai,  «i  «le  caiicc  i-iti:ii.  Ijl  periouluin  indiijne 
siiiiiciilis  airlius  nioiiioriue  inligai,  ei  alius  inipri- 
iiial,  et  sio  a  (an;a  pruesiiiNplioix'  delerrcal,  ail : 
<Qui  eiiim  inar.ducai  et  bibii  iiiilignc,  judicinni 
sibi  niatiiJuLjl  ei  bibil  [ibtil.).  t  Noii  dicit,  i  0<>ii 
digiie,  >  S(-d  <  iiidigiic  :  i  quis  (.niiii  usqnequaque 
tligite  "*  Ul  quis  accipiai,  quanluincuinjue  sii  jusliis,  B 
qiiaiiliiiiicnnque  bii  p<rrrecliis,  inagis  c&t  dignalio 
Uoiniiii,  «jiuin  dignii:is  scrvj.  At  cum  iiijustus  ac- 
4'ipii  ,  periciiluin  aug>Mil  indignius  pccoa(oris  ,  ct 
inUi^iiatiu  judicis.  JudiCiiini  enini  sibi  niaiuiucat. 
^iuaru  iudiciuin  sibi  iiiaiulucat  ?  Qiiia  jiidiciiiin 
iiMjrtis  csi  illi  qui  sic  inanducat,  pro  eo  qiiod  inan- 
«liical.  Qiure  judiciuni  niaiiducat  ?  Quia  jndiccm 
ii'a^is  (jiiani  .Salvaioreiii  itiandnca*.,  <  non  dijndicans 
lurpiis  butiiini  (tfri</.).i  Judicandus  crgo  cst  qu  a 
lou  tiijiidical,  qiiia  securitaie  percipiendi,  a  cj:teris 
cibis  corpns  Doinini  non  discernit  ;  iiec  aitendit 
qnain  sancium  ei  vcnerabile  ,  qiianio  liniore  el 
Ireaiure   accipieiulum    sil    quod  suiiiit.  rericulum 


CiMiti  silti.  Kt  (|iii  disciplinain  pro  Ciirisio  sibi  ini- 
poiiit  ,  ct  qiii  a  Doniiiio  iiupositatn  libciidT  vel 
p:!tioiitci  esi"ipit,  nirinqiic  a  soipso  dijinlioatiir  ; 
utriiiqiic  a  Doiniiio  corripiliir,  "il  noii  oiim  lioe 
iniinilo  liamnetur,  ul  non  sil  pars  ojns  cuin  infi- 
dt*libns,  qtii  jain  jiidicati  siiiit.  On^si  ciiim  infl- 
dclis  cst,  qiii  iiicoiisiil>;rate  a».c«ulil.  l*()lost  ct  ali- 
ler  inlelligi  qiiod  diclimi  Ciit  :  *  Cnin  judicanHir,  a 
Doinino  corripiiniir  -  >  pncniisil  :  <  IJt-o  iniiUi  in  • 
lirini,  et  imbociiles,  et  liorniinnt  multi,  >  signili' 
cans  alioruni  prxsiiinpiinitem  ad  alioruin  corre- 
clioiiein  a  Doinino  iionnunqnani  piiniri. 

Dciiiiie  sc  aiiis  coiiniimcrans,  adjufixil :  <  Si  tios- 
n*<Mipsos  dijiidicarcmiis,  non  ulique  jiKlicareniiir.  • 
Fosl  iixc  addil  :  <  Cutii  judic:«miir  aiitoin,  a  Domiiio 
cornpimiir;  •  ac  si  liioerct  :  Nos  fidelos  ad  Canlam 
gratiam  inviiati,  quatidoipic  jtulicamur,  pro  paric 
iilornm  qtii  iiiier  nos  infirmi  ritint,  ct  imbcoillcSf 
et  dormiiinl  :  ct  diim  ita  jiidicaintir,  a  Domin<<  cor- 
ripiinitr;  nos  scilicel  alii,  qiiibus  prodesl,  qnod  de 
aliis  litjudicium  ad  alioruin  correciionein.  Scoiindoiii 
biinc  iiitelligcnliui  modnm,  jndicnri,  et  a  Doinino 
curripi,  pcr  divisionem  ad  alios  ct  ad  alios  ro.rcreinla 
snnt,  quamvis  de  eisd«m  dit^.i  vidoatiiur.  Qwo  loou- 
lionis  generc  inulla  in  sacris  elo(|iiiis  d da  inv«- 
niiuUur,  ul  csl  iilud  :  <  Cum  occiikrcl  eos,  qii;iTc- 
bant  cuin,  ct  revertebaninr,   et  dilnculo  vciiieb.uit 


, ,  ad  eum  (Psal.  LX\n\\.  •  Alii  iieinpe  crant  qiit  occ  i- 

aiitoni  tnditfiio  btinioiitiuni  exaggeranE,  adtiii :  <  Idoti       ,  •      .  .     ■-• 

"    ,.   .   ^       .   ^    :.„"_.;,,„     „..!•.__.:       p  dcLaiitur,   ei  alit  quaereiites  eiitn    icveitoliaiilur. 

Mundi  noniino  vcl  inlidelos  iiitelligo,  vel  gem^rilifr 

nialos  :  in  quilius  sunt  mulii,  qiiasi  iiifidolcs  vol  iii- 


liitcr  vos  iiiuiii  iiilirini  el  iinbecilles,  et  di.rniiunt  ^' 
iiiulti  {ibid.).i  Jiidiciuin  siquidem  taula^  prxsuinplio- 
iiis  non  totum  sempcr  iii  rulurnm  differtur  ,  sed 
j.ini  in  praesetiii  iiiulti  ,  quia  indignc  snmuDi .  iiirir- 
iuaiiUir  menie,  ei  ioil>ecilles  fiunt  corpore  ;  ct  nioi  le 
pr.cveuli  iiictirruut  dis])endiuni  viia;.  Piiiniiui  bo- 
iiiui  trium  niaioruni  oinnibus  iuiiigiie  siiiiienlilius 
vidt^tur  essc  coinmune  :  cxtera  duo,  etsi  noii  onuii- 
lus,  niultis  lamen  accidunl,  ad  correotionciii  alio- 
luiii ,  ul  c\  aiionini  incommodo  discanl  magis  ti- 
iiiLTi;,  el  tanla!  i;ralix  revcrciiliain  majorem  ex- 
lnbtTc.  ilinc  insiiitiari  viJetur,  quamvis  Aposiulus 
nijiiir<-slo  non  dicat,  quod  qui  dignc  suinunl,  con- 
furtaiiiur  menlo  ;  «ri  i|uud  niuili,  quanlum  expedit 


fidelibns  deieriores.  Manifcsic  pra^licil  nobis  docior 
vcrilalis,  Kicni  providus  gubernator ,  iiioiuciidn?» 
nimis  biijtis  iiosir-e  iiavigalioiiis  peiiculiiin,  volo 
parier  et  rcmo  fiigienduin  :  inetiions  ipse  sibi,  si 
iiO;i  corripialiir,  ne  cuin  boc  oiiinlo  damneliir.  Uiide 
et  corpiis  suuin  castigaiis  in  serviluiein  redigil,  ne 
reprobus  efficiatnr.  Qiio  suo  m«lu  gravissiinc  pavi- 
lanlia  corda  nostra  percutit,  ut  niagis  tiir.eanius. 
Quis  eiiim  sannm  sapietis  nuii  liinc:)!,  tibi  I'aiiltis 
tiniol?  Qiiid  faoial  virgola  deserti.  ubi  conlroiniscil 
cedros  paradisi  ?  rjmsa  nosir.»  in  aroto  posiia  est, 
Jiidicari  eiiim  ih»s  oporlel,  vci  a  nobis,  el  idoo  mi- 


lUiM,  robusiiores    iiunt  coriioraii   viriule :  ei   forte  n  .  ^i     n^  .  •     .     ^.    .  •r:  .«. 

'  '  U  tiiis;  vei  a  UOPinjO,  ei  ira!.'i,  ct  tdeo  grav:ti.s    fitnoa- 

doiiaiilur  ,   vcl    noii    loinuuntur   niiincre   lun;;ioris 


^ila:.  V(-ruiiil.imeii  qiiud  Aposloliis  iion  dicit,le- 
in?rc  atfirmaio  iiun  audeniiis,  sicul  quod  dii  it,  ini- 
pie  iiogaic  noii  dcbenius  lnler  Iria  nia!a,qii;c  im- 
roiiibiit  indigiic  &unieiilibus,  unnin  sane  est  con- 
silibm  bomini  fidcli,  se  ipsum  digna  districtione 
dijuilic  irc.  Propior  quod  dicii  :  <  6i  nosinetipsos 
dijudicaromus,>  soilirei  seiundnm  lcgemp(rniiciiii:c 
vel  dibfipliitx,  «  non  uiiqnc  dijudioarcinur  (ibid.),  » 
a  Domino  vid':licel,  sccuiidnm  loluin  furoris  ejiis 
aji  ir.-K.  t  DiifP  }iidicamur  aiKcm,  a  Domino  corri- 
plnnir  {ibid.).t  Jiiijioitim,  quo  sc  boiii  in  prx-senti 
jjd'Oai!l,  (piod;»i>iii'oJo  IX)iiiii)i  oorropiio  csl,  nec 
ab  v^jii!,  itnl'.'ii:'a   ali^^iuiin   cst    Ipsj  cpim  sic  pr.T- 


iiMis  ergo  pcriculum,  ul  liigiainus,  ai<!ic'(i:ii  juilicio 
doclinanles,  ut  pcccala  itoslia  oasligaiiot><:  volnn- 
lari;i  ooliiboiilcs  tempcraSiter  potins  maccromur, 
qnani  suppliciis  tieputeiuur  aeleinis. 

Quis  sU  <jitlo  sctftieniium, 

Sacnnientiiin  aliarib  priiioipaii(cr  pra-rt^uiauiin 
est  lii  paiie  et  vino '.blalis  a  MckliiRedecb,  et  in 
a^no  pascbaii,  et  inani!  i.  Scd  i(uoiiuro  de  paiie  el 
viiio  in  siipi^iioiibus,  sicut  resC\igcba(,  ci  ordo 
tcmpori:>  vt'! ipSDriiiii sacriiit  io.Kit:  pusceliJl, diotum  . 
anjiciendiiiii  tst  de  atiiio  ei  maiina  ;  cl  priiiio  de 
ngno,  dc  .|!H'  m  E\i)M  lcap.  \n)  ita   scripiuin  csl  : 


VA 


UALI)l'l?<l  C\>TUARIENSIS  ARCIIIEPISC. 


73i 


Dirit  DanwfHtad  il oy^eu  el  Aaron  i:i  Urra  yfioypti :  A  %\xttm   .aniis,   el   <itcrqiic    fecimcliim   propo»ilum 


Mcnfs  ifle  vubii,  rlc,  iisf|ii  •  ntl  illiid.  Kit  eniin 
Vhttte.  idtsl  Ininsiliis  Domiiii  [Kxod.  xii). 
Si<ni  voriias  niinc  propalaia  dmliini  latch:it  Mih 
figimriiin  veianiinc ,  sic  cali|,'0  ngnraruin  radianle 
veriiaie  luinc  nianircsialur  sicul  in  Inniine,  seciin- 
ilam  qnoil  scri|Uuin  cst  :  <  iNox  sicnl  dics  illunii- 
nal)ilnr  (/'»«/.  cxxiviii).  i  Onnc  quod  nianifcsialur, 
lumcncsl.  Yctilas  inanifftSlaJa  fignrainsic  illuininJii, 
iil  e.\  rignr;c  c<)mp:>r.Ttionc  ipsa  pulclirins  elucescai. 
Collalio  qiiippc  figurae  cl  verilalis  niiraljili  qnadani 
congrucntia  multix  sirniliiutiinis  myslicain  fignr.-e 
signincalioneni  eliicidat,  cl  indiibix  veiitalis  fidem 
confirinal.  Fignra  vrritali  sic  conconial,  ul  proficlat 
ad  vciiiaiis  lesJimonloin,  quod  posilum  cst  in  si- 
gnnm.  Vcritas  lignrae  sic  respoiidel,  ut  inde  valcat  B 
conrsrftiuri,  unde  cam  oporluil  praeligurari.  Attcn- 
<lamus  igilisr  quoinodo  novnin  sacrincinin  veleri 
convcniai;  et  qtiam  mirnbilitcr  ei  sit  connguraluin, 
a  quo  (iMiiiitn  exsliiit  prxfrguratum. 

Nettiis  isle,  vobis  princiiiium  mensium,primus  eril  in 
meiisiOus  anni  {iliid.). 

Priinns  mcnsis ,  sccuiuiuin  llebrxos,  qui  dictns 

csl   Nisan,  ipse  osl   ;n  qiio  ninndus  conilitus  crc- 

ditnr,  chjhs  ploniUininm  pos!  vernaSe  xqninoctitim 

sempcr  csl  atlendenilnni.  In   hoc  mensc   populns 

Israe!  a  seiviinte  iEgypii  liberatur;  in  qiio  legalo 

Pascha  inclioiditr.  In  hoc  genushnnianum  sanguine 

Chtisii  et  a  polcstate  diaboli  erlpitiir,  et  in  Christi 

resisrrectione  ad  vitam  reparalnr;  in  quo  el  novnm 

rasclia  ab  ipso  Cbrisioiitstiiuitur.  Ilic  igittir  mensis  q 

lol  liiulis  insijinis,  in  ordine  el  numcro  mensium, 

eeciMuIttm  stippuiaticnem  Judxoruin,  merilo  primua 

nnncnpaltir. 

LoqHitnivi  nd  univ.^rxuni  coslum  Hliorum  hrael,  et 
dicein  eis  :  Decnia  dieniensis  hHJustollat  umiKjuii- 
que  agniim  perfainiHnxei  domos  suas  {ibid.). 

Jubeiur  agnus  dccinia  die  de  grege  lolli,  usqnc  a  I 

quarlom  dcciinain  ad  vcspciam  servandns.  Hoc  iii 

figura  Chris  i,  qni  deoiina  die  prinii  inensis  Jeroso- 

iyinan!  vcnil,  ubi  excepius  cst  a  turbis  cuin  raniis 

palinaium   ol  divinis  laudibus.  Oecima  die  mensis 

hnjus    lolHtiir  agnus,   qu.irla   dccima  iminolaiur. 

Deiiarius    legem   significat ,   propler   Decaiogutn  : 

quaterna  ius  vcro  quaiuor  Evangelia.  Chrisliis  ergo, 


graii.i!  in  iiiia  cloino,  lioc  cst  Ecclesi.i,  coliigeiid.is; 
sed  popiiliis  genliiim  per  populnm  Judaeoruni.  I>ro- 
pterca  ipsi  monenliir  assnnicre  viciniim  sunm,  quo»l 
tl  raciiim  est  in  assiimpiione  gfiirMnn  per  npnsto- 
los.  AliierrSi  qni  simplices  fratre»  stitil  in  un.i 
domo  vel  congregaiione,  qoi  non  siilliciiinl  ad  tc- 
Rfcndum  agiinm,  hoc  csl  qui  non  Riiiriciuiit  bor  Q  W  i 
nostro:  inlelligere  sacrameninm,  niniientnr  assiime- 
rc,  noiiexlrancum  hominem,  idcst  hoininein  h.Trcii- 
cnm,  »ed  vicinum  sunm,  jtinctnm  domiii  tus',  liocfbl 
hominem  catholiciim,  »aiiam  hahenicm  docirinam, 
qnoadjutisnlDciant  roincdere  agnnm,  lioc  cst  capere 
secundtim  pictatcin  fidei  veri  Agni  sacnnicnlom. 

Cril  ngnus  absque  macula,  maseulus  aunicMlHs 
{Exod.  xii). 

Secundum  mandalnm  logis,  ahsqne  mscuia  cli^i 
debuit  agnus,  boc  est  qui  cssct  siiie  vitin  coriMiris, 
uipole  nec  claudus,  nec  alias  Titiosus.  Hxc  omnin 
Christo  convenitint.  Ipse  est  eniin  Aginis,  qui  lollii 
peccata  mundi,  innocens,  iminaculaius,  segregatus 
a  peccatoribus,  qni  peccatiiin  non  /eci(,  ncc  iiivon- 
tus  est  doliis  in  ore  cjtis.  Masculus  qniilein,  qui» 
nihil  effeininalum  habens,  sed  in  omnibiis  virilitcr 
agcns  ;  anniculus  vero,  qnia  hiijtis  anni  esl,  de  qno 
dicitur  :  t  Benedices  coronx  anni  iieiiigniiaiis  tno: 
{Psal.  Lxiv),  >  et  de  qtio  ipse  per  lsa.«m  dicil :  «  Ui 
prxdicarem  anniim  placaliilcm  Doniino  {Isa.  lxi).  » 
Anniculus  ergo  est  per  novitatem  grati.nc,  nihil 
habens  de  pr.Teedentium  annorum  aniiquilaie  :  vi- 
delicet  de  veiustaie  culpjp. 

Juxla  quem  rilum  tollelis  et  hwdum  {ibid.). 

Hic  vidctur  osiendi ,  hxdum  ad  celehraiuluin 
pascba,  si  agnus  desii,  sumi  oporicre.  Cui  Aiigtisti- 
nus  coiitradicere  videiur,  dicens  qiiod  Judaei  co- 
naniur  intelligere  hxdura  accipiendum,  ad  ceie- 
brandum  pnscba,  si  agnus  desii.  Sed  Augusiinus 
alia  Iranslalionc  uti  videtur,  qnasi  scriptum  sii, 
agnum  ab  agiiis  vei  hxJis  accipienilum.  Dicil  enim  : 
Quurc  monereiur  ovem  vel  agnum  ab  agiiis  vel  hx- 
dis  accipiendum,  nisi  ille  figurarelur,  cu;iis  caro  ex 
juslis  esl  et  peccaloribus  sumpta?  At  secundnn^ 
translalionein  qna  nos  utimur,  moneri  videttir,  juxia 
rilum  de  agno  prxscripium,  hxdum  esse  tollendum. 


qtii  non  vonit  iogcin  solvere,  sed  adiinplere,  decima  .v  Nec  est  absurdum,  per  hxdum  Christtmi  sigiiiQcari, 
die  ad  locuin  passionis  venii,  quarta  decima  Inna  ad      pro  simililudine  carnis  peccali. 


vesperuin  iradendus  his  qiii  etnn  erant  crncifixuri, 

quia  priino  ohedienliant  icgis  iinplcvit,  deinde  ani- 

tnam  ponendo  pro  fralribus  suis  obediculiam  evaii- 

gelicx  pcrreciioiiis  addidil. 

Sin  ttui^m  minor  esi  numerus,  ul  non  possii  sufiicer» 
advesceiidum  agnum  ossuinei  vicinum,  eic.  {Ibid.) 

Liiteri'  ba>c  plana  est,  mystice  indicans  vocatio- 

nem  gentiiim,  qux  ad  esuin  agni  nunc  assuinptx 

sunt.  Non  sunicicbat  populiis  solus  Isi  ael  ad  vesccn- 

dum  agniitn,   qttia   iion  illi  siiHiciebat  hic  agnns ; 

sufficicbat  eniin   liis  el  iilis.   Erat  aulem  populus 


Et  servabitis  eum  usque  ad  quartam  decimam  diem, 
etc.  (Ibid.) 

De  utroquc  inieiligendum  est  hoc,  dc  agiio  vidc- 

licet  et  bxdo.  Ad  hoc  enim  decima  «lie  tolli  debe- 

hai,  sive  agnus  sive  hxdus,  til  servaretur  usque  ad 

quarlam  dcciniam  diem  mensis  liujiis,  et  iinroola- 

retur  ad  vespcrum  qiiia  in  fine  sxculorum  a  Judxis 

iinmolatus  est  Chrisius,  el  ad  vesperain  tradiins  est 

el  tentus,  ut  occidcrciur.  A  nobis  quoque  qtiasi  ad 

vesperara  iniinoialiirClirisliis,  hoc  est  posl  ejns  inor- 

tem  quasi  ad  occasuin  solis.  Licet  eiiim  jain  rcsur- 


gcntiuin  vicinus  ct  coiijuin  liis  domui  israet,  qiiia      icxeril,  iii  sacrilicio  l.iincn  allarisjngilcr  mors  Cbri-  f 
ntcrque  popuiiis  cx  uno  palre  Deo  sccundnm  crea-      sti  anniinlialur,  cl  qiiod  ad  vcsperain  factum  cU, 
tioncm,  uterque  cx  Adam  ve!  Noc  seciinJum  ori-      rcprsrscntatur- 


II 


733                                                           LIB.  Dt  SAC.KAM.   ALTARIS.  7:.l 

Et  tumenl  da  mv.guiiu  agiti,  Clc.  [Exod.  xu.)  A  dfberciil  ronrunili,    irnlc   ploiiosos  sc  rrpiKniil.  •! 

Doniiis,  iii  (]iiilii!S  li:!bil:uiiiis,  ipsi  nos  siiiriiis,  si  iiiorc  niereiricis  froiiU>iii  olKliirant,  cniliescenil;!  imhi 

l.iiiien  apui)  r.osineiipsos  manemus,  ci  non  e.Mra  iius  enibcsi-eiiie.s,  sicut  .sc^iptuiii  csl :  <  Frons  niuiicris 

pcr  (lesijrria   crroris   educiinur.   Poslos   dunioruin  inerelricis   faota  esl  lihi,   noluisti   crubescere  {Je- 

siiiit   firmiias  cordis  el  corporis  iii    forliiiidinc  cl  rem.  \\i).  »  Alio  eliain  inodo  saii{,Miiiioiii  :igiii  siip»T 

palicnlia.  Siiper  iitnimqueergu  posieiii  sangnis  agiii  iuiiiincjue   poslem  .    ci   in   superliiiiinari   poniinns. 


pniiitiir,  qiiaiiilo  passioiicm  Cliri.sii  pcr  .iflliclioncn» 
utrinsipie,  ineiiiis  bcilicct  el  coipoiis,  toinpaiicinlo 
imititnr.  Parum  esi  enim  supcr  uniiin  poslcm  s:iii- 
gtiincin  pnnere;qiiia  homiiti  Cliristiano  nece^jsana 
esl  discipliiia  castigatioiic  meiitis  parilcr  et  cor- 
poris.  Nam  qnod  pcr  |iroplielain  diiiiiir  :  «  Sciiiliic 
corda  vesira  ei  non  vcslitiienta  voslra  [Joel.  Ji),  » 
scissionem  vestimeniornin,  lioc  esi  afflictionem  cor- 
poriim  nun  interdicil;  sc-l  iion  solam  siiiriccre  osten- 
dit.  Sic  Dominiis  cinii  dicii  :  «  Miseiicordiain  volo, 
ct  noii  =acri(iciiim  {Osc.  vi),  i  miseiicorcliamqnidem 
prapcipiic  reqiiiril,  sinc  qiia  iicc  sacririciiiin  sufltcii. 
Superliininare  est  pia  inienlio,  in  qiio  sanguis  po- 
iiitur,  cum  intentio  cogitatiotiisad  iinitationcm  pas- 
Bioiiis  Cliristi  dirigiliir.  Alio  qiioqne  modo  in  supor- 
liiiiinari  sangnis  ponitur,  ciim  criix  passionis  iii 
fionte  poriatiir.  llnde  ad  ciiiu  qiii  iii  inedio  caiide- 
labroruiii  a  propheta  Ezeciiide  aspiciebalur  similis 
Filio  hominis,  Dominus  dicil  :  tTransi  per  mediam 
civilalcin  Jeriis:ilcm,  el  signa  Ihau  supcr  frunics 
Tir6ruin  gi-mcuiium,  el  doleitliiini  supcr  ciiiiclis 
•bomiiiatioiiiiiiis  qii.-K  siinl  iii  mcJio  ejus  {Etech. 
II).  I  Et  sex  viris  qiii  slctcnint  jiixla  allare  aeneum, 


qiiaiido  saiigiiiitein  Cliristi  ore  coipoiis  et  coidis 
suiiiiiiitis,  ct  lolain  speiii  nostrani  qii.x  siirsutn  csl, 
noii  in  virlute  nostra  poniiniis ,  scd  sangiiine  hiijiis 
ngiti  sigiiamus.  Natn  (|ui  pcrfoctiorcs  aiiis  iinc- 
iiitiiitiir,  mariyres  scilirei  Clirisii,  noit  iu  siio  saii- 
guiiio  lavcriiiit  stolas  siias,  scil  candidas  eas  fcce- 
lunl  iu  sanguinc  Agiit.  Noii  ciu'.n  sangtiis  eoruin, 
quamvis  innoccns,  quamvis  miindus,  suiruicbal  ad 
einuiidatioiiem  peccaioruin.  Saiigiiinem  itaqiio  ngni 
ijiiper  ulrtimquc  poslcm  poniiiuis  ,  cum  corpus  cl 
animain  Dominici  sanguinis  perccptione  commiini- 
mns.  !ii  supcr!iinina:-i  sanguincm  punimus,  cuui 
liiijus  sangttinis  virluic  salvari  crcdiinus,  qui  jiisti- 
lix  nostrre  liditciam  non  habemiis. 

Et  ecleiit  iiocie  iUn  cmnes  ossas  igni  {Exod.  x\i). 

Nocie  agntim  cotnedimus,  qnia  inodo  iii  sacra* 
nienlo  Duminictiin  corpus  accipimus.  Pi-ofunduin 
enim  csl  mysteriuin ,  el  sacro  lcciiim  velainine. 
Noclc  comedimus,  quia  adltuc  coiiscientias  nostras 
invicem  non  viilemus,  iicc  ptopria  dclicta,  nec  qii.i- 
lis  qiiisqiie  accedai.  plcnc  inielligiiniis.  Delicia  eiiirri 
quis  iiiiclligil?  Carncs  assas  ij^ni  coinciliiiiiis,  si  de 
carne  Clirisii  digne  seiiiimtis,  (|iia3  dc  Spiritti  saiicio 


dixil :  «  Transitc  pcr  civiiatem   scqticntes  euin,  el  C  concepia  igiie  chariiatis,  operanlc  Vcrbo  Dei,  nniia 


perciiiite  (ibid.).  El  posl  p;iuca  :  «  Oinnein  super 
qiicm  viilcrilis  tli.nii  tic  occidatis;  el  a  sancliiario 
Mieo  incipile  {ibid.).  i  El  in  Apocalypsi  legilur : 
«  lldbentcs  noinen  ejus,  ct  nomen  Palris  ejiis  scri- 
piiiin    in  fronlibiis   suis  {Apoc.  xiv).   El  in  Exodo : 


est,  et  pro  saltile  inundi  passioni  oxposila,  el  igne 
passionis  sictit  holocausliiin  coiicremala  iii  oiJorcm 
suavissimum  Doiniiio.  Poiest  cliam  ignis  rcferri  ad 
chariiatcm,  qua  nos  Cbristum  diligcrc  deiiemiis, 
siiic  qiia  3il  carnes  agni  iiemo  digntts  accetlil.  Pio- 


F.iCies  lamiiiam  dc  auro  piirissimo,  iii  quo  sculpcs      plerea  julicmur  carncs  igiii  comcdere,  ci  rerie.  Naiii 
operc  crelaloris,  Sanctiim  Doitiino  :  ligabisqae  eaiii      qiiod  ardenicr  amaliir,  jiigi  incdilalione  in  conle 


viiia  hyacinlliiiiii,  el  eiil  sujier  liaram,  eminciis 
froiili  poniificis  {Eiod.  xxviii).  »  Qiiid  per  frontein 
reclitis  iiilclli^itiir,  quaiii  pubiica  ei  incoiifusibilis 
coiifc.->sio  crucis  Cbrisii "/  Oporiei  enim  serviim 
Clirisli  iiiconfitsibilem  essc  in  liiiniililale  Clirisli, 
nnn  soluni  pnedicanda,  sed  el  iiniianda,  sicut  ct 
Chrisiiis  iiicoiifusibilis  evstiiit,  qui  sustinuil  cruceni 


vcrsaiur  ct  calore  amoris,  quasi  in  cnrdc  assaiur. 
Assum  ergo  comcditur,  cum  excinplum  passionis 
Chrisii  per  amorcm  imilaiioiiis  avide  suiiiilur,  et 
iiilra  nos  rccipilitr. 

Et  aitinios  imnes  cum  Iticlucis  agresiibus  {ibid.). 

In  singulis  verbis  aliipiid  ulile  nobis  suggcriiur, 
el  aliqtia  gralia  acdificationis  coiiliiictnr.  Ecce  hic 


ciinliisioiic  rontciitpta.  Liiide  Aposloliis  Tiniotlienm  D  arymos  panes  edere  moneinur  cum  laclticis  agresli- 


adnioiicl,  diccns  :  <  Soliicitc  cura  tc  ipsuiii  ptoba- 
bilent  cxliibere  Deo,  opcr.irium  incoiifusiliilcm  <!I 
Tim.  ii).  »  llac  csl  autcin  fidclis  coiifcs-,i(),  lingua 
cl  vila,  veibo  ct  exemjilo,  scrmonibiis  pariter  et 
iiiunbiis,  Cltristiim  aiiiiiiiitiarc,  impropcrium  Clirisii 
siisiincre  ;  biiinilitatcm,  patipcrtatcm  ei  otnncin  \ili- 
taiein  pro  Cliri^lo  noii  eruhescere.  Hiiic  pcr  pro- 
piictaiii  (bciiur  :  i  Posui  faciem  mcain  ut  petram 
diirissiiiiuin,  cl  scio  qiioniam  non  confundar  {ha. 
l).  I  Ab  liis  autcin  qui  sangiiincni  poiiunl  iii  supor- 
liiniiiari,  qui  ihati  vel  nomoii  Dei  babeiit  sciipiiiin 
iit  fronic,  loiigc  suiil  illi  qui  a  turpibus  ctob  turpi.i 
budari  noii  suliini  noii  erubcscuiil,  scd  ct  conriipi- 
•Hiiiii ;  i|iioium  gloiia   iii   ronfusionc   csl,  ri  uiidc 


btis.  Uiqtiid  lioc?  Aul  qui  suiil  panes  azyiiii,  vel 
lactiic^  agrestes  ?  Jtislilia  pura  ei  iitcorrupta  ipsa 
paiiis  esl,  el  vitalis  refeclio,  nnde  qii  s  jiisie  vivat. 
De  qua  scripium  csl  :  t  Beaii  qtii  csuriuni  ct  siiiunt 
justiliam  {Mallli.  \).  »  Et  ille,  diidiim  per  inobedicn- 
iiain  justilix  descrlor,  ntinc  auicm  pcr  pocttileniiani 
ad  cor  redicns,  dicil :  <  Ariiil  cor  ineuui,  quia  obli- 
tus  siim  comedere  panem  mcim  {Psal.  cv).  » Paiies 
ergo  azymi  sunl  omnes  virlules  mentis  bcne  consli- 
luix,  si  verai  siiil  el  siiicer:c  ;  cl  niliiloniinus  ipsa 
opera  jusliii.c,  si  siiie  hclionc,  ci  siiie  admislionc 
pcccali  fiant.  Panes  ilaquc  sine  fcrnienlo  comedil, 
qni  rccla  opcra  sinc  corriiplione  va/ix  gloriaj  fjcil, 
qui  sollicitc  agit,  ne  pei  ntalain  iQtciilione.ji  bouuni 


73» 


DAi.DriNi  (:A"STi:\nitNsis  aiuiiiiepisc. 


lOl 


pcnlsl,  qiiod  rocie  (ii>|)iMis.tl.  Ottns  eiiiiii  piclMlis  \         C,ai)ul  lum  inler.iitliii$  el  pcdiOut   vornbilit 
romimpil  iiilciilio  vaiiitaiis.  Eoiili;ni(>  iiii(|tiil:ilc'iii  \wia.}. 

oporis  iiij!i  pxeusal  'licU»  iiiiciitioiiis.  L'n  1«  iiuT,:-  <-^P"l   «vlsididr)  (liviiiiiali»  csl  dc  f|iia   scripi.ini 

p;ui(l(>   4.  iKir:  .  Sa  riCcalc  <!<•   fcriii.-ntalo  )..u,l(;iii       '^^^  •   *  C:'P''l  cjus  aiiruin  opliiiinin  [Cnnl.    v).  .  El 
{Anw^.  ivi.   »  0.1  fcniioiiK»   ciiiin   iaiKlcin    iniimilal,      Aposlolus  :  <  Capul   Cliri',li   Oiiiis  (/  Cxtr.  w).  .  V.| 


«pii  i>('0  saciifioiiiin  d(;  i  apiii.i  parat,  qiii  <le  nia!o 
o|>crc  {.naliani  caplal.  La(  Incrc  aKicstes  val(I<'  ainai.i! 
sniit  qiiihti-.  rc(  le  bi;':ii(icari  possiint  ^(jRiiilciili.i  ol 
«lisciplina,  qnaruin  pritna  praMcrila  pcccata  aiiiarc 
plait^il  ,  allcr.')  iliicila  tJcsi.tcria  amarc  rcnlringil. 
yu(ti;;ani  crgo  .^iijc  jnstilia,  pa;iiiicnlia  cl  d  stiplina 
;«ti  canics  Agni  acccdcrc  noii  dcljeiiids,  recte  nio- 


r;ipul  priticipiiiiii  oiMiiiuo),  (|iioil  Cliri->lo  convenii, 
qni  (licil  :  «  hgo  priiicipitjin  ,  (pii  ct  lofjtior  volii» 
(lonn.  ii);  >  vel  capiil  praMiiinci.tia  digiiil.ili»,  <|Ma 
«iiivcrs:i;  Ecclesiae  pr,ci>il.l)ii«Ic  Ai;oslotohis  :i  lp'.uiii 
dcilit  cap^il  snpcr  oninciii  Ecclesi.  m(/i/-/«f«-  i)-  »  **«- 
<!cs  sniil  litiinaiiil;iiis  hiimilia  :  de  «piii;us  Prophota 
ail  :  <  Adorate  scabclliiin  pc:luin  ejns,  rpionijm  san< 


iicmur,  carncs   agni  cdoutes  edeie  eliain  azynios  tium  csl  (Psa!.  xcviii).  »  Vel  pedcs,  <|uihus  .id  nos 

paues  cuiii  l:>clucis  flgreslihns.  ^'«"«l .    snnl  cliariias   cl   huinililas.  Intcslim  sunl 

ytu  comedciis  e.t  eo  crudunt  qiiid,  aul  coctntti  nrjna,  viscer:;  miscs  iconiia;,  .{uih:is  visitavil  nos  Orieiis  ex 

s«r/  assum  luutum  i(jni  (Exod.  xii).  K  .illo. 

Ipsa  voib;i  hislori.c  his'oiicum  scnsuni  cx  partc  011.-6  siinl,   Inquis,  vistera    niisericordinr:  ?  Pro- 

ejLCiudiiiil,  tiiin  consucludinis  non  sil   agtinm  cru-  posiTuni  ei  consilium  iioslnB  lihcralioiiis.  Proposi- 

dum  cdcrc.  Myslicc  auiein  tres  diircrcnlia;  cdcntiuni  tnin  in   disposilione  ,  coiisiliuin  iii  clccliono.  Quotl 

hic   iiisiiuiaiitui ,    in  quihns    <|ualnor  conliiioniur.  faccre  dlsposuit,   ei   modis  iiinunicrahiiihns  fn«erc 

Siiiil   eiiiin    (piidam,  qni  Xtnutatiotiein  i)ci  liiihcnt  poluil ,  uno  ccrto  inodo  cseleris  inirahiliorc   facerc 

M^rHii.iuiii  scioitliaiii  pioialis;  alii  u>miilali(>nciii  Ooi  proCcicgit.Vel  inteslinasuiil  secreta  sacramei^ioruni, 

habcnt  non  sotiinjluui  scieiiliam  pieiaiis;  alii  scicii-  qitae  ipsc  a  iioiiis  suscipieiida  inslituit,  ut  satraniei!- 

'"iiiii!,  ei  noo  aMnnI.itioiiotn  ;  :\lii  nec  scicn!i;tni ,  ncc  tum  hapiisiiii,  c.cter.Tque  ahluiionis  el  saiictilicalio- 

.oiMsil.itiinicii!.  Il.c  i|siaU!or   diffcroiiiix'  suh   iriiiiis  nis  nosine  romedia :  el  itcni  arcana  sacrainentornm, 

i()riHi.oi:eii't!iiit!ir.  Alii  (juippe  orD.linn  ((iii;i   coin.--  q!i:R  ipse  in  se  complovil,  qu:E  suiit  vidclicel  sacra- 

duiil.  :!iii  cocitim  aqua,  alil  asMitn  litnliim  ifjnc.    L'l  niciilum   incarnalioiiis,  passioni.s,  rosiirreciionis  ct 

:i  Dovissitno   incipiaiiius,  assnni   igni  csl,  qiiod  ca-  asccnsionis.  C  ^pui  ergo  cuin  podibHs  cl  iiilcstiiiis 

ioic  ildei   ot  charitalis  exooclain  csl.  Assuni   igiie  vorare  inonemur ,  ii(  in   cihuni  iiohis  converiainns, 

ooiiiedmit,  qui   u"m;i!a:iotiein  Oci  hahenl  sconn  luni  cl  cum  aviditale  percipiainus,  qii:c  de  diviniiato  el 

SLic:!siani,   id  esi  sccundtiiu   ips;titi  (idoi   piciaicni;  liuinaiiilatc,  el  sacrameiUis  Chrisii  scripta  suiit,  cl 

hi  (jiii  piii  ii:  Clirisimn  trcdunicl  ignik!  cordo  Ciisti  omni  desiderio    sliideainus  ex  hifi  spiritualilcr  vi- 

(iiieiitcrdiligunl.  Coctiim  aqna  coiiicduiii,  <jui  :cmti-  verc,  ct  hona  qu.ii;  in  nobis  sunl  ntilrire,  pio  cie<Jeii- 

ialionoiii  Dei  haheni,  noii  sccun.iuin   sciontia;!i  ,  id  do,  dovolissimc   veiierando,  et  qux  iuiitaii.'a    snnl 

e»l  Clirisl!  doclriiiani.   Siinl  ciiim  quiilain,  ;ciiiul.i-  f.rvcnter  imiiaiido.  Quanlo  enim  abundaiilit!s  isia 

ti-.)iiciii  cog:iosccitdK  veriialis  hahctiies,  qui  auliiic  f;iciinus,  lanio  avidius  illa  voramiis. 

in  enorc  pennaiicntes,  noi>  ila  credunl,  «l  Ciirislus  Non  remunebil  ex  eo  quidiiuam  nsque  vmne;  ti  tjn>d 
(locuit.  Kl  sunt  quidani,  iii  proposilo    cl  desi.leiio  redduum  fueril,igne  combureiii  {ibiU.}. 

irinuLiioncm  molioris   viij;    hahenles,   sed   adimc  Manc  post  noclcm  erit  quando  quod  nuno,  in  sa- 


leinissius  .Tgontcs,  noii  ila  vivuiii,  ut  Chrislus  sla- 
luii.  Uiri(|uc  coctum  aqtia  comedunt  :  cocium  qui- 
dein  per  calorem  a;niulalioni.'J ,  sed  in  aqua,  per 
lulnicani  vilani,  et  Incerlain  cotijooliiram  sui  eno- 
lis.    Voliiptas    auleni  fii.id;c   ci  Itihricffi    vi{;e   per 


crameiilo  velalum  est,  nianife$la  vcrilaie  capionius; 
eiquanilo  ipsi  nobis,  vel  vicis6inj,manifesli  erimus. 
Oinnia  auiem,  quae  dc  Chrislo  scripta  sunl,  cerlu 
01  immobili  fide,  dum  adhuc  in  nocle  i;diiniis,  fir- 
missiine  lcnenda  sunt,  nec  ulla  iiiipia    (liihil..tio  in 


«quam  significaii   soiel;  ut   uhi  :  <  C|ui  bibcril.;x  D  ^"'"^'^   cujnsniai»  residere  debet,ul  qiio;l  nnnc  cre- 


aqiia  har,  silicl  iieruin  {Joan.  iv).  »  Siniiiilcr  erro- 
iiea  coiijectura  vcl  docirina  per  aquatu  solct  signi- 
/icari,  nt  ihi  :  t  Aqox-  njniva;  duitiores  siint  [Prov. 
%\).  >  Suiitalii,  qiii  liJcni  vel  sciciiliam,  seJ  nuliant 
a;niulalioncin  habewl.  Hi  ciudmn  tumciUinl;  quia 
absqiiC  oiiiiii  ealore  fidci,  el  bonix:  3:muialioiiis,  nec 
aqiia,  licc  igiie  coqnunt ,  tpiod  tordc  coucipiunl. 
Suiil  qui  licc  scicntiam  h;;Cenl,  nec  aiiinlauonciit, 
vol  voriialis  roynostendu;,  vel  virtulis  scciandjc:  ci 
lii  cruddin  .-oinoduiil.  Iiiler  eos,qiii  criii;uin  co- 
incdiin*, ,  illi  liaheiidi  suiit  ,  qui  Chrisluin  pu- 
lum  hoiniiicm  cicdunl :  ei.  (pii  panein  (:oi..-»^'ia;!iirt 
ni  iillari  sccundum  .«pecios  paiiis  laniuui  c\is;i 
)ii3:ii. 


dcrc  jtihetur,  «sque  inane,  id  est  usque  ad  lonipiis 
iniiiiifesiui  cognilionis,  differal,el  dit;tt  :  «  Nisi 
videiu,noii  rieJyin  [Joan.  i.\).  »  Qnod  enim  resid.-l 
iuipie  ('.tibititi),  hoc  r«inancl  inconieslum.  Qnod  iic 
(iat,  dicilur  :  <  ,Non  renianebil  ex  eo  r.tiid.piain 
usque  inano.  >  Si  auicm,  assumplo  vieino,  '|ui  jun- 
cluscs^l  doioui,  iion  potesl  toliis  agiius  comedi,  id 
csl  bi ,  doriore  catholito  e.\ponenle.  non  poccsl 
!ola  (irofunditas  hnjtis  myslerii  pciieirari  ,  qni.l 
lacionduni  esl  iiisi  ipiod  .sequilur,  lu  quo  inlirmilali 
iiosna-  coiisuliiur  :  «  Si  q<iid  ,  inquit  ,  residuum 
fiicrii,  igiio  coiiibufoiis  ?  :  Quod  ex  agno  rcinanci, 
igui  .(.tnbiirimus  ,  qiiando  huc  quod  penelrare  iioii 
!>os.S(iiiii's,  i^olofl.ui  Spiritus  sancti  humililer  com- 


757 


L!U.  DE  SACKAM.  ALTAHIS. 


■38 


niillimus,  iil  noii  siiperlic  qnii  :iui!oi»l   coiilomnrro  »  nim,  prn'ce|»iis   f.(\lict'l  cl  fnnsiliis  Dci  el  excniji  i$ 


qiioti  iioii  iiilcliigit.  Igiii  crgo  comlitiriinu^,  quod 
Spiriliii  saiiclo  rcliiiqiiiiniis.  Igni  ilciii  rc<>i<l«iuin 
Coinl)uriiriU&,  quaniio  id  ()no*i  coiii;irolieii<lere  non 
siifriciinus ,  cuiii  r«rrvorc  pix  «lcvoiionis  liuiniliter 
vcncrainur.  Totum  er^^o  aut  cuincdciijiitn  c$t,  aul 
igiii  coiul)i>reniIiin),  iie  i|iiiii  ex  bis  qiiu:  lcuctmir  vcl 
iiioncninrcro<lcrc,  rcniaiical  incoinesluni,  vel  inconi- 

lltlSttlU). 

Sic  autem  comedetis  enni.  Renes  vesiros  ncchnjetis 
[t.xod.  Ml). 


.s.ii.rloruni  r.itrum,  qiusi  qiiibus.lam  caktaincnliii 
niiinirc  ilebeni,  nc  aliler  vivere  aul  alitcr  ilo  ('bri- 
sto  scnlfrc  pr:ipsuinanl,  qiiam  sacrx  Scripturxtcsli- 
iiionia  prxscriUunt,  el  m/joruni  coliorlanuir  <>xo:i)- 
pla.  Iiin«:  aposioli  jiibcntiir  c;ticeali  esse  sanJaiiis« 
Kl  Aposioliis  ilicit  :  <  Calceali  peJcs  iu  pr:vpar;i- 
lione  Evar.geiii  paris  (C/'/i^.<.  vi).  i  tll  in  Sponsa; 
luuJc  dicilnr :  <  Quam  pulcbri  suiil  grcssus  lui 
iii  calcearrcnlis  ,  lili^i  prin<'ipi>  (Cant.  vii)  i  Soil 
qiiiil  sibi  viilt,  quotl  Moysi  a  Deo  Jicilur  :  i  S«»lvo 


Qualiier  cdetiJum  sit  pasclia  cognovimus,  nunc  .»  calccanicntum  de  pedibus  luis  (Exod.  ui),  cl  quo«i 
qiialibiis  edi  debeal  prosequar.  Pcr  reiics  roncupi-  aposlolis  dicit«ir  :  <  Nolilc  porlarc  sacculum,  ncqnc 
scenlia,  quac  csl  originalo  m.iluni ,  propagaiur ;  pcram,  neque  calccamcnla?  (Luc.  x.)  »  Al  calcca- 
iilet»que  por  reties  .«ijtnificaiur.  licnes  er^o  acciii-  nuMila  dujiliciior  iiilelligunt,  el  in  bonani  parj«'.«  , 
giiiit,  quicingulo  contiiienlic  lualas  concupisccntias  n  scctindum  ca  qtue  prcdicla  siiiil,  el  in  malain  noii- 
reslriugunt.   Quod  et  Doniinus  iu  Evangclio  nobis      nuiiqiiam,  qiiia  qnasi  vincula  cl  onera  pcduin  suia. 


iiijnngit,  diccns  :  <Sint  luinbi  veslri  pra;ciiicti  {Luc. 
iii).  >  C.'i$tii.is  nainqiic  primo  loco  imponiiur  acce- 
'1.211  libus  adcarnes  Aj^ni,  lanotiain  suminopcre  iicccs- 
saria,  et  iniantum,  iii  Aposiolus  dicai  :  «  I*acem 
seqiiimini  cuni  omnibus.  ci  sanctimoniam  sinc  qiia 


Viiiciila  quippe  malarum  consueiuilinuin  ,  ct  onera 
peccaloruin  iiv  nobis  <"l  in  aliis,  exeinpla  inoiiiio- 
riim  operum,  el  muninicnta    dofehsiouuin  cl  excu- 
s:iiioniiin  in  delectis  nostr;s,  qiia*i  qiia:d:im  caliea 
incnla  sunl;  quibus  sensus  iioslri,  pcr  quos  aiiiina 


nonio  videbil  Deum  (Wctr.xii).  I  Castimonia  quippc  i;,cvciur,  ligantur,  el  pr.Tgravanliir,  anl  iiiiile  mu- 

sanr.ijnionia  freqiioiiier  appeliari  solct,  qiiiasancli-  uiimiur.  lijec  jiibeiuur    apnsloli  non  poilarc;  li;jc«; 

ica».  Uiule  idem  Aposiolus  :  <  L'i  scial  unusquisquc  Jubclu;-  M')yscs  solverc  ;  iilioqui  iu   lerra  sauc!;!,  id 

♦  1J  suiim  pobsidore  in  san«  lificationc  ci  boiiore;  cst  in  Ecclesia  sauclorum  slare,  et  ad   Deum  acce- 

j:on  in  passione  desidchi,  sicul  et  genlcs  quae  igno-  dcrc  non  potest. 

::\n'.  neum  (/   Ihess.  iv).  i  El  in  priino  R«'guin  vo-  Tenenies  bnculoi  in  manibns  (ibid.). 

luiiiine,  veniens  David  in  Nobe,  ail  ad  Acbimelech  Est  bacnlus  sustcnialionis ;  ost  «;i  baculus  coer- 

sacerdolern  :<  Si  qiiiJ  liabes  ad  maiium,  vcl  quin-  ciiionis.   Bacislo    debilia  lu^^mbr.i,  aul  prx   la'ore 
quc  panes  da  n.ilii,  aui  quidqiiiJ  invoneris  (/  Reg.  ^  yix  delra£iia  sustcnlaittor.  Uiide  el  minor   Tol/iat; 

xxi).  »  El   rcspondtins  sacerdos  ad  David,  ail  illi :  pareniilius   dcbiiibiis ,  ct  qii.-^si  jim  laWfTC  viven»li 

<  Non  h.ibco  laicos  panes  ad  inanum ,  sed   Untuui  jassis,  bacubis  scneclutls    eorum  J  ctus  est.  Nobis 

paiictn  saiittiim  ;  si   miii.di  sutit  pucri,  maxiine  a  auiem  baculiis  sustcni.alioi)is  lii«;  essc  Jeltet,de  quo 

mulieribns?   »   Et    rcspouilii   D;«vid  sacerJoti ,   el  per  Prpplielam    ad  Dominum  dioi  ur  :  <  Yirg  i  tua 

«lixil  illi  :  <  EijuiJem  si  de  mulieiiljus  agilui',  con-  oibacuUis  liiusipsa  nic  consoiaEa  sunl  (Psal.  xxil). » 

linuimus    iius  ab   bcri  ct    niidius  lcrtius,  «|uaniio  l!i.:  esl  Cbrislus,  qui  nos  in  labore  bujiis  peregrina- 

cgrcdiebamur ,  el  fucrunl  vasa    puerorum    sancl;i  (jonis  sua  rorliluiline  conforial  el  sustonlal.  Liulii 

(ibid.).  I  tx  boc  looo  oslendilur  continentia  saucti-  et  dc  Spoitsa  scribilur:  <  Qi:x  esi  is!a,  quje  asoen- 

licalio  dici  :  ubi  paiiier  insimialur,cum  sanciificaiio  Jii  Je  «leserlo,  deliciis  ainueiis  ,  iuni>.a  siipfr    di- 

fiicril  requisit.i  a  pueris  David  ut  cdercnl  pancm  Jcctum  suuin  ?  >  (Caui.  vui.)  Hic  baculus  s^emper  ia 

.•■ancium,  miiho  majjis  rcquirendam  esse  a  qiiibus-  nvinibiis  lenendus   esl;quia  jn  oninibus    operibus 

CHiique  riJelibus,  ul  C(l:iiil  panein  viix,qui  Jo  ca:lo  noslris  sola  spc  gralia;   ipsius    inniicndum  esl,  ut 

desccridit.   Qiii    crgo   casiiiatem    hdbeiil  ,    grat:as  „on  rooveantur  vcsiigia  nosira.   Quod  aulem  bacu- 
jtgani  lantOJ    gratiiv  largitoii  Deo  ;  qui  i:ou  habe:it.  r.  Ias  dixil,  qtiasi  piures,  si  iioc  aliquam  difTerenliam 

postulenl  a  Deo;ncc  se  credanl  liabere  possc,  nisi  f;n.il,  ad  boc  pcttincre  poiest,.  qiiod  quauivis  uniiii 


sibi  tlesiiper  Jatiim  fucril  ab  eo,  juxta  quod  in  libro 
Sapicntia;  sciiptum  cst  :  <  Lt  scivi  «juoitiam  aliler 
iion  pussuui  esse  coitlincns,  nisi  Dcus  det;  cl  boc 
ipsum  erat  sapicnlia,  scire  cujtis  hoc  cssel  donuio 
(S(ip.  viii).  > 

Culceamenla  habebilis  in  pedibus  [ibid.). 

in  procinclu  iiineris  cunblituii   pedes  calccaiueii- 

lis  inunirc  iiioiioiitur,  sive  conira  asporitaiiMn  vi%\ 

sive  coittra  pcriciila  cremi,  nccoiubcr  qui  calcaneo 

insidialur,  in  occuilo  mordeai.  In  qiia  re  liguratur, 


sil  Cbrisius,  non  unifonniler  lamen  grati  im  parit- 
lur;  sed  uiiumquem-iuc  sus'ienlal,socui>dum  inoduHi 
sibi  congruenicin,  eicut  quemqnc  vuli  siisloiiiiiri. 
Vei  baciilos  in  m:niibiis  lencu'. ,  qni  iuier  onmcs 
vilye  Uujus  varielatcs  super  duo  ligna  crucis  .^p«; 
ionixi,  lanlo  lorlius  ausicntanlur,  qnanio  firmiiis 
iniiituntur.Quo  conlra  de  IMiaraonc  subngura  dia- 
boli  diclum  est :  <  Eccc  conDJis  super  baculun» 
arundineum  confradum  isium  ,  super  .(Egyptum  ; 
c«i  si  innixus  fuerii  bomo,  intrabil  in  manuin  ejus 


quo«l  omnes  qiii  de  ^Cgypty  ,  id  csi  de  van»  sxculi  el  perforabit  eam.  Sic  Pbarao  rex  jEgypti,omii:biis 
hujiis  convcrsaiione  e.su  vori  Agni  liberandi  sunt,  qui  confidiinl  iii  eo  (Iso.  \xxvi).  »  Eil,  ulpracib- 
p<:dc$    affcctionum  suarum  leslimoniis  Scriplura-      xijiius,  ci  bacnlus  cocrcilionis.  Caculus  iiuippe  6ive 


m  BALDLIM  CANTUAFIIENSIS  AUCIUECISC.  740      1 

virga,  insigne  est  poleslalis.  Hinc  qui   aliis   in  Ec-  A  (l«l"*t  ;    non   quod    solcmnia  mlssae  f«>8tliianter  el 


clesia  pru-bunt ,  buculum  sive  virgam  pnsloralem 
geslareccrnuntur,  in  rigur.')  Clirisli,  cujuspoleslate 
el  auctorilale  subdilos  liabont  rcgcrc,  ct  alios  qiii- 
(lem  <!eliiiqncnles  corrigerc,  alios  anlcni,  cum  bcne 
fORpcrinl,  ad  mcliora  dirigere.  Ilinc  sccundum  Lu- 
cam  aposloii  virgam  ferre  jiil)cntur  (Luc.  ix),  vir- 
gam  sciliccl  (rircctionis  ,  sivc  justiliae,  vcl  discipii- 
n«.  De  qua  Aposlolus  (licil  :  <  Quid  vuliis?  In  virga 
veiiiam  ad  vos,  an  in  cliaritate,  el  spirilu  inansuc- 
tuiiiiiis?  I  (/ Cor.  IV.)  Yirga  qiioquc  siistentalioiiis 
pr^elatis  permissa  est,  qiiia  in  teinporalibus  a  sub- 
dilis  siistenlari  licet,  ct  in  spiritualibus  ;  ct  si  iicri 
potesi,  in  temporalibus  subdilos  susienl.ire  debenl. 
Qiiod  autem  secundum  Marcnm  virg.i  fcrenda  non 


qii:isi  prxcipilaiiier,  sine  gravilate  et  reverentia 
pera^'i  dfbeant,  sed,  ciim  vcnium  fuerit  ad  ipsam 
perccplionis  lioram,  fesliiianter  sumendum  est,  qnae 
lanlo  dcsiderio  comcdendum  cst.  Sic  cnim  sumen- 
diis  cst  isle  cibiis,  sicul  qui  lolo  dcsidcrio  deside- 
ralur,  toia  avidiCiie  concupiscilur.  Sic  snmere  de- 
belqitisquis  accedil,  sicut  famelicus  cibum,  vel  si- 
libun.lus  potum,  qiii  nolii  moram  pali,  vcl  a  tanla 
t,'raiii  (iifferri.  «  Est  enim  pliribe  (id  est  iransitus) 
Domini.  »  Quare  dicaiur  iraiisilus  Domini,  osten- 
dilur,  com  sul;(Jilui.  i  Transibo  per  lerrani  i£gypli 
nocleilla;  pcrculianique  ornnc  prinriogcnitnm  in 
terra  .^gypii,  ab  liomine  usqne  ad  pecus.  i  Ei  iiifra  : 
i  Videbo  sanguiiiem,   el   transibo  vos  ;    v.ec  erii  iii 


cst  (Marc.  vi),  co  pertinel  quod    perfeclis  Christi  "  vobisplaga  dispcrdens.  >  Et  infra  :  »  Vitlima  iraiis- 


«iiscipulis  polcstas  propriac  defensionisconccssa  non 
esi,  secunduin  quod  ipsa  Verilas  dicit :  c  Si  quis  per- 
cusscrit  teiiiumin  niaxiilam,prsebc  ci  ct  altcram,  > 
{llaith.  v),  et  caetera  quse  scqmmtur.  Hinc  el  Apo- 
sioliis :  I  Noii  vos  nietipsos  defendciites,  cbarissinii 
{Rom.  xii).  >  Eliseus  bacuium  habuisse  legitur,  in 
quo  rigiirari  poluil  disiriclio  lcgis,  quae  non  poluit 
luortuum  suscitare  (7V  Beg.  iv).  Ciirislus  auteni, 
sive  poiestas,  sive  jusiiiia  ejus  ,  in  plerisque  Scri- 
ptur%  locis  per  virgam  sive  baculuin  significalurt 
ut  ibi  :  «  Yirgam  virlutis  lui&  emittet  Doiiiinus  ex 
Sion  {t*5(il.  cix).  »  El  ilennn  ;  i  Yirga  direclionis 
vlrga  regiii  tui    {P$al.   xliv).  »  El  apud   Isaiam  : 


iliis  Domini  esl;  quando  iransivii  supor  doinos  li- 
liorum  Israel  iti  JE%y\no,  percuticns  jtgyplios,  el 
dotnos  nuslras  liberaiis.  >  llic  iransitus  Doniiiii 
causa  liberalionis  esl,  qua  transienml  fiiii  Israel 
de  servituie  ad  iiberiaiem,  de  .^gypio  ad  lerrani 
sibi  reproniissani ;  signum  aulem  illius  iransitus, 
quo  in  fuluro  transiel,  alios  perculiens,  alios  libe- 
rans,  siciil  scripium  est  :  <  Transiens  ministrabit 
illis  {Luc.  xii).  >  Christus  autcm  viclima  iransilus 
liosiri,  et  ipse  iranbieiis  de  mundo  ad  I^alrein,  viam 
nobis  transeundi  aperuii,  et  modum  proemonsiravii, 
dicens  :  <  Ainen,  amen  dico  vobis,  quia  qniverbum 
meum  andit,  et  crcdil    ei  qui    niisit  ine,  habel  vi- 


«  Egredielur  virga    de  radice   Jesse  (Isai  xi).  »  Et      i-m  seieruam;  el  iii  judiciuin  noii  ver.ii,  sed  traiis- 

1     .    .    •       .      ^r: :_:!»_.,.„. ,    ..:.i r  I .^   _.\    .   C    .  .  ■      •.       .      /  i       _      ..\     i«„,  • _... 


Jeiemias:  t  'Virgam  Tigilanteni  ego  video  (Jcr.  x!).  > 
Pro  quo  Sepniagiiita  transtulcrunt,  «  baculum  nu- 
ceum.  >  Non  soii  aiilem  pasiores  aliorum,  quibus 
crcdila  esl  dispensatio  ecclesiastici  regiininisbacu- 
los  in  maiiibus  gestare  habeiit;  sed  quicunqiie  ad 
esuni  veii  Agni  admilluntur,  baculos  in  nianibus 
spiiiluuliter  lenere  debent,  ut  in  omnibus  operibus 
suis,  si  quid  indiscipliiiatum  vel  inordinatum  ofleit- 
derint  ,  censura  dislrictionis  et  rigore  disciplii^ae 
quasi  baculo  perceilaiil.  Unusquisque  enim  curani 
sui  babere  debel ,  ut  vicc  Cbrisli  se  delinqueniem 
coerceai,  ei  proprios  excessus  corrigal.  Qui  mo- 
dus  proprix  castigalionis  insinuatur,  ubi  dicitur  : 
<  Uniuscujusque  ensis  supcr  fcmur  suum.  Omnes 


iet  a  morte  ad  viiam   (Joan.  v).  Nobii;  auiem   gc- 

niinnsesl  tianst;us  aut  de  inala  vita  ad  Loiiam,  ant 

de  bona  ad  beaiam.  Uirius;ue  signum  iransiiusist 

Hebrjeorum  de  .^gypio  ;  iilriusque  causa  iransilns 

est  Christi  de  inundo  ad  Pairem. 

Hac  esi  religio  pltase.  Omnii  alienigena,  elc. ,  usque 
ad  illud.  (]ui  peregrinalur  apud  vos  {ibid.}. 

Hic  rcligioiiis  iiomeii  iiiducilur,  ubi   condiiio  vcl 

qualilas  eorum,  qui  ad  esuni  acni  noii  admiiiuntur, 

dislinguilur.  In  quo  monstratur,  ad  ."eligioncm  boc 

maximepertinere,  si  ad  esum    veri  Agni  non  qoi- 

iibci  siiie  deleciu  adniiiiaiutj  sed  quis  digr.us  sit, 

vel    indignus ,    summopere    disccrnatur.    Quaiuor 

autem  differeiiiix  non   lecipiendorum    liic  disiin- 


tcnenles  gladios.et  ad  bella  doctissimi  (C«n(.  iti).»  j)  guuniur  :  alienigena,  servus  emplilius,  advena  el 
Et  coinedetis  fesiinanler  (Exod.  \ii). 
Qui  ii)  Clirislo  pie  vivuni,  cibum,  qni  Cluistiis esls 
scmpcr  comedunt,;  quia  senipef,  ul  in  ipso  vivanij 
ab  ipso  accipiunt.  Omnibus  autem  necessarius  est  bic 
cibiis  utjiiste  vivanl.  El  quoniam  non  licet  conversio- 
neinadjusliiiam  dilferre,  nec  post  iniiiatani  cnnver- 


Rionem  segiiiler  agere  ,  dicilur  :  <  Et  comedelis 
fcsiinaiiler,  »  ul  qui  nondum  de  Chrisio  vel  in 
Chrislo  viviint,  siiie  mora  et  cunclalione  incipianl 
sccniiduin  Cliristum  vivere,  el  ita  Chi-islum  iii  ci- 
buin  habcrc.  Etqut  jam  in  Christo  vivunl,  nihilo- 
miiiiis  saiagani  fesiinanier  comederc,  lioc  esl  avide 
ad  meliora  proftcere.  Quando  vero  Chiistus  in  sa- 
crameiiio   aliaris  comeditur ,   feslinaater  coii:edi 


iiiercenariiis.  Alienigena  per  signilicalionem  indi- 
cai  gentilem,  vel  Judaeum,  lia.'rL'iiciiin  vel  scliisma- 
ticum,  et  excomniunicatuin  :  qui  inaiiiresie  foris 
sunt,  ct  ideo  sacramentis  corporiset  saiiguinis  Do- 
mini  communicare  non  debent.  Scrvus  einpiitia» 
est,  qui  notnine  lenus  in  Ecclesia  est,  et  scrvili  li- 
more  comprimilur,  nc  palam  noceal,  ideoque  ser- 
\U8  :  qui  rectedicitur  empliliiis.  quia  qtii  inviliis 
servil,  libertalein  veiididil,  huc  est  a  se  alienavit. 
Advena  est,  qui  aliunde  veuit  ad  ndem  ei  se  cre- 
dere  fingii  :  e\  nobis  eiiim  tion  est.  Merccnarius 
csi,  qui  pro  leroporalibus  servit.  Alienigena  ergo 
esl  inanifeste  iiicredulus,  vel  rebellis  ;  advena  uc- 
cuiie  incredulus;  servus  empiiliusocculte  raalus; 


7M  I.IB.  DE  SACRAM.  ALTAiUS.  7« 

iiiercenariiis  nclo  boMtis.  Quod  dc  sorvu  (iiciiiin  A  polcsl  rraclioiicii)  in  maiis,  corportim  Bciliccl  el 
esl :  t  Circiiincidetur,  et  sic  coiiiodot  :  dc  iilieiii-  animorum.  Froctio  criiruri)  iii  I.uronc  paMiilcnic  et 
gena,  et  adveiia,  cl  mercenariu  inlelligi  polest.  confitonte  indicare  putcst  rraciioiieni  corporuin  iii 
Qnicunquc  enini  mali,  si  spirtlunli  circunicisione  jnslis,  qtiorum  oorpnra  pcrmillil  Deus  conicri,  ol 
purgali  riicrint,  ad  esuin  Agni  possunl  adinilti.  Iii  occidi,  et  ossa  conrringi  cl  d  ssipari.  Unde  cst  illa 
circumcisione  auiem    servi  pupiilo   Dei  aggrcgi^ndi,      vox  inarlyruni :  i  Dissip;il;)  siiiil  ossa   nosira    sccus 


ct  sic  :)d  csuiii  A);iii  rocipiciidi,  indicatiir  voc:)lio 
gcntilis  populi  qui  per  cirt  uincisioneni  noii  manu- 
raciain  anliqiiis  jiislis  nssociandus  ost ,  nl  cx  utro- 
qne  popiilo  una  sit  Ecclesi;»,  dc  qiia  subdili^r  :  <  In 
una  domo  comedelur.  i  Kxlr:)  Fcclosiain  quippe  iii 
convciiliculis  liarrclicoruni  non  esl  lociis  s^icrilicii. 
liide  reclc  adjun|;itur  :  <  NcC  cOViclis  de  cariiiljiis 
ejiis  foras.  i  lloc  eniin  sacririciiiin  liis  qui  foiis 
sniit,  et  de  hac  donio  iion  sui\l,  cominunicanduin 
iion  cst,  nec  :ircaiium  liiijus  sacramcnii  iiidignis 
autlitoribus  revclandum;  quia  Sanclum  canibus 
dandiim  iion  est,  qiii  paraii  suiil  magis  olilatrare 
el  irridere,  vel  impiignarc,  quani  revcrcnter  susci* 
pcre.  QiioJ  aulem  sulijnngiiur  :  <  Nec  os  iilius  con- 
fKngeiis,  i  Juaniics  cxponii,  dicens  :  Ad  Jesum  au- 
lein  ciiin  vcnisscni,  ut  videruiii  cum  jam  mortuum 
non  riogoriiiii  ojiis  crura  (Joan.  xix).  i  Et  posl 
pauca  subjuiigil  :  <  Ul  iniplcrclur  Scriplura  :  Os 
non  comminuctis  cx  eo  {ibid.).  >  Os  crgo  Agni  se- 
cundum  prxcepinin  legis  non  rraiigcnduin,  praRli- 
gural  crura  Clirisli  iii  cruce  noii  frangenda  :  et  in 
ulroqiie  per  mysiicam  signilicalioncm  muncmur, 
tpiritnsliler  os  Agni  iiirraclum  el  inlegrum  in  con- 


R 


iiiferniini  (/'»«/.  cxl).  i  Crnra  Christi  infracta  in- 
dicanl  invincibileiii  ipsiiis  cl  nienibrornm  ojus  con- 
slanliain.  Undc  ct  de  Sponso  diciiur  :  <  Criira  cjiis 
columnof  marinorc;c,  qii;e  (undat;o  siiiit  snpcrba- 
scs  aurens  (Canl.  v).  i  Oslciii-o,  qni  non  swnladmit- 
tendi  ad  esurn  Agni,  i  oiiseqiicnici  osii  n  i',  qni  sni.t 
admiltcndi  ;  generaliler  proiiunti:ins  qi;oit  omnis 
coelns  liliornm  Urael  faciet  iibid,  id  esi  sacrificubit 
pliasc,  Ycl  obscrvabit,  <|iiod  siiprn  dictinn  cst.  Qiioii 
aiitcin  de  solo  sorvo  dixcral,  nunc  dc  alii  n  g(<na,  ol 
advcna,  ct  mcrccnario  intcliigondnm  insinual,  no- 
mine  percgrinorum  oinncs  indicans  (|iii  non  fucrinl 
de  ccetu  filioruin  Isracl.  <  Si  quis,  iiiquit,  perogri- 
noriim  in  vestram  voluerit  iraiisiro  coioniain,  i  bnc 
est  in  cultiini  religionis  ves'.ra;,  ei  r;iccrc  plns';  Do- 
mini,  <  circumcidetiirprius  oinne  iiiasiuliiiuni  ejus.i 
iioc  est  omnis  mascubis  de  domo  ojus.  In  qno 
oslcnditur  quod,  si  quis  intldeliiim  cum  $oct;>loriliU9 
suis  ad  nomen  einumerum  lideliunj  clcgcrit  i.raii- 
ire,  ipso,,  et  quicunque  scclalor  ipsius,  spirilua- 
liler  circumcidendus  csl,  ad  r.icieiidum  nobisciiin 
pbase.  Sed  el  si  quis  iidelis  cog!ionii:);it>JS  peregri- 
nus  est  a  coctu  bonorum,  ut  cum  eis  pbase  ceicbrare 


sciciilja  (idci  conservare.  Os  autcm  infractum  divi-  „  digiius  sii,  circumcidi  debel  oinne  masculinum  ejus, 

nh&^srn    Cbrisli    signincat,  qiix   pati   non    potiiit;  qnia  tolum  quod  in  ipso  forle  et  ad  iiialum,  ci  ea 

vel  virluicni    poientiae,  qua    a    iiioriuis   n  surgere  qna?  mundi    sunt,   purgare  debei,  et  forliludinem 

potuii;  vel  virlutem  paiieiiiiae  ,  qiia   pro   veriiate  mnlare  ad  bonum.et  ea  qux  Dei  sunt;  et  tunc  cir- 

usque  nd  morteni    siare  ipse  voluii.  Hoc  esi  os,  de  cumcisus  rite  ceicbrabil.erilqiie  sic  iiidigena  terra>. 

quo  dicii  :  <  Non   cst   occulialum    os  nicuin  a  te,  Si  quis  aiiicin  circumcisus  non  fuerit,  non  vescetur 

quod  fecisti    in    occulto  (rsa/.  cxxxvm).  i  Os  ergo  ex  eo,  quia  ad  sacrain  cominiinionem  acce<lere  nou 

fraiigil,  qiii  diviiiiialem  Cbrisii  ncgat   ,  vcl  divini-  dcbet,  nisi  prius  spiritnali  circumcisione  fuerit  ptir- 

lalem  iii  Cbrislo  passam   fui.sse  aHirmai.  Os  frangii,  galus.  <  Eadem  lex  erit  indigcnrc  ei  coloiio,  qui  pe- 

qui  ejus  potenlije  Cbristum  esse  negat,  ut  posset  a  regrinalur    apud  vos  ;  i  qnia  Jiidaus  et  gontilis  in 

morluis    resurgcre  ,  vel  ejiis    paiieniiK,  ul  sponte  una  Ecclesia  congrcgali    una  sacrificandi  legc    tc- 

vcllet  moricni  siibire.    Quod  aulein    ipse  Cbrislus  ncnliir. 

dicit  :  <  Dnni   confringunlur  ossa    mca,  exjirolira- 

Yerunt  mibi,  qui  tribulant  me  inimici  ii.ci  {i>*<i/.  »«•'^'■0    Nnmerorum.    Locum   est  f>owmns    ad 

.         ,    .  Mo\i>en,  dicem  :  Loquere  fitm  hroel  :  Howo  qnt 

XLi),  I    de  forlioribus   cjus   membris   acoipienduii»  fuevil  ivimundus  auper  aHima,eU'.,»squ<iAtlilUH\  : 

csi.  Cui  conlrariuin    vhlclur,  quod    in   alio  psalmo  q      Pracepium  eril  ufjud  vos,  tu7n  advencc,  qmm  in- 

dejuslis   dicilur  :  <  Cnslodit   Dominus  oninia  ossa  dij/cnd- (iVum.  ix). 

eoriim,   uiiuin  ex  bis  non  conierciur  (  Piat.  xxxiii).»  Primuin  pascba  obscrvabalur  decima  quarta   die 

Sed  allendendum  est  quod  varie  intelligi    potesl  prioris  mensis.  At  qui  inimundi  erarit  super  aninia, 

quod  dicitur  :  Dum  confringuntur  ossa  inea  :  >  qui-  el  qui  in  via  procul,  faciebant  pliusc  deciina  quarla 


daiu  cnim  piiiaiivo  ossa  suiit,  ct  veie  fories  ,  et 
verc  frangtintur  ;  quiilam  vcre  ossa  sunt,  ei  puia- 
tive  frangunlur  ;  quidain  autcm  veic  ossa  siint  et 
vere  franguntur,  sed  corporc,  non  animo.  Fractio 
enim  diicbus  inodis  atieiidenda  esl  :  vel  corporis, 
qiix  communiler  ad  bonos  et  ad  malos  ;  vel  animi, 
quxad  sulos  pertinel  malos,  nisi  qiiod  boni  ad  lio- 
ram,  eliam  aninio   labi  perniitiuntur,    ut   furliores 


die  seciindi  nicnsis.  rrimiis  mensis  esttempns  legis. 
Primuin  pascba  Judjeoruiii  esl  sr-b  le{,'e.  Sccnndimi 
tcmpus  est  grali;e,  secundum  pasclia  nostrnni  esl. 
Nos  enim  ex  gentibus  vocati  immundi  crainus  supcr 
aiiima,  colenles  ligna  et  lapides,  ei  iii  via  crrorii 
ambulanles,  a  Dco  longe  facli.  Quod  aulcm  dicit, 
liinmiiiKius  super  aniina,  >  poicst  specialiler  perii- 
nere  ad  immuudiliam,  qu*  est  cx  contaclu  nierlwi; 


resurgant.  Kractio  aulein    cruruin  iii  lairone  nialo      vel  ^cneraliler  ad  oninem  inimundiliani,  qiix   se- 
et<  blaspbcmo,  animoque  fracto,  geminam   inuicarc      cunduir.  I<;gem  purgaiione   indigci.   Possunt  zlitcr 


745  nArniiNi  canti: 

accipi,  <]iiX  (!e  priii  o  cl  scciiiulo  incnsc  tliciiitiiir. 
Prirnus  (|iiippc  iiicnsis  iinlicaic  polcst  lcitipii^  pii- 
rnaev»  iiinocciitia',  cl  statDin  vilx:  iiicorrupi.x' posl 
hiiplisiiiuiii,  ct  .'ititc  hipsiiin.  Sccniichis  niciisis  in- 
ilicar»!  potcsl  lempus  pwiiiicntiarr  posl  bpsiiiii.  Ila- 
l)ci  aiitcui  bingnl.irciii  (iiutiil-.iicni  illilj.-it,?  innoccnii:!, 
ct  xias  adolckccnlix  iiitcr  tcntalioucs  liiijus  vil.i: 
Micorrupla  ct  inconianiiniiia.  Vcrnnii.iinen  et  (|iii 
post  hapliAmnm  lap^i  siiiit,  non  cxciiicinnlur,  scd 
per  p(cnitenliani  rcparaii,  pliasc  pobsnnt  celeiirarc, 
scd  quasi  in  secundo  mciiso  ;  ({iiia  iinmiindi  rucriini. 
supcr  uuinia,  propriispeccalis  fuidati;  \cl  conscnsu 
alienx  iniqnilalis,  qtiasi  coislaclu  niorlui  coiila- 
niinati ;  vcl  quia  prociil  liicrnnt  iii  vi;i,  quunivis  in 
gente  sua.  Qtiod  cniiw  dicil,  sive  in  via  procul  in 
geiiie  vestra,  indicai,  ncc  Judxuin  cuni  JinhLis  possc 
ininiolure  pliase  prcciil  a  loco  qiiein  ad  lioc  elcgc- 
ral  sibi  Dominus.  Sicul  cniiu  ccrlutn  tcmpus  consli- 
tutum  esi,  sio  cl  cerius  locns  xque  consiituins  est 
aUiinttiulaiiduni  pliasc.  Nani  de  teinpoie  in  ['Ao:Io 
scriptum  est,  ul  supra  osteiidimiis,  ei  ilcrutn  in 
Dsuleroiiomio,  utii  diciuir  -.  «  Oijscrva  nien^sein  no- 
V2rj:n  rrngnni,  cl  veriii  priiiniiu  lcmpus,  til  facias 
|»iiasc  DomitiO  Dco  tno;  qtiotiiam  iii  isto  incttse 
cduKil  ic  Dominiis  Dciis  tyiis  do  ^gyplo  iiocie 
(Deul,  xvi).  »  Siinililer  iii  Deuteror.otiiio  de  loco 
dicliim  csl  ;  <  Non  poleris  iiniuobre  pliase  iii  qiiali- 
1)01  urbiom  luaruin,  quas  Dominus  Deiis  liius  (ia- 
lunis  esl  libi ;  sed  in  iooo  qiiein  elegerii  Dominns 
Dous  tuus,  iit  habilct  nomcii  ejns  ibi  {ibid.).  s 
Tcmpiis  vcio  pro  ccriis  caiisis  tr.ulari  poieral,  de 
priniovidelicci  meiise  isi  secnndum  ;  locns  autem 
niuiari  iioti  poierat.  Non  enim  qui  procnl  eral  a  loco 
iid  lioc  coiislilulo  poieral  immolare  phase.  In  qua 
re  oslcndiiur,  quod  in  ioco  prorano  non  licct  imma- 
culaiuiR  sacrirtciiiit'  olTono.  Scd  el  quiddam  allius 
ftObis  insiiiualur.  Li-cus  (iuippe,  (jtuMu  elcgit  Do- 
iuinussiiji  ad  immolait('.aia  pliase,  Ecclcs  a  est  fi- 
(lelium,  seu  jiisioritin ;  a  qiio  ioco  preciii  cs',  ciiain 
qui  lidelis  csi,  el  jnsius  iton  csl.  Malus  ergo,  si 
liicrh  iii  via  pcr  lidein,  el  i:t  genlc  sua  per  coinmti- 
noiit  cuni  iidLlibus  professioncm,  cl  procul  a  doino, 
per  mortim  di^similitudiiicin  a  numero  juslorum 
dissocialus  ,  liic  non  polesl  celcbrare  phase  ;  qufa 
iion  csi  in  unilatc  jusloruni,  in  loco  sv;ilicel  quem 
flegit  silti  Dominus.  Cum  auteni  reversus  fuerit, 
iuiic  poieril  celcbrare  pltase  in  sccundo  niensc, 
quia  reversis  per  p(ji!ititeiiciaiii  venia  concedilur,  ei 
4'ommunio  iioii  nej^aiur.  Forie  coinpeicnlitis  hoc 
joco  per  viain  intelligi  poie.'^l  cnoris  seinila,  nl  ma- 
nifci^tior  diilerenlia  apparcal  seciiudum  myslicam 
inleHigcntiam,  inlcr  illum  qui  immnndiis  dicilnr 
super  anima,  et  iiluin  qiii  procul  esi  invia.  Utenim 
ab  inviccm  discernantur,  iminundus  supcr  anima 
inlelli^i  potcsl,  (pii  jam  commiail  ;  al  jprocul  in  via, 
qu5  scclcta  coisimiUenda  .-iisponit.  Ilic  iminundus 
cti  iii  coiiscsentia  perpeirati  dclicli;  ille  procul  iii 
via  est  proposilo  et  dcsiderio  pecrandi  .  «  Qui  fecte 
di  ■ittir  iii  via  esse,    quia    illiic  pergii    nteiite,  qiKs 


AIUE NSIS  AUCIIIF.PISC  744 

A  pcr  iiileiitioncm  cordis  leiidit;  qiii  .iu!c:n  niuiiduK 
csi  sc<'t!iidiiiii  .iriie;<('laiii  vil;iiii,  ct  iii  via  non  ckt, 
i|u.i  dcscrul  jusliliiiK,  liic  di;;niis  '■sl  iiiiino  niciisc 
rclcbr.ire  iiliasc.  Dignior  qiiippe  csi  iniioc.;iitix 
piiriias,  quum  poenitcnlix  iilililas.  Cxicra  qux  t>e« 
quuiilur  in  iioc  rapilnlo  suprrius  cx|K)sila  siinl, 
usqtie  ad  lociiii)  illitin  :  «  Si  q'us  atilcm  inniidiis'Sl, 
et  in  itiiicrc  iinn  fuii,  cl  tam*-ii  iioii  f<-c(:iil  pli:isi-, 
cxlcrminabilur  aitiina  ill.-t  dc  popniis  fcnis.  <  Qtiil^u> 
verbis  osicndilur  qiianlo  pcrirulu  a  Ihiiio  iicj,'ligaliir 
(juod  daiiinabiliter  a  tnalo  usurp:iliir.  Noii  li<;ci 
iii:ilo  coiiicderc  plta,sc.  Nain,  iil  Aposi/iltis  ilicit  : 
(  Qui  maiidiiral  cl  liii)it  indiiine,  jndiciu  ii  sibi  man- 
diical  et  bibil  (/ Cor.  xi).  i  N(iii  lic(;l  I.ono  teiti- 
pore  suo  iion  facere  pbase  :  nam  liic  S(.ri|)tum  esl  : 

B  «  Qtii  sacrificium  Duniino  noii  oblulit  icnipoic  suo, 
peccalum  suuin  Ipse  porlabil.  »  Qiiod  attlcin  sc- 
qiiitiir  ;  t  Peregrinus  eiadvetia,  si  fnerinl  apud  vos, 
liicient  plinse  Doiirmi  juxla  cxremonias  et  juaiifica- 
liones  cjtis  ;  >  ncc  iioii  ct  illud  ,  quod  subjiiiiKiiur  : 
«  PrxcepUim  idcm  erit  apud  vos,  li«m  aivcna?, 
qiiaiii  indigonx;  »  roncord:itciim  eo  qttod  in  L\o  !o 
sciipliiiti  csl,  sicul  paiilo  anlc  posiJinius  :  «  I:><!c;m 
lcxcril  indigciix  Cl  C(doiio,  qiii  percjjiinatitr  .•ipn.l 
V3S  [lixod.  .vii).  »  Ordo  proposili  itos  a.laioii(^i,  i-t 
de  maniia  sulijunganitis,sccunduiii  ea  qiijt:  in  Lvudo 
scripta  stihl,  ubi  sic  Icgiiur  : 

Loctituiest  Dominus  ad  Mttjxen  dicem  :  AwJivi  tKtir- 
muraliones  filiorum  hruel,  etc  ,  if-'|tie  :id  illiid  ; 
Iloc  cibo  alili  sutU,  usquequo  lanyertu!  fiiics  terne 

G      Cli(iiiiu:ny  GoDiorautem  decittiapars  est  ephi  (Eiod. 
xvi). 

lliia  facies  aliler  videlur  in  picturi  ,  aliler 
iii  sperulo,  aliier  in  aqiia,  aliter  in  seipsa.  Trcs 
iiiiagines  sivc  sitttililudiitcs  ,  siiii  inviccm  dis- 
pares  el  inaeqiiales  unam  facieni  reprx-seniaiil  - 
qux  in  singulis  sigillalim  conspicilur,  scd  pcrfecie  ., 
iion  cognoscitur,  doiiec  in  scipsa  videaiur.  Sic  ve-  i^ 
rilas,  qiix  Cliristus  esl,  facics  Palris,  tt  iitiat;o 
Dei  invisibilis,  duin  adbuc  vidclur  per  .spcciilitni,  et 
in  xnigiiiaie,  sccundum  aliquid  ircs  b;i!iei  priiiti- 
paliler  figurarum  imagines,  in  paiie,  cl  aijiio,  el 
manua  :  qiiibus  ex  parle  cognoscitur,  doiicc  plcnius 
videatur.  Ipsa  autem  Verilas  semper  sibi  coiislans, 

j.  ncc  in  se  sibi  dissimilis  esl,  nec  inxquali> ,  scii  liii- 
simiiilcr  aul  iniequaliter  in  imagiite  aii:i  ct  alia  fi- 
guralur  et  reprxseniaiur,  nec  lolutii  quod  esl  iit 
proprielale  vcrilalis,  rcsultat  in  una  similitudine 
iniagiiiis.  Kl  quanivis  singitl»  habeaiil  pioprian»  si- 
giiificalionis  exprcssionciii,  (iiia^  c.x  parle  suppiel, 
quod  cxierx  ncn  habenl ,  oiinies  lajiicn  fignraruni 
imagines,  et  umbrarum  simiiiludines,  ad  pieiiatn 
vetilalis  manifestalioiiem  non  pcrvciiiuiil,  ei  ipsius 
^erilaiis  in  seipsa  rcvelandx  coiUcmplaiioneiii 
xquare  non  possunl.  Sunl  anlcm  omnium  crcatu- 
raruio  islarum  qu:rduin  mysti<.:x  simililudines,  in 
qiiibus  iitvisibilia  Dei  conspiuiunlur  :  et  (juod  noiuii) 
csi  InA,  manifestuni  esl  in  nobis  :  el  alix'  (iindem 
e\  aiimta  jiarte  nolam  faciunl  poleiitiatn  Hei  .  alir. 


?:5 


tlU.  DE  SACftAM.  ALTAftl'^. 


7i« 


Mpiemiam,  ali.r  hoiiilaicm,  ve!  miscricordian»,  vcl  A  5"nt.  Vel  audivil  miirmuralioncs,  lioc  esl  murmu- 


)iisliiiam ;  nliT  iiurtgiialinncm  et  irant;  ali;eos(en- 
dtiiit,  qiiod  ainal>ilis  esl ;  aii:r,  quod  tcrribilis  csl; 
omnes,  qiioJ  niirahiiis  rst.  In  liis  aiitcin  myslicis 
siinililuilinilius  snpieiitia  Dei  iiiirabilitcr  ^e  absron- 
dii,  el  niiraLiliicr  se  prodit  r  et  in  hn  in  prxsenii 
invesligatur;  in  his  conicniplatin  taiiclorum  Tcr- 
s«lur,  quos  delcctai  qni>quo  nHXlo  videre  In  simili- 
tudinc,  quem  loto  desiderio  desidcranl  vidcre  in 
sui  proprietalc.  lix  siniiiiiudines  in  divino  cloquio 
distinpnunlur,  cum  deloclal  sanctos  per  nolas  sibi 
fiimililudines  Deum  niflgnifirjrc,  iaudarc,  lcgenies 
Tcl  au<liiores  sedificare.  H.-cc  est  eorum  mediiaiio  et 
contemplatio,  bic  corum  sermo,  doclrina,  ei  prx« 
dicaiio.  De  iiis  autem  in  Canlicis  caniicornro,  se- 
rnndiiin  qiiamdam  Iranslaiioncni  scripiura  esl :  tSi- 
niiltiudiiies  auri  facictnus  libi,  cum  distinclionibits 
•rj^eiili  (Canr.  l).»  Tres  autem  snpradirlx  sinulitu- 
dines  ab  invirem  disiinguutitHr.  Panis  enim  do 
terra  nasciiiir,  secundum  iiiiul :  «  Ut  educat  pancm 
dc  terra  {Psal.  cin).»  Et :  i  Verilas  de  lerra  orta 
esi  ( r<«i<.  Lxi Yiv).  >  Agnus  immolaiiir  ;  el  de  Christo 
scriptum  cst :  «  Quasi  ovis  ad  orcisionem  dtictus 
esi ,"  ci  siciit  agnus  coram  londentc  se  obtnuinii,  ei 
tion  Aperuii  os  suum  (/«ii.  Lin).»  Mannn  de  ccclo 
descendil  ;  el  Chrislus  de  se  dicil :  «  Eiivi  a  Pa- 
ire,  ei  veni  in  mundum  (Joan.  \\\).*  De  similih»- 
dine  hiijtis  figitrre,  qiia  Clinstus  pcr  m.^^nna  (igura- 
tuscst,  qtix  sii  distinctio  argenii,  id  csl  erudilio  sa- 
cri  eloquii,  nunc  dicendum  esl. 

Audict  nurmuralionet  fiiorHm  Jsrael.  Loqtiere  ad 
eoi  :  Vespere  comedelis  cnrtics,  el  mane  sutuiabi- 
minipanibuS:  Ascendens  colurnix  {Exod.  xvi).elC. 

Populus  iiigratus  beneficiis  Dei,  dcsiderio  carnis 
oiurnitiravii  conlra  Moyscn  el  Aaron.  El  quidem 
gregcs  oviiini  iiabebanl,  el  armcnla  boum,  de  qui- 
btis  coineilere  poteranl ;  sed  tiesiderio  avium,  qui- 
btts  abanJjbal  /Egypius,  a  quilxistlam  murmtirasse 
piilaiiiur.  Ouiniiius  aulem  volons  murmuralionetn 
coruiii  coinpescere.ct  pracsenlibus  cornm  desidcriia 
saii:>racerc,  et  qux  circa  eos  qnandoquc  erani  fu- 
liira  Qgtirarc,  ad  vcsperam  dcdit  eis  canics,  cotiir- 
nicei  scilicel,  el  mdne  dedil  cis  manna,  qninto  de- 
ciino  scilicel  dic   secundi    mensis,  qu.mdo  pasclia 


raniiuni  peiitione.^,  de  quibus  scriptum   est :  t  Et 

lentaTerunl  Deum    iii  cordibus  suig,   ul  pcterent 

escas  animabui  suis  {Psat.   i.xxvii).>    Quod  dicit, 

<  loquercad  eos:  Vespcre  romedclis,  lelc,  iosinuat, 

proniibsiones  Dei,  st^ut  ct  comminaiionM,  pcr  ie- 

gcin  aut  ecciesiaslicuni  doclorem  popuio  notifican- 

das.  QuoU  dicil,  <  Srietis',  quod  ego  sum  Doniiuus 

Deus  vesler,»  iosinuit   Deum  cognosci  in  beneflciis 

suis  per  raiscricordiam,  sicul  in  judiciis  per  ii^m. 

Cum  dicit,  i  Ascendcns  coturnii.t  singtilarein  nn- 

mcrum  ponit  pro  plurali,  sicvt  ibi ;  <  Diiit,  ei  venit 

iocu$ta,  et  bruchus,  cujus  non  erat  Bumerus  (P$al. 

civ).»  Qnoii  dicit,  (  Opcruil  casira,»  eiponii  Psal- 

roista,  dicens  :  i  Et  ceciderunt  in  ntcdio  castrorum 
t» 

corum,  circa  tabernacuia  coruni  (ibid.).*  Eimlibro 
Numerorum  scriplum  esi :  c  Venlus  cgrediens  a 
Domino,  arreplas  trans  m.^r6  colurniccs  detulit,  el 
dimisil  in  castra,»  {Num.  iii),etc.  Carncs  et  mann» 
utraque  diversis  inodis  accipiuniur.  Po&sunlenini 
per  carnes  siguirican  carnalia  sacrificia,  et  caucraa 
cariules  legis  observanlix  usque  ad  leinpus  corre- 
ctionis  iiiiposiix.  Ilis  nuiriti  fuerunt  filii  isrnel,  lias 
carncs  coiucderunt,  sed  vespere.  ul  significareliir 
defecius  et  (inis  carnnlium  observantianiin,  quaa 
quandoque  erant  cessaturae.  £  diverso  per  panes 
iuleUigi  possuoi  Novi  TesUmenti  insiiluta,  quibus 
salurati  sunt  iiiii  Isracl  in  aposiolis,  aliisque  de  eo- 
dein  popuio  ad  gratiain  Chrisli  conversis;  et  hoc 
Q  mane,  id  csl  in  advenlu  Chrisli;  vel  a  lempore  rc- 
surreciionis  Christi.  Item  pcr  carnes  signi&cnri 
possunt  carnaies  itileliigentiac  JudaK>ruin  de  pro- 
niissis  sacmnientis  ei  prxccptis,  de  Chrisio  ei  ad- 
venlu  cjus.  Ilis  carnibus  pascuntur  nunc  Judxi,  in 
his  qui  nou  credunt;  et  ad  vesperam,  quia  nune 
vespe ra  esi  eis,  et  finis  diei,  id  est  defectus  fidei, 
quae  in  aniiquis  justis  prxces&it.  Sed  mane  tunc 
eril,  quo  panibus  viiae  ei  inielleciits  saturabuniur, 
cum  plenitudo  geniium  iniravcrit,  et  omnis  Israel 
salvus  Aet  {Roni.  ii).  In  rtiie  enim  mundi  reiiquiae 
converleniur.  De  qiia  conversione  Psaimista  dic.it: 
I  Converientur  ad  ves|terani  (Psal.  lmu).»  Vespe> 
ram  auiem  iiic  dicii  ftnein  niundi,  in  quo  Judxis 
conversis  erii  maue  per  iiluminaiionem  incipientii 


eelL-braiur  juxia  legem.  Qu:e  dics  Dominica  fiiisse  ^  graiiae-  licm  per  carnes   et  panes  inieliigi  possunt 

dtio  genera  bcneficiorum  Dei,  qiix  sxpe  murinu- 
ranlibus  confert  ct  indignis.  Sunt  enim  quxdani 
carnalia  bona,  quibus  omnes  indigemus  pro  inrir> 
milaie  carnfs,  et  defcctu  viix,  qui  per  vesperani 
poie<:t  significari  Sunt  quxdam  spirituaiia  bona, 
quibus  indigefflus  pro  saluie  animx,  qualia  snnt 
dona  Dei  in  verbo  vitx,  in  aacrameniis  el  cxteris 
cliarismalibus  graliarum,  qux  secundutn  iniliuin 
graiix  manedanlur.Hsccper  panes,  illa  percarnei 
designanlur.  Carnalibus  aulem  bonis  mali  abulun*^ 
tor,  pcr  muliiinodas  vitx  corrupiiones  ;  et  Dei  mi- 
sericordiam  converlunt  sibi  in  iram,  comedenies  ei 
bibeiites,  ei  in  bonis  dics  suos  duccntcs,  donec  ve- 
niai  mors  super  illos,  el   desccndani  in  infcrnum 


probaliir ,  qiiia  ses  diebus  rontinuis  colleclufn  est 
inanna,  ct  septima ,  qux  est  Sabbatunt,  cessatiHn 
esl.  Quod  Dominus  loqtiiiui  ad  Moyscn,  dicens  * 
«  Audivi  munnuraiionem  flliorum  Israel,»  hoc  in- 
dirat  quod  Moysi,  hoc  esi  ecclesiasiico  Jociori  ma- 
iiifestai  Ikus,  ul  per  eum  aliis  manifcsteiur,  ad 
suani  iioiitiam  pervenire,  et  ad  suum  judiciuin  per- 
liiteie,  non  soluro  opera  ,  (\ux.  iii  manifeslo  (iunt, 
6*'d  iiiurinur»tiou€s  cordis  el  oris,  quas  ipse  audil, 
nt  puiiiat.  Sic  e  diverso  audil  orationcs  justoniiM, 
ui  parcai.  Audivil  quidem,  sed  disiulii;  et  non 
roiiiinuo  punivit,  sed  beneficia  prxrogavii  :  postea 
vcro  m  loco,  qui  dicilur  «  bCpulcra  coucupiscenii*,  » 
pio  iiiunnuraiioiie  plnga  magna  niinis  pcicussi 
Pathol.  CCIV. 


94 


:i7 


BALDIjINI  CANTLAUIKiNSIS  AIlCKlKMSC. 


71« 


vivcfiies.  Dc  qiinlibiis   PsMlniisia  (ilcii  :  «  Maniliica-  A  »'t  propln-liK,  Hivc  iil  e»l  iii  veibo  praeiliraiioril»  give 


veruiit,  Cl  satiirali  sunl  niniis.  «H  (lcsiileriiini  eoruii) 
ailulil  ci.s  Doinihu.s,  nbn  sunt  rrimdaii  a  dcsiderio 
Btio.  AiJliUc  cscx  enriim  eranl  in  ore  ipsonini,  ei  ira 
f>ci  astCndil  super  cos  {P»at.  i.xxvii)  >  Kt  Isaias  : 
4  Ecce  gaudiuni  el  l^elilia  ,  occidcre  vitulos,  cl  jii- 
Bulfire  arieics,  coinedere  carnes,  el  bilierc  viniim. 
Comednmus  cl  bibanius,  cras.  cnim  moriemur.  Cl 
rcvclata  est  in  anribus  meis  vox  Domini  exercitnnm. 
Si  dimittctur  iniquilas  lixc  vobis,  donec  moria- 
mini,  dicit  Doininus  (Isai.  xxii).>  Ilorum  bona 
Iransitoria,  ct  levia,  el  illiciia  desideria,  per  co- 
tnrnices,  sivc  volatilia  pcnnala,  quia  volalica  sunt, 
et  cilo  pcrlranseunl,  sigiiilicari  possiinl.  II;e  siiiil 
carnes,  qiias  pliiil  Dominus  ;   non  solum  bona  car 


ul  cst  iii  cordibus  elccloruiii  \>o.r  fiiloin  ,  sivo  ul  e»i 
ubiciiiiquc  per  graliam.  Maiie  rrgo  ros  jacuil  per 
cirruliuin  castrorum,  qiiamlo  pcr  rcsurreciionem 
riiri^ti  manc  iaclam,  el  iiiitio  ^atix  gentibut  tk- 
velaLi!,  veibum  Rei  pcr  circiiitiim  gentiuiii  ei  na- 
lioiiiim  ,  vel  Ecclesiarum  ,  rel  cbrdiura  fidelium, 
disseminalum,  et  qiiasi  per  circuilam  catiroruin 
sparsum  jacuit,  in  credeiilibus  biimiliter  el  rete- 
renicr  susceptura.  Ibi  autern  jacuil,  ubi  reiiian(il. 
Ecclesia;  aiiiein  per  orbem  terrarum  loiige  laleque 
conslilulrc  caslra  sunt,  per  quoriim  circuiiuin  cir- 
ciinifereittibiis  aposlolis  verbum  Dei,  Ciirisius  prje- 
dicalnsesl.  Ilinc  Aposlolus  ail  :  «  Iii  viriute  Spi- 
rilus  sancli,  ila  ul  ab  Jenisalem  per  circuilom  iisque 


naiia,  qiioe  ipse  dat,  et  pluit  supor  bonos  el  maios:  ^<'  IHyricum  replcverim  Evaiigeliuiu  Cbrisli  (Woim. 
sed  pluit  snper  pcccaioies  laqueos,  et  dimillil  eos  *^)*  Q»o6  aulem  verbum  Doi  ms  sit,  osiendil, 
in  desideria  cordis  eoruni.  Hae  aulem  carncs  recie      qui  dicit:  iFiualulroscloqiiiuin  meum  (Oeu/.xxxii)  » 


apud  Psalmislam  pulvcri  et  arenac  comparanlur, 
liim  pro  mulliiudine  diviliaruin,  quibus  hbuiidani, 
sicut  scriplum  csi  :  i  Ecce  ipsi  peccaioresel  abun- 
danles  in  sa^culo^oblinuerunt  diviiias  {Psal.  i.xxn);i 
tum  quia  pulvere  lerrenae  cogitaiionis  focdantur, 
qai  b.-ec  tcmporalia  roale  babent;  ei  quanio  dam- 
nabilius,  lanlo  slerilius  el  infrucluosius  possidciit. 
Spirilualibus  quoquc  boiiis  sxpe  abuluntur  mali; 
qui  signilicaii  sunt  per  malos,  qui  manna  mandu- 
caverunt,  de  quibus  Dominus  dicit  in  Evangolio : 
t  Paires  vestri  manducaverunt  manna,   in   deserlo, 


Cunique  operuissel  suyerfickm  lerrm^apparuit  in  toii- 
iudine  minutum,  clc.  {Exod.  xvi). 
Cum  ros  ct  manna,  ut  dictum  esl,  communitcr 
possinl  Cbrislum  significare,  vel  grjliam  Cbristi, 
sivc  veibum  Cbrisli,  dislincle  tamen  hoc  loco  vcr- 
bum  Cliiisii  in  rore  signilicatur.  Hic  rog  per  piae^ 
dicalionem  apostolorum  circiimquaque  diffusu» 
terrjin  opeiuii,  juxta  illud  Isaiye :  i  Rcplcia  esl 
lerra  scicniia  Doniini,  sicnt  aqux  maris  operientis 
{liiii.  xi)  :  I  el  lunc  maiina  iii  soiiludine  apparuil, 
id  esl  Cbrislus  gcniibus  imiotuii,  secundum  illud  : 
«  Rorate  cosli  dcsuper,  el  nubes  pluant  juslum  [Itai. 


et  morlui  sunl    {Joan.  \i).i   Item    carncs  possiint  p 

aliler  accipi,   sicul  colligi   potesi  ex  verbis  B.  Au-      ^''^)''  Ecclesia,  vel  fi(Jelis  anima,  sccundum  statum 


gustini  supcr  illum  locum  psalmi  :  i  El  pliiit  super 
eos,  sicut  pulverem  carnes. »  Sunt  quidam  boiii  in 
Ecclesia,  infirmi,  et  quasi  cariiales,  qtii  profnnda 
fidei  mysteria,  et  perfeciioris  viiae  insiitula  capere 
et  apprehendere  non  possunt,  sed  parvula  lide  mi- 
nimis  praeccptis  contenii  simpliciier  credunt,  cl 
innocenier  vivunt.  Talibus  pluii  Deuscarnes,  sive 
voiatilia  pennata  ;  quia  ex  nubibus,  id  est  de  prx- 
dicatoribus  ministrantur  eis  signa  vociim  carre 
cdita,  el  per  aerem  transcurreniia,  siciii  vobiiilia, 
de  verbis  prxdicationis  carnalibus  rongruenlibus, 
et  parvuia  fide,  et  iiinocenlia  vitx,  quasi  carnibus 
pascunlur.  Hinc  Paulus  dicit  :    <  HumanHin  dico, 


pnorum  teinpornm  soiiiudini  comp;irari  potcsi ; 
qaia  anie  convcrsionem  solae  Lesiije  babitaLani  iii 
ea,  boc  csl  in  genliliiaie  bomiiies  morum  qnaliial» 
besiiis  simites,  vcl  in  anima  bcstiales  affectiones. 
Poiesl  autem  secundum  prarseniem  stalnm  soiiluJo 
dici,  vei  in  Ecclesia,  vel  in  anima  :  quia  luraulluni 
el  frequonliam  errornm  et  viiiorum  fugiens,  ;ul 
quieiem  menlis  sc  converlit.  Unde  et  poenilens  di- 
cit  :  I  Similis  factus  sum  pellicano  soliiudiiii<» 
{Psal.  ci).»  El  iierum  :  i  Fcce  clongavi  fugiens,  ei 
mansi  in  soliludine  {Psal.  Livj.t  Maiina  minutuni 
erai;  qula  toium  quod  de  Cbrisio  crediiur  vel  prx- 
dicaiur,  propier   ejus  inaeslimabilem  buiniliiatem, 


propier  infirmitatem  carnis  vestrae  {Rom.  vi).»  Et  f)  n"asf  propier  nrmiam  exigaiialem,  subiile  esl  ei 
ilerum  :  i  Non  polui  loqui  vobis  quasi  spiriluaii-  incomprelicnsibiie  :  et  lioc  cst  apud  ftdeles,  apud 
bus,  sed  quasi   carnalibus  (/tor.  in).»   S«;cundum      ''"fiJeles  aulom  conlemplibilc  et  parvum.  Ijndeapud 


Origenem   vero  per  carnes  perfectionis  docirina, 

per  vesperam  finis  perfeclionis  significatur;  vel  per 

carnes  ad  vcspcram,  Verbum  in  vespera  mundi  in- 

carnalum. 

ihme   quoqut  jacuil    ros    per  circuitum  casirorum 
{Exod.  xvi). 

Cnm  omne  dalum  oplimum,  et  omnc  donum  per- 

fccium,    desursura  descendens  a    Palre   luniinum 

(jac.  i),  per  manna  possil  signilicari,   principaliler 

lamen  in  eo  Cbristus  signiflcalur,    sive  ut  est  in 

cu  lo,  Mve  ul  fuil  in  carne  ,   intei    liomines  IiomOv 

sivept  estin  sacramcnio  altaris,  sive  ui  esi  iii  I-gc 


Danielem  Chrislus  parvus  lapis  praecisus  de  monlc 
diciiur :  et  ipse  rcgiium  cceloriim  grano  sinapis 
comparat.  5Ianna  quasi  piio  lonsum  eral,  non  solum 
quia  Chrislus  lon.^iciiibiis  per.sequenliiim  sese  ex- 
posuit,  sci!  quia  posilus  est  iii  signuni,  cui  contra- 
dicerclur,  Ei  verbum  fidei  in  pilo  coiilradiclionis 
(ondiuir,  quia  a  multis  ■rr..iugnalur,  ct  in  ipsa  loii- 
sioiie  lilterali  sensu  cxuitur,  sicut  solel  folliciili» 
frumenlun.  vel  milium,  vcl  aliquid  tale,  quod  iii 
moil;irio  pHo  teritur.  ChristUo  ergo  lonsionc  pas- 
sionis  cl  pilo  crucis  morlafiiai^  exutus  est.  ChrislU!» 
ner   niuinam    variis  de   causis  potcsi  sigiiificari : 


749  MD.  DE  SACRAM.  ALTARIS.  1->0 

tnin  q.iia  candorem  habol  prr  mni..liiijm  sanciita-  A  Grxro  sormone  corruple  dlcitur  <  ephi.  » in  eodem 
li«;  lum  fiuia  lcrram  conlis  noslri  impiiiguDl  el  fc- 


Ciindal;  lum  quia  rigorc  disciplinae  fluxiim  viliorum 
in  nobis  reslringit ;  lum  quia    incenliva  carnalium 
desideriorum  refrigerio  grali;t  exsiinguit. 
Quod  cum  viJitieiil  fxlii  Urnel,  dixernnt  adinvicem, 
Manhu  ,    eic.  \Exod.  xvi). 

ManhO  alilcr  fidelcs  dicunl  ,  aliler  infidcles, 
aliicrqui  non  crcdunl,  cl  quacTunt  :  «  Ouomodo 
poiesl  hic  carncin  suam  dare  ad  nianducandum 
{Joan.  Ti);  »  alilor  qiii  crcdunt,  ct  mirantcs  obstu- 
pesciinl,  dicentcs  :  «  Quis  audivii  unquam  tale,  aui 
quisvidit  huic  simile?  »  [hai.  Lxvi.)  Quoties  ergo 
▼d  in  Chrisio,  veJ  in  verbis,  aut  operibus,  vel  sa- 
cramenlis  ejus ,  aliquid   vcrum    romprcbendiinus. 


qudqtic  libro  pauio  post  dicil,  quod  t  corus,  i  qui 
Hebraite  dicilur  «  boinor, »  aLXX  dicitur  <  gomer.  » 
Hoc  ideo  dicimus,  ut  qusc  sit  diffcrcniia,  apparcal 
jnier  goinor  et  gomer.  Quod  dicii,  «  Colligat  iinus- 
quisque  gomor  per  singula  capila,  »  intelligendum 
esi»  pcr  singulos  homine*,  ut  prioripale  corpori» 
pro  homine  accipiatur.  Quod  aulcm  subdiiur, 
<  Juxla  numcrum  animarum  veslrarum,  quae  habi- 
lani  in  labernaculis,  sic  tollciis.  »  ad  hoc  vidciur 
perlinere,  quod  per  singulas  domo«  toliendum  crtil 
gonior,  secundum  nuinerum  hominun)  habilaiiliiini 
in  eis,  diligcntcr  consideraniibus  qu»iilum  qiiisquo 
posi  colleciioncm  repereritvel  babuerii,maBifestnni 
esi  gomor  a  singulis  baberi,  ex  eo  qnod  scripium 


*cl  per   infusionem  «ipcrnrp.  gralijc  aiiquid  dulcius  B  esl :  «  Mensi  sunl  ad  mcnsuram  gomor;  »  cl  ex  co 


scntimus,  lolies  a<lmiraHles  cl  slupcnlcs  dici- 
miis  :  t  Manhu,  quod  sifnificat  :  Quid  ett  hoc?  » 
llli  vcro,  qnibus  visibile  manna  apparuit,  ignora- 
liant  quid  hoc  cssel.  \n  qua  ignorantia  prselignrau 
est  cxciias  JudjcorBnn  ,  qui  Chri^tum  ignorani,  in 
<egc  etpropbclis,  in  carnc  assumpla.ct  in  sacrift- 
cro  altaris  absconditum.  In  eo  auicm  quod  Moyses 
ail  illis  :  «  iste  cst  panis,  qnem  dodii  vobis  Domi- 
nus  ad  vesccndum  (Kxod.  xvi),»  significalur,  qHod 
tpse  Moyses  csl  leslis  veri,  veri  scilicet  panis  ad 
vcscendum  de  coelo  dati.  Hinc  Chrisius  ad  Judaeos 
Oicit :  «  Si  crcderelis  Moysi,  crederciis  forsilan  cl 
mihi;  de  me  enim  ille  scripsii  {Joan.  v).»  Hic  ipse 
locus    Scriplurae    ad  Clirislum    pcrlinel  ,   dicenic 


qund  sequiiur  :  «  Nec  qui  plus  collegil,  babuit  am» 
|>lius,  aul  qui  minus  paraveral,  habuil  mtnuft.  i 
Ergo  post  collcciionem  in  habilo  vel  rcpeno  aeqtia- 
lilas  fuit.  Quxrenlibus  vcro  quantum  quisque  colle- 
geralf  quxdain  sHspiciocontrariclaUssc  vidcturin- 
gerere  cx  verbis  quasi  contrariis.  Nam  ex  eo  quod 
scriptum  est,  «  Colligat  cx  eo  uousquisque  quantum 
siiAicii  ad  vescendum,  gomor  pcr  singula  capila,  i 
si  secunduiR  formxim  prseccpti  coUcclio  facta  csl, 
tunc  pcr  singiila  capita  gomor  coilectom  cst.  Ilo^ 
idem  videtur  ex  sequentibus,  ubi  dicitur  :  «  Siiiguli 
juxia  id,  quod  edere  poicrant,  congregaveiuiit.  » 
Quantum  auicm  sit,  quod  edere  poterant,  ostendi- 
bir,  ubi  diciiur  :  <  Qnantum  suOQcitad  vcscendum, 


Moyse  :    «  Isie  est  panis,  »  clc.  Isie  (luippe  panis  C  gomor  per  singula  cnpiia.  »  Quod  si  ita  cst,  xqua- 

litas  fuii  in  colligondo.  Sed  videlur  contrarium, 
quod  dicitur  :  «  CoIIegerunt,  alii  plus,  alii  minus.  > 
Quidergo  dicemus? 

Priiiio  aiicndcndum  est,  bocquod  dlcilur, «  CuIId- 
gcruntjlii  plus.alii  minus,  »dupliciicrinlelligi  poicat: 
uno  modo,  ui  sii  comparaiio  inier  ipsos  colligen- 
les  ad  inviccin,  quasi  ailer  altero  pl:is  vel  ininiis  col 
legeril;  alio  modo.utsil  comparatio  inler  ipsa  collecla 
et  gomor,  quasi  unus  minus  collegeril  qiiam  gonior, 
cl  aller  plusquam  goraor.  Si  ergo  inier  coiligenle» 
fiat  coniparatio,  sine  ulla  conlrarielale  inlclligi  po- 
lcst,  unnmquemqiie  secundiim  formam  pr.-ccepti  ad 
minus  coUegissc  gomor,  el  tamen  nonnullos  collc- 
j.  gisse  plus  quam  gomor,  et  post  oollcclionem  noii 
reperissc,  nisi  gomor.  Si  auiem  inter  coUccia  et 
gomor  fial  comparalio,  ul  inlelligatur  alius  ininus 
collcgisse  quam  goinor,  difljcilis  eril  expositio  liV 
lcr:c,  cum  jussi  siiit  colligere  gomor,  cl  Scripturn 
dicat  :  «  Fcceriinlqne  ita  filii  Israel ;  »  et  in  sequon- 
tibus  addai,  <  Singuli  juxln  id  quod  ederc  potcranl, 
congregiverunt.  »  Quod  auiem  scriptum  est  : 
<  Mcnsi  sunt  ad  mensuram  gomor,  »  inielligi  potest 
quod  in  colligendo  haberent  mensuram  gomor,  ne 
miniis  colligerenl  quam  gomor ;  vel  qiiod  post  coi- 
ieclionem  mcnsi  sint  ad  mensuram  gomor,  ul  pro- 
barent  singuli,  si  coUogissent  gomor;  vel  quod  d« 
collcclis  et  in  aocrvum  comporiaiis  mensi  sint,  ui 
fiinguli  aocipcrenl  gomor.  Kieri  euim  poluil  ut  !•- 


primum  a  Deo  promissus,  deindc  de  coelo  daius, 
Cbristum  significat,  in  Icge  promissum,et  in  lem- 
pore  graliffi  nobis  datum.  Demonslransergo  panem» 
qui  datus  est,'o5lendit  hunccumdem  essc  qiii  pro- 
missus  est ,  dicens  :  «  Hic  est  sermo,  quem  prK- 
cepit  Dominus  [Exod.  xvi),»  sperare  scilicel,  etdc- 
siderare;  ac  si  dicerctur.  H:cc  cst  implelio  scr- 
monis,  qiK)  promisit  Dominus  panes,  cum  diceret : 
<  Vespcrc  comcdctis  carnes,  et  mane  saturabimini 
panibiis  {ihid.).y  Poiest  aulem  simpliciler  accipi, 
«l  ad  sequentia  rcferri,  quod  dicilur  :  <  Hic  esl 
scrmo  Dei.»  Sequitur  enim  : 

Colligal  ex  eo  unuiquisqne,  quantum  itifficU  ad  ve- 
tcendum,  eic.  {Exod.  xvi.) 

Ex   hoc  loco  advcrti    poiest,  gomor   mensuram 

csse,  qiix  uni  per  diem  suflicere  possii.  Gomor  au- 

tem,  ul  in  sequentibus  babelur,  decima  j^ars  est 

cphi.  Quid  sileplii,  oslciidit  Ilieronyinus  in  cxposi- 

lione  in  Eiecbiclem  libro  xiv  bis.verbis  :  «  Corus 

li.ibcl  iriginla  modios,  et  in  utraque  mensura,  tam 

aridorum,  quam  liquentium,  tenct  principium.  De^ 

fima  pars  cori  in  his,  quse  modio  mensiiranlur,  ap- 

pellaiur  cphi,  id  est  tres  modii,  et  deciina  pars  cori 

in  specicbus  liquidis  vocalur  balus,  sivc  vadus,  ut 

ejusdem  mcnsurx  sit  eplii  et  balus.  »  Haec  lliero- 

nymus  :  in  quibus  notandum,  qiiod  ciim  prius  dixig- 

8Ct  <  ophi,  t  postea  dixil,  ■■  epl:a  ;   >  quia,  ut  idem 

in  eod«m  libro  proxinie  anie  Obiendii,   <  opha   > 


m 


«AI.hllM  CA.M  I  Allll  NT.IS  AllCmi:i>!S(.. 


f  •  a 


ruiitliim  «obm   Tslinniiinu-nj  prins  coili^^rrciit  go-  A  «o.Tvjii.isii   primogoiiiio   nio   (/iVc//,   nnu).  i    Majc 

nior,  Cl  dcir.(!f  proI>:»r.'iil  nii  \rr.;  <'Jisci6oi)iuf.  iSut.c  .jimicin  fo.Tijualio  iion  srtimdiim  ^«'.'jiialiiatern  o«i- 

ijiMii»   apdific.ilioiiis    Eiaiinm   liic    loriis    Srn|,liirx  "iinoifa»  pariialis  p&r,  <tp.l  pro  r.iiionc  qinnlui.Tciiii- 

coiiiineal,  Jirool  piibsiiitiufc,  aiicn.lamus   i'<:r  goiiior  <juesiiiiili;H(liiiis  H'Ci;ii<li)ni  nonifnhonoiis,  t\%(tun- 

sifnificari   pMcsl  incn&ara  donationis   Clirisli,  vel  0"n>  lionoremiioniini»  ^am !  ili-is  Dn  primo^^eniius 

iiicnsnr.-i  grali.t;,  <jna?  noliis  dainr  .se«  linUiiin  mciibU-  diciiur,  ci  Dcu.s  Urafl  d.cil  ;  t    rrimogenitus  mcM 

r:ini  donalioms  <>Liisii.  Mensiira  :iuti;in  donaiiooii  i-rjftl   (Kxod.  jv).  >  Filiii»  Di)  imaoo  Dci   dicilur 

Clirisli  polesl  inlelligi,  aul  fiecuailnm  giaiiam  doiia-  Deo  per  omnia  simiiis;  ri  nos  in  qii.inlum  conforme» 

Iriccin  .iU(  socundwm  grati;iin  donaiam.  N.'»iii  apud  snnius  irnjgmi  Filii  Dei  pro  modulo  iio>lro    &iinil6s 

Deuin  iii  prxdcslinalioneest,  qoaiilum  c'ji(|ue  *)are  ei    suin!is;el  magis  erimuA,  cani  videltimui  cum 

\c!il,  alii  2«lii&,  alii  ininus;  el  idco  alius  plus  co!li-  8>c(;ti  esi  (/  Jom.  \u\.  W.fc  an(i-m  dicimus    ut  un« 

^il,  alitis  miims.  Oiiinihus  tamcn  jij.siis  (lalitr  c;o-  nie:i.'ura  g(»m(ir  in  omnihus   poss;!  inl^-lliif;    secun- 

iiior :  <,iil<i  u(i:i  iiorina  credcndi  cl  rccte  vivendi  de  dinn  alif]iiod  genus  a^fjualilalis. 

Icgc  Dci  oninilius  proponilur.  aiii  de  occoira  fnspi*  Oixuqu^    Moytc»   ad  toi  ,  Nutlu»   reliuqiux    u*«c 

raliono  snggcrilnr.  El  (jtiamvis  allcrius  lidcs  rogni'  mane,  {fuod.  >vi.) 

ii(<isc   vel  dcvoiione  niajor  sil,   alleritis  minof,  el  ^''nilo  c?t  lioc  illi,  (juod  «iipra  de  agno  dixerJil ; 

aliiis  alio  jiistior,  una  lamon  cst  fnles,  et  una  lcx  •   ^f>!i   reruanoliil  cx  co  qmdqnani  UMjdC  nianf- -   • 

iiisiili;^,  qua;  esl  cliariliis,   ei  una  lonna  &redcndi  qnla  in  prasscnt'   vila  quisqiie  dtbel  credere,  quoJ 

el  diligcndi,  qii.i!;  oinnilnis  jtislis  et  soliJ  conimunis  p-aedicaiur,  el  operari  quod  jutielur  ;  ct  no/i  usqnc 

csi  ;  ci  pro  jusliiia  lidci  una  spcs  vilae  aelernae  om-  manc  diflorrc,  id  est  ad  leinpiis,  qno  praBOCtupeiHr 

nihiis  niliilouiinus  conimiinis  esl.  Sic  'Jiius  dcnarius  niorle  vcl  jii  Jicio ;  qnaiKio  eril  mane,  Iioc  csl,  ciara 

oiiinibns  jtroiuillilur  (i/a<//i.  jx),  cuin  lomen  pro  "i  iiianifcsla  cogniuo  n.eriioruin.  liii  ^cro  qni  non 

dikersitale   nicritorum  sU   diversitas  pra;n!iorun»,  au.Jieriiiil  Moysen,   seil  dimiscrunt    manna   usijue 

0<;  lioc  Sck-ipuirje  loco  videtur  Apostolus  sumere»  niane,  -fjuod  scaiere  ccepit  verniiUus  aique  compio- 

qiiod  a;i  Corinilnos  scfibit,  dicens  •  <  Qtii  inullnm,  iruil,  Jud.t;os  linjiis  lcmporls  significaut  :  <jiii  vcr- 

non    nbiindavil;    el'  qui   nioilicuirt,  non  minoravii  bun:  Dei  pcr  Moysen  sibi  miniBtratuin  in  Icge  male 

(/'  C'(<i.  \ni).  »  Qiii  diviies  coliorta.ns  ad  pracstan-  ser?3nt,  'q;!od  veimes  peccalorum  eis  g»n('r;ii,  et 

diiin  consolationcm  indisciilibus  de  bonis  suis,  ita  cis  coinputrescit,  el  in  corrupiionem  veriiiur.  Cbri- 

di<  ii :  »  !n  pricscnli  teinpore  veslra  ubundantia  iilo-  slus  aulem  vcrmis  dicitur  iribus  iiiodis.  Pro  vera 
riim  inopiain  snpplcat,  ul  illorun»  abuiidanlir;  ve-  C  ln"!iiIil.Tle  :  undc  in  figiira  Cliiisli  de  David  liki- 

strap  iiu)j>'a;  sil  tiip|tlcmeiiiuin,  ui   fiai    «q-.ial  iiis  t»r  :  <  Te;'crrimiis  !i;:ni  vormicoliis(//  /i^(/.  xxiii).  » 

iibiit  ).  )  ji.qnaliiatcai  auiein  diceiis,  vjdclur  aliu-  liiud  quoqne  in  lijjura  liuniililaiis  Clirisli  poicoi  i». 

nieic  iiicniiuriP  goinor.  teiHgi.  quod  isaias  dicit':  t  Noli  timerc,  vsrniis  Ja  - 

Scd  iiiiinm  videri  pol(;st  quod  Apoalolus   ditit  co!>  {ha.  xu).  t  item  pro  vili  aitjeciione,  sicut  ia 

a:qiialital€Uirtcri,cu(jiplus  yccipiant  divitcsinpaiii-  psuimo   :  «  Lgo  sum  xrmis,  el  «oii   liomo,  oppro- 


cipalionc  spiriluaiiujn,  ^t  »;iii!is  pacjicrcb  iii  jurli- 
cipationc  tcmporainiui.  S^^.d  «qijailLaSs  «^icniuio 
Kunc  occiifrlt  tripliciter  isccijiitui-,  aui  sccuiidon: 
srquilslcni,  aot  seciiiiduni  j;aritat(  ni ,  aut  sei.un- 
diiin  qc.alitrilpni,  fcive  qiiaii;(!.ronque  MiijiiiUMJiiiCiii, 
/Kqiialilas  scquiiatis  est,  ut  cuin  pro  «i.iio  reddilur 
Hialuin,  sicutVetos  Testamciitiim  prypscriliit.oculiim 
scilicet  proocnlo.denlem  pro  denie,  livoiein  pro  !i- 


bniuTfs  homiinitii  et  abjectio  plehis  (Psal.  lii) 
ijuod  cliani  de  humilitaie  potesl  inteiiigi.  lieni  pro 
mordaci  severiialc,  sicnl  dicilur  linea.  Ilinc  apu«i 
Osce  dic;i ;  i  Igo  qnasi  linea  Ephraim,  et  quasi  pu- 
liedo  domiii  jtida  [Osee.  \).  »  Quod  aulem  dlcilnr, 
qi!*d  niaiina  cupil  scatere  vcrmiLus,  quasi  pluri- 
bus.  ad  hoc  perlinere  potcsl,qiiod  Chrisliis  muliift 
modis  gravis  esl  m  se  non  credentibns.  Hoc  auteio 


vore;  elcuiitbonumredditurprohono,  sicuiinralione      cxcnijdo  de  inanna  dainnaiur  inaluin  avariiiae,  qua 
dali  ei  acct'j»ii,  d«  qna  Apostolus  ad  Philippenses  ^  jMcnnia  malcservaia  jiossessori  suo  in  vermeni  ver- 

tiliir,  qtii  non  morinir.  Sed  el  graiia  lidci  iii  eo 
noii  oporalnr  ,  graiia  quoqtie  sajHeniiaj  vcl  scieniiae, 
si\c  gratia  gerniouis,  cum  steriiitcr  habctur.  et  iii 
boiitim  tisum  noii  assnmilur,  sicut  nianna  in  ver- 
mcn)  vcnjur;  quia  boiium  Dci  donuui  ei  in  maluin 
cedil,  a  qiio  iiiale  liabctur.  Quibubilain  aulem  pla- 


scrihcns,  dicit :  (  Nulla  raihi  Ecclckia  coiHiminicavit 
in  rallonc  dati  etaccepti,  iiisi  vos  soli  {Pfiilip.  iv).  > 
Dii  hac  x'qualiialc  diiil  Apostoltis  :  «  Ut  fiai  acqua- 
liias  .  >  qnac  quidcm  ■'vqualiia.s  lequiiaiis  potcst  csse 
sivc  a;qu;»lilal(!  parilalis.  fiide  Aposlolus  .  <  Si  nos 
vobis  :~tiirilii:i)i.i  seuiinuvtiiius  :  iiiagiiuin  esl   si  c;tr- 


nalia  vesira  mcluinus?  i-  (/  Cor.  ix.)  Non  est  ma-  cel  quod  Christus  ex  Maiia  vcrinis  .sit  cx  manna^ 

gnuin  carnalt:i  incicrc,  cisi  m.igiiiim   sil  spir.iualia  Qnod  niirum  videlur,  cum   per  vermeni  ex  maiina 

se  iiinaro.    D«   .cnuaiiiaic   pariiatis   .scriplnm   ost  dciuoiislrala  sil  quorumdaiu  dissiilenlia  ct  ijiobe- 

<  /i^piales  cnim  aiii;elib  suiK,  cl  iilii  sunt  Di-i,  ci;in  (iientia.  Veiumiamon  non  iinpie  dici   po|est,  qiiod 

sirtt  (ili:  <-,«uri<:clionis  {l.uc   \\).    »   Do  .Tqirilitaie  Maria  manna  est  absconditiiin  in  figuris  et  lesiimo- 

S'.'c»ii  lom  sinililndinem  polesl  inlcllijji,  qnod  scri-  niis  legis  ad    ipsam   perliHenlihus.   Sed,  quoniain 

iitinn  ciii   •  t   Misercre,  Domine,  p!cbi  tuac,  .snper  quod  do  ea  scripium  es»,  iii  libris  suis  Judxi  ser- 

(|n;sm  iii\i»c.iUiin  csl  iioiiicn  toiim  :  cl  Isiael,  qncm  -4.1111.  ocd   non   intellignni,   nec  pie  crcdnnl  :  ideo 


TW  Llll,  DE  S\ 

CliiiiiUis,  (jui  c\  Virginc  n:i(us  csi.  illi^  vimiis  oHi- 
ciuir.  Scqiiilm  :  £/  ira/ns  esf  fof./rrt  eos  iloiises  lii 
quo  osie.  ditur,  (^uod  lcx  vcl  lcsgislnUir  rcprclieDiiii, 
ei  i>i£ii»iii  luniniinando  pr:i-dicil  liis,  qui  niaiinu 
UMiae  raane  liiuiiitunl,  aliqno  niOiloiMim,  qiii  pr.v- 
«licli  sunl.  Illi  veio  qui  colligebnnl  mane,  qu.inli::ii 
buQicere  4i\  ve»cent!uiii  polcrji,  sircnuos  opciarics 
sigiiificanl,  qui  sluUiosi  sunl  opirari  cibum,  qui  non 
perii ,  incipi«nies  mane ,  iioc  esi  tn  iniiio  fidci 
»el  cOavcr&oiiis  sujp  :  tJc  qualibus  dicilur  iii  ps.ilino  : 
«  Oruib  ts«  »ol(/*««l.  ciii).  I  hl  posi  p.-»nca  :  i  Emtiil 
liuiao  a.t  op4j:>  s'iutii,  el  aJ  opcrationeiu  soam  usiiiic 
ad  vt'Spc«-;tiii  (iHd.).  t 

timique  iucaluisiet  tol,tiquffiehal   [Exod.  \\i). 

IJi.c   iiiuliis  niodis  piiiesl  iiiirlligi.  Chnstu.s  sol 

j.isliijx  iiuir  iiualuii,  qu.uido  feivorem  su*  cliasi 

l.'ljs,  pro  noLis  liora  seMa  crucein  ascendens,  effu- 

dit  Qui  autcm  lol  cst,  sccurtduiu  qiio  I  'ucei;  ipse- 

uicl  nianna  Csi,  secundum  quod  $c  nobi.*  frucndnm 

el  pariicipandum  indulgct.  Qui  cum  desldorio  aiiio- 

ris,  el  affcctionibus  compassiojiis  in  inoricn»  reso- 

liilii:.  est,  lunc  verc  inaniia  iii|iieraclum  est.  Tunc 

tiiiin  apparere  cessavil,  quando  ad  leinpus  humaiiis 

obiuiibui»  se  subiraxit.  Liide  ei  dixit  •■  «  Alodicnin, 

etjjin  n')ii  videliiiib  me;  cl  iieruni  raodicum,  el  vi- 

dfljiiifi  n«c  (itfaii.   xvi).   i   ln  nobis  tcro  incalcscit 

Mil,  qnanJo  cor   nostnnn   desidcrio   divim  amoris 

ferves<jt;  lur.c  et  uiaiina  liqiiescit,  quando  vcrbuni 

Dei  pcr  ainorein  Cliristi  cor  iioslrum  liqueficri  (acii. 

Liidc  ( t  .«ponsa  dicii  ;  «  Aiiinia  niea  liquefacla  cst, 

ni  <lilc<'tiis  l«*CHius  esi  {Cani.  v).   i  Et  in  psalmo  : 

«  'Aiiiiiiet  vcrliuiii  suum,  ei  Ijqucfaciei  ca  {Ptal. 

cuviii.  *  Sic  autein  diciiur  raatina,  lioc  csi  verbuin 

Pic   liquelicri  per  ciTecium,  qnia  liquefacii,  siiui 

Uiuluin  tlo  luium  dicitur,  quia  ignili  ei  motlili  scr- 

iiioiKs  siipcr  oleuni,  quia  cor  emolliunt.  Vel  mann:i 

li>|iiefKri  diciiur,  quia  CLristus  tuio  in  '.oide  susci- 

pittir,  quodaniinodo  pcr  conipassioncui   rcsolulio- 

jiciii   |»jiitur.  t^omodo  cniui  cor  pcccaloris  a   sua 

dariiia  rei-olvtiur,  si  non  Chnslus  a  duritia  jodicis 

r«-l,ixalur?  Qui  cum  puccata  solvit,  sicul  glacics  iii 

sercno  «tlviiur,  ipse  tiinc  a  socuritale  jndicis  resol- 

»iiur,  ut  in  verbo  ejus  naen»  altacl»,  in  spe  vciiiae 

ei  amoris  (kSMlcrio  mollius  rcsolvaiur.  incalescit 

sol  iste,  qnandoijue  siipcrjuslos  qiiasi  per  iram,  ei 

iiiaiina  iiquefant;  et  qua»i  ut  dcdcial  edicit,  dtiui 

dulcedineiii  corpuialis  aul  spiriinalis  consolaiioiiis 

ad  teinpus  subtialiit.  Hiiic  et  Joiias  siiblracta  silii 

cuiisubliono  timbracili  in  aiefeciione  liedcrx  gra« 

«iler  pcrdoliiit,  qu.tmlo  percnssil  siiper  caput  ejiis, 

el   xsluabal,  et  pelivit  aniiii:p   su.v    ut  morcrclur 

(Juan.  iv).  Iiicalcscit  sul  jusiitix  supcr  bonos  el 

nialos,  ncc  est   qui  sc  abscunil.nl  »  calorc  ejiis.  sed 

kiiper  bonos  per  calurem  «liaritatis,  vel  quasi  indi- 

giiationis,  snpcr  in.ilos    vcro  per   calorein  ir;p,   cl 

I  iroris.    Lnde  el   inOdclis  Syuago;,'a,  super  qti;iin 

rlliidii  Ocus  ijojii  suain,  nunc  luanna   vcrx  liJci 

iion  lialK'!,  i2uia  lides  aniif|iiorum  priininu  jjui  m  ca 

cx.aciJ  evanuit  ei  ifclcci'.  In   nobis  uulciii  in  fii- 


l( 


'  K.V.M    .VLiA.UIS.  7:;i 

.V  tntx)  in  iiitia  fi  lci  pcr  plonam  iliumiiiationeni  liijttc- 
r<i  Ktiii  <'rs>^iliit,  <|ii:iiiilo  li.!cs  evaciciltitur,  ct  oiiiiii^^ 
iiili-lliMus  p:ilc.bit.  Miio  aiilciii  modo,  siciit  c\  sc- 
qiiiNilibiiR  p:il<-l>il,  niatiiia  i|tiod  ad  sokni  delicuit-, 
nd  i^iicm  duriiit.  in  quo  oslcnditur  ()u:Ki  niens  aJ 
solct).  jn.^iiti  0  ctiivcrs:!,  CHin  (»«r  ileiiderinni  atno- 
ris  liqi;cl:u'la  rcsolxiinr,  liiitf;  ad  igneni  pai>sioiiii 
por  virtntciii  p:)ti('nti:e  solidainr.  ^i.tid  ostcndil, 
qni  dicil  :  <  l-acliiin  ot  cor  uicum  lait<|uaui  cera 
liqiicsccns,  in  nudio  vcntris  inei.  Aniil  laiiquaiii 
tcsia  viilus  ii  oa  (Psal.  xxi).  » 

In  die  autfni  texta  coliiijebnnt  cibos  duffliccs,  id  caI 
dtto  guntor  fier  sirtfiulos  homiHes. 

Spcm  vit.v  xtcrn:c  pcr  juslitlam  rid<'i  ab  cxonlio 

n)undi  pcr  tptin(|iic  xtates  usquc  ad  ('.lirisluiti,  oiiin  "s 

jusii  ItabitcMinl  :  cl  b.cc  cst  uiiuin  goiiior,  qno.i  pcr 

bingulos  dics  its(|nc  ad  sextain  colligitur.  A  iiobiii 

aHtcni  in  scxta  xialc,  qu:isi  scxta  dic  anlc  S:ibh:i- 

tum,  hoc  cst  anie  icquicni   animarum,  duo  goiiior 

CDlligtinlnr;  qiii.t  vil:c  a:ternic  spom  habcniU!»  et  pi- 

giins,  id  csl  ipsiim   auctorcm  ct  consinnmatorcm 

fidci  nostnv  Jrsiiin  Chrisiuni,  qni  in  sncramenio  ai- 

taris  nobiscuin  esl  usqnc  a<i  consuininationcni  sx- 

cnli.  lili  nttlcin  uiiuQ)  goiiior  collej^eruiU,  (i<iia  spi^in, 

o(  nondiiin  roin  habtteriiiit.  Nos  aitlcin  siietii  iiai>e- 

iiius,  ct  rcm  tciiciniis;  nondum  tanicn    sicijl  post 

liaiic  viiam.  Ct).M"vis  ciiim  Chrislus  nosira  reicctio 

sit  iii  prxscnli  vita,  cl  in  sncrificio  altarts  inaiiiiiice- 

tnr,  nondnin  tnmcn  usijite  ad  saticl;item  tios  reficit^ 

£  scd  hoc  inaiiiliicandi  inodo,  quo  inlerim  auiniinns, 
ad  vilam  xMcrnam  ca|>csscnd:titi  pra-parainiir ,  «t 
qiiasi  altorutn  ;;oinor  in  hac  sexia  liie  col(«(*iuius, 
nt  in  sepiiina  dic,  id  ost  in  Sabbalo  aninuriiin,  nsquo 
ad  saliet:itein  rcficiamnr.  Scxta  aulCiU  die  uoii-ib 
gORior  colligitiir  ct  consumiiur,  altcrum  colligltur 
cl  scrvaliir.  Spes  quippe  viue  xterna',  quje  iit  prx- 
scnli.hatietur,  cum  hac  vita  deficil.  Cum  cniut  pbuie 
viiiebitur  rcs,  tunc  omnmo  cvacii.ibitur  sp<>s.  i}uod 
enim  vidcl  quis,  quid  fpcr.a?  Atlornm  aulcm  gon-or 
coiligltur  ct  servatur.  Nec  obsislit  huic  scnientia.*, 
qnod  panis  viue  xteroae  hac  sexia  die  manducatur, 
cum  };o>uor  in  Sabbatum  servandunt  scxla  die  non 
edcrctur.  Praesens  qiiipi>e  refcciio  ad  fuluram  refc- 
(^lionetn  comparata,  vix  qii.^cdam  prxlibalio  cst,  et 

n  magis  futurx  refectionis  pryparallo.  Sicul  eniiu 
nunc  edimus,  praegustare  por  efltcienliaui  htijus  cibi,. 
boc  est  coiligercel  tervare.  Maiina  en«m  cullii(inir.i, 
dum  per  gratiam  bnjus  sacraracnti  quotidianis  prO' 
fcctibus  id  aginius,  ut  in  futuro  plenius  iiianducaro 
valcauius.  Manna  servanius,  quando  in  condignu 
veneraiione  liujus  sacramcnti  usque  in  fiBCin  |:erse' 
vcr.-iiniis.  Jud.-ei,  qui  adliuc  ei«peclanl,  «icut  ooagn 
in  siti  sun.  hac  sexta  die  nonnisi  uiium  gonior,  ci 
taincn  unuin,  colliguiit  :  et  ideo  in  die  Sabbaii  re- 
nianebiint  jcjtiRi,  quia  in  Parascevc  non  prwparavc- 
runl  sibi  Potest  bic  locns  et  aliler  intclligi.  In 
qninque  libiis  Moysi  siuipticis  et  iiuiocentis  vit.« 
coniiiic.ur  instructio,  aut  secundum  cxcinpla  jiislo^ 
nnii,  ut  11)  Ccncsi,  aut  «ecundum  pnecepia  rcciQ 


755  BALDJJIM  CANTUAHIENSIS  ARCMIEIMSC.  75» 

>iveiidi.  (II  in  alils  f|Hnliior  Kljria.  Ili  giinl  qiiir»(|uc  A  hoc  no«  in  illo.  E»t  »ulenf)  qiixdam    requK^s  rutiiPt 


<lics,  iit  qiiibiJS  colligilur  uiiu:n  goinor.  SeMa  (lk;s 
csl  tloclrina  Novi  Tcslamenli  iii  qiia  duo  gomor  col- 
ligumur,  boc  e.-il  iii  minorilius  praecciiiis  justilia 
iiiiperfeclorun),  qualis  eral  in  legc,  quae  neniinem 
aililuxil  ad  perfcctum,  el  in  iiiajoribus  priti.eptis  et 
consiliis  pcrfeciioiiis  juslilia  perfoLloruiii.  Perrecia 
autein  jusiilia  gomor  SiLbati  esl,  Nani  qui  li.mc 
apprelicnduiit,  sabbalismuin  cordis  li:ibeiit  iii  Ix-ti  ia 
el  exsultaiione.  Possunt  liaec  eadem  aliier  inielligi. 
Suiit  enim  qninque  virlules,  qu»  por  qiiinquc  dies 
passunt  signirHari.  Ilaj  sunl  quinque  species  coiili- 
neniiae,  qtiae  perquinquo  virgines  soleiit  designjri. 
Cuslodia  quippe  quinq»e  scnsuuin  nobis  necessaria 
esl,  ul  in  innocentia  ambulantes,  iinmaculati  ab  hoc 


leinporis,  de  qua  diciiur  :  «  Amodo  j:im  dicil  Spiri- 
His,  ul  re<|iiiL'Scanl  a  laUKibns  »yis  {Apoc.  xiv).  » 
Esl  ctqusedam  rc<jMte8  pr.escntis  temporis,  de  qna 
dicil  proplicia  :  «  Qiiiesciie  agere  perrerse  (ha.  i)  i 
Ad  reiiuiein  fiilnri  temporis  perrcnitur  p«r  %t\ 
opera  misericordia;,  quae  in  Evangelio  nameranlur, 
ubi  dicilnr  :  i  Csurivi.cl  dedisiis  miiii  iiianducare,» 
elc.  (Maith.  xxv).  Aut  per  senarium  perfeclionis 
Becunduin  niensuram  justiliae  cujusque  niajorls  »el 
miiiorib.  Sex  enim  cWcs  sunt,  in  quilius  oporlet  ope- 
rari ;  deiiidc  nox,  id  e&l  mors,  in  qua  nemr  polesl 
operari.  Posi  sex  dies  Sabbalum;  qiiia  posl  consuiu- 
niaiionem  bonbruni  opcruin  requies  aniinanim.  El 
quoiiiam  onini  tempore  vitai  prtEseniis  bonis  opern 


sa^culo  custoUiamur.  inilium  autcm  jusijtiac,  hoc  esl  ®  bus  riisfstcndum  est.  srcul  scriptum  est :  t  Quodcun- 


a  malo  declinare,  manum  ab  opcre  iiiiquttatis  cobi- 
l)ere,  oculos  claudeFe,  ne  videant  maluin;  aures 
obturare,  ne  audiant  sanguinem,  ca?ierosque  sensits 
»b  illicitis  retinere.  Unaquseque  autem  abstinentia 
wnil>licem  prasiai  utiliiatem,  immuniialeni  scilicet 
poenae,  qiiam  conlrarja  praevarkalio  poiesi  inferre. 
Kam  (^ui  non  furatur,  vel  non  aduUeratur,  vel  nou 
occiJii,  poenam  declinat,  quse  talibus  debeiup. 
Propterea  per  singulos  dies  unum  gomor  colligiiuF, 
usque  ad  diem  eextam.  Hacc  sextu  dies  pieias  esi, 
qu%  non  solum  fnalum  detestalur,  sed  jusiiijam  ei 
«(iisericordiam  operaiur.  Hac  die.duo  gomor  coili- 
gunttir,  quia  pieias  per  immuniiatcm  p<»nae  et  spem 


que  nianus  lua  poiest  facere ,  iiistanter  operare,  i 
adjungiiur :  <  Cras  quotlcunque  operandum  esi,  fa- 
ciie,  >  etc.  {Eccle,  ix.)  Quo  nionei  (\»od  operandoni 
esl  facere,  et  coquenda  coqncre.  Alterum  perlinet 
ad  opera  jusiriiae  et  misericordiic,  quae  indi-sinenter, 
quantum  possumus,  facienJa  sunt ;  aherum  ad  in< 
firraa  ineruroel  operum  nostrorum,  quae  igne  poRnfr- 
lenliae  coquenda  sunt.  Vel  allerum  ad  mtnora  opers» 
bon.*»,  quae  faciljus  possuni  fieri ;  altenim  ad  per- 
fectiora  studia  virtulum,  qux'  igne  fcrventiopis  d»- 
voiionis  debeant  excoqui.  Quod  auiem  dieit, « Cra»,i 
sic  accipiendum  est,  ac  si  dicerelur  :  Amodo  in 
poslerum  hoc  pro  lege  servetur,  ui  fiant,  qiiaedicta 


)riae  duplicem  praestat  nobis  uliiitalem.  Hoc  esl,  q  suni :.  <  Quidquid  auiein  residuum  fueril,  reponeiU 


^uod  Aposlolus  dicil :  «  Corporalis  exerciiaiH)  ad 
modicum  valet;  pietas  auten)  ad  amnia  utilis  esi, 
proroissionem  habens  viix  qux  nunc  cat  et  fiiiurx 
(/  TJiw.  jv).  >  Valel  qiirppe  pietas  ad  obliiiendani 
Titaa)  seternam;  valel  ad  bona  spiritualia  muUipli- 
canda  in  hacvita;  vaiet  ei  ad  Qarnalia,  quanium 
necesse  est,  obtineiida.  Aliera  auiem  utiliias  liujiis 
lemporis  est,  sexlse  seiWcet  diei ;  altera  vero  fuiuri 
temporis,'id  esl  Sabbati.  Ulililas  quoque  qniiiqiie- 
pertiUie  continentise  secundum  rmmuuilatein  pceiia: 
temporalis  conlra  malefaclores  legibus  oonsiitui;c, 
luijus  temporis  est. 

Yenerunt  aulem   omne$   principes   multiitidinis ,   et 
uarraverml  Moysi,  elc.  (Exod.  xvi.) 


usque  mane.  >  Hoc  inielligendum  est  de  manna  in 
Sabbalum  servando.  «  Feceruntqiie  iia,  >  ele.  Quod 
reposita  pro  Sabhato  uon  corrunipunlur,  signuin  esl, 
quoniam  bona  pro  fuluM  reqnie  facla,  in  fulurun» 
iiilegra  manenl.  Quae  aulem  propler  prjesenltra 
viiain  et  amorem  sxculi  (iunl,  corrumpuntur;  ex 
his  vernies  ebulliunt  :  «  Dixilque  Moyses  :  Conie- 
dile,  >  etc.  Kecte  dicitur  :  t  Coiiiciiile  illud  hodie, 
quia  Sabbaium  Domitii  est.  >  lii  viia  cnim  futura 
teiiipus  eril  comedendi,  non  coHigendi.  Q<iicuiiquc 
eiiiin  liic  coUigis,  labores  luos  lunc  niaHdueabis ; 
beatus  eris,  ci  hene  tibi  erit.  Recie  adjungilur  ; 
<  No»  invenielur  hodie  in  agro;»  quia  post  lianc 
vitam  noii  licebil  operari,  nec  lunc  iiivenielur 
Principes  mullitudinis,  qui  venerunl  ad  iWoysen,  ^  manna  ex  operandi  oxeiciiio,  quod  per  ngrum  po- 


ei  narraverunt  dQ  colleclione,  et  liquefaciione,  ©t 
duplici  colteciione,  hi  suiit  Ecclesiai  doctores,  qui 
iectionen>  Novi  Testatnenti  conferunt  lectioni  .Moysi. 
Lex  quippe  el  Evangeiium  quasi  ooHoquunlur  inter 
se,  quia  iiiutuo  sese  exponuni  et  aperiuni,  et  muiuo 
8ua  teslimonia  approbanl  et  confirmanl.  Cum  ergo 
ecclesiastici  doctores  per  verba  Evangelii  deChrislo 
legcni  aperiunt,ttincprincipesmultitudini3  de  nianna 
annunti.int  Moysi.  Quando  vero  lex  vcrha  Evangelii 
aperit,  lunc  loquilur  Moyses,  el  dicit :  <  IIoc  est, 
quod  locuitis  esL  Domiiius.  >  Quasi  diceret :  Oene 
vespondet  eventus  rei  verhis  Dei.  Et  addil  Moyses  : 
Requiee  Sabbatl  sancliricala  erit  Domino.  >  Domi- 
nus  r^quicm  amat,  ui  requiescai  in  nobis,  ac  per 


test  signilicari.  «  Sex,  >  inquil,  «  diebus  colligile,  » 
hoc  esl  in  perfectione  honorum  operum  viviie.  «  h» 
seplimo  aulem  die  Sabbalum  esl  Domini,  idcirco 
noii  inveiiieuir,  >  hoc  csl  post  hanc  vitam  eirt  re- 
quies  animarum;  et  non  invenietur  manna  quod 
coUigi  possit.  «  Venii  sepiiina  dies.  >  IIoc  non  de 
priiiio  Sabbalo  inteiligendum  videlur,  cum  prius 
diciuni  sil :  « Comedile  hodie,  quia  Sabbaluiii  est 
Doinini.  »  Sed  ciiravii  Moyses  ostendere,  noii  per 
unum  lanlum  Sabbalum  accidisse,  ut  inann.i  tion 
inveiiiretur.  In  duobus  itaque  exemplis  inanifesial, 
qiiod  de  sequenlibus  inlelligenduin  esl,  el  de  se- 
riiiulo  Sabbalo  vidclor  addere,  ut  arguat  pnpnll 
iutredulitaiem.  Nam  posl  exemplum  pnnii  SahbalU 


7r.7 


LID.  DE  SACRAM.  ALTAmS. 


m 


6i  lioc  (le  soonii.li)  iHklllgcn.liim  cs»,  oi  posl  vorb.i  A  paiari  per  colorcm,  si  iodislincee  reg.Tliir,  <  qnasi 


Mn^si  (1e  (liiplii i  cilio  colligeiulo,  i  egrossi ,  nt  colli- 
gerenl,  r.oii  inveiicniiit.  >  Si  anleiii  qnod  dicil, 
«  Venil  septiiiia  dies,  »  etc.,  dc  primo  Sabhaio  in- 
lelligendum,  qiiod  Moyses  dicil :  «  Non  invenielnr 
lioilie  in  ."igro,  •  prohaiio  polost  esse  sernionis 
HoyRi ,  qiiod  «  egressi  ut  colliijcrciil,  noii  iiiveiie- 
rnnt.  i 

Dixit   aiUem   Domintis  aa  ptoysen  :  Lsquequo   nou 
vhUu  euttodire  mamlala  mea,  clc.  {Ejcod.  x\i.) 

Oliiini  el  saturiintein  air.nnl  el  brula  aniinalia;  el 

hi  iis  esl  eoruin  qnaliscuiiqiic  bealitudo.  Verani  au- 

letn    bcaliludinen)    perficiunl    sanctnni   oliuni,    ct 

sancta   salnritas  :  qiix   diio  signilicaniur  per  Sub- 

bialnm  ct  inaniia.  Poslquani  or^o  Doniinus  oliuni  cl 


sciiion  coriandri  album.  i  Secnnduiii  lianc  auiem 
inlelligenli.ini,  oporlet  semen  coriandri  uspiam  lcr- 
rarnin  albiiin  csse,  ul  ei  nianna  iii  albedine  recle 
possil  coniparari.  Si  autcm  disliiicle  logenduin  est, 
e(  iiilelligonduin  sine  comparatione,  dicitur  maiina 
csse  albiiin ,  in  comparaiiuiic  autem  quasi  scinoii 
coriaiidri;  qiiod  Jc  spccic,  ant  qnaiilate,  aul  fonna 
inlclligi  poiesi.  Kccle  aute.m  dicitur  manna  quasi 
scmeii  coriandri ;  quia  veibum  Dei  ali(|uid  oleris 
iiabet,iinde  nutrialur  iiifirnius;  unde  Aposlolus  : 
(  Qiii  infirmiis  est,  oius  mandncct  (llom.  xiv).  • 
Cliiistiis  oniin  condcscendil  innrmis  usqnc  ad  exi- 
gnilalem  parvi  seminis  in  levibus  minimisquc  prx- 
coptis,  iit  qiii  non  polest  cum  capere  in  suLlimil.^te 


fcnluriiatcm  in  inanna  cl  Sabbaio  populo  suo  pro^  ^  ^,.^_^^  pcrfeciioris,  capcre  possil  in  mediocrilatc  vili; 


siilil,  el  iii  Ids  verain  bealitudiiiem,  quniii  sihi  obe- 
d  eniibiis  dalurus  e^t,  figiiravii,  arguii  coruin  inolie- 
dienliam ,  pcr  quani  alienari  possuiit  ab  liis  qiix 
polissimum  dosidcranlur.  Dicit  crgo  :  <  Lsque<|uo 
iion  vultis  cusiodire  niandata  mea,  ct  legcs  mcas?  i 
0:iasi  dicercl  :  Cuiu  oiium  Sabbali  ei  panem  de  coelo 
vobis  provideo,  et  per  lioc  ad  meliora  vos  iiivito, 
parum  est  ul  mandata  mea  servarc  vclitis.  Ilx>c 
«ulcin  inlerrogalio,  qna  qua^ril,  «  Usqiioqiio  non 
Tcliis  custodiic  mandata  mca,  >  clc,  illi  intcrroga- 
lloiii  consonal,  qua  p  >6tea  in  carne  ven.ens  quxsi- 
vii,  dicens  :  «  0  generalio  incredula,  quaiidiu  vos 
paliar?  »  [Mnrc.    ii.)  Posl   iiilerrogalioncin   Doinini 


Moyses  ad  coiisideraiioneiii   bcneficiornin    Dei   cos  -  ravit  cjs  (PAa/.  lxxx).  » 


lcvioris;  el  euni  capere  possil  in  fidci  simplicilalo, 
qui  capcre  iion  polesi  in  niyslcriorum  profundimtc. 
Manna  aulcm  dicilur  alltum,  quia  verbum  Dci  ab 
onini  labc  miiiidnin  esl  cl  purum,  sccundum  ilUid': 
I  Fdoquia  Doniini,  cloqnia  casia  [Psal.  xi).»  Et 
Cbi  isius  cuin  sit  ipse  candidus  ct  rubicundiis  suos 
niunJat,  el  dcalbal,  sccundiiin  illud  :  i  Lavnbis  nie, 
ct  super  nivem  dealbabor  [Psal.  l).  »  Quod  auiem 
verbiim  Dci  dulce  sit  sicul  niel,  oslcndil,  qui  dicii  : 
I  Qiiani  dulcia  faucibus  nieis  eloquia  lua,  supcr  mei 
ori  meo  (Psal.  cxviii).  »  Qiiod  gusliis  ejus  sit  cjuasi 
similx  cum  mclle,  oslcndit,  qui  dicit :  <  Cibnvil  iilos 
Doiiiinns  cx  adipe  rrumenii,  el  de  peira  nielle  satu- 


inviiat,    moiiens    ui    allcndant    quod  Domiiius  eis 

Sabbainin  dederii,  et  in  die  sexla  cibos  diiplicos,  ul 

ei  servire  vclinl.    In  quo  significalur,  qiiod  cleciis 

suis  dalurus  sil  requiem  a  laborc,  el  solalia  pr:e- 

sentisviix  pariter  et  ruturx'.  Dux  auiem  vilx  iiobis 

iiic   insinuanlur;  aciiva  scilicel  vila,  in  qua  iiunc 

laborandum  est,  et  coiilcmplativa,  pro  qiia  laboran- 

Omn  e&t,  in  qua  soli  Deo  conleniplando  vacabitur. 

Ipsa   autem    conieinplaiiva  vila,  qiianivis   niaiimc 

futuri  lemporis  sii,  in  lioc  laineii  lcmpore  por  san- 

ctiim    otium   rcprxsciilanda   est,  quod   in   Sabbato 

figuratur.    Dc  cujtib    vacatione   Moyses  subjungii  : 

f  Mancat  unusquisque  apud  se,  nullusque  cgredia- 

(ur  de  loco  siio  die  Sabbali.  >  Ac  si  diccrct  :  Uiius- 

quisque  rcqiiiescat  iu  donio  sua ,  el  non  egredialnr  D 

;«d    .iliquod  opns  die   Sabbati.    in   quo   monemur, 

icijipore  coiiteinplalionis  apud  nos  manere,  et  per 

illicita  desideria  foras  aon  exire.  sed  lolam   inlen- 

tioiieni  iii  puritate  cordis  ad  boluin  Dcuin  cogiiandum 

ei   diligendum     colligere.    <  AppLllaviique    duinus 

Urael   iioinon  ejus  Maii, »  utc.  Quia  noni(Mi  <  Man  > 

duliilationein  significal;  interpretnlur  enim  ^uid  e$t 

lu)c?  et  propierca  noii  indicai  cerlani  nolalionem  : 

tnravit  Moyses  pcr  ac.  ideniia  aliqiiani  e,us  notiliain, 

w.ru  niyslcrii  causa,  oslcndcre,  per  spec.cm  scilicet, 

nbi  dicii :  <  Qiiasi  seincn  coriandri ; »  per  colorem, 

iilii  dicil,  <  aliinin;  »  per  saporeiii,  ubi  dicit  <  gn^tiis 

ojusqnasi  sini  l;c  cmn  nicllo. »  Vidclur  lamoii  sccun- 

di|m  leiiorc;ii  linerx  inaiiua  i,eiiiiiii  coriandri  coia- 


Dixit    antem  Moyses  ad  eos  :  Iste  est  sermo  quem 
prcccepii  Dominvs  (Exod.  xvi). 

Qiiod  jiibei  Moyses  implere  gomor  ex  manna ,  ut 

cuslodialur  iii  fuiuras  generaliones,  significat  Cliri- 

sium,  qui  cst  verum  iiianna,  et  in  qiio  est  lotius 

justitix  forma  el  norma,  iiobis  servalum,  el  genc- 

ralioiii  omiii  qiix  vcntura  est,  ut  noscarnus  panem, 

qiio  alili  sunl  in  solilndinc,  qni  educli  sunt  de.terra 

iEgypli.  !n  fide  cnim  Cbristi  justificati  sumus  nos, 

et  jiistificandi   suiit,  qui   venluri  suiit  posl  iios,  et 

jusiificati  suiit  quoiquot  anle  nos  jusii  fuerunl,  edu- 

cii  de  terra  iEgypii,  hoc  est  liberali  de  serviiuie 

diaboli. 

Dixitque  Moyses  ad  Aaron  :  Sume  vas  unum,  elc.  in 
taberuaculuni  reservandum  {ibid.). 

Quod  Dominus  loculus  est  ad  Moysen ;  hoc  Moyses 
loqnitur  ad  Aaron,  ul  pcr  ministerium  sacerdotis 
rcponatur  manna  iii  loco  suo. 

Poiiit  ergo  Aaron  inanna  in  vase,  quando  sacer- 
dos  de  Icge  Dei  suinens  qtiod  faciendum  vei  di- 
cenduni  est ,  prxdicat  Christum  in  beata  Virgii^ 
de  Spiritu  sancto  conceptum,  ut  credalur  Otoroxof. 
»t  quasi  urna  aurcn  liabens  manna  ;  et  quandu 
Christum  prxdicaiidum  poiiit  in  corde  auditurisper 
fidem  Clirislum  in  se  suscipientis  ;  ci  qtiod  docet 
Cliristum  in  unitatc  catholicx  Ecclesix  esse,  noii 
ii:  Syiiagoga  Judxorum,  vel  in  convcnlicufis  schis- 
inalicorum  vel  lixrelicorum.  Vas  Liijus  inaaiia 
qiiid  pjnilur  iu  tjbernaculo,  paucitas   csi  eioc!.u 


1Z» 


DALDUhM  CANTUARIENSIS  AUCIIttPlSC. 


;'.o 


ruin,  vel  fldelis  Synagoga  Juilarorum.  ipsum    vero  A  noslri  iii  obeJieiitia    iegiii  secutijuni  moralia  cjiis 


Ui>erni>cu!uio  niuliiiuJo  e»t  vocatorum  ,  vel  gone- 
ralis  Eccie6ix  Jndxoruni  et  geniiuin.  Quod  auieiit 
(iicil :  «  PosUit  illuJ  Aaroii  iii  talvt-riiaculum  rcscr- 
vanduin,  i  per  aiiiicipationcin  bic  dicitur ,  qnod 
jiostea  fjcium  est,  conslructo  tabcrnaculo.  Quoil 
Dominus  pnnM)  jussii  niamia  noii  servari,el  <leiiitl<) 
manna  in  vase,  ei  \as  io  labcrnaculo rescrvaii,  ad  boc 
periinerepotesl,qii<td  verbum  Dciquandoqucabscon- 
denduiii  esl, quandoque iion  abscoiidindiiui ;  iiamqui 
dicit;  «  Iii  corde  meo  abscondi  cloqui.»  lua,  ul  non 
peccem  libi (Psa/.cxvni), >  idem  ipsc  dicil :« Justlliaia 
iuamnon  abscoiuii  iii  corde  ineo  (P$al  xxxiv).  * 
Yerbara  enim  Dei  abscondondum  est  iis  sitiu  dilc» 
cltodis,  in  siuu  metnoritf',  nc  per  iicgiigenliain   vct 


pm-cepia  liansngcnda  esl ,  el  per  obcilionliaHi 
£v;iiigelii  virtiis  aniinx  senipermiiliiplieanda^quaii 
denaiio  in  qnaiernaiium  ducto  recte  Utinpus  viix 
DO&lrx  lioc  nuinero  figuratur. 

Uoc  abeahti  tutit,  nt^etfm*  laMfettnl  finn 
lerrae  Chunaam  (txod.  xvi), 

l  incs  tcrrx  Cljaiiaaii  langeinus,ctiui  de  itac  vila 

excunlcs,  tcrram   vivciiiiuin    ingreJi    tne<pi«inu8  ; 

iicut  scripiuni   est  .    «    Ctiin  dederit   diieciis  &nis 

soniniiin,  ecco  baeredius  Doitiini  (  P$al.  cixvi ).  * 

Cuiii  aiilcm  rnortalc  buc  inducrH  iinmortalit:itein  » 

tuiic  ullra  fines  pro^re&si,  securi  liabilabiuius  iu  toi 

quoiiiam   i  Doniinus  salvafa  faciec  Sioir ,  el  semen 

ccrvoniui  ejtiE   possidebii  eam  ,  e>  qui  diligunt  n»> 


pcr  oblivioiidm  clabatur  ;  abscondenduiii   cst  el  o  B  ^,;n  cjus  baljiiabunt  in  ea  (Pzat.  nviii).  »   Terrs 

laude   hominum  ,  ct  Ab  indignts   auditoribus.  At 

propter  graiiam  vel   iiiuorem  hominum,  cui»  rw 

exe^crit.  abscondendutn  non  esi. 

Filii  autem  Israei  comederunt  man  quttdTnginia 
aAnH  ,  donec  venirenl  in  terrum  ftobitabiitiu 
{Exod.  xvi). 

Vertium  Dei,  sive  corpiis  Chrisii,  secunduro  bunc 

ulCQdi  modum,  quo  inierim  participamus  ,  cibus 

nostcr  esi,  doncc  exeunies  de  hoc  deserto,  veniamns 

9id  iervDm  habilabilent  ,  ad  torrani  bcilicet  viven- 

Siutno  Quadragenarius  naincrus    jiversis  servit  i>iy- 

sieriis.  Hoc  er.iin  nutv^ero  dierutn  eiTuJii  Deiis  in- 

dlgnation«-n«  suam  supcr  omneoa  carneni,  ut  perjrct 


&iiteiii  Cbanaan  terra  protnissionis  cst ,  de  qua 
dicluin  est  ad  Abrabam  :  <  Dabo  tibi  terram  Ciia> 
n;ian  fi...;nluni  hxreditalts  vestrse  {Ptal.  civ).»  C^r 
^uteip  lerra  illa  visibiliter  dicta  sii  ierr'>  0,hitn»Aii : 
raiio  in  promptn  est,  cum  possessa  6>t  a  fieiiiine 
Cbatiaan,  qui  nuiletTjclus  esl  •*  Noe  ,  ct  «crvituli 
subjf^ctus,  Terra  vero  vivenliiun  .  qwt  &igiiif;.;'»tj 
est  pet  lerrana  promissionis,  quomoJo  spiriiuslitcr 
sii  terr»  Chaniiaii,  vres  eausse  occurrunt,  fcjeciift 
eniir;  Enaiignis  sptrilibus  secundum  illud  :.  <  Vidt:- 
intfi  Saianam  sicut  luigur  de  coelo  cadcnletn  iLui, 
i).  ,  A  Qliis  Jsrael,  id  cst  a  nobis,  possiJenda  e*l. 
lietn  oranes  in  Adam  de  paradiso  ejecti  sumus  , 


aquis  diluvii,  exceptis  paiicis  iii    arca   servatis  et 

salvaiis.  Hoc  numero,  cvunplo  Moysi  et  Elia. ,  et  C  ^'""^  '"'"'"  ^''^'^'^'  ^'  ''''''  pron.iss.on.s ;   scJ 

coramuiaii  iii  filios  IsraeUei  boiie  commoti  ^  Cbu- 


tpsius  Chrisii,  dieaia  est,  absiineuiia  ,  per  qu.im 
|>lac.in  polest  ira  et  inuignatio  Dei<  IIoc  nuinero 
uunoruiii  itir.iiiu>t  Dcns  popuiuni  3uuiii  in  ereoio  , 
victis  ifAii^aroni  be»«^liciif'  el  0agellis  aiiernans , 
placaltis  •:(.'•.  irai,us.il:nc  soriplum  est  :«  Quadragin- 
la  anni»  prax.imusfui  gcneraiioiiihuic(Psa/.  xciv);» 
ve!  secuadutn  aliam  liuoraiu  :  *  Quadraginia  aunis 
olTensus  iui  geoerationi  huic.  «  lloc  nuniero  ino- 
l>edieuiia  punilur  vel  corrigiiur  ,  hoc  iiumero  obe- 
dieatia  exercetur.  Uic  ergo  launBerus  per  signifi' 
catiouem  iiam  continct  et  graiiam.Signiricatio  vero 
eius  ia  partibu;;  cjtis  consideranda  esi,  deoario 
sciliceS   et  qiiaiernariu.   Deoarius   autem   propter 


naan  criim  corfttHoia  v.ei  eemmoiio  iiiierpieiaiur), 
cbiinebimo;  ear».  Ilem  Chana.rei  possunl  diti 
i»d.ei,qn!a  ganeraiioiie  perversa  et  infideloa  lilii 
fiicii  '•uiit,  semcn  Chaiiaau  ei  noii  Juda  :  qnibus 
lerra  rcpromissa  cst,  sed  eis  propier  iii(idelit.tictii 
ablala  .  «lobU  qui,  secunduiu  spirituin  io  liiios 
AbrabiC  iepuiaii  v^^unius,  daia  est,  secunduni  itluJ  : 
«  Aulerelur  u  vobis  rcgoura  Dei,  ct  dabiiur  geiiU 
facienti  fructuin  cjus  (  Uatlh.  xxi ),  .»  Et  iterum  : 
«  MuUi  venient  ab  oiicuie  ei  occidcnte,  ei  recuw» 
beni  cum  Abrahatn,  Isaac  ei  Jacob,  in  regno  cotlo- 
rum ;  rdii  aulem  regni  ejicienlur  in  tcueb!M& 
exteriorcs  {Maiih.  xviji).  > 


Decaloguin,  signiticat  obedientiam  iegis  ;   quaier- 
nariusobedieniiamE^aiigelii.  Priraa  csl  in  simpli-  ^  C^""""  ««'^»"   ^«''"«  f'''"'*   '»'    <'/'*»  (^^"'^-  ^'')- 

Per  uiensuraro  ephi,  qus  deeem  pariibus  abtiol- 

viiur,  intcliigi  potesi  mciisura  donaiionis  Christi  ; 

qua  toii  raiionali  creaturx,  id  est  iiovem  angcloruui 


citate  ifluoceniix' ,  secunda  in  c^nsummaiione 
jusuiiae.  Ad  priinttiu  peritnei  noii  occiderc  »  aliena. 
nonrapere  ;  ad  secuiidaui,  iion  irasci,  propria  dis- 
iribuere.  Quaternarius  auteui  tn  quattior  Evangeliis. 
;iccipietidus  est,  vei  in  qualuor  virtutibus  priiicipa- 
liUus,  quarum  perreclio  in  Evangelio  prxscribiiur, 
vel  in  quatuor  sacramenits ,  naiivitatis  scilicet , 
passiouifi  ,  resurrecltoiiis  et  ascensionis  Chrisii  ; 
quoruiii  virloie  Ciirisio  couformamur  renascendoy 
«ompaliendo,  convesurgendo,  de  virtute  ia  virlu- 
lem  ascendendo.  Qu^iuor  autcm  virtutes  obiincniur 
inslitutioou  quatiior  Evangeliorum  ,  ct  viruite  qua< 
lUQr  saQramenioruro.   Quoniam    >guur  lota   viia 


ordinibus,  el  humanae  ereaturse  ,  distribuit ,  sicul 
vult  el  quanium  vull^  El  qaoniam  homo  iii  orjiito 
raUonalis  crealurx,  qux  sola  justiiix  ei  beaiiiudi- 
nis  capax  est,  et  idco  Chrisium  pariiciparc  solu 
potest,  deciinum  locum  lenet :  recie  ci  competit  de- 
citna  pars  ephi.  Per  ephi  euim  rccte  iDiciligiiur 
plenkiudo  gratix,  qux  suiTicit  universis.  Fcr  gumor 
vero  parlilio  gratiae,  qux  iiiveiiitui'  in  singuiis.  Quib 
parlilio  graiix,  elsi  inxqualis  sit.  <.an>en  pcr  com- 
iunDion«tiD  charilalis  reductlur  ad  uniiaicni  fqii^X" 


ICl 


LfB.  DKSACHVM.  ALT.MUS. 


W 


1  lalis,  cunt   iil  t>flici»l  cliniitns,  iil   coiiiniiiiiij   •inl  A  lilK^  niftiiliir,  e(  coniDiiiiuilur ,  ul   tubiilius   iiilel- 


oniiiuini,  qii.^e  )irnpii:i  Miii  kiiigulonuii. 
lii  iiliriiiitinieroniin 

Anitna  no*tta  urxia  f$t,   hihil  retiticiunl  ocuH 
uv$tn,  tiiti  Man. 

CnnMul^ns  promibcinini,  quod  ;isri>n(lcr:i(  cnin 
fiiiis  Isr&el,  fla^jrarcl  *les'»k'rio  carnisiin  ,  sodcns  cl 
fleiis  juaciis  ,i:iriler  gihi  fiiiis  l^r;ici  ,  ilicfbnl  : 
I  Qiiis  nolns  iJ;»ljil  :»(1  vchOCiiJ.iin  caiii'*»  ?  Hccor- 
darniir  pisciuai  quos  coinciiclunHis  in  .^'^gypW)  gra- 
tis.  In  nicnlcn  iiol>is  veniiini  cucunicrcs.d  |H>|«onrs, 
IMiriqie,  cl  ccpe,  et  allia.  Aniiiia  noslnt  oriila  ol. 
Niliil  res|tiiMiiil  ocui>  MOsln,  'lisi  in.iii  (Afum.  xi).* 
Foiiua  noslri  leinpori!»  lixc  csl.  Fiiii  qiii|)pc  Isracl 


l;g;ilnr.  Alilcr  : 

Mciis  SU.1  voluliililale  niutia  circniens  et  pcrln- 
6lraiis,  qii»  pro  fitle  vel  conlra  lideni  co|ilari  pos- 
sunt,  quasi  supcrior  moLi  iii  circiiilu  volviiur  ;  rul, 
<l4in>  sulisl:il  iiicoiicussac  (itlci  nrnijias,  verlium  fidci 
nrviiiitiin  frangilur,  el  sulilitius  percipilnr.  Ulniqnc 
cniin  inola  in  incnte  invenitur  :  alieia  in  constaniia 
flilci,  vcl  lioiii  propositi;  allera  in  perluslralione  , 
lioc  csl  consitlcniiione  eoruni,  qua?  cretlcnda  siinl, 
vei  luciciidi.  Vcl  aiicra  in  volunlale  ,  quac  s»il)j;i(tJ 
n«(ioni  olictliendo,  attera  in  jndicio  ralioiiis,  qnx 
tircuit  qnaerciido,  el  conjiiiiniiil  disceinendo.  Vel 
;<licra  iii  tiniore,  altera  in  &pc.  In  liis  enim  verl)uiu 
liei  cotnmiituiiur,  ut  ncc  niinntissiinum  mandaium 


juncti  nuiiiuuranlibus.  Ijoiios  indicanl,    qui  cx  so-  yx  ccolcnnalur,  ncc  i:num    iola  vcl  umis  apex  DCgli- 


€icl<tte  nialoniin  corrniopuntnr,  sicul  <le  qoilinsdaiQ 
•cripluiii  Chi  ■  I  CDuimisii  snnl  iiiter  g<:iilos  ,  e(  <]i- 
diccrunt  opi.Ta  ooruiii  (  Ptai.  cv).  »  ti  Aj>osloliis 
Hicit  :  I  Corrunipiiiii  niorcs  jjonos  colloquia  nial:« 
(  /  Cor.  XV  ).  »  Miilii  de  vonversaii«>nc  soH^ulari  , 
<)U»si  dc  yl"g>i>lo  cgressi  ,  cl  i(er  nicWoris  vii.u 
jggrcssi,  in  n!».-iiiori:i!H  r^^vocaiil  cibos  if",(;yntio«,  cl 
eurum  condinienla  e'.  ir)i(sf!-.<  iil:i ,  viiia  scilirci 
priscje  conversationis,  el  enruin  olilcrtinicul.T,  ct 
<lfsidcrio  laliuni  iniscr.il)iliier  .trcscunt  c(ial)C<icunt, 
ei  spiiiiuale  nianiia  divini  vcrlii  fastidiuiit,  diceii-' 
(es  :  f  Anima  nostra  arida  esl.  >  Dc  (;u:il.bus  scii- 
ptum  esl :  <  Omnein  esc.iin  abomiiiul;!  e^l  anin<a 
«orum    {Psul.  cvi).   >   S.rpc    aiiiein  qni  lnijusmodi 


{attir.  Torebatur  manna  in  morlai  io.Moriariuin  cor 
nostrum  esi,  ubi  verbum  Dci,  quasi  pilo  lundiiur. 
A|)u<i  Sali>moiiein  ostcndiinr  a  stutto  non  aufcrri 
8luU;ii;ini  suani,  ctsi  in  pila  quasi  piis.'«nas  conlnn- 
«iatar,  id  est  in  stuititia  vel  conscicnlia  siia  con- 
(tiri)c(ur,  pilo  diirse  incrC|'aiionis  desnper  fericntc. 
Sic  eiiini  scripluin  csi :  <  Si  conluderisstnituni  in 
pila,  quasi  pM.saiias,  rtiiicttle  dcsnpcr  pilo ,  noii 
aiifcrcliir  ab  co  sluSlilia  cjms  {l'rov.  xkvii).i  Sicnt 
.Mitcii.  sliiUus  co:ilutidilMr  ab  liLs,  qui  (ulertiiit  slul- 
liiiain,  sic  vcrbunt  Dei  coiiluiuliiiu'  ali  his,  qui  oilo- 
ruiit  s:»pKniian),  vcl  pilo  conira  liflioiiis  ,  Vil  pcrse- 
cutioiiis.  Alii  eniin  tiiifjnis,  ;<iii  gladiis,  alii  maloium 
opcriiiii  cveiHjilis,  verl)iin)  DeipiTsc  |iiciido  ntlerunt. 


sunt,  nnimo  malis  juucii  ,  sed  inier  bonos  posi(i  C' (.^    parliciilalim    romniii.uuiii.  Lxcr.  ictione    euini 


^unt,  sicut  odio  iialient  boiia  facorc  ,  ita  rasiidiunt 
l)ona  audirp,  c(  in  aiiis  bonj  viderc,  c(  diiin  dc  vi- 
la  bonorum  scrulanltir  ciicii)|»i:>  v(  solaii:»  tni 
erroris,  iion  inveiiieiKCS,  ui^i  buua  qiiae  f;ii.(idiuia, 
(iicun(  :  i  Niliii  respiciurA  ociiii  iioslri,  nis'  man.t 
K(  qnoiies  vel  Laretici  in  ve»is  ecc'csia>i'ci.'i.  vc! 
Jiidj.i  iii  Clihstianis,  vci  Jaici  in  rleiici»,  vo!  cierit  ■ 
iii  vii  is  religiosis.  vcl  circ.i  eus,  non  VKlcnt,  r.isi  .i«i;i; 
^jiicia  suiii,  el  pudica,  et  lionebia,  et  boiia'  \umx  , 
ct  quaecunquc  ordincm  el  profc*>sionc!n  dcccant  ; 
(olies  qui  b-TC  fastidiuiit,  c(  iiiviii  aspiciunl ,  <|i> 
niiit  :  I  ^iliil  respicinnt  oculi  nostri,  nis;  rnan.  » 
Sic  autcm  dicuiil  fasti.lio^ti,   i  iiii;<i  respiciunt  ocnii 


coiiliadictionis  c(  persecutioiiis  vcrbum  Dci  sein|icr 
subiilius  !iivc»iig.)tur,  ci  !>ut)li!ius  coiiiprclieiidiuir. 
M'i!;a  siqiiideui  fidci  iiiysioria  nol.is  paicfiicta 
sniit,  <|ii;i.'  :idtiii(.-  clausa  )  orniaiisisseiti  ,  iiisi  fides 
t<)l  sibi  advcrsaiilcs  pertuiisget.  Piio  itaque  ,  iu 
mortario  mniiiia  tcriiiir,  cuiii  ailvcrsariorurn  iuu- 
hioiic  vcrbuni  Dci  in  (or»Ic  discrctivus  cl  subtiinis 
rogi(a(ur.  Kt  si  forie  aiivcrsaiii  desint,  a  qnjbus 
V(  rbuin  Dci  iinpiigiictur,  Ckcrcitatione  lamcn  Cbri* 
li.ina.^  discipiina^,  qii.i  <|uik<iue  sibi  advcrsari  deiiei, 
qiasi  pilo,  verbuiit  Dci  iii  cordc  teritur  :  qu^d  usu 
di^ciplinx  scmpcr  subliiiiis  discernitur.  Duiii  lia-tf 
vcrba  discutiiniis,  qnid  iiisi  manna   \'i[    Uiola  fntu- 


iiOstri,  iiisi  inan,  »  siciKjuslus  agijraiulaiidoditii  :  ^  ginms,  vcl  piia  lcriuiusl!  Scd  quanlumcunque  dis-. 


II 


<  Tcsiiiiioniiim  JesiiCiirisi',  qujncunquc  vidi  (4/)0r 
!).>  t(  iilndde  spousa  :  <  Qui<J  viJcbis  iu  Sufiamiic, 
iiisi  clioros  castroruni  '/  >  {Cant.  vii.)  Quaie  fuerii 
i.ian,  osteiidit,  diceiis  :  <  Era(  aulcni  man  qiiasi 
keincn  coriandri,  coloris  bdi>tlii,  >  Hac  in  lilxoilo 
<tixcra(,  cxccplo,  <|i>od  ibi  culorenv  album  cxpressil, 
c(  uuiiicn  bdcllii  non  posui(.  ndclIiDm  autein  ,  ul 
ainiit,  arbor  e»(  aromaiic."».  Quod  circuibal  popiiliis 
colligeiis  luanna,  siginiical  di.*votioiieiu  fid»iliiim,  qui 
piacdicaia  dt:  Cbrislo  niciite  pcrlustraul,  utspiritiia- 
leni  rcfcciionem  percipi.inl.  Alainia  aulcni  mola 
/raiigcbalur,  qiiia  vcrbum  Dci  inter  duo  lcsiamcnla, 
vcl  iiiter  lidcram  e(  si..Miiiiiii  ,  id  es(  spirituatein 
viitcHig-iiii.iin.  cl  i'tii;i.ee.x|'OSi(:«jiiCiU  diiui    distj- 


ciitiiuus,  qnaulumcnnqiie  sludiosa  lucdilalionc  ktic 
qnasi  &emen  coriandri  comminuimus;  (toieril  (anien 
ailliuciuagis  comminiii ,  el  partibilius  fran(ji  ,  vel 
alicri.  Qnia  parlicipationc  semper  iii  aiigiiienluni 
prnlicil,  ct  coiumiiiutum  crcscil.  Fran^tnr  aiiioiu 
\ci  teritur  m:)nna  duolius  niudis  :  vcl  cuiii  diti;;cii  ct 
itiicutitur  vcrbum  Dei  ul  sublilius  inlellig:)tur,  vul, 
ciim  a  iiobis  proiiciendi  s(udio  id  agi(ur,  ui  distri.* 
«Mius  cusiodialur.  Iiilcr  inaiina  liaiigcre,  cl  maniia 
(crorc  sic  distingui  po(cs(,  u(  ad  prinium  pertineanl 
qu.c  dilliciiiora  sun(,  vcl  intelleclu  vel  facio  ;  ad 
alioriim  vcro,  qnae  aliorutro  modo  faciliora  stinl. 
Tin.-b.K  poptiltis  iii  niortario  inaniia,  coquent  in 
Qlta.  tsi  oUa  (liLui.iiioiis  ili:  i^ua   Jcreuiias  ditil  : 


7CT 


BALblUDI  CANTliARlENSIS  ARCIMKPiSC. 


7C4 


(Ulain  succcQfian)  cccc  vidoo  {Jercm.  i).«    liiolla  A  proniissa,  .'nit  jtH»riieri(n,  vorbtiiii  Pei  tlc  cMgcntla 


.Miioiit  Iriliiilulionis,  fxT  ignein  pnssionis  aiii  rliari  • 
l:itis  iiiaRna  loqiiiliir,  qiiuinlo  ad  boiiuin  quoil  in 
iiobis  csl,  iiit<!r  niala  qux  paliiniir,  inngis  inagiv|ne 
s<«liilamur.  Qnoil  liiiic  qiiidein  lii ,  ciiin  Dens  inUT 
(lagella  magis  diii^'iuir,  el  propler  Dcum  is  eiiam 
qui  Dos  prosequilur.  Torla  auk-m  ,  vel  pcr  dimiiiu- 
lionem  tortula,  a  lorqucndo  dici  videlur.  Sivc  au- 
lcni  generaliier  paiiie  sic  diralur,  pro  eo  quod  (or- 
qncndo  rormalnr  ,  el  formaiido  torqucdir  ,  siciit 
rormella  casci  a  formaiulo  gciieraliter  dicilur,  sive 
aliqua  epecies  paiiis  ab  aliqua  arle  torqiicndi  6ic 
appellclur  :  credendutn  esi  non  frusira  hoc  loc« 
loriulas  noniiiiari.nec  siiie  causji  accipiendum  esi 
quod    Scripiura    lain    diiigonler   dicere    cnrnvii , 


vcritale  ad  eam  inlcllifjf^nliam  intorqnonduiu  est, 
nc  pro  roerciilia  vcritalis  presiimalnr  opns  ini- 
qiiilMlis.  CoiisMliiits  cniiii  cst,  iii  tali  iieceMita(«  er- 
rorein  poeiiilcnlia  rcvocari,  qiiam  D^^i  sladita  con- 
velli,  dnljilaqiic  revcreiilia  fraiidari.  Sicnt  auleni 
adniiilenda  cst  ilispcnsailo,  ciim  uirinqne  periculuiB 
instat,  iii  clcdione  minoris  inali,  sic  pra;c<-pliim  Dci 
vc!  roiisilium  pro  liuinan»  iiinrmitalc  nonnunqnam 
inncclcre  oportet,  ad  elccHonem  infcrioris  boiii. 
Ilinc  Pnnlus,  cum  propensior  servilus  jiistlliae  <lc> 
bealur  a  i)Oiiis,  qiiam  iniquilali  solcat  cxliibcri  a 
inalis,  biinianx  inliriniluli  se  condesccndcre  oslen» 
dciis,  dicil  :  «  Humanum  dico  propler  inririiiilaieni 
carnis  vestrse.  Siciil  cnim  eiliibuislis  ineinbra    ve- 


niaana  rrangiet  (ori,  et  cx  fraclo  ct  triio  torinias  "  slraservirc  inimundilixet  iniqiiitali  ad  inii|uilaieni ; 


iieri.  Forte  tioc  ipsum  verbuni,  quoii  nunc  (racta- 
nius  ;  quia  verbuin  Dei  est,  ci  ideo  inanna,  si  digne 
fraiigi  cl  tcri  possit,  poteruiil  cx  eo  lortulse  for- 
inari,  ui  boc  quod  scripiiim  esi,  ad  spdificaiionem 
fidci  ct  cbaritatis  vaieal  iniorqneri.  Si  enini  dile- 
ciio,  perquam  iides  opcratnr,  plcnitudo  logis  est 
(Hom.  xiii):  ci  si  in  uno  mandaio  charilaiis  to(a 
lcs  pcndct  et  propbetae  {Matth.  xxii);  cur  non  liceat 
ad  acdiricationem  cbaritaiis  vel  fidei  ,  oninia  con- 
verlere  qiiae  salubrilcr  scripla  sunt ;  cum  prn[iler 
charilateni  omnia  scripla  sinl  ,  proptcr  qiiam  et 
omnia  sunl  facta  ?  Cnin  ergo  lcgis  verbutn  Dei  pro 
testimonio  fidei,  vcl  »^diricatioiie  charita{is,:ul  aliiul 


ita  iinncexliibcte  nienibra  Tcslra  servire  jusiilixin 
sanclilicalionem  {Rom.  vi).  >  Qiio  iii  loco  non  invi 
lal  ad  id  quod  |)crrecluni  csi,  sed  consilium  inlor- 
quei  nd  id  qitod  noslr.-e  infirniilali  accommodiiinckl. 
Siiniliter  cum  quodain  loco  sic  dicat  :  «  Dico  auteiii 
non  nitpiis,  el  viduis  :  i)oniim  esl  eis,  si  sic  perma- 
«canl,  I  clc.  (/  Cor.  vii) ;  ad  Tiniolbeuin  scribens 
consiliiiin  infleciil  dicens  :  <  Volo  aiilcm  Juniores 
niibcre  (/  Tim.  v).  i  Omnis  aiilem  jusliiia  bonorum 
in  pncsenti  qiiasi  qiixdam  inflexio  cst  a  suinnia  pei  • 
fticlione,  suminaqiie  direciioiie,  ei  si  fidcliierappeo- 
datur,  invenitur  miniis  babens.  Ipsaqtie  jiislilia  per» 
rccloriim  niagis    conalus  quidam  ci  ciirsus  esi  ail 


assumptum,  et  qtiasi  nsurpatuin  ,  quain   ab   iiiltio  r  finem  consuminationis,  qiiaiu  apprehensioperfeciio- 

posiluiTj  esse  videatiir,  memcnloquod  poptilii»  Dci  ex 

manna  Irilo  lorlulas  faciebal.  Licctcrgo  bisioricutn 

elliueralem  et    sinipiiccin  scnsnm  graiia  liilei  vel 

cbariiatis  in  mysticiini  iittellcctutn    et   spirilualein 

ssnsum  convcrtcre,  el  ex  his  qusescripl.iot  faclasunl 

ubicunque,  salubriicr  facicnda  cogiiare.  Scd  e(  ex- 

pedit,  de  verbis   Dei  ubicunque  ei  qualiteicunque 

positis  consilia  salii(is  iiosiris  leinporibus,   neccssi- 

laliburi,   infirmilalibus  et  moribus   formare ,  salva 

semper  chariiate,  qua  Deus  immobtliter  diligenJus 

esl,  cui  omuis  Scriptura  servii.  Pro  qya  charitale 

scrvanda  mulliformitcr  et  mnltipliciter  inter  innu- 

inerabilia  tcniationum  discnmina,  dispeiisare  opor- 

tet;  ita  ui  ssepenumero  pro  justitia  quas!   contra 


nis.  Qiiuntumcunque  enim  quis  profecerii,  et  cur- 
rentlo  processeril;  adbuc  tamen  juslilia  anie  cutn 
ambulabil,  nonduni  plene  appreliciisa ;  seJqni  con- 
tincns  usi  jiistitiJe,  tandein  appiebendcl  illuni.  lioc 
Patiiiis  in  sc  osteiulens,  dicit :  t  Kon  quod  jam  ac- 
tvpcrini,  aiil  jain  perfeclus  siui ;  scqiior  auteai,  si 
quoniodo  comprebcndani,  in  quo  el  comprehensua 
suir.  a  Cbrisio  Jesu  {PliiUp.  iii).  >  Yiia  itaque  no- 
s:ra  sic  disponenJa  est  el  sic  dirigenda,  ut,  cumnon 
sit  nobis  liberum  slatim  apprebenderc  quod  perfe- 
ctum  cst,  pi';«cepta  Dei  infloclamus  ab  eu  quod  sh- 
pra  viros  est,  ad  id  quod  nobis  possibile  esi.  lnfle- 
ciamus  dico,  non  ea  muiando,  sed  eis  acccdendo 
ct  pro  viribus  observando.  Licei  enim  non  suflricia" 


jusiiiiam  nonnuUa   alienlare   necessitas  imperiosa  0  n»us  omncs  cogiialiones  nosiras,  et  affeciioncs,  ei 


compellai.  Pro  bac  servanda  ssppe  rigor  jusiiiia; 
intlectendus  esl  in  tenipcramenlum  misericordioc  : 
s.Tpc  quod  indultum  esl  intnitu  misericordiae  leduci 
oportet  in  sevcrilalcm  disciplina;;  sxpe  (olcrandum 
est  minus  malum,  ut  quod  grnvius  esi  cvilciiir  fla- 
gitium.  PropterquodMoyses  allondcns  duriiiamcor- 
dis  Judxorum,  pei-misit  dari  iibelluni  rcpudii,  nc 
comniilterelur  crimen  boinicidii.  Sscpe  nobis  per- 
denda  est  graiia  proximi,  ne  nobis  percat  graiia 
Dei.  Srepe,  cum  coniraria  jubent  Cbrlstus,  ct  qtii 
vices  Chrisii  agere  creditur,  proeceptiim  Cbristi  di- 
cenlis  : «  Qnivos  spernii,  mc  spcrnU  {Luc.  x),  »  ea 
ntoderalionc  dispcnsanduin  esl,  iit  qtiasiconiraobe- 
ilicniiam  Deo obediaiur.  S.Tpe,  tum  illiiiia  rniui  aul 


inieniiones,  (am  caste  ei  pure,  quam  dignum  el  jii- 
siuin  csi,  in  Dcura  Jirigere,  utetim  toio  corde,  tuiii 
aiiima,  tota  mcnte  diligamus;  coiisuiiius  lamen  es( 
pro  loodulo  inrirniilaiis  noslrx  diligere,  quam  oiii- 
niiio  non  diligeie.  Ei  si  non  possumns  puras  oralio- 
nes,  quales  desideranius,  Dco  oflerre:  nieliustamc» 
est,  u(  dalur,  e(  ul  possiiinus,  orare,  qnani  onmino 
non  orare.  Ergn,  cum  nobis  injunguiitur,  quae  perfe- 
cla  sunt,  nc  iiibil  fuci.iinus,  quia  loium  non  possu- 
mu>,  inflecienda  sniit  ad  id  quod  possumiis,  ut  ali- 
qno  inoilo  exciis.ili  invcniainur  iii  eo  qnoJ  ilebeiMns, 
cl  nnii  [lossiiinus,  juxla  vocem  Doijiini  dc  inulicre 
sibi  oiisoqiiciito,  (liccnlis:  <  QiioJ  babnil  lixc  fccil 
{Marc  Mv).  )  Omnia  itaqiic  consilia  ili   vcrbis   Dti 


166 


LIB.  DE  SACRAM.  ALTAKIS. 


70« 


nobis  prjescrijila  sic  iiilelliReiuIa  siuil   ol   sic   iwci-  A  Nc  ilicasainpliiis  :  <  QuiJ  esl  hoc  ?  »  Ignor.^^bas  lu.cl 


pienda,  ul  in  uccnsioncni  itosirx  siipcrn:c(]iic  balii- 
lis,  coiiverlanlur,  proiil  ratio  causarum  Uicl.ivcrit  ; 
quibus  aut  neccssilnli  cedcre,  aui  iiinrniii:«li  aliqniti 
indulgenlius  concedere  oportucril.  In  oinnibus  >u- 
tem,  qufcirca  aliob  disponimus,  qu.iinvi.sdistricliiis 
inlerdutn  ugendum  sit  :  niiscricordiaii)  cogit;u-c  dc- 
bemus  ul  et  ipsi  miscricordiam  a  Dco  conscqnaniur. 
Sic  enim  torlulx  cx  maiina  facix  cruni  saporis 
({ii:i6i  piinis  olcaii.  Poslqunm  autcm  osl<-iidil  Scri- 
pltira  quomodo  m:iiiua  frangcrciil,  icrercnt,  cl  tor- 
lulas  facieiiles  coquercnl,  curavit  adjiccrcquod  ciiin 
rore  inunna  dcscenderel.  Verbum  Dei  cnrn  peiTiiii- 
dil,  rosesl;  cuni  reficit,  nianua  cst.  Cuni  prx-dica- 
liir,  |)crrunda  ;  cnm  digne  buscipiiur  cl  cusiodiiur, 


p.ilres  iui,  inlidelcs  quidein  sicul  tn,  el  idco  patres 
lui,  liunc  cibum  iion  iiitoHigcns,  quid  cssel,  ct  aif 
quid  libi  datus  esset ,  scrutarc  Scripturas,  in  qiiibiift 
lc  pulas  habcre  vitam,  scrularc  legem,  in  qiiacon- 
fidis?  Kcce  ipsa  libi  non  involule,  non  obscurc,  sed 
m.inifcstc  et  apcrlc  ostcndil  libi  qnid  sil  verura 
manna,  et  ad  qnid  Deus  tiiii  dederil  cibiiin  maniia? 
Non  ob  .iliud,  quam  ob  id,  quod  liic  scripinm  csl, 
qiiod  lillcris  tuis  inscrium  est,  quod  auribus  tnis 
sxpe  incnlcalum  esi,  quod  oculis  tuis  ingeslnm  cst, 
(  iit  oslendcrct,  inqnit,  tibi,  qiiod  non  in  solo  paiiit 
viviiliomo,  sed  in  omni  verbo  qnod  egredercinrcx 
ore  Doniiiii.  »  Fruslra  libi  manna  dalum  cst,  si 
nuiidum  vidcs  oslcnsionem  qiine  libi  in  manii:i  dau 


relicit.  Manna  ergo  descciidil  cuiii  vore;   quia    ver- ^  esi.  Ad  oslcnsioncm    dalum    csl,  aliquid  oslen»'.il. 


biiin  Dei  in  corda  lidelium  pcrvenit  ex   prophcianim 

el  aposloloriiin  prandicalione.   Hinc   Aposlolus  ait  : 

I  Qiioniodo  credent  ei  quem  iion   audicnini?  >  elc. 

{Hom.  X.)  Et  post  p.Tuca  :  «  Ergo  fides  cx:'uditu,  au- 

dilus  autein  per  vcrbum  Dci  (ibid.).  >   Ycrbiim  orjjo 

in  corde,  manna  est ;  verbum  in  ore,  ros  csi;  nihil  • 

ominus    tanicn  el  manna  est.   Noclc  dcscendil  ros, 

liicul  scriptuin  est  :  <  Cuin  qulotum  silentium  con- 

linerenlomnia,  el  nox  in  suo  ciirsii  inediiim  iler  ha- 

berei,  omnipolens' scrmo  luus  exsiliciis  dc  coelo,  a 

rrgalibiis  sedilms  vciiil  {Sap.   xviii).  » 

Itcm  de  libro   Numeronim  :   Ta'derc  coepil   itiiieris 
{Nuin.  XI). 

liulti  divinis  niancipati    obseqiiiis,  cl  arcliorem 

Tilam  professi,  landcmlaborios»  disciplin^periaesi, 

quaa  Dontiisi  line  vitx  finienda  est,   conlra  Moyscn, 

lioc  eslcoiit;-a  ipsum  Deum  legislatorem,  ve!  conira 

ipsius  le^em,  qu.nsi  supra  modum  insuavem  inuriiMi- 

nnl,  el  in  soliludine  non  habcntes   paneni  abicoii- 

difjm,  qii!  siiavior  est,  Piaqnas  luriivas,  quacdulcio- 

rc»  suiil,  dicunl :  i  Deesl  panis,    iion  sunt  aqiiae.  > 

llanna  coeleste  supra  modum  faslidienles  adjiciunt, 

diceiites  :  i  Anima  no.slra  jam   nauseat  super  ciljo 

islo  levissimo.  i  Isli  quippe  posl  noviliuin  rervoreni 

iiiclioat.^e  conversionis  tepidi   facti,    deteriores  siinl 

qiiain  frigidi  ;  qiios  el  Doniiiinsex  oro  suo  evontil, 

quia  prius  sibi  qiiasi  incorporatos,  poslad  vomiium 

suuin  JMslo  judicio  suo  tedirc    permitlil;    unde  et 


Vivitquidein  bomo,  secundum  hanc  corporaleni  vi- 
lam,  de  pane  corporali,  id  csl  cibo  corporali,  ad 
quein  perlinel  corporale  inanna.  Nani,  tcste  Scri- 
plura,  de  manna  panes  liebanl,  sed  secundum  spi- 
riiualcm  vitam  non  vivii  in  lioc  pane,  ad  quemper- 
linet  corporale  manna,  scd  in  oniiii  verbo  Dei,quo«l 
oslcnsum  csi  in  mniina.  Qiiomodo  enim  osienditur 
Iiomlncni  vlvcic  in  verbo  Dei,  per  manna,  iiisi  el 
ipsuiii  vcrbuin  oslcnditur  tibi  per  rnanna?  Sed  fru- 
slra  ilbi  osiciiilinir,  quod  dctrcctas  credere,  quod 
non  potes  videre,  sicul  de  le  per  Isaiam  dicilur: 
I  Qiiis  caicus,  nisi  servus  mcus  ;  ei  qv.o  siirdns,  nisl 
ad  qiiem  iiiiniios  incos  misi?  {Isa.  xlii.)  >  Nobi» 
p  aulciii  oslendil  Dcus,  quod  abscondit  ab  oculisluir, 
abscondens  faciem  suam  a  domo  Jacob,  verum  man- 
na  essc,  quod  egredilnr  ex  ore  Dci,  Clirisiuin  scill- 
cei  Dei  virliilcm,  el  Dei  sapientiam,  qiii  apiid  Salo- 
nionem  dicit  :  »  Ego  ex  ore  Altissimi  prodii  {Eccli, 
xxxiv).  >  Hocesi  vcrbuin  quod  dixit  Deiis,  t  cl  facia 
siini;  inaiidavii,  et  creala  sunt  {Psal.  cxlviii)  i  uni- 
versa,  boc  esi  verbuin,  qnod  tcsiiOcatum  est  a  lege 
ei  prophelis  ;  el  quonlam  prophel»,  in  quibus  locu- 
lus  est  Deus,  os  Dei  dicunlur,  omne  vcrbum  quo 
praedicatur  boc  verbum  a  propIieiis,es  oreDei  egrc- 
ditur,  ut  iii  eo  vivat  hoino.  Verbum  egrediens  ex  ore 
Dei,  tribus  modis  dicilur.  Verbum  iii  Patre,  a  Palre 
geiiilum,  Palrique  cosclernum  ,  verbum  in  ore  pr»- 
dicaiitis,  verbum  in  corde  credentis.  Verbuin  incois 


dicil  ;  i  Ulinam  esses  caiidus  vel  frisidiis    nuiir  aii.  t\  j  i     .•    /•  ■  i     ■      •.  i        _ 


leni  qiiia  tepidus  es,  incipiam  tc  evomere  ex  ore 
«leo  {Apoc.  iii).  *  Cibum  anlcm  illiini  levlssiinuni 
dioebaiit  faslidiosi,  vel  qtiia  sinc  aliquo  suo  labore 
a  Doo  cispnaparabatur,  vcl  qnia  niillo  pretio  com- 
pambatur,  vel  qoia  prne  oimia  abundaiitia  minus 
illis  fiapiebal,  idooque  contemnebalur.  Sic  et  ver- 
buin  Dei  nontionqnam  ex  facilitaic  intellipendi,  .  i 
•x  desideriociborum /Egjiiii  fasiidiosis  anitiiis  vi, 
lcscil,  el  in  l.tdium  vcrtiiur.  Ncc  siiflicil  cis  panis 
vita"  ct  iiilellectus,  et  aqua  sapientiae  .saliuaiis,  qiiiij 
Miussitantes,  dicant  :  «  Doesl  paiiis,  nonsunlaqux'. » 
\*i  Deiiteronoinio  :  Dedii  libi  cibum,  clc.  {Deut.  viii). 
Audi  nnnc,  o  ludaee,  el  inlcllige  ex  lcgo  liia,  si 
W.  crcdcre  placei,  diligenler  disce,  qiid  bii  niauiia. 


virtus  animne,  qiiae  dici  potcsl  insiiiini  vcrbnni.  Ver- 

buin  aulcm  fidei  occiillo  susiirrio    loi|uiiur  Deus  in 

cordc,  sicul  scripUiin  csl  :  i  Beaius  cs,  Siinon  Bar- 

jona,  quia  caro  et  sangiiis  non    rcTclavit  libi ,  scd 

Pater  ineus  {IHaiih.  xvi).  >    Omne   auteni    verbuiii 

quod  egredilur  cx  ore  Dei  in  iitannaostensum.  Naiii 

Clirislus  manna  est,  et  verbuin  prcedicalionis   nian- 

na  est,   intimum    verbum   qiiod  loqiiiiur  iii    corde 

Deus  manna  est,  et  ulrutiiqne   istorum    in  Chrisio 

nianna  ost,  el  iii  utroquo  Christiis  in.iiina. 

Kx    libro    Josuc    :    Defecit    manna   potlquam  ,  eic. 
{Joiiie.  v.) 

\'\\\\  Israel  excitnleti   de  deserto   et  ascciidentes 

de  Jurd.ine,  dcciniQ  dic  pi  iaii  ineiiMS   ca&traiuciait 


767 


IlALnriM  CANTlAnitXSlS  AnClllKPISC, 


TCS 


mni  tn  Caigoi,  iltlqne  scound.i  nrcimuijione  piir-  A  "|""^  ^' 'ripiura  dijlirniirat,    cl  lnm'?ii  muhi(»li(  lur 


gali  fcceriml  pbas^;  qtiarlo  (letiino  dic  incnsib  :nl 
vcsperam  in  campcslritms  Jcri-lto,  el  coiite<lctiiiii 
()e  frugibus  icrr?^  die  alloru  azynios  panes  c(  poleii- 
tam  ejiisdem  anni ;  c(  tunc  ilt-rccit  m:uina.  Maint^i 
vcrbum  Dei  est  in  'cge  cl  in  tlvungelio.  Manna  .lu- 
icm  divjni  vcrbi  sccnniliim  (iguralia  fogj'.  lnnc  <lclc 
cii,  <]uaitdo  Chrisius  luna  qiiart.i  (Iccim:)  ad  Tcspc- 
rain  cuni  discipulis  suis  vcruin  p;iscli»  cclcbravi(,<t 
rructun)  (err.ne  pruinissioiiis  coniciciidi.m  dctfit  l'cr 
fr»i;e.s  eniin  (ciTie  &igiii(irari  potcsl  ipsc  Cdristti?, 
Tc  <pio  scriptiim  csl,:  <  Terra  noslra  d;«bii  riuctiim 
siium  {Pial.  iti.iv),  >  vci  friigcs  juslitij^  ci  porfcolio- 
nift  evangclic:e  :  qua  incipiciiio,  ccssavii  «i:u}na  »<•- 


.s:tpire,  seciiiidiMn  v.irii  dfisijeria,  seJ  ul  iiiullii^ii 
ciicr  saperei  noii  iii  illo  e^se,  sed  in  illiii,  ijitibua 
varie  sapiebat.  Hjiic  opinionem  juvare  poiest.  quod 
iiniis  idcrnfp.ie  rriicius,  sicul  usu  probamus,  divei:>i!t 
niodi.?  «Iiis  ei  ."il.is  sapil,  dum  uniis  conlendil  euui 
cssc  nuii'is  <liikeiii,  alius  niagis  duitero,  aliu^  ««•< 
diilcein.  fiuisimilecst,  si  lainen  vcra  esiopiiiiii,  iptiHl 
f^crmn  nnui  pcr  aposiolos  iii  qiiaciiiu{ue  liu;;uj  pio- 
!iunti.i(u3,  in  auribus  aiidicntium  varie  siuiabui , 
yd  uniiibcujusque  inteiligcuti.iin  ,  juxia  propri-ini 
ipsius  liitguani.  Vcrtiintainen  fiuic  opinitMii  tibsi- 
stere  \iditiir,  quod  ScriptHra  «licit  :  t  Ad  qiUKl 
quisqnc  voicbat,  convcrtebatur  (Sap.  vil,  »   ut  tuu- 


cuudum  jiisliii;un  (\»x  cr;tl  cx  opcribus  lcgis.  llccte      ham  varie(atis  iii  ipso  manna    fioiiere  videatiir.  >isi 


ergo  pbasc  ct  csiis  fni^iim  Ifrra*  jii;inna  linivil  ; 
quia  ntors  Clirisii  c(  icK  Evangclit  tigiiraiibus  legis 
termiiuim  ponunt. 

lix  libro  Sapieiili;c  :  Angeiorum  escu  nutriri  juuisti 
populnm  luutit,  clc.  (5'a/'.  xvi). 

lit  Exodo  scriplum  esl  tii-  manna,  quod  gustns  cjus 

cssc!  qiiasi  simi!;c  cum  mclle  {Exod.  xvi) ;  in  libro 

ISunierorum  scriplum  est,  quoti  csscl  ^aporis  qoasi 

panis  oleaii  {Sitm.  xi) ;  jiic  vcro  ditiiur,  quodomiie 

dclcciamcntum  in  sc  lisherei,  et  omnis  saporis  siui- 

vit;Uem;  cl  quod  deserviens   uniuscijjusuue  volun- 

taii,  ad  quod  qiiisque  volebat  converiebatur.    Pro 

lanla  variclate  dubiuri  polcsl  de  saporc  mannx.Si 

vero  unicaiijue  ^apiebat  secuntbun  suani  voluntatem 


I^ 


f<jrtc  sic   di<  luin  si'.,    i  convcrtebatur,  »  quod  i)j 
guitanlibus  vidcbatur. 

Quoniam  aiJlcni  quod  inccrtuin  esl  fariis  opiiiiu- 
nibus  solet  csse  obnoxium  ,  suQiccrc  nobis  tlebei  in 
iv  anibi^ua  nioduiu  co^jitarc,  qiio  puluit  cssc  poksi 
bilc,  quod  Scnplura  dicil,  ne  lides  Scriplurx  <l6 
aliqua  coitjectuio.  iiapossibililalis  in  cjrdc  uoatnj 
vacillet.  rcsiiinius  adbuc  alilcr  diccrc,  qnod  videli- 
cel  tnanna  cam  graiiam  safKiris  liiifoeret,  qu»*  posset 
quamcoiujiic  sapoiis  suavitalcm  vcl  viiucre,  \cl 
xquarc,  oiniii<;u€  dcsiderio  quidquid  in  <  ibiii  dcsi  - 
derareiur  satisfuccrc  Hoc  si  veriiio  est ,  coiiverie- 
baiur  manna  ad  qnod  quisquevolcbat,nun  desideiaii 
saporis  repracs-;nialione,  sed  pari  vel  poiiori  rccom- 


(juomodo  osiendiiur  certum  habcre  saporem  qtiasi  C  pensaiione,  sicut  siiii»  aquae  taxn  aquae  quam  vinj 


similx  cum  melie,  vol  quasi  pauis  oleali ;  vcl  qiii  J 
»icccs»se  fuit  ut  manua  lastiJireni,  el  peponcs,  el 
«.ucumeres,  ei  ccpe,  et  allia  Jesitierareni,  si  omnium 
sapor  in  manna  eis  reproeseiitabaiur  ?  Sed  dici  po- 
iest,  quod  manna  propric  cl  naturaliicr  saporcm 
|i:'.bebai  .slcut  siuiihe  cum  mclie,  e(  ex  parie  quasi 
panisoleaii,  sicui  solet  unum  coudimenium  ev  dl- 
versis  spociebusconfcclum  diversos  simul  sapores 
rcpncseiilaro ;  vci  quod  nou  cocluinhabcretsaporcm 
quasi  sitnilje  cum  ir.el!e,  coctunv  vero  quasi  pauis 
pieati.  ilunc  si.piiuem  commemorai  Scripluns,  ubi 
ile  inann.^t  cocto  moiitioi>ein  factl  :  quibug  aulein  isti 
tfuo  saporcs  aonsufliciebant,  aiieriuro  duorum  mo- 
dorum,  .sive  nu^li  scilicet,  sive  divisi,  manna,  sicul 


poiio  refi  igerapc  potesl ;  aiiera  juxta  voiitni,  altcru 
supra  voluin.  Spiritnaie  iiulcni  iitaiina,  lui  nibil 
deest  in  uila  saporis  pinttia,  lanio  dnicius  tH  su.-i\iuji 
sapit,  quanlo  plciiius  oiniicdebiiloriuiii  vincn.  {ico:» 
qui  boniias  esl,  cnjus  snbstantia  ciiarilas  csi,  rnjtit 
cssciitia  l)eti!giiitas  est ,  volens  stibstaiiii^ini  snatu 
osteiidere  quam  dulcic  naiur»  csi,  ct  <lul«.eiliiieiii 
suam  quain  Jial>ebal  iti  lilios  ,  qnani  sna^iSMtn.e 
benignitatis  esl  propter  niiniam  c!i:iritalcin,  qu.i  iioit 
dilcxit,  Fiiium  suum  paiicin  angclorum  iii  tiiutidutn, 
iiiisil  :  <  Sic  eniiii  Dcus  dilcvit  munduni.  ut  unii,'o- 
nitiim  suiim  daret  {Joan.  m).  »  Hoc  cst  vcriini 
nianna  ,  quoj  pluit  Doininus  ad  fiiaiiducatiduHi. 
<  Eteniin  coeli  distillaverutil  a  facie  Oci  Sinai  (/'j«/. 


£\  iisc  SciitJiura  vidcUir,  quemcunque  aiiuiii  sapo-      i.xvii).  »  Hjcc  csl  pluvia  voluntaria ,  quaiti  scprega 


rom,  juxla  desideriuni  suum,  refercbat.  Et  sicui  illi 

qui  in  meliito  poculo  dulccdiuem  utciiis  sentiuiii, 

pcssunl  tamen  iiiellis  suavitatcm,  sicul  cst   in   fa\o 

plenlus  gustandam  licsidcrarc,  sic  illi  poteratit  pc- 

poiieset  cijcuini!ies,  ccpe  <m  aliia  desiderare,  quam- 

vis  omniuni  iiorum  sapores  in  nvjiina  expcrii,  fortc 

omiiiiio,  sicui  in  propriis  speciebus  sentirc  consiie- 

verant,  vel  ideniiiaiis  fasiidio  vicd,  sicnt  est  bu- 

«lana  curiositas  varieiaie  sempci'  gaiidcc,  poieraiu 

saporcs  Jn  manna  gusiatos  in  aliis  qiioquc  rcbus  Ic- 

vilaiis  causa    gusialos   aflectarc,   sicul  solciit  vini 

amalores  ejustiem   Tini  saporem   in  aliero  scyplio 

post  ailernm  levilalis  vel  curiositaiis  siix   vilio   at- 

tvHiarc.  Sic  \iJci«r  manna  ccnos  li.ibere  i.3poro5. 


vil  Dons  b:*:iediiali  stiac  :  Hoc  est  quod  pararii  in 
dulccdine  siia  panperi  Deus.  Cbristiis  actcfn  pro 
oinnibus  descetidcns,  el  omnibus  comlescendens  , 
inelTabiligialia  suavitaiis  omnes  ad  se  allicit,  n<-mi- 
iieui  ibjicii,  omncs  ad  panutenliani  re(ipil,o:ii«ibus 
ge  e\cipicniibus  suavissime  sapiw  omtiilniR  piis  de- 
sitleriis  sohw  ipse  su(rit.it  elsaiisf;ic  t;  et  liabens  in  se 
omne  doleclamentum  e^condimeiiium  ,  et  onuiis  sa- 
porii»  suaM::ttcm,  aliis  ci  aliis  alilcr  et  aliler  s«» 
coniempetat,  juxia  cnjusque  desiderlum,  appeiidun 
el  alicclum.  Sunl  cniiii  juslitiaR  Doininl  roctu',  iTti- 
ficantcs  corda  (l^ial.  xviii),  lai-v  nuiUx  quitlcin. 
quam  muliae  sunt  vi?e  in  Cbrisio  ad  Chrislum.  llo€ 
ciii.jiic  bapil.  s.ccuiidum  quod  clcgil  ''l  dibgil.  Suist 


700 


Lin.  Dfc  6M  Px  \ 


ilifcrsi  onliiics  el  morcs  jusiorum,  iliver;.:»  profes-  A 
sioiics  cl  conversnlioiics,  diversa  voia  el  suidia ; 
cl  liis  omiiibtis  se  iiidiiifet  benigniias  Ciirisli,  qni 
$«i3vis  esl  uiiiversis,  oiniilius  se  iinporliens,  el  siii- 
giitis  siii  siporis  coniiiincnlii  (iispeiiiens.  Aiilfr  eiiiin 
sapit  poBiiiienti  ct  incipienli  ,  aliier  pruliiieaii  el 
aliier  perveni*'n(i;  aliler  iii  viui  acliva,  alilcr  in 
co:itcinplaliva;  aliler  uieiili  boc  inumto,  aliier  non 
ulenli ;  aiiter  crlibi,  uliicr  ronjugalo;  aiiter  aksii- 
iMiitlr  qui  sapit  iiiier  liiem  rl  dicin,  aliter  ei  qiii  s;ipit 
omncm  Uiem.  Dulce  snpit  mjnna,  cuin  itecesa»italcs 
releval ,  ciini  jnlirinilatcs  cur:)t ,  cum  teniationes 
n>iiigat,  cinn  cunoiiis  aiijuval,  ct  spem  coDfortat. 
DuUis  Jesys,  et  dulce  iioinen  ejiis ,  el  iueinori:tle 
t-jus  iu  dcsiderio  aninix.  Dulcis  cst,  cuin  voia  sus- 
cipil.  cuin  siiiguilus  repriinil,  cum  suspiria  finil  ,  *^ 
fum  lacrvnias  abslcrgit.  Duicis  in  puritate  viiae, 
dulcis  in  paco  coiiscieiilix ,-  dtikis  in:  spe  vi><ionis 
sux*.  Diilcis  in  oraiionc,  dulcis  iii  sermono,  dniiis 
iii  lccliotiC,  dulcis  in  conioinplalione  t  diilcis  in 
cenipuiKtionc,  eiin  cordis  jubilaliono.  Dulcisiii  orc, 
dulcis  in  corde,  dulHs  in  amore  :  amor  ipsedulce- 
dinis,  el  dulcedo  anioris.  Cujus  iiiu'slimabilis  sua  ■ 
viias  prinia  cs'  in  dunis,  suinma  in  dciir.iis  :  qui 
gusiavcruul  adliuc  csuricnl,  el  qui  e.^nrieiil,  $.1111- 
rabuniur,  el  saiiaii  seropcr  luomori.tra  abund.uilix 
suavitaiis  cjus  eruciabunt. 

fitBr«us  de  Eptsioln  primn  ad  Corinihios  :  Convemen' 
tibu*  lolit  in  unum,  clc.  (/  Cor,  xi). 

Posi  doctrinam  eorum  qux  speciaiil  ad  lionesta-  q 

tem,  coniequcr.ter  agit  de  Lis,  qu»:  necci-saria  suiil 

ad  saluicui  ,.boc  esl  dc  saoramenio  alinris,  iii  quo 

Coriiiihii   m:)\iine  errabani.  CoDvcnicbHtit  eiiiiii  in 

Ecclcsi?  »J  manducanduni  ei  bibciiduni,  el  postino- 

duin  saiurali  el  inebriaii  corpori  Clirisii  ei  sanguini 

roniuitiiiicabani.  la  quo  reprtbciidunlur  in  duobus: 

lutti  qitia  pauperes  ad  cceuaui  siia.Ti  non  voc»bant; 

itiiii   quia    pransi  ei   noti  jcjt-ai.ianlo  sacr.tmcuio 

rouiuiuiiicabanl.  Ciirisius  rcTCra  posicoeuamcorpus 

'.wiim   ei  sanguinern  discipui.b  dcdit.sicul  bcatiis 

Augusliiius  dicilr,  quo  vebemefitius  coninrcndarti , 

I     voiens  lioc  uUiniuni  mcinoria'  coruni  tcnacius  iiifi' 

porc.  V<l  sicut  alibi   babclur,  cclebralo  cum  liist  i- 

p^ilis  pascfia   more   JutJjtarnni,   novum    pasclia  iii- 

cbo;ivi(,  donaiis  corpussiiurn  ei  sanguiiiem  iliscipulis  [) 

iii  sacrnmenlo  panis  cl  vir.i ;  sigtiificans  iHud  pascliD 

dc  tsciero  nou  csse  icneiidum,  iiisiiincns  rt  pra-ci- 

piens  iiiuJ.quod  in  finc  fecilad  relinenduni,  •  J.im 

iion  est  Domiiiicain  ca>nain  manJucare  (ibid.)  >  boc 

»»i,  non  convetiitis,  !aiiquani  ad  Dominicam  cocnarn 

manducanduii)  ,  scd  t»nquani  ad  veslram ,   qui  nij 

patiperibus  e.^Oi^^alis.  .Quod   probat  :  <  Lniisquisqiic 

enim  su^tin  cncnatn  pr.vsumil.  1  Vcl  aliter  :  Conve- 

nient-ibus  vobi&  jim  non  eii,  ul  jsi  non  )iccl,  Domi- 

nicaiu  cijenain  manducarc  ;  hoc  est  corpori  et  saii- 

C«iini  Domini  communicare.  El  quare  illis  jam  non 

•ic«t    subdii ,  quia   unusquisquc  ooenan)  suam  pr*- 

buinii.  id  csi  siiinil  antc  coenani  Dominicam,  et  ittt 

praiiii  sumilts  DoMiinicam  c<i;nar>i  •  (iU0<!  p:n    noii 


.M.  ALT.\ai:>.  .  "7D 

l^cet,  sed  soliim  ^cjunis.  El  scfundiim  l!.inc  lcciio- 
ncm  nianirostain  lia!)Ciniis  bic  ab  Apos:olo  aurlori- 
tatcm  quoti  nonnisi  jojuni  dcbemus  lioc  sacranicii- 
inm  acciperc.  Alibi  aulcin  in  loto  Aposlolo  iia  ma- 
nircbie  fion  liabctur  :  <  \)itonistn  nominos  Jcsiis.  » 
Qiiia  circa  hoc  s»»"ran)cnli:m  saliis  nostra  rotuisiit, 
el  to  nullum  esi  in  Ecclesia  m.tjns,  prcTter  sericit 
aposUiIicani  qiixd.iin  liic  qti«ri  soicnl,  qnae,  qui.i 
iidci  ncccssaria  suiif,  prTlormitii  non  debent. 

Molahduin  lanien  primo  el  sinc  intelligcndum « 
qHia  in  flne  cnjusdani  glossjc  sii))er  hunc  tocum  ha- 
betur,  quia  1  caro  Ciirij.tt  pto  saltilc  co.rporls,.saii- 
(;ttis  pro  aninia  noslra.  >  Moni.e  ulrttmqne,  hoc  est 
caroChrisii  et  sanguis,  nlriiniqHein  nobis  cpcraiur, 
Ik.c  est  saiutcni  aniinx  el  corpnri»  ?  qiiarc  crgo  di- 
vidit,  qiJAsi  iioii  utriiniqiic  utnusquft  salulis  sil 
clfccijvuin?  Alibi  dicit  Aposlolus  :  «  Clirisins  mor- 
luus  cst  propler  dolirla  nostra,  ci  resurreiit  prop- 
ler  jiislificationem  nostrani  {liom.  v);  >  lamen  el 
ntors  Christi  utiamqtic  operaliir  in  nobis,  scilicei 
|kCCcatorum  retnissioiiem,  cl  iiostrani  juslincalio- 
nein  ,  ct  rcsurreciio  uirumqtie.  Consiniililcr  dictum 
osi  qiiod  raro  Cbri.sii  saluiem  corporis,  et  aiitmsfi 
saluicm  operaliir  «ansuis ;  licol  ulruniquc  utriusquc 
saliucm  opcrcliir  in  nubis.  Caro  enim  inagisjproprie 
adcorpus,  sauguis  veroad.animain  rcrerri60lcl;qnia 
sedcs  aiiiina?  iii  sanguinc  esi.  Amplius  atiicin,  quia 
caro  sntnilnr  in  spccic  paiiis,  qui  csi  cibus  corporis 
et  scbslofitaiio ,  santfnis  vero  ia  specic  vini  qtiod 
1,'encr.ii  l:t>tiiiain  nieniis.  Tanis  enim  cor  hominis 
confirmat ,  cl  viiiuin  i:i'lincai ;  sub  nlraqoe  spccifl 
suiuiiiir  (oUisChrisius.  Si  aulcin  sub  aiiera  tantnm 
siimcrclur,  ab  alicrius  lanluin,  ivi  csi  animx  ve( 
cciporis  sali4em  valcre  sigiiificarclur.  Sed  qiwri- 
liir,  qinrc-  saoramenlum  iii  liac  specie  paiiis  ct 
vini  potius  relcbretur,  qiiain  aiianim  rerum.  l<;eo, 
quia  ipsc  aucior  el  daior  hiijus  sacrauiciiti  sub  bis 
spcciobiis  ii!ud  consccravil  ct  dedil ;  ct  idco  in 
spccie  pauis  de  frumcnio  ,  quia  ipse  se  graniini  friir 
meiiii  nominavil  quod  c:eteris  grar.is  dignius  esl  ct 
iitiiius.  Snnl  atitem  Iria  circa  hoc  Gaoraiiicitiim 
altcnJeiida ,  significanlia  isnlum,  significata  et  si- 
gniiicnniia  ,  et  significata  tantum.  &ig;)ifi<aniia 
lanium,  species  visibiles  :  qna^  saciamonta  ilicun- 
u<r,  )<i\t.^  lilud  :  4  Sacramciilum  csl  vibiliiiesignuni 
iiivisibi!is  gmtix  Dei.  >  SigniCcala  et  sigiiilicanlia 
sunt  ipsum  corpiis  ct  saiignis  Chrisii.  Corpiis  onim 
Cbn.sii  pcr  spccieni  panis  iiti  dc-sijjnalur,  &angiiis 
vcro  per  specitin  vim.  Iieni  corpiis  Cb.-isii  ,  quoiJ 
ibi  suniitur,  cor[ius  significat  Ecclesix,  9ai!{;uis  xcro 
charitatcin,  MJi.pt.-iproprieiate  signiiicand>  a  nalura 
spccierujn  mmIjiIiuiii  ,  in  quibus  suniuniur,  qucm- 
madinodiMi.  ,n  lit'  l'.i.':slu!a  diclum  esl,  S  gr.ificaia 
laiitutn  tunt  corpiis  'lirikli,  quod  est  Ecciesia,  cl 
cliarilas  ,  pei  qpaiii  iiinlur  capiti  suo ,  quod  esJ 
Ciiristu.S;  cl  in  qua  tanquain  in  sanguine  vita  esl 
Imjus  corponsr 

licin  rpKerilii:  ulrijm  subsiaiitia  panis  (raiiscat  iu 
corpiis   Llinsli,.   cl   subsianlia  viiii  In  sanguinem, 


IU 


nALDriSi  caNt 


f|<iod  oniiiino  creJcii(liini  cs(.  Si  crgo  siiltslnnlia  ill.i 
panii  nialOriiilis  pcr  Kaccrdnialein  hcncdiciioiicm 
traiisil  in  Veruin  corpns  Clirisli ,  cl  vintim  in  ean- 
giiinvm  ,  siilislantia  punis  crit  oorpiis  Clirisli ;  ergo 
»li(|ua  siibslanliia  (}iix  tion  esl  nala  de  Viff;ine  crit 
r<)rpus  Clirisli.  Non  csl  vcriiin.  Sicul  sulislanlia 
liuiaanacst  Dciis,  non  lamcii  ali()ua  subslantin,  qtlaR 
non  sil  at)  a:lcrnO,  csl  Deus,  vcl,  .ili(|uid,  qiiod  non 
sil  .il>  xlcrno.  Dc  accidcnlibiis  illis  qunn  posl  coii* 
sccralioncm  videnliir  ci  sehliuniur,  iti  qiio  siihjerlo 
lemaneant,  solel  qiincri.  El  suiit,  qiii  dicaiil,  illa  in 
acre  filnddri ;  Siint  qiii  iii  nculis  iiilucniium,  gunl  qiii 
sinc  sulijeclo  illa  tliancre  crcdant  :  quod  verisliiii- 
litis  vidclur,  licet  conlra  naiui^am  corum  lioc  es  e 
vidcntur.  Non  enim  quxrendus  c&i  hic  ordo  naluran, 
iil)t  snpra  naluram  cst,  quod  totum  ngitlir.  De  rr.v 
rlioiie  ctiam  quseri  solol,  cujus  rci  sit ,  id  est  qiild 
ibi  rrangatur,  c(  qiiid  partcs  ilias  si;;iiiriccn(  riactio» 
nis.  Uicunt  qiiidam,  sotum  sacramenlum  ibi  rr;ingi, 
eo  qiiud  corpiis  Cilrisli  iinpa.ssibile  sii, ,  ei  null.im 
rccipiat  rraclionem,  itultam  partiuni  divisioncm.  Sed 
quomodo  vera  (uiic  crit  illa  conrc^ssio  Uerengarii , 
<|iirR  Uoiiiae  corain  papa,  praesentibus  115  episcopis, 
facta  est ,  et  scripta?  Conressus  cteiiii»  panem  ct 
viuuin,  qux  inaltari  ponuntur,  |>ost  consccrationiMn 
iion  solum  sacraincnlum  ,  seD  ciiam  verum  corpus 
ct  sanguinem  Cliristi  cssc,  ot  sensualiier  non  so- 
lutu  sacrameiitum  ,  sed  In  vcriiaic  manibus  sncer- 
(loium  iraclari  e(  frangi,  cl  ndclium  denlibnsnUeri. 
Cccedicit,  quia  corpus  Cbristi  frangilur  iu  veiitaie, 
(Idcliuin  deniibus  alteritur.  Eadcm  ralione  ibidem 
in  veriiaie  videtur  non  solum  oculis  cordis ,  scd 
corporis.  Error  Bercngaiii  fuii,  quod  post  consecra- 
tionctn  panis,  panis  remanebaieisolum  sacramentnm 
corporis  Cbrisil ,  non  verum  corpus  ejus  ibi  erai. 
Sua  vero  coiife.«!sione ,  fldei  exprcssil  veritaiem  , 
dicciiti ,  noii  solum  sacramenium  ftnctioni  iili  sub* 
Csse,  (|uod  piius  credidcrat,  seJ  corpus  Christi  in 
vcriinle.  Corpus  enitn  Christi  in  vcritaie  est,  quod 
videlr.r,  quod  frangitur,  cl  ridcUum  dcntibus  atteri- 
tttr.  Sed  qiioniodo,  inquis,  impassibile  frangiuir, 
quomodo  indivisibiie  dividitur?  Respondemus  Quo- 
niodo  Deus  mori  poiuit,  si  Immorialis  fuii,  qito* 
inodo  comprelieiidi,  si  incomprehcnsibilis?  Secun- 
dum  aliud  ei  aliud  dicis  cl  tamen  unus  el  ideiii.  Sic 
unnin  cl  idcm  corpus  impassibile ,  et  lainen  fran- 
gitur;  sed  secumiuin  aliud  ei  aliud,  ulruniqiie  tamen 
injveriiate,  quod  secundum  seet  iu  se  impassibile  est, 
in  sacranienio  dividitur,  in  sacraniento  videtnr,  el 
denlibus  fidelium  atieritur.  Hkc  tamfen  omni;i  in 
verilate,  et  in  phantasmaie  niliil.  Qiiod  auleni  in 
ircs  riividilur  portioncs,  cs(  proptcr  sacrameniuin 
Corporls  Christi,  id  csl  capilis  ei  nieuibrorum.  Uiia 
cnlin  duarnii),  quae  eiira  caliceni  rcmanenl ,  capul 
hujus  corporis  Jam  impassibile  ,  jam  glorificatuin 
significal;  altera  menibra  illa  coipoiis  hujus  ,  quse 
jam  inipassibiliu  ,  el  jam  glorificain  ,  capiti  suo  in 
requie  coiijungnniur;  terlia,  quae  s;>ngitini  adinis- 
cciur,  illa  nienibra  corporis  hujus  ligurat.  qiix  non- 


lAtUENSIS  AltClIimSC.  TTt 

A  <lnm   mortem  evascrunt;   qux   adliiic  in  laboribat 
bnjus  vitjR  d«(inci:lMr. 

Qn.Trilnr  auieni  de  aqna,  qnare  in  lioc  «acrindo 
apponaiiir,  cl  ulrum  ut  vinum  in  san^nincm  con- 
vortnlnr.  Non  id«o  ^pfKMiitnr,  iil  qnornmdam  for- 
tansis  hai>et  opinio,  qiiia  pariter  cuin  Kanguine  flnKi( 
de  latere  Chiisli.  ilU  cnim  signiricavil  aqnam  bap- 
lismnli?^,  qnod  piiriricandi  virlutcmhabci  .1  sanguine 
Christi.  Iileo  tamen  pariicr  sanguis  et  aqiia,  quia  nec 
sinesanguinesalit<t,  nec^inebaplismo.  Aqna  vero,  qux 
in  c.ilice  ponilnr,  iit  dicuni,  si^inificat  popiilutn,  qai 
per  Clirlall  p:issionente8(  rcdemplus.  Unde  si  vinum 
lanluni  qtiis  (ifTcr.l,  s.inguis  Chiisti  iiiripil  c^se  sine 
nnbist  SI  cnim  viitiiin  laiitum  qiiis  ofTerat  bine  aqiia, 
simpliciter  vel   ignoranter,  consecrat  qoidcm  ,  sed 

n  poenitentiam  agerc  del>et.  Qiiod  autem  aqna  verta- 
liir  in  sanguinem,  nobis  videtur.  Si  enim  per  vinum 
Jnd:iicns  pnpuhis  designalur,  quoJ  plerumque  fll , 
ct  pcr  aqunm  gentiics*  cnm  uterqiie  ^ii  d<-  corp(jre 
Chrisii,  ulrnmque  in  sanguinem,  hoc  est  vinuro  ct 
aqua,  converti  videinr.  Qiiicritur  etiam  uliuti:  de^ 
Iteal  conccdi ,  quod  Chrislus  qnotidie  imniuletar. 
Dc  i|uo  Atigustiiiiis  :  t  Semo!  iinmohitus  esl  iii  scipso 
Christtis.etlnmcnqtiotidieiinmolalurin  sncramenlo< 
vncatnr(|ue,  ipsa  carnis  immoiatio,  quac  sacerdotia 
mnn  bus  fit,  Chrisli  pnssio  et  mors  ,  et  cruciGxio, 
non  roi  vcriiatc,  sed  significali  mystorio.  »  Immo- 
l;ilio  hscc  non  esl  occisionis,  sed  significntionis,  et 
repracsentationis.  Qujeri  prac(erea  sole(  uirum  corpns 
Cbristi  sumplum  a  nobis  vadat  in  ventrem,  aut  ali« 

C  quid  tnle.  Hujnsmodi  quvslioiiem  tiiinant  nento 
racerci!  cam  lamen  racieiiii  S.  Ambrosius  rcspon' 
det  :  (  Non  isie  panis  est,  qui  vadil  in  corpns,  scd 
pnnis  viUe  est  xierncc,  qui  animae  noslrx  subslan- 
linin  fulcii.  Si  inucidum  fiat,  si  a  miiribiis  corroda- 
tur,  vcl  nliquid  minus  honesliim  circa  ipsum  fial, 
sacrnmentum  tanien,  etsi  videalitr,  nibil  tnle  c(mi* 
tatninat.  Ipsutn  enim  nu!  iiis  inimunditiae  sordes  al« 
lenguht ,  ctsi  circa  spcciem  saoramcnti  videaiiUir 
acridcre.  » 

Hic  calix.  Coniiiiens  pro  contento,  ralix  pro  san^ 
guine,  quia  in  calice  sanguis.  Calix  in  Scripinra 
phtribus  modis  accipitur.  Aliquando  pcr  calicem 
sanguis  Cbristi    designatur,   sicul  hic,  ct  in  psal- 

^  nio  :  (  Calix  ineus  inebrians  quam  prxclarus  cstl 
(P$ai.  xsii.)  »  Aliquando  ipsa  mors  Cliristi,  et  suo- 
rum,  ut  ibi  :  1  Potcsiis  bibere  calicem ,  quem  ego 
bibiturus  sutn  ?  1  {Maith.  xx.)  Qux  idco  calix  dici(ur, 
quia  ad  mensuram  esl,  ut  ejus  acerbitas  sustinentis 
paiicntiam  non  excedat.  Dicitureiiamcalixpoena  ma- 
loriim,  ul  ibi  :  (  Plnet  siiper  peccatores  iaqueo  : 
ignis  sulpliur  c(  spiriius  procellarum,  pars  calicis 
eorutn  {Psal.  x),  >  quia  eis  ad  niensuram  suni  ge- 
ncra  tormentoruin. 

Hic  calix  est  novum  leslamenlum ,  id  esi  Novi 
Testatneiiii  coitfiriuatio;  qiiia  iiiorie  lestatoris  con- 
firroatur.  Qunrc  hoc  Testamentum  Novuin,  et  nliud 
Vetus  dicaiur?Dici  potesl,  quod  hoc  ad  siuiirtlu- 
dinein  iiovi  p:uini  dicitur,qui  colorcm liabet, ei  Rplon' 


7<j  I.;n.  I)E  SACRA 

domm  :  Mlorcm  rli.irilalis  ol  splcmlorcm  Iioni  0|>c  A 
ri».  Vetus  TesianirntiMn  s.imililn<lini>ni  lont'1  Veloris 
Tcsiamciili  iii  doforniitalc  cl  fi  i^'itlit;ilo.  noformiin- 
lem  procul  dubio  li.TboniobsPrv:inli:o  ilkc  Veioris  Te- 
slamcnli,  ct  sncrilicioriim  riliis.  ihilionl  cl  Irigidila- 
lem  ;  qnia  timore  finnl  et  non  amori'. 

Reui  erit  corporit  tt  sangninii  Domini,  lioc  cst  , 
reatum  Dominicje  inortis  inonrrct.  Non  cnim  mino- 
reni  ci  facil  injnriam,  qni  in  v.tso  cnro  loc:il  iin- 
mundo,  quam  qni  oum  crnris  anixil  paiibiilu.  Vcl 
rcus  criicorporis,  clc,  qnia  benofioinm  morlis  cjiis, 
qoaniuin  in  se  esl,  evncu:)t,  til  Cliristiis  frustra  cssc 
mortnus  Yidcalur  :  «  Prolicl  aiitein  se,  t  inierro- 
gando  conscientiam  ;  ciijiis  sonipor  dcbcl  csse  re- 
•ponsio,  quia  non  esi  digiiiis  ad  lantiim  snor:unon- 
tum  accedere.  Setl  intereRt,  quomodo.  Sicnim  enm  B 
coiisriciiiia  do  rriniinali  :\consat,  ci  accipil,  jiidiciiim 
sibi  in;inducal  ot  bibil.  Si  vero  inmorlnli  pecoaiose 
non  inveiiil,  qnia  sinc  qiioiidianis  non  osl,  po^nitcal 
de  ipsis,  el  comiiuiniocl  diccns  ciiin  illo  cciiiiirioiio: 
I  Doiniiie,  non  siiin  digiuis,  i  ctc.  {ilaiih.  vni.) 
Qnid  ergo?  Moniie  dignus  csl  conimunicare?  Non 
ilif;iie  commniiicai  ?  Alioqui  jiidicinm  sibi  in:in<lur:it 
el  bibil.  Et,  si  dignns  esl,  ct  dicil  sc  iniii^niini, 
niciitiiur,  et  iia  fit  indigniis.  Qnoinodo  non  csi  incn- 
lilu!»  Aposluliis,  ubi  ail  :  (  Non  snm  digntis  vocari 
apostoliis  (f  Cor.  xv),  i  cl  lamcn  digniis  eral  ;  ncc 
iste,  qui  dicil  se  indignnm  commnnicare,  et  inincn 
dignus  esi.  Exceilcntiuin  cniin  lanti  sjcranicnti  con- 
siderat  el  propria  merita,  qnae  l:uitx  rei  a-qniparaii 
non  possonl.  l!ix  misericordia  ergo  Dei  esl,  quod  di-  ^ 
gnns  est,  qui  parvum  bonuni  ei  r<-piital  pro  inajoii, 
qui  fldem  Abralix  ei  rcputavit  pro  juslitia,  ul  ibi  di- 
ciiim  ecl. 

Notandnin  autem  quod  S.  Augiistiiiiis  dnos  m.-in- 
ducandi  Cbrstum  modos  assignat :  unum,  quu  nian- 


M.  Ai.rAius.  -n 

«liicant  enin  boiii  el  inaii;  iilteruintqnouiiitum  Ixmi. 
tiiiim  sacramcntalilcr,  altcrniii  .ipiritnnliior.  Lnde 
el  idein  dicit  :  i  Qiii  discord:il  a  Cbrislo,  ncc  c:ir- 
ncm  Chrisli  mnndiicat,  ncc  s.ingiiinctn  bibit,  etsi 
I.-ini.x  roi  sncrnmoninm  ad  jiidiciuin  qiiolidic  acoi- 
pit.  I  ll.«>c  verha,  nlsi  cnutum  ol  cailiolioinn  li.ibno- 
rinlinlcrpretem,  slinpliciiatcin  fidoi  f.iciledecipioni. 
Dicioriim  ergo  inloHigcnlin  rx  caiisis  csl  a8sunicii<'a 
dic«ndi.  Ideo  eiiiin  dicit  enm  qni  a  Clirislo  discoi- 
dai  Chrisli  carnem  non  inaiidiicarc  ;  qnia  pcr  lianc 
manducalionein  Clirislo  i|j>ii  incorporaliir.  Causani 
liabcl,  sed  eflTecliim  non  scquilnr.  Non  inandnrat 
qilil  ad  utilitalein  sibi  non  maniliicat.  Sicul  ncc 
lialiere  diciiur  quis,  qnod  ad  nliliialcin  suam  non 
liabct.  Ll  ibi  :  «  Ei  auleni  qui  non  liabci,  ei  quod 
habei,  anreretnr  ali  eo  (.Vn/(/i.  xxv).  i 

Qiiod  II  noijadicaverimus.Qmmodo  liomo  sodclical 
jndionre  S.  Augnsiinus  iii  libn»  hoiiiili;)i  iiin,  De  yceni^ 
leniiii,  his  verbis  ostendit,  diccns  :  «  Vcrsctiir  anie 
oonlos  itiia^o  fntiiri  jiidicii  otascemlaibomoadvcrsus 
&o  Iribunal  nicntis  sux,  el  conslitn?t  sc  aiitc  bciein 
&iiain  alqnc,  coDSlitiilo  in  conie  judicio,  adait  accu- 
sairix  cogitalio,  ct  lcstis  conscientia,  ci  carnifox 
timor.  liide  qiiid:im  sangnis  aninii  eonfilciitis  pcr 
lacrymas  proOiiat.  rostrcino  ab  ipsa  niciilc  talis  scn- 
tcniia  proreralnr,  nl  sc  indignum  bomo  judicel  par'- 
ficipaiione  rorporis  et  sanguini»  Doniini,  ut  qui 
separari  a  rcgnn  timel  pcr  ultimain  sententiain,  ad 
lcnipus  perecdesiasiioam  disciplinam  a  sacramcnio 
coelesiis  panis  scparetur.  Indignc  eniin  aceipil,  si 
liinc  accipit,  cum  delierei  ageie  popniteniiam.i  Sed 
hoc  de  piiblice  poenitenlibns,  hoc  c»i  eitra  f^ccle- 
siam  agciitibng,  iHcium  c9se  videtiir.  Caeieri^  nondiim 
peracta  pajniieniia,  cominiinicare  possunt  et  dvbent 
statiilis  icmporibHs. 


*Q90Qm* 


AN.V)  UOHIM  NCtC. 


BONACURSUS 

EX  ll^nETICO  CATHOLIGLS 


VITA  HiflRETICORUM 

QuattJ  palefecil  Bonacorsus,  quoTKhjnr  fK»feu*;us,  BuDe-auleai.Calho»i«is 

(Sficil,  ciL  in-fol.,  i.  I.  p.  298 


HAJrtrtSTATlO   B^nESIS  C^tJlAROIHIII  (1).  ftl-AM    FECIT  A  ,,„„     ^^   ^^^j^  ^^j^,  ^^^   g^^j^    ^^  saMuJue  CMiHS  «M. 
UONACURSUS,  Qtl  OIOSDAII    FtlT   HAGl^TER  ILLUaCM,  .  .  ,  ^  * 

cuiil  naios  esse  caiies,   ufcoqiie  lam  fttkles  suiii 


Mf.UtOlAKI,  CORAU  {>OI'llLa. 

In  noiDiiic  Doiiiiiii  iiosiii  Jesii  Cfirisli. 

Oominus  nusier  Jcsus  Cbnsius,  q«ii  Ecclosiain 
snam  senipcr  etubique  protogii  el  guiternai.  aique 
lidcm  cailioiicam  coufinnai  ei  conscrval,  errores 
iiiorom,  (|iii  Calbari  vocanliir,  inanifestare  el  ape~ 
rirc  per  suam  sanclani  niisericordiam  volens ; 
qucmdani  cpiscopum  doctcrem,  Bonacursum  no- 
inine,  inisericorditer  gralia  fiancii  Spirilus  it!umi- 
navii,  ci  ad  sinuiri  sancUie  mairis  Ecciesix  per  gra* 
tiain  renovavii ;  uiide  immcnsas  laudes  Deo  omni- 
busque  sanclis  rcreramus.  lilorum  quidein  b;ci'e&is 
non  soluin  rorniidabilis,  verum  eiiam  ad  loqueu» 


liomiuibus.  Conjnnctio  kihe  cum  Ev»,  ut  dicuui^ 
fuit  pomuin  vctilum.  Alium  errortm  mducuiit» 
Sciiicel  oinnia  qiix  fjcla  sunl  in  aere,  ia  i»>ari  et 
in  terra,  facia  esse  a  diabolo»  sicul  bomiiics,  ani- 
in:itd  el  inanimata.  Ex  liliabus  Evoe  ei  d:cnioiiibua 
dicunl  natos  esse  giganles,  qui  cognoveiunt  per 
dxmones  pnlres  suos  diaboiuin  omnia  creassd. 
llnde  diabolus  dolcns  eos  isu  scire.  dixi!  :  t  Pq  ui- 
lei  me  fecisse  hoiniucm  {Gen.  yi).  >  Uod»}  quia 
Noe  hoc  ignoravit,  a  diluvio  libcraius  est,  cui  di- 
cunt  (Jictuin  csse  a  diabolo  :  i  Iu^redere  in  urcam 
(C«ii.  vii).  »  Eqoc  ab  eodeai  iranslaium  esse  di* 


dum  seu  ad  audiendum  nimis  esi  terribiiis  aique  B  *^'^"*^* 


exsecrabilis.  Nam  quidam  illotuai  dicuiit  Deum 
creasse  oinnia  elcmenla,  aiii  dicuni  illa  elcmciita 
diaboium  crcassc;  senienii.i  lamen  omnium  csl, 
illa  elonieiM.i  diabo'lum  divisisse.  Dicuni  eliam 
cumdein  diabolum  Adam  de  liino  lcrra;  f(?cisse,  ct 
quenidam  angfiluni  lucis.in  co  suinma  vi  incliisissc, 
de  quo  creduul  diclum  esse  in  Fvangciio  ;  <  llouio 
qiiidam  dcscendclisl  a  Jenisaicni  iii  Joriclio,  elc. 
{Luc.  \\.  >  Evain  dicunt  fecisse,  cum  qua  coiicu- 

(1)  Caihari ,  de  quibiis  bicajjfilur,  longe  divorsi 
sunl  a  veluslis  iiiis  C<ttlian>:  seu  Nuvijtianis,  qiii  Gul- 
liciii  in>p.  el  Slephani  p;tpje  I  icmporibusenicrseie  : 
quod  iiosse  poieris,  leclor,  si  a:tli(|Main  cum  re««'ii. 
liori  cunleras  lixresim,  Calliarorum  Mediolaiii  Ec- 


lierum  asserunt,  quff>cunque  sont  facla  \e\  dicl.i 
Abralijc,  Isaac  ei  Jacob,  a  d.'emone  dicta  et  f^iciB 
es.se.  Dicunl  cliam  quod  diaboius  Moysi  ia  lubo 
spparuil,  el  loculus  est  ci.  insuper  miracuia  qu.tl 
facia  Bunt  in  cotispeclu  Pliaraonis  per  Moyseu;  ei 
quod  filii  Isracl  per  mare  Rubrum  iransieruni,  et 
educii  suiit  i»  lerram  promissionis^  ei  de  locuijonfl 
Dei  ad  ipsum,  el  de  lege  quam  dedii  iiij  Deus  :  om- 
nia  isia  dicunt  ct  credunt  eise  facia  ab  ipso  dis' 

ptf..  Sed  cum  in  sno  proposilo  pertinnclssime  pcr- 
sisU-Ttni,  pA)  Ecclesia  pror.sus  ejecu"  suiil,  cl  in  tita- 
lius  iaicoriiiii  Irrtdiii,  qiii  cos  eslra  iiHieiii  edw> 
cttnies,  i^Dibus  iradideruni,  eic.  Adversiis  Catiiaros 
isios  S.  Hiidejjardis,  pcr  Spiriium  Siinctimi  inspi- 


desiain    cppuguaitliiim    iil  nienlio  in    {tulia  taira  r  ima,  isd    caiiotiicus    ni:ijoriB    Ecclesioe    .Mo^unlinx 

I1.I.  ■!_    ..II   .1..  .'.ij...  o .  1-  1 :  ,_        sorip.sit  cpisiolaui,  eic.  C;«iapiirygi  sive  l.;'ibari  eo 

ditli,  ail  Trilhcmiiis,  qutAJ  sc  niuiiJos  ei  solos  Cbri- 
sii:iiios  es:se  dicebai;l.  >  Catiiarorum  iier^ndissi- 
ni:is  hx-rescs  postca  nnno  1il6  amplcxati  shni 
Altiigetises,  qui  cuiuil.iluin  Tolosaiiiim  ac  piiiriiiii!i 
G.iliiae  uibes  veaeiio  soo  tnflc«;reca;penint,  ei  VKluii 
:iiiaints  debaccbari.  AJdil  Acherius  tlescripiwin  esse 
Imc  «ipiist  iiluiu  a  D.  J:icobo  Luniioy  ,  e  coiiice 
Cisicrcieii.sis  cteiiobii ;  b-liizius  vcro  ini/ii-t  de  Bo- 
ii.it  iirso  viiicn  posS'J  speciuicu  Aiilii|i!<triiin  lovtio* 
iiii.ii  L:ibbei,  p:i^'.  i^Oti. 


auclorc  Lgbello,  ubi  du  Caldino  Me'Jiol»iieu!>i  ar- 
chiepiscopo  agilur  :  <  Caclcrum  G:ii(linus  cmui  EclIc- 
siam  suaui  divitio  auxiliofere  ad  pristiniim  leduxis- 
sel  decorem...,  plenusque  charilale  redivivuiil 
ba.>rcsiut  Cuihaiorum  impiigitn\issci,  i  etc.  Il.cc 
Lgbellus  ad  au.  i17.t.  Sed  iiibil  proisus  de  DouJ' 
cutso,  qui  iorsilati  paulo  posi  vivetjal. 

Mt:i!tiitii  Tritliciiiiiis  iii  Cjiroiiico  iiirsatigieusi, 
9d  aii.  I(t>5,  qtioruuidam  Ciii|i:irorum,  qiio^  Lii\.- 
berUis  al>lt:«s  S.  Fioriui  refiit^irc  coiiauis  esl  Colo- 
iiM',  —  <  iia  ut  pciiituti  contiadicorc  iioii  v:ili.-ieiit, 


:n 


LIBCLLL5  CONTIW  C.\TIL\nOf4. 


m 


l>ol()  inairislro  conim.   De  d-clis  sanciornm  proplic-  A  mulloram  (»6»</.)  »  V.i  ilcriim  :    «  Surgciil.    iiiqiiit« 


laniiii  (llcuni  qnx'd;im  csse  revcbia  a  Sfiritu  Dei, 
qnaedam  a  spiriln  maligno.  Lnde  Aposlolus  :  «Omnia 
|)rob.Tle;  qtiod  boniim  esl,  leneic  (/  Thets.  \).  » 
Djvid  propicr  adulierium  el  lioinicidluni  damnanl. 
Eliam  in  curru  a  dialiok)  delalum  essc  diciini.  De 
an^clo  a  Dco  Zacharix  misso,  .nngclmn  dialioli  as- 
serunl.  Ipsum  quoque  Joaniicm,  qiio  nemo  m.njar 
es4,  icslaiiie  Domiiio,  damnani;  Quare?  Quia  Domi- 
iHis  dicii  in  Evangelio  :  <  Qm  roinor  esi  in  regno 
cuelorum,  m«jor  csl- llio  (JJj/<//.  ii).  »  El  quii 
dubitavil  de  Cbrislo,  cum  dixii  :  «  Tn  es  q'ii  ven- 
luru*  es,  an  alium  exspeclamiis' >  (Uic.  vii.)  Ma- 
riain  iwalrem  Domini  nostri  credunl  nalam  fuisse... 
de  Clirislo  dicunl,  quod  non  habuil  anim.imm  cor 
pus,  non 


pscudoclirisli  ct  pseudopro;ilictx,  el  dabnnt  sigii» 
m.ni^na  cl  prodigia,  iia  ul  in  crrorem  inducanlur,  si 
Ocri  polest,  eiiain  elecii  {ibid.).  »  Pcirus  cliani  apo- 
siuliis  in  EpisUila  ii :  <  Fuerunl  et  pseudoprophetx 
in  populo,  sicut  et  in  noliis  c^uiit  magisiri  mcn- 
daccs,  qni  introducuni  scclas  pcrdilioois,  el  euiti 
qui  cniii  cos,  Deuin  csSe  negaiit ;  superinducentcs 
sibi  secias  perditioms,  audaces,  sibi  piaccnles,  qui 
ficcias  Taciunt  blaspheniantes.  Hi  vero  irralionabi- 
lia  vcliit  pecora  sunt.  Natnraliter  In  capiioncm  et 
in  pcriiicicni  in  bis  qu.c  ignorant,  b^tsphemantcs, 
iii  corrnplione  siia  peribunt  (//  Petr.  ii).  »  Pauliis 
quoqiie  in  Epistola  III  ad  Tiiiiotheum  :  <  Spiritiis,» 
iiiqnit,  <  nianireslc  dicil,  qiiod  in  novissimis  tcmpo-' 
ntandncavii,  n^que  bibil,  sed  nec  :iliqu;i  "  rilms  discedcnt  qnldam  a  fidc,  atlendenlcs  spirilu» 


eecunduin  bominein  fccii,  scd  vidcbalur  ila.  Dcx- 
triiin  latronem  dicunl  in  infernocsse.  Non  credunl 
corpus  Cbrisii  resurrexisse  ,  nec  in  coclum  assnm- 
pium  foisse,  neque  carnls  resurrcciioneni ,  iiec 
Ciirisium  descendisse  in  infernum.  Non  crcdnnt 
f  i!inm  acqualem  Palri,  quia  dixit  :  «  Palcr  mnjor 
me  cst  {Joan.  iiv).  >  Crucem  dicUnt  cUjractcrcin 
e^M!  bcsiiae,  qux  io  Apocaljpsi  esse  lcgilur,  clabo- 
niifiaiiooem  stanlem  in  ioco  sanclo.  DeaUim  Syi- 
ve%truin  <licunt  Aniicbrislum  fuissc,  dc  qiio  lcgilur 
iti  L|)it>tolis  :  <  Fiiius  perdilionis  »  est,  <  qiiievtol- 
iitur  .^upra  omne  quod  diciiur  Deu;>  (//  Tliess.  ii).  > 
A  leinpore  illo  dicunl  Ecclesiani  csse  pordilam. 
Nulttitn  credunt  in  coujugio  salvari  posse. 


crroris,  el  dociriuis  dxmoniornm  in  bypocrisi  lo- 
qncnliiini  mendacium,  elc.  (/  Ttni.  iv).  » 

Et  quis  lain  parvi  scnsus  est,  qui  non  apertissiine 
intclligat  isluJ  csse  tempus,  de  quo  propbeiix  prx- 
dicLe  loqiinntur  7  Nonne  jam  civitates,  suburbia, 
Tillas  ei  casleila  htijusmodi  pseudopropheiis  pien.n 
esse  videmus  T  Qui  verbi  semen  suis  coaculcantes 
pcdibus,  zitaniarn  sui  erroris  seminarc  non  desi-* 
sinnti  atque  sponsam  Christi,  sanctam  videlicct 
Ecclcsiam,  pcsiifcro  vcueno  /limia  imporluniiaia 
corrumpere  n^luntur.  Quaproptervelociussurgentes 
non  ulira  dilTeramus,  sed  gladio  spiriius  ccleritei' 
arrepio  illis  obviemiis  ac  viiiliter  resislamus,  et 
qnain  pestifcra  illorunisit  ducirina,Scripiura!sacrs 


Dociores  auiem  dainnant  omiies;  tidclicCl  Am-      tesiiinonio  aperiissimc  ostendamus.    Asccndarous 


bro«ium,  Gregorium,  Aiigusliniini,  Uicronyinuni, 
Ct  alios  uiiiversaliter  daninanl.  Si  quis  inanducavc- 
ril  caiiicin,  vel  ova,  seu  cascum,  vel  aliquid  bcsli.1- 
lis  iiaturx,  quod  danuislioiiein  sibi  manducai.  Pcr 
iiaptisiiiuin  aqiix  Spiriium  saiiclum  nullo  modo  cre- 
duiit  possc  accipi ;  nec  aliquam  subslanti.')m  visibi- 
lem  crcdunt  ullo  modo  in  corpus  Clirlsii  posse  con- 
Vi-rti.  Crcduiii  ctiam,  [quod^  omnis  qui  jurat,  dam- 
iiabilur,  el  credunl  nuUum  passe  satvari,  iiisi  qua- 
d<in)  sua  impo»itione  manuuin,  qiiam  baptismutB 
appellant,  ei  reauTaiionem  sancti  Spiriius.  Ipsum 
diaboluni  creduni  esse  solem,  luiiain  dicunt  esse 
tvain,  et  per  singulos  menses  dicunt  eos  fornicari. 


ex  adverso  ei  opponamus  nos  murum  pro  domd 
Isracl  conlra  iniinicos  crucis  Chrisli,  ne  propbeli- 
cx  malediciioni  subjaccnies  audiamus  :  <  Maledicius 
qni  probibct  gladiiim  suum  a  sanguine  ( Jer, 
\i.viii).  »Apprehendamnsarma  ei  scuiuni,ei  exsur» 
gamus  in  adjytoriiim  Dotnini.  EiTundamus  gladio 
ct  expiigncmus  cos  qni  pcrscquuniur  ei  dispergcre 
niluntnroves  Domini,de  illius  adjulorio  conGiieiites« 
qui  dixii  ;  <  Dabo  vobis  os  e(  sapicnliam,  cui  nuu 
poierunt  resistere  ei  contradiccrc  omnes  adversarU 
veslri  (Luc.  xxi).  »  Prosicrnarans  islos  sediiclores, 
quos  videmus  quosdam  errorcs  suos  Scripturarum 
tesiimonio  perverso  iniellectu  conGrmare,  quosdam 


ui  Vir  cuin  aliqna  meretrice.  Omnes  stellas  credunt  q  vero  corrupti  sensus  magis  dxmonum  insUnctu  (in- 


I 


csse  dxmones.  Ad  uliimum  dicuoi  sine  illis  nemi- 
nem  posse  salvari.  Ecce  talis  esl  haercjis  Catharo- 
rum,  a  qua  Deus  averui^uiversalilaieia  CathoUco- 
rum.  Amen. 

AfiVULSUS  HJEKETICOS  QtJl  CATHAIII  tOCANTCR. 

Chrislus  Dei  Filius.  Dominas  et  Hedemptor  nosier, 
qui  cnm  Patre  et  Spirilu  sanclo  unus  est  Deus,  veii- 
turi  prxscius  erroris,  hoc  modo  suos  communit 
discipuios  :  <  Vidcte,  »  inquil,  <  ne  quir  vos  sedu- 
cai;  mulii  enim  venient  in  noroine  meo,  dicentes  : 
Ego  suin  Cbrisius,  et  mullos  .seduceot  {Mallk. 
ixiv).  »  Ac  paucis  iniermisbis  subjungit  :  <Etniulti 
pseudoproplici£  surgenl,  et  seducenl  multos.  Et 
quoniam  abundavii  iiiiquiias,  refrigcscei  cbaiiias 
Pathoj.,  CC1\; 


g^re,  quam  Scriplurarum  auctorilaie  fulcire.  Quoii 
ergo  Scripturx  testimooio  asserercniluniur,cjusderii 
tesiimonio  omnino  destruanius.  Quod  auiem  velut 
delirameiita  conjicere  videniur,  tanquam  sint  indi-' 
gna  responsiooe,  pedibus  conculcemus. 

Cap.  l.  Quod  ommiat  lam  vitiiilia  qtiam  invitibilia,  a 
Deo  creala  sunt  omniijoienlc. 

Joannes  cap.  i  .  <  Oinnia  per  ipsum  facta   sunt, 

el  sine  ipso  faclum  esl  nihil.  i  .  Itoin  :  <  In  inmido 

eral,  et  mundus  per  ipsum  factus  est,  et  mundits 

cuni  non  cognovit  (i6ii/.).  t  Paulus  iii  Epistola  ad 

Colossenses,  cap.   n  .  <  Quia  in  ipso  cuiidiia  suiit 

univcrsa  in  co^lo  ct  jn  terra,  vtsibilia  et  iiivisibiliii; 

sivc  tbroui,  sivc  dominaiiones,  sive  poteotjies,  siv« 


779 


bONAClaSI  KX  II/CUKTICO  (.viiioua 


7M 


priiicipadis,   oniiiia    per  ipsoiii    el   in    ipso   crc:«lj  A  Hicc^.  itonora   p:itr«fin  luuin  el  ntalr^rn ;  e(  diligfs 


fdiil.  »  Ail  llcbra-os,  c.>p.  I  :  t  lA  iti  iii  principiu, 
Doniiiie,  lerrnin  rnridasli,  •".  opora  iiiaiinnin  Inarnni 
fUiii  cu;li;  ipsi  pcrilinnl,  lii  aiiieni  iii  :■  lcriiuin  p«:r- 
inaiK.-bib.  >  llciu  cap.  ni  :  i  Oiniiis  (ioiinm  ral>rica- 
lur  al)  aliquo;  qiii  aulcin  oionia  crcavil,  Dtrus  csl.t 


proxiniuiii  hiuii,  siriil  leipsnni.  *  Liicas  cap.  ii  ; 
«  K(  posU|iiani  iinplcli  suni  tlic:i  purgalionis  ojns 
secuiiilniii  lcgcni  .Moysi,  lulerunl  iliuin  iii  Jcrusalein, 
ul  sislcrcnl  cuin  L)oinino  ,  sicul  scripluui  csl  iii 
lcgc  Doiniiii.  »  llcrn  cap.  xvi  :  t  Halenl  Moysm  ct 


In  Aclibus  apostoloriiiii  :  «  Tu  antcni,  Doniiiic,  fe-      propliclas,   audiant  illos.  Si    Moyscii  cl  propli*  i:is 


cisti  cueliini  ct  tcrrani,  ninrc  el  oiniiia  ([nx  iit  eis 
fiunl ;  (la  scrvis  tiiis  ciim  (iiiticia  luqni  verlHiiii  liium 
(Acl.  i\).t  llem  :  «  Quain  iluniuiii  xdiruahiiis  iitilii; 
aul  Quis  lociis  requielionis  nic.ne?  Nonnc  inanus  iiiea 
fecit  lixcomnia?!  (Acl.  vii.)llcin  cap.  xvii  :  «  Paulus 
ego  annuntio  vobis  Deuni,  qui  rccil  hunc  inundiim, 
€l  omiiia  quse  in  co  siint ;  in  quo  viviinus  et  move- 
mur  ct  slamus.  >  Iii  Apocalypsi  :  <  Digiius  es,  Do- 
iniiic  Dcus  noslcr,  accipere  gloriam  ci  lionoreni  ei  *^ 
virtuicm,  quia  lu  crcasti  oinnia,  cl  propicr  inam 
Toluntatcin  erant,  et  creala  sunt  {Apoc.  iv).  i  iicm  : 
«  Tinicie  Dominuin  ci  datc  illi  lionorcm,  quia  venit 
liora  judicii  ejus ;  ci  adoraie  emn  qui  fccil  coeluni 
ei  lerram,  d  orania  qux  iii  cis  siint,  el  fontes  aqua- 
ruii»  (Apoc.  xiv).  I 

Cap.  II.  Quod  omnipotens  Dens  Aditm  ei  Kvam,  aique 
omne  genus  homhium  creiuil. 

Mii;tlixiis  cap.  XIX  : «  Quoil  fccil  ab  inilio,  tiiascu- 

|um  ct  fcitiiiiam   fecil   cos.  El  dixil  :  Tropter  hoc 

leliiiqucl  hoino  palrem  et  mati-eui  suatn,  ct  adiix- 

rebil  nxori  suse,  i  clc.  Marcus  cap.  x  :  «  Ab  inilio 

cfealura!  uiasculuin  ei  fcinir.am  fecit  eos  Dcus.  > 

Lucas  cap.  in:  «  Ctip$e(Jesiis)  erut  incipiens  quass  ^ 

annorum  triginta,  ui  piiiabai.ir  lilius  Josepli,  qtti 

fuil  Eli,  I  usque,  <  qui  fuil  Adam,  qui  fuit  Dci.  > 

Itein  cap.  xi  :  «  Siulii,  nonne  qui  quod  dcforis  est, 

fecit,  eiiain  id  quod  iiiiiis  est,  focii?i  Paulus  iii 

Epistola  ad  Gaialas  cap.  i  :  «  Cnin  aulcm  cotnpla- 

cuil  ci  qui    ine  segrcf^avil  de  uteto  malris  inc;e,  > 

ctc.  Mattlixus  cap.  v  :  <  Di]ig!ie  iiiiinicos   vcsiros, 

lienefacite  his  qui  oderunl  voc,  el  oraie  pro  peisc- 

qtienlibus  el  calumnianlibus  vos,  ut  silis  filii  Palris 

vesiri  qui  in  coelis  esl,  qui  solein  sutitn  oriri  facit 

snper  bonos  ct  malos,  ei  pluii  supor  jtisios  el  in- 

)ustos.    I  In  Aclibus  apostolonmi  cap.   xiv  :  t  Et 

quidem  non  sine  leslimonio  nos  rclinquil,  bciicra- 

ciens,  dc  coclo  ()aiis  pluviain  el  lempora  fruciifcra, 

impiens  cibo,  et  Ixlitia  conla  iiostra.  > 


noii  andicrint,  ncqne  si  quis  cx  ii  onuis  surrexerit, 

crcdcnt.   »  Panlus  in  tpisiola   aJ  Roui.  cap.  vii  : 

«  Lcx  quidetn   sancta,  ct  niandatuin  sancium,  el 

juslum  cl  bonum.  >  In  Epislula  ad  Gafalas  cap.  iii  : 

<  Qtiid  igituf,  Icx  propler    traiisgrcsstciicni  posila 

csi?  >  Iieiii  scqueuti  :   <  £a  lex  pxUagogus  notier 

fiiil  iii  Christo  (ibia.).  t 

Cap.  iV.  Joanncs  Ilaplisla,   Abraham,    Isanc  et  Ja- 
cob,  cl  ^ioijses  iiul  elecli  et  amici  Dei. 

Lucas  cap.  i  :  «  AitAn^cIus  Domitii  :  Nc  liinfas 

Zacharia;  qaoniam  exaudila  csl  dcpreraiio  lun,  ct 

iixor  tua  Elisaboth  paricl  tibi  fi!iuin,  el  ^ocabis  n«»- 

inen  cjiis  Joanncm.ct  crit  libi  gauifiuin  ctexsnliaro, 

et  niulti  in    nativiiaie    cjus  gatulebuat.   Erit  enrin 

inagnus    cor.im    Domino ;  vinum  ct  siccrani  non 

bibcl,  cl  Spiiilu  saiicto  rcplcbilur  adliiic  ex  ulcro 

matris  suoe,  et  mnllos  filiorun»  Israel  coiiverlel  ail 

Doiiiiiium    Dcnm    ipsotuni.  El   ipse  prueccdet  ante 

illutn  in  spiritu  et  viituie  Elijc,  >  rlc.  Iii  Mallhxo 

Domiiins  dixil  ad  lurbas  de  Joaniie  :  «  Quid  cxistis 

vi(lere?prophei:tin?  Ei  ctiam  dico  vobis.el  plui^qtiam 

proplietain.  Ilic  esl  dcqtio  scriptiim  esl :  <  Ecceego 

niilio  Angclu:ii  tiicutn  ante  f.icicm  lu:Mn,  qiii  pnv- 

parabil  vi:im  ttiam  aiile  le.  Atticn  dico  vobis,  non 

stirrexit  inter  natos  mulieVum  m.tjor  Joaiine  Ba- 

plisla.  Qui   au!em    niiiior  esl  in  regno  cceloruin, 

major  esl  illo  (Matih.  xi).  >  liem  Lucas  cap.  xiii  : 

<  Cum  viderilis  Abraiiatn,  Isaac  et  Jacob,  et  omnet 

propliclisin  rcgno  Dei,  vos  cxpclli  foras.  E(  vcnienl 

ab  Oriente  el  Occidcnle,  ab  Aquilone  el  Auslto,  el 

accunibent  in  regno  Dei.  Ecce  sunl  novissinii  qui 

cranl  priini,  ct  sunl  priiui  q;ti  eraiit  novissiiiii.  i  lil 

Aclibus  aposlolornm  cap.  iii :  <  Detis  .Abrjhaiu,  Deus 

Isaac  et  Dcus  Jacob,  Deus  patrum  nostrorum  glo» 

rificavil  Fiiium  suttm  Jesum.  i  El  iitfra  :  <  Vos  eMis 

(ilii  prophctaruiu  et  tesiainenli,  qiiod  dispostiil  Dcus 

ad  patres  nostros ,  dicons  ad  Abraliati>  :  In  seiiiine 

D  tuo  bciicdicentiir  oniiies  fainiliu:   lcrrx  (ibid.).  >  Iti 


Ck»    111.  De  legc  Moysi  servi_Dei,  quod  ab   oninipo- 
lenii  Dco  dala  sit. 


Apocaiysi  cap.  xv  :«  El  vidi  lanquam  mare  viir.  uia 
niislum    igiie,  el  eos  qui  vicerunt  besiiam,  el  ma- 
MaithaeHS  cap.  v  :  «  Nolile  puiare  quoniam  vciii      gnitudinem  ejus,  etnuincnim  nominisejus,  stanies 
solverc  legem  aul  prophelas  ;  non  veni  solvcre  le-      supra  niaie  vitreum,  habciitescilharas,  et  caniaiiles 


geni,  scd  adiinplerc.  >  Item  :  «  Omiiia  quxciinque 
vultis  ut  homines  vobis  facianl,  el  vos  illis  facile 
similitcr.  lloc  est  cnim  lex  ct  prophettic  (Uanh. 
Yii).  I  licm  cap.  XIX  :  <  Et  ecce  unus  accedens,  ait 
illi  :  Magister  bone,  quid  boni  faciam,  ut  habeam 
Vilani  x-ternain?  Qui  dixil  ci  :  Ctir  me  iiiierrogas 
dc  bono  ?  unus  esl  bontis  Deus  :  si  vis  ingredi  ad 
vitam,  serva  mandata.  Dixil  illi  :  Qiine?  Jcsus  ai:- 
leni  dixil  illi  :  Non  homiciJiiiin  facies ;  noti  adni- 
tciabis;  noii  facicsfuiium,  iicc  faisuii)  leslinioiiiuia 


canlicun)  Moysi  sei\i  D^i,  el  canlicum  Agni,  di- 
cciilcs  :  Magna  ei  inirabilia  opora  tua  ,  Domiiie 
Deus  omnipolens.  i 

Ca.p.  Y.  Quod  conjuyium  a  Deo  sit  imlituluni,   et 
quod  in  co  possumus  salvan. 

Maiihcetis  cap.  v,   diclum  esl  :  t  Qui   dimiserit 

uxorein  suam,  del  illi  libciium  repndii;  ego  autom 

dico  vobis,  quia  omnis  qui  dimiseril  uxorcin  siiain, 

cxrepia  foriiiralionis  cau.sa,  facll  ea»n  nicecliari  ;  et 

qui  diiiiissai;)  Jmj^c}'!;,  rui;Ht"i'  ost.  »  l;ei:i  can.  xix  : 


7?!  LlDELLrS  COMRA  CATII.VROS.  78d 

(  Ki  arcesscrniil  ;ul  cum  PhxrisaM  leiilanlcs  el  ili-  A  In  Epislola  Joaimis  piiina  cap.  iv  :  «  Omiiis  spiri- 


ctntes  :  Si  liccl  honiini  tliniiueie  uxoioni  siian» 
qiiacuiiqiic  ex  causa.  Qui  rcspoaiions  aii  :  Non 
logiblis  <|iioJ  qui  fccil  al)  iniiio,  niuscnluin  ei  fiMui- 
UMi  fecil  eos.  El  dixil :  Fropler  hoc  reliiKinel 
lioino  paircm  el  inaircni  suani,  et  adhxrcbil  uxori 
si!jc,  cl  erunt  duo  in  carne  una.  Iia(|ue  jain  non 
innt  duo,  scd  una  caro.  Qiios  cigo  conjiinxil  Oeus, 
ho'uo  non  separct.  Dicunlilli  :  Quid  crgo  inanda^il 
Moyses  dare  libclluin  repiidii,  c(  dimilicre  ?  Ait 
iilis  :  Qiioniaro  Mnyscs  ad  duriliam  corJis  vci>tri 
peniiisit  vobis  diiuiiiere  uxores  veslras,  ab  inilio 
auiein  non  (uilsic.  Dico  aulem  vobis,  quia  quicun- 
que  diuilseril  uiorein  suam,  nisi  ub  fornicalionis 
causain,  et  aliaiu  duxcril,  moechalur;  qui  e(  dimis- 


lus  <jui  conlilelur  Jcsurn  Cluistnni  in  caine  veiiisse, 
cx  Deo  esl;  cl  oniiiis  qui  soiva  Jesun),  e\  DiO  nnu 
cst,  cl  liic  Aiilichiislus  csl,  de  quu  auiiisiis.  (juia 
venit,  el  niinc  jani  est  in  mundo.  >  In  Apocaly|>si 
cap.  I  :  I  Qiii  dilexit  nos,  et  lavit  nos  a  peccatis 
iiosiiis  iii  saiiguine  suo.  i 

Cap.  V!I.  Quod  panis  qiii  in  nllare  ponilnr,  el  vinum 
converluiur  post  sanctilicationem  in  corpus  et  snn- 
guinem  Domini,  et  quod  nullus,  niii  qui  maiiducu' 
veiit,  salveiur. 

Matihxus  cap.  XXVI  :  i  Coenantibus  discipulis, 

accepil  Jcsus  pancm,  el  benedixit,  ac   fregit,  de- 

tliiqnc  discipulis  suis,  et  ait :  Accipite  e(  comedite, 

liuc  cst  corpus  ineuiii.  E(  accipiens  calicem,  gralias 


Mra.  »  etc.  Paulus  in  Epislola  adCoriiilhios  prima  ^  *'8'''  •^«'^'l  *^'s  *''^«''s  :  Bibilc  cx  hoc  oimies.  hic 


cap.  VII  :  I  De  quibiis  autem  scripsistis  niihi,  bu- 
nuii)  est  bomini  mulierein  iion  tangcre;  proptcr 
aulein  rurnicaiionein  unnsqnisque  suam  uxorem 
babeat,  e(  uuaquacque  viruni  habeat.  Uxori  vir  de- 
biluin  redJat ,  e(  uxor  viro.  Mulicr  sui  corporis 
poiesiaicm  iion  lialict,  sed  vir.  Simi!iler  autcm  el 
vir  sui  corpoiis  potcstateiii  iion  iiabet,  sed  niulier. 
Noliie  fraudarc  i:ivicein,  nisi  fortc  ci;  conseiisu  ad 
tempiis,  ut  vacelis  oradoni,  ct  iterutn  revcrliiniiii 
in  id  ipsunt,  iie  tentet  vos  Salanas  propler  inconli- 
ncmiam  >csiram.  iliem  :  i  AII  gaiiis  es  u\ori?iioii 
qusrercsolutionem.  Sululus  es  ab  uxoie?  noli  qiix- 
rere  uxorein.  Si  auiem  accepcris  uxurcii),  iion  pe 


c.-t  eniin  sanguis  ineus  iiuvi  icstaniciKi,  qni  pro 
multis  elTuniietur  iii  remissionem  peccalorum.  » 
Ecce  habcs,  o  ho^retice,  quod  pauis  et  vinum  posc 
benciliclionem  convertuntur  in  corpuset  saiignineiii 
Doniini.  Wam  quod  anle  benedictionem  panis  dici- 
(ur,  posl  bcnedictionem  corpus  ct  sanguinem  ma- 
iiifcsie  asserit;  quod  qui  non  nianducavcrit,  vi(aiii 
non  habebii,  qui  vero  inanducaveril,  vi(am  obtiiie- 
bil.  Uiide  Dominus  in  Evangclio  secundum  Joan- 
n«Mn  :  i  Anien  aracn  dico  vobis,  nisi  manducave- 
riiis  carncinFilii  hoininis,  el  biberilis  ejiis  sangui- 
ncm,  non  habebitis  vilam  in  vobis.  Qui  nianducat 
ii.cain  carncin,  c(  bibil  iiieum  sanguinem,  habc(  v»- 


wsti.  Qui  mairimoniojungil  viiginem  suani,  bene  C '^*"  '   ^\  ^6«   rcsuscitabo  eum    in  novissimo  <Iie. 


(acil ;  cl  qui  iion  jun^it,  inelius  facit.  Muiier  alligaLa 
e$(  legi ,  qiiaiito  tenipore  vir  ejus  vivil.  Quod  si 
dormieril  virejus,  iiberala  cst  a  icgc  viri ;  cui  vu!t, 
Rubat,  lantum  in  Duinino;  beaiior  antcin  erit,  si 
sic  permaoscrit  sccundum  ineuin  consilium.  Puio 
autein  quod  et  cgo  spiritum  Dei  habeain  (/  Cor. 
vii).  »  Ad  Tiniotheum  cap.  v:  i  Volojuiiiores  nnberc, 
filios  procreare,  inatrcsfaniilias  csse,  nullain  occa- 
tioncm  dare  advcrsariomaledic(i  gr;:(ia  (/  Tim.  v).  » 

Cap.  VI.  Quod  Filius  Dei  vernm  carnem  assumpsit, 
in  qua  dvrmiiit,  manducavit  et  bibil,  etium  post 
resurreciionetn. 

.Matih.Tus  cap.  i  :  <  Jjcob  gcniiit  Josepli  virum 

Mari?p,  de  qna  natus  csl  Jcsus  qiii  vocatur  Clirisdis. » 


Caro  eniin  inea  verus  est  cibus,  e(  sanguis  nieus 
vere  cs(  putus.  Qui  ma:iduc3(  meam  carncin,  e(  bi- 
bi(  meum  sanguiiiein,  in  me  mane^,  e(  ego  in  co 
{Joan.  vi).  >  Aposlolus  quoque  in  Epistola  I  ud 
Corinlhios  cap.  x  :  <  Culi.v  benedictioiiis,  cui  bciie* 
dicimus,  nonne  comniuiiicatio  Duinini  es(?  E(  panis 
quein  Iran^iinus,  nonne  participaiio  Chrisli  esl?» 
El  iiilra  cap,  xi  :  <  £go  enim  acccpi  a  Doniino 
quod  c(  iradidi  vobis,  quoniatn  Dominus  Jcsus  iii 
q.ia  iiocte  (radebatur,  accepil  pancm,  ct  graiias 
agens  fiegii,  e(  dixit  :  Accipiie  ct  inaiiducate,  hoc 
esl  corpus  ineuin  qiiod  pro  vobis  iradclnr;  hoc 
facilc  in  iiieain  coinmcinorationem.  Siinilitcr  et 
poslqnani    cijenavit,    dicens  :    Ilic    cst  culix   iiovi 


Iteni  cnp.  VIII  :  <  Ipse  vero  dorniieba(,  et  accesse-       (estanneiKi  in  nico  sanguine,    hoc  faci(e  in  nica 


I 


runl  et  susciiaveruni.  i  Ilem  cap.  xi  :  i  Venil  Filius 
hoiiiinis  inanducans  e(  bibens.  >  Lucas  cap.  xxiv  : 
<  Et  qiiid  lurbati  esiis,  ct  cogiiationes  ascendunt 
in  corda  vcslra?  Videie  manus  mcas  e(  pedes  meos, 
qiiia  ego  suni  ;  palpa(e  cl  videle,  qtiia  spirilus  cat- 
neni  ei  ossa  non  iiabci,  sicui  mc  videtis  habcre. 
£(  cum  hoc  dixissct,  oslcndit  cis  manus  e(  pedes. 
Adhuc  auicm  illis  non  ctcdenlibus  e(  iniraniibus 
l'>r:R  gaudio  'lixit  :  Ilaheiis  hic  aliquid  qiiod  man- 
(liicetnr?  At  illi  olKuicrnnl  ei  par(cni  piscis  assi,  et 
raviiin  inellis.  E(  cum  mnnd<icasse(  coram  eis,  su- 
nisns  rcli']uias  dedil  eis.  »  Joannes  cap.  i  :  <  Et 
^crLum  caro  racium  est,  el  babi(avit  in  nobis.  > 


111 

coniinemoralionem.  Quoiiescunque  bibetis,  »  e(c. 
usquc  :  1  Qtii  inaiiducat  el  biliit  indigne,  judicium  sibi 
inandiuat  ct.  Libit,  non  dijudicans  corpus  Domini.  » 

Ckf.  VIII.  De  resurreclione  mortuorum  in  die  no- 
visiimo. 

Lncas  cnp.  xx  :    <  Filii  bnjus  sxculi    nnbnnl  et 

tradunl  ad  nnplias  ;    illi  autcm  ".ui  digni  liahentur 

saeciilo  illo  ex  resurrcciionc  ex  mortuis.  ncqiie  nu- 

beiit,  neqiie  diicent  nxores,   nequc  ul(ra  mori  po- 

(erun(;  sciiualcs  cnim  angelis  siint,  et  niii  suiit  Dei, 

cum  sinl  filii  resurrectionis.  Quod  resurgenl  mor- 

tui,  ci  Moyses  ostendit  secus  rubun),.sicut    dixit  : 

Deuiu  Abraham  e(   Deum   Isaac   et  Deuin  Jacob; 


7M  BO.NACUnSI  EX  fr  LfUiTlCO  ('.ATIIOMC!  m 

rnis  :<Hlrni  non  «l  mnrlnoniiu,  scd  vivonim,  om-  A  |»icit»lo,  »otl    hortnndo  cl  monendo  lioc  djjiii ,  r.tc 
nrs  cnim  vivHnt  ci.i  Joniincs   cap.   vi 


t  Il.cc  cst 

Toltinlns  Palri^  mei  <|iii  iiiisit  mc,  iit  oiiitic  qnod 
lic.ia  milii  Paicr,  iion  pcnl.im  ci  eo,  sed  reFiisri- 
li^m  iliuil  in  uofissinio  die  :  liaec  est  niiicm  volnn- 
l.-i»  Putris  iiiei  qiii  iiic  inisil,  ul  omnis  qui  videl  Fi^ 
rrtiMi,  cl  eredil  iii  eiiin,  liabcat  vilam  xlernam  ;  cl 
rgn  rcsiiS('ital>o  cuni  in  novis.siino  die.»  Pauius  io 
KpibUil:»  !  a.l  Cor.  r.ip.  xv  .  «  Si  Chrisliis  pric<lic?- 
tiir  quoil  rcsurrexcril  a  inortuis,  qiitimodo  quidnm 
iticiiiil  in  Yobis,  quoiiiaii)  rcsiirrcclio  morlnoruin 
Moii  csi,  ncqoc  rcsurrcxit?  Si  auicm  Gliristus  non 
rcsiirrexii ,  iiiaiiis  cst  pr^edie.-Mio  nostra,  inanis  cst 
et  fides  nostra.»  Kl  niulia  :ilia  qux  de  resurrc- 
cllone  in  Iioc  c:ipitulo  !oi]uilur  Apostoitis,  usqiie  : 
•  Mysierium  ccce  vol»is  dioo,  omncs  qiiidein  rcsiir- 
gcmus.  sed  non  oinnes  iminniabiinnr.  in  momcnlo, 
fn  ictu  oculi,  in  novissima  tuba  ;  caiiet  cnlm  tuba, 
iM  mortui  resurgenl  iiicorrupii,  ci  nos  iinmut.nbi- 
inur,  >  elc. 

£kv.  ITL.  Qtforf  ftirnes,  cnteHt,  0va  ei  tae  aitijve  pec- 
eaio  mnnducai i  posiunt . 

MiiUbacos  cap.  xv  :   «  Audiie  ei  intelligli-c  nnnc. 

Quotl  iiilral  in  os,  iion  coinquinal  homiiiCin;   scd 

qiioil  procedit  ex  ore,   lioc  coinquinal   homtitcm.i 

i'aulus  in  Epislola  ad  Uoin.cap.  xiv  :  <  U  qui  nian- 

«JHcat,  no!)  nianducaiilein  non  ^{icrnai,  ei  qui  non 

mamlucal,  manducuntcin  noii  jutiicet.i  Ilem  :  <  Scio 

«rt  coiifido  in  Domino  Je&u,   quia    nihi!  comnMinc 


b 


tiim  prarr<>jil4  iicrcssil.ilcm  impnsuii,  sed  cen»ili«ini 
dcilil;  scd  ncr  qiii  vofitalcm  jiiral  neortsitate  co- 
(,'ciilc,  cii|)iilil:it'<  30101.1,  d-imnabile  qiiiddam  rucil. 
i.i  qiiiJ  (st  jiirnrc,  nisi  mcotit  certtliidinciii  pro 
imtiifcil.t  iitilit  •1«'  vcrbis  confirmare?  .Nim  ei  ipve 
Doniinns  jiiravit,  ii>>r  ilirit  :  t  An>en,  aroen  dico  ro- 
\i\y{Jonn.  i).iF.t  A|)(><.trilu8  ubi  dicil  in  Cpislola 
ma  :  «  Invocn  llciim  lcslem  el  animam  meain  (i/ 
Cor.  i).i  Ki  ilnniii  •  l>riih  milii  leslis  e-A  {Hcin. 
i).i  iicm  iii  ('pislola  nd  Mcbrxos  cap.  vi :  i  Abrabx 
nnmqne  {iroinillcns  Ocus,  quonMtn  nemineni  ha- 
trtiit,  por  qiifm  'jinstvct  niJfjorem,  jiiravH  per  tc 
ipsiini,  dicons  :  ^i^si  liciicdiccns  benedicain  te,  et 
mulliplicaiiS  muliiptir.nho  tc.  \'A  sic  longaniruilcr 
fcrons,  adeptiis  csl  rcpromissioncm.  Homincsf-nim 
pcr  m:ijorcin  sni  jiiraii»,  ci  omnis  conlrover.-i3?  eo- 
rum  finis  ad  conrirmaiioncm  est  juramenium.  i 
Ilcm  iii  Apor.ilypsi  cap.  x  :  i  El  Angelus  Domiiii, 
lucm  snpr:!  marc  vidi  siantcm  ei  super  lerr>iu, 
.evrvil  inannm  suam  ad  c&;I(im,  cl  juravil  pcr  vi- 
vcnlem  in  sseoulr»  r-nccnlorum,  qui  crovil  coBlum 
et  «^a  qii.T  in  eo  siini,  ct  icrram  ei  ea  qux  in  ea 
snni,  cl  unrc  cl  ca  qnx  '\h  eo  simt,  quia  temptit 
amprus  non  cril.i  His  ilaqiie  au^.torilatibus  colii- 
gcre  apirle  possttmu^,  quod  noo  jurarc,  consiliiMiJ 
esl,  noii  pi.TC«"pOim.  rntle  mcnirri  ninnirestecoiii- 
probaris,  o  i»:rrclicc,  [qni]  morialo  asseris  jwra» 
nienium  cssc;  qiii:i  sicui  omne  id  quoi!  in  paite  de- 


JKT  ipsuin,  iiisi  ciqui  exisliinal  quid  commi.nc  esse,  r  ccrnilur,  mortem  irrogal  non  impletum  ;  ila 
illi  commutie  eKl.i  Itcir. :  i  Oninia  quidem  mundu 
•Uiit,  .^ed  mahim  csl  lioiniiii  qui  per  olTcMdteuhim 
mandiicai.i  Taulus  iii  Episioia  I  ad  Cor.  cap.  x  * 
*On)iic  quod  in  mac.cllo  vxnilj  manducale,  nihil 
riuerro^^.iiiics  propter  con.seicnliaiu  :  Doniini  est 
terra  ci  plcnUiido  cjus.»  Item  :  i  Si  qiiis  infidc- 
iium  vocal  vosad  coenam,  cl  vultis  ire,  omne  quod 
•fobis  ponilur,  manducale.i  Ad  Coloss.  c.ip.  si. 
f  ISemo  vos  judiccl  in  cibo  aut  iii  potii.  i  Ad  Tim. 
cap.  IV  :  I  Spirilus  man  fcsle  dicii,  qnod  in  novis- 
simis  '.cmporibus  discedenl  quidam  a  fide,  alien- 
dcntes  spiritibus  erroris,  et  docliHits  dxmonLoruni 
in  hypocrisi  loquentium  luendacium,  et  caiilcria- 
Vam  iiabcnlium  suam  conscientiam  ,  prohibfcnlium 
nuberc,  absiinere  a  cibis  quos  Deus  cieavit  ad  per-  D 
cipieiidum  cum  gratiarum  aciione  fidelibus,  cl  bis 
qu'i  cognovcrunl  vcritatem.  Quod  omnis  creatura 
Dei  hor)3,  cl  niiiil  rcjicicndum  qiiod  gratiariim 
yciioiie  peicipilur ;  sanc(J4icauir  enim  per  verbuin 
.Doi  cl  oralioiiem.  >  Ad  Til.  c.ip.  i  :  i  Omtiia  tiiunda 
muiidis,  coinqiiinatis  autem  ei  tnfvklibus  niiiil  cst 
uiuuduin,  si  \i\  iiiiquiiatc  suni  eorum  men.s  ei  con- 
scieniia. » 

Gap.  X.  Quod  verUatem  jurart  nefessUate  exigente, 
cupitiiloU  amotu  ,  no»  tit  daAtnoi^ile, 

Supcr  hoc  qiiod  dicis,  o  idiuta  c-^^ulcriale,  mor- 
Ulc  csse  juraic,  pro  eo  qnud  Oominiis  dicil,  .-  tion 
jiinire  omnino.  sil  serino  vesler,  ?.i[.  est;  nun,  non 


car 
qo.T  [consuluntiir]  polius  quam  jubenliir,  facia  pro* 
sunt,  iion  fici.i  [non]  noceni. 

A?>VER5BS  H>r.RETICOS  ytl  PiSACil  N»SCTri.NTL'ir. 

Quaiis  sileorum  error,  qui  Pasagii  vocantur,  el 
quarn  iilorum  ^il  ncfanda  fides  ei  doctrina,  non  jaru 
paucis,  scd  qunm  pluribns  apparct.  Sed  quia  suni 
nonnulli  ad  quorum  noiitiam  nondum  pervenit,  lnm 
pro  islorum  canlcla  ct  saiule,  lum  pro  illorum 
confHsioHc  et  pudorc,  quod  de  cis  sentio,  scribere 
iion  pigpi,  nt  quo  in.tgis  fueril  corum  noia  demei»- 
lia,  ce  aniplius  a  cnnciis  contcmnatur  et  conculce- 
tur.  Qiii»  sicui  bona  sciri  debent  at  excrceantiM', 
tia  elh»ni  tH.ila  scire  CAiivenit  M  peni<ns  vitenlur. 

Adve;  lc  er{fo  lu  q«i  nc^cis,  quam  pcrversa  sil 
illoruin  fides  ei  doctrina.  In  priniis  enim  dicunt, 
qiiod  Mosaica  iex  sit  ad  lilleram  observandii,  ct 
quod  Sabbaliim  et  circumcisio  et  alix  legaJC!»  okser- 
vaniise  adhnc  uabere  Matum  debcanl.Drcunt  eiiam 
quod  Christus  Dei  Filius  non  si(  »i|uaiis  Palri,  ei 
«piod  Paler  ei  Filiiis  et  Spirtlus  sanctus,  istx  tre» 
pcrsonx  noii  sinl  unus  Ueu&ei  una  wbslanlM.  Pr»> 
terea  x}  augmcnium  sui  erroris,  oini»cs  Levlcsix 
doclores,  ei  iiniversaiilcr  totam  Eccle^iam  Roma- 
nnni  judicanl  ei  rondeinnaiil.  Scd  (|uia  Iiunc  suiini 
rtrroici!)  Novi  Tebl.imenli  ac  projilieiaruin  tfsiimo- 
siiii  [iissrircre]  nilnntur,  proprio  iilonim  ;;l.itlio, 
V;i)i  is:i  .sitTrag:inie  g"alia,  sicul  Uavid  Ooliatn,  euin- 


785  UBELLUS  CONTRA  CATIIAHOS.  743 

Cap.  I.  Qt»d  iex  Moteice  sU  spiriltiaHifr  ebtfnnnda.  A  i\xt  <  proplorca  pcrsenuclianliir  Jcswn».  f|iiia    Uxc 
lii  Mallhxo  -.   t  Omnia  quKfonqiie  vnllis  ui  voliis      fiuicbal   iii  Sabbalo.  Jestis    aulem  rcspomlil  cis  : 
rjtijiil  liofnin<«,et  vos  facile  illis  sin:ililer ;  ha^c      Pater  nicus  nsqiic  nioJo  operntur;  propterca  ergo 


nieaiai  lex  «i  propheix  {Uauli.  vii).i  iiein  Luc. 
cap.  XVI  :  <  Omnis  eniin  Itx  ct  prof  liclx  us^ue  ad 
Joanneni  per  liUcni  sine  oneribus  lc^is.  >  liem  aJ 
Roni.  cap.  vi :  <  Non  enim  sub  'cge  t^lis,  seJ  sub  gra- 
lia.  I  Uom.  s«<\.  cap.  ;  <  An  iRuoralis,  fralres 
(scienlibus  efliai  legem  loquor),  quod  lc\  doniiiiaiiir 
ju  honiine,  quanlo  lempoie  vivit.  Nain  qiiu  sub 
▼iro  nmlier,  livenie  viro  alligaia  csl  lcgi ;  m  au;ciii 
inurtuus  fueril  vir  tjus,  lil^.T.-iia  «>sl  a  le; e  viri,  ul 
iion  «it  adulter)!,  si  fuerii  cuni  aliero  viro.  Igiliir 
viventc  viro  vocabilnr  adultcra,  si  fueril  cum  alio 
\iro.  iiaquc,  fiaires    mci,   el    vos  moTiiiicali  eslis 


inaKis  qu.Trebaiil  piini  Judxi  intenirpre,  qni  non 
soiuni  solvebai  Sabbnium,  sed  et  1'aircm  suum  Jio 
cebai  Dcum,  xqualem  se  facitins  Deo  (ritJ.).i  Pau- 
lut  ail  Colossenses  cap.  ii :  t  Memo  vos  juJicet  iii 
cibo,  nni  in  potn,  nnt  in  participaiione  «fiei  fesit 
nronieiiia%  aui  Sabbalornm,  qux  sunl  urabra  rntiN 
roruni  ;  corpus  anteni  Christi.»  IsiJorus:  <  Si  cri> 
ntcii,  Sabbati  otia  non  observare ;  cur  Jcsus  Nav« 
discipulus  ac  succcssor  Moysi,  prxcipiente  Homino, 
&<'piein  «licbus  conlinitis,  inler  qnos  uliquc  Sabba- 
luinerai,  cxerciiuni  ol  arma  proiluiic,  at«}ue  cir* 
cumcuDic  arca,  tnbisque  clangeiilibus  iericho  mu* 


let-i  per  ^orpus    aristi.   ui  siiis   aUcrins.  q»i  «  B  ros  subvcriilT  .  Quid  igiiur   ilcrum  dc  M..cl.aI,Ti« 
iiworie    restirroil  ,  nl  fruciaicarcnnis     Deo.  Ciim 


ciiiin  fcsse^nus  iti  carnc,  passioncs  peicaiornm  qiia 
|>«r  !<!ge<n  erant,  op<;rali.ni(ur  in  ntcmbris  nosiris, 
ui  (rijr:if)carcnui>  ii.orli.  Niinc  jtticm  soluti  sumiis 
a  Biortis  iogC;  ir.  quj  dotinebamiir,  ila  ut  scrviantiis 
in  iiovilale  «.jiriius  el  in  vciiisiale  lillcrae  (Rom. 
vii).  >  Iicni  cap.  X  :  <  Igiicr.iiilos  autcin  Dci  jiisti- 
(i;i]n,  c4  suiiiii  qiiiiTeitUi)  i^alucre,  j<istili;c  Dci  non 
tufll  suiijr:ci<. ;  rtiiii:  enMii  Jcgis  ad  jusliiiain  o  nni 
cre'Ie«:ti.>  L»  infrft  :  i  Qui  diligil  proviiniiin.  lcgem 
iinpievii  {lioni.  xiii).t  Paulusiii  Lpistola  It  ad  Cor. 
}'yp.  V  :  «  Yei«i  J  ir;>ii^icruiii ,  ei  ccce  oninia  facia 
funl   nov.i.>   in  e:ulcm   F|:isiola  cap    iti :  <  Liitcra 


eloquar,  i^c  qiiihus  scriptnm  esl  :  El  nolcbant  Ju* 
d.ri  in  die  Sabbali  vindic.irc  sc  d«  atienigenis, 
posica  couMlio  acccpio,  pugnaverunt  die  Sabbaii, 
ct  triumphavernnl  «!e  bosiibus.  Quilibet  lesliinonio 
e<locm:iir  non  pcrlineroad  fldcm  istuin  Sabbnii  elc* 
iiiciilarinin  dicm,  scd  artum  spccialein.  Nam  Uoc 
rariialc  Sabbatuni  iion  est  daluin  proptcr  puriflca- 
tionciii,  scil  propter  lcntaiionem,  diceiite  Domino  : 
<  Ul  tcniem  cos,  uiruin  anibuleni  in  viis  mcis,  a» 
non  ;  sck  dicbus  coHi;;etis  manna ,  scptimo  non  coI> 
ligelis  (Kxod  xvi).>  li.iquc  dicit,  ut  tentem  eos,  ut 
:ipp:irc:it  non  luissc  prxccptutn  propicr  jnstilica- 
lioHCin,  scd  prupler  lcittaiionein.  Ilinc  esl  quotl  pcr 


occidit,  spiriius  autetn  vlvilicji.*    iicin  ei    ad  ri.il 

C.np.  .11  :  <  Qo.J  =ir.u;.  lcx "  rroplcr  i.ans^rcssioncs  ^^  E'-C^>''«»«'"  prophclam  loquilur,  dic«ns  :  .  I^di  cig 


posil.i,  dtijiec  vciiiiet  scinen  cui  proniiseril,  >  cic. 
Et  inlrs  :  <  iisquc  Icx  pa-dagogns  rioslcr  fiiil  in 
Clifisio,  ul  ex  Ct!e  jnslificciiuT:  ai  ulii  vcnil  lides, 
j:iin  non  snnuis  biib  pxJ;igogo  (ibtd.].i  licni  c;ip. 
V  :  (  Oinnis  1-iK  Cnui)  in  ur.o  scrnionc  cuiiipleiur  : 
Diiigcs  proximum  (tiitm  sicul  lc  ipsum.i  El  infra  : 
I  Si  spiiiiu  diiCimiiii,  non  cslis  siib  legc  {'l'id.).i  lo 
Eiti>'.o!a  a  I  Tinioili.  prinia  cop.  !  i  Scimi»s  aiilcin 
q^KMii.un  lon*  esl  lo)^,  ii  »]«i£  ca  legiliinc  uuiliir, 
scieiiies  lioc,  qwodjiipio  uon  esi  lev,  seJ  injusii?  cl 
(nlidiiis,  intpiig  et  veccatoribits,  >  elc.  In  Ejnsola 
ad  M«'br.cos,  «^.ip.  vii :  <  l»('prob..lio  quideiu  hl  ;ir.i-- 
fcticnlis  iTiaiKbii  propjer  infirmitalcni  el  intililiia. 
tcin.)    Iictn   cjp.    VIII  ;     t  iiocc  dies  voniiiiil,  <Iicil 


prxcepta  non  boiia  {Hiech.  xx),>  id  csl  qu»  cama- 
liler  observaia  suos  observaiorcs  non  scrvant.  IJii- 
qne  qna^dani  catn:ili  popiilo  rarnaliier  agcuda  j)cr- 
missa  siii.t,  (iiije  lanicn  venienie  EvangcUo  ccssa- 
veriint,  siciii  pcr  propltetain  dicil ;  «  Cossarc  fa- 
ciain  oiiinc  ^nudinnicjus  ct  Sabbaia  ejus  (0«££  ii}.> 
S>d  <pia-ritur  :  Si  non ,  inquiuni ,  custodienduni 
S:ibi)ai(ini,  (|nare  dictuin  esl  in  niandalis  Doiuii.i : 
1  Mc.nenlo  nl  dioin  Sabbali  sanciiflccs;  scv  dicbu«. 
operal>eris,  ci  facies  opcra  lua ;  scpiima  autcm  dio 
SabbataDoiniiii  Dci  (ui  sunt,  non  facicK  in  ea  oinno 
opus  (Exod.  xx).*  in  opcre  eniin  scx  dterum  scx 
n:i!!ia  annorunt  dcuioiislrabant.  Mi!le  enint  .').;iti 
apud   Dcnin  unius  diei  spalio  coinparnntur,  siciic 


Domii.iis.ei  oor.sumniabo    supcr  doninm  isnel  ci  "^  ^'"OP*"^^^ '«=^^^^"'"  •  <  Q»oniam  mille  anni  anie  ocii- 


biipcr  lioniuin  JiK.la    tesl;inieniiim    iiuvun),  iioii  se- 

ruii(!ui.<  icsioiiiriitiitn    quod  fcci  palribiis  eoiutn  iii 

.lic  qu;i  apprelKjrdi   iii;inuui    coruin,   ul   educcrcin 

illos  de  l(.rru  Ai-^y\ii\  ;  diictido   auiem   iiovuin,  vc- 

lerurit  orius  ,   (juud    ai.tiqnaiur  ci  scncscil,  pinpe 

inlcrilnin   cst.  i   liem  cnp.  vii  :  i  Nam  >   supiadicio 

(  iraif>li.tn  ^acerdoliu,  neccssc  esl  ul  l£gis  iransia- 

tiu  ri:it.> 

Utcetiatio  esl  Sabbaii,  quod  ad  iuieram  hou  sit 
observandutu. 

Joannes  cap.  v  :  <  Dicebanl  illi  qni  sanatus  fue- 

r.il :  Sabbuluin  csl,  non   licel  libi  loller.:  grabalum 

luum.  Reciioniht  eis  :  Qui  nic  sanuin  fecii,  ille  inilii 

4i.\ii :  Tolle  grabatum  luutn  «t  aniiy.il.i.i  licm  :  Jii- 


los  tuos  tan(|uam  dics  una  {Psal.  l\xxix).>  lloruMi 
dierum  Sahbatnn),  sepiiini  millesinii  :tt:ni  lcnipu.s, 
ac  reqnies  fuluii  regni  ei  sxcnii  esl;  ubi  jain  nniii 
eril  opera  leniin,  sed  rcq.uie£.  sola  sanctoruin.  I^st 
quippc  aliud  S;ibbaluin  ,  dc  quo  per  ls;iiatn  dicitur  : 
<  Ct  erit  qi:i|>pe  mensis  ex  munsc  S.tbbaiuin  [Isn. 
t.\iii).i  Mciiiis  cx  tneitse,  \>i  esl  ex  pcrfcilioiic  boiu; 
opcraiiotiis  perlecluin  gaudium  xierna}  viia:.  tj  erii 
Subbutum  ez  Subbatis,  quia  qui  hic  ccssavcril  a  per- 
verso  opero,  illic  quiesccl  in  ciBlesti  rctnlulio.^i^. 
Scd  ileruni  f;uu'riiur,  'nijre  dixcril  Jereinias  :  <  Cu- 
slf^.diie  aiiiinas  \cslr3s,  ci  ti:  li;e  jioriare  oonu'.'!»  in 
dic  Sabb.iii  (Jer.  xvii).t  Auili  ergo  t;j'S(k'tn  prMiIjC- 
tiOi^  niystcfiuni.  rundera   porlaus  in  Sa.^u.^ii) ,  '|ui 


787  BONACIRSI  EX  ll/KRETICO  rATMOLICl  781 

crcdLMis  in  Clirislo  non  (iesinit  :i  peccr.to;  ipsc  enim  k  Ckp.  II.   Quod  Chritlut  til  Deut,  Pa'.ri  tequalit  e 
Ciil  rcqnics  itiiiin^riini,  sicnl  jstc   dirii  :  <  Discilc  a 


ine(|ni;i  nriilis  snm  cl  liwniilis  conlc,  ct  invcniclis 
rcquicm  aniinalnis  veslris  {Maith.  xi).>  Aillmc  lcrtlo 
«in.xMilnr,  qnar(;  illc  lionio  qiii  collipcbal  ligna  in  die 
Sabbali,  atrcciler  jusMi  Dcji  fiicril  a  popnlo  trncida- 
Ins.  Inlilligant  ergo  qiiod  li.Tcomiii:i  in  fijjnra  acci- 
debant  iilis  ,  srripla  siint  enim  ad  correplionem 
iioslr.ini.  Ilic  c  lim  priflinns  carnalisqiie  est,  qni  di- 
<  it  Salb.itnm  viol:iri  usqncdiini  ligna  colligcnt,  pro- 
lUcrqiiod  [qni]  csl  punrlus,  forinam  insinuat  ejiis, 
qui  cnm  carnali  opcrein  die  jndicii  fucrii  invcnlns, 
pcllcndns  e.si  ab  omiiibns  angclis,  el  staiim  morte 
iiovissimapnnicndns.SiccrgoqiiaecHnqneillisJudacis 
perlegcm  acciderint,  romialiicr  inlelligenda  sunl 


contubttantialit. 
Jonnncs  cap.  i  :  «  In  principio  erat  Verb"irn,  el 
Veibum  eral  apiid  Deiim,  et  Deu$  eral  Verbuni.  • 
llcm  cnp.  V  :  <  1'roplcrea  magis  qnxrehanl  Jndxi 
Christiini  intcrficere.  quod  non  [solum]  sulvebal 
S:ibl)atiim,  iied  cl  Palrem  sunm  dicebal  Dcnm, 
xqiialeni  se  facicns  Deo.  >  Itcm  cap.  xiv  :  <  Dicit  ei 
Pliiiippus  :  Domine,  oslendc  nobis  Palrem,el  ^uiDcil 
nobis.  Dicil  ei  JcsnsjTanto  lempore  Tobiscum  snm, 
et  non  cngnovisiis  me?  Pbilippe,  qui  tidet  me,  viilei 
ei  Palrem  mrum.  Qnoniodo  lu  dicis  :  Oslcnde  nobis 
PalremTei  P;>icr  in  nic  esi. »  Et  infra  :  <  Omuia 
qnxcnnqne  liabcl  Paler ,  mea  sunl  (cap.  zvi).  i 
Item  cap.  xx  :  <  Respondit  Thomas  cl  dixit :  Doml- 


De  circumcitioue,  qnod  spiriinliter  twn  ad  litternm  ^  ""^  meus  ct  Dens  meus.  Dixil  ei  Jesus  :  Qnia  vidisli 
«W  ohservaiidn. 
r;inins  in   Epislolu   ad  Hoinanos  cap.  ii  :  <  Non 

enim  qni  iu  manifcslo,  Jiidacns  cst;  ncque  qucc  in 
wanifeslo,  in  carne ,  cst  clrcunicisio;  sed  qiii  in 
.'ibscondilo,  Jiidieiis  esl;  elcircuincisio  carnis  in  spi- 
rilu,  non  lillcra,  ciijus  hiis  non  ex  liofninibiis,  scd 
ex   Deo  est. »  Item  Gai.  cap.  v:  <  Ecce  cgo  Paulus 


dico,   qiioniain   si   circumcidamini,  Cbristns  vobis 

nilii!  proderit.  i  In  Epistola  ad  Colossenscs  cap.  ii  : 

<  Circiiincisi  csliscircumcisionefnon]  manufacta,  in 

cxspolialione  corporis  [peccatoriim]  cariils,  [in  cir- 

cinncisione  Chrisli.]  i 

Jiatio  qunre  circhivicisio  Abralice  data  sil,  e(  pro  qua 
signi/icaiione. 


me  et  credidisti,  bcati  qni  non  vidcrnnt,  et  credi- 

dertmt.  i  liem  in  niiimo  cap.  txi,  dixil  ei  Peirus : 

<  Domine,  tu  omnia  nosii,  tu  scis  quia  amo  le.  i  In 

Apocalypsi  cap.  i.:  <  Ego  siim  A  el  Q,  principium  et 

finis.  I  Et  infra  :  <  Ego  snm  primiis  et  novissimus  ; 

ei  fui  mortiias,  et  ccce  sum  tivcns  in  Ssecola  saecu- 

lornni  {ibid).  » 

Ckv.  iil.  Quod  Chritliis  tit  genilui,  et  qu»d  idem 
cum  Pnlre. 
Isidorus  :  <  Tecnm  principium  in  die  virlulis  lux, 

ex  utoro  ant«;   lncifernin  genui  le  {Ptal.  cix).  i  Cx 

iiiero  itaque,  id  csl  ex  illi  intima  el  incomprebensi* 

bili  Palris  subslaiitin.    El  ilerum  :  <  Eruclavit  cor 

menm  verbnin  bonnm  {Ptal.  xliv).  i  Et  alibi  :  <  Fi-* 


Isidonis  :  Accipe  nunc  primam  caiisam  circiimci-  C  ''"*  "icus  es  lu,  ego  liodie  genni  te  (Ptal.  ii).  i  Cui 

sionis.  Quia  enim  seciindum  carnem  erai  Chrisius  reges  obediunt,  et  genies  serviuni,  ei  adorabunt 

nascilnriis,  in  qiio  cunclariim  gcnliiim  fiierai  bcne-  reges  lerr.ne,  <  Omncs  gentcs  servienl  ei  {Ptal.  xi)  i 

diclio  rcproinissa,  el  [.ib]  Abraham  usque  ad  Chri-  liunc  Filium  Dei  in  D.miele  rex  ilie  Lmpius  aspiciens, 

stnni  miiita   eranl   sxcula  rnlura  :  prxvidens  Deus  dixit :  <  Ecce  ego  vidco  viros  quatuor  solutos  ambu» 

geiius  Abralix,  nc  reliqnis  genlibus  niiscerclur,  et  Linles  in  medio  igHis,  el  species  quarli  similis  F^ilio 

paiilalini  propago  ejus  fieret  incerla,  popiiliim  Ju-  Dei  {Dan.  ni).  i  Si  objicitur  quod  iii  Daniele  Filios 

daiciim  circiimcisionis  signo  notavil.  ut  viderel  inler  Dei  snpcrius  eliam  Angelus  nominalur,  assentior 

/Egyplios,  Assyrios,  inlerBabylones,  sive  Chaldxos,  nam  el  Ghrislus  Dei  Filins  AngeKis  dicilur.  Sicut 

I)oc  signaciilo  ab  his  sivc  a  cateris  gcniibus,  quod  eniin  ait  prophela  de  ipso  :  <  Venil  ad  templum  san- 

dislingueretur.  Dcnique  per  quadraginta  annos  in  cliim  suum  dominalor,  quem  vos  quxrilis,  el  Ange- 


crt?nio  nuiius  est  circnmcisus,  ibi  quippe  sine  alie- 
jius  coinniisiione  vivebant;  al  ubi  Jordanis  alveum 
popuhis  Israeliticus  transineavil,  aiqiie  in  lerrani 
jiromissionis  pervenit,  signutn  circHiiicisioiiis  fnlnro 


lus  Testamenii,  quem  vos  vullis  {Mal.  lu).  i  Christus 
ia  eo  qnod  a  Paire  genilus  est,  Filius  Dei  vocaiur; 
in  co  qiiod  a  Patre  missus  ad  annunliaiidnm  paici- 
bus  legitnr,  .\ngelus  annuntial.  <  Vox  Domini  red* 


ex  comiiiistione  gcntium  praeviJil  errori.  Qiiam  ra-  ^  denlis  relribulionem  inimicis  suis(/ia.  lxvi),  i  ipsis 


lionabiliicr  cuslodiendam  csse  crcdimns,  quousquc 
nascerciur  Clirisius,  qui  ex  semine  Ahrahx  fuerat 
repromi.ssus,  quod  non  jam  pcr  circunicisionem 
carnis,  sed  pcr  ampulatioiictn  viliorum  inundarcl 
corda  oninium  gcnlium.  Unde  Moyses  ail :  <  In  no- 
■vissiniis  dicliuc  circnmcidct  cor  lunm  et  cor  seniinis 
fni  (Deul.  xxx).  t  Et  Dominus  pcr  Isaiam  annunlia- 
vil ,  dicens  :  <  Ne  memineris  prioruni ,  cl  anliqna 
iioii  iiiliieamiiii,  ecce  nova  faciain  qnyc  nunc  oricn- 
tur,  el  co^ooscciis  ea  {hn.  xi.iii).  t  El  bene  cuilris 
lapidcis  ciicnmcisio  flcltat .  scciinda  nainqne  fiet 
pctra,  qiKc  Chri.stus  csl,  p.T  q'icm  spiritnli  circiim- 
cisione  credcnlcs  pnrganlur  ab  omnihns  illecehris 
vitiorum. 


videlicel  qni  non  credunt  Judxis.  <  Anlequam  par- 
tiirirel,  peperit,  et  anlequam  veniret  partns  ejus, 
peperil  masculum  {ibid.).  i  Ac  si  aperlc  dical :  An- 
teqiiam  Christnm  Virgo  parturtrel  in  carne,  geniiit 
Filiiim  in  deiiaie,  sicut  scripium  est  de  eo  :  <  Egres- 
sus  ejus  a  principio  a  diebus  xternitatis  {Mich,  v).  i 
El  iierum  :  <  Anie  solem  permanci  nomcn  cjus,  ci 
nnlc  lunam  el  scellas  {Ptal.  lxxi).  i  Qnod  cl  ipse 
Dci  Fiiius,  Veibum,  virlus  et  sapientia  dc  sua  na- 
liviiDie  coiifinnal,  diccns :  <  Necdum  crant  abyssi, 
etcgojam  conccpla  eram;  nccdum  fonles  aqnaruin 
eru|)iTanl,  luc  monlcs  gravi  mole  «onsliterant ; 
aiile  colics  cgo  parluricbar ,  adliiic  lcrram  non  fe- 
roial,  ci  nnniini,  et  cardiiics  oibis  tc.rrx.  Qiiando 


789 


LIBELCLS  CONTRA  CATHAROS. 


m 


pr.rpanbal  rcelos,  adcram;  qnaiido  cerla  lcge   el  A  mcam  (//  Reg.  xxiii).  »  Quls  aiiiem  ossel,  ailje»il : 


jivro  vall.ibal  ;iby>sos,  qiianJo  appeiKlebal  fiinJa- 
iiienia  tci  rx,  ctnn  co  erain  cuncia  compoiiens  (Prov. 
Tiii).  I  liitij  deniio  qnj^rilnr,  quoinoJo  iJein  sil  gc- 
nitus,  Jtmi  sacrx  naiivilatis  ejus  arcaiia  nec  Apo- 
«tolfis  dicii,  nec  proplicia  coinpcrii,  ncc  aiigetiis 
sciTit,  nec  crealura  agnovil,  U.nia  lisiante,  qui  ait : 
«  Ccneralioncm  ejtis  quis  cnarr.tbil?  »  (Ita.  liii.) 
Idcirco  si  ejus  nallviias  a  proplieia  noii  poliiii  enar- 
rari,  quls  confiiftlur  nosse ,  qn.inJo  poluil  .t  Palre 
Filius  gCMcraii?  Iliuc  esl  el  illuj  in  libro  Job  :  i  Sa- 
picntiain  Dei  Palris  unde  invcnies?  Laiet  eniin  ab 
ocnl  8  bominum,  ei  a  volucre  cocli  abscoiisa  cst 
{Job  xxviii),  >  ij  cst  eiiam  ipsis  angelis  iiicognita. 
riiristus  enim  ex  Palre  Jla  einiciiil,  nl  splenJor  a 


«  Oeus  Isracl  milii  locultis  est,  forlis  Isracl,  domi- 
nator  oinniiini  jii^liis (i(>i'i.).  »Di('ciido  cnim  Chrisluia 
DeiJaioli.cl  rirunncl  P.ilrcin  ostcndit.  llemdiccnJo, 

<  SpiriiMS  Doinini  locutus  csi  per  me,  t  cl  Spirilirn 
sanctum  cviJcntcr  aperuil.  Iicin  in  Psalinis  :  <  Verbo 
Domini  cneli  firinali  siinl,  el  spiriiu  oris  cjus  oiniiis 
viriiis  coruin  (Pml.  xxxii).  >  Iii  pcrsoiia  autem  Do- 
mini  Palrem  acci[vimus,  in  Verbo  Filiiim  rredimtis, 
in  spir'tu  oris  cjus  Spiritum  saiicium  intelligimus. 
Iii  Genesi  eiiain  par  signiflcatio  Trinitaiis  per  plii- 
ralilaiem   pcrsonaruin  expriiniiur  ,  ubi  dicil  Deus  : 

<  Faciamus  lioinincm  ad  imaginem  el  simililudineiu 
nostram  {Gen.  i).  >  Ubi  tamen  ul  unilatcm  Deiialis 
osteiidcrci,  confcsiim  aJjecit,  dicens  :  <  Ei  creaTit 


Itiininc,  iit  verbum  ab  ore,  ut  sapienlia  ex  corde.  Deus  bomiiiem  ad  imagincin  suam  {ibid.).  »  in  Isaia 


llcm  quod  Clirislus  sit  Dcus,  declarat  Isaias  , 
utrainquc  pcrs.tnam  unom  Deum  Jemonstraiis.  <  Tu 
es,  iiiquit,  Deus,  el  in  le  est  Deus  (Isa.  xlv).  »  In 
eo  qiiod  dicil,  <  Tu  cs  Deus, »  Palrcni  oslcnJil ;  in 
eo  qiioJ  subjccil,  <  lii  le  esl  Dcus, »  Filium  declaral. 
Scd  ut  enindem  Palrem  ei  Filiuin  unum  -Deuin 
osi<'nderei,  siibjecii :  <  r^on  esi  absquc  le  Deus. 
Vcrc  tu  es  Deus  abscoiidiius  Dcus  Israel  (ibid.).  » 
Alio  quoqnc  iii  loco  idcm  Is;iias  totain  Trinilalcm 
iii  digitoruin  nuinero  comprcbeiidcns,  sic  prxJicat 
dicens  :  <  Quis  inensus  csl  pugillo  aqnas,  cl  coclus 
palmoqnis  ponderavit?  Quis  oppenJil  iribus  digiiis 
niolem  terrx?  (/^a.  xl.)»    In  tribtis  qiiippc  (ligiiis 


qiioque  Trinitas  dcclaralur,  codem  Filio  dicenlc : 
<  Cl  nunc  Dominus  Deus  misit  luc,  et  Spirilut  ejus 
(lia.  xxivi).  >  tlcce  dux  persona:,  Dointniit  et  8pi> 
ritus  rjus  qui  mittunt,  et  lertia  persona  ejusdem 
Doiniiii  qux  niittilur.  Alio  in  luco  idcin  ls;iias  totam 
Triiiiiatem  iii  Jigitorum  numero  comprcbcDJens  sie 
prxJi(\it,  dicens  :  <  Quis  mensus  csl  piigillo  aquai, 
et  coelos  palino  ponJcravii?  Quis  appcndit  tribus 
digitis  luolein  lcrr.x?  (/sn.  xl.)  >  In  tribus  quippo 
projibcia  Jigiiis  irinam  divinae  omnipotentine  xqua- 
liiatc.u  sub  qiiaJain  mysterit  iaiice  libralain ,  et 
pariliialciu  viriuii.s,  comparalionem  ei  unilatem  po- 
lentije,  qux  una  eadcmquc  in  Triiiilate  esl,  in  tribu$ 


propbeta  irinam  divinac  omnipotenlix  peisonam,  ei  C  <l'g'i'S  <leclaravil.  Uem  Jo.iiines  in  Epistola  I  cap.  »  ; 
iiiiilatcin   quae  una  oademqiie   in  Trinitate  csl,  iii 


lri1>iis  digilis  dcclaravit.  Ilem  quod  Cbrisliis  sit 
Ucus,  oslcnJii  Jeremias  iii  iibro  Barucli,  iibi  Jicit : 

<  Itic  esl.  iiiquil,  Ucus  nostcr,  et  iion  csl  alius  pr;c- 
irr  cuni,  invenit  omiicm  viam  sciciiti.nc,  ci  ostenJit 
e.iiii  Jacub  pucro  suo,  el  Isract  Jilecto  suo;  posl  in 
lcrra  visus  cst,  ct  ciim  lioiniiiibits  coiivcrsatus  cst 
(finr.  iii). »  ScJ  liiiic  non  pulaiii  Cliristiim  csse 
Ocum,  co  quoJ  audicrinl  iu  moiite  Sinai  vocein  Do- 
miiii  iiilonantis :  <  .\udi,  inquit,  Isracl,  Dous  uniis 
est   Doininus  Deus  luus  (Deut.  vi). »  Et    iieruni  : 

<  Ego  Deiis.etprxlerme  noncsialius(Ot'M/.  xxxii).» 

Et  ilbid  :  <  Ego  siim  Dominus  Dcus,  cl  non  miilor, 

gloriam  meam  allcri  non  ilabo  (.V«/.  iii). »  Dtiin  crgo 

legiinl  boc  perfidi  et  errore  cxcali,  Cliristiim  Deiiin 

es>e  non  credunt.  Agnoscant  ergo  proiiide  illis  eo 

tempore  bxc  prjpJicia  fuisse,  ne  forie  ab  uniiate 

HJei  recedenlcs  iii   niullos  liclos  dcos   transircnl, 

atque  !dola  genliliialis  culerent;  quod  et  fccerunl. 

Cap.  IV.  Qnod  Spirilu$  $nnclus  est  Deut,  et  qnoi 
idem  Spiriiu$  cuin  Palre  et  Filio  $it  una  sulHiantia ; 
et  utius  Deus  oiunipotens  «st,  non  tres  dk. 

lu  Evangelio  Joaunis  cap.  it  :  <  Spirilus  est  Dcus.  t 

Jub  xxxiii :  <  Spiritus  Doraini  fecit  ine,  ct  spiracu- 

lum  Oiniii|)oteniis  viviQv.'aril  ine.  Lcce  nic  sicut  ei 

tefecil  Uciis.  •  IiisecunJolibro  Rcgum  :  <  DixiiDavid 

lilius  Isai  ;  Dixil  vir  cui  coiisliluluiii  c&l  Jti  ChrJslo 

Itei  Jarob,  ogregius  P;>almisu  israel :  Spirilus  Do- 

niini  hicutus  esl  pcr  ine,  el  sermo  eju»  pcr  li>  5  lam 


<  Spiriius  ciiim  csl  «lui  tcsiificatur  [quin  Spiriius  est] 

qiioniaiuClirisius  cst  vcrilas,  quia  Ires  suul  qiii  lcs- 

limonium  Jani  ia  coelo,  Paicr  ei  Verbuin  el  Spiriiui 

saiiclus,  cl  hi  ires  unum  sunt.  1 

Cap.  V.  Quod  sit   morticlmtm,  et  quod  qucvdam  lii 

lege  per  significaliunem  ad  esum  proltibita  sunl. 

Moriiciiiuni  auicm  pulo,  quoJ  «d  cscam  «sus  lio- 

miiium  non  a;linisit,  co  quoJ  non  occisorum,  seJ 

inorijoruin  animalium   inortua  caro  est,  ncc  apta 

ad  salutcm  corporis,  cujus  causa  suminius  alimcu- 

tum.  Nam  qiioJ  esum  de  sanguinc  aniiquis  in  figu-. 

ram   pr;ccepium  est,  iJ  esl  ne  caro  cuin  saitgtiiiic 

maiidiicctur,  scJ  Jejeclo  sanguinc  carncs  manUucari 

jiibenliir,  h.xc  prxfigurari  falclur  bealiis  Augustinus 

D  in  libro  xii  coiilra  Fausliiin,  iic  vila  pristina,  quast 

siiffocala  iii  consciemia  lcnealur,  scJ  babcal  effii- 

sioiicm  pcr  confcssionom.  Iii  Actibus  aposloloruin 

(cap.  xv)  hoc  iegi  pru*ceptiiin  csse  ab  apostulis,  ut 

absiiiicrcnt  gcntcs  taiitiim  a  fnrnicalione,  el  ab  im- 

nuJatis,  ct  a  sarigiiiiie,  iJ  cst  nequaquam  ederent 

carnem,  cujus  sangiiis  non  csscl  cffusus.  Quod  alii 

Doii  sic  inieiligiini,  scd  a  sanguine  pra?cepluin  esse 

abslinendiiin,  nc  quis  homicidio  sc  conlaminel ;  scit 

foric  quamdam  rein  facilem  propler  lunc  iiiTencruiit 

aposioli ,  quam  cuin  Israelilis  eliam  genles  comniu- 

niier  observarent.  Nunc  aulem    iila  Verilalis  scii- 

lcniia  a  cnnclis  flrniiler  est  lenenda  :  <  Non  quod 

inirati.i  os,  toinquiiial  hominem ;  seJ  quod  proce- 

dii  cx  ore   ho:iiinjs,  couiquiiiat  homineui  (*/«»*. 


m  CO.NACUnSI  nX  ri/CHKTlCO  CATHOLICI  LIBELLUS  CONTUA  CATHAUOS.  701 

RvJ.  >  Ileui  Ibiiionis  :  Por  ilU  aiiiiiialu  (|ti.c  ncc  ru-  A.  Uixit   eis  :  Vos  nctdlis  qirKJqiiam,  rcc  c»|iiali«. 


iniiiant,  ncc  iingulas  tlividuiu,  inliilfles  nj;tiranuir, 
quoJ  nequc  bona  a  nialik  s^parant ,  nec  Dci  jjrc- 
cepla  runiinanl  Iractaiido;  per  corvos  cxprimuntur, 
qui  humanuin  sniiguineiii  fundunt ;  pcr  acciiiilres 
el  iniivos,  (|ui  atiena  rapiunl ;  pcr  cy^nos,  (;lnti ;  per 
pisces  qui  srtuaimis  ei  pcnnis  carciit,  illi  qiii  sqtia- 
liiis  virlutum,  el  pcnnis  coulcslis  conversalionis  ca- 
rent :  ei  ideo  supcr  aquag  salius  darc  oqd  pOdSiint, 
id  -est  nequeuiii  peneiraru  coulestia. 

ADVERSUS   ARKALDISTAS. 

Ouodpro  malitia  ciericoruui  sacramenla  Ecclesix 
dicunt  essc  viinDda;  inclina  aurem  tuam  ot  audi, 
{ipcri  oculos  tuos  ct  vide,  (i^nunda  cor  luum  ct  in- 
tellige.  Sicut  arca  Noe  munda  «l  immunda  continuit 


quia  cipedil  itobis  ut  iiiius  niorialur  bomo  pro  po- 
pulu,  el  noii  tola  gens  percat.  lioc  autem  a  i<jiuet> 
ipso  noii  ditit  :  scd  cum  essci  ponlifAX  anni  illitu, 
propliotavil.  i  Aiigtistiiius  :  Si  fuerit  juMos  miaiuer, 
coinpulo  eum  cuin  Paulo ,  qui  gloriara  uiam  nou 
quxrit,  dicoiis  :  «  E)go  pl.mtavi,  Apollo  rigavil,  b^ 
ininns  Aulein  iiicremenluni  dedit  (// C^r.  iii). »  Si 
vero  siiperhus  iniiiisl^r  fuerit,  cum  ZsIniIoq  coro- 
puialur,  sed  non  coniatnimtur  donnio  Christi,  qui^ 
pcr  illuni  purus  Otivius  trnnsif,  ei  venit  ad  fertilem 
terrani.  Scio  qiioqne  qnod  lapis  ex  squa  frucium 
ferre  non  poti-si,  scJ  per  Inpideos  caHalcs  transii 
aqua  ad  areolas.  In  bpidco  canali  nibil  generaiur, 
sed  horlus  multuin  frucium  afferi ;  tpecialis  euiin 


_. 

aninialia  ,  ita  in  prxsenii  Ecclesia  malos  essc  per-       virius  sacramenti,  ut  el  lex  pura  illuminandis  exci 


inistos  honis,  nenio  esi  qui  amhigere  dcbeat.  Quod 
si  malis,  dum  toleraniur  vci  iguorantur,  oflQciuni 
ccciesiasiicum  commissuni  fucrit,  aut  forte  bonus 
post  acceptum  heneficium  malus  esse  incipit,  tu 
quis  es  qui  alienum  scrvum  judices?Suo  domino 
siat,aut  cadit;  potestatem  eleniin  ofQcii  quam  ac- 
cepit,  non  amillit,  quandiu  Ecclesi:c  judicio  a  prae- 
lato  SttO  damnalus  iucrit.  Sacramenta  iiaque  eccle- 
kiasuca  ab  eo  si  ru  digne  accoperis,  quamvis  indigne 
ministraverit,  libi  non  sibi  profutura  accipe.  Aodi 
ergo  testimonia  in  Iioc  ipsum  ex  Velcri  Tesiamenlo 
9C  Novo  scripta,  eiex  scriptis  sanciorum  doclorum, 
scilicei  Gregorii,  Ambrosii,   Hieronymi,  Augustini 


pitur,  sed  per  iminundos  transitos  non  coiiiquina- 
(ur.  Uem  in  lihro  Dc  corpore  Dumini :  iatra  Catho> 
licam  Ecclesiam  in  mystcrio  corporis  et  taoguini* 
Domini  nihil  a  boqo  majus,  nihil  a  inalo  ininut  perr 
ficitur  sacerdoie,  quia  noa  in  meriio  consecnniis, 
sed  in  verho  perficitur  Creatoris  ei  virtute  Spiritus 
saiicii.  Si  cnim  merito  sacerdotis,  nequaquam  ad 
Christuin  periincret.  Nunc  autem  sirut  et  ipse  est 
qui  hnplizat,  ita  ipsc  est  qui  per  Spiritum  sanctum 
Lanc  suam  elBcit  carnenr),  et  transfundit  sanguinem ; 
credendum  est  enim  quod  in  verbis  Clirisii  sacra- 
menta  conficiantur,  et  cujus  prius  creantur  imperia. 
ejus  uiiquc  recreantur  in  roelius.  Iiem  in  lihro  ii 


et  caeierorum  auctoriiaies ,  de  Veieri  ac  de  Novo  C  contra  Epistolani  Parmeniani  :  Ointiia  sacramenla 


Testamento.  In  primo  libro  Regiim,  invenies  quod 
Eli  sacerdos  graviter  peccavit,  quod  filios  suos  de- 
linqiientes  sustinult.  Item  Saul  <  fecit  malum  ia 
oculis  Domiui  (/  Reg.  xv),  >  el  inunclus  est  David 
)«  liegem  a  Saniucle  privalim,  et  Spiritus  Doraini 
recessit  a  Saule,  e»  directusest  in  David;  ei  lamen 
David  ohediebai  Sau!:  ut  regi ,  et  hab<;bat  ei  susti- 
nebal  ut  regem,  quandiu  Saul  vixii.  !n  secundo 
libro  Regum  Oza  extendil  maaum  ad  arcam  Dei,  et 
tenuil  eam,  iraltnsque  est  indignaiione  Doiniaus 
contra  Ozain,  ei  percossit  eum  super  temeritatem, 
qui  mortuus  esl  ihi  Ju^kia  arcam.  Maithxus  cap.  vu : 
«  Nolile  judicare,  et  non  judicabimini.  i  Itein  c.  xiii : 
<  Sinile  utraqu*»  ad  oiesscin  crescere,  el  iit  tempore 


cum  cbsint  indigne  tractauiibus,  prosunt  lamen 
per  eos  digne  suroeniibus,  sicui  et  verbum  Domini. 
Unde  dictum  est :  Qiix  dicunt,  facite;  quz  auietu 
faciunt,  facere  nolite.  Gregorius  :  Noit  nocel  malUi« 
episcopi  neque  ad  hapiismum  infanlis,  neque  ad 
consecratioiiem  Ecclesix,  quia  baplisma  a  Deo  da- 
tur,  non  ab  homine  venit.  Sic  Eucharislia  et  alia 
qusecunque  in  aliari  ponuntur,  non  ab  hontine,  sei 
a  Deo  sanciificationem  accipiunt.  Augustinus  in 
libro  De  verbo  Domini :  Rccedite  ei  exite  inde,  et 
itnmundum  ne  letigeriiis,  scd  coniactu  cordis,  qo;) 
corporis.  Quid  esi  enim  langere  immundum ,  nisi 
facere  quod  perlinci  ad  correptionein  illorum,quan« 
tum  pi  0  uuiusciijusque  gradu  aique  persona ,  salva 


luessis  dicam  messoribus :  Colligite  primum  ziza-  ^pare,  fi«ri  potesi?  Displicuit  tibi  quod  quisquam 
niam.  et  aliigaie  oam  in  fasciculos  ad  combureB-  peccaverit,  non  teiigisti  immunJura,  redarguisii, 
dum ;  irlticum  auiem  congregaie  in  horrcum  meum.  i  con  ipuisti,  monuisti,  adhibuisti  etiam,  si  res  exigai, 
Item  cap.  xni  :  <  Sic  erit  in  consuaimatione  sseculi,      coiigruam,  et  qux  unitalem  non  violel,  disciplinam. 


exibunt  angell;  el  separabunt  malos  (Je  uiedioju- 
storum,  et  miiteiueos  in  camino  ignis,  ibi  erit  fleiHS 
el  slridor  clenlium. »  llem  cap.  xxm  ;  i  Super  ca- 
ihedram  Moysi  sederuiii  Scrihx  ei  Pharisaei :  oninia 
ergo  qusecunque  dixcriiit  vobis ,  servaic  et  facilc ; 
«ecunduin  vero  opcra  iliorum  nolite  facere,  dicunt 
enim,  et  noii  faciuot.  t  Marc.  cap.  i :  <  Vade,  oslcnde 
te  sarerdotihus,  et  ofler  pro  cmundatione  lua  qusc 
praecepii  Moyses  in  testimonium  illis.  i  Joannes 
cap.  II :  t  Caiphas  cuni  esset  pontifcx  anni  illius^ 


cxisti  inde:  Cbmavil  Moyses  istn,  clamavii  Isaias, 
clamavit  Jcreinias,  clamavil  Elzechiel.  Videaiou^  si 
populum  Dci  diioiserunt,  et  se  ad  gentes  alias  trans- 
tulerunt.  Quam  multum  et  quam  vehemcnier  Jere- 
mias  iucrepuit  peccalores  et  sceleraios  !  tamen  inter 
eos  unus,  cum  lemplitm  inlrabal,eadem  sacr^mcnla 
celcbrabat,  in  eadem  sceleralorum  hominum  con- 
gregaiione  vive!)at,  sed  chmaudo  exibat  inde.  Hoc 
est  ergo  exire  indc,  hoc  esi  immuiidiim  no«  tan- 
gere,  ei  volunlaii  non  conscniire,  ei  ore  non  parcere. 


ciicA  kHsvm  ooum  mcxc. 


BERERDI  iBMTIS  FONTIS  C4LID1 


ORDINIS  PRiEMOXSTRATENSlS 


ADVERSUS  WALDENSIUM  SECTAM 

LIBER 

^GAtLAMD  ,  Yit.  Palr.  i;i6/io//ii.,  WI,  520) 


PUOLOCUS.  A 

I.  Sinciae  Romjnie  Ecclcsix  prc&i:Ienie  doininn 
L«icic(i),  inclylae  recordaiionis  ;    siibilo   cxuile- 
ninl   capul   novi  bxrelici.  qui   (]iioda!n  pr.-vsigiu 
fiiliirnniiii  sorliii  vocnbulum,  dicli  siiiit  Valdcnscs  ; 
nimiruin   a  Vallc    densa  ;    eo  (Miod    proriindis    cl 
dpnsis  erroruui  lenebris  iiivolvnnliir.    Ili,  quamvis 
a  priufjlo  siiinmo  ponlirice  condcniiKiti,  virus   sux 
perGdix  louge,  rjieqce  pcr  orbeui  tetnerario  aiisu 
crd'!>nerunt. 
U.  E»  propler  conira  eos  pro   Ec(ie>i.i  Oci  do- 


minns  Bcriiardus  Narlionensis  archiopiscopns,  reli- 
giunc  el  Dci  lionesiaic  insignis.  zelans  lcgeni  bei, 
se  rorleni  ninrnin  opposuil.  Accitis  ilaqnc  pluribus 
lain  clericis  qiiam  hiicis,  rcligiosis  ac  s;fcularil>|is, 
ad  jiidiciuin  voiavit.  Quid  plura?  Causa  diligciiiis- 
siinc  invoslignln,  condeninali  ttnnt. 

IIL  Niiiilinniiius  tnincn  postca,  ci  clain  rt  piu 
bliic  seincn  su.x>  neqnilix  spargcrc  ausi  sunl.  (Jnde 
mrsuin,  quanivis  cx  :ibuf)dniili,  nd  disreplalionenii 
vocaii  siini  (2),  pcr  qiiosdam  tam  cleiicus  qnaiii 
laicos.  Et,  nciibdiulius  prolinlierelnr,  clcclns  esl  ab 


IL 


(I)  Lucios  111  sedcrc  r(£pil  nuno  1181. 

(2^  lliijus  disc«'pt;ilioiiis  ct  ablmlis  Foulis-Caiidi 
neniinil  Bossuet(f/ii/.  det  VnriuiionsJ.ii,  u.  75-79) 
kis  verbis  :  <  Le  ponlilicat  du  pape  Liicc  111  cniu- 
Diecce  en  1181,  c'csi-a-dire,  npres  qiie  Valilo  eui 
pru  d.ins  Lyon.  II  lui  rallul  liicn  vingt  ans  ii  $'etfn- 
dre  et  a  former  iin  corpsde  seclc  qni  in(3rJiAt  d'eire 
regarde.  Alurs  dunc  Lucius  lli  les  (Ondriinna  ;  ct, 
conime  son  poiililical  n'a  dmc  que  qiiaire  ans,  il 
fam  que  ceite  premicre  condnniiialion  des  Vaiioois 
tnit  :>rriv(;c  eiitre  raniK^e  1181,  oii  ce  pnpc  Tut 
eleve  k  In  cliaire  dc  saint  Pierre,  el  raninic  1IK3, 
ou  il  niouriil...  Apres  la  inorl  de  ce  pnpe,  cuininc» 
ii)algr()soii  d(icrci,  ccs  ber«^liqucs  s'(ilciKlaicut  buau- 
(oiip.  ei  qiic  n Tnard,  ai'cbev6]iie  dc  Nnrbunne, 
qui  les  condainiia  de  nouvoau  nptes  iin  grand  cxa- 
n.eii,  iie  pnl  arreicr  lc  couis  de  cetlc  sccie,  plu- 
sieurs  personiics  pieuscs,  ecclesi:isti({ues  el  nutres, 

itroriirereni  unc  conference  pour  k-.s  raii:ciitir  a 
'iiiniable.  Oii  cboisil  dc  parl  cl  d'aulre  |H)iir  ar- 
liitre  de  la  conl(in:nc<!  iiii  sainl  prciie  nouiiue  K:ii- 
nioiid  de  Daveiiiiie,  bununc  illu>lrc  par  sa  uais> 
saiice,  mais  encore  plus  illusirc  pnr  sa  sainle  vie. 
L'as&einbl(:e  ful  furt  bolenuellu,  et  la  di.s|»ulc  liit 
bnijlue.  On  produisil  lie  part  el  d*juire  «ies  pari- 
sages  db  rEcrimre,  doal  un  preieudail  s'appuyer. 
Le»  Vaadois  furent  cniidaniiies  el  dccl-'r(is  beren- 
qiies  sur  tous  les  cliefs  de  r.icciisui«oii.  Oii  voit 
par  la  que  les  Vaudois,  quoique  condainii(;s,  n'a- 
vaienl  pas  eueore  rompu  louiesuiesure»avoc  TEglisc 
roiuaii.e,  puisqu'il6  coiivinrcnl  <run  arbilre  calbo- 
lique  el  pr6iie.  L'abbe  de  Fonl-Cauld,  (pii  fiil  pre- 
•cui  a  [d  coijfercuce,  a  redigo  par  ccrii,  ^«vccbeau- 


C(Mip  di*  netic'(5  cl  ile  juRemcnl,  }cs  poinls  d»'bn;iiis 
rl  l<'s'p:iss.':f;os  qiTon  einployn  ■li;  p.^irl  ol  irauire  : 
de  sorieqii'ii  u'v  a  rion  dc  nieiilcur  pour  connaiiie 
lont   VcM   de   la  quesiion  leilc  qirollc   (ilail   alois 

B  cl  nu  coiomenccment  de  ta  scclc.  La  dispiile  roulc 
principaleniciil  siir  fobcissririoe  qui  (}tail  due  aiix 
pasleurs.  Oii  voil  que  los  Vnndoisla  lcur  rorusaioDl, 
ei  qiu;,  inalgK;  louics  les  tl(ifensos,  ils  sc  croyaient 
eu  druil  de  pri^cber,  lionimcs  ct  fcniues.  Coitmiu 
celtO  d(isob(;issan<'C  ne  |.ouv;iit  clrc  foiidcc  quc  sur 
riniii^iiii(i  iles  pasionrs,  io<;  catboliijnos,  cii  pioii- 
Vanl  rob(;issnncc  qiii  leiir  ost  ilno,  proiivoiil  qu'rl!c 
esl  diie  nienie  a  ceiix  i|:ii  s«nil  inaiivais,  ct  quc, 
qucl  qiic  soil  le  canal,  la  itrfice  ne  laissc  pas  de  sei 
rt^paiidre  sur  los  ndcles  Puiir  l.i  uicii.e  raisini,  cit 
fait  vuir  (|Uti  los  iiiedi  aqres  coiiiio  los  pa^tcurs... 
sonl  d(.'.Viiduca  par  ia  lui  de  Uieu.  Daus  la  suitc, 
on  alini|ue  la  iiboil^i  qne  t»e  iliHinaicnt  les  laiqiioii 
de  preclier  sans  la  pcrniiSi.io:i  des  paslciirs,  «'l 
nienic  nialg.-e  leurs  (!(;lcnses;  cl  oii  fail  voirq:i3 
ces  pr(i.licaii(Mis  scidilieiises  teiidonl  a  la  snbvi-rsioi| 
des  f.iibles  ol  des  ig'ior.iiits.  Surionl  oii  piouve  |>af 
l'Ecriture  qwe  les  lentincs  qui  ii'uiil  (|ue    lc  sili-iico 

Q  rn  parl:igo,  nedoivenl  pis  se  liieler  d'ensei);»er. 
Eiiiin  oii  nioiiiie  aii\  Vjudoiv  le  turt  qirils  unl  du 
rejeior  lu  prieie  pour  les  inurts,  qui  uvail  laiil  liu 
foiideineiit  djus  rEcriiurc,  eluiie  suiie  si  (•vidento 
dans  la  iradiiion  :  et,  coiiiine  ces  boreiiques  s'ab- 
sonlaienl  des  c'glises  ponr  prier  eiilre  eus  eii  par- 
ticuher  djiis  leurs  iiiauons,  on  leur  fut  voir  i|u'ils 
i;c  devaiciil  pas  ubatidonner  l:i'  niaisuu  d'orais(>n, 
duiit  loiitc  i'Lciiiure  e(  le  Fiis  d«-  Oien  lui  in^ine 
avitieal  laul  rcc(;niujaii'Je  la  franr.cic.  i 


m 


IltaNAIlDl  AUIJ.VilS  FONTIS  CALIUI 


:% 


iinaqna  parle  Jti.lei   qnidam  sarcrJos,   Raimiiiidus  A  ranl,  crit  solnlum  el  iii  coelis  {Uutlh.  xv»), »   p»^- 


Bcilicol  dc  Daveniria;  vir  sirjiiiilcni  relgiosiis  ac 
liniej^»  Dcuin,  tioLilis  gencic,  scd  coiivcrsaiiotta 
iiobilinr. 

IV.  Assignaia  igiiur  die  causoe  advciiicnle,  con- 
grcgali$  Invicem  parlibus,  alfisqiie  quain  plnriinis 
clei  icis  el  laicis,  dt:  «juiiiusdjiu  capiiniis,  iti  quibne 
inale  senticbani,  a  vcris  Calbolicis  accnsati  sunl; 
cisque  per  singula  icspoiulcnlibus,  Iiinc  indc  diu 
dispulalum  esl,  ct  ab  laraque  parlc  miilla:  pro- 
ducia*  anclorilales.  Audilis  igitur  parlium  aliega- 
lionibns;  prxfalus  jndcx  pcr  seriplnin  dcfininvam 
dcdii  scnifiiiiam,  et  bxreiicos  esse  in  capiiulis,  de 
quibusarciieali  fueianf,  pronunliavjt. 

V.  Quibus     aulcm   au(  loritalibus  »cl   raCionib»is 


fatos  bxrcliros  cxconininnicationis  vinctilu  inno- 
daninl  :  <  In  prnmplii  bnbcnies,  >  cum  Apo^tdlo, 
•  ulcisci  oiiiiic.ii  iii()b(v!iciiliani  (//  Cor.  x).  —  Nibil 
aiitein,  >  iit  nii  Aiiguslinus  super  Juanncni,  <  sic 
(febel  formiJnre  Clirisliaous,  quam  scpar.irt  a  cor- 
port)  Chrisli,)  Si  eniin  separaliir  a  corpore  D(;i, 
non  csl  mcmbrum  cjns,  non  vegptniiir  Spiritn  cjnj. 
i  Qiiisqiiis  nutcm,>  iiiquit  Apostoliis,  <  iioii  li.-i!>cl 
spiiiUim  Clirisii,  bic  iion  csl  ejiis  {llout.  viii).>  (leni 
iilud  de  verbis  Aposloli  :  <  Omnis  Cbrisiianus  dil»:- 
ctissinii.qiii  asaccrdolibus  ezcommunicaiiir,  S.ilaiix 
iradi  dicilur.  Qiiomodo?  scilicet,  qiiia  cjira  Eccle- 
siann  cst  dijbolus  ;  sicul  in  Fcclesia  Cliflstiu.  Ac 
per  lioc  qinsi   diabolo  tradilur,  qui  ab  ccclcsia>iica 


snam  asspriionom  defcndcrenl;  qiiidvc  eis  a  nobis  B  commiinione  removetur.  Uiide  illos,  quos  tnno  Ajo- 


Calbolicis  n  sponsnrn  sit ;  aul  quibns  Scriplnraruin 
tcslinioniis  fidem  lueremur  Catboliom,  prajsenti 
intexiinuso;!usculo;  .idjei  lis  eliam  quibiistlam  aliis 
Iraclalibnsco.jlra  alias  bKicses.  ILtc  antem  omnia 
fecimns  maximo  ad  inslrncndos,  vcl  commonendos 
(|iios,lain  clcricos,  qui  vel  impciiiia,  vel  librorurjQ 
inopia  laborante.s,  bos  ibiis  veiilalis  non  lesislendo, 
farli  snnl  in  cffciisiouom  cl  sc.inilalum  lidclibus, 
quibiis  prjcsnnl.  E.  s  nimqne  in  lidc  Cntholica 
non  loltoiani,  sioc  alinicniis  s:  ncl;iriim  Siiipiura- 
nim  refi(innl.  linde  qiiasi  jejuni  in  via  pncseniis 
saociili,  viribus  spiriinaliJus  dostiluli  dcficiunt,  iie 
ad  palrium,  sciliccl  paradisum,  valeant  remeare, 
Jiisla  quidem  csi  causa    ni:ijoris   mnli  pra;scripti, 


stolus  Salanoc  Iraditos  esse  prxdical,  excommuni- 
catos  a  se  esse  denionstral.*  llinc  est  cliam,  quod 
idcm  Apostolus  ail  ad  Tbessaloniceiiscs  :  <  Si  quis 
non  obedieril  Tcrbo  noslro  per  cpislolam,  liniic 
iiotate;ct  ne  cominisceamiiii  ciim  illo,  ul  confuii- 
datiir  (//  J/icss.  iii).>  Ecce  Aposiolus  mandat  ino- 
bedicntcni  sibi  reprebendi,  ei  a  cxterorum  comniii- 
nione  vcl  conviclu  abjici  ,  ut  sic  abjeclus  cru- 
bescal. 

S!l.  Ad  Kxbnros  quoquc  ail :  <  ObeditcprxiMsiiis 
vcstris ,  cl  subjaceie  cis.  Jpsi  enim  pervij^ilaiil 
quasi  raiionem  reddiluri  pro  animabus  .vcslris 
{Uebr.  M!i).i  Ad  Timoibeum  quoque  ait  :  <  Qui 
bcne  praosunl  prcsbyieri,   duplici  bonore  digni  ba> 


dejuM  a  caulis  oviu-n  Cbiisti  liipos  rapaces,  id  esi      bcantur,  maxime,  quilaboranl  in  verbo  cldociriiu 


dicmoncs  bacieiicos  el  lyranno  ,  mc  voce  praidica' 
lio-iis,  nec  b.iciilo  di.sciplina^  seu  sevei  iiatis. 

VI.  Suscipiani  i-iiur,  qu3eso,  a  nosira  pnrvii.ite, 
si  piacel,  exigiiiim  mtimis  liiijns  op(i.«.cu!i,.  man- 
deiilqne  memoriu;  auclorilales  sanciorum  l'alruiii, 
ul,  niiscrante  Deo,  babcanl  arnia  impencirabilia 
conlra  rectores  lenebrarum,  conlra  fabulalores 
meiidacii,  conira  cnltoics  pcrversorum  dygmaium, 
id  esl  d;enioi»es  bacreiicos  ;  qnauiius  Doi  gratia 
prccvia,  el  do  ipsis  valeani  iriuiii()!iare,  el  pio  re- 
giniine  atquc  doclrina  subjecloriim  a  suiiimo  pa- 
siore  immarcf.scibilcm  gloria:  coionam  percipcre 
ii.ercantur. 

CAPLT   PRI.M11M. 

Ent  coiitra  hoc,  qnod  dicuut,  Noii  esse   obediciulum 
biimnio  pontilici,  aliisvc  piielalis. 

I.  In  priniis  igitur  arguunlnr  de  inobcdicniia  ; 
qiiia  sciliccl  iion  oljediunl  Ecclesia;  Uomana;,  quaj 
plcniiudincm  Iiabet  poteslalis  ligandi  ci  solvendi, 
ei  digniiatem  caetcras  Ecclesi.tsdispensandi. 

II.  Pra:ierea,  nec  cpiscopis  ,  nec  saccrdoiibus 
obtemperani;  cuin,  tesle  healo  Gregorio,  locuni 
discipuloriim  Cbristi  babeant  episcnpi,  el  auclori 


(/  Tim.  v).>  Diiplex  honor  esi  prcsbyieris,  ul  eo- 
rutn  scilicct  pra?ccpiis  obediatur  ci  cum  debiia 
revereniia  exlcriora  subsidia  ministrcniur.  Domi- 
nus  qiioquc  ut  ostenderei  obedientiam  exliibendaiu 
esse  pra:Ialis,  ait  :  <  Super  caibedram  Mo^'si  scde- 
runl  Scribx  el  Pbarisxi.  Omnia  ergo  qux'cunqua 
dixerint  \obis,  servale  el  facite  {Malllt.  xxin).» 
El  r'i:rsu!ii  :  <  Qui  vos  audit,  me  audit ;  et  qiii  voi 
spernil,  me  spornil  {Luc.  x).> 

IV.  Ciim  igilnr  Cbristus  et  aposloli  prsecipiant 
obcdiciiduni  csse  cpiscopis  et  presbyleris  :  quicuii- 
quc  ois  non  obediunt,  consequenler  Cbrlsto  et  ejus 
aposlolis  inobedienles  exislunl.  Oniiiis  aulem  pra> 
D  vaiicaiio  ei  inobedieniia,  tesle  Aposiolo,  <accipit 
justam  nicrcedis  rclribulioncm  {Hebr.  u).t  Quomodo 
ergo  elTugieni,  qui  Chrisli  el  discipulorum  cjns 
prxcepla  neglexerinl  ?  Quoniam  iinque  inobedion- 
tes  cxislunt,  babendi  sunl  quasi  etbidci  el  publi- 
cani,  Domino  dicenle  ;  <  Si  quis  Ecclesiaai  nou 
audietii,  sit  tibi  sicul  ethnicus  et  publicaiius 
{Mallh.  xviii).  > 

Y.  Prxterea  ab  eoruni  conununiane  esl  absti- 
nendum,  sicut   ex  prxscripiis    Apostoli  verbis  ad 


talem    ligandi    ei   solvendi,  qui   loctim   rcgiminis  Tbcssalonicenses  paiet.  Nam  ct  per  Icgem  M«>«ai. 

snrliuiilur.  Ilac  ergo  auctoritale  Romana  Ecclesia,  cain,  si  qiiis  imporio  sacerdolis  non  obedierit,  occi- 

caKldiqiie     episcopl,  ulpolc   <|nibus   dicluni   cst  :  dendns  cst  ;  ne  ex  inalo  inoliclienii.^  populus  cor- 

«  Quodrunqnc  alligaverilis  snp^^r  tcnaii),  c.-it  liga-  rumpainr.  Unde  in    Dcnleionomio  :    «  Qui  sti]>cr- 

luin  ci  III  ca'lo;  ei  quodcunqucsolveiilis  supcr  itr-  bierii,  nolcns  obedirc  sa<.crd(;'.is  imperio,  qui   cq 


791 


LIBIiU  CONTIW 


lempore  miiiisiral  Doinino  Dco  liio ;  cx  ilecreio  \ 
judicis  nioiieiiir  lioino  ilie,  el  aureres  inaitim 
de  medio  Isracl  :  ciincuii.(|iic  po|itiliis  audiens 
timehit ,  iil  piiIIus  diinceps  inliiniescat  sttper- 
bia  {Deut.  xvii).»  Ecce  iiinc  pa(et,  (|uanliim  t%l 
criinen  inolwdienti» ;  cum  is,  (jni  sacerdoii  noo 
obedicbal,  corpor.iti  gl;idio  occidcb;itur.  In  (eni- 
porc  vero  gratiac,  (|iiia  Dens  noii  vull  inorteiii 
jieccaioris,  sod  ut  converlatur  et  tiTSt  (  Exech. 
xxxiii)  ;  non  occidilnr  cor|)nr»lilcr,  80<l  spirilali 
glndio  fcrilur,  ciiin  a  coininMnione  ridrliiiin  per 
sciiieniiam  cpiscopi  scp.iralur,  ul  sic  alijcctiij  cru- 
bescal  ct  rcsipiscat. 

VI.  Qiru.-iiiiqiic  clinm  inobedienles  $niil,  iitfide- 
lcs  fsse  convinruiiinr.  Sainueie  dicenie  :  <  Qnia 
peccatiim  ariolandi  est,  repngnare  ;  i  el,  <  qtiasi 
scelus  id<duljtri£,  nolle  acqniesrere  (/  lieg.  xv).» 
Super  quein  locum  aii  beaius  Gregorius  :  <  Sola 
ost  obedienlia,  qiix  fldei  mrriluin  possiilcl,  siite 
qiia  qiii$i|iie  inlidelis  convincitur,  e(si  ri(ioiis  esse 
vi.leainr.»  Inobedicnii^c  qnoqne  viliiitn  inicr  mor- 
talia  crimina  coniiuinerat  Aposlolus  dii  ciis  :  tGen- 
liles  repletos  oinni  iniquil;ite,  inalili.'),  fornicalione, 
avjtiiia  (flom.  i).i  Ei  posl  pauca  :  i  Inventoica  in:t- 
lonim,  parcntibiis  non  obedienles  (ibid  ),»  paren- 
libus  scilicei,  sicut  doclores  orlliodoxi  ciponiinl, 
carnalibus  vel  spirtliialibus.  C(  paiilo  post  :  t  Qui 
talia  agniit,  digni  snnt  morle  :  non  solum  aotem, 
fui  ea  agunt,  sed  etiam,  qui  facienlibsis  consen- 
liuiit  {ibid.).t  Conseniire  aiiiem  cst,  secundum  £ 
Ambrosiuni  ,  si  cum  quis  possit  repreliendcre,  la- 
cett,  aut  Iioc  aiidiens,  nduielur 

VII.  Pioc  mirumsl  inobedicnlcs  polest.illbtis  Ec- 
clesinsiicis,  digni  sunt  morle  xlcrnn.  Tcste  enim 
Aposlolo:  I  Noii  cst  polestas,  itisi  a  Deo,  quse  au- 
lcm  3  Deo  siinl,  ordinalse  siinl.  Iiaqne  qui  resislil 
poleslaii,  bei  ordinalioni  resislil.  Qui  aulcm  re- 
sislnnt,  ipsi  sibi  damnniinncm  acqiiirunt  iRom. 
xm).i  Audianl  ergo  pr.xfaii  errnnoi,  el  qui  eis 
conseniiiini,  Apostoli  pr.Tccpiuni  dicenlis  :  (Omnis 
aiiim.tpaleslalibussubliinioribussubdilasil(i6J<f.).» 
t  Spirilus  »  qitippc  c  sanclus,  »  f-icul  Aposti>lus  ait 
In  Aclibus  aposloloruin,  «positil  cpiscopos  »  super 
grcpem  suum  t  rcgere  Eccic»iam  Dei  qiia:n  acqni- 
sivii  sangiilne  suo  (.4f^  xx).i  Qui  cigo  cpiscopis  ^ 
resislit  per  contumaclam,  in  Spiiiuiiiisai-clnui  pcc- 
cnt.  Nam  et  Judxis  mnrinuraniibus  contra  .Moysen 
et  Aaron,  responsum  est :  «  >ec  conira  nos  tnur- 
murvcslrum,  scd  conlra  Deuin  (/'r.rorf.  xvt).»  Ilinc 
Jiidas  Jacobi  ait  :  t  V»  illis,  qui  in  conlradiclione 
('ore  perierunl !  »(JMd.n)C.ore  quippc,elcjuj  com- 
plices  insurrexerunt  conlra  Moyscn  cl  A.iion  sacer- 
doies  Domini  ;  et  confeslim  ignc  coeliius  niisso. 
combusti  snnt.  Contradiclione  crgo  Coic  perciitit, 
qui  sacerdoium  iniperio  conlradicuiit,  ci  idco  ignis 
a^ierni  incendio  concrcmanlur.  Unde «  vac,  >  id  csi, 

Im    »iern3  damnaiio  cst  illis. 


WALDEN«KS.  798 

r.oiisliUiti  «unt  inulli ;  et  per  obedlentiam   Cbristi, 

qiii  (ilic(iiens  fuii  Patri  usquc  ad  morlem,  justi  con- 

siituti    sitnt    miilli.  Qiticitnque  crgo    inobedicnlcs 

cx&islunl,  vcicris  boniinis  itnaginein  portant.Conlra 

quod  Aposlolus  nil  :  <  Siciit  porlavimus  imaginem 

lcrreni,  portemus  ininginem  coelestis  (/  Cor.  xv),» 

virtttiemobcdicnlia)  inditenles,  utqni  perinobedien- 

liam  paradiso  ejccti   sumits,  per  obedientiain  quasi 

peraiiam  viam  cum  inngis  redeamus.   i  Melior  esl 

enim  oltcHlieniia,  qunin  viciimx;  elauscullaie  ina- 

gis  quam  oirerrc  aiiipcm  arictuin(/  lieg.  xv).>  Quia, 

por  \icliinas  aliena  caro,  pcr  obodieatiam  vero  vo- 

luntas  propria  mactalur.    El  Salomon  :  t  Vir  obe- 

diens   loquelur    virtorias  {Prov.    XJt).»    Quin  duni 

alicna;  voci  bumiliicr  stibdiniiir,  nosmetipsos    in 

roide    supeiamus.    Ex  liis  omitibus  palet  (|uanla 

sit  virius  obcdieiitix,   quaniumque  criincii  inube- 

dientiae. 

CAPUT  II. 

Tiaclat   de  linjnilute    jir^rlntornm,   et  qiiod  e'u  til 

(iefeiendinu  et  obediendum. 

I.  IJt  vero  liicc  clarins  palcat,  quantum  sacerdo- 
tos  excellaiil  caletis,  cl  qnod  cis  sit  deferendum  el 
obediendiitn,  cx  vcrbis  Salvatoris  polcst  perpendi, 
qiti  curatn  a  lepra  ail  :  .<  Yade,  osiendc  le  saccr- 
doti,  et  ofler  niiiitiis,  quod  prxcepil  Moyses  in 
lestimonium  illis  (Luc.  v).  i  Sacerdolum  quippe 
cst  disccrnere  ot  jiidicarc,  qui  sint  Calbolici,  quive 
ba^rciica  contagioiic  rcspersi.  Inde  est,  quod  cum 
miittds  langueiiles  Dominus  sanavcrit,  leprosos 
laniiim  ad  sacerdoies  niisit.  In  leprosi  quippc  cor- 
porevarius  color,  designai  in  hxreiico  hominc  ve- 
ritalcm  falsilati  pcnnisiam.  Planc  Douiinus  noluit 
icprosum,  licct  inundalum,  bominum  cuciibus  ag- 
grcgari,  sinc  jiidicio  satcrdolis,  »t  apcrle  oslen- 
dcret  enm,  qiti  nb  unilalc  Catbolir.a  crravcrit,  licct 
forlc  rcsipuerit,  sine  sacerdolali  jiidicio,  conveit- 
tibus  ridelium  minime  aggregandum.  Et  iii  signiini 
dcvolionis  ct  bititiililalis  jubclur  oblaiionem  facerc 
sacerdoti,  ut  ei  se  subjcclum  pariicr  innual,  cujus 
niaiiuin  d.vitio  intuiiu  osculando,  iiosliam  im- 
molel. 

II.  Itcm  clerici  pascunl;  nl!I,quasi  oves,  pnsctin* 
lur;  et  de  allari  viviinl  illi,  isli  vero  offcnc  do- 
bciil.  llli  possunt  pecralorcs  tniderc  Salanx;  isi 
vcroantc  cos  scderc;  ncc  siiie  eoriim  consilio,  fiii;K 
Dei  sunl,  a.i^ere  debcnl.  Undc  llirronynius  ad  lle- 
liodorum  :  t  Alia  causn  csl  monaclii,  alia  cicrici; 
rlorici  OTCS  pascunt,  eg»  pascor.  Illi,  de  altari  vi- 
vnnl,  mib'  sccuiis  qitasi  »d  radicem  infructuosx 
3rbori>>  ponitur.  Si  muniis  Dd  allare  non  dcfero, 
mihi  anic  prcsbyterum  sedcre  non  lice'.  Illi,  si  pec- 
cavero,  licel  me  tradereS:il  ina;  iii  iiileriliim  caritis, 
ul  spiriliis  sil  s:ilviis  iit  dic  Doinini.i  Iduin  ad  Ru- 
sticiim  :  «  Ecclesia  babcl  scnalum,  coelum  presby- 
tcroriiin,  sinc  qiioriim  consilio  iiihil  moitachis  agere 
licct.  n(^bflam  lilius  Salotnonis  ideo  pcrdiijit  ro- 
pntini,  (;oia  au.lirc  noluii  picsliylcios  suob.  Senalnirt 
qiioqiic  liomaiii  habcbatil,  'iiiorai\i  coiisilio  cuntlit 


'^^  BEnNARDI  ABBATiS  FONTlS  CALIDI  m 

ugebnnt,  et  nos  labemu^  scnaluir,  noiirum.  coetum  A      VI.  Sacerdoiibuseiiam  peccaiorc»  nenntda»  suas 


)»rest>yieruriiin.i 

III.  Tr^icrea,  cwm  qiiis  de  lege  divina  Jiibilat, 
coiiresiMii  ad  s;icenJoit8  currcre  debei,  el  iiuerro- 
garc.  Ipsi  sunl  cnim,  por  quos  Crcalor  omniuui 
fldplium  plelies  pascere  disposHit.  Ilinc  esl  eiiim, 
quod  DouiJHUS  dis(  ipulis  suis  (|ninque,  vel  heplein 
pancs  iradidil,  ut  poncreni  aiiie  iurbas.  Spiriiua- 
lcm  ciiim  docirinam  sacti-doiiLus,  qui  in  locum 
discipnlorum  successerunt,  niinisiral;  ut,  quasi 
bOiii  dispcnsaloies  ramiliae  Dei  ^miiiiarum  aliinenla 
minisireni,  ne  in  via  lnijus  sxculi  ab  liocriboje- 
juiii  (ieliciant.  Hinc  scriplum  ost  :  <  Quis  pulas  Cft|, 
fnlclis  (Ijspensator  ci  pruJ(wis,  quem  constituil  Oo- 
iTiini:s  supvr  famiiiam  susii),  ul  del  illis  iii  leniporc 


confileri  dehent,  ul  reauis  siii  vinculis  absolTantur. 
Qua  ei  re  Domimis  ait  qiialridwano  mnrluo  :  «  La- 
lare,  veni  foras  {Jonn.  xi).  »  Qoi,  ciini  egressus 
fuissel  vivons,  a  viiiciilis  per  discipulos  est  soluiiis, 
Doniiiio  Jubenie  el  dlcenle  eis  :  «  Solvite  euni,  el 
KJiiitc  abirc  (ibid.).  >  Foras  renit  niortuus,  CMia 
culpam  conliiclnr  pcccalor.  Venicntem  auieiu  forat 
kolvunl  disnpuJi ;  qiiia  prxdiralorcs  Ecrl(»i«  ei 
pcenam  debent  amoverc,  qtiHm  ineruil,  qui  non  eru- 
buit  coiifilcri,  quod  rccit.  Saiic  Jud:«s  ronfessut  e»l 
pcccatum  suum,  iioit  Ckrisil  discipulis,  sed  JntUti* 
diceps  :  <  Pcccavi  Iradciis  sanguineniiastQra(V«/(A. 
kxvii).  »  Ei  non  prurailei  conlcssio. 

Yll.  tie.c  golum  solvnnt,  scd  etiam  lig.inl  presby- 


liitici  niRn!»iiraiit?  »    Uitdo   el    Oominus  Paitlura,      '-eri  rcos,  el  Salanx  iradiiPl  in  iiilciiloro  caruis,  ut 

adltuc  Sairldiii.  iu  via  qiiidcni  prosieriiit,  sed  quid 

(e»!iu  oporieit  faccrt?,  noii  doccl;  scd   iii  civitaiem 

ad  uiscipulum  Aniiniam  doccniluin  iiiiiiii.  Noc  aii- 

(relus,  qiii  ccntut-ioni  viro  rolijjioso   apparei,  eiJcra 

fu.'iii.'iiu  fi,.'c  Iratiidii.scd  Siiuconein  accer^iri  jubei, 

ul  per  CKui,  qtiiJ  Oiiorical  f:ic«re,  inslrualur. 

IV.  ]is.  qnilius  »pertc  d:Uur  iiil(.'lligi,  qitod  iuiilus 
prsvsunjfie  dL'bt't  doceic  aliiiucm  via:ii  pcrferiioois, 
nisi  sil  in  civilate  id  cst  in  satictu  Ecclesia,  ei 
Cliiisii  sii  (liscipiilus  :  cum  Citristus,  vel  ejus  an- 
geiiis  Sa:iluii>  vet  cciitt.'rioncin  doccre  iioiucrim,  ut 
iiia;;isieriuni   Kcclcbix>  iiiviolaljiliier  custodiciidum 


csse  oslciKlcrciit;  (^t  a  nullis  oniiiino  aiientaitdum. 


spiritus  caivus  bil.  Uiidc  Dominus  ail  :  <  Quorum 
reniiseritis  peccata,  rcniiitnntur  eis.  et  qnorum 
reiinneiitis,  rcienla  sunl(i/a<//i.  xvi).  »  Tcsleqnlppe 
Gregorio,  disci,)nii,  quoruin  locum  l«rnciil  episcopi, 
vicc  Dei  «juibusdiim  |teccala  rcUneni,  qiiiijusii:«in 
rciaxant.  Apasloius  qnoqtie  ait  de  fortt:c.itor«  : 
«  Judicavi  in  noiiiine  Doniitii  no^iri  J(su  Ciiristi,  t 
hoc  e&i  vice  ejii%  vel  ad  ejus  gioriam  ;  «  u-adera 
biijusmodi  Satan.t*.  «t  spiritus  salvus  sil  in  die  Do- 
Diiiii  iiustii  J<,'su  Ciiristi  (lCor.  \).  >  S:«l»tix  liaJit 
ut  coiporaliicr  vciiet  el  sic  resipiscai.  Vel  si^fUMr 
dum  qtiosdam,  inlelligiiur  mors  corporis  :  sive  ev- 
comuiunicsrc,  csl  iradere  Saianae.  Qiicniudinoiluiu 


iiisi  ab  his,  qui  in  iocum dit,cii;ulorum  fiuccesseiunt.  q  enim  diabolus  nullcmjus  bubet  iii  lioinincin,  puat- 


:d  est  ab  episcopis  ct  viris  '.'Cclesiasiicis ,  quilius  id 
oilicii  Doiniiius  dtilegavit,  sicutscriptuin  cst,  Mnla- 
tbia  aitcsiantc  :  <  Labia  saccrdolis  cusiodicnt 
Kiciitiain,  et  lcgcm  rcquircnt  ex  ore  ejus;<i.iiia 
angelus  Douiini  exercituum  cftl.t  Ecce,  quanta  sit 
digEMtas  saceniotis.  Ipse  cst  cuim,  sicut  in  IDze- 
cbiele  icKiliir,  gazopbyljcium  in  doino  Doinini,  qui 
thcsauiuni  supieiiiix  el  scicniix  iu  pectore  suo 
cusiociii,  ei  ex  cnjus  ore,  Domiito  pi-aecipienic,  lex 
rcqnitenda  cst.  Quod  i|tac  Doniinus,  t<^tc  Cvangelio, 
per  ext;i!ipluni  docuit,  qui  in  teniplo,  in  inedio 
dociorum  sedebai,  audicbat  illoa,  ct  interrogabal, 
docens  puiiicr  i:i  san<  tu  Eccle&ia,  maxiiiie  dociri- 
li.tiii  c(JKlcsteni  udiiiscciiduiu  esse,  non  iii  foro,  non 
in  pluicis.  ut  tatito  inciiiis  {leicipiatur  et  raemorix  ^  virtutum  aroniatibns  redolentes  CQusii^s. 


quam  bomo  per  fidcin  Jubiilicaiiir,  scd  posiquuut 
boiiio  pro  culjia,  ab  Ecclesiae  sacranttntis,  quae  sun; 
sibiarma  cotitra  Saiunam,  S(-qiici>liatur,  exindc 
iiib  jiigo  SaUiux  religatur. 

VIU.  Praelcrca  Spirif.is  sanctus  plorumqne  potiua 
dignitalcm  sacer.iotis  pciisat,  quam  nicrii.um,  el  pi^.r 
cum  ele<iii8  providet.  Unde  cum  csset  Caipttas  poii- 
tifcs,  propiictjvii.  Ubi  patenier  Evangeiisia  donnii) 
propbelise  divinolribuit  sacrainento  dicens  :  <  Cum 
Csset,  >  id  est  qiiia  csset  summus  <  pontifex  {Joan. 
%t).  >  Trunsit  quippc  aqua  pcr  canules  lapidgos  ad 
areolas  aromatuin  ,  id  est  gratix  spiritnulis  irriga- 
tio  noiinunijn.'tm  per  duras  et  iuscnsibiles  nientcs 
prxsideniiuin,    rigal  et  infundil  rtdeliniu   auima» 


1:011) mendeiur.  qu  nio  in  Lctleiiiuj  non  rebus  tem« 
poraiibns,  seii  diviiiis  alti.-ntius  vacaiur, 

V.  Qu.itiiuni  vero  csl,  qiiod  sacerdos  angelus 
Pomini,  id  est  iiuiiiiu.4  vocatur?  Snpcnuim  quippc 
jndiccm  nun'.iure  niiililur  :  ideoqtte,  etsi  cx  sua 
despicaibiiis,  tameii  ex  Domini  pcrsona  veneruudus 
8St.  Tesle  eniiu  beaio  Gregoiio  :  «  Sicpe  potens  per- 
sona  faniuium  baliel  dc^pmuin,  pcreutnsuis  forte, 
vciextraueis  aliquod  rcsponsum  luandat ;  non  de- 
spicitur  persona  ioqucntis  servi,  quia  sevvuiur  in 
corde  reverenlia  millcniis  Domini.i  Ita  crgo  quilibet 
saccrdos,  etsi  forsitan  dignc  despicitur  aU  aiiquo, 
in  ttictiic  tamen  sua  mitientis  Dou:ini  revmuliJio 
i!civ:irc  (icbei  irt,  cui  luiiiiiur. 


IX.  Beulus  ipioque  Jacobusostcndil,  quan>  sit  ne- 
cessarius  et  ulilis  urdo  sacerdotuiu,  cuiuaii  :  « iii- 
firmaiur  qnis  iu  vobts?  inducai  presliyieros  Eccle* 
siap,  el  orenl  snpcr  cum,  ungcules  cum  oleo  iti  110- 
miiie  Doinini ;  ct  oraiiu  tidei  sahabit  infirmittn,  el 
alieviabiieum  Doniinus  :  ei  si  in  peccatis  sii,  rd- 
niitientur  ei  {Juc,  v).  »  Ecce  oratio  sacerdotis  «t 
fiulvat,  et  pcrcam  Dens  infirmum  altevial  et  pec- 
cata  reniiitit.  Sic  ergo  salvat,  dom  corpori  et  ani- 
taoi  prodesl  oratio  prcsbyterorum,  reievando  infir* 
mitaieni  ct  rcmittendo  peccala.  Ubi  paritcr  reprc- 
bcndii  eos,  qui  hcErcticos  inducunt  et  prcsbyiero» 
deseriint ;  cum  Apostolus  jubeai  presbyieros  induri, 
«on  J»#rslicus.  Tacite  quoqne  repreliendit  quusdain 


84)1 


UBF.RCONTR\  WAinEVSE?;. 


802 


cli.im   Cliristianos,  <iui  cum   iunrmantnr,   nuu   .id  A  cnini  .iposluii  Pauliis  et  b.tniabas  non    prxsump»^ 


prcsltyleros,  sctl  aJ  nieJicos  niilluni ;  rcl  ortliiie 
prJC|>ostero,  poslca  niitluiil :  cuin  s.Tpe  l.^nguor 
aniiiix  sil  rauu  iBfiriuitalis  cor^toris.  ljn<ie  Doiiii- 
uus  paralylici  ad  sc  albti  prius  prrcala  diu.ilii»,  di- 
ceiis;  <  Fili,  reinillunlur  libi  peccat.t  lua  (Luc.  v) ;  » 
etpt^ste»,  corpus  saual.  <  Subbla  cnini  causa, 
loliiiur  elToctus.  * 

X.  Saceidoiora  etiam  est  emcrRenles  «ic  religione 
Cljrisiian.t  quysuoncs  decidere.  Uude  Moyscs  asrcn- 


riiiil  di^citlcie  t.inl.Tm  tju.Tsllonein;  nisi  comiouni» 
caio  coiisilio  cuin  apostoiis  ei  sciiioribiis,  et  facta 
inngiin  inqiiisiiione  ;  peiis.in<iunv  e>t  solerier,  quaoue 
sil  pr.Tsuinplioiiis  ei  denienii*,  (Ik  bis,  quae  ad  fi- 
dcinOei  acejus^lem  sl.Ttam  perliuenl,  sbaliis  ei  no» 
a  Cliristi  sacerdutihus  iiiquircrc.  el  maxinie  .ib  li»- 
rcl'r  s  vcl  ni.ilis  Catliolicis. 

XIV.  Ad  lioc,  Aposiolus  ail  Corintbios  de  relu» 
ir.insiioriis  iion  deiicre  fl.ldos  cansari  apnd   inGde- 


dcns  iii  iiioulein  ail  senioribus  Israei  :  t  Ksspecinte  Ics,  sed  apiid  s.iiiclus  :  lAutlet,  inquil,  aliquis  t*« 

bic,  donec     revcriamur.  Hjbelib  A.ir«ii  el  Hur  vo-  slrum  li:»bciis  iiegotium  advcrsns   altcrtim,  judicari 

biscuiu,si  qoid  naiuiuruerit  qux;>tioiiis  ,    rrferclis  .npiid  iuiiiuos,  et  non  apud  sanctos^  Kescilis  quo- 

»d  eos  (Exod.  x\\\).  »  Qiiaistiuiies  quippc  iiasceiitcs  niaui  .ingclos  judirafiimus?  Qii.iii(o  mngis  sjecula- 

inier  fideles  dc  fide  aui  (nUu   Clinsiijuo,  .id  epi-  ria  ?  l.lsi  in  vohis  judicabitur  iiiundu»;,  imligni  eslis 

scojws -'"l  preiliVieroi  rcffreiid:r  suul.  Inde  csi,  quod  Q  qui  «!e   uiiiiiii)i:<   judicciis  (1  Cor.  vi).  »  Et  posi  : 

ob  I1.1UC.  ct  alias   uecessarias  caiisas  episiopi    per  <  Sic  i:on  esl  iiilcr  vos  sapieiis  qiiisquam,  qui  pos- 

sinRiihs  f ivitalos,  ci  presbytcri  per  singuLtS  cccle-  sii  juditMrc  iuter    rr.)ircm    siib!»?  scd  fraier  cuii» 

§ia»  st:tiiiuulur  ab  aposiolis.  Qu.ipiopter  Aptislolus  fr.nre  jiidicio  tonlcudii,  et  hoc  aptid  infideics?  Jam 

ait  Tiio :  «  IIujus  rei  i;r;iii:»,  iclitiui  ie  CreiJ',  ut  e.i,  quitlcm  uiuiiino  dc  icluin  esl  iu  vol>ii,  qiiotl  judioia 

qux-  desuui   coriig:>s,    el    coustiiuas  per  civitaies  Iiabciis  iiilcr  vos  {ibid.).  »  Si  eigo  iie^oiitiiu  de  rc-- 

presl)yteros,  sicuici  c-o  disposui  libi  [Tu.  1).  >  In  bus  miniuiis  saticii  debcnt  jutlicarc  ,  iJ  tst  lidelcs, 

Aclil)us  etiain  apostoloruiu  bubclur,  quod    Pauius  non   iufiilelcs  :  inullo    magis,    cum  de  lido  ci  rciuis 

ei   Ujrnabas  cousiiiueiaui   per  siiigtibs  Eccictiias  spiriialibus  agitur,  vel  dubitaiur;  uon  al  iin!'reii(^^is, 

presliyiero*.  'cl  inlidelibu»,  scd  a  .sanclis  fidelibu-;  csl   tnclan- 

XI.  >Kilaudum  vcro,  quod  preiliylerorum  noir.ine  du"»  ^l  judican.iuin.   ti  si  iiiridcles    indijjni  suut, 

episropiaccipitiiiuir,    sicwt  paulo  anic  ad  Tilum,  et  qui  dc  niiiiiuiisjudiccui;  mullo  ni.'igis  suul  iiidi(jiiir 

sini|)lices  saccrdotcs.  sicut  ct  puulo  supra    iii  Acti"  <Ie   religione  Cliristiana  judicjre  ci  I4<lc.    M:i\iiiio 

bus  apoitoloruni.  Nam,  ei  versa  vire  epi&coporura  com  Moyses  moncal    uuuniqueinque  dicciis  :  <  Iii- 

nomiue,  aliqiiando    miuores  s.iccrdulcs    uuncupan-  terrog.^  p:ilrcm  iuuii:  ei  afiminliabit   liiii ;  m.ijt)re$ 
tur,   sicul    ad    Pliilippenscs  ,   cum  ail  Apostolus  :*•  iiN's,  ci  dicciil  libi  {/)(?«/.    xxMijl-i  Quis  rsi  p;Ucr, 

c  Paulus  et  Tiuiolbeu.-  S!*rvi  Je&u  Cbrisii,  oniiiibus  ▼*'  mnjorcs,  quos  iiilerrogarft  dcbciniis,   nisi  rocio- 

sanciis,  qui  siiul  Pliilippis,  cuui  episcupis   cl  dia-  res   animamn),    qiii  in  saiicta    convcrs:itioiie   nos 

conibus  (P/ii/.  i).  I  Nequc    eiiim    iii    iiiia   civitate  iusliluentes,  qnasi  filios  spiritdic')  gignuii'.  ?  El  quia 

plures  suiil  episcopi,   .lul  tacitis    sacerdolibus,  tle  digiiit:ite  vel  nicrilo  uos   pr;i-ccdiiu(,  <  imijores  110- 

episcopis  luqut.iis,  interscrerei  do  mitiorc  ordine,  stri,»  vocaulur.qui  alionouiitie  d  cuiitur  1  scuioros.» 

iJ  esl  diacoRoruin,   nisi  quia  episcopos  vocavit  sa-  Q«iLu8  el  bc.ilus  Pctrus  ait  scriiieiis  ci-edentihus  : 


cerdoies.  Iuicrduni  vcro  cpiscopi  ,  aj»propriato 
Tucabulo  dicuiiiur  m.ijures  sacerdoies,  sioui  ci  «sus 
qHOlidianus.probat. 

Xii.  Ilis  per  eicessutn  diciis,  scicndum  qiiod  in 
Novo  Tesiameuio  ,  oria  qu  esiiouc,  an  oporierel 
credeuies  circumcidi,  U^cbiouc  Moysi  servari  :  sia- 
iaeruDt  Paultis  et  Ojruabas   nianorc  credenlcs  iia> 


<  Seiiiores,  qai  in  voIms  suni,  obsccro,  ego  con- 
s^^nior  cl  t(;siis  Cbristi  passioiium,  pascilc,  qui  in 
vobis  cst,  grcgcin  boi  (/   Pelr.  v). »  el  patilo  posl : 

<  Siuiiiiicr,  adolcsceutes,  sulniiii  cstoic  seoiorihu» 
(iHtl.).  . 

XV.  Eccc  p.iienier  rcfert,  fidcliuin  grcx  a  qiiibut 
dclioat  pasci,  scilicei  a  seniorilius  suis.  Sicul  cnim 


ul  credideranc,  et  ui  iidcm  aposioli,  cl  quid;.iu  ali:  p  a'n  bcalus  Crcgotiiis  :  <  Seucs  eos  sacra  Scriptiiia 


ex  aliis  ascendercniadaposlolob  el  presltyteros  iii 
Jerusalem  super  tiac  quaesliuiie.  <  Cunveueruuio 
quc  aposioli  et  seniores  videre  de  vcrbo  boc  (Act. 
XV.)  t  Ei  siiuul  apot^ioii  ei  seniores  deciderunl 
quxstioucm  ;  et  super  b»c  epistoiaQi  decrctalem, 
crfcdeuiitMJS  exigentibus,  direseraut,  sioul  iu  Acli- 
bus  aposioiorvui  ief  liiu'. 

XIU.  Ex  hoc  paiei  exemplo  quod,  oHa  dubita* 
lioiic  circ.i  culium  liilei  Cbristianx,  ad  snmmnm 
pairiariliamqui  vice  beati  Pclri  fimgitur,  aliosque, 
iani  aiciiiopiscopos  ,  qiii  pcrson.ts  apostolonim  , 
quam  cpiscofws,  qni  loeuin  obtinenl  aHoniin  disci- 
puiorum  ,  quos  supra  iii  Aciibus  vocat  Liicas  nunc 
presbyteros,  nunc  scniorei  ^  r«ciHrtuduin    est.  Si 


voc.li.  qui  morum  gnviiale,  non  tempoiHm  qtian- 
tit;ite  i!ialurcs»-uui,  sicul  scriplum  est  :  S^iicciu» 
eniiu  vcncnbiliscsi,  uon  diulurua,  iieque  anrioriiiiv 
numcro  cotiipiilala;eani  autem^iiii  sensiis  iioiniuiSr 
ei  xtas  sencciulis  viia  iniinacuiata.  1  Juvenes  quo« 
^ue  dicunlur,  qui  ui:lla   consiiii   (jravii.iic  depri' 
muntur.  Quos  aposlolonim  priiuus  jubct  subdilos 
csse  B«nioribus,  ul  ieviuin  leviijs,  gravium  gr:ivi- 
lalc  gravctiir,  secuiidum  illud  :  *  Cuiu  s;intl(i  s.in- 
cius  eris,  et  cuin  viro  iiiiiocculu  iuiiocciis  cris  (Ptnf. 
xvii).  >  In  qiiibiis  verbis  rfproliciuluiUnr,  qtii  pre- 
ceplis  seniorum,  id   csl  prxlalorum  noii  ubtcuipe- 
rant,  ct  sic   apostolo  Peiro  inubcdiciilcs  c\tbiuut 
XVI.  Oenique,  <  sacerdoiun)  Cii,  >  si;;ii  Domi^-.us 


8C5  DEIi.NAUIW  AnBAriS  FONILS  GAUDI  804 

oil  elt  in  peisona  Aaron  saccrilolis  el  filiorum  ojtis  A  rcrlorilMis  Ectlesianini  malcdicnnl,  qaania  daniria- 

tioiir;    siiii  digiii  ;  t,\  Aiiosiolns   iiilidelcfn,    el    lcgi 


«  discernerc  iiiUT«aiicluMi  el  prdraiiniri,  inicr  niiin- 
duiii  ei  iiiiintiiKluiii,  el  tluccrc  oiiinij  legiliina,  qiiac 
prae«epilDeiis  filiis  Israfl  pcr  inaiiuni  Mt^ysi,  >  sicnt 
t:fl  iii  LcvitJro  :  i  Dixii  Doiiiiiiini  aii  Aaron:  Viiiiim 
ei  onine,  (|(toJ  iiicliriare  potesl ,  nori  bibelis,  (u  cl 
rilii  Uii  quandu  intraiiitis  labcniaculuni  lcstiinoriii, 
iie  nioriainini  ;  qiiia  prxceplum  est  seinpilcrnuiii  iii 
Reiieraiionfs   vcslras    (Lev.  x).  i  El,   »  ui  liaiicalis 


coiiir.tria  af^oiileiii,  inale  liccre  supersedii,  cx  qao 
cognovii  priiii  ipem  popiili ;  ei,  qiioJ  malc.lixcrat, 
iileo  ail  se  fcciase,   quia  ncsciebal  ess«  principem 

P')|)ijli. 

III.  Prxicrca,  Cbaiii  viilil  vcrcnda  palris  stiiNoe 
ninlaia,  cl  risii ;  ci  iijeu  in  sua  poslerilatc  dain- 
naliis  csl,    dicciile    Noe  :    «  .MaleiJicius   Clianaan, 


scicniiani   discerncndi    iiiler  sancluiii  el  profaiiuin,      pucr  scrvus    eril  frairibus  siii»  {Cen.    ix).  »    Quia 


itiLcr  pollittiim  ct  n^.untlum,  doccalisque  filios  Israul 
omiiia  legilinia  iiea,  qiix  locutiis  esl  Doininus  ad 
eos  per  iiianiim  Moysi  [ibid).»  Ex  qtia  re  li(|uide 
.ipparcl,  quos  presb)tcroruMi-esl,  noii  aliuruin,  di- 
Sfcrnerc,   qui  3inl    sancli,  id  esl  Calholici  el  qiii 


nia>a  prxposiloruni  Gnoiiiin  non  argucrc,  non  di- 
vulgare  lemcre  quis  deb-jl;  vel,  duin  vi.lcl.g.iuilcre  : 
aliuqiiiii  damiiabiiur  in  posterum,  id  csl  iii  fuluro. 
Doni  vero  Noe  fiiii  verccuntla  pairis  sui,  injeclo 
dorsis  pallio,  aversi  vciiicnles  opcriunl.  <  Qiia,  bo- 


prufaiii,  id  esl  lia-retici;  quive  iniiiidi  a  macnla  b  nis  siibdilis,  ul  aii  beatus  Grcgorius,  sic  praeposi- 
criiniiiis,  quique  iminuiidi ,  id  esl  criminosi.  Qiiiii-  lonim  suorum  iiiaia  displiccnt,  ul  lameri  iio^c  ab 
imo  ad   eos  speciai  docere  fidelcs  praccepia   Dei.      aliisocculteiii :  judicantesque  facium,  et  veneranies 


Quire  damnabile  est  aliis,  qiii  noii  smil  dc  Iribu 
Levi,  iJ  est  deorline  clcricorum,  usurpare  ofOcium 
illorum  in  judicaiido  vel  docendo. 

XVII.  Ecce  pauca  de  muliis  collegimus,  ad  oslen- 
deiidum,  quania  sic  episcoporum  ac  sacerdotum 
digniias  ac  aucioriias  :  quo  cognito ,  qui  hactenus 
cis  rcbelics  fucruat,  htimiliier  eisdem  obicmpcrenl. 

CAPUT  IH. 

Contra  eot,  qui  detrahunt  rectoribut  animarum. 
I*  Sed  qnoniam  sontquidam,  qui  cisdem  rectori- 
Lus  animarum  deiraliuni,  et  cuin   pcriculo  anima- 


niagisterium,  noluiil  vidcre  quod  legtinl.  > 

IV.  Atiendani  eiiani  pracfali  detracloies,  qiiia 
bumililer  saiicius  David  obedivit  Saiili  sujierljo,  sed 
tamen  regi,  et  a  Domiiio  eleclo;  sed  perseqiienti,  et 
occidere  ipsum  David  volenti;  sed  rJenique,  exigen- 
tibus  culpis  suis,  a  Dco  reprobalo,  el  David  ad  rcgiii 
gtibernacula  electo  a  Domiiio.  Cum  crgo  bxc  ita 
esseiit,  malo  rcgi  ila  David  obedivit,  ut  sciipiuin  de 
ipso  sil :  I  Quis  in  omnibus,  sicul  David  invciilus  est 
in  1  egno  luo  ingrediens,  el  cgrediens,  el  pergeiis  ad  im- 
periam  regis?»Uursumqiie,  ciim  perseqiieiileniscrc- 
gcm  ferire  possel,  eideai  humili  se  profcssionepros- 
rum  suarum  eos  rfprcbendunt ;  ad  ipsrirum  corre-  ^  travit  dicens  :  t  Qucm  persequeris,  rex  liiael,  qucm 


ctioneiu  vel  paiica  dicamus.  Audiantergo  qni  taies 
sunt,  quod,  Apostolo  tesic,  «  deiraciores  Dco  odi- 
Liies,  el  susurrones,  aique  contumeiiosi  digni  sunt 
niorie  {[{otn.  i). »  Detractor  vero  est  qui  bona  pro- 
\imi,  in  quanlum  polest,  miniiil  ;  ei  mala,  quoe  in 
eo  noti  sunt,  ci  imponil.  Susurro  vero  est,  qui  mala 
de  proximoad  proximum  occulle  transferl.  Conln- 
nieliosiis  esl,  qui  aliquam  lurpiludinem  dedecoris, 
vel  in  diclo,  vel  i>«  faclo  libeiiler  inferl  proxino. 
Ucin  idem  ad  C';rinibios  ait :  i  Si  is  qui  fraler  no- 
iniiiaiMr,  esi  malcdicus,  » id  esl  deiracior,  i  cura 
ejii-modi  /icc  ciittim  suincre  (/  Cor.  v).  >  Et  rursum: 
(  .Malediii  regnum  Dei  non  possiiiebuiil  (/  Cor.  vi).» 


pcfsequeris?  Caiiem  morluum,  el  pulicem  uiiurv).  i 
Hinc  dibcaiit  subdili  :  licel  hiimilcs,  licel  innoccnies, 
prailatis  sibi  a  Deo  polesiatibiis,  licet  conlra  se  sx- 
vicatibus  defcrre ,  noii  dctrahcre  ;  obcdirc,  non 
conlradicere.  Idcm  eliom  David,  cum  servi  eum  sui 
ad  feriendum  Saul  in  spcluncain  ingressuin,  ubi 
ipsi  erant,  accederent;  fregit  eos  responsioniLus, 
quia  manum  in  clnistuin  Domii.i  mltlere  noii  dcbe- 
ret.  Qui  lamen  occulle  surrcxit,  et  oram  chlamiiJis 
ej'us  abscidit.  El  quia  hoc  fcceral,  posi  lioc  pcrciis- 
sil  David  cor  suum.  Ecce,  dum  pciisat,  a  Deo  un- 
clum  ei  sibi  pr:elaium,  iicet  se  quaerentem  ut  occi- 
derel,  occiicre  non  vull  David ;  et  quia  vel  extreinam 


II.   Cum  ergo  dciraclor,   vel  malcdicus  in  com-  j)  oram  chlamidis  ejus  abscidil,  pocniiel.  Siipcr  hiinc 


mnnionen.  ndelitiin  rccipiendus  iioti  sii  et  dignus 
!!>il  ntorle,  utpoie,  qui  non  possidebit  rcgnum  Dei; 
s]>eci;iliier  taitienprohibetur  (|«is  maledicere  reciori 
poiitili.  Umle  Paiiltis,  cum  ab  Anania  principe  sa- 
ccti'>olum  jiibeiur  pcrcuii  in  ore,  ignoraiis  esse 
priucipem  sacerdoium,  ait ;  i  Percuiiet  le  Deus, 
paries  dcalbate.  El,  qui  asiabanl,  dixerunt  :  Sum- 
timm  sacerdolem  Dei  maledicis?  i  Respondit  Pau- 
Ins  :  «  Nesciebam.fralres,  quia  princepssacerdoium 
<ifA.  ocripium  esi  ciiim  :  Principem  populi  tui  iion 
nnlediccs.  t  Eccc  auiem,  priiicipem  populi,  licct 
aperte  conira  Icgem  ogenlcm,  ei  jutlicanlem  b'' 
pcrtuli,  ail  noii  cssc  malcdiccndiim,  cl  Scripluraj 
auciuritate  hoc  prob;!l.  Ilinc  crgo  pcrp(Mi(i.!iii,  iiui 


locum  ail  sanctus  Gregoritts  :  i  Farta  pr;eposi  orum 
oris  gladio  fcrienda  non  sunl,  eliain  cum  recie  re- 
prehendcnda  judicaniur.  Si  quando  vero  conlra  eos, 
vcl  in  miiiimis  liiigua  labiiur,  neccssc  esl  por  a(Q:- 
clionem  pceiiilenliaii  cor  cremetur,  (luaieniis  ail  se- 
niciipsum  redeai.  El  cum  prseposila  potcstas  deli- 
qucril,  ejus  contra  se  jiidicium,  a  quo  sibi  prxlaia 
cst,  perhorrescat.  Nain  cum  in  praepositis  dclinqui- 
nms,  ejusordinaiioni,  qui  eos  nobis  prxiulit,  obvia- 
mus.  I 

V.  Ecce  aucloritnlibus  sanciarum  Scripturunitn 
ol  sanclorum  exemplis,  probavimus,  quaiiia  s:i  re- 
vercniia  exliibcnda,  remola  obirect;itioac,  erg-'.  pr;u- 
laios,  ei  cls  cssc  defcrctidum,  nt«ii  deiralieiidiiin,  Y<;i 


S05  LlRE[\  CD.NTKV   WALDLNStS. 

malfrdifendum :  alloquln  el  Dei  prperpiij  conlraimu»,  A 
el  sanctorum  vesligiis  non  inslamns. 

CAPLT   IV. 


m 


Conlra  hoc,  quod  omuet,  cliam  /mVi  prtrtlicnnl.  Et 
(fuid  ad  hoc  dicanl,  qhidie  noi,  coniru  eos. 

\.  Socnndo  prscJicanl  onines  pnssim,  el  sine  ile- 
lcctu  (ondilionii,  cialis  vcl  scius.  K(  <|noi!iuni  in 
hoc  errore  mnlii  rorum,  qui  spccieloniis  Chrisliani 
dicuiilnr,  selucuntnr;  gratia  rcToranili  ipsos.  ci  re- 
ikinos  conlirmandi,  cooperai;tc  Oeo,  v:i1c:iiiiiis,  qui- 
bus  rationibns,  rcl  auciorilnlibus  innit:«niiii  ipsi, 
qnidve  a  Calliolicis  dicatur  conlra  cas  inrnniandas, 
el  penilus  vacuandas.  ei  lcrlio  loco,  quid  in  sna  as- 
sertione  Catholici  inducanl. 

II.  Priino  igiliir  dicuiil :  ab  oinni,  qni  soil  vcrhum  B 
Dci  in  populis  &cniinare,  pr.fdicandiiin  cssc.  Qno- 
tiiain  Jacobiis  dicil  :  <  S  icnti  bonuiii  Luorc,  ci  non 
fjcienli,  pcccilum  e»t  illi  {Jae.  iv).  »  Qu:iic  auiein, 

si  •ciinns  evangelizare,  el  ccssfinus,  gravilcr  pecca- 
mns?  Ilanc  cuin  quidani  hj^rcsinrcha  Scriplur:im 
pro  se  inducerel,  ei  rcspondil :  Lcgilur  in  Lviingclio 
diaboluin  dixiiSe  Doniiiio  Josti:  <  Scio  quis  sis,  Saii- 
tus  Dei.  El  coinmiitalus  esl  ci  Jesus  diccns  :  Ohiuu- 
lesce  [Marc.  i).  >  Ecce  iioluil  Doininus  per  os  dia* 
boli  prxdicnri,  iicel  dicercl  sc  sciie  ipsum;  nc  forta 
Tcrilati  ralsii.iiein  promitlens  deciperot  siinplices, 
sicul  in  exordio  rcniiii:ini  seduxil.  Sic,  sic,  responde, 
cx  orc  l'jo  nonien  Christi  non  esl  annunlianduin,  el 
si  scires  :  ne,  niore  veneflci,  duni  inellila  pocula 
propinare  crederis  a  qnolibcl  siinplitc,  permisiuni  '-' 
\irus  iiirutulas.  Dc  nialis  quippe  scripluin  esi :  <  Fci 
draconuin  vitium  eoruni,  el  veiioiiuui  ^spidutn  in^n- 
nabile  (D<ru/.  xxxii).  i  Venenuni  aspiduin  insaiuhile 
esl  dogma  h.orelicorum,  quin,  quisquis  illiid  bihil, 
id  esl  iil.ciiler  audicndo  porcipil,  niorlc  procui  dubio 
iion  carel. 

III.  Pri'lerea,  non  ait  Apostolus  :  <  Scionti  ho- 
nr.m  »  doccre,  sed  «  faccre  'Jcc.  iv),  •  qnarc  inlol- 
ligendiini  esldc  illo,  qui  bonnm  quod  iiitclligil,  iion 
perficil  el  ideo  peccal  :  iion  de  ilio  qui  hoiiuni,  qiiod 
scii  doccre,  noii  docel.  Nec  eniin  oniiiis  hoino  pcc- 
cat,  qui  non  docet,  qiiod  scit :  inio  potiiis  pcccat,  si 
diKoal,  cuni  tamen  ipse  pra:varicatore\islut.  David 
eiiim  diccnle :  «  Peccatori  dixii  Dcns,  qnare  In  ^ 
enarrns  jiislilias  niens,  cl  assuinis  tcslaiaciituin 
nieuiii  pc>r  os  liium  ?  >  (/'i»/.  xlix.)  IIuc  Apostolus 
ati :  <  Qui  aliuin  doccs,  tc  ipsutn  non  doces?  qui  in 
iego  gluriarts,  por  prxvaricationein  lcgis  Dcuni  iu- 
lionuras?  >  (/iont.  ii.) 

IV.  Iietn  iii  ravorem  erroris  sui  indncuiil  illiid, 
pru  sc  :  I  Qui  audit,  dical,  vciii  {A\)cc.  xxii).  t  Uhi 
bealiis  Cregorius  ait  :  <  Ul  <iiii  in  corde  vocein  sn- 
perni  auioris  acceperil,  foras  eiiain  proximis  vocein 
Kxhonalionis  reddai.  t  F.l  rursus  iiidc  Grcgorius  : 
•  lii  quanluni  pro  divina  largiluto  suilicilis,  proxitnis 
vtblris  honi  verhi  cyathos  daic.  > 

V.  Ad  hoc  respoiidentiis :  quod  si  diligonter  isla 
atieHdaiitur,  eis,  dc  crronois  observatiouibus  uou 


prosiinl.  Cuin  Piiiin  ail :  (  Qui  nudil  dicat,  Veni  !  > 
con^cqucntor  inlolligilur,  ut  qui  non  audit  iiitns  in 
cordo  voccin  fiaieriii  ainoris;  vel  qui  vocein  Doi 
iioii  aiidit  aure  corporis,  vel  cordis,  licet  corporis; 
aul  eliain  opcre  non  iinplet,  non  dicat  alii,  t  veni,» 
Qiii  cnini  verlM>  Dci  non  obtemperat,  qua  fronle  nd 
ranidein  ubedienliain,  quani  ipse  opere  non  iinplel, 
aiiuni  iiivitel ;  aut,  quoinodo  in  alio  xdilicat  ohe- 
dientiam,  qunm  in  s«  destmilT  Qui  ergo  verbum 
Dei  non  audiunt,  iino  inobedienles  eidem  exisinnl, 
siciil  Mipra  monstraluin  est,  aiios  docere  non  dc- 
hoiii.  Uiiile  et  in  hac  eadeni  liomilia  ideni  sanrtus 
Giogorius  ait :  <  1d  quanlum  profecisse  pensatis. 
etiaiii  alios  trahiie,  et  in  vin  Dei  socios  liabere  dcsH 
dcraie.  >  Es  his  verbis  p:)tet,  qiios  admoneai  bea- 
lus  Gregnrius,  ad  exhorianduin  proximos;  eos  sci- 
licoi,  qiti  profecerani.  ei  in  vla  Dei  erani  ;  qnos 
adnionct,  ut  juxla  quaniitatem  profecluuin,  alios 
trahanl.  Sod  hxreiici  non  profecoruiil ,  imo  dore- 
ccrunl ;  el  in  via  Dei  non  sunt ;  iino,  sicut  sciiptiim : 

<  Eriaro  fecii  eos  in  invin,  et  non  io  via  (PtaJ. 
cvi),  )  quaie  alios  exhorlari  iion  dchent.  Opera 
euini,  bi  hdcs  desil,  sic  suitt,  tanqnatn  si  siitt  nia- 
gnx  viics,  cl  cursus  celcrrinius  pixier  viain. 

VI.  Iieni  inducunt  pro  assortiune  sua  iliud,  quod 
dicitur  in  Evangelio  Maici :  Joannes  qitidem  respon- 
dil  Doniino,  dicciis  :  <  Magislcr,  vidiuius  qiicindant 
in  nominc  ttio  cjirientein  dxinonia,  qni  iioii  scqiii- 
lur  nos,  ct  prohihuimus  cuin.  Je.^us  nnicin  ait  : 
Noliie  prohihcre  euin.  Nemo  esi  cniin,  qiii  facial 
virlutoni  in  noniinc  inco,  et  po&sil  cilo  niale  hiqui 
dc  me,  qui  eniin  non  csl  adversum  vos,  pro  vobis 
est  {Uarc.  ix).  > 

VII.  Ecce,  inqiiiunt,  isle  non  sequeb;itur  aposio- 
liis;  cl  tamcn,  quia  djcnionia  ejiciehal  in  noitiiiie 
Cliriili,  Doiiiiiuis  iniperal  cis,  nc  prohiheant.  Quaro, 
&i  Ciirisii  nonieii  prxdicainus,  i|ii»iiivis  nun  sequa- 
niiir  opiscoDos,  ct  alios  saccrdoies,  noa  laincu  dc- 
hcnl  itos  pruhiber*. 

VIII.  Scd  nd  Itoc  rcspnndcnius  :  qiiod  auctoritns 
illa  nun  juvat  cos ;  soJ  Ixdit.  Ulc  naniqiic  et  bonnin 
opcrabalur,  qiiia  da;nioni;i  ejiciohal,  ct  in  iiomiiic 
Christi,  ci  sic  ridoin  habcbat,  et  nun  loqiicbaliir  nia- 
le.  Qua  dc  rc,  licet  corporalitor  non  seqiiorotiir 
apostolos;  iion  cral  proliibcndiis  a  bono  op.rc; 
quia  spirilalitcr  vivciido  pcr  fitleiii,  el  upcra,  npo- 
stidos  seqiubalnr,  ticc  pcrvcrsuin  dogma  introilii- 
cehnt.  Sod  isii,  el  inridelcs  sunt ;  cl  sutit  sinc  obc- 
dicntia,  <   qiix  sohi  fldc  mcriluin   possidot;  >  cuni 

<  sine  tidc,  >  socundum  Aposioluin,  <  impossibile 
sil  placcro  Deo  {Uebr.  w).  >  El  idco  eorum  opcra, 
a  via  fidei  eos  elonganl;  iiec  per  ea  Doo  approxi- 
inaiit,  sed  reccdunl,  ct  fahricalorcs  sunt  mcndacii, 
et  cultores  perversorum  doginatuiii.  Quare  probi- 
bcudi  suiil,  quin  sunt  ailversum  Christi  saccrdoles. 
Super  hiiiic  qiioqiie  Iccum  Calholici  doctores 
scripscrunl  dicenics  :  quod  in  hxrclicis  el  inalis 
Calliuticis  non  £3craniciitn  coinmunia,  in  quihns 
uoLiscum  suiii,  nuii  conira;    scd  divisioiiem,  p;ici 


801  r.  HN  n..i  .»un\ 

vcrilali»]iie  fr.nlraTijm,  (]nf,  M^-.ofr.m  nos  snnl, 
el  DiiniinDm  noii  ^«'(iiiiiiiUir  iwhhmui ,  tlclcsOri 
ei  prohihijre  ddlicmiis. 

IX.  Itcm  ainnl  Apostoiiim  sibi  siilTrng.iri,  cuni 
ail:  t  Qnidam  anlcni  ci  proplrr  imjtliani,  ci  ron- 
(enlionciti;  «iiiidam  .iiiloin  ci  protiicr  I)<)m.iiii  voliin- 
lalem  Clirisliim  pr.Ttiitanl  {1'hiL  i).  ►  QuiilaiH  enim 
invidclianl  Apostoli  gloii.v,  el  roiil«n(lcl»ant  liub>ir«', 
conaiKcs  se  patific.Trc  iili,  in  laurtc  praMiitaiioiiis. 
Alii  pr;i:<licnlianl  Clitislnni,  qiii.-^  telleiit  oioiies  !io< 
inines  ad  agnilioncm  vcriiatis  venirc.  El  posl  pau- 
ca  :  (  Quid  eniin !  Dum  oiniii  n»0(!o,  bive  per  occa- 
nionem,  sivc  per  terilalcm  Ciirislus  anniintieinr. 
El,  in  lioc  gaudeo;  sed,  ci  gaudebo  (il>id.).  >  Eccc 
inquinnl:-!  Apostolns  gondel,  >  qnnrnnqnc  niodo 
Cliristns  «  pt-aidicclur,  sivc  pcr  iiivld«»s.  sive  |>er 
bonoB,  sive  bona  inleMlione,  sive  prava.  i  Cur  igi 
{isr  episcopi  non  gandent  siniilitcr,  qii^indo  a  nobis 
CbrisCns  prxdicatnr,  scd  coiifradictint  iiobis?  Ad 
Uoc  (Jicimus  :  quod  mnltnrti  r«rerl.  a  qiiibus  C!;risi«i 
annunlictur:  a  Calliolicis,  vel  non  Catbolicis.  A 
Calliolicis  pra^dicaliir  C.lirislns  aiiquaiuio  boiiis, 
aliquando  malis,  id  cst  iitvidis,  vel  iialienlii^us  odio 
fratrcs,  lioc  est  modopascnnl  ovesClirisli  paftorcs 
boni,  modo  merccnarii.  Dc  liis  dicilnr  :  <  Siiper 
Catliedram  Moysi  sc^ierMiii  Sciib.T,  cl  Pliaiisai,  r,ii!E 
d'.cunt  vobi$,  facitc:,quac  aiilcii)  faiiunt,  faccrc 
*!dlile  (Mallh.  xxw).  >  Dc  bnnis  aiilcni  dicit  A]->o- 
stoliis:  <  Mementote  pr.Tposiiorum  vesirorniu,  qui 
Tobis  locuti  siint  veriium  Dci,  qiiortiu]  itittici!ie.s 
cxitumconvertiationis.iniiiamini  fi(!em(^/cl»}.  xiii).) 
I>e  non  Catbolicis  vcro,  id  csi  Iixreiicis,  diciiur  : 
«  Atlendiie  a  fateis  propbelis,  qui  veniunt  ad  vos 
in  veslibus  ovium;  inlrinsccns  aniem  sunt  Iiipi 
rapaces  {Matih.  vii).  >  Kt  qnasi  qiiis  Q)i.i;rerel,  in 
quo  discerncrenlur  veri  propbctx  a  f;ilsis,  snbdil 
Domiiius :  <  A  fruclibus  eorum  eo8;noscotis  cos 
{ibid.).  i  Quia  fideles  opprimunl,  Deum,  si  non 
Vcrbis,  faclis  biaspbemsnl.  Maiinic  aulem  per  iin- 
patieniiam  disccrnuntur  in  temporc  adTcrsitalis.  Je- 
junia  enim,  et  oraiiones,  ct  hujusmodi,  sunt  simu- 
laiis,  sicut  el  bonis.  Igitur  discernuntur,  non  in 
foliis,  id  est  scrmonibus  lanium,  sed  in  fruclibus. 
Vnde  Aposlolus  :  <  Veniam  cito  ad  vos,  si  Dominus 
taiucrit,  el  cognoscam  non  scriaonem  eorom,  qui 
inflaii  snnt ;  sed  viriutem.  Non  eniin  in  sermone 
est  rcgnum  Dei,  sed  in  virtuie  (/  Cor.  iv)<  >  Quasi 
dicat :  Non  cognoscam  eonim  folia,  sed  frncius. 

X.  Prxierea  Cbrislus  csi  verilas,  slcut  iderii  ail : 
f  Ego  sum  via,  verilas  ei  vita  {Joari.  xiv).  >  Quare, 
qui  perverbuui  dogivia  fiiigil  ct  anniintiat,  Cbrislnm 
iion  prsedicat.  Igitur  Apostolus  ioquiliir  de  malis 
Calbuiicis,  id  esl  mercenariis,  sed  lameit  Cbristum, 
id  est  veriiaiem,  anmintiantibns.  Isti  aulem  sua 
mendaeia  fabricant,  el  ideo  jnxta  prxccpiuin  Do- 
mini,  attciidendum  csl  ab  cls,  id  esl  diligenier  ca 
veiiilnm.  Gis  iia(|ue  pnrdicintiiius,  non  gaudemus, 
qiiia  Clirislum  non  prxdic.int,  scd  f.ilsitalem.  Et 
qyia  nec  rectores  sun!,  nec  mcrccnarii.  sed  lupi> 


HS  FONTIS  CAI.IDI 


Wi 


A  (|iir>iiiaiii  p.iblores  cA  nuiViduiW  »iiiil  (>t  imliandi,  ut 
j.nm  siipra  pf*r  apostoliim  prob.ivimus.  Merci^iiani 
a<i(l!cnili  f.uiit,  in  liis  qiix  vcrho  dorcril,  ut  /i;int, 
I  011  iinitfliidi  in  operc,  sicul  Doniinns,  ail:  iiipi  al- 
leiide  .di  cl  viiandi.  Lndc  Aposiolus  :  «Kogo,  fratres, 
nl  i,b-<<;ivcii.s  ros,  qtii  dissciisioncs  el  ofTe^iiiicula, 
pracl.^r  doclrinam,  quam  vos  didicistis,  f.irinnl,  el 
iledin.ile  nb  iilis  :  biijusmodi  eiiim  Cliri»lo  Domino 
non  servinnl,  scd  suo  ventri  t  ct  per  dulccs  scrmones 
ei  iicnedictiones  se.lucnni  corda  innoccuiium(/?o«i. 
xvi).  >  Ecce,  (]iiia  iieciirarnJi  soni  l.nles.  el  qnare? 
sciliccl  qnia  disscntire  faciunt,  a  scnsii  sciiicel  fide- 
Iiiini  crcJsntes  sibi  lemovcntcs,  et  ctiam  oDT.n.lcre 
in  pioximiiin,  curo  scriplum  Sii :  <  Sine  orTcnuone 
esioic  Judacis  ei  geniibus  tl  tccicsijc  Dei  (/  Cor. 

0  x).  >  In  bis  sciiiccl,  quae  iicel  fieri  et  non  .Qeri,  <  ut 
oiiinibuipcr  0!iinia,  t  id  cst,  vei  faciendo,  vel  not» 
facicndo,  <  placeaiis  (ibid.),  »  provideie.  Ve!  idoo 
dissensio.-ies  ci  oOcndicjta  simui  juiigil,  qnia  qui- 
ounque  aliiiu  seiiiiu.it,  quam  cscieri  fideles,  o/fe.'i.:u:il, 
»  impingentos  in  lapideai  oTeiisionii  eipetrim  scan- 
dali.  >  Liide  ci  A,'iosioliis  :  «  Pcecanies  in  trairen, 
€1  percuiientes  cor:iir.  consciSnliam  inlirrinam,  » 
etcnipio  sciiicet,  quod  ab  ei;  viiieitir,  t  io  Clir'i'.iim 
pefcatis  (/  Cor.  Mu),  »  ciijus  incinbra  suiit.  .\p(i 
sioliis  igiiur  jiii)el   dissensiones   vilari,   cum  aii : 

<  Oijsecro  vos,  fralrcs,  pcr  iio;nen  Domini  noslr 
jesu  Cbrii.ii,  ut  id  ipbum  dioatis  oinnes,  el  non  sint 
i»  ToLis  Rcbismata.  biiis  auicin  perfecii  ia  eodeai 
sotisii,  »  idein  volendi,  «  cadein  scientta  (/  CoTi  i),  > 
ideni  credendi.  El  rursum  jubel  etiain  offcodicuia 
cavori,  cumiuil:  <  Ilcx:  judicaie  magis,  nc  ponaiis 
oCrendicuium  fri^tri,  vei  scandaluiQ  (Rom.  xiv).  > 

Xi.  Igitiir  bxreiici,  qui  faciunt  dissciisioues  ct 
ofiendicula,  dociriux  apostolicx  sutit  contiarii,  et 
idco  dcclinandi  suni. 

XII.  Riirsuin  pro  se  indiicunl  iliucj,  qnod  Moyscs 
respoiidiiiosue.  Cum  eiiim  Josiie  duobus  in  casiris 
rematieiiiibub  ei  propiieianiibus  veilet  o.bsisiere;  ei 
per  Moyseni  dicitur  :  t  Qaid  aemulariE  pro  me?  Qnis 
tribual  ui  omnis  populas  propbetet :  et  deleii»  Ooiui- 
nus  spiriium  suuiu  (iVum.  xi).  i  Ecce,  inquiuai 
btereiici  ,  Moyscs  non  irvidii  proplieianlibus,  imo 
desideravii,  ul  omnis  popuius  prophetnrel.  Clcrico- 
D  rum  autcir.  ordo  olisisUt  r.obis  et  invidei  propbe- 
laiiiibus,  id  esl  exponerai^rs  mysleria  verbi  Dei. 
Propbetia  quippeesifaltirorijm  prsenunli.ilio.  velalis- 
conditiimm  rcTeltlio,  scii  cccvlloruin  mysterioniui 
cxposiiio.  Sur>t  igitur  clerici  similes  oon  Moysi^  scd 
Josue.  El  quia  sa;ietoru»n  vesligiis  non  inhaerenl, 
seii  invidorum,  pecc2<nt,  ci  coutra  nos  audiendi  iiou 
suni. 

Xlli.  Ad  lioc  nos  dicimus,  qi/ia  sicul  cl  Moyses, 
vellemus,  nl  oinnis  populos  propiieiarei,  ei  darct 
cis  Domiiius  spirilum  stiuni ,  ui  venlalem  ,  qn.nn 
nos  loqui  noii  siiinciniii.s,  ora  cuiicioriim  svTiiyiv;;!;: 

<  Sed  unusiji:!Si;iie  j  roprium  'ioiium  iiabei  a  Dco, 
alius  quidem  sic,  alius  vero  5ic,  Qun.siijimeriiiii  div 
dil    apostolos ,    qiiosdaio  a'.;;  s^i    propl^cVas,   ilios 


pC.g  UliRU  r.ONTIW 

?cro  CTangciisias,  alios  .luK^m  paslorcs  ei  doriorcs  A 
{/  Cor.  \n).  I  Siiiilo  esi  qnod  Aposlolus  ail :  « Volo 
nniiies  lioiiiiiies  ejse  sictil  ine  ipsiim  (ihid  );  i  sciii- 
cei  coiiliiicnles,  <  scd  iiiiusqiiisqiic  lialiel  propriiim 
doniim  ex  Deo,  cic.  >  Detis  .Tiilcm  dissensioiiis  iion 
csl,  se<l  pacis,  sicul  in  omnilms  ccclc!.iis  sanclo- 
rmii,«K)C«*i  .\pi>siohis.  Ergo  proplieiia  omnilnis  (bia 
non  cst.  Kl  ilicimns  illis  non  isse  (laiom.  rropliciia 
enim  doiiMiii  Dci  csi ;  isli  vcro  disscnsionem  cl  of- 
fciuliciil:»  fjciiinl,  siriil  siipr.1  diclum  csl.  Qu:irc  in 
eis  Deiis  iion  esi,  fjui  in  pacificis  cl  conrordibiis 
lidliiui.  l'iide  Apfisloliis  :  «  Pacom  hiihcie;  ct  Dens 
paris  et  dileclioiiis  cril  volnsium  (i/  Cor.  xiii).  • 
El  .ililii  :  «  Siipporl.iiilcs  inviccm  in  cliarilaic,  sol- 
licili  servarc  imilalem  Spiritus  in  vjnculo  pacis 
(Ephet.  iv),  »  Isti  .Tiiiem  pacsni  Cniliolicam  ncc  lia- 
benl  ncc  amant,  scd  in  populo  Clirisliano  dissen- 
Bioiiem  el  discordiam  fiitinnl  :  idco  (iiiod  p,iiid;Mn 
eos  sc(]iiiin!ur ,  qnida.n  h.vsilant ,  nn  eos  aii  vcio 
viros  calliolicos  sequi  d«l>c;wil.  Qiiare  in  cis  «n;- 
(as  S^iiiiiiis  non  est,  qiia;  in  viiiculo  pacis  ser- 
v:iliir. 

XIV.  Non  ergo  invidcmus  eis  proplician\il»iis;qiiia 
prcplicuc  non  siiiil,  nisi  forlc  f;ilsi;  de  qiiilms  Do- 
iiiinus  :  «AUendile  a  fjlsis  propliclis,i  cic.  (Ma  tli. 
Tii.}Ei  de  liiijusmodi  Jeremias  popiilo  Israclitico: 
<  rroplicije  lui  vidcbam  iibj  falsa,  non  fpnriel):'iil 
iiiiqiiil:il'in  «ibi,  iil  ie  ad  pccnilcnli;im  provocarcnl 
(Tlneti.  :i).  »  Taies  siint  isti,  qiii  popiilo  CliristJ;ii(0 
\i*leriint,  el  prxdicanl  falsri.  Ll  cuin  scripMiin  sil :  q 
•  CI?;'!.-),  iie  cesscs,  annunlia  populo  mco  scelcra 
eoruin,  el  domui  Jjcoi>  )>cc<:.ala  eoiiim  {ha.  lviii);  » 
isti  ccotilrario  ,  non  annunii:int  (idilibns  crimiiia 
qiiae  perpclrjiii  quitlani,  iion  ad  poc:!ilcniiaui  eos 
|*ro\of;Ha.  .Merito  igiiur  repeiiuolur  quasi  pseudi*-- 
prophclr.  tl  certc  Dominus  ail  :  «  Surgenl  pscu- 
docliristi,  et  pseiidoproplici3B,  ei  dabinii  signa  nu- 
pia  €1  piiidi;;ia,  iui  ul  in  crrorciii  indiicanlur,  si 
fieri  jHjicsl ,  ciiaiii  clecll  (Mattli.  \\\\).  »  Tcmpori- 
biis  nu\is>imi&  pscud'>clir;&li  signa  (labunl.  cl  idco 
iiiulto»  scductiii.  Nec  mirum,cuni  isli  qui  nulla  si- 
gna  raciiint,  miilioniiu  fides  snbvertant:  ei  per  dol- 
ccs  strmuiics  teducaiit  cordi  iiiiioccntum. 

XV.  Ad  lioc  dinini  quod  muUi  iaici,  verbum  L;ci 
iu  pii|Mil<)  <iilt>li  diiscniiiiaveriint ,  sicul  fuil  beaii»s 
Honoratiis.  ct  saiK-tiis  K(|iiilius,  quoriim  meminil 
saiHlus  Grcgoriiis  in  libto  Dialogorum.  cl  in  Iiis 
temporibus  6:tiicius  Rjiinundus  .  cognomeiilo  Puu- 
lut;  :id  ciijufa  sjiKlitalem  approbandam,  mulla  liunl 
iiiir:irula.  Dciiiqii<>,  ci  priiiii  aposioli  idiolae  el  sine 
liiteris  (Act.  iv)  fnerunt.  Ei  isli  omncs ,  licci  lai- 
ti.vcrbiim  Dci  prxdicavcniiil.  Qiiarc  el  nos  eonim 
ACius  imiiaiitcs ,  rcpcllciidi  iion  suinus,imo  a;i- 
diciidi. 

XVI.  Sedadlioc  rc.^poii(Iemiis,  quod  rcvera  apo- 
xloii,  ;«iite  vocalionem,  siiie  litlcris  fucriint;scd 
«  apcruit  Duminns  eis  scnsuiii,  iit  inlcUigereiit 
Srripliiras  (Luc.  xxiv),  >  cl  Spiriium  sanctuin  infu- 


D 


IL 


i*ATliOi       IJJV. 


WAl.DENSliS.  810 

dit;  et  ijiscuiel  misil  cos  pr.xdicarc  rcgniiin  Dei. 
Pr.Ttcrca  non  crroics,  scd  lidem  Calliolicaiii  cl 
pr.TCCpla  Domiiii  pr:cdicabanl.  Kl  qiiia  iiova  Cl 
inaudita  miraciil:i,  pcr  Dei  graliam  feccrunl  : «  Do- 
niino  coopcraiilr,  ct  scrmoncm  ronliriiiaiitc  ,  sc- 
qiientibiis  signis  (Mnrc.  xvi).  »  Scd  i.sti  sacras  lil- 
tcras  non  intollignnl ,  siciil  Apnstobis  ait  :  qiiod 
(  qiiidjii)  .'ibcrrunles,  convcrsi  Eiiiil  in  vaniloquiuin, 
volenies  cssc  lcgis  doclores,  noii  iniclligcntcs  iic- 
qiic  qtiid  loqiiiiiititr,  noi;iic  ilc  qiiibtis  anirmaiit 
(/  ritn.  i).  I  ^oii  iiitclligiiiil,  qtiia  careiil  lidc,  siiic 
qiia  ncmo  polost  do:iuiii  inicliigoiilijc  balierc,  i>icut 
S(  riptiim  csl ;  «  Nisi  crcdidcrilis,  nori  iutclligelis 
{hn.  vii).  >  iicni,  iiun  inlelligunt,  qiiia  noii  laciunt. 
Si  faccrenl  qii;K  scripia  sunt,  bcnc  inlelligcrenl, 
siciil  srriptuiii  cst  :  <  lnlcllcctiis  boiius  omiiibus 
faciciuibus  eiiiii  (P»al.  c\).  »  Idem  csl  qiiod  viiie;» 
ablata  cst  colonisnon  reddonlibiis  rructiim,  ct  d.ii:» 
aliis  agricoiis,  qui  reddant  fruclwm  lciiiporibus 
snis,  Et  lalctiMim  csi  ablalum  scrvo  piijro ,  qui 
noluil  ncgotiari.  Iliiic  cl  Doniiiiiis  Jiid;cis  :  «  Atilc- 
rctiir  a  vobis  rcgnnm  Dci,  i  idest  sacr«  Scriplii- 
r.T  intelligentia;  «  et  dabitiir  gonli,  facicnli  fru- 
citis  (Jfn»/A.  xxi).  »  Spiritum  vcro  saiiclum  r.oi» 
liabcni,  qiiia  a  sancta  Ecclcsia  reccsscrunl ;  cxtra 
(juam  iiiilli  datiir.  Inde  cst  qiiod  Dtiminus  ait  disci- 
pulis  :  «  Scdcte  iii  civiiaic,  qtioadiisquc  indtianiiiii 
virliilc  ex  alto  (Lnc.  xxiv).  »  Ecclesia  qnippe  csi 
civitas  icgis  inagni ,  in  qu.i  qni  scdciit,  id  cst  liu- 
■lilcs,  induuntur  virtute  Aliissimi.  Uiido  eiSpiriiiis 
velicmens  «  rcplcvit  lotain  doiiium,  ubi  erant  sv- 
dciiles  (Acl.  n),  >  id  cst  sjnclam  Ecclcsiam ,  ubi 
biimilcs  recipiuiit  Spiritum  sanclutn.  Scriptum  Cii 
ciMin  :  «  Siiper  qucm  rcquicscclspiriius  mcus,  iiisi 
siiper  humiJem,  ct  qnieium  ct  trcmciitem  sermones 
mcos  ?  »  (Isa.  Lxvi.)  Ipsi  vcro  liuniilcs  non  siint, 
dum  recloribus  ccclesiarum  sc  pr;cfcruni.  Ecoiilr.i 
faumilis  David,  superbiim  rcgcm  sibi  praciulil,  cuni 
ail :  (  Quem  persequcris,  rcx  Israel,  quem  persc- 
qiieris  ?  (:aticm  inortiiuin  et  pnlicem  unum  (/ /{«^f. 
xxvi).  »  Notandum,  quam  buniiiiler  dc  se  sciise- 
ril,  cum  sc  canem  moitnum  el  pulicem  ttnum  nonii- 
iiaveril.  El  (jiiid  dc  Saulc,  liccl  rcprobiilo  a  Deo, 
qticin  rcgcni  Isracl  voc.ivil  ?  Hinc  l;im  h.Trelici 
quam  alii  siiperbi  Cbristiani  :iticiid.ini ,  qu:iiuiiiii 
debcant  deferre  potesijiibus  ccclesiasiicls,  vcl  S3C- 
cularibus,  (]<iaruin  nieriia  :ipiid  DcEim  ignoraiit.  si 
sanctiis  David  lanluin  veiicr:iius  esl  supcrlmm  rc- 
gem,  quem  sciebal  reprobaluma  Dcn,scqui;  cleciiiin 
ad  regni  gubern.icula. 

XVil.  Prxterea,  ambulant  iu({uictc,'  iiil  opcraii- 
les,  »  sicut  Apostolus  ait  dc.eornin  sii!iilii;iiSf  so  I 
«  curiose  agcnies, »  scilicci  dc  ;vlicuis,  qujbiia  A|-v>- 
slolus  jubci,  <  iit  cum  silcntio  opcranlcs ,  s:iu  ii 
pancm,  •  id  cst  proprii  laburis,  «  inaiidncer.l  (.'I 
Thets.  iii),  »  noii  alieniim.  Cum  crgo  superlii  siiil, 
ct  inqiiicti.  non  rcquiescct  supcr  oos  Spirilus  saa« 
ctiis,  qni  huinilcs  C!  qiiictos  iiihabiiat 

26 


f.i! 


HI:RN\!1!)1  AIMJVTIS 


XVIII.  Oiif>d  vcro  tlo  Siisiclis  l.iiris  (i|tp«)iuiiit,  (inia  A 
vcrliii)»  D<'i  j»r;c(li<'avcrniit ;  inillo  moilo  olijiccicm, 

tj  vcrlia  s.tiicti  Grcgoiii   atleiKJcrcnt.  Aii   ciiiiii  «!c 

Eaiiclo  lloiioniio,  qnoJ  virtiitc  aljslincali.T,  liuniili- 

tatc  aliisqnc  xiriulibus,  cl  iiisuper  iniraciiiis  fiilsit; 

iiciuqiic  iiigciilis  saxi  iiioieiu  veiiiciilem  supcr  fel- 

Jaiii,   31  iulerciiipHJiaiu    fratres,    iiivocnlo  Clirisii 

iiomiiie  cl  si^iio  crucis  ,  por  inaiiiini  (lcMerain  cx- 

iriisain  opposilu  fixil.   Ilunc   aiicujiis  luissc  disci- 

piiux,  sc  iioii  nuiiissc,   lcslnliir  Gro{;orius.  In  '(iio 

li;crciici  iiilix'rctil,  i!icciiles,  se  iuslar  illius,  posl  sc 

liibere  (iiscipiitos  :  liccl  liulliini  magislrum  lialuo 

riut.  Sed  nttciidaiit,  quic  suhdit  saiietus  Grcgorius. 

Ail  ciiiui :  <  L'stts  recix  cuiiversaiioiiis  csi,  ui  prsc- 

cssc  iioii  auilcal.iiiiisubcssc  non  didiccril.>  El  ideiii 

n 

;tit  :  <  Quod  lixc  libcrias  in  exemplum  non  esi  ira- 
licmla  :  iie  dum  quisque  se  simiiilcr  sanclo  S|>iriiii 
Nnplctiiin,  id  esl  noii  hiiinano  magistcrio  edocliiin 
pi-u'suiuit,  discipulusbuniiiiis  cssc  dcspicial,  ci  ma- 
gistcr  erroris  riat,ielc.£t  ilcin :  <  lixc  inrirmis  vc- 
nernnda  sunt.iioii  iinilanUa.i 

XIX.  Saiictus  qiioqiie  Eqiiilius  ab  angelo  edoclns 
«sl,  ci  n.issus.  Nocic  qiiippe  speciosus  jnveiiis  pjr 
visioiiemci  aslitit,  el  in  liuguaplilitboiomum  posuil 
liiccns  :  «  Ecce  verba  niea  posui  in  ore  liio,  egrc- 
i!ere  ad  pr;edicanduni.>  Sanclus  istc  castilate,  ora- 
lioiic,  aiiiniaruin  zclu,  doctriiia,  iiiiiniiilaie,  piopbc- 
lia  cl  poleslaie  in  ciTiigandis  spirilibus  iiiimundis 
JuUit.  Nuii  est  igiiur  niiriim,  si  i$ie  a  Deo  Ciocius 
«liuisstis,  cl  lot  polleiis  vinutilius,  licei  sacrnit^ 
ordincin  iioii  liabcrct,  pixdicavil.  Sanc  bnjtis  viri 
cxempio  discMiil  hxrelici,  qiiod  dcbcanl  sinc  inora 
ubcdirc  cl  suinnio  pontiiiti,  ct  episcopis.  Vocaius 
ciiim  a  Koinaiio  poiitificc  pcr  Viialianum  dercnso- 
rcm,  proliiius  grutias  egil  Dco;  cl  illico  jussil  hora 
(.-adcnt  junicnta  parari;  ei  Vitulianum  vehemciitis- 
Kimcur):;erc  ccxipii,  ut  eadem  hora  exire  debuisscnt. 
Sed  quia  Vilaiianiis  cx  ilinere  ]as.saiu$  eral ,  ad 
ejus  iiulum,  nucie  illa  remanserunl.  Mane  vero  fa- 
clo  sumnius  puntifex  per  alium  nunlium  niandavii, 
ut  famuius  Dci  Eiiuitius  dc  monastcrio  non  movc- 
iclur.Quo  audiio, scrvus  Dci,qiia  nvis  contristalus, 
quia  iiun  pcrrcxeraiit,  rcmnnsil.  Ecce,  isle  sanclus 
Koinai)0  ponliiici  ubcdiciis   esl,  cl  iii  euudu.  cl  iu 

rv 

reiuaneudo. 

XX.  lleni,  «umdem  Deifamtilum  Cadorius  cpiscu 
pus  r(>gavit,  ut  in  congregaiionc  sua  suscipcrci 
(;ueiiidam  nomiiic  Basilium,  qui  in  magicis  arlibus 
piiinus,  Uoma  riigiciis,  iii  iiiotiachico  habilu  Vale- 
riampelit.  llogaius  igilur  sanclus  Equitius  respon- 
diiepiscupo:  i  Huiic,  quem  mihi  commcndas.paier, 
1100  vidco  monachumesse.scd  diaboium.>  El  cpisi  o- 
pusMil ;  I  Occasionem  quaeris,  nc  dcbcas  pra^slaio, 
(|iiod  pelcris.i  Cui  sanclus  Eiiuilius  :  <  Esjo  quidein 
lioc  eum  denuntio  essc,  quod  vidoo;  ni^  tamen 
iioUemcobedirccxislimes,  fyciam  quod  jubcs.>  Sus- 
ccplus  igiiur  iii  moiiastorio  esl.  Posl  dies  vero  noii 
iiiuilos,  al;«enie  f>i-i    famiiio ,    idciii   IJasiiiiis    su;.=i 


FO.NIIS  CALIDI  812 

iiiugicis  ariibus  ucmcntavit  qiinmlam  virgiuuin 
saiictiii  oninliiim ,  qiii!)iis  E'|iiitiiis  pr.i-cr.it  lll.i 
qiioqiic  virgr>  rcbrire  Cflcpit,  ac  dixit  }.c  staiim  mo- 
ritiirain,  ntki  Uasilins  (monachiis)  advcnirei  ei  cu- 
raiet  cam.Missnin  itaqiic  Cst  rcp<;iilc  el  Dci  f.imulo 
niinti.iliim ,  qui  et  vir^'iii(*in  proliinis  ciir.ivil  :  et 
B.isiliuiii,  cvidciilcr  a  fr.ilribns  cognilo,  qnud  essct 
ni.iic(i(  iis  ,  n  congregalionc  cjici  fccil.  Cccc  ,  cl 
opiscopo  oliedieiis  cxstilil,  iii  susccpiionc  Basi- 
lii;  li(ct  pcr  spiriluni  pro|ilictiae  cognobccrct,  e»sc 
niaicriiniii.  Ilis  igitur  excniplis  discaiil  tiaircliti 
obcdire  cl  Uoiiiano  pontinci  ,  ct  cxteris  cpi.-co- 
pis. 

XXI.  Sanc,  qiiod  allr-gnnt  de  sanclo  Raimnndo 
Pauio,  (|iiia  cuin  laicu.s  cssel  prxdicavcrii ,  et  Ec- 
clesia  eiim  receperit ,  vcriiin  esi.  Sed  \ir  cailioiicx 
conversiilioiiis,  ul  (liciinr,  honcste,  periiiiifMitilius 
cpiscopis  ,  prxdicavii ,  noilum  indncens  eiroiciu, 
scd  in  oir.nibus  orlliodoxiis,  rcclorilius  ecclcsianim 
obcdicns  ,  tolu  stuilio  ad  coliigcndas  Dco  aniin.is 
inardcsccns,  hxreliccrum,  pro  sche  cl  pos$e  accr- 
riiniis  cx|iugnalor;  super  flnviiim  r.ipidissimuin, 
qni  dicilur  Durcnlia  ,  ex  elecinosyiiis  fideiium  poi>- 
lein  cunstrucns,  et  Iransilnm  ab  omni  exactione, 
ul  diciiur,liberuin  pcregriiiis  cuuclisqiic  vialoriinis 
redimens;  cui  opcri  pio,  in  loio ,  qni  diciinr  Boni 
Pas  ,  cuni  aliis  indigcnlii.as,  pro  tcinporis  oppnr- 
luiiitalo  vacavit.  Dusiiiaiit  crgo  iixietici ,  hunc  vi- 
run)  catholicum  ,  pro  sui  erroiis  dcrcnsioi:c  itidii» 
cere,  a  cnjiis  vcsligiis  lain  procui  deviare  nuscuii- 
lur, 

XXII.  IIxc  di.xiinus,  ad  coiifutandas  raiiones  hx- 
relicoruin,  ostendendo  etiaiii  aiictoritales  snncla- 
rum  Scripiiirarum  ,  qnns  icsie  nposiolo  Peiro,  nd 
suam  prditioncin  depravaiit,  quiiiiler  siiit  iiilolli- 
gendx.  iNun.:  vcro  sliidri  sit  noslri,  profcrre  in  lue- 
dium,  coopcraiiic  Spiiitu  sniicto,  el  auctorilales  ct 
raiioiies,  qiiibus  iucc  clarius  conslct,  pos  non  de- 
berc  prxdicare  verbum  Dei,  nec  a  fidclibus  essc 
aiidiciidos. 

CAPLT  V. 

Quod  non  licet  eis  verbum  Dei  miuitltare 

fidelibus. 

l.  Et  quoiiiam  de  i.iicis  qiixstio  est,  an  verbmn 
Dci  seuiinare  valcanl  in  |)opulis;  distingncndum 
est :  an  siiit  Calholici,  vel  non.  Mimirum,  si  sint 
CalliOlici,  ei  boneslas  viixeos  coinmendet;  si  scr- 
ino  eoruin  sit  sale  sapienlix  condilus;  et  juxla  cn- 
pacilalem  singuloiun),  verbi  inensuram  dispecsarc 
noverunt,  certoque  ioco  prafiierint,  aui  sub  obe- 
dicntia  veri  Catiiolici  fuerint,  secunduinquanlilatem 
prufoclus  sui ,  in  scieiitia,  vc!  opcre  ad  nutnm  cpi- 
scoporum,  vel  prcsbytcrorum,  inquorum  lerritorio 
fuerinl,  proximos  exhorlari,  ul  arbilror,  potcrunl; 
si  lanien  u\cribus  alligati  iion  tucrint,  nec  eos  pon- 
dus  terrcnx  solliciiudinis  oppressit.  Sane,  si  vila 
corum  reprclieiisibilis  fueril,  eos  audiri  neccssc 
non  csl.  Quod  eniwi  Dominiis  ait  :  <  Qux  dicuni, 
f.icile,  j  iinn  ."-i  dicuni,  iiibi  do  li.s  «iiii  .sodc.ii  iu- 


815 


i.irEn  coMRs  \v\i.i>ENsi:s. 


8U 


pcr  c;illiC(Ir;iiii  Moysi,  iil  csl  tlo  iiiagisliis  el  «loclo-  A  iiol^-stalein  lijbeanl,  ctiin  sciipUmi  sil  •  Ne  i  o  laii 


riliiis  diviiix  lcgis,  qitos  Dous  pnufccit  popiilo  siiu. 
I  Peccniuri  aiitcm  dixit  Dciis  :  Qmre  lii  eiianas 
uslilias  meas,  ct  assiiiiiis  tcstaiiioiilinii  iiiciim  prr 
o^  luiiiTi?  >  (/'$»/.  XL1I.)  Iliiic  cliaiii  haviil  dicltnii 
est  :  «  Noii  o^iliticabis  lii  iiiilii  lUiiiinni;  (|iiia  vir 
sanguiiitioi  cs  (//  fleg.  xm).  >  Vir  saiigiiiiiinu  loiii- 
|iliiiii  Ociieilificarc  |iroliibcliir,  qiiia  (|ni  aillnic  r.utis 
rariinlibiis  iiKtib:it,  iiecessc  csl  ut  iiistilucvc  spiri- 
tiialilcr  pro\iiiioruiii  niciilcs  cmbcscat. 

II.  (  Scriiio  quoque  iit  gralia  seiiiper  sil  sale  sn- 
|)iiMiti;r  CftiiJitus,  i  secuiidiim  Aposloliiiii,  «  ntsciat 
qiioitioJo  oporteat  unicuiqiic  respoiidcrc  (Col.  iv).> 
Aliicr  sciiiccl  idiolx,  alilcr  lilieraio,  aliisi|iie  pcr> 
soiiis.  Suil   quaiido  liuc  laiciis  ilislin^ticrc    polciil, 


Liir.ihcin  iii  alicnain  mcssein;  id  csl  fidclcs  alii 
('(Miiitiissos  ntilbis  judicare  prx'suiiial.  Ll  .^poslobis  : 
I  Tii  ipiis  os,  (|iii  jiidicas  scrviiin  :iliciiiiiii  ?  siiu  d<i 
iiiiiio  siat,  atil  cadil  (fiom.  \i\).  »  Si  crgo  cpiscopns 
cxlr;»  siiaiii  dionccsiin,  vcl  saccrdosexira  siiam  paro- 
cliiaiii  potest.itcm  suaiit  exerocre  rognlariter  nou 
piissiiiit  :  (|iiaiito  mitiiis  i^notits  iionio  cl  laicus  iii 
iiiesse  aliciia,  id  csl  in  poptilo  alii  cnniinisso,  ralceni 
vcibi  siiie  lireiiiia  episcopi  vcl  sacerdolis,  ad  ciijiis 
ritrani  pcitinct,  iiiiltcre  poleiit  ?  Et  cerlc  in  viiica 
iKni  hibnravcriiiil,  Evaiigrlio  lesic,  nisi  apatriTami- 
li.is  coinliicit.  laiii  alio  loco  babcliir,  quod  vine;iiii 
stiaiii  locavit  palcrrainilias  ngricolis,  qtii  reddeiit  li 
f  iicltis  tciiipoiibiis  suis.  Etcerto,  licct  ipsi  iion  rcil- 


ctHii  ad  liaiic  siiciiliam  vis  cleri  perlingaiil?  Kl  i|ui'      d<-ioiil  riucliis  doniino,  sed  cconlrariu   scrvos  cjiis 


deni  cibus  noii  csl  npitis  ,  nisi  sale  coiidiltis  ;  iiec 
sernio  esl  ulilis ,  siiie  dociimeiito  sapienlix.  Uiidc 
in  Levilicu  :  i  lii  omiii  obl.ilione  ofTorcs  sal  (/.f». 
U;;  I  id  csi  iii  nmiiibus  diclis  vcl  faclis  .npostulKaiii 
s:i|iieiitiain  liabcas.  Si  rrgo  aposlulicam  supicniiain 
in  diciis  ct  r.iclis  non  babeat,  sermo  cjns  est  iii- 
uTriis,  et  idco  vilandns.  Apostoluseiiim  ail  ad  Tiiiio- 
Ihcuni  :  «  Piof:iiia,  >  id  csl  ba.-rescs,  «  iiiaiiiloqnia 
dcvita  (//  lim.  n),  »  id  cst  (qiix  siinl)  siiic  liii- 
ctn,  ets4  noii  ita  n.ala,  ul  profaiia.  «  .Muiiuin  ciiiin 
prorK-iiiiil  ad  iiiipictulcin,  >  id  est  coiitra  ciiUiim 
nei ;  <  et  scrino  coruiii.ul  conccr  serpil  (i/;id.),»paii- 
lalim,  qtinc  saiia  tunt  corrumpciido. 


c;Cilori>nl,  «ici  i  crciil  ol  lapidarcnl,  ei  iii  finc  (iliiini 
cjiis  occidci-ent  ;  niilliis  lamen  pra-sumpsil  vincaiu 
sibi  niaiiciparc,  qiiaiidiu  duminiis  lolcravil  euriini 
inurililalcm  etmaliiiam.Quoniaiii  iiiplobecoinniiss.i 
alii  qiiamvis  iniitili,  quaiiivis  malo,  qiiatidiu  ali  Ec~ 
clcsia  loleratur,  siiie  eius  iiuiu  el  licciilia,  cui  crc- 
diia  csl,  inilUis  Liborarc,  id  esl  vitcs  inutilosejicorc 
cl  fructtiosas  planiarc,  ligoncin  vcibi  poiicro,  vi- 
iicam  in  siiperlluis  pulare,  in  neccssariis  propag  ir« 
prxsumit. 

V.  Dcniqiic,  qiiis  adoo  dcmens  CSt,  ut  OVCJJ  .ilie- 
iias,  doiiiiiio  inconsuilo,  pnsccre  attcnlcl  ?  eo  ctiiin 
ipso  stispoclns  c.-^i,  qiio  s(?  ipsiin!  iiigcril,  maxiiiic  si 


III.  Ad  b.cc,  qiii  docet,  dobcl  atieiiderc  capacila-  C  ignoins  osl.  Ei  isto  csi,  qni  i  iion  iiitral  per  osiiiiii>. 


tom  audicnliuni,  u(  ineiisuiain  Iritici  id  csl  divini 
verbi  dispensei  ,  <  sicul  Dcus  di\isil  uniciiiqiie 
ineiisiir.ini  fidei  (//  Cor.  x).  >  L'nde  Apostolus  ju- 
licl  propliciiam ,  id  esl  occiilloruin  revelatiotiein 
niinislrari  secundum  raiioticiii  lidei,  id  csl  inensu- 
vam  fiiloi  eorum,  quibus  manifestari  debcnl  occiil- 
la;  nc  vclul  iinperfecta  ,  allioriLus  siiffoceMir ;  vcl 
adulia  bis,  quibus  cst  perfioiciiila,  friisuc;ur  Alio- 
qtii,  si  iii  cjiis  verbu  audilor  ofTciuIeril,  apud  Doum 
roMa  fnebilur  doctor.  L'iide  iii  legc  scriptum  est: 
1  Si  iiiis  aperuerit  cisteniaiii,  cl  foderil,  el  non 
oi^cru^jri'.  eani,  cecideriique  bos  vel  asinus  in  eain, 
du:iiii!vscislernx  reddet  prcliiiinjuinenlortiin(t'jro(/. 
r\\}.  >   Cisieriian»  aperire  csl  Scriplurne  sacrx  ar- 


scd  ascciidit  aliunde,  ct  e.st  fiir  cl  luiro.  Fur  aiilci:i 
non  vcnit,  iiisi  nl  fureliir,  macict  el  peidat  (Joun. 
x).  >  El  ccrlo,  m  aiunl  doclores,  pcr  osliuni  qtii!» 
iiilral,  crcdcndo  Filiiim  Dei  :  ct  imilando  humilila 
tcin  oju«,  ainorc  ejiis^  non  pro  merccde  aliis  pr«ui- 
c^iido.  Aliuqiii  siinlidolis  est,  vel  superbus,  vel  qnre 
sua  suiit  qii:crat,  iion  qu£  Jcsii  Clirisli  (Phil.  ■■  , 
fiir  esi ;  (luod  alienum  est,  suuin  dicendo  ;  ci  lairu, 
ociidendo*. 

Yl.  Kx  IiisomnibiisvideH:r,  iicc  clcrico,  ncc  laicn, 
cujus  babilatio  ignoiatiir,  (imo  eiianisi  sciatur,  iibi 
habilcl),  csso  licitum,  vincain,  id  esl  plebem,  ei  gie- 
gcin  ulicniiiii  c.xcolere,  scii  pasceie,  sine  liccnii.i 
episcopi  vcl  probylcri,  ad  ciijus  curain  spccial.  Et 


caua  nenelrari  per  iiilellectiim.  Ille  vero   coopcril,  ^  >i  quis  forio  prx-suuial,  poioriteiillud  objici  :  «  Qtiis 


qui  sitblimcs  scnsus  ScripiuiE,  corain  non  capien- 
tibiis,  pcr  silcntiuin  tcgil.  Quisqnis  aulein  npud 
bruia  audienliuin  corda  iion  conicgii ,  paeiuc  reiis 
addicilur;  si  pcr  vtrba  cjiisin  scnndalum  sive  inuii- 
da.  sive  iininunda  incns  capitiir. 

IV.  Frx'lerca,  si  ccrio  loco  prxfuciiiii,  aut  pcr 
nbcdienliam  subjacuerinl,  cviilciitiiis  iiinotesciint, 
et  qiiia  saiKla:  Ecclcsiae  obediciiles  sint,  nperliiis 
liqnel ;  cuir.  oinnis  fcre  loous  in  aliqtia  sit  diccccsi, 
omnisqtie  dioeccsis  fere  limilcspropnos  Itabcai,  Nec 
lioc  soium,  sed  etiain  iii  quulibel  diocccsi  constitnlnc 
ecclesix  propriis  iiinitibiis  dislinguantiir  divcrsi 
niodo  :  quatenus,  nec  cpiscopus  jura  episcopalia, 
nisi  iii  sua  di(£ccsi  ;  necsaccrdos  iit  purocliia  aliciia 


constiluil  ic  principoni  aul  judiccin  snper  nos  1 
{.\ct.  vii.) «  lcsie  Evangelio  legilur,  qiiod  quidain 
de  tiirba  dixil[Jcsii  :  <  Magisler,  dic  fralri  meo  iil 
dividu  iiiccuiii  bxredilalem.  Al  ille  dixit  ei,  lioinn, 
qiiis  mc  consiiliiiljudlcem,  aut  divisoreinsuper  vos  ? 
{Luc.  xii.)i  El,  si  in  rcbui  transitoriis  exigiiur,  ui 
judcx  consliliialur,  iie  se  qiii»  spoiite  iiigeral, 
qiianto  mngis  iii  diviiiis?  Aposlolo  quoqiie  tcBle  : 
«  Nec  quisqu.iin  suinil  sibi  lionorcm,  sed  qtii  vuca- 
tiir  a  Dco,  lanquam  Auron  (Hebr.  v).  i  Uaqnc  vo- 
lens  oslendorc  in  vocaiione  Dei  fideni  ex  auditii 
veibi  Doi,  pncdiciiioncmque  cx  fonic  divinx  ^raii:e 
inunnre,  ail  :  •  Quomodo  invocnbunt  in  qiieiii  iKiii 
trcdidciuiil ;    aut  qiiomodo  crodcnt  ei,   qceiii  iiun 


f!r> 


nf-nNAnni  ARn.\T;s  fontis  cai.idi 


&v; 


«miicniiit; 'jti<)mo(loaiil<'nJ  aiiiliciil  yinoprxdicaiiic;  A  {VM-vfu,   fiaiieniiain,    (niitiitciiiiMm,    l^eiiignii.iioin. 


•liioinotlo  voro  pravlicabinil,  nisi  niiilaDiiK  ?  t[Hnm. 
\.)  E\  h:«c  cntiiiexione  jiroljaiur,  qiiod  oer iflvocaiil 
:ili{]ui  Dcum,  si  noii  ci  credanl ;  nccrreduni,  si  non 
audifriiil ;  noc  andinni,  nisi  eis  aliqiii  prcHicave- 
riitl  ;  ncc  aliqui  prrcdicare  delienl,  uisi  miUaiiiur. 
Prius  ergo  csl  a  Deo  miui,  a  quo  bona  cuiici.-i  pro- 
ccdunt ;  cl  sic  Dco  millenli  qiiisqiie  obcdire  dcbcl 
«l  praedicare.  Sic  nimirum  Moyscs  luilliiur  a  beo  li- 
liis  Israel,  cl  posl  muhas  cxcusalioncs  nc  iiiiitrilur 
habiias,  Dco  iii  vohinlatc  pcrsi!.lcnli,  obiemperal. 
Sic  Isftias,  sic  et  aiii  .sancli  pioplieia',  non  iiisi  inissi 
populiwa  D»'i  docuerunl. 

Vn.  In  Novo  quoqiie  Tcslamcnlo,  aposloli  aliique 
iliS'  ipiili  a  Doiiiino  niissi  suiil  prrcJirare  vcrlmm  Dci. 
llnde  et  aposioli  dicuniur,  id  est  mi$si.  Apostoii 
♦jisoque  Pauliis  cl  Bnrnalias  a  Spirilu  sancio  missi 
tuni,  diicip'iiis  lamen  jcj'jn:iiitil>us,  oraniibus  el  ira- 
jioiiciuibus  illis  luaims,  el  scgrcganlilms  in  opus, 
a;l  quod  assiimpli  cranl ;  nei:  prtedicanili  olljciiini 
itccipiunl,  quo  usquc  isla  et  a  Di'o  el  a  discipuiii 
fjcla  ruerwnl.  Deinde  aposloli  !»er  siiigulas  cccleiias 
j[>rcsbytcros  cousliiueninl.  S;mc;us  qiioque  Paultis 
l.raecipil  Tiio,  ut  pcr  singulas  civilaiespresliyleroE, 
i.l  csl  epibcopos,  couslitual. 

VUI.  £\  liis  p;ael^qwod  qmdam  miltuntur  a  Dco 
l;uUum  ;  quidaiu  u  Deo  el  liomiuc ;  quidam,  nec  a 
Dco,  nec  ab  homiiie.  A  Dco  l.iiilum,  ul  Moyses, 
i.ianncs  B.iplisla,  el  pra\scripius  s;mclus  Eijuiliiis, 


B 


htiinililalcm,  cl  cjiis  iinlivijiiain  coiiicin  ob  dieii- 
(iam.  Ilinc  iir.ilus  J;i(o!>ii6  ail:  <  Qux  <1e  Mirniiin 
C8l  sapinilia,  priiiiuii.  piidica  csi,  drindc  pacifica, 
rnodcsla,  suasibilis,  lionis  conscnlirns,  plcn.i  miM>> 
ricordia,  et  {VuclilMis  iKinis,  i:on  jiidic»n«,  (itie  si- 
nml.-ilionc  (Inc.  iii).  >  Ecce  cviJcnlia  «igna  sapien- 
tia>  a  Dco  dals  ! 

W.  Qiii  vcro  a  D«o  miltiinlnr  et  hominc,  hal>ent 
lesiiinoiiium  apcrtimi,  quod  nii^vi  ft>iiii.  Qui  vcro 
per  se  veniunl,  iicc  siiiit  missi  ;nec  liahent  lestimo- 
nium  hominis  miticnlis,  nec  Dei,  si  c.inierinl  cha- 
ritatc,  humilinte  et  olK:dieiiiia;  qii;r,  leble  Dcdi, 
esi  individiia  comcs  humilii.niis. 

X.  Ex  his  omnibus  ccrlo  ccrtiiii  csi,  eos,  qui  sa- 
crum  ordinem  non  habeiit,  iioii  f,i«i'c  in  plcbc  Dei 
audiciidos ;  id  est  nisi  cvidcntia  si|;n.i  habeaui,  quod 
a  Deo  suut  missi.  £l  si  rccloiibus  srinclx  Ccclesir 
obediciiies  non  Tucrint,  patel,  qiiod  uon  eunt  missi, 
sed  per  t,t  veneruni.  «  Qah  t  eniio  «  omnii  poie- 
8tas  a  Deo  esl  ;  et  quac  a  Deo  sunt,  ordinata  stiiit, 
qui  poiesi&li  rcsislil,  Dui  ordinaiioui  resistii ;  qiii 
autcm  Dci  ordinalioni  rcEistil,  damnaiioRcin  sibi 
acquirii  {Rotu.  xiii).  » 

Xi.  Prxicrea,  qui  uiorcs  babent,  aui  pondere 
terrcucc  sollicUuuinis  opprimuntur,  ad  disseminan- 
dum  verbum  Dci  idoiiei  non  sunt.  Ajiostolo  namqiic 
tfste  :  I  0"'  cum  iixore  est,  sollicitus  csl  qu.ne  srini 
muudi,  quomodo  placcat  uxori,  et  divisusebt  '.I  Cur. 


Scilicci  beaio  Gregorio   lcste  :  «  Islortun    libcrlas  q  vii).  »  Pra;dicntor  quippe  verbi   Dci   ab  omiii   cur.i 

viiae  ab  infiiniis  in  cxenipliim  non  esl  iraheoda ; 

iie  dnm  quisqiie  .<e   simililer  saiicio  Spirilu   implc- 

ui:ii  pra^suniit,  discipulus  homiiiis  esse   dcspiciat, 

»t  inagisicr  enoris  fi;it.  »    A  Deo  inilluiilur  et  ho- 

iiiiue,  ut  ajiosioli  a  Chrislo.Deoscilicet  et  homine, 

«?t,ilii  abapostolis  vcl  episcopis  eorum  locuin  teneii- 

libus.  liinc  esl  quod  A|M)Stolus  ail  cpiscopis,  quos 

ipse   consiiluerat  ;  <    Aueiidiie  vobis,  el  universo 

^regi,  iii  quo  Spiiiuis  sanctus  posuit  vo«  episcopos 

regere  Ccciesiani  Dei,  quara  acquisivit  saiiguine  suo 

{Acl.  XX).  »  Ecce,  sicul  liber  Aciuuna  aposioloruin 

rMfcrl ,  ipse  consiiiuerat,  et  tamen  a  Spiriiu  »ancto 

misfios  ail :  Sunlalii,  qui  a  Dco  non  iuilluntur  ;  scd 

cxtreinitatc  pr-jesumpiiunis  per  se   vcniunl ;  et  ut 


lerrcua  cor  libenim  habcre  dcbcl,  ut  iaulo  potspi- 
cacius  aliis  fugienda  vidcal,  qu.inlo  hoc  ipsc  prr 
scientiain  el  viiam  verius  declinai.  Non  eniin  pro- 
prie  maculan)  in  rebus  cnnsiderat  oguIus  ,  qiieiu 
pulvis  gr.^tvat.  Hinc  cniju  Domiiitis  ait  prinnis  san- 
ctx  Ecclesise  doctoribtts  :  <  Noltle  poiiare  saccM- 
lum,  neqne  peram  (iLiic.  \).  >  ^iid  auiem  per  pc- 
ram  siguificalur,  nisi  onerasxcuii?  Hinc  cl  primus 
Ecclesix  paslof  ail :  <  Non  est  apquum  nos  dcrciin- 
quere  verbum  Dei,  et  minisirarc  mcnsts.  lnsiiiua- 
mns,  >  iiiquii,  i  supcr  hoc  opiis  viros  boui  (csiiuicnii, 
plenos  Spiritu  saiicto,  ct  sapieuiia,  nos  orationi,  ei 
minisierio  verbi  instaiiles  crimus  {Acl,  v»),  ♦ 
XII.  Cum  igilur  omnia  supr»  dicia  in  doctore  di- 


subtilius   teducant,  a  Deo   se   missos  mentiuntur;  D  « ini  scrmonis  atiendenda  sint,   rormidolosum  esi 


quibus  vere  puiest  illud  prophcticum  coaplari  : 
<  Yx,  qui  prophetant  de  cordc  suo  ;  qui  ambulant 
post  spirilum  suiim.  Qui  dicunt,  dioil  Domiuus  :  cl 
Dominus  non  misit  eos  {Ezech.  sm).  »  De  quibus 
Saivator  in  Evangelio  Joaniiis  loqniiur  :  t  Omiies 
<|»i  anie  me  veneriiiil,  furcs  sunt  ci  latroiies{Jofln. 
%).  »  Qiii  veneruiit,  uon,  <jui  missi  sunt.  ipsc  eiiim 
ail :  <  Veniebanl,  el  ego  iion  miltebam  cos.  >  In  vc- 
itienUbiis,  prji;suinptio  leincrilaiis  ;  in  missis  vcio, 
obseqiiium  scrvituiis  csl.  Vcb  igiiur,  id  est  xterna 
damiMiio  cst  his  qiti  dicunt  so  niissos,  et  non  sunt; 
qiiasi  meiidacibus,  ftiribus  et  hilronibus,  ci  prx- 
sumptuosis.  Saite  quia  qui  a  Deo  iniiiuntur,  sign.t 
evidoiilissimn  habent ;  virtutes,  scilicet  chariiatcm, 


commiltere  iaico  laleiuum  vcrbi,  maxime  cum  hoc 
commissutn  sil  sacerdolibus,  scilicet  deccN:  oinnia 
legilima,  quacprxccpii  Dcus  filiiblsrael  per  maniim 
Moysi,  Malachia  «icenie  :  i  L;»bia  sacerdoiis  custo- 
diuul  scienliam,  el  legcm  rcquirenl  cx  ore  ejus  ; 
qiiia  angeius  Domiiii  csercituiiin  est  {Mal.  n).  » 
IIivc  (licia  sunl,  si  bicrs  fueril  Calholims;  scilicet, 
ul  siiie  liccntia  episcopi  vcl  presbyieri,  in  ejiis 
messe,  id  esl  plcbe,  faicem  vcrbi  non  initlat,  iit-c 
farailiai,  super  quain  Dominus  eum  non  conslilnii, 
dci  iniici  mcnsuram,  anl  se  iugcrens  grcgein  pa- 
sc:i(  .iliciuiin,  :iul  iuvinea  laboicl  aiicn.i  noii  vacii- 
lus 


CI7 


CAFLT   Yl. 


Respondetur  objrclioni,  qua  tiictn-i  cum  A]*osiolo  : 
Oitfirirc  oiioricl  L)eo,  lion  huininiLu^  ;  el  ilc  t/ui- 
bithduin  aliit. 


I.  Sane  sivc  laicus.  sive  rlcricus  in  lia:rcsini  lapsus 
fucril,  a  liddiWus  auJieiitJus  non  esl.  sed  vitanilus. 
Il^relicus  vero  esl,  qiii  aniiquaui.  sou  allcrins  lix'- 
lesiin  seiiuilur,  vel  novain  liiigil.  Talcs  snnl  i\\u 
tlicunl,  iion  essc  obeiiiendvim    episcopis,  saconluii- 


LiP.r.u  co.Nfiu  w.\l!>l:nsls.  Sii» 

A  fcntlcnJis  lahoranl,  «lit  unliir  cuUorei  perctisoruiii 
iloguiiilum.  tll  (]noiM:nn  ottnuu  inalilia  lalt-l,  vocuii- 
liir  r«f/(r,  (|ui  tliciinl  leslimoiiiuiii  coiilra  sanclani 
Lttlcbiani,  tiniii  eaiii  siinul  oppiigiiaiit,  non  raiio- 
nilius,  scd  sornioiiibiis  falsis  el  inulilibus  ;  cl  i>lt'o 
ilicunlur  (nUiloqui  el  verbosi,  cl  corui»  veriia  veu- 
loiii,  El  iilco  eis  cxpcdii  laccre.  Undc,  el  oplalJob 
iil  laccanl  ;  ct  iii  supcrpoiianl  digiluin  ori,  ei  al- 
leinliinl   rcclorcs   saiiclx'    Ecclcbi.e    lo(|uciilcs,  iiii- 


Itiis.  iiec,  qaod  diclu  liorribilc  Cal '.  saiKl.i' Uomaiiai  plcnlcs   illnd    Jacnbi  (cnp.  i)  :  <  Sil   auleni   ouini» 

Kcclesioe.  Islus  uli-s  li:crclicos  fc»se  scu  infulelcs.  ev  lioiuo  velojc  ad   autlicndinH,   cl  lardus  ad  loqucii- 

«o  coiislat.  qnod    siipr»    diclum  esl  ;  i  Sola    eiiini  diini.  » 

esl  obedicntij,  tiiij;  iidt?i  incrituiii    pos  i.lrl  ;  >  <iu:i  lY.  riovocanl  vcro  irain   Dci   in   sc,  quia   alilcr 

.sine,  quisque  iiiriJilib  coiiviiicilur,  elsi  lidclis   csse  quani  sancla  Ecclcsia,  docciil.  Qna  de  ic,  iioc  co- 

videalur.  rnni  sacriUcia,  iiec  ornlioacs  Dcus  su^icipil ;  &cd,  si 
11.    Scd,  iiiquiunl,  obediinus  Deo,  noii   liomiiii-  ^  eis  pocniiciilibus  sancla  Ecclesia  pro  cis  olTeral,  vcl 

liiis,  sequcnies  Felruin  ipii  dixil  :  «  Obodin^  opor-  onl,  suscipt.    Lndc  el   Domiiius  ail  aiiiicis  Job  ; 


lcl  Oeo  maji;is  quaiu  liominibus  (Acl  v).  >  DoiniiKis 
qiiippe  prxccpcral  discipulis  dicens  ;  i  Kuiiics  iii 
Huiiiduiu  uuiversiiiii,  prxdicaie  Evangclitim  oinni 
cr  alnrsB  (J/arc.  xvi).  »  Friiu-ipos  vero  saccrdotnin 
el  inagisiralus  tcin;  li,  ct  scniores  proliibucraiit,  nc 
titiccrciit,  anl  loqiMTeiilur  in  iioinine  Jcsu.  Videns 
crgi»  l*elrus  Clirislnm  ju^sisse,  ul  docvrcnl  omncni 
c*eulura:a  :  ct  econlra,  principes  Juda*ornni  pio- 
liibuisse,  Jisit :  <  Obcdire  oporlci  Dco  inagis  qnaiii 
iioiiiinilMis.  • 

III.  Scd  cx  liac  «criplnra  priscripii   haerelici  er- 
rorem  siiuin  tlctciulore  iic(|ucunt.  Non  esl  aiiini  cis 


(  Siiiiiilc  vobis  soplem  lauros,  el  scpieni  ariclcs,  ct 
ile  ad  soi  viim  lueuiii  Job  ;  cl  ofl'cr:it  liolocausiuiii 
pro  vjbis;  Job  aulcm  scrvus  mcus,  orabit  pro  vo- 
liis;  facioin  ejus  susci|)iaiii,  ul  noii  vobis  iiiipu!e!ur 
iii  slulliliain.  Neiiiie  cniiii  lociili  cslis  cor.-)in  nic 
rccluin,  sicut  scrviis  iiicus  Jub.  El  fcteninl  sicul 
fucial  at!  cob  locuuis  Domiiius;  ol  siist;cpii  Do:i.iiiws 
facitNU  Job,  el  coiivcrsns  esl  ad  poenituiiliam  iob, 
ctitn  oniicl  ille  pro  amicissiiis  (Job  xlii).  i 

V.  Dcbinaiil  crgo  liauelici  verbosaii;  ct  iciiclo 
superbo  principalu,  qnasi  immolalis  lauris  cl  aric- 
libii.'!,  paiiiileiido  ad  sanclatn  rcdoanl  Ecclebiam  , 


:i  Deo  injuiiiltiin,  ul  doceant.  Illi  eniin,  quos  Doini-  p  (;ii£  sacriliciis  el  precibus,  pro  corum  erralibus 

iiilercedit;  quoiiiain,  extraneain ,    iiullius   sacriU- 
cinm,  vcl  oralio  siiscipilur. 

Vl.  .\postolos  igitur  a  Deo  essc  missos,  viiae  lio- 
neblas,  iniraculoruiii  iiovilas,  docirin;e  integril:is 
teslabantur.  Qua  dc  causa,  Jiulijeis  iiiridciibus,  Do- 
uiiiii  crucifixoribus,  ac  discipulorutn  persecutori- 


iius  niiitit  sicut  pnrdictuin  est,  evidoulia  signa  bn- 
III. It  tis,  cujiis  individurf  comes  csl  obcdienlia,  ct 
vliariaiis,  altjrumque  vinutuin  et  niiracnlorun 
liabeiit  ;  i  Doniiiio  cooperanle,  el  sennonein  cou- 
ririnantc  sequentibus  signis  [ilarc.  zvi).  »  Ila-c  si- 
f^na  illi  noii  babeni  ;  quare  noc  a  Deo  inissi  suiii. 


ec  loqui  ddieiil.  Unde,  cuiu   beaius   Job  vocasscl      bus,  praecipieniibiis  aliud,    ut  scilioel  noniCH    Do- 


amicos  suos,  iii  specie  hxreliooriinr.,  i  fabricaioros 
ineiiiLicii,  ct  culiores  porversoruni  dogmjtum,  > 
subdil  :  <  Llinam  tacerclis,  ut  piilaremini  sapien- 
les  !  »  {Job  XIII.)  Itcin  :  <  Nunqnid  indiget  Deus 
tobti-omeiulacio.ul  pro  ilio  loquamini  dolos?(tir(/j  t 
Ki  iieiii  :<.Nunq(iid  babebunt  Gncin  vcrba  venlosa?» 
{Jvb  XVI.)    El  rursuin  :  <  Kugx  nies:  lestinoninin 


iiiini  evslinguerelur,  quasi  blasphemanlibus  Doiim, 
aposloii  obedire  non  dcbucrunl;  scd  Doniino  co- 
opcranti,  et  senrionem  confirmaiiii  seqnentibus  si- 
gnis,  qui  el  eos  niiserai.  Sed  econiia,  prxscrip:! 
omnino  Dco  non  obediunt ,  ct  iiisuper  obcdiiint 
inridclibiis  hominibus,  id  csl  hxrcsiarchis;  quiiLint 
veio,  nec  Oco,    ncc  hominibus.   Dco  quippc   non 


dicunt  coiitra  nie  :  ei  suscitaiur  falsiloquus  contra  D  obedire  ei  eo  conslat,  quia   non  obediuul,  qiiibns 


lac'ei:i  ineaiii  contradiccns  iiiihi  (ibid.).  >  Ei  iieiii : 
(  Vcrbosi  ainici  mei  {ibid.).  >  Ei  itcm  :  <  Allcn- 
dtic  ad  iiie,  et  obslupesciic,  el  superpouile  (ligiium 
oii  vostro  {Job  xxi).  >  El  ileiu  ;  <  Rospoiisio  ve- 
slra  Obteusa  csl  repugnarc  veriiati  {ibid.}.*  Donii- 
nus  quoque  dixil  ad  Eliphaz  Themanitem  :  <  Iratus 
ost  furor  tncus  in  le,  cl  in  duus  amicos  luos  ;  (|uia 
iioii  Cbiia  li>culi  coram  ine  recium  sicui  servus  mcus 


Doininus  j<i.ssii  obediri,  scilicet  qui  sedcnl  snpcr 
cailiedra  Bloysi,  id  est  episcopis  ct  saccrdoiibnb, 
qiii  locuin  Moysi  te:ieiil,  dnm  populo  Dci  pra>suiii, 
reguiit  ci  Dei  praicepia  doceni,  ac  perversos  corri- 
piunt.  Hiiic  scriptuni  cst  :  (  Super  calhcdrain  Moysi 
gedenl  Scribjc  et  Pharisxi  ;  oniuia  ergo  quxcunq  ic 
dixcrinl  voliis,  servale  cl  faciie  {Maitli.  xxiii).  i 
Praterea  Apoblolus  ait  :  <  Obediic  pro-posilis  \c- 


Job  (Job  XLii).  >  Tesie  vero   Gicgorio,  Job  habcl      blris,  cl  subjacele  cis   illebr.  xiii).    »  El  Polrus  : 


lypuiii  saiictje  Ecclesix,  ei  ejiis  amici  flgurani  hx- 
reltcurum  ;  qui  eo  dicunlur  iiiiitci,  quod  sancix 
Ecclcsia:  in  qiiibubdam  sacrainentis  communicanl ; 
scd  in  erroribus,  quos  scclanlur,  vel  rmgunt,  di- 
cuiilur  [tibricuioret  mendaiii.  El  quia    iu    ipsls  de- 


(  Adolescenics,  subdiiiesioie  seiiioribiis(/  Pe/r.  v).» 
Scniores  vero    vocai  paslorcs  gre^is ;   de  quibns 
siipra  «iixeral  :  <  P.tbcile,  qui  iii  vohib  c&i,  gregcui 
Dci  [ibid  ).  » 
VIL  Ex  his  cerlissime  apparcl  >.  pra'nomiiialC5 


«;0  MKHNAIU)!  Aim 

li.iTflifOs  iiec  Ooo,  iiec  ftpoKtolfs  obodirc.  Qiii«lniri 
vcro  in  reproltitiii  scnsiini  ii.-niiii,  iKiiiiiinhiis  \u:ii\- 
•lis,  ui  li:<>rcsi:ucliis  obodiiiiil,  coninniilis  p;tslori- 
liiis  C;Uli«lici!(,  .Mii,  qiiiisi  ovcs  sinc  |ia',lore,  iml- 
tius  obeiJieiiliii;  siilijacCHt,  qiiod  lc\  l)t;i  voca!  «  (iliiis 
Itftlial  (///  Beg.  xxi),  »  hoc  csl  t  ahsijiic  jugo.  ► 
Sane  Uoiiiiinis  ovcs,  qiias  pcr  sc  pnver.U,  a^ccnsii- 
nis  ad  coclos.  iion  siiic  paslore  rclitjiiit ;  seil  hcalo 
Tctro  comineii(l;ivit  direiis  :  i  Siinoii  Jonnnis  ililigis 
ine  pliis  liis?  pasce  ovcs  meas  (Joan.  xxi).  >  Qoo 
I  xeniplo  insinicli  aposloli  alqiie  aposlolici  viri,  per 
Mioccssiones  lcinporuiii  liilclibus  Dci  paslorcs  pr:i'- 
lifcre  curavi-nint.  Nam  cl  grex  siiic  naslorc  pc  ii, 
vi  cxerciliis  sine  ihice,  ct  iirhs  siiic  doinino,  cl  rcgio 
»iiie  reclore  dissipatur,  sicut  scriplnni  cst  :  <  Lhi 
iioii  csl  gMhernator,  corriiit  popiiliis  (Prov.  \i).  i 

Vlll-  Ex  liis  cl  biijnsinodi  atleiidaitl  iiiimici  veri- 
i.itis,  qnantnni  tiosipiani,  qiii  sinc  gnhernatore  Dco, 
vei  liomiiie  cxsistere  pnesiiinunl.  Ex  vcrbis  igiliir 
beali  Petri,  quibus  sc  obedirc  Dco,  iinii  hominihits, 
aslrucre  nilebanlnr,  qn.-isi  Golialli  proprio  gladio 
jiigiilaninr ;  diiin  iiec  i>co ,  iicc  homiiiibus  catliolicia 
ohedirc  conviiiciiniur.  Eaproptcr,  quasi  inlidctcs, 
el  aiiaihemalizati,  viian.li  suiit,  uec  saliitandi,  ncc 
iii  commuiiioneni  rccipicndi;  scd  rugicnili,  ci  de 
iiiedio  lollcn:li.  Ilinc  Aposiolus  ait  :  <  Noiite  jngnm 
duecre  cuin  iiifidctibus  :  qnse  enim  parlicip::lio  jii- 
sii'ii:c  cum  iiiii|tii$?  Au(,  quoe  societas  liici  ad  lcnc- 
liras?  quae  anlcin  conventio  Chrisli  ad  BeiiHl?  Aiil 
i|u;c  pars  ndeii,  cum  inftdeii?  qtti  anicm  consen^jtis 
leiiipio  Dei,  cum  idolis?  >  {II  Cor.  vi).  Iiein  id';iii 
Apostolus  :  «  Scd  licel  nos,  aui  aiigeli:s  de  c<jc\o 
♦jvangelizcl  vobis,  pralcrqiiam  qttod  cviPgtlizivi- 
iniis  vobis,  anathciiia  sil.  Siciit  pr;iM!i:(iiiiiis  el  i>i!':c 
iierum  dico:  «  Siquis  vol)iscvnn;,eliza\Ci!i  lu^pierid 
qiiod  acccpistis,  aiiaibeiaa  :•■(  (Ca/.  i/.  i  Ei  mc-.iu  : 
I  H.crciictim  bominem  j»ost  uiiain  et  ::i  eiain  cor- 
jeplionen)  dcviia,  scieiis  qiiia  subversus  est  qiii  bii- 
jnsniodi  est;  »  id  esi  pcrdilus  csi,  qiii  el  ila  inc;>r- 
rcjilibilis,  >  ci  deiiiiqiiii  proprio  judaio  coiiueitina- 
lus  {Til.  ju).  » 

IX.  Aiii  jtidicio  Ecclesia»,  ab  ea,  pro  suis  crimni- 
bus  Cjiciiiiilnr;  .se.l  liaereiici  suo  jiiilicio  ab  ci»  ic- 
ceciuiil.  Idcm  prxcipit  Tliessaloniceasiinib  •  «  ISe 
commisceanturei,qni  non  obedierii  verbo(//  Th-^u. 
n.)  »  cjusdem  '^i^KJstoli.  Ilinc  et  beatns  Joanin-s  : 
»  Oiimis  qui  rccedil,  ci  non  pcrmaiict  iti  doclriiu 
r.litisli,  Deiiin  non  bahet  (//  Joaii.  ix).  »  El  p;)>t 
piuica  :  «  Si  qiiis  vcnit  ad  vos,  ct  baitc  doclrinain 
lioii  affcrt,  tioliic  rccipcre  ciim  iii  domum  ;  ncc 
siveoi  discrilis.  Qiii  cniiii  dicit  illc  avc,  coiiuiumic:il 
«il>eril)iis'.naiignis(//  Jo«».,\). »  Hinc  cl  bcalns  l*aii- 
l:is  :  t  Deiuiiiii.imus  vobis,  fralrcs,  in  noniine  D.i- 
rniri'  nostr'  lesu  rbrisli,  ul  snblrabnlis  vos  ab  oiniii 
fraln;  amhulaiuc  iiioidinale,  el  iion  gccniidntn  tr;i- 
•-ii.ic.ioii,  <]'.;aiii  rr  (•cpcrn-il  a  nohis  (//  Tli€r,s.  iii)  » 
El  itetiT  :  «  i^roMiia,  ci  inaiuloqiiia  <lcvil:i  :  njulliuvi 
nu.ii  pn)liciii!it  :>d  i:»if>icl;"tcm,  »  clc.  (//  Ti«i  ii.i 
Kl  jlrniin  ;   1    l.^Oi-l (;;<;<•>  ^  ;uii'>  Ct   nrrr.jriiiiis  iioiito 


VTIS  FONTIS  CALIOI  KiO 

A  :d»<'ii(i  (llebr.  xiii).  »  Et  itom  :  «  Auferte  nialiiin 
ex  vohis  ipsi»  (/  Cor.  v),  »  quoil  fil,  ciira  malus 
Iwnio  a  coiiMtiunioiic  E<:tlcsi;i;  pcr  disciplinain  ec- 
clcsiasticaiii  cjiciliir.  Ei  ilein  :  «  Ciirrchalis  bene, 
quis  vos  impcdivit  verilati  iion  obedirc?  Nemini 
coiiscoscrilis.  iV-rsiiasio  eniin  noii  psi  ex  eo,  qiii 
vocal  vos,  »  scilicci  Dco,  «  ReJ  es  diabolo.  Modi- 
ciiin  rciiiicnliiin  lolani  niass:iin  corrumpil  (Citl. 
v).  •  Et  iiciii  :  (  Noliie  coinmunicare  operibus  iii- 
rriictiiosis  leiicbrnriim,  niagis  atiteiii  ei  redarguite 
(Ephet.  v).  I  El  itcruni  :  «  Nenio  vos  itecipiai  in 
siibiiiiiiiaic  scririoiiimi  {Col.  ii),  »  qiix  sciliccl  noti 
cst,  iiisi  in  vcrbis.  Et  ileruin  Joannes  :  «  Nol  te  rre- 
dere  omni  spiriliii;  i>ed  probale  spiritiis,  si  ex  Dco 
sunt  (/  Joun.  iv).  »  El  bcaius  Pctrus  :  i  Cbarissi- 
D  iniis  fraicr  nostcr  Paulus,  secundiim  daiam  sibi  sa- 
picnliam  srripsit  vobis,  sicui  el  in  omnibus  Episio- 
lis  :  in  qiiibus  sunt  quscdam  difliciiia  inteileclu,  qu.-B 
indocii,  et  inslabiics  depravant,  sicut  cl  cxieras 
scripiuras,  ad  suain  ipsoruin  daninaiioiiem.  Vos 
igilur,  fratrcs,  prxscientes,  ciisiodile  vosmciipsos, 
nc  insipieiilinin  errorc  traducli,  exiidatis  a  propria 
finnitatc  (//  Peir.  iii).  » 

X.  Ilx>c  sacrarum  Scripturarnm  vcrba ,  qnnsl 
coinmoiiiloria  salutis  ndclibus  Cliristi  cogitandn, 
mcmorilerque  relinenda  cxccrpsimiis;  ut  aperttt 
sciunt,  no;i  esse  parlicipaiioncm,  scu  so.  ictaiein 
h  .beiidam  ciiu)  purlidis  iiarcticis,  ncc  audieiidos, 
q'jasi  anatlien  alizaios,  sed  vitandos  qnasi  pcrJ>(o& 
ct  niiiniicste  incorri^ibiies,  nec  eis  commiscendiin» 

C  esse,  quasi  inobeuientibus,  ncc  saUitandos,  aiii  iii 
doiiiuin  recipieiuios,  qiiasi  anlicbristos,  sed  quasi 
prolanos  cl  inniiiiuqnos  Jevitaiidos.  Traliuiil  Dempe 
sd  iinpictaleiii  el  niore  cancri,  paulalim  sana  nient- 
!j!3,  id  est  fidelos,  corruinpunl,  alquc  qnasi  formcn- 
li!:tt  cos,  qui  sihi  p:u-iicipanl,  qiiasi  niassnm  siinilj-, 
aniissn  naluraii  dulccdiiic  Calliolicifi  unitiili»  itifl.itit 
ad  supcrbi.MU,  ct  acidos  reddiiiil,  id  csl  sihi  coii- 
lonncs  mcnie,  sed  ct  menle  corniplos,  ul  aii  Apo- 
siolits,  ei  qiii  vcrilate  privaii  sunl,  cxistimaiilcs 
qi!:i'snini  esse  piclalem,  dnm  pro  quccsiu,  iion  pro 
iun:ris  pr:roican!  Jlinc  esl  quod  noii  est  eis  com- 
jiiiniic;.Miituiii,  sed  mngis  siiiit  redarguciidi. 

XI.  Liide  el  Aposlolus  uicns  vcrbis  Isaia;,  qnasi 
iliii:>  .ui  :  i  Lxiie  de  medio  eorum,  et  separamini, 
(iicit  iJoiiiiiiu:;.  El  immuiulum  nc  tcligeritis.  El  cgo 
rrcipium  vos,  ct  cro  vohis  in  palrcui,  et  vos  eritis 
niihi  iti  (iiios  cl  (ilins,  liii  il  Doiniiins  oiiiiiipoiens 
(//  Cor.  vi).  »  Separaliir  a  inalis,  qni  coruni  optra 
non  imiiaUir.  Iituiiiiiidnm  noii  laiigit  qiii  pcccaiis 
noii  coiiscniil,  Esii,  qu\  ore  iioii  parcit,  sed  (jiiaii- 
tuiii  licci,  corrijjil.  H;cc  csi  co^Iesiis  vox ,  qnam 
Joannes  aiidivit  diccnlem  :  «  Exitc  de  illa,  popnlus 
mcns,  ci  III-  participes  siiis  dclictorum  eJMS,  ct  dc 
i>la^MS  rjiis  non  accipialis  :  qiioniam  pi  rvcncriinl 
pec.-al.i  ejiis  iisqtic  ad  caMiim,  ct  rcioid  slns  c-.l  *>o- 
r.niius  iiiiqnilaiiim  t  jus  (Apoc.  xviii).  »  llic  d.iol>>i.3 
nio.lis  non  >i»jcul:ii!t  nos,  si  oii  non  coi;»-e«iUiaii';; 
if.a  ri,'!,'rj;!ii:!u:-!: '|';.u-i  ••?ciii'js  t>pc:i»  Icj:--'!  j;iri:i)>. 


8M  LinE»  CONTRA  W.VIDENSES.  Hhl 

cl  (|ttasi    depravalores   Ranclaniin   St  rlpiu»ai"iim  .  A  rominaiKiil   molarilms  siiis,  ut  conicvl.il  iiiopes  di; 


qviabi  iiiflilelcs  ol  iiisipioiiics,  ci  idnii|iioros  inoii- 

linm,  ct  qunsi  Inpos  spiriliialos,  (|iii  r:\piiin(  ol  dis- 

porgiiMl    gregom  Domitii,  siciil  scriiilum  cst  :  <  lii- 

Iriiiseciis  stiiit  liipi  rnparcs  (ilatih.  vii).  i  ll.ilioiitos 

.iiiimiiin  venoii.-xiiin,  et  iiitentioncm,  cl  exloriiis  si 

copia  deliir,  |H;rsequeii(io,  el  iiiieriiis  corriiiiipoinlo, 

el  iiiore  spinanim,  vci  tribiiioruin,  rruciilaiites  cos, 

(]iii   sibi   appropiiiquaiil,   cl    coiisoiinloiiiis  .   siciit 

scripliiin  esi   :  <  Nunqnid  colli^iiiil  dc  spiiiis  uvas? 

aut  de  iribulis  Acus?  »  (ilaith.  vii.) 

CAPLT  VII. 

t*fclaratur,quoi  maxime  scitucant,  quos  iiort. 

\.  Osiciiso,  qiKiiiiiini  noccaiil  li.iroliii  in  popiiln 

Doi ,   vidcuinus,   C(K<)H?r:ii:tc   Spirilii   saiiolo,  quu<i 

niaKimc  scdncaiii. 

IL  Sotlucnist  crgo  mulieres,  viros,  i  on  virilitt  r, 
scd  nKiliebritor  ijjentes  :  impcritos,  moiuiacos;  (•o&, 
(jni  iioii  olicdiiiii>.  Vcrilaii,  sed  coiisohliiinl  iniiiiii- 
laii;  avaros;  doniqiic  eos,  qni  noii  IkiIiciiI  sif^iium 
iii  frontibiis  suis,  id  isl  oliariUilcm  in  cordiiin^i. 
Sedncnnt  iiiuliores  prics,  pcr  cns  viros;  ut  diaboliis 
|.rins  Evani,  et  pcr  oim  Ail:iin.  Sic  cl  Job  per  rjnA 
u«oiem  subverloie  voliiil  dttciile:n  :  i  Adliut  por- 
inaiies  in  sini|dicilalc  tua?  Uciicdic  Deo,  el  motere 
(Jnk  i\).  >  Sic  et  pcr  iixorem  riiuli  dicentem  ei: 
I  Nil  libi  el  jnsiD  illi  :  nin'(;i  c:rHii  p.issa  :,iim  liodie 
pervisiiiii  pr(>plpr  illiiin  (ilnHU.  xxvii).  i  Myslerinni 
passioiiis  Douiini  volnit  im|'.C(!ire,  iie  per  <'jiis  n.or- 


toria,  el  p;iii|'eirs  [Prov.  xxi).  »  Ex  omiiibus  li.tre- 
l  ci  pro  doiiiibiis  gl^ilios  li.ibont  ;  qiiia  eorum  pravi 
ilorlwios  pcrontoie  m:tgis  (|iiain  ineileri ,  oioideri' 
poiiiis  (|ii:tm  viviiicarc  novcniiit.  Hi  iiiupes  de  lorr.i 
co:iieiliiiit,  dnin  qiios  l:ini  scnsii  tarJiorcs  scJiiccmio. 
in  siio  corporc  ^eliil  morlnos  tangniil.  Similitcr  cl 
paiiporos  e\  omnibiis,  hoc  est  cordc  hniniles,  (te 
coii;;reg:ilionc  ridoliiim  supplantarc  conanlur. 

VI.  Scdiicerc  iiiiiintur  rccios  corde.  Unde  : 
t  Eoce  pcccalorcs  inlenderniii  arcnm,  paraveruiil 
sagilias  siias  in  yharetra,  ui  sagiilenl  in  obsciiro 
rocios  corde  (P*«/.  v).  t  reccaiores,  iJ  est  haere- 
lici,  iiitondenint  arciiin,  hoc  est  scripluran»  Yeteri3 
Q  ot  Novi  Tesiameiiti  ad  se  dclorserunt,  juxta  suuni 
errorein  eaiu  inlcrpretaiites  ;  ^l  prtr«r*run/  sagiUat 
iitas,  lioc  est  venenaia  veiba  in  corde;  cl  hoc  i«leo, 
ut  sutjitlent  rectos  corde  in  obsciiro,  iit  csl  iii  anibi- 
giiis.  Volsic:  in  obsoiro,  id  est  in  siinplici  .sensn,  el 
propler  canuilcs  et  impcrilos  obscurato.  Vel,  iu 
obscura  tuna,  id  est  Ecclosia,  q»x  obsciirala  fuil  iti 
exordio  fidci,.vel  qncfi  obsoiiratnr  nobulis  blasphc- 
inorum;  vel,  com  cxnlibns  iiiarlyinin  «  rnonJaliii. 
Iii  liac  obscnritale  sagitlant  ba^retici!  Quia  sciuiii 
b.PC  le  I  pora  detipioiidis  iiifirinis  accoin:i:oda.  Il!i3 
ai.iein  snbversis,  arbilranlur  eiiain  sic  altraliero 
reclos  corde.  Vel,  lilii  Ecclesiae  dicuntur  obscura 
iiitia,  diim  pofcarii;  in  i|iia  haerelici  s:igiiUni;  ciini 
per  lulcs  niiaisiros  Ecclosix*  .sacramcnta  pritparcul 


ein,  amilleret  imporium.  lli:ic  Apo^K.lus  de  pscii-  c  per  quos  quosdam  infinnos  decipiunt,  cum  uuiii- 

slroriiiu  mcrita  aticndcre  suggeiutit. 

¥11.  Ex  his  paict  quod  seducunl  infirmos  cl  in- 
scios.  Qiiod  nc  !ial-,  Apostolui  admoncl  diceiis: «  L't 
ja:n  :ion  simiis  parviili  flnctnanles.el  circumfciainnr 
o:iiiii  \eiito  doctriii.e,  iii  ncquitia  homimim,  in  astu- 
lia,  ad  circiimvoiilioiiem  crroris  (Ephes.  iv).  i  No  i 
simns,  iiiqnit,  garrnli  intellectn;  (luctiiaiKes,  iJ  est 
iiiO(!o  beiie,  niodo  maie  agcnlcs;  et  rircumferamur, 
alio  urgoiitc  omni  vonto  doctrinx*.  Dooirina  pravo- 
rnm,  qnasi  veiitiis  (oir.poslaiis  inip(?llil  ignor;intem 
ct  inlirmum  ad  poiJiiionem,  id  esl  ii.inrragiujn. 
Qiuc  dootrina  itt  in  noqoitia  cl  aslntia  bominuni, 
iJ  est  per  homines  neqnam  in  se,  cl  aj  simpliciuni 


dorliiisiis  cl  htCreticis  ail  Titnoiboo  :  <  llabciiios 
«inidom  speciem  piclalis,  virlnle;!!  aiiioin  ejns  ab- 
iiog.'iiitcs ;  ct  lios  Jcvila.  Ex  l.is  cn.ni  «uiit,  qiii  pe- 
ii.tr.inl  domos ;  ul  inuliercutas  ducunl  caplivas, 
oiijiilas  pocratis,  quae  Juouiiiur  variis  iScsiJcriis 
(//  Tim.  \i\).  t 

ML  Eccc  palot,  qnia  scJi:oiiiil  non  firmos,  scJ 
iiiulii  res  se.lnctiliilos.dignassojuci,  nlpote  oueralas 
•ie;o:itis.  ScJm  niilet  \iros  feminca:  Joliiiiiatis^sicut 
scripinin  e<i :  «  Coiigrf  gatio  laurorutu  in  vaccis  po- 
pi;loruin  (Psat.  i.xvii).  i  Tanros  voial  hapreticcs; 
i|iii  s;iiil  snporbi  ot  inJoniiti  ruin  vitiis;  qni  con- 
L;re?;iiitiir  in  v:toois  popuWirum,  lioc  c»l  in  illis,  qni 
r;>c  ie  posstinl  sodiici. 


,v    c    I         ,     .  •.       iT    I    •     n_  .„..1    .  .  i^  dcccplioiicin  asluios;  qnornin  Joctrina  scmpor  (il 

!V.  ScJiiciinl  ci  111'pcritns   UnJe  in  rroverbiis  :  l>         •  *   '  . 

aJ  circuinvoiitioiiem  erroris  ;  boc  est  til  aliqua  d»- 


Ik 


<  Mulicr  sinlla  ei  clamosa,  plonaqne  ill(<cebtis  vi- 
liorum,  et  niliJ  omniiio  scions,  ctc,  •  :iii  :  <  qni 
f-.i  p'jryiilus  ,  Ji.cliin'1  aJ  nic  {Prov.  ix).  t  Mulnr 
iliJla  el  clairosa  est  hxiclica  pravitas.  Slulia 
si  iliool  per  fatunin  intcllecluin;  cl  cl.x.no-a  |ier 
g:.rnfliiatom;  i  plen jque  iliccebris  vitiorum;  cl  niliil 
oinninm  scieiis,  »  ail  :  <  qni  csi  pai  vnlns  dorrmet 
a«i  iiit.  »  l'arviiliis  esl  oninis  stiillus,  Jolicio.iis 
ton*.!!. 

V.  S.cJncuu;  ct  innoconles ,  scilicet  siinplicos. 
Hn.ie  Aposlolns  :  <  Pcr  dulcos  sernKMtcs  ct  boiiodi- 
ctiunoc  seJncunt  ccyrda  iiiiioconrnim  (liom.  \\t).  • 
Si-ilinniil  el  corJc  hiiniilo'. ;  uiiiIp.  in  l'iovoiljiis  • 
•    C.neraiKi   liUJ?  p:o   Jcotlb«i3  glaJius    hal).-l,  cl 


ciimvontionc  in  erroiom  iiiJiicanl.  Minc 
ait  :  «  Nolile  fiori  iinprutbjnles,  seJ  inleiil.^entes. 
qi::e  sit  volnnlas,  »  etc.  ( lipliet.  v).  El  'H"ri:-V:  . 
<  Eralres,  nolilfc  pncri  ellici  sons:'  .s,  seJ  inaliti.i 
p;irvuli  cstote  ,  scnsibus  antcm  p'.iic<ti  roiolo 
(/  tur.  xiv).  » 

VUI.  Sanesapienios  ei  lort/^s  "lon  seJucunl.  Lii- 
dc  in  P.^oveibiis  .  <  l  rusira  jacitnr  rele  anle  ocnlos 
iieiinalornni  (Prov.  i).  »  Oculi  pcnnatorum,  iWii.n:o 
suiil  be;itoruir.,viriiii'i'  penuis  i.s)Tultx;  <pinn  .uni'» 
visii  ca:!esiia  conlemplanic.s,  aJ  «npcin;'  cvoi.ni. 
Anl';  qiioinm  iiiloii  i>f>  fru^tra  ab  impiis  Jctei-ti'». 
">\i  im  yr.ctciiJilur;  (piia  Jiviniiuj  .iJiuia?,  (un.Ui 


m  Br.RNAr.in  aiui 

«^riitii  l.t(|iioos  r;i(-ilc  lr:tnsccii()cii(es,  ad  sii|iorn:uii 
{icrlrniisciiiil  sci«'iiliaiii. 

IX.  S<'<ltifuiil»;l  cos,  (jiii  vcrilalcm,  seu  charita- 
t4;m  iioii  recipiiiiil.  Vel,  bi  recipidiif,  iion  rccipiunl 
iil  s.iivi  fiaiit ;  cl  cds,  fjiii  cniisciiliuiit  iiiii|iiitJti. 
i'u<te  A|iosloliis  V()icii:>(lc  diiilxilo,  (jiii  jam  pcrpsen- 
«!o(-iirislos  opcr:i((ir  inyslirium  iniriiiilaXis,  oslciii- 
«lere,  (juos  (!(!<i|ii:il  pcr  Anlicljiisluni,  aii  :  «  Dc- 
titiuel  ilUistiiilioiic  :i(ivciil(is  sui  eum,  cnjus  est  ad- 
vciiliis  sccundiuii  opcr:ilioiiein  Sataiix  iii  omni  vir- 
lute  ei  sigiiis,  ci  prodi^iis  ineiidaciuus  el  iii  oiiiiu 
scductioiie  iiii(|uit:itis,  iis  (|ui  percuiil  :  eo  quoi 
«-|i;uii:ilciii  vciiuitis  ii<)ii  rcccperunl,  ut  salvi  li-j- 
reiit.  Idco  niillcl  iliis  Dcus  opfiralionein  Cirori:>,  nl 
crcdaiil  i)icii(lacio,ul  jiidiccnlur  oiuiies,  qtii  nuii  ve- 
lilati,  scd  coiiseiiserunl  iiii(|uilali  (//  lltesi.  ii)    > 

X.  El  Doiiiiiius  ia  Cv;)ngclio  Joaiinis  :  t  Ego  vc- 
iii  in  iioii)iiie  Patris  ii.ei  ei  iioii  accipilis  inc.  Si 
ulius  vcneiit  iii  noniine  suo,  illuiii  accipiclis 
{Joan.  v).  I  tccc  qiii  verit;iteni,  qu*  Cliristiis  esl, 
ncu  rccipii,  districto  Dei  judicio,  crcdii  inenducio  el 
iccipil  erroris  operatorciu  :  el  qui  vcris  Dei  signis 
nnii  crciiidil,  credil  tncndacibus  ul  qui  a  vcrituic  sc 
flpngavil  ctejiis  signis;  jungiltir  incndaci  pcr  iiicn- 
dacia  signa,  l/iidc  cl  Davil  de  rcprobis  :  t  Sccun- 
dunt  opera  inanuuin  ejus  iribiic  ipsis :  rcdde  retri- 
Lutionein  coriMU  ipsis;  quoniaiii  non  inlellexerunl 
«upera  Ouinini,  el  in  opera  nianuuin  ejus  dcstnies 
:Mos  el  noii  icdilicabis  eos  (Psal.  xxvii).  » 

XI.  Dcniquc  scdiicuiit  cns,  in  qcibus  non  esl  si- 
(iiuni  Dci,  id  cst  cliaiitas,  scn  virlus  (idei.  Undc  in 
Ap('Calypsi  pra:ceptuni  esl  in  specie  lixreiicoruin 
locuslis,  ne  Ixdei-enl  rcniini  lerra\  ncque  ointic  vi- 
ride,  ncque  oiniieia  ari)orem,  iiisi  tuntuin  liouiincs, 
qui  iion  liabenl  signuni  Dci  in  rrontibus.^iuis.  Quid 
licic  lerra  significai,  iiisi  sancUuu  Ecclesiani,  siciil 
scriplum  esl :  «  Tcria  in  xlernnnt  sial?  [Eecle.  i)» 
lliijue  lerra:  renum,  suiit  iiicipienles,  adliuc  roraii- 
('anies  aestuin  tribulalionuiii ;  sed  lainen  (idei  et 
niiitnli  Ccciesi:»  loiis  radicibus  pro  possc  inbaercu- 
tes.  Viri Je  vero  quid  atiiid  sigiiilic;<l,  nisi  cos,  qui  viro- 
ram  sui(isienduni,quivitain  fulei  operuia  prorcclibus 
(j$tcriduiil?Quidvci-oarbor  signilicat,nisicon(enipla- 
iiune  el  opcruin  scu  virliiluiii  excellentiasubliincs? 

XII.  His  igilur  Iribus  (idcliuni  geiieribus  Incrctici 
noii  iiocenl ;  s<;(l  liis,  qui  non  habcul  i  signuiii  Dci  > 
id  esl  cbarit.lcnt.  <  inquo,  >  iil  bestus  Joannes  ail, 
(  manircsii  suiit  iiliiDci  et  riliidiaboli  (IJoan.  ui).  • 
El  Doiuiiius  :  t  In  lioc  cogno.sccnl,  (|uia  luei  eriiis 
dis4'iMuii,  ^i  dileclicnetn  iiabtieritis  nd  invicc-u 
iJoan.  xni).  Vel  tiynuat  Dti,  esl  virlus  Dei;  de  qna 
idcm  Joaiiues  :  <  liocc  est  victoria,  quac  vincil  mun- 
liuiH,  (ides  vestra  (/  Joan.  v).  >  lli  igiiur  qui  lioc 
sigiiiiin  non  habcnt,  dignuni  est  ul  luedanlnr;  iit 
<  qut  iu  «oniibus  sunt,  sordescani  adiiuc  (Apoc. 
xxii);  >  ci  consumnielur  nequitia  pcccaiorum  (/'sa/. 
\n).  t  Digni  sunt,  ul  lales  liabcanl  inagislros,  qui 
magistruin  unum  coniempserunl  Deuni,  pi^r  i^iios 
CJL-coa  cjcci  in  foveain  cadanl,  Hic  iu  Osee  bdere- 


ATli  FONTIS  CALIfU  »11 

A  siarcliis  di<-ititr  :  <  LaqnciH  ricli  cslis  spcriitaiidtii, 
oiiincs  vos,  et  eipaiisiiin    n  (c   sii|>cr  'lli:dior  (Om'. 
v).    >    fiiqiiciis  siiiil    et   rcic,    pi-r  i|ii(t->  qui   si<;ii(> 
Ilci  carc::t   irrcliiitiliir   in    speculaliune  coblosiiuui, 
quain  iliis  proiiiillniit. 

XIII.  Mcrito  vero  pcr  locustat  imilabiles.  naltan- 
(cs,  ore  noceiilcs  rrtf^ibus,  plns  qiiain  rarlera  ini- 
nuta  aninialia,  iKcrctici  designauliir.  Qnin,  i  in 
veritale  iioii  slctcrunl,  S(mI  cxieriuil  ei  noliis;  qnti 
non  etanl  ci  iiobis.  Si  eniiii  rnisscnt  cx  iiobis, 
inansissent  utique  iiobiscuni.  >  Ki  in  disccpiaiiuno 
posili  quasi  saltant,  diint  iii  aliquo  crrore  ronvirii 
ad  aiiiiiiam  rii<{iiiiii,  imn  .>uhniil,  umbram  ralionis, 
ne    vicli   viiicanlcr.    Ore  vcro  iiocent;  qiiia,  siciil 

_  srriptnm  esl  :  <  Acui^ninl  liiigiias  suas  sicui  .scr- 
pciitcs,  vcneiijitn  aspidum  siib  labiis  eoniin  (Ptal. 
\iu).  t  Aciicrunl  linguas  siias  sicut  »erpeiiies.  ut 
per  diilccs  serraoncset  benedictiones  sedur^inicorda 
iiinocentiuin.  Et  i  Jeo  vencntin;  aspiduin  esi  eis.  non 
in  labiis.  scd  sub  iabiis;  quia  non  aperte.  scd  oo* 
cnlte  laeJunt  el  inore  serpenliiiin  per  lingnain 
niorsii  vencnuin  erroris  insnnabile  irnniiltiint.  Lmt* 
ci  plus  quam  cxieri  pravi  honiines,  qiii  per  niinuia 
aniiualia  figuranlur,  ore  iiocent  frugitiiis,  id  esl 
operibiis  et  viriutibus  quoruindam  fi.leiiuin.  Qoia 
ea,  qu:c  ncc  penitus  auferunt,  quandoque  viliant  cl 
corrunipuiit  :  iil  ant  ex  toio  privenliir  fide  Catiio 
lica ;  aui  in  fide  hacslieni.  Qood  qMantuin  sii  m»- 
lum,  ex  vcrbis  beati   Jacobi  palet,  qui  aii :  <  Qni 

C  vero  iKfsiiat,  >  in  fidri  scilicet,  <  siiuilis  est  fluciui 
inaris,  qui  a  venio  movetur,  eic.  Non  ergo  a.Miiniet 
honio  illc,  qiiod  aliquid  accipiat  a  Domiiio  [Jac.  i).  > 

XIV.  Sane  cl  avari,  pleniinqiie  exigenlibiis  cui- 
pis  suis  Dicreiilur  seduci.  Unde  tcgilnr,  diabolniu 
uixisseconlra  Achab  re^ein,  sed  idolotalram  :  <  Ego 
decipiam  Acbab.  Ei  dlciuiu  esl  :  In  qiio  decipies? 
Qui  respcndit  :  Egrediar  el  ero  spiriJus  niendax  ii> 
ore  omnium  propbeiariini  ejtis  (//  Par.  xvut).  » 
Achab  enim  rex,  peccatis  niagnis  prxcedentibns, 
dignus  erai  ul  lali  decepiioite  debuissc-t  daii;nari  : 
quatcnus,  qui  sxpe  volens  ceciderat  in  oulpam, 
<luaiidoqne  iioiens  caperetur  ad  p(Enain.  Occutia 
justitia  iiccntia  inaiignis   spirilibus  dalur;  ul  quos 

P  volcntes  in  peccuii  laqueo  sirangulanl,  in  peccaii 
poena  etlain  notenles  trabaiit. 

XV.  Iiem  is,  qui  viiain  reprobam  iioii  mutai,  a 
perpeirandis  peccaiis  aniuium  non  avertit,  cuin  a 
|troplicla  aliquid  requiril,  itla  audit  Deo  diypoucii|«, 
(juo:  nieretur  audirc  dainnandus.  Ecce  el  donnis 
Isracl  a  cullu  Dei  bub  idolorum  serviiule  ivcesscral 
ci  laiiien  ad  propiieias,  a  quibus  «lecipi  coni-uevcrit, 
spe  veniebai  prospcia  requirens.  Cuni  vero  ex  ore 
prophelarum,  pcrvcrsa  agens,  prospera  audirct  ; 
quid  aiitid  supcrna  jndicia  agebaiii,  nisi,  ui  poccitor 
|»opulus  in  siio  corJe  caperctnr?  qtialenus,  (|ui  pcr- 
fiJiain  seqnondo  deliijncrat,  sic  .  prophetaruni  suo- 
vuin  blaiidis  b»;i-:nonibus  decipereiur ;  ui  jam  nec 
pcriiuicscerct,  liuiu  Jeliqisissei ;  ot  laiiio  poii  dU' 


?i5  LIDKR  COTRA  WM.DENSnS.  8:g 

liiis  raperctiir  m\  pooiam,  qiiniuo  niiiic  secttrius  vi-  X  rcirtis  ail  :  «  Miiiicrcs  siihiliLv  siiil  \iiis  i»u)&,  iu  ci 


ViMVl  iii  ctilp.i. 

!1VI.  Sc.i  c*cc,  largiciitc  Dco,  gcniis  liiiiii.ir.iiii» 
▼er;iiii  fitlein  pii!»l.cc  f;iteliir,  sulxli  cnilibct  creali:- 
la;  in  attoraliotie  renuil.  Sccimhs  ergo,  proplicl  in 
<]iiilil)el  rulc  posilns  coiistilil  ;  quin  lioc  auditurcs 
e»l.  qii3ii  au.iirc  lidiNii  deccl.  Fiileiiicr  Uico,  si  :ib 
iiiniiuiid.liis  nliis,  atqiie  a  pravis  aclibus  reccssii, 
bccurus  cst.  iNani  cuin  l\iulus  cbiiict,  «  cl  :iv;iriiia, 
(|ii;e  e»t  idoluiiiin  sei  \iiui  ((•(t/.  v);  >  (;iiisf|uis  a.l- 
iiuc  avjiiti?P  stil  jectus  csl,  a  cullu  idoloriiin  Micr 
iioii  esl.  Si  cigo  is,  qui  avuriti:e  anliel.it,  in  lidc 
i|uidcui  positiis  csse  videtnr,  scd  :ilicii:i  aiiiiiil,  ar- 
ciptro  Iio:iori'S  luuinli  ilosidoi:U,  ttMiipora!c:i!  plo- 
r  ain  concupiscii  aii|iie  tle  liac  eadoiii  g!oria  pro- 


D 


si  i|ui  iiUM  crediinl  sirOo,  pcr  iiHilicriitn  conver^a- 
lioiieiu  siiic  vcrl.o  lucririaiit ;  considcraiitcs  iii  ti- 
inorc  s.iiict.iin  conversatiomMn  vesiram  (/  Peir. 
iii).  »  F.cce,  liic  dicilur  apcrtc,  qiioinodo  fldclrs 
ii:iilicrtjs  tlcliciit  lucrifacere  viros  infidelcs,  ecilici'l 
excmplo  sa:iclx  conversationis,  sine  vcrlio  prcdi- 
c.itioiiis.  U:iile  colligilur,  qiiia  si  virum  doccre  non 
poiest  verbo,  sed  opcre  (nntuin,  inulio  ininiis  :iIios 
doiiMc  poiosl  vcibo  Tiiiicnduin  csl  ciiiin,  iic  lioslis 
aiiiii|uiis  urtc  prislina  ulciis,  por  niuheris  vcrbuin 
viriiiii  sediicat.  Sic  ail  ad  Job  pcr  niulierein  : 
«  Adliiic  pcnnanes  iii  simplicilate  lua7  Bcncdic 
Dco, »  id  cst  malcdic  «  et  inorerc  (Job,  ii).  t  Scd  \ir 
iii  qniele  el  Iribulatioiic  perfectiis,  lepulil  caiii   di- 


pliulani    coti!>ulut;  justini!  vaide  csl  ut  e\   cu'p:c      ccns  :  <  Quist  uo.i  dc  stiiltis  luiilieribus  luriita  es 


tn:c  incrito  a  proplicix  ore  prospcra  audi.it  ;  qua- 
lcnu>,  si  vcrba  Dei  audire  iu  sacru  cloqiiio  iioliiil, 
ni  tcrrcna  dcspiceret,  ctclosiia  anuivt ;  illiid,  Peo 
j:i<licc,  cx  propbclx>  siii  oru  audiat,  unde  ainplius 
ubligaiiis  cadat. 

XVIi  Ercc  ex  bis  palot,  qiiod  avari  a  cullu  ido- 
Itiiuin  lilKTi  noii  sunl,  quainvis  iii  fide  |iosiii  \i- 
(lcanitir.  L'iidc,  Dco  jniiicc,  ilUid  ev  prop!ici;r  sui 
ore  :iudiiiiii,  iinde  obl  g<li  ca:t:Mit.  F'  ui  giMicialitor 
ilicamns  qiii  vilam  rcprobain  non  niuial,  ille  audii-(, 
Ueo  Jisponentc,  qu:c  merciur  audiio  Jaoiiiaiidus; 
ut  sic  carcoruin  d'iccs  sint  cxct. 

CAi>uT  vm. 


{ibid.).t  Et  sic  in  sler<|uiliiiio  posilus  siipcrav  teuiii, 
qiii  priimim  lioininein  iii  paradiso  prostravii.  {iiun 
ci  in  legc  diciiur  nmlieri  :  i  Subviri  poicsiaie  cr.s 
{Ccn.  iii).  »  Hiiic  ct  Apostoio  leslc  :  «  Miil;er  si  co- 
in.-.ni  iiutriat,  glorla  esl  illi;  qiioniam  cupilli  pro 
vclainine  daii  sniil  ei  (/  Ccr.  xi).  »  Ecce,  qu.x*  di!- 
bcl  essc  gloria  inulieris,  scilicci  velurc  ss  ipsam  in 
eigiiiiin  scilicet  subjcclionis  :  «  Capul  criim  niiilic- 
ris  vir  (Ephei.  v).  »  El  ileruiD  :  «  Oinins  iniilio!- 
orans,  aiil  propbclans  non  vclaio  capile,  dciurpal 
c.iptit  sunin  (/  Ct»r.  xi).  »  El  ilornin  :  «  Non  csl 
crc.iius  vir  propler  inulicrcm,  sed  miilicr  piopicr 
virtim.  Ideonondcbei  mtiiierpolestaiem  b?bere  supr.i 


CoH'.ra  hoc,  quod  miiUeres  prwdicare  j)0$te  dicvnt.    (^  cipiil  el   propier  angelos  (ifxrf);  »  qiiibus   scilitcl 


I.  Pr.rter  crrorcs  jani  dicto:,  gr.iviier  erranl; 
quia  reiiiinas,  qiias  siio  consorlio  admi:itiiit,  doccre 
perinitliiiil,  cuin  boc  sil  aposloiicx  doctrina;  coii- 
irariiim.  Soii|ituiii  c>l  ciiiiii  :  <  Mulieres  in  eocle- 
s  is  taceanl.  Non  ciiim  perinillilur  cis  loqiii.  Si  qoid 
aiiteni  voliinl  discere;  domi  virosstio.s  interrogcni. 
Tiirpc  csl  cniin  nnilicri  lo'|ui  in  ccclesia  (/  Cor. 
xiv);  >  ccce  Apostolns  jubet,  u(  niulieres  lateaiit 
iii  ecrlesiis  inatcrialibns,  \cl  in  coiigrcg.itionibiis 
fideliuni,  non  qniilcm  ab  oratione  vel  luiide  Dri,  st^d 
a  doclrina ;  ct  ne  qii.x  iii  ccclcsia  idiquid  intcrro- 
gciil  6;ib  occ;isioiie  doccntli,  scd  doini  viros  suos. 
Uiide  aperliiis  alibi  ail  :  «  Miiiier  in  silcniio  discat 
cum    oiiiiii   s:ilijcctioiie  :  docere   nuilicri   iion   pcr- 


grata  est,  sacraia  et  pia  !iigniri(  atio. 

ri.  Qiia  crgo  lemeritaie  pnvsninat  mulicr  vcrba 
Dei  publirc  doccre,  qux  ipsoni  Dciiin  orarc,  anl 
propliclare  noii  debci,  iiisi  vcI.Ui?  \\i  si  cnput  nuu 
licris  est  vir,  qua  Iroiitc  audeal  Joceie  viruin,  sci^- 
licei  capni  suum?  Ei  si  in  signiini  sulijeciioiiis  ok 
pudoris  velamen  dcbet  babere,  remiiiiscatur  per-^ 
c:iii,  pro  qtio  ex  prinia  prxvaiicaiionc  puniia  csl» 
et  viro  siibjccta;  ncc  legciii  liberlaiis  doccre  |ir  r. 
siimai  siibjccta.  Ilinc  in  decrciis  disl-  23,  pcr  cok^ 
riiiiim  C;iilbagiiiensc  VI  jubctur  :  «  Mulier,  qiiam»^ 
vib  docta  ct  sancla,  viros  iii  coitvenlu  doceic  i:oii 
|tia:siim.ii.  Laitus  aiiteni,  prx-sonlihus  clcricis,  nisi 
ipsis  ro|i;aiiiibus,  doccre  iioii  audcat.  > 


nii(!o,  iioqne  domiiiaii  in  viruiii,  setl  Csse  iii  silcu- D      IV.  riaMciea  gloriosa    Dei   M.ilerel  Virgo,  qiiJO 


tio.  Adani  cnim  primum  formaius  cst,  deindc  Eva. 
Ki  Adain  noii  cst  sediiciuf ,  mulicr  auicm  scdiirt;i 
iii  pnEvaric  ilione  luit  (/  Tim.  u).  »  Kcce  ajieiic 
Apostolus  dict,  iit  niulier,  ciiam  cum  discil  sile.it, 
iiec  doclorem  Ecclcsi:c  inlerrogcl.  Uocerc  qiio(|iic 
uoii  periiiiliilur,  vel  dondiiari  in  virum  duabos  tle 
caukis  :  lum  scllicel,qiiia  posl  viruin  formata  esi ; 
liini  eiiam,  quia  setlucta  fnit  iii  piipvaricaiioiie  Do- 
iniiiici  pr.cccpli,  quasi  dicerel  :  Ei  iion  vir. 

II.  Igitur  raiioiie  lemporif,  ei  culpa  e.vigeiilc,  do- 
cere  non  pcriiiiiiilur,  vel  doininari  in  viruin;  ncc 
dociorem  inicrrogare  ;  quia  pro  peccato  ipiod  ipsa 
iiidiixit.  seiiipcr  verccunda,  conspcctum  piibliciiiii 
fu-cre  potius  debei,  quam  qnsrcre.  Bcalus  (|iMiitie 


(  conscrvabat  oniiiia  verka  >  sibi  osl^nsa,  «  conTe- 
rciis  in  cordc  siio  {Lhc.  w),  »  non  kgiiur  pncdicasse, 
.Scd  ncc  Maria  Magdaleiia,  aiil  aliqua  «ic  niuLeri- 
i)Us,  qii:i:  seciil.«  sniit  Doniinuui. 

V.  Scd,  diciiiit  i:iimit:i  verilatts,  mulicrcs  dcbere 
docere;  eo  quoti  Apostolus  dicat  ad  Tiiu  u  :  «  Aiins 
&iniiliier,  »  scilicel  exborlarc,  ut  sinl,  «  i:i  babim 
s:iiiclo;  iion  criininjtrices,  iion  ii;nllo  vino  bcr- 
viciiics,  bciic  doccnleE;  ul  prudeniiam  doccjnl 
adolesccnlnlas,  ut  viros  6uos  amcni;  fiiios  suo» 
diiigaut,  piudcntes,  caslas.  sobrias,  curam  domus 
lialiciitcs,  benigiias,  subdita*  viris  suis,  ul  non 
blaspbcnielur  verbum  Doniini  [Til.  ii).  »  Ad  (puiJ 
noiar.dum  csi,  Aposlolum  non  ditcic,  ut  puLlicn 


M7  ni:n.N.\R[>i  \ruj 

\ii08  aiiiis  (looe:\iii,  scd  privafe  ailol('S'ciiliiI;i»,,  il:t 
l.iineii  iJl  cas  pnid  iitiain  ill.irii  <loc(;:iiii  «{iiain  coii- 
ecfiiieiilcr  subdil.  Ncc  t;iiiien  nibi  .iniis  docerc  |ter- 
niiUit;qu;c  sicul  a*lalc,  sic  inoruin  niaiuriu  e  ado- 
lcsce;niulas  excedunl ;  ul  |iraclcp  ea,  qiia?  cuni  seiii- 
lius  commiiiii:i  li:t|)eiit,  nux  .soporins  dixil  Aposio- 
lus;  scilicet,  ut  siit  sohrii,  pudici,  pmlentes»  sani 
iii  fide,  in  dilectioiie  el  paticnlia ;  liabeanl  qiia;  pro 
sexu  illo  propria  sulijuiigit  Apobtolus  diccns  :  ul 
sint  €  in  liahitu  sancto.ji  etc.  Rcpcllunlur  igiiur,  nc 
duceant  inulioies  li«resim  sapientcs.sccunduinpra- 
dicia  autein  verlia,  ne  doceant,  nisi  sint  anus  nio- 
rbus  etaetaic,  et  ne  doceant,  nisi  adolescentulas  : 
imo,  oinniiioinierdicilur  eis,  ne  doceaiit;  ideo  sci- 
licei  quia  iion  sunl  sanae  in  fidc,  sine  qua  csse  coii- 
vintiiur,  quisquis  obediens  Mon  est,  iil  superius 
nioiistraiuin  esl. 

VI.  Itein  liunc  errorewi  confirmarc  nilunlur 
exeniplo  Annae  propheiissse,  quae  Evaiigelio  teste  in 
ipsa  hora,  qua  Doniinus  ohblus  esl  in  teinplo,  su- 
perveniens  conlitebatur  Doniino  et  loqui  balur  <Ie 
ilioomnihus,  qul  exspectabantredemptionein  Israel. 

Vn.  Scd  atlendant,  qualis  erat  Anna.  Eral 
quippe,  viro  morluo,  vidua  usqiie  annos  ocJoginta 
quaiiior;  i  quae  non  discedehat  de  tcmplo,  jcjuniis 
ei  obsecrationibus  serviens  nocie  ac  die  {Luc.  ii).  i 
Morito  ergo  tam  diulurnae  abstineniiac,  coniinentiae, 
sf.  co  ilinnae  oratioiiis  daia  est  ei  prophetia.  AJ- 
fjiiciil  quis  lalem  feniinam  :ef  ego  libenlcr  andiant, 
non  doccntem,  scd  confitentein  siia  pcccaia  Deo,  vcl 
confitenlem  Domino  conresslone  laudis.  Nec  dicilur 
hic,  quia  praulicavit  vel  docnit;  sed  :  lociita  esl 
de  Christo  oiiinibus,  qui  exspcctabant  redeinptio- 
nein  Israel  [ibid.).  i  Non  esi  Idein,  praedicare  el  lo- 
qni.  Omnis  enim,  qui  praedicai  ve!  docel,  loquilur; 
sed  iion  omnis,  qui  loquilur,  praedical  aut  docet. 
Loqiiiiur  eniin  qnis,  dum  oral,  nec  lamen  dicilur 
docere.  Loqiiebatur  crfjo  deChrisio,  conliiendo,  id 
osl  laiidando  vel  prophelando,  non  doceiido.  Di- 
vcrsa  eiiiin  suiii  (loiia  Spiritiis,  scilicet  pioplietia  ol 
doclriiia;  quod  poicst  perpendi  ex  vcrbis  Aposloli 
diceniis:  t  Nmic  autciii,  fralres,  si  vcncro  ad  vos 
linguis  loqiiciis,  quid  vobis  prodero,  nisi  vohis  lo- 
qii;ir  aut  in  revcl.-itionc,  aul  iii  scienlia,  aiit  in  pro- 
plieli'1,  aiit  in  doclrina?i  {Ibid.)  El  iferiim  :  »  Ciim 
c«nvenilis,fratrcs,unusquisquevestroinpsaIinutnha- 
liel,  doclriiiamhnbel,apocaIypsin  haliet,  iiiignam  h.v 
Itei,  inieriiietalioneni  liahcl.Oinnia  adaedificalionein 
li.iiil  (ICor.  XIV). i  Elilernni;  VosestiscorpusCliristi, 
i;t  tneiisbruni  de  menibio.  El  quosdam  qiiidoni  posiiit 
Deiis  iii  Eiclesia,  primu  u  {i,ioslolos,  secundo  pro- 
plieta.s,  leilio  doclores,  dcinde  virtntes,  exinde  gra- 
(ias  ciiralionuin  ,  opiiiilalioiies,  gubernalioncs,  gc- 
iicra  liiigiiariini  (/  Cor.  xii). »  El  iterum  :  t  Alii  qiii- 
dein  pcr  Spiriinm  datur  sermo  sapientiae ;  aiii  aulein 
scriiio  scieiitiae  secunduin  eum  lcin  Spiriluin,  alleri 
tidcs  iii  eodcin  Spirilu ,  alleri  gralia  sanilatuin  in 
Miio  Spiiilu;  alleri  operaiio  virtiiliim,  alieri  pro- 
pliciia.  .titcii  discrclio  spirituum,  all'jri  i^cilin  Im 


\TIS  rONTIS  CAUDI  82S 

A  giiariim,  alleri  iiileiprc'atio  scrmoiium  iibid.).  i  Cuin 
i;;ittir  aliiid  sil  iloniiiti  |irop|ii;;i;i>,  aliiid  serino  do- 
(triuae,  sccure  coiicesserim,  Aiih.^^ni,  seu  qiusdaiii 
iiiiilieres  proiihclassc;  iicc  l.iincn  ciiiiseqiientcr  di- 
cen(iui;j  erit,  easdein  docuissc;  alioqiii  male  posiiit 
Aposlolus  tadcin  qiiasi  divcrsa. 

y  CAI-UT  IX. 

Conlrn  hoe  qnod  diiiiul  ilefunclis  fidelibnt  non  pro- 
dctte  vivnrwn  eleeinosiinai,  jfjania,  inittUMtm  tn- 
leinnia,  aliii:,ve  uraiiuiiei. 

I.  Etqnoiiiain  inos  osl  inale  crranlium,  iiisi  con- 
tiiiiio  rcsipiscani,  in  deleiiora  labi,  « iil  qui  noceiit 
noccant  adhuc;  et  qui  in  sordibtrs  sunt,  sordescant 
adbnc;  ul  el  consummeiur  neqniiia  pcccaioriim 
(.4/ioc.  xxii);  »  aii(!c!il  jain  insani  hacrctici,  eis  qiios 
scdncunt,  dicere  :  defuiiclis  nihil  prodessc  fideliiim 
vivorum  ele";mosyiias,  jejnnia,  oraliones,  ncc  etiaiii 
missaruin  sa'emiiia,  scn  oraliones  pro  cis  factas. 
Ilaec  hxicsis  refellenila  esl  prins  aiiclorilalilnis  ra- 
no:iicis;  deiitde  scripiuris  Palntm  caihclicoriiin,  sca 
rationibns  calholicis. 

II.  Lcgilur  ergo  in  libro  Machabxorum  :  «  Qiiod 
vir  forlissimus  Jiidas,  facta  collatione,  diiodccim 
miliia  drachmas  argenti  misil  Hiero.solymam,  offerri 
propcccalis  m^rliioruinsacrifichim,»  etc.(//  Muclt. 
\\\.)  Ecce  vir  (ide  ptenus,  relo  legis  Dci  acccnsus, 
pro  popiilo  Dei  iinihiim  orans,  Deo  devoius,  lyrannis 
resi-lens.pro  Icge  Dci  sui  cerians  nsque  ad  niorleiii, 
pro  bis  J  qui  cum  piel:ile  dormiiionem  acccpcnint 

p  {ibid.),  I  duodecini  niiliia  dractiinas  niisit  Hicroso- 
lyrnam  offtrri.  IIoc  Eccle-ia  calholica  ie-il  devole, 
pr.-pdicat  publice  et  serval  io  exeiii|)Io,  offerens  prti 
fidelibus  defuncli.s  "l  a  ciinclis  realibiis  aiisoluii, 
cum  Deo  sine  fine  Ix-tcntiir. 

Ill  El  certe  Icgiinus  in  Novo  Tcslamento,  cin- 
ctmcisionem,  aliaqiic  nonnuHa  Velerls  Tcstainenli 
!nstiril.s,  debere  ('cssare;  nusqnam  vcro  legiliir  sa- 
criftcia  pro  fidelibus  defiincrts  csse  proliibila  :  cuni. 
certo  cerlius  sii,  quxdam  pccc:ita  iioiiiinlioruni  (i  'e- 
liurn  hic  Si.ivi,  quaedam  in  fuluro.  Lndc  el  in  libro 
Macbahaeoruin  h:tbcUir  :  t  Sancfa  et  salubris  est 
cosiialio  pro  defunctis  exorare,  ut  a  pcccatis  solvan- 
lar  (ibid,). »  Indc  eliam  Dominus  aii  :  <  Q<:i  antent 
dix-ril  (verbuin)  coiilr;i  S|iirilum  sanciuni,  noti  re» 

D  rnitlctiir  ei,  neqiic  iii  hoc  s;t;cuIo,  neque  in  fiilnro 
{Malih,  xii).  I  In  qiia  senteniia  datiir  inlelligi,  qiias- 
dam  cnlpas  iii  boc  saecnlo,  quasdam  vcro  in  fiituro 
posse  laxiri.  Qiiod  eniin  dc  iino  neg.^^lur,  co:iseqiici)s 
iiitellecliis  paiel,  quiu  do  qinbiisdam  conccdiMir, 
parvis  scilicet,  minioiisqiie  pcccalis;  sicul  esl  assi- 
duns  oiiosus  sermo,  immoderalus  risus,  peccaliiia 
cnnc  lei  fjiiiiliaris ;  qnae  vix  sine  culpa  vel  ab  ip>is 
a«iiur,  qiii  culpain  qiiaiiier  decliiiarc  v.tleanl,  sciiiiil; 
aiil  in  iioii  gravibus  rebiis  crror  ignorantia».  Ilinc  el 
beatiii  .\iigusliniis  ail  iii  Eiicbiri  lio  :  <  Ni;qiie  iiegai!- 
diim  cst  deriinctoruin  aiiimas,  pieiaio  siiorum  vi- 
venliiim  relevari,  cum  pro  illis  sacrifir.i:iiii  inedia- 
(ori  offcriur,  vcl  elecmosyn.T  in  ecclesi;»  Siiinl.  »  Kl 
iiciuni  ;  t  Cuni  sacrilicii  ?ivc  :ilii!i".  i.ivc  i|ii.>.n!i!i- 


870  LIUEU  tOMUA  WALDKNSRS.  8r,0 

tiiinjnc  eloeiiinsynnriim  pro  hipliialis  omnibus  olT»;-  A      VI.  Moii;>cIiih  (inoqito  (|iii(lain  in  nionasleno  [}e.iii 


rnnliir,  pro  v  iMc  lio:iis  gr:iliariiin  aciioiies  sviiil ; 
\iro  valile  maHs,  elsi  niill:i  siiiit  .•uJjumci-l.i  inorliio- 
nim ,  qiiiilcscmiquo  vivoniiu  tonsolalioiics  soiil; 
pro  non  v:ii<!e  nialis,  propiiialiones  siinl.  Ou>l)us 
Dctnn  prosnnt,  anl  ad  hoc  prosnnl,  ul  sit  plena 
rcnussio,  aul  ocrle  ul  tolorabilior  fial  ipsa  dainua- 
(io.  I 

IV.  Prwterca,  qnotl  pr.;ces  vivenlinm  prosint  de- 
riinctls  fldcliliiis,  exeinpiis  consint  non  puicis.  Fxce 
cniin.  cum  lestc  heaio  Gregorio,  Gerinanus  Capiia- 
nns  cpiscopiis,  cx  pr*ceplo  inediconim,  pro  corporis 
salute  Angnlanas  llicnnas  ingressus  cssel  ui  lavarc- 
inr,  Pascliasinni  scdis  aposlolice  diaconuin  jam 
diTiinclnin,  qni  mir;e  sancliluiis  rneral.  elccmosyna- 


B 


Crcyorii  in  iilli;na  a'giilii(line  pro  tiiliiis  aiiieis, 
qiios  ahscoiuleral  qnasi  proprios,  a  fratriljus  con- 
tcnipuis  csl;  ut  ojns  niorli  iiiieresse  noileni,  el  fra- 
iruin  scpnltura  carerel,  A  niorte  vero  cjus  xix  dic- 
bus  evoltitis,  consnlenle  beato  Gregorio,  xxx  die« 
bus  continnis  salularis  cs.t  bosli;»  inunolata.  El  posi 
lioc,  apparcns  cnidain  per  visioneni  nocle,  dixit 
sibi  bene  esse;  quia  coniinunioneni  receperal,  cnui 
prxcedenti  die  Iricesima  oblatio  fnisset  iniploia 
pro  eo. 

VII.  Ecce  liis  paiel  excmplis,  mnllum  prodesse 
spiriiibns  defuncioruin  prcces  ,  ct  iininolationcin 
iiostix  saiutaris;  cnm  per  ista  a  peccalo  dissensio- 
nis  sen  scliismatis  prcedicins  Pascliasius,  et  a  pec- 


nini  inaxiino  opciibus  vacans,  cuUor  panperiiin,  cl      calo  proprieialis  posl  antariiudineni  aninii  liabiiaiit 


conlfir.plor  sni,  slnntem  ci  obsf^qncnlcin  in  calori- 
li.is  inNcnil.  El  inqnisilns,  qnid  illic  tantiis  vir  fa- 
cprel?  Respondit :  se  in  pocnali  illo  loco  depnlaliiin, 
iJoo  iniilnm,  qnia  coiitra  Symmacliu  n  pro  Lauren- 
lio  senscrat ;  nt  eo  sprclo,  Laurenliiis  suniinns  pon- 
tirex  crearetnr;  allis  fiilclibns  conlra  senticiitibiis, 
qiii  ct  prxvalneruni.  «  Scd  qiixso,  iii(|oii,  te  pro  me 
Duininu:ii  dcprccarc:  alque  in  liuc  oognosccs,  qnod 
cxauiliins  sis ;  si  huc  redicns,  ine  Don  invenio».  > 
Qiiii  ilc  revir  Doiniiii  Gornianus  sein  precibiis  slrin- 
xii.  Ei  post  p;Mtcos  dics  rodiii,  sed  jam  prxdiclum 
l*;i&ciiasiiiiii  in  loco  eodein  niinime  invenil. 
V.  In  cuJcm   quoijne  libro,    relro  inlerrogante 


in  exiiu    el  post  ignis  piirg;ilorii  crnciatuni  xxx  die- 
niin,  pnescriplns  monacbns  sit  absolutns. 

VIII.  Iloc  eliam  robor;>liir,  et  anioto  onini  dnbio- 
latis  scnipiiio  coiifirmalur  teslimonio.  et  longissinia 
coiisnclndine  catliolicae  Ecolesi;e,  Apostido  tcrsi(>, 
I  coliiiniia  ct  Grmainenluin  verilaiis  (/  Tim.  iii).  > 
Oral  nninqne  pro  defunciis  fidolibus  ,  non  soluin 
alias,  sc:l  ciiam  inler  sacra  missarum  solcinnia.  Et 
cerie,  si  niilla  alia  snppeierei  aiicioritas,  exein- 
plnin,  ant  raiio,  siiiri(eie  dcherei  sancix  Ecclosiu) 
laiilu  leinpore  ;»pprobala  coiisiiein.lo.  N.iin,  si  «  iit 
oro  dnornm  aiU  triiim  teslinm  slil  omne  vcrlitim 
(//  Cor.  XV);  I  qtianto  magissi  lola  Ecclesla,  ubiqre 


qni.lnain  esse  possit  quo  morlnonini  valeat  anima- r  lerrarum   huc   concorditer   clainat;  Spirilus  eninv 


liiis  prodcsso,  rcspondcl  bcatns  Grcgurius  :  <  Si 
nilpx  puhl  inoitoin  insolnbili'»  non  sunt,  nuiltnin 
solel  ai)mi:is,  cliain  posl  inortein,  sacra  oblatio 
liosii:v  s:iliil.iris  adjiivare ;  ila  iil  buc  noiiiiiin(|uain 
ip^ae  dornnclornm  aniiii;c  videantur  cxpotero.  > 
Presbyicr  eiiim  qnid.im  in  diaeccsi  Ceiituincellonsis 
urbis,  !ii  a<|iiis  calidis,  quolies  nccessilas  corporis 
cxijjobat,  lavari  coiisucverat;  ciiin  qnidain  vir  inco- 
giiilus  cuin  tragno  r.iiniiiati)  dc  pcdibns  calccamenia 
aljstrabebat ,  vcslimcnta  suscipiebal,  CNeimti  a  ca- 
Kiribns  sabaiia  prjcbcbil,  atijue  omnc  niinislerium 
peiajjebat.  Cuinqiic  lioc  s;x'pins  liorel,  quaihiin  dio 
duas  obl;ilioiiiiui  coroiias  obsoqnculi  sibi  viro  pro 
licneiliciione  obtulil ;  pclcns  ul  beiiii;ne   siiscipoict, 


sanclns,  sicnt  Domiutis  ail,  docet  (cam)  omnem  vc- 
ritatem.  Ilic  replevit  orbcm  lerrarnm,  id  esi  san- 
ctam  Eccle>iam,  qii.x  cst  nbiijiie  lcrrarum;  cl  ideo 
iion  permitlil  crrarc  ipsam.  Ilacc  cst  eiiim  septciii 
Inccrnx  siipra  candelabrnm  (abernacnli.  Sepli- 
forinis  qnippe  gratia  Spiiilus  sancti ,  calbolicam 
illustrat  Ecclciiaai,  ne  tenebris  crrorum  involva- 
lur. 

IX.  Ilis  cliam  admiiiicnlaiilnr  rationes  catliolicip. 
FUeiiini,  nlail  AiigMsiiiius  :  <  Qiiidain  vivendi  niodns 
ncc  lain  bonns  csl,  nt  non  reiiuirat  ista  post  mortcin  ; 
nec  tani  maliis,  nl  ei  noti  prosini  isia  pnsi  niortcm. 
Est  vcro  t:ilis  in  bouo,  iil  iion  ro(|iiirat  isla  :  e  lipie 
riirsns  (;ilis  in  nialo,  nl  ncc  bis  v:ile:it,  ciiin  de  iiac 


qiiod  ei  cbaritatis  gratia   orfcrebal;  qiiam  obhitin-  l>  vi(a  iransicrit,  adjuvari.    Ergn  pro  non  valde  nial  s 

ncm  btitniliicr  rcnnens,  iiiter  ca:lcra  uit:  <  Si  milii 

p.itrocinari  \is,  oninipoicnli  Deo  pro  inc  ofler  liiiuc 

panein,  ul  pro  pcccalis  inlorvcnias  :  c(  liinc  tc  au- 

diliiin   essc  C0a'ii0srei,  ciiip   linc  ad  lav:indiiin    vc- 

iicris  .  cl  me  non  invenerii. »  lu  qiiibns  vcrbis  dis- 

paruil;  cl  is  qiii  bomo  esse  vidoij;tlur,  cvaiicscendo 

inno(tii(,  qnia    spirifus  fiiil.    Idoin  veto  prcsbyler, 

hobdomada  se  conlinua  pro  eo  in  lacrymis  alllixil, 

salntarein  bosliatn  quoiidic  obliilil,  et  reversiis  pi^sl 

ad  balticnm  cnm  j;iin  niininK-   invcnit.  Qua  ex  r>*, 

qnaniiim  prnsit  aniinabns  iinniolalio  saci°.x>  o;d,!lio- 

ni^    ('Slondilur,   qiiandu    li:ini:  el   ipsi   morluorum 

sp'riiiis  a  vivcnliluis  potuni  oi  signa  indicain,  'iiiii  us 

rT  ':;mi  alisolut;  Mdtaiilui". 


projiitiationcs  siint  ,  pro  valde  bniiis  graiiaruni 
ariiunos;  pro  valilc  inalls  iiiilla  siiul  ailjiiuHiil:» 
inorttionnn,  scd  vivoniin  qiialescun(|iic  cousoblio- 
nos.  > 

X.  Nec  niiruin,  si  viventinm  bencficia,  vel  ora- 
(ioiios  niortiiis  corporalilcr  pr.)sint  in  quibiisdani 
ctiipis  solvctiilis;  cii;ii  pros'nl  cliain  inorlnis  in  aiii- 
ina  ad  infidelilalis  vel  alioium  criininiiin  laboiii 
abo!*  iiil  im.  Or;ivit  qiiippe  bc:iliis  Stepliunus  pid 
!ii|)idjnlil)ns ,  ol  coiivcrsns  esl  Paulii?.  Oraverunl 
pro  paralyli'o,  qticni  por(:iban(  qnalnor  <iri  , 
ei  dtinissa  suiii  ci  pcocolj,  ei  cwporis  s:i!iis  icpi- 
rain. 

XI.  hcin,  t'!iiislns  rorpor.iliicr  ,if>siliis  i:;  moi  :i 


8"»  IMT.NArM'1  AIUJATIS  kO.N'IIS  CAI.Ihl  t<:.2 

fiH^iilo,  ftiiiiilii  iii  iufciiiiiii)  4Jc»reiiili-tis  ci!ii\it  iirii:  A  |»roliniis,  iikiihi  kiia  (li.-dil  uliUlioiiem,  julifiif.  iii  |ir<i 


vwus  :  qui  I  ig  tiir  Diiriuii  si  cleoii,  uit  Imii  purjulii*- 
nis  ilesc^^ndeiiles,  iiiilo  posiru  e  )iic;tiiiiii ,  cuiii  |iiu 
ipciii  illa  virliina  inimuieltir,  (|ii;e  niiigtil.irilcr  uli 
artlorno  inlcriiii  aiiiinaui  salv.ii,  (|ii-c  inurlciti  Uni- 
(;eiiiii  iiohis  pei*  uiysleriiiin  i-ep:iral?  Kl  &i  oralio 
pro  alio  fncia  conferl  f i ;  (juiJ  tniriini,  si  eleeiiiosy- 
inin  aut  jcjiinitnn  pro  nWa  cxtiibidiui  ei  prosit?  Sunl 
il!»  eniin  verba  Aposioti  :  •  Siii<'  iiitcriiii.)sionc  oraie 
(/  Theis.  v).  >  Aii  s:)'.ic(iis  Aii;,'iibtiiiiis  :  i  Jiistus 
iiiiriiidiiiu  i!e.siiiil  or:iic.  iiisi  (lesiiiul  J!islii.s  esse. 
S(ji!ip(;r  or.il,  qiii  seiDper  lic.nii  agil.  t 

Xi(>  ilein  :  <  Sicul  in  noo  cor|>oie  nxilla  iiteiMhrj 
IiabcniMs;  oiiiiis.)  aiilein  nieinbra  nmt  ciiiiKlcni  actiini 
iialient :  ita  uinUi  unuin  corpiis  stinns  iu  Clii-isto  ; 


cis  oircrfL-liir.  Qii.e  lUnn  pruci)»  rtii»>el  iiiuiuiijla,  ijoii 
hiitil  sis.T  iillcriui  ul>  cccl(oi:«  cxire.  Coiiiiiiiitiioiicin 
qnippe  a  ()o:i,iiio  |icr  t.crviiiii  Doutini  retef>erjHi. 
Ecc^  et  ex  Itoc  paiel,  quaiiiiiin  pro&ii  obl.iito  lide- 
iium  spiritibns  dcftiiicioniiii.  tl  eiiiin  caro  juiiicare 
de  srpiriiibtib  |i0.ssii,  lioc  laigiri  (iigiialU')  esl,  faclus 
pro  lioniiniliiis  i)uiis  laro 

XVI.  Scii  aii  iioc  objiciint  iniiiiici  verilalis;  pnil 
inorlein  iiaitc.  prjtHii-ia  iiutli  proilcsse.  Et  ad  sni 
erroris  assertioiieiu  iniliicina  hrc  lestiniotiia.  l>n- 
uiiiius  cniiu  dicit  :  <  Aiiibulale,  diiii:  lucem  iiabcii*. 
ne  tcncbrx  vos  coinpreliciidaiil  (Joan.  xii).  i  Kt 
Apoatolus :  <  tcce,  nuiic  tcinpiis  acceptabile,  ei  tc 
nunc  dies  saliilis  (//  Cor.  vi).  >  Et  ilcruni  :  <  [)iiiii 


siiigtili  aiiti;!»  allcr  altcrius  rricnibr.T,  Dcus  aulciu      le:''P«s   habemus,  opcrciniir  boiiuiii  ad  omncs, 


tcinperavil  corpus,  ut  non  sit  sciiisma,  >  id  est  dis- 
coi-dia,  €  in  corpore  {lioiu.  iii),  >  i.i  esl  in  Ecclcsia, 
«bi  debel  esse  uiiitas. «  Scd  iti  id  ipsiim  pro  ic.vicciii 
soiiicita  suiil  nicnibra  (/  Cor.  xi\).  t  Soliicila,  iu- 
quniii,  sinl  In  id  soiliciludiiiis,  qiioJ  sit  ipsum,  id 
esl  indifforeiis,  ut  non  miiiiis  pro  alio,  qiiam  pro  se 
(iaborel).  <  Si  fjiiid  paliltir  uiiiim  ineinbrum,  coin  • 
ji.iruintiiromiiifi  meinlsr;!.  Sive  gloriaiur  unum  nie:u- 
briim.  coiigflHileal  oiiiiiia  mombra  {ilikl  ).  t 

Xni.  Ex  hls  palel  (uiod  siciit  pcr  camileni  aiii- 
m:H»  diversa  ineic.bra  viviini  el  colligantur ;  sic  el 
por  ctsmdem  Spiriliim  Ciiristi  liiversa  ejus  meiubta 
I47;i!iiiur  el  iu  unitate  conservantur.   Indti  est  qiio.i 


ni;i- 

lime  autem  ad  doniesiicos  fliici  (Cnl.  vi).  >  £t  Sa- 
lomon :  <  QuoJcunque  putest  inanus  ttta,  iiKUinicr 
operare;  quia  ncc  opus,  iiec  ratio,  nec  M:ieiitia,  ncc 
sapientia  erit  apud  inferos,  quo  tu  propcras  {Ecele. 
ix).  >  El  Duvid  :  <  Qtioiiiam  iii  sxcuium  niisericontia 
<-jiis  {l'$ul.  cwn).  .  lix  liis  vcrbis  liqucl,  quod  post 
iniivtein  leticbris  poeitaruni  iiivolvitur,  qtii  iii  liac 
luce  \iaiii  Dei  perauibiiiare  contcmpseril.  Ilic  cnim 
bene  operaiilibiis  iiiisericordi;i  Dci  iribuitur.  M.ilis 
vcro  pos'  l»;<i:c  vi;am  noii  mioCiicor.Iia,  scd  jtidiciini 
Dei  eril.  Quia  tuiic  niiliiiin  pos:>ii:il  sibi  co:iiparjre 
sulisidium,  aul  salulcm.  Quapropter  vivcntiuui  bc- 
r.eflciis   defuiicii  saiulcm  a^quiicrc  iiciiiicuiit,  aul 


iiro  se  invicem  sollicili  suut  oninas  lideles  iii  Cliristi  q  ralionem.  Ilcm  leste  Aposlolo  :  <  Oinnes  nns  inan;- 

fttslari  oporiei  ai:le  tiibunal  Clirisli,  iil  rcferal  unus- 
quisqiie  propria  corporis,  proul  gcssit,  sive  boiiiiiit 
sive  niaium  (//  Cor.  v).  >  Ecce,  secundum  lixc  veib* 
uiiusquisquercporlabil  iu  judicio  boniim  vel  uiolum, 
quod  gessit  iii  proprio  corpore.  E.<*qiio  d  :iiir  initi- 
ligi,  iion  prodcsse  sil)',  quod  alius  gcssil  pto  co, 
posi  fioiuiionem  corporis. 

XVll.  Ad  iioc  sciciulum,  lins  aiicioi-iiatcs  Ikjc  iu- 
nnere,  quoJ  post  morteni  nuilus  pulest  coinparar) 
sibi  aliquod  ineriluiii.  Nullus  eiiini,  ijwi  iii  bac  vito 
neglexerit,  posliiiiam  obieril,  Deum  puteril  |>roi!ie- 
reii.  Yerumtamcn,  si  (|uis  in  (idc  oiicranlc  per  di- 
leclionem  uilimuin  clauseril  diem,  fidoiium  prccibu;', 
aut  piis  aclilius  poteril  adjuvari.  Hcic  etiim  ineruit. 


corpore  consritiiti;  iil  si  qiiid  palimr  uiius,  compa- 
li;»!itur  ca?leri.  El  iJco,  ridelibus  iii  igiie  puigalorio 
patieniibiis,  cscteri  coiiipatienles  sollicili  siiiit  pio 
eis  :  <  Solliciliidine  »  voro  <  noji  pigi  i  {Rom,  xii),  » 
Sed  qiiasi  pro  se  iaboranl,  pro  cis  absolvendis.  Iiide 
esi  quod  jcjunando,  vigilando,  eieeinosviiis  aliiaque 
{liis  aciibus  insisleiulo,  oraiionibus  inslaudo,  lalibus 
remediis  el  vivis  el  dcfisiioiis  iii  Cbrisli  corpore  per 
liiiiialcin  fiilei  et  conip:igom  diieoiiouis  constiLuiis 
jiubvenire  procurat. 

XiV.  Et  siimirum  <  sanctus  et  verus,  qui  hubel 
ciavem  O.svid,  qui  ct.iudil,  el  nemo  .ipcrit,  apciiiet 
lieiuc  ciaudit,  qui  haiict  cLves  moriis  el  iiireriii, 
(fesiderium  paup>Tura  cxaudit,  et  aiires  cjiis  io  pre 


ces  eorum  {Apoc.  m), ,  ut  eos  sohal,  qtios  E(rc!esia  D  "t  ab  ipsis  ndetibus  juvaretur,  qula  inlcr  ipsus  lide 


solvii ;  (ios  ligel,  quoi  Ecclesia  Iiga«,  sicni  ip.se  ail : 
t  Qiioitciiiique  ligavoritis  super  torrain,eril  ligaliim 
ct  iii  cffiiis;  et  quodcunqiie  solverilis  siiper  lerram, 
eril  sttlntum  et  in  <'oeIc  {Malth.  xvi).  t  Ideoqiic  si 
sjiios  Eccicsia  sotvit  super  lerram,  solvunltir  el  in 
coelo,  sive  viventes  et  incricnlcs  fuiel^s.  Aii  eiiiin  : 
Q>ioi.lcv!ique. 

XV,  Legilui  eliam  in  liliro  Di.iJogorum  ,  q«od 
Vje.iliis  Bejiedicius  pro  vilio  lingiia;,  nisi  se  corri- 
gcrent,  duas  saiu-iimouiales  e.\commuiiicavii;  qux, 
piistiiiis  moribus  iion  muialis,  post  pauttiliim  defun- 
tl:e  sunt,  el  tn  cctlosia  sepullx,  Scd  dum  sancl;x} 
communio!iis  bostia  fierct,  ab  ecclesia  exire  vidc- 
lirtiur.  T'Jjic  bcaio  Dciiea-ao  indicaiurr!  esi;  qni 


tes  fideliter  vivendo  lidem  scrvavii,  el  inlcr  membra 
corporis  Ciiristi  ineml.Tumexstiiit.  Hiiic  bcatus  .\u- 
gusliiius  uil :  <  ileic  omiie  n.eritum  comparatiir,  (pio 
possit  p<)sl  Iiaiic  vitain  rclevari  quispiain,  vel  gra- 
vaii.  iNciiio  se  pncparel,  qui  hoc  neglexii,  cuin  ab- 
ieril,  Deiiin  promeicri.  >  Won  igiiur  ista,  qiijL'  pro 
dcriinctis  commciiuaiidis  Ireqiicnlat  Kcde^ia,  illi 
aposiolicje  sunl  adversa  senieiiiiiC,  qua  dictiim  est : 
e  Omiics  astabimus  aiite  iriiiuna!  Cbiisii,  ui  rcci- 
piai  iiniisqiiisinic  secuiidmn  ea,  qu;e  per  corpiis  fji'*" 
sil,  sivc  boiiuiii,  sive  inaitim  {noni.  xiv).  >  Qi:iii 
cliiim  lioc  iiieriliim  sibi  quisque  cuin  in  corporc 
viveret,  comparavit,  ul  ei  possont  ista  prodesse.  Wcc 
cnim  oiiuiibus  prosuni.  Ei  quaie  non  omnibus  pro- 


8- 


Linrn  contu\  WAi.hKN.SKS. 


SSi 


sii>i(,  iiisi  (Koi.icr  i!ifTi'reii!i:im  vii;r,  (|i;ai!)  <jiiis.')iic  A 
jjcssil  in  rorpore?  Iliiic  Cl  liralus  Grf jjorius  lo- 
Cfjens  lii  :  »  Hoc  sciendum  est,  riiiiM  illic  sallcm 
da  mii)iiiiis  niliil  quisquc  digiix  purgalioiiis  oliliiic- 
bil,  nisi  bonis  lioc  aclibiis  in  hac  aJbiic  >iia  posi- 
lus,  iil  illic  obiiiieal,  proiiicrcaJur.  >  liidc  csl  (juod 
ail,  quia  supradiclus  Fascbjsius  t  ci  sii»rum  elce- 
mosyiiariiiii  largilate  oblinuit  lioc,  uiiimc  poluisset 
promereri  v<>iiiain,  cum  jam  nil  poss.el  opcraii.  i 
Qiiod  ;)niciii  ai(  Aposiolus /v^r  corpus,  iiitelligeiuiuin 
c>l,  pcr  iLMiipus  quo  fixil  in  corporc. 

CAPUT  I. 

Contrii  fot  QHi  ufgiiiii  igneiii  purgalorinni,  ct  niiinl, 
$j>irilii$  a  c>\rne  $vhtlo$  coii.iniiu  ire  (iii  aelum, 
vel  iiilerr.uni. 


(AriT    Xf. 


Conlra  fot  qui  dicunl,  couleiit  spirilit*  ilefitiicloivm 
ante  jiiilicium,  nec  rtr/nni,  tiec  iiiferniim  iiifjreui, 
reil  aliii  cotiliiieri  rccrpiniuli^. 

I.  Siiiii  econlra  aiii  qiii  dicuni,  .iniiins  noc  <  Orliim, 
noc  iiircrniim  ingrcdi  .tnte  jii<!icii)m.  Seil  aiiiinns 
jusloriiiii  placidis  conlincri  rec<pl:icii'is  ;  roproboriiin 
vero  spirilus,  iu  iocis  prenaliluis.  PiDrnm  voro  rc- 
ccpt.iciila  vocsri  paradisum  ;  .sicul  Mialonim  lora 
paMialia,  iiifcrnHm.  Posl  jiidiciiim  vcro  olcctossi- 
dcrcas  p  s>idorc  mansiones,  cl  repiobos  infcrni  cni- 
riatilxis  lonjueri. 

II.  Scd  et  hi  in  sii»  assorlioiK?  f;ili!m(i!r.  Trb 
quippc  suiil  loca  qnx  Sjiiiiiii.s  a  carno  soliiios  rcci- 
piiiiil.  Parsdisns  roi  ipii  spiriliis  perloclonim.  Infcr- 

I.  Suiii  vero  bscretici  quidam,  qui  asscrunl   ani-  B  nus  valde  nialos.  \^uh  purgalionis  cos,  qui  necvj.lde 


iiias  a  carnc  soluias  coiainuo  asccndcre  iii  coelum, 
aul  desceiidere  in  iiiferni  suppiicitiiii.  iNogaiil  enim 
iKiiein  purgaiionis.  His  oblnqunntiir  aucloritalcs, 
pxeinpla,  rutioqus  Cailiolica.  .^poslolus  eniin  ail  : 
'i.iiiislnin  es.se  fiiiidamenitiiu  ;  al<|ue  subjiingil  :  <  Si 
qiiis  superxdificaverii  siipra  hoc  f-jndamcnium  a«- 
riiiii,  .irgeutum,  iapidcs  pretiosos,  tigna,  fa-nuin. 
blipiilam,  nniusciijusque  epus  qiiale  sil,  ignis  pro- 
iiabil.  Si  cujiis  opiis  nianseril,  quoJ  snpcr;edilicavit, 
ni«*rcedcm  accipiel;  si  cnjiis  opus  arserll,  deiriinen- 
liini  paiiclur:  ipse  lamcn  salvus  erii;  sic  lamon 
<pusi  pcr  igneai  (/  Cor.  iii).  >  lioc  de  igne  fulurso 
pnrjijjiioiiis  potesl  accipi. 


Loni  suni  iioc  vaidc  mali.  Ei  sic,  vaide  bonos  susci* 
pil  locus  vahle  bonus ;  valde  malos  Jocus  suinme 
malt!« ;  modiocriier  inalos  loons  mcdiocvitcr  niabis, 
id  Oal  levior  mforno,  sed  pcjor  miindo.  De  vaide 
bonis  eral  Aposlolus,  qui  direbat  :  «  Ciipio  dissolvi, 
cl  es6C  cum  Cbristo  [Pluiinp.  i).  i  Cliristus  auiein 
csl  iii  dextera  De:  Palris,  ubi  eiiam  inlerpeliat  pro 
nobis.  QiiociiTa,  qui  cum  Clirisio  esse  posi  dissoln- 
tioncin  corporis  ciipieb.'»l ,  hatid  disbium  qnin  ia 
ccelo,  iibi  Clirisiii»  est,  esse  desiderabai.  tndc  evi- 
dcntiiis  :id  (Jnrinlliios  aii :  <  Scimus  quoni:iiii  si  tcr- 
rcsiris  donnis  nosira  biijns  babitalionis  dis«.eivaliir, 
qiiod  .Tdilioalioiiem  ex  Dco  liabcmu.'!,   i!o>''iti!ii  noii 


II.  Pensandum  igilur  soHicilc  ost.  quia  illum  di-  ^  nianiiracl;im  ;clornam  iu  conlis  \ii  Cor.  v).  j  Rc(c, 


.vil  pcr  igneni  posse  salvari;  non  qui  snpcr  boc  fiin 
ilaniciituin  fcrruin,  xs  vcl  plunibum  scdilicat,  iil  est 
pcccala  majora,  ei  idcirco  diiriora  ,  alqtie  iimc  In- 
solubilia;  scd  ligna,  fcnum,  slipubim,  id  csl  mi- 
iiiiua  pecoia  alque  levissima,  qiix  ignis  facile  cou- 
tunial.  ltem,AugU5iinus  in  Enchiridio  ■  <  incrcdibile 
noii  est,  aul  inveniri,  au(  lalere  nonanllos  iidclcs, 
pcr  ignera  qiiemdam  purgalori:im,  ^nunlo  ma<^is 
iiiimisve  boiia  pcreuntia  dileieriinl,  taiilo  U.nHns, 
cUiusquc  salvari;  non  lanieii  taics,  de  qualibus  di- 
ctum  est,  qiiod  regnini)  Dei  non  possidt^biinl,  nisi 
coiiveiiieiiicr  pcBiiiicniibus  cadem  criuiiua  rcinil- 
tan:ur.  ConvcnieQlcr  aiilcm  dixi,  ulsleriles  in  cloe- 
iuosyiii%  iion  siiil.  >  Iiem  bcaiiis  Joanncs  Baptisla 


sinoomni  anibigiiiiate  scil  Aposiclu*,  post  dissoln- 
lionom  (orroslris  domus,  id  est  corporis,  ijtiod  esl 
(Ic  icrra,  se  baborc  in  coelis  (loinum  ysi.oniani,  non 
manufaciani,  id  esl  miiiistirio  ^licrius,  sed  ex  Dco, 
id  csl  opciaiionc  divina.  Hiiic  et  Domintis  :  <  \'h\ 
fiiei  il  corpus,  illic  congrogabunlur  el  an'iilaB  (Lur. 
xvii).  »  Quia  animse  spirilii;»!es,  solula  moJe  corpo- 
ris  asocndtinl  ad  ooeliim,  iibi  Clirislns  osl  iioo  sol  iin 
sociindinn  n:iliirain  dsviiiiim,  se«.l  cl  secunduii!  hii- 
iitan:im,  in  qiia  corponiliior  cot^!<;s  ascondil. 

111.  Ct  itcrnin  :  <  Si  qnis  milii  miijislrat,  mo 
.•^cqualiir;  el  nbi  egosum,  illic  et  minisler  mcuseril 
(Joan.  XII).  )  Fi  iliTiim  :  <  Si  abiero,  ei  prrrp.in- 
Tcro  vobis  locnm,  iicrnni  venio,  el  accipiani  vos  ad 


ail  populo  de  Cbristo  :  <  Ipse  vos  bapliiabii  in  Spi-  D  mc  ipsum,  ut  nbi  ego  sum,  ol  vos  sitis  [Joan.  xjv)  ;i 


I 


ritu  sanclo  Cl  igni  [Harc.  1).  1  Piirgal  qttippc  Do- 
niiiius  p-  ccala  in  baplis:iiale  el  igni  tribulaiionis 
lcniporalis,  ntu  ignis  pnrgationis.  llciii  scriptum 
cbt :  <  Pone  ollam  super  prunas  vacuam,  doncc  in- 
ralescal  et  liquefial  xs,  et  consiimalnr  rubigo 
{Eucli.  xiv).  I  Olla  pst,  quxvis  aiiima  fidclis  ntinc 
plc.ia  virtuiibuscl  opcribus  bonis,  nunc  vaciia,  id 
csi  impcrfecia.  El  quia  iii  snnciis  desidcriiset  opc- 
ribus  perfocla  plane  non  cst,  (scd)  pcccatoruni  ve- 
iijaruim  rubigine  esi  foedala;  cl  ideo  siiper  prun.^s 
igiiis  purgaiorii  poni  jubelur,  qnousqne  crucielnr 
ignis  ardorc,  el  sordes  pecc:itortiin  levinm  iii  igne 
coiisum:)nlur.  T;tnta  eiiini  eril  mcr.i  p;:;ritiancndi 
iu  igite,  qua  il;i  eril  rubigo  pLCcati. 


el  riiienm  ;  <  Palcr,  quos  dedisti  mibi,  volo,  \\\  nbi 
cgo  sum,  et  illi  .sinl  mecoin,  ul  videaiu  clarilalciu 
meam.  quam  dedisli  milii  {Joan.  xvu).  »  Magii;i  ilo- 
qnccsl  nierccs  amoris  el  operis  boni.  esse  nini 
Clirisio.  Revera  in.xsiiniabilis  bonor,  ulsii  adopliviis 
rtim  onico;  iil  sil  ubi  esl  liiiicus,  noii  cojrqii;i!ilci 
<livinii3ti,  scd  consociatus  :vlcrnitaii. 

IV.  l)c  valde  nialis  ail  Apaslolus:  <  Nol.to  (;ir.n?e, 
ncquc  fornicarii,  iiequc  idolis  sorviontcs,  neqne 
iduiteri,  nequc  inollcs,  neqiic  masculorum  conciibi- 
torcs,  neqtie  fiires,  neqiie  avari,  neqnc  ebriosi,  nc- 
qiie  malcdici,  reqno  rapaccs,  rcgnuin  Dei  pos.^iile- 
btiiit  (/  Cor.  vi).»  Ll  iii  ApO(:a!ypsi  Dominus  :  <  Ti- 
itiidis    fl   incrcdtilis,    el  osicci;ilis    el   iiomicidi^, 


m 


I5J.HN\1U)I  AaiJAilS  rOMlS  CAI.IDI 


fSfi 


lt)riiic;il')ill)iis,  01  vfncft<,'is,  rt  iilololjiris,  t.lornni- 

))iis  iiiemlacil)u.s  ;  pars  illoruni  ciil  in  sl:i;;no  aidcnii 

ignft  cl  snl|)jiiirc,(|ii()il  osl  inors  sernnda  (/i/;or.  xiii).i 

Eccu,  m:)(;na  coniinilictiiescrintina,  non  |)ossi(J(;l)iinl 

rcgnuin  Dei,  scd  dclrudcntur  iii  inrcrniiin. 

V.   Saiic   ievia   itcrcala   coininilicnK^s  ad    inncni 

lr.)nscunl  puigaloriuin,  ulpurgenlni  ;  si  (unnMi  l)onis 

aclibus  iii  liac  adhiic   \iia   |)osili,  nl  illnc  vcnianl, 

oblitieaiU;   quns  Apnslolus  ail  salvari,  sic   taineii 

« (jiMsi  per  ignem  (/  Lor.  iii),  >  ul  |)rjedicluni  csU 

(;.\PCT  XU. 

toutra  eoi  qui  in  ecc'esia  orare  nolunf,  ncc  ecele- 
siiini  efne  nuncu\iandtim  asseruni.  libi  probulur  et 
ccclesiam  esas  vocandam,  et  ilii  C/ise  orunilum,  et 
in  macjna  vcneiatione  hubendain.  L  bi  eiiain  re- 
spondeiur  cu.dum  eorumdem  hivielicorwn  obje 
ciioni,  qua  ex  verbis  beati  SleplKnii  aiunl,  quod 
Kxceisus  non  liabilal  in  Dtanuf.iclis  {Acl.  vii),  el 
ideo  uec  in   ecclcsia. 

i.  IVosicrca  ap|ioiiuiit  iniqniiatcin  super  ini()iiita- 

leni  ei  doiiiuin   Oei,   doinuin   iilique  oraiioiiis  co.i- 

lciniiciiles,   nialunt  orare  ia   ftabulis,  vcl  iii  cubi- 

rulis,    seu  in    llialainis,  quatn    iii    ccclesia.  £l  ad 

luajorem  conlcn.pluni,  ninlierculis  ei  insipiettlibiis 

persnadere  nilnnlur,  non  esse  ccclesiani,   nec  sic 

delicife  vocari. 

II.  Coiitra  fjuos  sacrae  Scriptur.-B  proferinuis  le- 
slimotiia  :  <  iil  lioc  pr:rscientes  fidelcs,  »  siciit  bea- 
ins  Pclrus  docet,  t  custodiant  semelipsos  nc  insi- 
p^enlium  errore  Iraducti,  a  propria  excidant  firmi- 
laie  (//  Petr.  iii).  >  Altendcndum  igilur  esl  qiiod 
domus  t)ei  doinus  oratioiiis  vocaiur,  et  cccLsia. 
Ouanlaqne  sit  ei  reverentia  exliibenda,  scriplum  Cbl 
iii  iibro  Evang.lioruin;  quod  Dominus  invenil  iii 
templo  vendenles  boves  ei  oves,  el  roluiiiba.%  c( 
jiuinmularios  sedeules;  ec  eusw  feci.ssel  quasi  fla- 
geUuiu  (le  funi<ulis,  omnes  ejccil  de  leniplo,  oves 
q«oqnc  el  Loves,  (U  ntimmulariorum  effuKdens  ;i.'s, 
«lensas  subvertil.  Et  his  qui  cokimbas  vetidehanl 
dixil :  «  Auferle  ista  hiiic,  el  iiolile  facere  doiiuiiM 
Palris  mei  doinum  ncgoiiaiionis  (Joun.  i;).  >  Hapc 
Joannes.  Marcii.s  vero  ail  quod  uon  sinebai  Dominiis 
«  ul  qiiisquam  transferret  vas  per  lemidiim,  el  do- 
cebal  dicens  eisrNoisne  scriplum  est  quia  donins 
!)ie:i,  domus  niationis  voc:)bitur  omnibus  gentibus? 
Vos  antem  fecisiis  eani  sj)cluncarn  lairoiium  {Mi.irc. 
Ki).  >  £t  liis  gestis  ,  seciindum  Lucam,  <  eral  quuli- 
die  docens  in  tenipio  {Luc.  %\i).t 

III.  Ccce  evidcnier  paiel  quod  (eiit|)lum  vocat 
domum  Patris  sui;  ol  domum  suam;  et  domum  oru- 
(wnis  non  solum  sibi,  vel  apestolis,  se.1  cunctis 
gcniibus,  id  esl  eleciis  ex  Jud;eis  ei  gcniibus.  I!x- 
rctici  vero,  nec  doinum  Dei,  nec  domHin  oralionis 
vocani,  iiec  in  ea  cum  clociis  orare  cur;.nt;  sed 
ni;ilttnl  in  doinibiis  suis,  qiiam  in  domo  Dei  oraie. 
in  qtio  paiei,  nec  vcrliis,  nec  opere  Uominum  je- 
suni  ChristHm  seqni ;  dum  lenijilum,  quod  ipsc 
I.Tiilo|)ere  vciicralur  et  scrnione  ei  opcrc,  ipsi  b!:»- 
Sjtlieniant;  ncc  in  eo,  ubi  gcnlibus  orandiim  cssc 
;>ia:dixil,  oranK  Bcsliam  nainqne,  lioc  esl  Aiilithri- 


B 


A  suini  i»<  qiiiiMiir,  id  csl  iiiiil.'inlnr ;  qnl  si' iit  inAjiu- 
calyjt^i  dicitiir  :  <  AjK.Tuil  os  sniim  in  li1:isi)licini;iK, 
b1:ivpiicni:irc  iiOincn  Cjus,  ct  ijbcrnacuhiiB  cjus,  cl 
v(:t  qni  in  ru;lo  liabilant  (Apor.  xut).  > 

IV.  I]las|ibc!naiit  tnbcrnacnlum  Doi,  duin  diciinl, 
|iOliiis  iii  Liibiciilis  vcl  slabulis,  (jicnn  iii  doino  Dci 
()i:iiidiJiii.  Ulaspli<Mii:iiil  noinen  Dci,  diiiii  di(uul, 
noii  crca.ssc  aut  rcgcie  niiiiiduii).  Iil.isjilictn;int  cos, 
«jui  iii  cuelo  babitant  dutn  dicunt,  a()ostolos,  niar- 
ijfrcs  civcstjue  coeli  nullain  posse  ojicm  conferre 
snppltcaniibus. 

V.  Pra  tcrca,  in  (ciiiplo  docebal,  sicul  diciuin  cst: 
(  Et  crat  docens  qitolidic  iii  tcinjilo  (Lmc.  xxi).  > 
Ibi  doc:ores  audiebat,  sicut  sciipluin  cst  dc  paren- 
libuj  eju«,  (  qnia  invctteninl  iluin  in  lciii|)lo  seden- 
lem  in  medio  doctorum,  ;itidicnlcm  illos  el  inlcrro- 
j!:iiilcin  (/^i/c.  ii).>  Et  cniii  dicercnt  :  «  (l..lciiie.s  qtta:- 
rebamus  te  (ibid  ),  >  rcspondit  :  <  (Jnid  esl,  qnoJ 
iiic  qiixrcbalis?  nescicbatis  qiiia  in  iiis  qnae  Patris 
mci  sunt,  ojiorlct  metsse  >  (Ibid.)'!  Ecce  iiiventnsin 
icmjilo,  responilel,  illud  esse  Patris  siii,  ei  oportere 
sc  esse  in  eo. 

VI.  Adliiic  scriptum  cst  iii  Evangclio  Lucic  de 
discijiiilis  Domiiii  post  asceiisionem  :  (  Et  cr:iiit 
seinper  in  lemplo  laiidaiiics  ei  beiiediceiit<?s  Dciim 
(Luc.  \xiv).  >  Et  post  advenltim  sancli  SpiriltiS, 
sicut  in  Actibiis  apostoloruin  habctiir  :  <  Eraiil  qno- 
lidie  perduraiiles  uiianiiniter  in  leinplo  (Act.  n).  > 
Lt  ilerum  :  (  Petius  et    Joannes    nscendebant   im 

C  lcmplum  ad  horam  orclioiiis  nonam  (Act.  iii);  >  -l 
tiinc  ciaudnm  ex  nleio  mairis  su?e  rcparavertin!. 

VII.  Item  angelus  Domiiii ,  educens  aposlolos  de     _ 
carcore,  rtil  :  «  Ite,   et  stanies  iu  t^mp^  loquimini    ^ 
plebi  omnia  verba   vita;  hnjas.  Qiii  cum  audissenl, 
iiilraveruiit  diiuculo  iii  lcmpium,  et  (locebaiil  (Act. 

\).  )  Item  :  «  Paulo  oranli  in  leniplo  conligit  fieri 
in  stuporc^n  mentis,  et  videre  Jesnin  {.ict.  xxm).  > 
Anna  qtioque  vidita  (  noii  discedebai  iii  teniplu 
se.rviens  nocie  ae  uie  (Luc,  ii).  >  Simcon  etiain, 
(  Justus  ct  liinoratus,  exspeclans  consolationeni 
Israel;  ct  Spiriliis  sanctus  erat  iii  eo.  El  vciiil  in 
Sjiirilu  in  lcinjilum  ;  eiacccjiil  iestiin  in  ulnas  suas, 
ci  bcnedixit  Deiim  (ibid.).  » 
_  Vin.  Ex  his  paict  quod  aposloli  iii  teinplo  ora;it 
l.iudaniqtie  Douin  ;  el  vidct  Paulus  Jesum  :  ibiqnc 
€X  prajcepio  aiigcli  dorciit  :  Aniia  eliam  a  lenijilo 
non  disccdcb;il  serviins  Doiniiio  die  ac  iiocte.  Vir 
quoqiio  saiiclu?  Sinteon  ,  Sjtiiilu  sancio  j)lcitns  iii 
codcm  Sjiirilu  venit  in  l(;mphiin,  et  accipii  Jesutn, 
el  benedicit.  Quaie  ergo  impii  ha;relici  jaclant  se 
servare  Evangelitim  ci  sequi  aposiolos;  cum  nc»ii 
in  lemploorent,  sed  in  thalamo,  iiec  ibi  doceant, 
sed  in  foro,  cl  qnidam  clam  in  domo? 

IX  0  insensati !  nunquid  molestuin  esi  vobis,  si 
D.'us  in  quaiibel  urbe,  villa  cl  caslro  domum  ha- 
bcat,  ut  honoretura  suis;  cum  mulli  vesiruni  ha- 
bcanl  non  unam,  sed  phires  ad  vcslias  volunlalcs? 
Iiein  vus  iiabetis  domos,  aliam  ad  manducundum. 


S37  LIBFJl  CONTnA  WALUENSES.  ft"» 

«liain  3(1  tlormjen  Jum ,  i«liam  ;iil  alios  iisiis  :  Ciir  A  Homiiius,  qiii  inaiuiiicnvil   ri  liiliit  ciiin  ilisrij^uls. 


iiividelis  popuio  Clirisliaiio,  si  liiil:OiU  (Jomiiin  ad 
nrnnduin,  laiMlaniiiinive  Detiin,  scti  nd  (loreniliiin 
vprba  Tilx>?  lloni,  quia  Detis  oniniuin  cst,  non  unins 
froliiis,  ab  oinnilius  in  coinnuini  csi  orantliis. 

X.  Qiioii  auleiii  domus  oralioiiis  ilic.iltir  ocde- 
sia  .   cl   aiicloiiuie  el   ralione  pidhaliir.  Ecclesia 


Ail  liivo,  conscijiicltir,  noii  osso  niaiHliic.uidiiin  cuin 
ali()tio  ;  aul  niaiKiiicaiKlnni  csse  laniiiin  onin  infl(l(*- 
liliiis;  qiiod  seiilirc,  osl  siiiiMiia  dciiioniia.  Rt^slal 
igiltir,  iil  C(-rlosi;iin  Dci  iiilclligiiiiins  ilti  doniuui 
oralionis.  Ihidc  ol  ocdcsia  diciliir  por  olymolo- 
giam,  xdos  cloricoruin  :  non  f|iiod   ipsi   laiiltini   iii 


(|iiippe  dicilur  iiuiic  convocalio  rnicliiitn,  nniic  con-  ea  convoniaiil ;    scd  qiiia  o.Tlcris  fidclilnis  fictpien- 

t;rei;alio  nialoruin,  nunc  donuis  Doi,  ad  qnam   plc-  lius;   ct  (piia   ooriim  csl  eam  ciisiodiro,    claiidorc, 

ruin(|nc  cl   lii,  el  illi  coiiveniuiil.   Ecclosia  ditilnr  apctiro  ol  diviii.«»  ihi  oclobrare  inystcria. 
coiivocalio  fidciitim  ;  tnidc  scripltitn  :  »  i'aiiliis  vin-  XII.  Noc  mirtiin   si  ctclcsia   Dci  diciltir  tain  oon- 

clns  Jesu  Chrisli,    ei   Timoilieiis    fralcr  IMiilomoni  vncaiio    lidclium  (|tiam   locus  oralionis,   ubi  convc- 

dilccio  el  iidjulori  noslro,    el  Appiic  sorori  cliaris-  niunl;   sicul   ct  domus  dicilur   inansio  ali(|iia  ,  ct 

siinae,  ct  Arcliippo  cotnmiiiloni  noslro,  ci  ^cclesiic  mancnles    in     ca.     Ciim    eiiiin    Icgilur    Doniinuni 

(pi;c  in   donio  sna  osU  Gialia  vobis  cl   pax  a  Doo  intrassc  in  domtim  piincipis  IMinrisx>oiuin,  Sabbalo 
r.itre  noslio,  et  Doinino  Jcsu  Clirislo  (/'/li/.  n).  >  B  manducare    pancm   {Luc.    xiv);    domiis    sigiilficat 

K.cclosi.i  diciiurcongrogaiio  malorum,  undc  David  :  nAaiisioncs.    Cum  aiitem   logitur  de  rogulo;    quia 


I  Odivi  ccclcsiam  inaligna.ilium  (P$at.  xx\)  i  Ec- 
clesia  quoijiie  dicitur  domus  oralioiiis  :  unde  Apo- 
stoltis  ad  Corinibios  :  <  ConvenieiUibus  vobis  in  ec- 
clesia ,    audio  sci^suras  csse,   cl   es   p.trle   credo 


<  credidit  ipsc,  et  domus  ojns  lola  {ibid.);  t  du- 
inus  sigiiincat  manentos  in  domo.  Civitas  qnoquu 
significal  locum  civium  aliipioruin;  et  civcs  ibi 
inanenlos.    Lncuin  signiiicat ,  ciiin  dicilnr  :  i  Vi- 


(/  Cor.    XI ).  >   Ei  patilo  posi  :  «  Convcnioniibiis  dens  civilatcm,  flivit  Jcsns  (Luc.   xix).  »  Cives  si- 

vubis  in  unuin,  jam  non  est  Dominicain  cuciiam  giiifical ,  ctim  dicilur  :  <  Cuni  intrassel  Jesiis  Hie- 

inaiidticarc.  Cniisipiisque  cnim  suam  c<ennin  pnn-  rosolyniam,  oommola  csl  iinivorsa  civilas,  dicens  : 

«iimil  ad   iiiaiiducanduin.    Ei  alius  quidom  cstiiii,  qnis  csl  hic?  >  {ilatdi.  x.)  Nctpie  eniin  miironini 

nlius  auieiii  ejr.tis  ost.  Niiiniuiii  doiiios  iioii  bnrciis  atnbilns,  atil  locus  i|ise  dicebal,  i  qnis    esl  liic?  > 

ad  maiiducaiidtitii  cl  Wibeiidttin?  atil  Lcclosiatn   Doi  sed  civos  immancntcs. 

coiilcmiiitis   el  confnndilis  cos,  qtii  Oiin  liahcnl  ?  >  XIII.  Synagoga    qnoqne  diclliir  locus  oral:oni<:, 

(Ibid.)    Apcrlo  ail,  qiiia   Corintliii,    qnoruin   qtii-  in   qno  Jtidioi    coiiLjrogabanliir.  Et  ipsi  onim  Jti 'a-i 

tl:iiii  eranl  lioni,  qnidam  inali  ,  convcnicltnnl  iii  ec-  |,iiic  niiiiil  ad  Doniiiiiim  dc  ccniiiriont;  :    «  Synago- 

closia,    id  csl  in  douio  oralioiiis,  sicul  oxposilores  gam  ipse  aulificavii  iiol  is  {l.iic.  vii);  i  sii-nificantos 

auiliciitici  dicuiil.  El  i«le<)  siiiijuiigit  :   «  Convcnicn-  noininc   synagoj^nc  (ionium,  quani  e  s  codiiicavcral 

libus  vob;s  in  nnuni.  >    Qttid  esi  i  in  niinm  ccnvc-  ad  oianiinm.  Joaniics  qtioqtie  ait  angelo  Si:)yrii:« 

iiire,  >    nibi  in   unnm  locuin  simiil  vcnire ;  qiioin  Ecclesiae  :  i  Blasidieir.aris  ab  liis  qui  sc  diciiiil  Jti- 

locuni  supt-rius  iioiiiiiiavit  ecdesiam?   Et  (pioiiiam  d;oos  esso,    et  iion  sunt.  sed  siiiil  synagoga  Sataiiic 


in  illo  loco,  iu  csl  iii  ocdcsia,  si;  rclicicbaiil.  ic- 
prcliendil  cus  ilicetis  :  <  NiiiKpiid  doinos  non  lia- 
lol  s  ad  niaiulticandiiin  cl  biboiKltim?  Aul  ecclc- 
siaiii  Dei  coiilcnmitis?  >  Iric  csl  non  babelis  alia 
loca,  ubi  vos  rcficiatis?  aul  cum  liabcalis  alia  loca 
ecdefciain  Dci,  id  csi  domtim  or.ilionis  contemni- 
tis.ibi  nianilucando  atil  bibcmlo?  quasi  diceicl: 
ccclesia   non  donius  ad  maiiiliicandum,  vcl  bibcii" 


{Ajyoc.  ii).  »  0"o  '•'  '^co,  sinc  oiiini  scrtipulo  Jii(!a'(  s 
voi-at  syn.igogam  Saiaiuc. 

XIV.  Maiiirostiim  cst  igiltir  liim  auclorilale  Apo- 
stoli,  luin  indticlionc  prjcscriploruin  similium,  Ec- 
dosiam  Dci  dici,  lam  doiniim  oraiionis,  qnamcoii- 
vocalionem  fidolitim.  Ir.  occlesia  ciiim  m;ilcri;tl', 
variolas,  sivc  muliiiudo  lapidtiin,  ai:t  ligiiorum  si- 
giiilicat  divcrsos  ordincs  iidciitim  :  pavinicnlum  i;t 


dum,  sod  ad  oiandum ;  el  ideo,  si  donios   babolis  teclum,   snbdilos  ct  pr.nelalos  :  fciioslrai   per  qnas 
ad  maiiducandum    vcl  bibondum,   ibi  vos  reficiie,  p  |»x  oadi  iiifiiiiditiir,    doclores  pcr  qnos  ca(>.lcri  lido- 

non  in   donio  orationis,    id   csl  in   ccclesia.   Qno-  les  illustranltir,  qui  liicc  scinionis  Doi  iliuininaiiltir. 

circa,  qui  iii  ocdcbia  Dei   inaiiducal  anl  bibil,  ip-  Fuiidamenlum,  qnod  lotiiin  pondtis  Ecdcsi;e  stisli- 

saiii  oontemnii,  maxitne  si  iiaboal  donr.iin  ad  maii-  iiol,  Ciirisltiscsl,  quimoros  noslrossuslinct ;  oslitiin, 

dticaiidum.  Ecclosia  iianitpie  Dci  ,  iion  est   domiis  (ides;    allarc,   Deits ;    laiitiido   ccdesi*,    charilas; 

ad  inanducaiiduin   el  bibenduin  ;   sod  doinus  ora-  aitiliido,  spes;  ioii^iludo,    persovcranlia  ;  lampados 

lioiiis  scii  candcloe,  Scriplur.i!,  sivo  viiitiies;  cynibaia,  si- 

XI.  Ex    bis  palct  occlesiam  Dei    dici  lioc   loco  gi.uiii   jubiialionis.    Ctiiii   or{;o  n':itcrlaiis   ccdcsia 

doMium  oraiionis.  Alioqtii,  si  quis  dical,    ecciei>iain  sigiiificcl  spirilu;ilcm,  non  inconveniontor  ojtis   no- 

Dci  dici  lieic  iiddcs,  iiiiendal  quaiila   sequalnr  ai)-  iiion  arcipil.    Quia  ilcrumqnc  signum  ccnsctur  no- 

stirditas.  Aposloltis  quippe  rcpreliendit  iicic  Corin-  minc  rci,  ctijtis  csl   signum.  liinc  rroplicta  at  do 

liiius  cotticdoiiles   iii  ecciosia  Dci.    Ei,   si  ecclosia  inaiina    :  i    raiicin   aiigolorum  iiianducavit   boino 

Dei    inicliigilur    bcic   bdoiiiiin   coiivocalio,  coii.<>c-  (lUul.  lxxvii);  >  no.i  quia  csscl  paiiis  angoloruni  ; 

qtionter  videbitiir  oos,  qni  comcduiit  iii  convenlti  sod  qnia  signilioahal  illum.  El  Aposloius  ait  ik  p*»- 

i(.!diuin    reprclicndcFC ;  cl  bic  roprcliciisibilis  eiil  lii  qt;;c   fundcljal  .iquam  Jtitiais  :  i  Cotiscqueiuu 


630 


RLUNAIU»  AnnA   lONTIS  CALIDI  LIB.  (X-MUA  WALHr.NSES. 


840 


r.()s  p<'lrr>,  prlr.i  aiitciii  er;ii  ('.iirisliis  (I  Cor.  x);  »  A  niuJiiiis  ronlia  per  ciifinnspeciioncm  iiitinW:ri<lub ; 


iton  qtiia  pelru  esset   Cliribltis ;  8C<I  qitia  si^^nilica- 
l>:il  Cliriittiini,  qtii  a(|(i.i  sapicntix  rospotal. 

XV.  Ciin)  atitem  (liciinus,  in  (loino  oraiioitis,  iJ 
fsl  iii  occlcsi»  orandum,  ininui  i  vorilalis  rr>iitr;\ 
itos  inliicuiil  iilitd  (i)v.ingclicuin  :  c  Tu  auliiii,  cuiii 


ul  ilrsiileria  illicila  tocrccaiilur,  n''c  ('onciipisccnlia 
r.'irn:ilis  nilmiltnliir  ;  gcd  lo(a  conlih  inlcnlione  P.t- 
(crccoicslis  orelur  eo  nllenliiiH  :  qno  clniso  cor(!iJ 
riililii,  ;t  si)pcrvcnicnl;l»ii8  iioii  inlcrriiiiipilnr  ciiris. 
11. ic  csl   ointi.i,  ()ii;r  fiuliim    pcncirat.  Ila-c  piil>al 


oraveris,  intra  iii  cubiculnm  luuin,  cl  c!;ii'SO  oslio,      aurcs  r.ilris  culesiis.  II.tc  iuipelr;»t,  si  quiil  poiilii- 


orn  Paticni  (iiuni  iii  ahscondito;  e(  Pa(er  luiis,  qiii 
vi(l«;(  in  abscoiidito,  redde(  (ibi  (Malllt.  vi).  >  Ex 
l.is  cnim  aiiiii(  oranduui  esse  in  cubiculo,  noii  in 
ccclcsia. 

XVL  Scd,  si  orandiim  es(  iii  cubiculo,  noii  in 
orclesia;  Josiis  Clirisitis  in  ciijiis  oic  doliis  non 
Liit,  orravil,  cum  vocavi(  doniuiii  orationis ,  si  ibi 
ii(<n  oiaitu'.  Si  aiilcm  veiiiin  dixil,  iiiio  qiiia  venim 


lal.  Liidc  siibdittir  :  «  K[  Pn(er  liiii»,  qui    vide(  iii 
al)>-coiiditM,  roddol  tibi  {Multh.  \\).  i 

XIX.  Piaeicrf^n,  qnia  in  ccclcsia  orarc  noluni, 
contin  nns  pr.Tlcndiinl  exciisniioncs  iii  pecialis, 
e(  iiidiicuii(  iiitid  (;tiod  boatus  Sloplianiis  ai(  i:i  Acli- 
biis  aposloloriim  :  <  Salomon  xdificavi(  Dco  do- 
niiim  ;  sod  nciiExccIsus  in  maniif;iclis  li.iliilai.  s;cm( 
Proplit;tn  dirii  :  Coeliim  milii  scdes  csi;    terra  nti- 


Vcritas  dixit,  (ioiiii).i  or;tliouis  csi  qiiia  ibi  or;indiii:i  0  toni  scai  ellii.ni  pcdiim  mcoriim.  Qiiam  doiinim  .xdi- 
c,s(.  Ilo.m  si  in  ecclosia  oranduin  aoii  esl,  peccuvc-  ficabiiis  milii,  dici(  Dominiis?  Au(  quis  lociis  rc- 
ruiil  Pc(riis  c(  Joaiines,  qui  asceiidcruiii  ad  lciii-  quiciioiiis  mex  est?  Nontie  manus  mea  fcci^  bxc 
plum  ad  horam  oratioiiis  nonani.  Iicm  peccavii  ouinia?  (i4cf.  vii.)  »  E(,  inquiun( ,  si  Excel!>us  iioii 
P.iuius;  pcccnvii  Aiina  ,  qnx  non  distjcdebat  a  (eiii-  babit3(  in  maiiuraclis,  non  liab:(;i(  in  ecclcsiis  fadis 
jlit,  jejuniis  e(  oiaiionilius  serviens  nocle  ac  die  ;      niaiiii  bcininuin,  Si  autem  ibi  noii  habiiat,  cur  iie- 


(,uod  iiii'iue  sentirc,  extrcmx  demeniia;  esl.  Con- 
sie(  igitur,  ojandum  csse  iii  ecclesia,  tum  aucloii- 
laic  Chrisii,  Itsniexempiisapostolonnn,  alioru.iiqu?, 
sanclorum. 

XVIL  Orandum  (amen  csi  ubiqtie  sicui  Aposio- 
liis  ail  :  I  Volo  viros  oraie  in  omiii  loco,  levanios 
puras  i!i.ii!us,  sine  ira  et  disccplaiione  :  similiter 
(■(  nuiliercs  (i  Tim.  ii).  i  Et  Pioplicia:  <  I:i  onsni 
l<;co  iloiiiiiiniionis  cjus,  beneuic,  anima  me:i,  Domi- 


G 


niiis  ilbic  aJ  orandiim  ? 

XX.  Ad  qiiod  respondcmus,  sic  iiitclligondum  : 
<  Dciis  noii  habita(  in  nianufaclis,  >  id  osi  imn  ihl 
cl:ii!ditui',  aiit  coi:(inclur  in  nianiiraciis.  Iiniiiciisiis 
es(  cni;i',  e(  inrircumscriptus  Deus,  cl  illocalis  <■( 
ideo  iion  circumscribidir;  aii(  coiilinciur  iii  bi('0. 
Cui  eniin  coelum  sedcs  cs(,  et  terra  scabclliini,  quo- 
modo  coniincreiur  in  aliqua  domo?  Cnir  habii:is 
in  domo  tua,   ibi  includeris ,  noc  uspiam  alibi  es. 


no  [Vsal.  cii).  >  Ctim  ergo  ubiqiiesi(  orandum,  vo-  "*  Non  sic  babiiat  Deus  in  nianufaclis  (einplis,  iil  sic 

luil  Deus  .specialiJcr  esse  locum  orniioni  depiitaluin,  ibi  includalur,  quatenus  nusquani  si(  alibi. 
scilicct  (aiiium  ad  oranduiu  cl  servicndiim  Deo,  ni  XXI.  Pr3ntere.i,  i  SpirKus  cs(  Dous  (//  Cor.  iii),» 

taii(o  alten(ius  fia(  oratio,   qininlo  ibi  soli  vacalur  sicui  idein  ait  :  et  ideo  loco  corporali  noii  conliiic- 

Deo,  ne  qiiid  aliud  fiai.  Alia  qtiippe  loca  ,  pluribiis  !»r;  sed  babilal  per  graliam  in  cordibus  elecloriini, 

SUH(  plerumqne  nogotiis  implicila,  Ei  ideo,  si  ibi  L'nd(^  Apnsiolus  ad   Eplicsios  ;    i  J)c(  vobis  Pater 

uret  qtiis,  vciii,  nolil,  nonntinqiiam  interriimpilur.  Doinini  nos(ri  Jesu  Cbristi   habi(arc  Chris(um  pcr 

t  Miiscc  naiiiqiic  morientcs  pcrduii(  suavi(atcni  uii-  lidem  in  cordibus  vcsiris  [Epliei.  iii).  >  Fidcs  enim 

gueiiii  [Eccle.  x).  >  Catisae  quippe  temporales   inu-  tua  de  Cbrisio,  Chrislus  (est)  in  cordc  (uo.  Iliiice( 

Acaniin  inore.  per  insolenliam  sc  ingerenics,  corda  Prophcia ;  c  E(  repnlit  (abern;»fulum  Silo,  tabcrna- 

«rjniiam  confuiiduiit;  iicoralioiies,  qiiaiper  se,  vcl-  cnlum   su«m  ,  ubi   habi(avl(  in  bomiiiibus   (PmL 

ularomatafragraieiil,  suavem  rcddanl  Dco  in  cran-  lxxvii).  »  Ecce,  quoinodo  habilavK  Dcns  in  labcr- 

libiis  odorem.  naculo  suo.    liabilavit  eniin  ibi  in  boniiiiibus.  Sic 

XVIIL  Cum  ergo  aii  Dominiis,  ul  oratunis  inlre(  babita(  Deus  in  ecclesiis,  l».ibi(ando  in  hominibus  : 

in  cubicujum,  non  slalui(,  u(   lecius  nialeiialis  sil  ^  e(  idco  p(.(ius  liabi(a(  ibi,    quam  alibi.  yuia  in(er- 

locus  or.itioiiis,  itniquam  enim  hoc  fecil :  ntisquam  d«ni  piurcsibi  conveninni.olcum  niajoii  devotione, 


vocavil  locliini,  vel  ihisLiimin),  (iomum  orationis. 
Sanc  lempluni  vocai  donium  Dei,  e(  donium  ora- 
lioais.  Non  ergoiiilelligeiuium  est  de  leclo  marilali, 
sed  spiriluaii.  Vocat  i<;iiui'  cuLiiculum ,  scciciiiin 
fordis ;  iibi  .si  boiia  es(  conscienlia  ,  suavi^er 
quis  p;iust:t;  si  vero  mala,  vebementer  grava- 
liir.  Oraluriis  i(aquc  qnis,  sccretnm  cordis  intrare 


ac  fervcntiori  Ade  concurrunl;  servitur  DcO  obse- 
craiionibus,  ei  perceptione  sacri  pabiiii,  id  e.si  cor- 
poris  Chrisli,  e(  divini  verbi.  Cuin  igiiur  scmper  e( 
ubique  sit  Dcus  in  cordibus  clcclorum;  plcniiis  ct 
perfcciius  cos  replel  in  ecclesiis,  cuiii  in  suo  obsc- 
qnio  eos  viderit  promptiores.  Veriimiamen,  si  Dch* 
ubiquc  csi,  cun»  dicat :  c  Ca.duni  el  terrain  ogo  im- 


(jibel;  ut  non   t;iii(uin  ore,  sed  e(  corde  ore(.   Cu-  pleo  (/*«.  xxiii);  »  in  inantifacds  csl,  con(  iieiis  ao 

liiciiltiin  coriiis  !ii(rc(,   nc  inciis  per  c.xleriora  fusa,  rcjciis;  scd  non  ibi    iia   iiiliabila(,  iil  iii  (onliiitis 

frucliim  orationis  pcrdat.  In  se  vcro  revet-sa,  lanlo  eleclorum  :  bic  cnim  inbabilal  eiiani  pcr  ^iai.i;!m; 

facilius  pcr  oratioiieni  impclrci.quanlo  cuncds  aliis  iu  iHi^  vcro  csl  pcr  esscniiam,  poicndani,  c(  |*rx- 

rlirclis,  soli  Deo  vacare  coiKcadil.  Ei  idco,  quandin  seiaiam. 
oraiiou!   insislilur   clauJoiuluin  tst  osiiuin,  id  cst 


fC 


ciaG4  ANMJM  oonmi  UCXCl  XCII 


HE1IC[8  SEPTIlLieniSIS 


NOTITIA 


(rol)c.  LEtsr.»,  nitloria  poetarum  tt  potmatum   medii  cii,  Iblae  M;tgilel».,  17il,  it)-8*,  pag.  450) 


nfnrictiB  S/^piiiiiellensis,  ex  Einiria  oriundas,  pago  qtiotlam  agri  Florenlini  qui  seplinio  ab  iirbt  Fio- 
rei)ii:i  lni>i(ie  Liiram  fnnlitstis  occurrit,  iil  quod  iii  exeiiiplo  Elegi£  inaniiscri|i(o  iiotaveral  iVLirq.  Giiiliiis. 
Alias  Sjniariensis,  viilgo  llenricns  P^iiiper  appelhiliir  iii  eoiiice  qiioil:iin  niantiscriplo  bibliotliecx  Pdulinx 
a(-ii(^en)i;e  Lipsieiisis  (1).  Fl:>reiitiniis  diciUir  iii  glossa  inanuscripl.')  codicis  llelinsiailiensis.  Genns  siiiiin 
agresie  esse  el  leime  ipsc  faiemr  :»n».ior  (2).  Slinliis  operam  dcJit  Boloni:i:  (3J.  Adeo  paupcr  fiiissc  pio- 
ilitiir,  ul  cum  papyrus  decsset,  vorhtis  suos  iii  veieri  ctallriio  pellicio  describtMC  cogcreiur  (1).  Ftiit  pocla 
s.¥CiiJi  ^iii,  ut  vuli  Cliribiiuiiub  D.iuinius  (5).  Scripsil  c:iriiit'n,  cnjiis  menlic  liei,  A.  1191,  aut  ll9i,  qiioj 
ex  libri  II  vcrsibus  Gl,  f)2,  U5,  04,  patet.  Aiino  cniin  1193  lleiiricus  Vi  Siciliani  oinneni  expunnavit,  cuiil 
anlea  i'iem  inreliciler  icnl:isset,  qiKiiii  advers:<m  expcdiiioneni  innuit  auclor.  Meminit  etiam  (6)  laiiqiiam 
rei  noviter  gesiu' i-tpiiviiaiis  a  Ki(;li;irdo,  Aiif^iiae  rcjje,  aiino  1192  perpessae. 

Scripsil  tiigiam  Dt  d^venii.itie  I'j>:uii(jc  el  pliilosopliia'  cousoialione,  ut  iiiscribiliir  iii  codice  ins.  biblio- 
tliecx  PauiiiiB  ar;iilenii;«  Lipsiensib  (7j.  Gavisiis  ;inlca  suinnia  felicitate,  el  posie i  ad  siiiniiiam  inopiaiii 
rctladiis  carnicn  iinc  c<^<ripu!>uil  (8).  Scripsit  liuiic  librum  ad  cpiscopum  Florentiiiuin  (9).  Mille  vcrsus 
baliei  Llegiu  (10).  Divitlilur  carnif.n  iii  quatuor  liltros.  In  priino  queriliir  llciiiiciis  de  suu  iniscria  et 
adversiiatibus  linjus  niuiitli.  Iii  lettio  iiuroiiucil  (Miilosopliiani  ipsum  acriter  reprcht;ntlentcin.  Iii  quarto 
eaindem  ipsum  cuiisulaiiteiii  (II).  Kviilgavit  opiis  boc  Clirisiiaiius  Uaumius  (12)  ex  iiis.  codicti  biblioiliecx 
Ltpsieiisis,  qu;r.  i:iiiien  diinidiaiii  suluin  cjus  parieni  suppeiliiaverat  (15);  el  ex  inenibranis  F!orciitiiiis(l4). 
Furie  el  usus  e&t  Mjrt|.  (>iidii  maiiuscripla  (15).  Excusa  esl  editio  Dauiiiiaiia  aiiiio  10S4  aul  poslea  (16). 
Carueral  ediior  excinpLiri  iiis.  equitis  Lucciisis  Marii  Florcnlini,  ciijus  niaiitiscriptum  ctim  noniitillis 
obsciiris  in  exciiso  loci»  (Onlulit  Dartliol.  itercriiius,  el  ad  Daiimium  inisit  (17).  Caiuilet  codice  i|iiodani 
iiis.  Palaviensi  (18).  Noiassc  tcxiui  atldilurum  promisit  Cliristianus  Dauinius  (19).  Exstal  alioqiii  cuiii 
coinmenlo  inanusciipto  iti  bibliotbcca  aradeihix  Lipsiensis  (20). 

Rccepi  in  ine  novaiii  llciiKci  Sepiiinellciisis  editiunem ,  ignorans  tum  typis  jam  esse  a  Daumio  vulga- 
lam.  OiJ>*  nvis  vero  pusiiM  lie  cililiune  Daumiaiia  ccrlior  ruerim  facius,  lameii  quoiiiam  et  ranor 
occurnt  ei  furie  iniiius  iio^iia  (uriecia  csi,  in  pro(>osilo  persistam,  daboqne  carinen  iiitegrum. 

Adhibui  ejus  rei  graiia  diios  coiiici^s,  qiiorum  prior  in  ilelmstadiensi  academica  bibliotlieca  anliquiori, 
poslerior  in  illu»lij  tincali  Gtielplierhyiana,  iii  quam  ex  Marquardi  Gudii  penu  delaius  est,  servalur.  Ev 
bis  oo6lerior  cudcx  variurum  aiiuiuiii  codicuiii  maiiuscriptoruin,  ad  qux  correcius  csi,  vicem  prxstai. 


(1)  V.  Joach.  Fcllen  Calalogum  p.  289.  n.  9. 

(2)  V.  ifenrici  Elegia  lib.  ii,  v.  205. 

(5)  V.  licnricus  1.  c.  iib.  iii,  v.  71. 

(4j  V.  Micb.  Ncaudii  l-.iliice  veuis  et  sapiens  eo. 
Lip».  1590.  l\  III.  p.  259. 

t-j)  Epist.  ad  Joaiii>cm  Get>li.irdiiiii  iii  epislolis 
pliiiolo^uo-cri:icis  ed.  Cliemnicii  1709,  p.  1^4 

(6)  Eieczix'  iib.  iii,  V.  104. 

(7)  V.  Felleriis  I.  c 

(8)  V.  Glussa  ms.  codicis  Ilelmsiadiensis. 

(9)  V.  Giossa  iiis.  cil. 

(10)  V,  Glossa  cit.  cl  llcnricus,  Eleg.  lib.  iv,  v. 


(11)  V.  Glossacii. 

(12)  V.  Dauinii  epistolas  pliiiologico-criiicas  p. 
«05,  164. 

(13)  V.  Daumiusl.  C.  p.  178. 

(14)  V  Dautiiius  l.c.  p.  184. 

(15)  V.  Daumius  1.  c.  ji.  178. 
(10)  V.  Daumius  l.  c.  p.  257. 

(17)  V.  Daumius  I.  c  p.  205. 

(18)  V.  Daumius  p.  105. 

(19)  L.  c. 

l20)  Y.  Ftlleri  catalog.  p.289,  n.  9. 


II 


rATnoL.  cciv 


27 


Rn 


IIKMilCI  SEMIMELLnNSIS 


8U 


UENRICI  SEPTIMELLErsSIS 


ELEGIA 


DE    DIVERSITA 


FORTrayE 


ET 


PHILOSOPH[^  CONSOLATIONE. 


LIDER  PRIMUS. 


B 


Qiioiuoiio  sola  scJei  probitas?  flcl,  et  in{;emii  A 

[alepli  (21). 
Fiicia  veiul  viiliia,  «iiire  prins  uxor  erat. 
Cui  (le  le,  loriuna,  qucrjr?  cui?  Nesrio.  Quare 
Perlitla  nie  cogis  lurpia  probra  pali  ? 
£  Gonlibiis  opprobrium  sum,  crebraque  f.ibula 

[viilgi. 
Dedociis  agnoscil  lola  plaiea  meum. 
Mc  (lifiiionioiislraut.  Subsaiinanl  ilenlibus  om- 

[nes, 
Ul  monstrum  monslror  dedecorosus  ego. 
Mordeor  onprobriis.  De  me  niala  canlica  canlal 
10      Vulgus,  ei  borrendus  sum  sibi  (22)  psalmus 

[ego. 
Kama  per  aiilipbrasiii  caniai,  multumque  ca- 

[cbiimum 

De  me  ludiricans  impia  turba  movel. 
Concutil  a  tergo  niibi  inulta  ciconia  rostni!». 
Hic  aures  asini  fingit,  ei  iile  canein. 
15  Turba  mnlcndini ;  grex  furiii ;  concio  templi, 
in  mea  fccundis  vocibus  acla  sonanl. 
Si  iiic  comiiiciidaiNaso;  si  musa  Maroiiis; 

Si  tuba  Lucani,  vix  bona  fama  forct. 
Qiiem  semel  borrendis  maculis  iiifamia  nigrat 
20      Ad  bene  lergeiidum  muUa  laboralaqua. 
Fata  Neronizant(23)  in  me.  Mibi  iriste  propbe- 

[tanl 
Aslrapoli.  Mibi  dal  tristia  signa  polus. 
0  dolorl  0  pudor!  o  gravilas!  o  trisiia  fata  ! 
Sum  miscr  ei  nulli  sum  miserendus  ego.       q 
25  0  bona  prosperilas,  ubi  nunc  es?  Nuncmca  vcr- 

[sa  esl 
Iii  luclumcithara.  Fit  lacrymosa  lyra. 
0  mala  dulccdo,  subitoquac  sumpla  vencnas, 

Quae  nuiic  compensas  mellea  felle  gravi. 
0  felis,  qui  non  est  usus  prosperitate, 

(21)  Alcph  fcst  prima  liiiera  sono  suo  gemenicm 
rerercns. 

(22)  Pro  ipsl  Frequciis  scilicei  in  scriploribus 
mcdii  «vi  usus  esi  prononiinis  rcciproci. 


50      Njin  venit  ex  soia  prosperiiatc  dolor. 
Non  sine  feUe  suo  ditUet  foriuna,  nec  albet 

Absque  nigrcdine.  Nec  mons  sine  valle  fui! 
Clui  mwlliim  ineliis,  nriullum  dcdil  ipsa  veneni. 
Mel  vomuii  prirnuin  fellcus  ipsesapor. 
55  Ut  gravius  cadlt  bic,  quem  forinal  forma  gi'- 

[gaiiiis, 
Quam  nanus,  ciijus  parvula  forma  sedet ; 
Ut  plumbiim  gravius  pluma,  palcaque  lapillus: 

Sicgravius  cadil  hic  qui  bona  multa  lulil. 
Ilinc  ego,  i{iii  fueram  salur  omiii  prospciitaie, 
40      Hoc  venim  faieor  omnibus  csss  modis. 

Niiininis  ambiguos  vullus  (24)  dcprciiJo.  No- 

[vercam 
Scniio  foriunam,  quae  modo  m;iler  erat. 
Siim  iniser,et  miscri  nullus  missransmiscrclar. 
In  pejus  vcniunl  omnia  fala  mibi. 
45  Temperai  assidue  pro  nie  fortuna  vcn^^num, 

Quo  silit  ^25)  illa  capul  moiliGcare  meum. 
Nil  agii  infelix,  perii.  Neqnil  ergo  norere 
Ainplius.  Exstinclo  vulucra  nutla  nocent 
lleu  quid  agam  !  qiiid  agam  ?  Plorabo.  SulTi.ii 

[istud  ? 
30      iNon  :  Quia  fnla  milii  deieriora  pnranl. 

Quid  libi,  mngne,  luli?  Quid?  Jopiter?  Undo 

[nocendi 
Isla  silis  ?  Coelo  fulmina  nulla  tuli. 
Nec  pelii  tlialamos  Junonis,  nec  volui.  Nec 
Saeva  gigantcis  fralribus  arma  dedi. 
55  Ciir  mibi,  s«ve,  ncces?  cur?cur?dic,  nescio. 

[Nescis. 
Ergoquid  innocuo,  Jiipiteralle,  noces? 
Hic  nimis  insanum  rcdolet.  Carei  el  Salomo- 

[ne  (26). 
Qiii  nocet  innocuo,  qiiique  nocere  cnpit. 
Nam  niir.is  iialus,  nimis  ille  superbus.et  u'tor, 

(23)  Crndeliler  insiirgunt. 

(24)  Fonun*  biiii  sunl  vullus,  prospcrei  aoTer«os. 
(23)  Desidcrat. 

(20»  Salomoii  pio  sopiottia. 


8i5  ELtGIA  DE  DIVKUSHATK  lOlt 

00        Qui  feril  iiisonteiii,  crimine  daiuc  locuiii.        A 
Quiii  ine   persciiueris?  0  quain  vicloria  par-      100 

[va  (i7) 
Esl :  iniseruni  niuliis  hcdcrc  pusse  nialis! 
Dtffiioe.  QiiiJ    niiruin,  Davuiii   (28)   si    \iiicat 

[Acliillcs 
El  si  Tersilem  conierat  Hector  equo.  '*'«^ 

<)5  Nam  quoiios  niiserum  prohus  expugnarc  laboral 
Se  misero  siinilcm  nililur  essc  probus. 
Ad  lacrymas  redco  ,  quaruin  iniiii  copta  ,  qiia- 

[ruin 
Excursus  salis  poiibus  ora  riganl.  itO 

Estcibus  an&ielas;  l.icryiiue  suiit  pocula;  pocna 
70      Panis;  vina  dolor;  e^l  inibi  vila  inori. 

Quod  palior  palior  loquilur,  maciesque  ligural, 

Indical  exsanguis  liirpilcr  allia  culis. 
Nain  faciestiabiium  menlis  sludiuinque  falclur, 
Mcnsquc  quod  iiilus  agit  nuntial  illa  foris,       f  15 
75  liilerniqiie  slaius  libcr  est,  et  pagina,  vulius. 
Esterior  niacies  iiitus  ainara  legit  (29). 
Iluu  Qiiser ,  lieu  cxcus,  beu  deniens !  Semiiia 

[mutidi 
Iratos  animos  in  mca  fala  traliunt.  12U 

Exl  uiiiii  lerra  nocens,  ignis  gravis,  unda  no- 

[civa. 
(iO      Aer  irisliiia  pcrfldiore  nocei. 

SiC  niilii  septcnis  nocel  iinpia  turba  planeiis. 

Quilibel  in  nostra  inorte  planeta  furit. 
Sainrnus  falcem,  fulinen  fert  Jupiter,  arina  ila 

Mars,  sol  fervorem,  dira  venena  Venus,         c 
S5  Mercurius  virgam,  rapidas  iert  luna  sagittas. 
Seplem  seplena  conciiai  arnia  coliors; 
Quo  fugiam?  vel  quid  faciam?  Mors   undiqiie 

[claudit, 
Ne  fiigiam,  cunctas  imperiosa  vias. 
Vae  mihi !  vk  miscro!  vae  prosperiiaie  carenii!      130 
90      Vx  cui  scire  dalur,  quidquid  in  orbe  nocct ! 
Kx  quo  prima  parens  vctilo  (30)  jcjunia    frcgii, 

Nullus  in  hoc  misero  lani  miser  orbe  fuit. 
Nec  Tityus(51)  laccrus  (32),  refugis  nec  Tan- 

[talus  iindis, 
Nec  male  qiii  rexil  lora   palerna   puer  (33).      135 
95  Orbalus  Niohes  ;  Job  vermes;  sibila  (34)Cadnii; 
Hxc  coilecia  (35)  mihi    prosperitale  vigent. 
Ergo  quis  infelix  paiilur  pcjora?  Quis  ille 
Trisuiius  (36),  qui  nie  tristia  plura  lulit. 


TL.N.i:,  KTC.  -  I.IB.  I.  84G 

Ohruor  oceano,  sxvisquc  rcverlieror  iiiidi>>. 

Nosriat  liinc  rcdituiii  iiiorsa  cariiia  suuiii. 
Decidit  in  caulcs  incauta  carina.  Procellas 

Sustinet  innuincras  invidiosa  ratis. 
Me  si  laiit.a  puii  nalura  volt-bal  ainara, 

Poiiere  dcbueral  perlidiore  (37)  loco. 
AuigclidaScyiliianivium(38),  vcl  solis  in  orlii, 

Aut  ubi  soligcris  occidil  (39)  ardor  c^iuis. 
Aul  ubi  pcrndiof  quadraiigulus  orbis  habclur, 

Vel  quo  pcrpctnuiii  lorrida  lona  calet, 
Aiil  aliquo  pojore  loco,  qui  gente  vacaret, , 

Qiio  iiiinus  opprobrii  cognitj  fama  foret. 
Diilcius  est  miscris  aliena  vivere  tcrra, 

Quam  piopria  male,qiia  singula  probra  pa- 

[teni. 
Malo  nicuin  sciri  longinquis  dedeciis  Indis, 

Qtiam  quos  vicinos  elTicil  ipse  lucus. 
Hic  inlcr  notossocios  miser,  inter  ainicos, 

Quod  nugor,  querula  fertililatc  premor. 
Oinnibus  iiividco  inelioiibus.  Invida  scinper 

Mens  laniiim  rodi  pro  ineliore  solet. 
QiioJ  sub  sole  vigenl,  fateor  lot  me  meliorcs, 

Siin  licet  Arlurus  (40),  qualis  habibor  ero, 
Oinnibus  invideo,  nullus  niihi.  Mcns  dulet  hinc, 

[quod 

Reciproca  carct  hic  transitionc  dolor. 
Nain  caretinvidia  miser,  imo  miserriinus  il!e 

Qni  nimis  omnimoda  prospcrilatc  caret. 
Qiiidsiin?  quid  fueriin,?  cujas?  ubi?  quis  vo- 

[cer?  unde 

Natus  ?  Iiomo  vel  liuinus  ?  ncscio  montis  inops. 
Me  doinini ,  sucii,  noti ,  quod  magis  est ,  cl 

[amici 

Proh !  scelus,  in  medio  dcseruere  mari. 
Dum  zephyrus  flabai,  niuliis  sociabaramicis  : 

Nunc  omnes  aquilo  turbine  flante  fugat. 
Ut  philomcla  canens  frondes  soniluroque  cano* 

[nim, 

Ei  nemns  el  silvas  frigore  tacla  fugii. 
Sic  hiemis  casus  horrendaqne  nubila  vitans 

Oinnis  in  adversis  rebiis  aniicus  ahest. 
Delicias  vcris  sequilur,  scd  tenipora  bruina! 

Deserit,  ablato  remigc  falsus  amor. 
Vi:liur  edax,  corvusque  uiger,  prxsagaque  (41] 

[cornt«, 

Ventris  ad  ingluviem  semper  adesse  parant 


(17)  Ms.  Helmslad.  pmva. 

(28)  Ms.  II.  Darium.  Dariut  dicilur  fuiise  in  bel- 
lo  Trojano  nullius  reputaiionis  quia  ad  ptnjuandum 
non  vuluit,  ei  Achilles  foriis  el  ma^na  repulalionit. 
Iln  Glossa  ins.  cod.  Helinslud. 

(29)  Oslendit. 

(30)  Ponio. 

^31)  Tityus,  filius  Jovis  cx  Elura,  ab  Apolline  sa- 
giltis  confectus,  ciiiiis  cor  vuliures  et  apud  inlcros 
d«]ia$cere  non  desistunl. 

(3*)  Laceralus. 

(55)  Phaelon. 

(34)  Serpenles. 

(35)  Ms.  Helmsl.  •oUaia  i.  e.  comparala. 

(oU)  Trii/ta»U5    fuil    quidam  milet,   qui    mulla 


mata  zuslmuit.  Ita  Glossa  ms.  cod.  Helinst.  ad  lu  I. 

(37i  Pejore. 

(38)  Srylhia  terra  niviiiin. 

(39)  Ms.  Helin.>^t.  concidil. 

(.{0)  Ad  hxc  Glussa  iiis.  codicis  Helnislailieiisis  : 
Arlurus  dicitur  fuiae  Uriuinnia.'  mulUDu  probus  et 
lionornndus,qui  viiens  ortamen  cum  quadam  bellua 
perdidit  mililes  suos,  tandem  inlcrfecil  eamdem  bel- 
luam,  nec  tamen  domi  revertebatur,  etiam  posiquum 
fuit  morluus,  unde  adhuc  »  Britannis  exspectatur  ut 
veniut.  Vult  ergo  Hinnius  qnod  si  essnl  (iliu*  Ariuri, 
tunc  essel  satisdespeclus. 

(41)  Asiuta. 


fi*7  IIKNJll<;l  S?J> 

l.cccntrix  [it)  incl;  iiiiisca,  liipiisiiuccadaven  ;  A 

[sic  iiuiic  (4r>.<. 
140      Pracdain,  noii  lioiniiies,  pensparei  i^la  sei|iii. 
Vilis  .iini('iti92  ijiocics,  (luaiii  (4i)  (jiialihcl  anra 

Qiiuin  v:iii»s  vaiiul  fliiclibiis  oilja  (4I>)  ilca. 
Si  lales  oliiii  Kiiri;iliis  Nisiis(|iic  fnisseiil, 
Noii  (liirassctci*^  illc  pcrcniiis  ainor, 
145  NVriis  anior  niiscriiin  non  (lcdigiiatiir  niiiioim  : 
Vora  fidcs  laiilnin  ncscil  auiociia  sequi. 
rariioipnl  flores,  ci  granduin  grandiiiis  irain 

Iii  concussa  riro  lurbine  vera  Hdcs. 
Taliter  unaniincs  ioquilur  scriptura  sodaleSr 
ITtO      Qiio.s  slrinxil  voro  viminc  verus  amor. 

rrxv.ilcl  lioc  M)lo  niaU  sors,   quod  inonslral 

[amicos. 
Qiii  bcnc  qui  ina!e  sil  monslral,  nlramqiie  ^ 

[ndein. 

Dl  forna^  aiirum,  marcnaveni,  mucro  calcnas; 
Sic  {i[iuvior  corda  casiis  ainica  probal. 
15."^)  Nam  cilius  sociis  sociahiltir  unica  Pliabiiis, 
Alque  liipi  citius  pacc  fruenlur  ovis. 
Et    prius    Arlurus    venicl    velus    ilie  Brilan- 

[nus  (46), 
Qiiam  fcral  ad.Yersis  falsus  amicus  opem. 
lob  collaia  meis  angiisUa  vincilur,  indc 
U:o      Qiiod  conjnx  fuii,  el  ternus  amicus  ei. 
Asl  cgo  descrlus  non  illam  ccrno,  ncc  illos. 
Me  prjeter  nihilum  constal  liabcre  niliil. 
Si  Codrus  forct  bic,  essem  nunc  codrior  illo  : 
Nani  nibil  bic  babuil.  Astego  plura  nibil.        C 
iii'S  Tot  mea  sunt,  qiiod  non  siiicme  regiua  jacerci; 
Si  forel  hoc  verum  pauper  ubique  jaccl. 
Temporibus  cunclis  jcjunus  prosperilatis 

Morle  niinamc  nimis,  asperiora  gemo. 
Ver  dedil  indicium  ;  inala  sed  mibi  coniiilii 

[«sias  ; 
170      Nuirit  et  aulumnus;  frigida  pascit  bienis. 
Nocie  dieque  mabiinme  scypbis  polatamaiBm, 

Ut  vigeanl  in  me  gaudia  nulia  mei. 
Lucc  queror,  lacrymas  fundo ,  suspiria  ruclo, 
Scindo  genas,  plango  peciora,  rumpo  comas. 
175  Colloquium  lurbae  lamen  esi  solatia  luce, 
El  ininuil  piKuas  leclio  crebra  meas. 
Nocturna  longe  minor  esl  angusiia  lucis, 

Quae  mea  non  minimo  corda  dolore  ligat. 
Noc.e    furit  furiis    nimiuin    furor  impiiis   in 

[nie  (47), 
180      Qui  mea  majori  vulnere  corda  vorat. 

Nocte  gcmo,  gemino  geniitus,  cuinuliisque  do- 

[ionim 
Crescit,  corque  coquit  crebra  gelienna  meiim. 

(42>  Apis. 

(45)  M«>.  Ilclinsl.   Leccalrix  queerit  mel  muica  lu~ 
jftisque  cadavtr. 

(44)  Inlcrjeciio. 
(ib)  Casca  forluna. 

(46)  Ms.  Hultnbl.  Brilanwt^ 

(47)  Ms.  H.  imo 
(i8)  Ms.  li.  lacerau 


n 


riMKI.I.ENSIS  818 

ViC'  niibi,  serino  meus,  mea  fabulu  crcbra  du- 

[lenli, 
Duin  lali  iiiccum  vocc  dolenda  loquor. 
iH5  S3>vil,el  iiiiiuiiieris  eorlanceai  (i8)  ira.<-agittn, 
ranaruinque  fero  lurbiiie  lurb.i  furil. 
Vdlvor  cl  evolvor,  leclns  benc  mollis  acu!» 

Urlical  spiins  irislia  menibr;i  incis. 
Niinc  iiiinis  csl  alluin,  niinium  iiuiic  decidit  iin- 

[i\\nm 
IW      Pulvinar,  medium  nescit  baberc  modum. 
NunccapuliiicliiiO,  nunc  elevo,  parlc  siiii.sti» 
Nunc  ruo,  nunc  dexlra;  nunccado,  nuncque 

[levor, 
Nunc  bac,  nunc  illae,  nunc  sursum,  nunc  roior 

[infra. 

El  inoi.'o  volvo  capul,  qua  mihi  paric  pedcs. 

\*y'>  Non  ita  stare  queo,  surgo,  lecljinqiie  revoivo, 

Sic  niodo  volvo  pedes  qua  mibi  parie  cipiit. 

Noii  sic  esse(49)  queo,  prop«ro,inaledico  dien- 

[leiB 
Qiiod  male  cum  lecio  mc  facit  esse  meo. 
Vocibus  iralis  insontem  clamo  niiiiistrum  : 
200      Ilucmiser  Ilugo  veni!  Iiuc  malcdicte  veni '. 
Quid  facis,  Hugo?  jaceSj?  Lecius  meus  isle  quid 

[lioc  est, 
Qwod  ma!equotidieslernitur?undelocus(50)T 
Tuiic  '.^sxiiu  colapbis  et  piigiiis  verbt-TO  di- 

['is  (51), 
El  sic  quo(J  paiior  verbcre  vendo  malmr». 
I0.>  Volvit  et  evolvil,  pluniasque  revcrberal  ulnis, 
El  modo  q-i.T  vulerai  vindicai  acta  puer 
Tunc   iieruin  jacjo.  Dormire  puio.    Nibil  est 

[quod 
L'no  momenio  nrmitcr  essequeam, 
Sic  solel  arboreas  boreas  evellere  (52)  frondes; 
210      Sic  roia  mortales,  gic  aqua  $%va  rotam. 

Nunc  calor  ignitus,  nonc  frigus  membra  gela- 

[tum; 
Nunc  bosl>!is  eis  sudor  aqnosus  habei. 
Tuncgenio.  Tuncoeuli  i.icryina&sua  pocnla  po- 

[lant. 
Jmo  vomuni  gemino  fonte  riganle  geiias, 
"■•S  Si  sopor  irrepsil,  qnod  raruni,  somnia  ludunl 
Mullimodis  aniinos  molibus  segra  meos, 
Mergorin  Oceano,icnueflUaxillor(53i)adassem. 

Armaios  video  currere  saepe  deos. 
Fiumina  parYafluunl,aret  inare,  corrult  atblas. 
S-20      Eigeroinas  lortes  (Si)  concutit  orbis  ales 
Sum  veiul  iiupiumis,  quem  rodit  in  iiice  cad 

[mns  (55), 
Qiix  diro  nialrem  cormine  clani»t  avk 

(49)  Ms.  H.  ita  s/arf. 

IbO)  C:uisa.  rali». 

(5</  Ms.  Hetiiist.  durh. 

(5-)  -Ms.  H.  cvolvere, 

(53)  Taxor,  ieslinior. 

(54)  Ms.  Ilelnisl.  fonis. 

(55)  Serpcns. 


}>iO 


ELF.r.lA  DF  r»iVEP.SlTATE  FORTUiNyi:,  ETC.  -  LIB.  II. 


tso 


Siim  velul  e&uriens,  qoi  sonuiial  nnren  leda, 
l)!»i;  iis  cl  Ycsles  paii|)cr  liabcro  miIs. 
Si*)  Stini  velul  txspecian!*   |iro|>craiiiciii    riislicus 

[iiiuiicin, 
Qui  cupil  cxcursis  pcrgcre  siccusatjiiis  (5C). 
Suiu  veliil  etiisMS  (|iieni  (leliiiol  alca  lusor, 
Qui  cuni  per-ruleril  perJcrc  plur;i  paral. 
Suui  vclul  inswuus,  qui  ciiin  pJus  IxJiUir.   iioc 

[plus 
130      Fusiibusetjactn  lilieriore  furil. 

Ah  !  uiinis  infclix,  qiii  su£lincl  inniitnernnda, 
Q<ii  paliiur  liunicris  oinnia  (57)  plur.n  sui.s. 
Totinab.lol  pgennspaUor,quodsi  qnis  arenam 
Conferai  iii  iinmero,  cedal  arena  nieis. 
f^  Pufina  sit  cociuui,  sinl  froiides  scriba,  sii  unda 
incausluni,  inala  non  nostra  ref.Tre  queniil. 
Tani  grnvibus  LcJor,  qucd  ooii  pcjora  tiinesco, 


A 


({ 


Qiii  siiiiiine  iiiiscr  csl  pius  ncqiiil  esso  mlser. 
Sit  inaledicta  Jics,  i-n  quu  lonoepit,  ct  in  qua 
2J0      Mo  nialer  pcpcrii,  sit  m.-^lfJicla  Jies; 

Sil  nialcJicla  Jics,  qua  suxi  pccliis,  et  in  qua 

In  ciinis  vngii  sit  nialeJicta  diei. 
Sil  inaleJicta  Jies  vil.-w  Je  vcntre  scpittcrc 
iMc  Iransinulassel  o  Dcus  ilh  dics. 
24^  Cuin  dabat  ubera  niaicr,  nc  inala  lanta  vide- 

[leni 
Debucral  jugiilis  prneseciiisse  cnput. 
Morlua  iiam  mcliiis  abscoiidcrc  meinbra  sepul- 

[cro, 
Quani  vivcnJo  pali  dcteriora  (58)  nece 
Omnia  coiijiirani  in  mc,  Paier  alme,  niisertMS 
ibQ      Succurras  iniscro,  spcs  inca,  suninic  pater. 
Oninia  conjuranl  in  nie,  lu  Kyrieicison, 
Succurras  miscro,  sumnie  Crcator.vmas  (5d). 


LIBER  SECUNDUS. 


FinitHr  primin  tHtr  incipil  hicque  secuHdai. 
I*bnge  uii>er.   Palmas ,  Henrice   iniserrime  , 

[plange. 
El  capiil,  et  dura  pectnra,  plangc  miser. 
Ile  sic  privignum  Rainiiusia  (60)  Jira  noverca 
Ai-Jct  in  borrcnjis  perpeliiare  inalis. 
6  Esi  forluna  mihi  serpente  Ncronior  (Gl)onini. 
Nain  serpens  fugii.  At  sxpius  iila  lugal. 
QiianJo  mihi  iribuet  sors  prospcra  piosperiia- 

[lem  r      ^ 
Non  liodie,    nec  cras,  quod   puio,   forsan 

[beri  (02) 
Cum  me  blanJifero  respexerii  alea  vuliii, 
10     Arne  (63),  reiro  properas  (64)  fonle  rccurre  tuo. 
Quam  maie  fructincal,  qux  iiunquam  Qoruit 

[arbor. 
Spes  quoque  messis  abest,  cum  male  genncn 

[obil. 
0  pudorl  0  timorio  dolor!  o  mala  itedia  vitce! 
0  conies  assiJuus,  plusque  furore  furor  I 
i.*!  Qiiid  faciam?Voslioc  niea  dicilcturba  malonim; 
Nam  vos  auiilium  consiliumque  meuin. 
0  Deus!  0  quaresubiio  forluna  rolalu 

Cuncia  niolendinai  (0.5)  mobiliore  rola*  D 

Sors  mab  ,  sors  pejor,  sors  pessima  ,  sorsque 

[inaligfia 
SO      Facturam  (66)  lurpi  proteal  (67)  artc  suam. 


O  paier!  banc  animain ,  misera  qtiam  came 

[recludis, 
Hanc  lacrymis  plcnam  suscipc,  reildc  polo 
Almc  parens,  aniniam,  quain  poenx  lurina  fla- 

[geliat. 
Suscipe,  quam  Stygiis  occai  Erinnis  equis. 
25  Quam  fcril  Aleclo.quam  Thcsiphoneque  faligat, 
Cui  foriuna  nocet,  quamve  Megxra  ferii. 
Ergo  piuin  pieias  le  reddai  ut  impia  cessel 

.\Uecto,  miscrumqua;  laccrare  cupil. 
Tii  quoque  vesani  promptissima  causa  doloris 
30      Ausculta,  ei  sceleris,  perfida,  siste  roifiin. 
Veibcribus  prax;eps  diris  forluna  quij  boc  e.M, 

Qnod  capul  aiHigis  insiJiosa  mcum? 
Quorapis,   o  fera  1    mc?  Crcesum  facls  inflJa 

Codruni , 
«esiora   (68)  Tcrsiiem   (69),  lurpius  ausa 

[nefas. 
3o  Nunquid  cgo  Scarioth  (70)J?  Nunqnid  sum  Pon- 

|[tius'/  undc 
Tam  graviier  merui  lania  fiagella  paii? 
Slulia  quid  insanis?  capui  hoc,  caput  hoc  qiiid 

[acerbas  (71)? 
Pone  modum  sceleri,*perfida?  pone  modum. 
deflciunt  alii  ?  Me  soluin  sola  fatigas. 
40      SeJ  videas  quid  agas,  uliio'raro  pcrit. 
Prospice  ne  lua  le  poenarum  lurba  sagiitet : 


I 


(56)  Ruslicus  aliquis  veniensad  niaguum  fluvium 
exspectare  volebat  donec  defluentcanine  sicco  pedc 
iransire  posset. 

(57)  Ms.  H.  critninfl. 

(58)  .Ms   11.  deuriore. 

(59)  Qnid  ymat  sibi  velit  nofl  apparel.  Oi^esl  in- 
legrum  dislichon  in  coJice  Guelpherbytanno,  f\ic 
pulo  lleiirici  es.se.  Siylus  non  solum  repugnat,  sed 
eiiam  numerus  versuum  quorum  250,  quemque 
iilirnm  absolvuot 

(60)  Foftuna. 

(61)  Sxvior. 


(62)  Ironia. 

(63)  Anius  esi  fluvius  uixla   Florcaliad)  carvit 
ambagibus  defluens. 

(64)  M$.  Ilelinst.  ipToperam. 
(65    Volvil 

(66)  Crcatiirnni, 

(07)  Mutat. 

(08)  Ms.  Helmsl.  Nesiore. 

(69)  Ei  prudente  reddis  me  siulinm. 
{70    Jiidas. 
(71)  Ms.  H. 
p<Kni(  accrbua. 


SluKa  quid   intanii,  eapul  hoe  qniJ 


8SI 


IIENUICI  SKPTIMnLl.ENSIS 


8LJ 


B 


Nam  fcrlt  aticlorem  (72)  sicpc  sagiiia  siiiitM.  A 
Heuquid  agisTquid  agis?  (juid  inc,  qiiiiJ  [icrfiil» 

[perdis? 
PoHe  modum  sceleri,  perfida.  Poiie  inoduin. 
Dic  iiiilii  quid  fcci.  Kespoiide,  linguadolosa. 
45      llesponde  per  cnin,  qiii  siiper  .islra  sodcl. 
Si  nobis  vesana  lui  si  copia  dciur, 

Dilaccraia  feris  (urpiier  csca  fores. 
Quis  furor?  Unde  furis  ?  Quid  ine  furiosa  la 

[cessis? 
50      Pone  modum  sceleri,  p«rnda  !  ponc  modum. 
Talibiis  orba  suasdiclisdea  praebiiit  aures. 

Hxc  ait,  et  sccleris  circinat  (73)  ipsa  rotam : 

Quid  mea  mordaci  laceras  vaga  fala,Camaeiia? 

Queni  fore  plus  miscro  plusqae  dolcnie  (74) 

[dcdil. 
55  Noniie  meo  mundi  claudiintur  regna  pugilio  ? 
Nonne  meuin    re^iiiiin  climata  cuncla    tre 

[inuiil  (75)  ? 
Graicus  el  Hebrxus  ;  cl  Barbarus,  atque  La 

[tinus  : 
Me  tlmei,  exorat,  me  veneratur,  amat. 
Nonnc  potestates  mundi,  mundique  minores, 
60      Imperiocogo  subderecoMa  meo? 

Nuper  Alemaniius  (76)  Siculam  dclalus  iii  oram 

Ludendo  (77)  Fericam  (78)perdidilipscsiiain. 

Pcrdidii  hic  equiics,  rochos  (79),  pediicsqiie 

[bovesque(80). 
Perdidit  et  calphos ;  vix  bene  tuius  abit. 
Meipje  Saladinus  (81),  nimium  vexilla  saliiiis    Q 
65      Expugnans,  ltos!em.senliel(82)essesuam{85). 
Quid  veieres  referain,  qiioruiu  feri  faina  ru- 

[inam  ? 
Maier  Pompeio,  deiiide  noverca  fui. 
Verba  sic  Dario,  posl  verbara;  mcllea  Cyro, 
70      Fellea  posf,  nutrix  ingeniosa  dedi. 

Tu  quem  fama  silct,  quam  noscit  dcdecus,  iram 

Opprobi.'iis  laceras  opprobriose  meam. 
Quidve  miiias  (84)agil.is?Reus  est  procrimine 

[ld'sce 
Majeitatis,  el  hoc  lota  propago  luet. 
Prospice  quid  facias,  nondum  perit  omue  ve- 

[nenum. 
75      El  mea  vis  nondum  dcsinit  e.sse  mea. 
Qiiae  pejorapoies,  ineretrix  foriiina,  noverca 

Pessinia,  Medea  dirior,  hydra  ferox  ? 
Ad  nihilum  veni  (85).  Rcstans  nunc  (86)  spiri- 

[lus  ossa 

l?^)  Ms.  H.  aclorem. 
(75)  Volvii. 

(74)  Magis  quam  doles. 

(75)  Tinienl. 
|7G)  Hcnricus  VI,  Friderici  1  imperalori.^filius;  A. 

41Ui   inlelicciii  in  Apiiliam  expedilionem  suscepil 
adversds  Tancreduui  Sicilioe  usurpalorcm. 

(77)  Pugnaiido. 

(78)  Ms.   11.  Plieriscm.  Denotal  uxorem  Hcnrici 
Conslanliam,  quain  Tanciedus  cepii. 

(79)  Vocabiiliiin  ex  lerminis  lcchnicis  ludi  scac- 
chici,  innuiique  hic  loci  procul  dubio  duces  bclli. 


80 


«: 


100 


0 


Noii  liaLel,  Iiiqnoiiil  Ii.tc  tua  probra  valeiil. 
Morte  iiocere  pulas'  Forel  lutc  milii  catisa  sa» 

[liiUs. 
Duplif  iler  mors  cst,  morlecarcrc  mihi. 
Quam     la'ius,    quamcunque    Dees  doiiaveril 

[horam, 
Susci|)iain.  Post  hanc  stercus  in  ore  liio. 
Quid  loiii.s  varias  suinuiis  furiosa  figiiras? 

Nunc  alacris  rides,  nunc  lacryiuosa  gcmii. 
Aurea  nunc,  nunc  sordida,  luinc  nigra,  iiuiic 

[ruhkurHla: 
Florida  nunc,  nunc  cs  sordida  facia  luto. 
Proieuscsvc,  vagusque.  Moveilua  viscera  veii- 

[liis. 
90      Vcl  tua  diabolus  viscera  crebra  movet. 
Semper  es  incoustans,  vaga,  mobilis,  aapcra, 

[cxca, 
Instabilis,  levior,  perOda,  sorda,  fera. 
Tunc  ca  siibridens  :  0  qiianlo  pulvere  noctis 
Humanx'  mcnlis  lumina  cxca  lalenl  (87)- 
95  Nunquiii  obaiidisli;  sermones  ponderei  uuus, 
Quisque  (88)  suos  sapiens ,  cogilc  anle  io< 

[qui (89) 
Lcgibus  iiidiclis  utor.  Si  legibus  :  Ergo 
Jusiis.  Si  jusiis  :  jure.  Fit  ergo  bene. 
Noniie  siia  licito  sic  quilibet  ulilur  arle. 

Quod  sibi  sors  dederil  ulilur  omnis  homo. 
Miles  equis,  piscaior  aqiiis,  etclericiis  hyinHis*, 

Nauia  freiis,  pugiles  marie,  poeia  ineiris. 
Ruslicus  asper  aral,  numerat  inercalor  avaru», 
Virgo  iegit  florcs,  siulius  amaior  amai. 
105  Asi  ego.qux  deasum,  qua  nullapoieniiororbe, 
Qiiem  ligal  Oceani  circuliisorbe  suo. 
Nonne   mcam   liciie,   stuliissime ,   prosequar 

[ariem? 
Sic  opus  csl,  ul  te  prxcipitando  roiem. 
Ergo  vide  quid  agas.  Sapiens  deliberai  anic 
110      Quam  facial.  Sic  lu  praemedilare,  miser. 
Ah!  geiius  humanum  inea  quaniis  asperaiacia 

Morsibus,  aique  meum  deniibus  occat  cpus. 
Si  sibi  (90)  diviiias  digilis  porrexero  laxis 
Laudibus  exiollar  imperialis  ego. 
115  Tunc  ego,  summa  parens,  el  tunc  regina  vc- 

[renda. 
Tunc  dea  sninma  ;  deo  praeferor  ipsa  Jovi. 
Sed  si  forte  meain  relinenlem  clausero  dextram, 
Morsibus  ei  siimulis  mordeor  ipsa  feris. 

(80)  Ms.  Gnelpberb,  minores. 

(81)  Saladinus  A.  1187.  Hierosolymam  el  PaUe- 
sliiiam  occupavit. 

(82)  Ms.  H.  senseral. 

(83)  M.s.  H.  suum. 

(84)  Us.  H.  Quid  me  minis. 
(8.1)  Ms.  Heliiisi.  ciem. 
(88)  .Ms.  11.  restat  7iec. 

(87)  Ms.  Holmst  munent. 

(88)  Liruisqijisque  coiijiingenda  ex  ulroque  vcrsu.. 

(89)  Aniequam  logiuuiir. 

(90)  Ger.cri  hiinMiio. 


853  ELKCIA  I^E  niVERSITA TE 

Tiinc  cgo  pcrjura  (91),  lunc  luipis  ailullcra  A 

[ilicor. 
110      Tuiicquc  sarerdoiem  me  viiiassc  feruot, 
Tii  iDodo  sedqiiiire  nieiienlibiis  a^per  aculis 

liifelix  iaceras,  Cdlloquiisqiie  luis  ; 
Arliilrio  loqueris  ;  namjuris  pondus  abhorrcs, 
E(  ilcdignuris  dc  ralionc  loqiii. 
125  .Sed  docol  injusiam  causam  paricnique  tueri, 
<jiii  solis  proliris  cerlal  iniqiia  loqui. 
Sic  solel  ignarus,  c.imdcsunt  vcrli.i,  sopliista 

Garriiliis,  ul  vidcal  vocc  tonare  sui. 
Sic  quoqic,  cum  dcsunl  libi  jura,  rocurris  ad 

[ipsam, 
130      Quam  bonc  novijti,  g.iirulilalis  opcni. 

Ergo   si  qua  tuis,  quod   iion   pulo,  mctilibiis 

[haereni      ** 
Jusia,  refcr;  vel  lu,  quod  iu:igis  oro,  sile. 
Tuiicego:  Vesauuin,  nicrclrix  Ramiuisia,  mon- 

[sirum  ? 
Non  licet  hoc  soliim  verha  referrc  mihi. 
135  Tii  (acis,  ei  dicis.  Laceras  me  perlida  faclis. 
Improperas  (92)  posl  lixc.facia  nefanda  mitii. 
Nuiic  scio  dc  facio,  qnod  sempci  culpa  redundat 

In  miseriiiii,  qiii  non  unde  luelur  iiabeU 
l.is  quoiics  oritur  aquilasac  inter  olores, 
liO      Culpa  sulet  miuimis  semper  iniqua  dari. 
Sicqiiolicscerliint  aclaeon(93)  rexqiieferarum, 

Pessima  qui  minoresljura  fovere  ferunt, 
El  quolies  rabics  sxvii  Gcrinanica  Tuscis, 
0|>pida  teslanlur  levia  fracia  fidem.  Q 

145  Tii  quoque  mc.  Scd  si  vim  vi  depellerc  posseni, 
Vel  laccas,  tua  vel  parcior  ira  forel. 
Caulius  crgo  luas'saiyras,  inimica  deoruin 
Inscre  vei  libi  qux  si:ni  reiicenda  vide. 
Nam  male  casiigai  socios,quem  crimen  eadcm 
150      Labe  premii  p.iriier,  quam  removerc  siudet. 
Sic  Paris  .^gidem ;  sic  Lucius  ille  Cethcgum ; 
Sic  quoquc  relrogradum  maicr  aquosa  (94) 

[suum. 
Non  igilur  sludeas  alios  damnare,  quod  in  te 

[esi; 
Nc  cadatin  barbam  p(cna  podenda  tuam. 
155  Nam  fatuum  nimis  est,  aliquem  damnare  se- 

[ipsum 
Quod  lihi  ne  facias,  liligiosa,  cave.  *^ 

Tu  levis  ei  lava,  tu  praeceps.  lu  furiosa, 

Tu  ralionc  carens  nescis  habere  moduin. 
le  feris  aique  furis.  Laceras  mea   meinbra  (95) 

'lacessis 

(91)  Rectius  per;uranj. 

(92)  Ol.jicis. 

(93)  Cerviis  in  quem  Aciaeon  mutalus. 

(94)  Alludilnd  fabulaiii  de  cancri  matrc  (iliogres- 
tus  obliquos  ohjicienle. 

(95)  .Ms.  Helmsl,  memene. 
(9tt)  Ms.  H.  vereari. 

(97)  Glossa  msii  Mclmesiadienslssul)Siituil:rgoc/i, 
leoch.  Vidcniur  anibo  nolare  exsibilaiionem. 

(98)  Acciper  vcl  aqnila. 

(99)  Conslanlinopolis. 


FOKTIN.E,  ETC.  —  LIB  11.  851 

1G0      Eiialiis,  e(  latiiin  desiruls  omne  meum. 

Tunc  c:i :  Non  unuKi  nicciim  lucrahcrc  num- 

[mum, 
Qiii  doininam  qn:cris  decorare  (iiam. 
Namqiicsuoservus  domiuo  iuilando  rcpiignans, 
CaU:ilr;tl  in  stimuluin  perndiis  ipsc  suum. 
105  Discaiit  mortalos   dominos    proprios    veiiera- 

[ri  (90) : 
Nam  qui  fraude  nocct  fraudil)us  illc  perii. 
Nimquid  Alcxander?  iiunqnid  lu  Cxsair  es7  undc 

Taiila  supcrbia,  vcl  lantus  iniqiic  furor? 
Tu  quis  es?  Undefuris?  Te  scimus;  ct   undc 

[fiiisli ; 
17!'      Qiiae  sil  ori{^o  lui;  quive  fiicre  paires. 
Tc  dccet  horrendis  vexare  ligouibus  arva, 

Quod  geniis  ogrcsii  postulat  artb  tuum. 
El  quis  es  ?  Uiidc  vcnis  '  cro,  cro  (  97)  vcsane 

[recede. 
El  gemcpcrpcliium,  perpetuumquelale, 
175  Quidquid  agas,  quidquid  dicas,  quidquid   pa- 

[liaris, 
Non  facit  ut  retrahas   qiiod    mea    dexlra 

[trahit. 
Sic  ogo  primalum,  vencranoaque  sceptra  lc- 

[neb9, 
Et  pro  velle  meo,  mel  (ibi  felque  dabo. 
Tu  formica  brcvis,  musparviis,  gnanusinanis? 
180      Qiiid  milii  tu  facias,  gnanc  pudendc?  Nihii. 
Nil  tua  probra,  minas,  generalis  ceconoma  rc- 

[rum, 
Curo,  sed  in  cathedra  glorior  ipsa  mca. 
Ncc  minus  unguipoiens  (98)  volucres,  leo  papi- 

[liones; 
NecPoIis  (99)  anguslum  Tibur  (100)  avara 

[niinus  (i). 
185  Nec  minus  archivolans   (2)  tremulas  generosa 

[cicadas; 
Qnam    lua  vanitoqua   (3)   vcrha  niinasqiie 

[tremam  (4). 
Quid  tua  sanna  poiest.  Si  quis  derisor,  ei  ipse 

Derisus  lurbisomiiibits  esse  solet. 
Niciimine  (5)  sonila  deridet  nocie  voiiicres ; 
190      Nunquid  cam  lacerat  caeiera  lurba  die  ? 
Sic  qui  deridcnt  alios  ridentur  et  ipsi. 

Nil  magis  in  populis  est  generate.  Noia  1 
Ergo  quiesce,    niiser!    miser,    ergo   quicsce, 

[quicsce  ? 
Nam  levc  verba  poles  ferre,  sed  acia  grave. 
195  Tuncego  :  deliris  stomaclior  Ramnusia  dictis, 

(100)  Roma. 

(1)  Sensus  est.  Nec  minus  Constaniinopolis  Ro- 
mam  cural.  Sine  mctri  damno  sensiis  clarior  red- 
derelur  vcrsits  ila  struendo  :  Nec  minus  angnstum 
Tibnr  aiara  PoUs. 

(i)  Aquila. 

(3)  Ms.  iiclmst.  vaniloquas. 

(4)  Versus  inleger  rcclius  slruereliir  iioc  inodo  ; 
Quam  lua  verba  treniam  vaniloQuasqnc  min-n. 

(5)  Noclua. 


%M 


IIK.MlICI  SEPTIMLI.LfciNSIS 


S5S 


Dum  niilii  probra  luts  olijicU- orba  iiictris. 
Dum  inesi  Teriioqiiis  r(>tMlfls  convicia  vcrbis, 

Nil  gravius  vero  sxvior  ira  lenel. 
Non  opiis  ett  verhis,  gladin  qui  pcrculit  linsteni : 
%00      MaiJi  eatis  ad  vulnus  suflicit  ensis  airoi. 
Impropera&ne   milii  gcnus  T,  usurari»  '   mon- 

[struni ! 
Fronie  capilbta,  fte<J  relro  rnsa  capui! 
Simia  iion  e».  Turpior  es.  Turpissima  rerum 
Res  C8  :  ncscio  quid,  quarn  iiiliil  csse  vclim. 
205  Sim  licet  agrebli  tenniqiic  propogine  naliis. 
Non  vacat  omniinod?  nubiiiiatie  genus. 
Non  praesigiie  genus,  nec  clarura  nomeii  avo- 

[rum, 
Sed  prohiias  vera  nobilitaie  viget, 
Intenui  calaino  laliiat  mel  sanpesuave. 
910      Et  modici  foiilis  leniperat  iinda  sitiin. 

Nil  ircinis.  Dudc  lociis  :  Bucifal  (6)  sxpissime 

[luuscis , 
El  forinictrum  STpc  lit  esca  lupus. 
Nil  adeo  validum,  quod  non  quandoquu  leratur. 
IIoc  et  al>  invaiido  sa;pe  videre  poles. 
^Mi  Yoaicr  iiunio,  lapisunda,  poUice  gcmma,  quid 

[ullra  ? 
Su;pe  quod  ostsotidum  frangere  molle  solct. 
Non  semper  MariuuJ,  nec  seinper  sxpe  rotalum 

VoIvisApollofiiuiii.  Fortior  allcr  erit. 
Qui  rediinens  nica  probia  fero  pugnubit  agone, 
520      Et  tibi  forsan  alrox  auferei  ille  caput, 
Tunc  ea  :  pacificis  loquar  cx  ratione  loquelis 
Si  piacei  el  mecuin  pacilicare  velis, 


Despicercr  iiiinliini,  ki  siarcm  seinper  oo«lem 
Vcl  boiia,  vtl  mala,  vc!  iiil«r  ntrninqiic  ina- 

(iirn»  (7), 
225  Oinne  quod  ctt  crcbriMn,  nimio  sordescil    in 

[iikit. 
Omne  qnod  est  ranim,  rti^rius  csse  suleu 
Pullegio  pipcr  c*l  gcncros-Jin  vlliut  Im.II*, 
Vilior  berbicolor  raiitibut  .ispi«  (8)  ibi. 
Carior  est  grisea  gelidis  clilamys  aspera  Goilii» 
250      ()iia  fera  carninciini  dcjilcra  nud:<i  ovcm. 
liononiac  (9)  claro  plns  mililc  cbnis  babetiir 
Clarus  et  horrendtis  Marie  furente  pedes. 
Non  adco  poies,  ipse  qucri.  Tibi  yjfpe  ItenigiM, 
Et,  quamvis  nunquam  proJiga,  larga  sui. 
235  Nunc  ego  sic  tibi  propono  clementior  esse, 
Si  libet  et  mecum  pacificare  velis. 
Absil/iniqua  canis,  me  teciim  pacificare. 

Sedtibi  pacilicel  saeva  Brunelius  (10)  iuers, 
Namtibi  nullafidcs;  nultus  inodiis;  ordine  rinllo 
240      Vivis,  el  est  socius  pro  ralione  furor. 
Tunc  ea  :  jiidicio  non  lecum  si-irc  rccuso, 

Ut  videat  lcx  liociusliniana  scelus. 
Si  beiie  dicis,  liabes,  quod  ubesi,  jus,  et  ratio- 

[iicm: 
Si  male,  prxceptis  ergo  quiesce  nieis. 
Ni  melius,  quain  jura,  scias,  igiiuva,  rotalus 
245      Starel,  quem  gyras  orbis  iii  orbc  tiio. 
Sislere  judicio  furiosae  lcge  voiantur, 

Ergo  tibi  jus,  cum  sis  furiosa,  velat. 
Tuiicea.  Vadelerox.  Hostismeusesscnicim-ulo, 
250      Tu  qiioque  vade,  bostis  essc  nicmcnio  iiicu 


LIBELLUS  TERTIUS. 


Finilis  bittis  libris  tentuin  iociemui. 
Cuin  mci  laiiientans  ;elegiaca  (il)  facta  refer- 

[rem, 
Et  cum  fortunx  verba  inimica  darcm. 
Ecce  nitens  proba,  quui  salomonior  (12)  cst 

[Salomonc, 
Ante  meum  mater  lumeu  ^nioena  sietii. 
5  Quam  facies  clevat,  varial  quamforma  vici»sim, 
Nunc  c<£lum,  nunc  plus,  nunc  capii  illa  so- 

num. 
ilanc  pbrcnesin  dictam  sepicna  coburs  comi- 

l[iaiur, 
Prxbnii  ofTicium  cuilibel  illa  suiim. 
rrima   (13)  foT«t  pueros;  aiia  (14)  silogizat ; 

[amoenat, 

(6)  l(ue«p!i.iilu<;.  Ilic  rnnnitur  bo5. 

(7)  Ms.  Ii<;liiisl.  teitins. 

(.Si  Ms.  H.  jntpis.  K«ciiiis  qnod  ad  sensum  versus 
tiiiiiiil  raiio  babei«liir  si  scripseris  :  CauiibUi  jaapis. 

(0)  Forlc  Po/ouia-.  Glossa  marginalis  mstiHel- 
nistaiticnsis  alios  Pannouice  ie}i;ere  monct. 

(10)  Asiniis  a  Nigello  Wiroker,o  Bruncllus  diclus. 

(11)  Miserabilia  iiis.  Ilclmst.  Etegica. 
(\i)  Sapicplior. 

(13)  Grammal. 


10      Terlia  (15)  colloquiis;  peiii<:at   ill.i  (H!)  so- 

|liiiii ; 
Uxcabacum(i7)inonslral;  aliu(18)pliiloiiienai; 

[<:l  alluin 
Eriglt  ad  superos  septima  (19)  virj^o  caput. 
tlis  pncdicla  dca  scdil  comitata  deabus, 
£l,  quasi  comp.iiiens  jus  patieniis,  uil : 
15  Qu.TB  lethaea  tuus  potavit  pocula  sensiis? 
0  Quo  tu:i  dorinilat  mens  pcrcgriiia  loco? 

Cerie  cecus  es,  el  lua  mensoxorbilai  idein  (20) 

Taulillum  ncscis,  qiiod  scbola  docia  deilil 
Heu  qiianium  pateri,s.  De  sola  mcntc  dolesco  ; 
20      Quod  tiius  hoc  peregre  tempove  sensus  abii. 
Si  foretbic  Hypocras  (21),  el  loia  medcla  Sa- 

[leriii, 

(14)  Lo!;ica. 

(15)  Klietorica. 

(16)  Geoinciri.v 

(17)  Aritbmolica. 

(18)  Musica. 

(19)  Astroiiomin. 

(20)  Hcctiiis  :  /•;.  certe  ca'cus.  Tuu  meiu  exsfrtttiu 
Idem. 

(21)  Hippocratcs. 


«.•>7  EI.EGIA  DE  DIVE RSlTATi:  FORTl 

Morbida  non  vci  sic  meiis  iua  sfina  Ibroi.        A 
Nam  neqnil  anrK|tiiJ!n  mcJii-ina  repollcrc  uun- 

[i)Uin, 
Quodqii«  Jin  crevii  durat  in  ossc  Jiu. 
25  lleu  (Juleo  siipi^r  Ik>c,  quod  inculein  pcrJis,  ci 

(onint  7U 

Brulescis  tfnsu,  besliA  factug  liomo. 
Quid  libi  cum  tacryii\is?  L-Jcryni.inim    copia 

[nulluin 
Parlicipeni  voti  dobilis  os»c  facil. 
Qtii  gemil  ingeiniuai  sna  Jainri.-);  dolore  dolo-        75 

[rcui 
ZO      Ainpliat,  rl  diipliri  fduerc  vivus  ubit. 

Qiiid  libi  el  injuslx  fortunae?  multaque  scmper 

Passiis  es  opprobrii  vincnla  propier  caiii. 
Vis  ipsam  non  i-ssc  vagam?  Nalura  rcpugnat.  gO 

Qux  (ledit  insiubilein  scmpci  ci  csie  vagain 
55  Scmiiiatin  spinis  nalnrx  jnra  rciractans. 
Garrula  divclli  rana  paludc  ncquit. 
Qiii  ciipit  aufcrrc  naturuiii  semiiiat  Iierbam, 
Cujus  in  Arluri  (2i)  teuipore  fruclus  crit. 
Tc  nimis  aura  rotal,  niuiiuiixiuc  uioveris  :iiHa- 

[ris,  «S 

Et  iiiniiuni  stoUdum  lc  facilcssc  dolor. 
^O  iNuiiliniiiiiicin  redolcns  hoininis  dcnigrat  liono- 

[icni, 
Qui  ncquit  adversis  prospcra  juncia  p:tti. 
Utilur  iginre  dulci,  nou  usus  aurtaro;  . 
Nanique  pcr  oppusiluni  noscilur  oinne  lio- 

[iium.      Q 
45  J)isce  gravanda  paii.  PalicnJia  lempcrai  irain. 
El  (liros  (23)  aniinos  incnlis  oliva  doinat. 
Noiinc  rerordaris  voliili  stimul.mtc  lyraiiiio 

•Morigcr  innocua  Seneca  morlc  peril? 
Noiine  meus  Severinus  (iil)  inani  jure  perera- 

fplus 

50      Carccrc  Papix  non  paltonda  lulil? 

Ndiiiio  cnpidineiis  inelrosus  iSaso  niagisier 

Expulsus  p.ilria  paiipor  cl  oxsiil  obil? 
Qiiiil  rcrcrain  inulios,  quorum  sine  criminc  vita 
Vcrbcra  fortunx  non  palicnda  luii! '/ 
5o  Silva  capilloruin  numeraiisccderet  iilis  iOO 

Qiios  ncctb  inimuiics  inclyia  vila  dcdil. 
A«|iera  forrc  dccet.  .Maiuranl  aspera  meiiiem. 

Ll  beno  tnalura  plcnuis  uva  sapil.  L^ 

l'er  nimiosxslus  {;clidas  iransiltir  ad   uinbras 
60      Sicqttc  per  opposiltiin  diilcia  qtixril  bonio. 
I.aiirca  pro  pcena,  pro  inorlc  coroiia,  rcsullal. 

Undo  laborat  boino,  p.r^miat  iiidc  labor,  105 

Q<iid  facis,  immuiidc,  niundiqiie  iininiinila  qnid 

[oplas ! 
ImmunJiis  niundns  qnm  libi  munda  djbil? 
65  Vi\crc  slullc  Dulasne  per  ojunia  sxcula?  Per 

[10  {i-i) 


90 


95 


N.E.ETC.  —  LIB.  III.  r:;8 

Facius  cs  iiisanus  crcdtilitatc  lua. 
Iiis:ini  snne  capilis  graxitalc  laboral, 

Qni  piital  lioc  inundo  vivero  possc  diu. 
Scnsiis  abcsl  tuus,  el  luus  inlclloctns  oberral. 

El  Iwa  Lellia;is  niens  perogrinat  aqnis. 
Dic  ubi  suitt,qiix  le  docuil,  iiononia,  i|Uonilain? 

Ilxr,  cgo,  dic,  ubi  sunl,  qu;r  tibi  s;ppe  dedi; 
Tc  multatr  fovi,  docui  le  ;  sxpe  rogavi ; 

Et  nica  secrcta  sxpe  videre  dcli. 
Tu  mca  viiiscras;  tu  paluiiiis  nmbra  novelli  ; 

Tu  fniolus  validani  spciii  iiiilii  sxpt  dabas, 
Te  rastris  cului,  sepis  ac  mnniininc  cin\i. 

Kt  lapidos  ox  tc,  et  Cnncla  nocenda,  tuli. 
Tcmpus  adcsl  fruclus;  viiis  dedil  ipsa  labru- 

[scas 

Proqiie  rosa  crcvit  as|>cra  spina  milii. 
Ileu  cadii  iii  spinas,  quod  cgo  in  ic  scniino,  sc- 

[men ; 

Et  mentcni  spina  sulTocat  ipsa  tiiam. 
Quod  loqitor  ct  luoneo  ,  quod  seniino  sulTucat 

[ipsa 

Qux  male  mniiiplicat  scmen  arcna  suum. 
Tti  niiniuin  luns  cs,  niniis  ct  tibi  crudis,  ineple, 

Et  sohis  credis  providiiscssc  Calo. 
Pbilosopbus  niinis    es,   niiniumquc    platonior 

tipso(2G). 

Ultra  pltiloscpbos  incns  lua  .sapc  fluit. 
Absqiic  laborc  scqiii  Pylhagorica  cornua  (cr 

I vx (27) 

Virlulcm  (28)  dcxlro  luminc  nemo  poiest. 
Asl  alia  furca  esl;  facilis  dcsccnsns  Avcrni, 

Ut  docet  arcbiloqua  voce  poeia  Maro. 
Non  sinc  sudorc  probilalis  sc:indilur  aibor; 

Nec  siite  snjore  .M.irlia  paliiia  vcnit. 
Laudo  lc,  scd  in  lioc  non  biido,  quod  ipsa  ca- 

[duca 

Anfiigisse  ciiis  gressibiis  orbe  gcinis. 
Proh    dolor  '  uiidc  doles  '  proli  dolor  !    nnde 

[linics/  (lolor!  iinde 

Ploras?  qux  tua  sunt,  o  niiscranda  cinis? 
Priir.itus  in  niundo  tccuin  lua  qu:iiila  tulisli  ? 

Ntidiis  cras  priino,  cl  poslca  nudus  cris. 
Tunc  cgo  :  mira  rofors,  quid  ci  lioc  esl  vcra 

[sopbia, 

Quod  dicis?  Niniis  cst  bic  inibi  sormo  };ravis. 
Qiiis  inodo  lam   milis,  lam  dulcis  lainqne  bV 

[nignus, 

Qucin  nimis  hxc  ullra  non  feral  iia  moduin. 
Niiiio  ogo  rum  vidcain  paleis  posiponorc  graiia, 

Ciim  siipcrel  iiiollos  iiniic  saliiinca  rosas  , 
Cum  frtictus  bodic  anlesnos  parol  cdcrc  norcs, 

Arbor  aboriivis  prodigiosa  comis  ; 
Ciim,  quod  grandc  nofas,  lolluiiliir  ad  alla  nc- 

inmdi. 


(22)  Cum  Arlburus  iu  Brilanniara  rcdibit,  id  esl 
Buiii|iiain. 
(25)  Ms.  Hclmsl.  duros. 
(24)  IJoeiius. 


(25)  llalica  formula  jiirandi.  Mb.  Holmst.  ;>ai7i/rt. 

(20)  Insigiiior  pliilosopliiis  ipsu  Plalonc. 

(27)  Liiiora  V. 

(28)  Ms.  Hclntsi ,  fir/i«niK. 


Ik 


8r.a  iiFARici  bi 

110       FJl|>reiiiiliir  vil:\  ilcleiioro  pn>bus  ; 

Oic  iiiihi  :  qui  iiiores,  i]ua&  viut,  ijuis  onlo,  Ne- 

[roni 
Urbis  el  urbis  opes,  imperinmfiuc  dedil  ? 
Ecce,  sed  id  lacco,  mulli  inobilnlc  vclaiuo. 
Nonieii  liabcnl,  quibiis  cst  iiominis    umbru 

[puilor. 
115  Tunc  ea  :  Dcciperis,  ncc  le  ignoranlia  juiis 
Excusal,  nimises,  impcriObC,  rudis. 
Qiiam  gravis  liic  iabor,  ci  quain  iiiagna  indu- 

jslria  mciilis, 
Noscere  veraci  cogniiioiic  probos. 
Sa'pe  boiios  incndax  menliuir  oiiiiiio  pravos 
120      Aique  e  convcrsopromovelipsa  ir.alos. 
Oinnis  quacniveo  vohicris  pliimescil  amiclu, 

Non  est  si  simulet  vera  columba  lamen. 
S:Rpc  subagnina  latct  liirciis  pelle  Lycaon  ; 
Siibque  Catone  pio  pcrfidus  ipse  Nero. 
125  Kconlra,  bene  scis,  inier  lalei  liispida  niollis 
Tcgniiria  sanguineo  lincia  rubore  rosa. 
Tanique  ducos  claros  ilhacum  (29)  prolemqne 

[Philippi  (30) 
Mcnibra  per  obscuras  lillera  prisca  referi. 
Mulla  vidcs  igilur  plialcris  circHmdala  ficlis. 
l6t>      Quae  se  longe  aliier,  quani  vidcaiur,  habenl. 
Injuslos  habuisse  doles  fastigia  rcnim  : 

Lunga  lihi  stalus  hic  causa  doloris  erit. 
Qu:un  sit  ad  alta  (rahi  miseruia  morlalihiis 

[omen 
Nescis.  Si  scires  lioc  siluisse  velis. 
1C5  Proinovel  injustos  fortiina  volubilis,  ul  quos 
Scandere  pracipitcs  fecit  ad  ima  rotei. 
Nani  gravioreruil  liirris  liimcfacla  ruina, 
El  graviiis  piilsal  alta  cupressus  huinum. 
Mens  hominuiti  quaniis  ci  rorum  cxca  leiiebris 
140      Mcrgiiur,  ul  repniet  sola  nefanda  bonum. 
Non  lelix,  qiii  non,  ubi  crescat  honore,  sed  hic 

[qui 
Non  ubi  decrescat  qiio  ncque  possll  habet. 
Vic  tibi !  vae  nioriale  genus  !  quod  scmper  ad 

[alta 
Nitcris,  ul  lapsu  perfidiore  cadas- 
145  Hic  gladios,  liic  pocula ,   sacvus  el  hosiis  ei 

[hospcs 
Temperal  interius  dira  veiicna  sui. 
/Vspice  cui  (31)  toties  capitolia  celsa  trinmphos 

Oblulcraiil  ramuliiin  fala  lulisse  suuin. 

Aspite  qiiein  (32)  Baby lon  cupido  polavil  in  auro. 

150      Falaf|uc  quain  (33)  lulerii  Capsar  acerba  suis. 

Nonnc  ferox  Macedo  protectiis  ab  hosie  lyrannus 

Corda  vencnalus  inler  ainica  peril? 

Quid    Dr.riuni  rcfcram?  Quid  Cyruni?  quidve 

[Neronem? 

(29)  Ulyssps  dicilur  lihacus. 

(30)  Alcxaiuinim  M. 
<3l)  Jiiiio  (/csari. 

(32)  CrassiMii. 

(33)  Ms,  llciinst.  quw. 
(iV)  Ms.  II.  Iioililis. 


PTIMI'LLi:\SIS 
A 


SGO 


B 


Naiii  lciiui  hcmpor  oniinc  pciidel  It0:iflr. 
155  ['iccc  iiio.loriioiiiiii  {niscis  exciiipl.t  leliilit. 
Paiipcitale  itihil  lulius  esse  puiesl. 
Ciiiciis  illc  ico,  lidci  vigor,  unicus  imo 

Miinis,  ei  liostiv  (3i)  erai,  unicns  ille  linior. 
Diix  rcriiseiiioslrx  Ciinrailu<<(3."i  c;ii'sa>a!iiiis, 
luO       Curqiiia  niagniis  crat  proiiiiioiie  prril  (50), 
Qui  inoilo  regnanies  ci  forics  frogcral  arces, 

Cui  gcniis  el  cciisiis   rubora  mulia  dabanl? 
Niipcr  idcin  (37)  miscro  snb  paiipertatis  amiclu 
Capiil  ct  iiicliisus  Angiictts  (38)  acia  luil. 
IC5  0  Ciccuin  morlale  gciais  !  qtiid  tuiius  ergo 
Panperlale?  Fcre  nil.  Nihil  ab^que  fece. 
Vade  pcr  llispanos,  cl  nigros  vade  per  lndo«. 
Vade  per  iiisidias.  Vadc  per  omne  nemus. 
Yade  per  ho.stilcs  cuncos,  lurmasque  lalronum: 
170      Dunimodo  sis  vcrus  liiliis  cgcnus  eris. 
Qui-I  facicl  vacuiis  coram  latrone  vtalor? 

Laeius  el  inlrepidus  ftindeiad  astra  melos. 
Qtiid  rulili  lorqtics?  qtiid  prosunt  ergo  tiarae? 
Qiiid  sccptrum?  qtiid  bonos  ?  quid  loculusve 

[saliir? 
175  Quidve  magistratus?el  quid  prctiosa  supeilci? 
Paiipertale  iiihil  lutius  esse  potest. 
Tunc  cgo  :  Scire  vclim,  si  non  iiiinit  essei  onu- 

[stuiti : 
Miindus  an  hic  viiy  detenoris  erii? 
.\n  pruprium,  quod  amo,  scelus  exuel?  au  roa- 

[gis  islo, 
Qtiod  jacet,  infelix  stabil  in  essc  s*io. 
Oic  tamcn,  unde  supra  memini,  bene  cum  re- 

[tuli^li : 
Ininiundns  mundus  qux  tibi  munda  dabil. 
Tuiic  ea  :  Vix  umbram  gerii  hxc.  Praeludia  re- 

[nim 
Solvere  prop-ositum  luciditale  queunl 
185  Nuiiqiiid  ad  argeiitum  puro  vcninius  ab  auro, 
Alter  ab  argenlo  cursus  ad  aera  fiiit. 
Teriius  in  ferrum  fit  cursus  ab  xre.  Qnid  est 

[iitinc? 
Decidit  in  cursu  deteriore  lutum. 
Dcliciente  luto  quid  erii?  Vcniemus  ad  tpsum 
190      Stercus,  el  iu  tali  feteal  oinnis  homo, 
Ecce  viiies,  quantis  puircscit  sordibus  iste 

Mundus,  et  hoc  ipso  nomen  habere  nequit. 
Omnia  degenerani.  Pcjoribus  omnia  curruni 
Cursibus,  el  iraclo  rcmige  navis  abit. 
lt)5  Mundus  amat,  spernii,  tcnuat,  sectaiur,  ab- 

[horrct ; 
Pessima,  jiistitiam,  jura;  ncfanda,  bonum. 
Mundus    atit  frandes,   refovet  scelus ,   arcel 

[honpsia, 
Rccta  ftigil,  violat  focdcra,  f(jcda  cupit. 

(?5)  Marchio  de    Monlefcrrato    qui    pugnavcral 
contra  Saracenos. 

(36)  Iticliardus  jussil  eam  occidi.    v.  Glossa  nis. 
codicis  tlclinst. 

(37)  Ms.  tl.  vce. 

(38)  Kichardus  rc\  Aiigiijc  captus  a.  I19i. 


C  »80 


8«! 


ELEGiA  DE  DIVER-^ITVTE  FORTUN^,  ETt..  -  LIB.  IV. 
Ipsn  cnpiit  mnniii  vcnalis  ciiria  papx  ^ 


3<'0       l*roslal,  ci  iiiiirnial  caMcn  nicii;l)ia  c.ipul. 
Sncnimccrnc  ncf;is,  iilinnvine  pidcnlius  aevo, 

Vemliiiir  iii  Inrpi  conditiono  fnro. 
Ciirisma  sacruiii,  sjccr  ord,),  a'(aria  sacra,  s.'»- 

(i  raia 
Oona,  qnid  Iinpc  niira?  Veiidilnr  ipse  Dcos. 
505  Osacra.qiiiesacras  inaciilani  coinmercia  sedcs! 
0  sarra  qn  c  faciniil  coilica  lcnipla  fornm  ! 
T.tle  luiis  iiiundn';,  si  iiinniliis  j«rc  vocalur  : 

Taie  ficqnoiilaiiiin  siiil.il  \7)d)  iialiere  foruni. 
Eccc  sc-U  ista  piidct  circiimvaga  lurlia  schola- 

[ruin 
210      Scctantnr  propria  vciuliiione  fofnm. 
Cilra  logis  iier  proh  lain  preiiosa  propigo 

Veiiil  scrvili  condilionc  «lolor. 
Libertas  vilialj  fngii,  ncc  qiianiqiie  vocari 
Ingeiiinm  talem  deraiioiic  dcccl. 
i\',i  Ecce  ncfas  sese  slinuilanic  ciipidinennpta 
Vciidit,  el  inntiplx  cuntigil  iilnd  idein. 
Si  forel  iil  quondam  Liicrctia  casla,  crunicna 

Cum  sibi  porrigitur,  cedet  amara  libi 
Penelope  viduse  nnnc  mercenaria  viu-e 
2i<)      Ad  nummi  sonihis  auiliet  iila  preces. 

Veiidilur,  o  dolor!  oniiiilicis  senlcntia  numinis, 

Judicumqne  piiim  copia  frangil  opum. 
Devi^ta  vero  corniplns  mnnere  j«de.i, 
Falsiloqiiuniqnc  facit  jiis  pia  gaza  piuni. 
8i5  Liixus  cdax,  livorquc  inacer,  matus  ardor  ba- 

[liondi: 


m 

Vastat  opos,  mordoi  npliina,  corda  crcmai. 
Pcstis  aduiatrrx,  pro  ficlo  risiila  ▼iillu, 

Cuncla  poiest,  satiapis  dciiciosa  comes, 
Ecce  sno  Pyladcs,  steius!  insidiainr  Oresti. 
TJO      Nuplaqnc  sub  propriuni  sanjt  (10)  iniqiia  ti- 

fruni 
Clericus  cdocius  (41),  inilcs  rndis,  ci  leve  vul- 

[g"s ; 
Negiigil,  liorret,  alil ;  jiira,modesla,  nialum. 
Migral  in  exsilium  virlus,  viiiuinque   irium- 

Iphal  ; 
Kcgnat,  ci  in  populis  grande  tribunal  habet. 
ioS  Ncscio  quo  cxco  iinita  papaverc  dormit, 

Moiisqnc  Crcaloroin  ncscit   iniqua  suum. 
En  ilcruin  loio  liiigiia  cruciligitur  oibe. 
£n  itcrum  paliiur  dira  flagclla  Deus. 
Vespasiaiia  maiius  iteruni  consurgil,  el   omne 
240       Diriiil  uccanum,  qui  scolerala  patrat. 
Faclorcio  factnra  siiuin  stiiiiulante  lyraniio 

Dclicli  factis  dcspicit  orba  suis. 
Indefaines  vcnil,  inde  gravis  discordia  regiiis, 
liiile  Cliananaiis  pr.Tida  cibusquc  siimus. 
215  Inde  premit  gladiiis  carnalis  spiritualcm, 
El  vice  conversa  spiritiiaiis  eiim. 
Ilinc  subilos  Airopos  prxdalrix  occupal  artns, 

Ncc  sinil,  ut  doicat  pocniieaiquc  miser. 
Jiire  vides  igiUir,  qiiod  recta  ligatio  nectit 
250      Imniundus  muiidus  lixc  duo  vciba  siinnl. 


LIBER   OUARTUS. 


Vliliter  quarlnm  dehes  hie  discere  librum. 
Haclcnns  unde  dolor,  ci  qii:c   foiiieiita  doloris, 

Vidimiis,  iiiveiila  perfidiiale  mali. 
Nunc  opus  est,  niorbus  lenis  ul  medicina    rc- 

[frcncl, 
Atque  Iiosiein  faciai  liosiis  abesse  snum. 
5  Priiiiitus  iiisanas  l.icryinarum  pelle  proceitas, 
Qiiariim  coiijngio  pcrdilur  omnc  bonuin. 
Nain  doior  alicnnat  vircs  ubi  planclus  abundat, 

TristitiamqMC  mali  decaplutisse  sui. 
Si  mala  dal  planclus,  mabis  est  hic  ergo  itc- 

[cesse  : 

10      Si  malus,  crgo  nocei;  si  nocel,  crgo  fugc. 

Conlra  niocrorem  capc  gaiidia;  vellc  rcfrcna; 

.Alqiie  inali  rineiu  seniper  adesse  puta. 
Gr.ila  supervcniel  qu.-e  non  spcrabiiur  liora, 
Quae  compensabit  fciiea  prisca  favis. 
15  L'na  scrcna  dics  multorum  nubila  pcnsat, 
Et  Inteum  tcrgit,  quod  facit  unda  soiuin. 
Forluiiani  dimillc  vagani,  perniilte  vagnri,' 
Qiix  nuiiqiiain  slabili  ludere  fronlc  poiest. 

(30)  Ms.  Ilelmsl.  itiuh-l. 

[U))  LcgeiKliiiii  sauml  ol  anlornis  snb  coii;nngcn- 
iluni.  Ucctius  forlc  vcrsiis  sic  slnicrcliM  :  Subiaii- 
Hat  proprium  tiuplaquc  iiiiqua  virwi. 

(41)  L<-gciiduiii  indoitui. 


D 


Conira  forlunam  sis  constans,  sis  patiens,  sts 
20      Ferrens,  adversis  le  ncqno  frangal  hienis. 
Fortuna  ridcntc  gcnias,  ploranlc  joccris  ; 

Ipsa  sit  anspicium  teinpus  in  omne  tuum. 
Cuncia  rotat  fortunarota,  qua  cuncla  rotantur; 
Sic  lenui  magnus  orbis  in  orbc  |)eril. 
2)  Firmus  in  advcrsis,  pigcr  ad  mala,  tardns  ad 

[iram, 
rromptus  adobseqniiim,  Iristisadomnenefas. 
Sis  tibi  discipulus,  aliisque  inagisler,  el  intus. 

Sis  tiius.  exira  scd  totns  aliiis  eris. 
Viriutein  pete,  sed  viiiuin  fiigc;  quod  sii  lionc- 

[stum 
50      Quxre  qiiod  utile,  quod  turpc  fugando  fiiga. 
Amplcxaiida  libi  clcri  thesaurus  honeslas, 

El  ralio  populis  hcu  niodo  rara  comes. 
Nec  vibcosa  inaiius,  olcoque  ncc  nncla  sit,  imo 
Inlcr  uiriiniqiie  lenens,  rcspual  oiniic  ninii» 
55_lnlcr  Deinocriium  (42)   tristcmqnc  Dcmoccna 

[(43)  currc. 
Iiide  stalum  Itbret  virga  modesia  tnuin. 

(45)  Qiii  scnipcr  riitolial. 

(43)  Glossn  iiis.  cod.  Ilolinst.  ad  hanc  voccm  : 
Democeuas  fuil  fjuidam  iiliihsopltus ,  qui  stnr,itr 
flcvil. 


I 


H7. 


IIKNIUrj  SEPTIMn.LLNSIS 


m 


A 


CO 


Siillct  iit  ore  r;ivuH,  scil  niciilc  r«;.siiUel  oliva 

Kt  noii  sil  lolus  beiisiis  in  ore  luiis. 
Ilc  piic  iDitltivagoii,  sirtliiUis  ijcclnn;,  caduca 
I*ons:»,  |»ecc;iiiU;s  .irgiie,  sistc  Uivcs. 
40  Dicla  ntiiiiis  siitt,  Ijcia  m:igis  ;  sis  parciis  iii 

[liyinnis  (41), 
Purcns  in  opproliriis,  larj^iis  ati  oimir  decus, 
Fjcla()uc  si  dcsittt,  noti  dcsirit  verba  beuigna  ; 
Nam  iniillos  cliaros  inellca  lingua  p:iril. 
43  Mitjorcs  scfi.ire,  patrcs  voiicrarc,  minorcs 
Insintc,  vel  juvcncs  pnngc,  vel  iingc  scties. 
Cljrit-iaiis  oiiiis  rtigc,  spcriic  ctipidinis  arcuni  ; 

Exsiilitt  liinc  viiliis  li:cc  ubi  jtira  (encnl. 
Sibila  iicc  vulgi,  nec  dona  rcirogrnda,  curcs. 
50      Cxlra  virlutctn  sit  liia  ctira  iiiliii. 

Si  petra  sit  glacies,  quid  ad  hoc?  magis  uiilis  " 

[esset 
Paganus  tibi,  quam  cla vigcr  unciis  homo  (45). 
Auruin  phmibcscit.  Quid  ad  hoc?   Cl  ncciar 

[accscii : 
Quodque   monarcha  ncgat   ssepe   teu-archa 

[facil. 
65  Krgo  Dei  porro  coiifidas  in  boniiatc, 
Ct  in:i  virluUtni  jure  secundcl  ea. 
Natura  conlcntiis  cris  ;  niala  scandala  vila  ; 

Et  tua  consiliMin  qnielib'  t  acta  probcnt. 
Ail  letitpus  lusor  (4(j)  r.e(iii;im  delusor  amicus 
Sonipcr  sil  tiiiitiis  in  corpore,  menlc  magis. 
Sacriloqiios  riiti:>ro  lihros,  mansnescc  rog;Uus, 

Legilms  itisiui;i,  nil  iiisi  jusla  refor.  c 

P.iucis  dcdccus,  oiiinibus  obscqiiiiim,  caveas  ne 

Fi0i!S  nigosu  ncgel,  quod  iiianus  ips.i  facil. 
Qui  decus  obiatum  rugosa  fionle  veiienai, 

Plus  milii  diabolodisplicet  ille  da*lor. 
Dvina  sercnusbomo,cbarumqiie  serenaiamicun», 

Atque  (Iniiim  facie  dtiplical  ipsc  suum. 
Nil  nisi  quod  dedcris  promillas ,  namque  tni- 

[ianani 
Csse  facil  tiiigiinm  sxpe  chiragra  nianiis. 
Mallcm  tc  podagrum  quam  taliier  esse  chira- 

[grum. 
Invalidis  pcdibus  auxilianliir  equi. 
Qiiod  donare  velis  doncs  sine  spe  redeuiidi  : 
Nc  qiiod  aperla  dedit  delrahal  unc.-i  tnanus; 
75  Nam  dator  ablatortancrum  gradiendo  fignrat, 
Qiicm  canorum  facil  dedecus  csse  sniiin. 
Ncc  ciica  faniulos  le  pcssima  consiliatri;; 

CoJicitc!  iralis  vocibits  ira  gravis. 
Major  cniiu  virlus  clenietilcr  babere  clieiiles, 
80      Quani  quos  niajores  eflitil  ipse  gradtis. 
^ec  sis  lin.^^^uosus,  nec  in  omni  fainitie  iiiutus, 

Sed  soia  siudcas  uliiitate  loqiii. 
Iii  !c  cogtioscas  alios  ;  magis  uiile  nil  cst, 
El  niagis  urbiviisis  nullus  in  oibe  potesl. 
85  Ne  sil  aniica  libi  praguans  cxtensio  v^niiis, 

(44)  L'.tud:btts. 

(45)  Curvtis  semper  ailrahens  ad  se  ut  nncus. 

(46)  L:eiits,  jiicutidus. 

(47)  De  Fri  lcrico  1  Barbarossa  diclum  inlcliigit 


C5 


7j 


Nain  nintis  cst  niiscrnm  rorpiis  ltAl>erc  cibi. 
Nitlla  mittor  virtns,  sfHiiitiiqitaiii  vincercmcasa, 

El  sacro  vctilri»  :r(iitiprjrare  pcrani. 
llypocrit:c  vitiittti.  Sitnoiiis  conlagia,  qitx  nuiic 
90       Clcticns  nmitis  atital,  sitit  inimica  tibl. 
Acciisare  civc,  qux  non  .iccusal  :ihisu8  : 

Ne  male  proceilctis  iti  paiiaris  iJem. 
Prospera   non    seini»cr,    ncc    quaeras    Mmper 

aniccna  : 
Noii  scinper  dulcis  lingitur  ore  favus. 
\ib  Non  ointii  pratuiu  fesliiiaiit  lenipoie  Qores, 
Ncc  scinper  viridis  piirpiirat  betba  solum. 
Utere  discrctis,  quibus  iiiclyla  vita  sil,  niide 
Non  iiisi  discrcliitn  sniitcre  nctito  polrtsl. 
Nainque  boiius  boiia,  scd  dc  pravis  prava  Irahuu^ 

[lur. 
1«U)      Dnlcia  de  dtilci  palmile  vina  fluunt. 

Non  rosa  dat  spiiias,  qiiainvis  sit  niia  spinx. 
Nec  violsn  pitngiinl,  ncc  paradisus  obcst. 
Plu3  tibi  sit  cbarum  inundum,  qnam  miindus  ; 

[aniicns, 
Qnam  socius,  qnamsitsaitgiiinis  ipse  gradus. 
fii.*;  Ne  nimiuii)  siolida  lii  credas  cicduiilalc  ; 

Nam  plus  qiiam  Scariolh  iradidil  illa  ^iros. 
Non  magis  Iconiuin  Fredericuni    (4*7)   tradidit 

[olim, 
Qtiam  iiunc  crcd:ilitas  siispiciosa  suos. 
Pluriiiia  siisti:icas,  jtingas  niedirainiiia  inorbis, 
TiO       Ui  miilliim  morbuin  multa  niedela  fugel. 
Ul  varias  oplaiil  diversa  negolia  leges, 

Sic  varias  pliysicas  itivalel:ido  iremens. 
Uxsuccos,  hxseinciiamani,  li:ecoriicegaudent, 
llis  coma,  radices  bis,  mcdiciita  favent. 
115  Phreneticos  malvae,  colieos  absiiuhia  curani, 
Einpticus  anetum,  lac  qitoque  spas«ius  amal, 
Sic  non  officiuin  celebi-al  quinariiis  iintiin 
Sotssus,  sed  propria  quilibet  artc  viget. 
Ille  colores,  ille  sonos,  sapii  illc  saporcs; 
I_0      Aller  odoraliis,  aller  amoena  sapit. 

Tu  quoque,  qucm  nimio  vilium  deiornie  faligal 

Pondcre,  virluliiin  pocula  plura  bibas. 
Sii  libi  chara  tui  vicloria  pliis  aliena, 
El  tc  plus  aliis  vinccre  marie  stuile. 
12.*>  Crede  niihi  raagis  esl  viriule  domarc  sc  ipsum, 
Quam  vice  Samsonis  slcrnere  mille  viros. 
Qtiamlibel  olTiciis,  nec  qiiarasquis  sii,  lionora; 
Nam  mullos  claros  (48)  Isctus  auiicai  bonor. 
Gressibus  assiJiiis  quisquis  beue  quaerii  hono- 

[rem, 
150      Reciprocis  gradibus  hunc  qiioque  quxrit  ho- 

[nor. 
Blandns  adulalor,  ct  proditor  impius,  Jpquo 

Seinpcr,  dum  vivis,  sint  in  amore  tibi. 
Nam  naiurali  bianditor  jure  lenetur 
Risibus  el  phalcris  prodilor  esse  suis. 

Chrisiianus  Daumius   in  epislol.  philog.  crilic.  p. 
Ifi». 
(48)  Helinsl.  Caros. 


Sfi5  FJAICIA  Oii:  DlVEftSlTATb:  FOr.TUN.C,  ETC.  -  LIB  IV.  m 

i55  FisluU  diilcc  c.»nii,  si  iioii  ntilii,  cre<le  Caioiii,  A  .Morilius  excnllus,  siuceriis  mciito,  inoilcslus 


Duii)  lyra  dulcisono  cnmiine  proJil  avcs. 
^ec  iiiiiiis  aslulis  viilpescal  liiigua  qtiorcli? ; 

Nain  (lubiain  pariuiil  xulpiJa  >erlia  rulem. 
Nevc  luuin  j.icles  alieiium  iloprecor  liyiniuiin  ; 
iiU      ^c  vuliicruii)  synoilo  iiuda  cacliiniicl  avis. 
^uiiquani  cervicein  bine  cau.la  pingorc  lciUes  ; 

Nani  si:ie  liiie  suo  pi  iniiliare  iiocel. 
Mulus  ad  cpprobriiiiii,  surdusouc  ad  innrmiira, 

[cxcus 
A«i  vanuin,  sloliilx  ilaudusad  urlis  ilcr. 
145  llyniniricel  ilc  le  lua  non,  sed  vox  aliena; 
Nain  bciie  fcslivos  stercoral  illo  viros. 
Sil  lilii  ptus  iiiiiiiica  noverca  superbia  inoruin, 
Qiiain  (\»x  Clirisiitolas  gens  Soladiiia  iieciil. 
Sil<iiic    itiagis   soiilo   (49)    (il  i  giisius  ainoris  ^ 

[aniariis  : 
i.''>0      Nain  scio  quod  scio  qund  tu  fere  (50)  sliitius 

[auias. 
Quid  libi    rum    ganea  ?  quid   cum   mci  ctricis 

[ulunino  ? 
Credis  tu  paridi?  sluiius  es  alque  paier. 
Spurius  ille  puer  nulliiin  suadcbii  boiiesiuin. 
Naius  adulterio  seiiiper  adullcr  eril. 
l.V»  Quos  ereniilat  :inior  poliiis  dcreiiiilal  el  ipsc, 
Fac,  aiiicl  llyppolilus,  inenlc  I*riapiis  eril. 
t:)si  rngiciidus  ob  isia  lidejejunus  uboniui, 

Q<ii  niniis  orbiculal  sc(|ue  crumenal,  ainor, 
IVdscribas  igiliir  gtadiis  ct  riislibus  ipsiiin, 
tM      Ei  riigiciido  fuga,  quje  fuga  sula  fiigal.  q 

Nec  tc  pigritia;  consors  dilatio  lanlei  : 

Ad  bona  uam  cupieiis  omnia  tarda  pulal. 
Matn  liiora  denigrat  dunum,  meritumqiic   ini- 

[norat, 
Scdcita  grandiricjt  inuiiora  parva  manus. 
105  Ne  creda>>  sulos  inagnalcs  esse  tiniendos  : 
Est  fi.lus  socius,  estci  ainicus  amans. 
Ilajor  lioiior  ryladciii  cbarumquc  liiiicrc  so- 

[dalein , 
Quam  Syri£  regcm  cacsareosque  duces. 
Invidiam  fii^ias  morsusque  sororis  iiiiqua*, 
17U      Qu«  rapido  claruin  denle  caiiinat  opiis. 
Nec  tc  pra:tercat  buinanx  sorlis  origo  : 

Terrea  testa,  luti  glcba,  miserque  cinis. 
Heu  caro  noslra  dulor,  plus  florc  caduca  caduco,  ^ 
Qui  parvo  spalio  fil  puer  aiquc  senex. 
m  Qiiam  fragilein  tc\lrix  conlexit  aranea  tclani, 
Tam  Iragili  legiiur  tcgmine  vila  brevis. 
QuamIibetiiipro|.riisgradibusprobilatisbonora: 

Optimilas  tibi  sil  plus  boniiate  placens. 
Sioipliciljle  frueiis  bic  Scolica  fercula  (51)  mi- 

[scei, 
180      Qui  plus  alque  minus  xqual  boiiore  pari. 
Fcrmenlat  claros  numerosa  pccunia  murcs, 
Qu:fi  libi  si  fucril  bospcs  cl  boslis  ego. 


I 


{i9)  M.  Holmsl.  «a/tc«. 

(30)  Ms.  11.  vtre. 

v5t}  Scoii  consuevere  fercuia  nii&cerc  oronia  ia 


Aciibiis,  eieinptum  voce,  rigorc  gravis, 
1S5  Dura,  modcsta,  probis;  patiei  s,  maturus,  abun' 

[dans  ; 
Perfer,  ama,  tribuas  :  menle,  vigore,  maiiu. 
Conlra  ventosas  rabies  ci  fulminis  ictus, 
rius  quercu  solida  leuis  arundo  poiost. 
Pixvalol  iii  cunclis  dihcrola  inolej.iia  rebus. 
100  Qud  iinc  viiuituiii  granJe  poribil  opiis 

^aiii  pravisdaro  nil  aliud  qirjin  prava  fovcrc, 
Lnde  probis  lantum  debcl  adcs.^^e  maiius. 
Sinl  iicet  obscuri  ne  spernas  corpons  artus, 
lii  (juibus  ingcnium  plu.s  brcviiaic  potesl. 
19j  I...':iiipa(libus  tcniplum  ditans,  iliilrore  palaluin, 
Esl  brevis  el  fruclis  diiplioc  gijrvil  apis. 
Esi  brcvis   accipiier,  volucrum   lamen  obriiit 

[agmen  : 
Et  fiigai  elaUiin  vipcra  parva  bovem. 
Sil  libi  perpeliium  sjioliaiis  derisio  dcnles 
200      liostis,  et  insidixsit  dolus  iliud  idcm. 
Discretns  sis  et  sapicns,  urbanus  bonorus, 
ProTidus,  iiiicnius.  sircnuiis,  csio  vigil. 
ScripUi  legens  veicruin  rigiduui  seclare  Catu- 

[ncm, 
Morigerum  Scnecam,  pacilicumque  Probiiin. 
%)li  Dulicliium,  Arastuin,  Ciccroneni,  Neslura,  Ti- 

[luin; 
Pcciorc,  consilio,  morc.Moquendo,  manu. 
Indiie    virliitiini   Irabcain,   inenlcinque    lyraii- 

[nim  (52) 
Exue,  qiixrebonum  despiciasque  malum. 
Nuii  Mypocras,  non  ipse  .suis  Podalirius  berbi» 
?I0      Noii  licct  ingeiiium  fuiidal  Apollo  suiim. 
Onmia  vcrbosis  nicmuranl  medicamina  lii)giiis, 

Qu«  si  tcntarem  singula,  lempus  abii 
Et  milii  sccaneos  iibi  nosira  palalia  iniiros, 
Sicstat  proposittim  mentis  adireiibel. 
215  Ergo  dicta  tuig  jiingas  inedic.iniina  inorbis, 
El  qiixciinque  vidos  prolicicnda  tibi. 
Litibus  iioslis,  fraudibus  lioslis,criininis  hostis; 

Et  qux  depravanl  oinnibus  hostis  eris. 
Juris  ainicus,  honoris  amicus,  amicus  honesii» 
iiO      Et  qux  justificanl  rcbus  amicus  eris. 

Hxc  prxcepla  lihens  vigili  irahe  morbidiis  aure, 

Qux  pcrmisla  simiil  cumbibe,  sanus  eris. 
El  licet  hxc  bona  sini,  multa  poiiora  reliiiquo  , 
Qiix  non  sunl  humcris  oiriciosa  tuis. 
225  llxclibi  sudiciaiil.  Non  omnia  pdssumnsomncSi. 
Tu  quod  habore  vales  suscipe,  velle  sive. 
Argento  fiuilur,  rnlilanscui  deOcil  nuniin  : 
Et  viulas  carpil,  qiii  ncquil  ungue  rosam. 
Tnnc  lier  arripicns,  ail :  llxc,  Heiirice,  recondc, 
250      El  riiicm  vcrbis  liuiic  dcdit  illa  :  Yalc, 

0  iiiciis  alicr  cpo  piobilalis  aiumnus  ei  hospes, 
Loiigcprcs  lieiiricum  suscipe  :nente  tuuin. 

unam  oHam. 

(52)  Ms.  H.  Jrulcnnam,  Glossa  addil :  loculato- 
ttiu. 


807 


IN  COLLCCTIONEM  LABOrUMIS  CAKDLN.VLIS 


m 


Niilla  reinota  via  soliJum  parlilur  amorcni, 
El  «|iiciii  p.irliiiir  iiilcgrilate  carci. 
23.'>  Nec  moiis,  iiccplaiium,  iicc  pars  speciosn  ni:<- 

[riiia, 
Disjungunt  lios,  quoscopulai  uiius  amor. 
Luiigcpres  unde  locus  (|uod  ainor  dimitiai  anio- 

[reiii? 
Talis  ab  opposiio  dicitur  csse  lociis. 
l'>go,  iil  vivalamor,  concordia  donnt,  et  uiiuiii. 
240      Velle,  diios  iiiiiim  meiilibiis  cssc  fncil. 

Tu(|tie  nec  immcrilo,  cui  iiomen  floris  :idlia;rct, 

Floreiilinc,  slalum  inente  resiiinc  luum. 
l'arco  libi  quia  parco  liiis,  flos  iiiciytc,  culpis 


A  ^i  tiia  vi\iri(;cs  (53)  li^iiljus  arla  luis. 

24.'>  Su.scipcmillciiis  ciiliaram,  qiiMiii  diri(;o,  ueryis 
Orpliciis  ignola  Cirmiiiis  arlc  rudis. 
IiHlyle,  cui  Tivo,  si  vivo,  provi<lc  prxsul 
Floiunlinc,  slalum  scito  lienigne  menni. 
Sum    passus    gravia  ,   graviora  ,  gravistinia  , 

[qiinrUi 
250      Passiu,  si  velil  ars,  possii  iiiesse  gradu. 
tigo  vale  praesul.  Suiii  vesler.  Spiriius  isie 
Post  morleiii  vcsi^r,  crcdiie,  vester  eril. 
Vivuscl  cxslinclus  lc  scmper  amabo.  Sed  tii%rl 
Vivcnlis  inelior,  quain  morienlis  amor  (54). 


Exflicit  liber  Henrid  Florentini. 


In  nislo  ilcliiKladiensi  addunlur  sequenles  liexametri  versus 


Assigiiant  causam  quidam  sic  eflicicnlem 
Hoc  opus  excgil  metrosus  pbilosnphus  diix 
Ex  ic  iiomen  liabet  qui  Sangelsiniis  liabeiur 
Credilur  et  noinen  llenricus  quod  sibi  dclnr 
llenricus  verain  docuit  qui  philosopliinin 
Prxscriplos  iibros  dictavil  qunluor  istos 
Pauperis  in  spcciem  qui  derideiur  ubique 
Ostcnilens  plures  bomines  nimis  impalienies 
^uniido  rcs  pcrduiil  vel  corpus  debile  lreiiHi:it 
V>ui  cum  fortuna  promunl  lurpissima  voiba 


B         Ei  malleni  nciitcs  se  genuisse  pnrentes 

Qui  posl  convcrsi  poscnnt  ubicunqiie  doceri 
Iti  reciamque  vi:)m  duci  per  pbilosopliiam 
Qux  dal  in  his  libris  documenia   pcropbina 

[cunc:is 
Qiice  cunclo  populo  prosiintvelerique  novello 
Ergo  discendi  beiie  sunt  isli  libi  libri 
Vcrsus  prartdiclos  diclaverat  Hugo  saceidos 
Qiii    propriis    libruin    maiiibtis  coiiscripseral 

lisluiii. 


(r)3)  Ms.  Ilelmsl.  Dttmniflces. 

(54)  Qualuor  vcrsus  puslrcmi  supcranl  niimcruiu 


nitlle  versuuin,  qnoauciorpauloanieF.Iegiain  suain 
scripiam  esse  docuii. 


AN."(0   DOMINI   UCXCI 


LABORANS  S.  R.  E.  CARDINALIS 


NOTITIA 

/OuDiN,  Script.  eccles.,  II,  1580) 


L^ilior.^^iis  S.  R.  K.  presbyler  cnrdimilis,  dictus  Laborans  proprio  nomine,  qui  primum  quiilem  fui» 
dincoiuis  cardiiialis  S.  Mari:»  iii  Porliiii,  liim  pdsiea  pre.sbyler  c;irtlinalis  liluli  S.  Maris  irans  Tiheriin, 
pbilosopluis  el  liieologus  cgrfgiiis,  edidit,  ut  Baronii  cardinnlis  verbo  ular,  anno  Doinini  1182  ciaborntis* 
itimm  Collectioiiem  canonuni.  Iieni  cxstat  ejusJem  opus  De  jusdlia  et  jitslo,  ad  Majonem  magiium  Sici- 
liw  ndiniratum;  liber  Devera  libertalc,  ad  llugonem  Panormilanum  arcliiepiscopum;  cpislola  ad  Uugonew 
contra  Sabellianos  rursum  reviviscenles ;  aliera  ad  Yivianuni  cardinaleni  S.  Stephani  in  Cceiio  niome,  de 
appcUaiionibus,  qu:e  iion  inicgra,  sed  recis  i  legilur.  Conlinel  bas  omnes  Laborantis  lucubraliones  co- 
Uex  Eiicmbrancus  basilicx  S.  Pctii  in  Urbe,  ul  babet  Baronius  (omo  XII  Annaltuni. 


sr-o 


PISQLISITIO  CRIT.CA  I:T  tJl  SDL.M  FUAGMENTA. 


870 


DISQUISITIO  CRITICA 


II 


DECRET0RU3I  COxMPILATIONEM 

QIAM  M.  LARORANS  S.  R.  E.  CARDINALIS  ADORNAVIT. 

Ei  coJioo  ras.  bihlioili.  sacros.  Valicana;  basilicfc  Princijiis  apostoloriim. 

(AusnstJni  Theixebi  DiiqHuilionf*   rriliea-  in  praripuat  Cannniim  el   Deirelalium   CoHeeliones,  Roin.t!,  in 

collegio  UrhaHO,  1»36,  iii-4",  pg.  5{)9.) 


R 


Cxquo  J.  M.  Suaresins,  enisropiis  Vasioneiisis,  A 
prifnui  Laboranleiu  canonum  Collectionem  compi» 
lassesignilicavil  (1),  omnium  qui  jiiris  canonici  iii- 
sioria  dejeciaHtiir,  curiositas  ac  diligeniia  iii  ooin 
conversa  sunt.  Allainen  cuii)  clnrissinitis  iliu  vir 
hoc  uno  cotucnlus  viilerclnr,  ul  Mx'con;ili  siio  ccle- 
berrimo,  Frantisco  scilicel  Barberinio,  S.  R.  E. 
cardiiiali,  persua Jcrel ,  maiiniuin  liiin  Romanje 
purpura:  ilccus  aikii,  tuni  juris  scienlix  increiiicn- 
liHi)  accetlere  posse,  si  Labor^nlis  opiis  qinm  ci- 
lissitne  iypis  eJerelur,  pauca  solunimoJo  iii  liac  re 
prxsiiiisse  dicenJus  csl.  Anlonius  poslca  Zaccaria, 
cx  societule  Jc&u,  inter  hislorix  lilicrarix  culiorcs 
liisce  uhiiiiis  teinporibus  facile  priiiceps,  ciiin  in  ij 
potissimuin  menlein  converlissel,  ul  quxcunque  ad 
sedis  aposlolicx  aiiclotilntcin  tulaiKJdin,  vel  ud  ejus 
splendorem  augenduin  .niiquid  confcrre  possc  vi,!e- 
rei,  id  sedulo  arriperel,  aii|uc  ex  biblioiiiccarum 
lalebris  in  aperiam  lucem  proferret,  diligeniissiiuc 
ea  oinuia  collegit  qiix  ab  anleccssore  suo  ulpotc 
ignota  rolicta  eranl  (2).  Hinc  noii  soliiin  accuralis- 
sinie  de  cjusmo.li   cclcbcrrinii   carJinalis   viia  Jis- 

§1  I.  Operis 

Laborans  opus  universum  primilus  in  qtiinqiie 
libros  distribueral,  quorum  singulos  in  partes  di- 
Ti&il.  Siiigulas  dein  parles  tum  majorcm  lum  mi- 
norem  rubricarum  seu  tilulorum  numcrum  com-  ^ 
plectuntur,  qiii  capilutaria  nomiiiunlur.  Captularia 
singnla  proprias  iiiscripliones  prxreriml  atque  ad 
iusur  rubricaruin  plura  vel  pauciora,  proul  argu- 
meiilorum,  qu<e  in  singiilis  ruliricis  iractanlur, 
nalura  exigerel.  capilula  exliibcnl.  Tum  lihroriim 
partes,  tum  pariium  capitulana  numeris  (listiii- 
guiinlur,  qui  in  capilulis  desunt,  quibus  licei  in- 
•criplioQes   non  Jcsint,  nutla   t;>iRcn  suiinniilx  seu 


seruil,  qnanJoquiJcm  ipsum  ct  AlcxanJio  III  pon- 
lifici  maxiinc  acccptiiin,  el  aJ  omnia  liiiii  Ecclesi.T, 
tum  reipublicx  nogolia  procuranj;)  prae  cxlcris 
ndbibilum  fuisse  demoiistravic,  seJ  opcrum  quoquo 
ejusdcm  cardinalis  Jiligenlissimum  cxamcii  insti- 
tiiit,  ut  crrores  rcfellcre  posscl,  quos  Fabricius  ail- 
versus  Laborsnlcm  in  vulgiis  disscuiinare  coiiaius 
eral. 

Aliainen  in  dcscribenilo  praesiaiKissinio  La!o- 
ranlis  opere,  canoimm  iieiiipe  Collecliono,  Zacrr). 
ria  Rallcrinios  imilalus  esl,  ac  prxler  (•xicriiani 
Collcciionis  Jescripiiotiein  n  liil  proinlit  qiioJ  ipsMai 
operis  rationcm  inlcriorcmquc  ejus  nainiam  pa'<;- 
faccrel,  simuique  Jemonstraicl  quoinoilo  cum  atiis 
canoniim  colleclionibiis,  atqne  in  priniis  cuin  Gia- 
tiani  Dccrelo  colixreal.  yEqduin  igiiur  cisc  (iiixi- 
mus  ul,  cuin  per  opporiiina  iiobis  scse  0(;casio  prx- 
bueril  examinanJi  codiecm  qiii  Laboraiilis  conipi- 
lalionem  cxbibel,  alque  unicus  csl  qiii  biiousque 
iiiiiolueril,  Je  ipsa  paulo  fusius  in  bac  noslra  Dis- 
scrtatioiic  Jisseruimus. 


parlitio. 

argumcnlorum  indiccs  pranfixx  siiiit,  qnre  in  oinni- 
bus  anterioribus  canonuin  colleciionibits,  alqtic 
eliam  in  Cralianco  Dccrelo  inveniuiiiur. 

Libcr  piimiis  unJecim  constat  pariibus  qunriim 
prinia  ItJ,  sccunJa  12,  lcrlia  (!,  qiiarla  18,  quiiiia 
U.sexla  51,  seplima  29,oclava  14,  noiia  14,  Jecinia 
24,  alque  unJecima  G  capilularia  seu  litulos  babct. 

Liber  sccunJus  in  quatuor  partcs  diviJitur  (|ua- 
rtim  prinia  23,  sooiinJa  28,  tcrlia  40,  quarta  21 
capiiularia  continet. 

Terlius  liber  Jiias  laniummoJo  parics  complecli- 


(1)  De  magistro   Laioranle,  cardiiuili   Horeiiiino,  rardinaliuin  in  conclnvi.  Iloinx  1G70,    in-4. 

cb  tummum  taborem  tia  dicio  [u).  Exslal  iiiler  ojiis  Ci)  Deincdiuicanonumcolleciione,  quain  tteculo  x\i 

disserlat.  De  chranologia   operum  S.   Angus  ini,  de  cardinalis  Laborans  coir.posuit.  ViJe  Syllogcn   Gal- 

opere  perfecto  adversus  Julianum,  ei  de  crocea  vcsie  landianam,  II,  p.  7bG-800. 


{a)   De   Labornntis    noniine  v^le  ,    inrra  ,  |  rr.ig!iionta       nomcii  isluJ  familis  prnprium,  ac  noii  aurlori,  uli  fjlw 
ex  pjusdcm  libro  l>e  jnslUia  el  juslo,  ex  qtiibu:i  eruilur      Surtresiiis  aulumat^  od  ii(i/i/num /a^orem  iudituiu  fuiss* 


871  IN  COLLKCTIONEM  L\ 

liir,  carumqtie  ahcra  10,  :iUt*ra  (»  liuiloi  li:»l»cl. 

Libcr  quarUis,  cxlcris  pciTectior  airiiu;  umplior, 
(Imxleciiii  |i:irliiiiis  el  liliilis  lli,  4U,  K),  51,  ^5,  m, 
10.  21.  :i2.  15,  4  ei  18,  coiisuil. 

(jiiinUis  (icitiqiic  iiber  qiiaUtor  partihiis  ac  tiliilis 
10,  8,  12  cl  10  roale.^cil.  Iliscc  qiiinqiie  libris  Sfxiiis 
rpilogi  insuir  atlilitiis  csl,  qui  quinque  liabclparles, 
qiiariiiii  priina  10,  &ccui)da  14,  lertia  35,  quarla  7, 
el  qiiiiila  13  liuilos  pracfcrl. 

Singuli  liliri  praifaiioncm  liabenl,  quiemoJo  Lre- 
\ior,  modo  prolixiur  coruni  argtimenuim  explicat, 
iiiu«lquc  cuin  iis  quue  in  aiilccedenti  iracumlurcon- 
jungit  (3). 

Ad  quinii  libri  calccm  brevis  addiiur  noia,  qiia 
singuloruin  librorum  arguir.enlnm  «leuuo  indicalur, 
ac  sexii  libri  iialura  dcclaratur.  Laborans  ita  rem 
csplicat  : 

Liber  %ext»$  epilogus  etl  parlim  priecedenlium 
qninque  hbrorum,  sinijulorum  namque  mateyinm  ad 
(actittalem  inteUigentix  revocat  et  in    admtHicutum 


V.OnSKm  CARDINALIS  87i 

A  vitmoiandi,  nuti  brevi  lompemlio  repnvtenial. 

Krit  ergo  mnicrin  yrimi  libri  in  rlerum,  et  nd  of- 
ftria  cleri  promoiio,  el  modi  prortwlionit. 

Secundi,  promolorHni  depoiilio  et  cuHkoe  dtoo$itio- 
nift. 

Teriii,  depniitorum  repnrniio  et  modi  repnrnlioni'. 

Qttnrti  pro  culpariim  tnrietute  tine  depouiiont 
correptio. 

Qninti,  pertonarum  oliorumve  coniingenlivm  eau- 
s(C  non  deiciendu  plurnliiut. 

Parte$  librcrum  (arivut  teltjiinti  diverta  rernm  g-- 
nera,  tel  quati  diversce  ge>urn  tpeciet,  vel  Kedium 
mullitudinii  copioite.  l*rimi  nanique  Ubri  quulmor 
primce  partet,  qnatuor  teltUi  generibus  dnlant,  te- 
ptem  rero  leguenletet  (jnarlu  generii  tunt  uiiivt,  quia 
circa  promotionem  materiam  libri  cenritlunt.  Qttinll 
vero  Itbri  paries  cl  texii,  eificiuul  inuquom  piure$ 
uniut  geneiis  tpeciei.  Al  t^ro  leeundi,  teriii  qnoqtu 
par>es  el  quarli,  quo  fierent  persuntit  tadiuin  ruuUi- 
ludini$  el  longce  plurulilatis.  l'rimi  runut  ('-f«  pri- 


n 


(3)  llascc  pr.-efatioties  liic  appouiauis,  cuiu  Zac- 
caria  illas  omiseril. 

<  Liber  priinus  agit  d»*  varielalibus  ecclesiaslitjc 
proinotionis. 

f  ynibtis  el  qualiler  nd  ccciosi:isiicos  ascendcrc 
liceal  grailiis,  doc.r.l  libcr  primus.  A  inodosectmJiis 
qiios  e  coiilra,  vclttli  s:r,p(;niiineio  (il,  qiiibiisve  dc 
causis  cx  cjnsmodi  subiimalis  liceal  vol  oporleal 
(icgrailari  compeiuliosa  brevialione  docebil.  Fesli- 
lens  ergo  Simoniaca  bscr^sis  prinio  iiolanda,  quia 
prima  ^:onlra  Dei  Ecclesiani  tliabolica  stiKgcslionc 
Siirrcpf^il,  oiiiiieqtie  pctc.  liim  qiiod  seiiiie  actitin 
consial  essc  nioMirorum,  tam  faiiiori  qtiani  oper.i- 
rio,  iiiliiloiiiinus  ei  lauloii  suo,  pericititim  necessa- 
rijB  (legradaiioniN  iinportal.  Vciiiale  veto  qnia  sui 
reiitli!  inltibila  IreqannUiio  criinen,  ul  ebrieias  el 
alealio,  scilicel  deponil,  licile  qitidem,  seJ  noii  ne- 
cossario,  iiisi  cttm  obsiinaiione  lenacius  radicalmn 
iicqiieat  explanlari.  Qiioiiiam  aulem  sic  expedil  ei 
iccc  ci  alia  deposiioria  dc  taeicro  fienl  plenius  pla- 
iiitisqiie  scitis  autb 'nlicis  iii.tnifesta. 

«  Liber  lertius  litijus  excerpli  decretoruin  .scu 
canoiiuin  liljer.qnos  dcgradalortim  et  qiioniodo  re- 
parari  conccdilur,  parliin  cxemplis,  parliiu  caiioni-» 
bus  indical  cl  deciarai. 

I  Quarlus  bic  liber,  qux  disciplina  sine  degra- 
dalione  lieri  vale.tl,  tuni  exenipiis,  tum  vencrandis 
edocel  inblilnlis.  Conlingit  cniiii  frequenlius  non 
degradari  clericum,  neque  dcpttiii  iaicuin,  sed  et 
liunc  nlqiic  illtiin,  sil  nnatbemale  vc!  eKcommunica- 
lionc  confundi,  bencficio  dcnudaii ;  extonuari  jeju- 
iiio,vel  amissiune  inulctari  pecuiii,  iiumiliari  exsilio, 
affici  mancipatione  cuslodia;,  vel  allligi  curiac  servi- 
lutc ,  maccrari  abstincntia,  atque  aliis  tam  cano- 
iiiiin  qiiain  ieguiii  vul  ecclesiastici  uriiilrii  corripi 
iiiodis.  Quibus  attieni  lix>c  rianl  casibus,  purtililer 
oslciiJctur,  sed  prius  anatbematis  ab  cxconininui- 
caiioiie  dislaniia. 

«  Qtiintus  liber  numerum  personaruin  quas  exigil 
causa,  qualitalcs  earuindcin,  ct  c:clei'a  qua;  pra3ci- 
pue  reqniruntur  in  ip>a,  brevitalc  qua  valnerit  tl<> 
inoiistrabil,  diliicidans  qiioruin  el  quibus  in  causis 
iiticniioiie  vcl  icsiiiicalione  convinci  clerici  vel  latci 
pussinl  :itquc  alia  quae  per  tilulus  disiiiigiiuntur, 
iisseicns  eliain  priinu  ioco  judicialcin  ordiiiem  in 
oiKiii  causa  bcrv.iuduin  cl  sic  propusitum  adoritur, 

t  Nuii  Oinnis  causa  cadcm,  ifcc  omnis  ordo  jndi- 
cial.b  !dcm  lii  unini  lameii  causa  scrvundus  eslordo 


jitdicialis,  dtiin  niliil  jtidicaii  congrual  iiiaudifuin. 
Pio  iriplice  enim  causiuum  tlicina-e,  triplex  en 
onio  jtiilicialis.  Liiis  cleniin  caulivum,  liienM  siili'» 
cot  condittionis  primse  causarum,  id  esl  can.sa  pio- 
pler  qnam  pwlsalus  vel  impeiiloj  vel  rcus,  sivf  &il, 
sive  Unl,  in  jndiciiim  convoratur,  csl  aliqtiolies 
noutritiin  seu  siipplicilcr  iioluin,  et  aiiquiilies  er.t 
igitoluin.  !gno'.uin  depiii.'i(ur,  quamvis  judici  notinn 
sil  cl  non  aliiij,  aiil  aliis  et  nor)  jmlici,  ani  aliis  ei 
jtiilici,  sed    iion  jn(lici;iliier.  Dico  anlcm   iion  judt- 

C  cialiler  iiotuin  jiulici,  si  rens  non  conlii.Tiacitcr  ab- 
scns,  se.l  iii  jnre  siUis,  ncc  jur;  ccnviclus  tsi,  nec 
spoiiie  coiifcasus,  nec  noiorie  .lotus,  id  csl  [>opn!i 
rniiioribus  in;iiiilesuis.  Coniunuicia  nainque  reiiai 
qni  absens  est  el  prjesenlcm  facit.  U.ide  de  illiciia 
stipra  lib.  iv,  p.  iii,  tit.  vn.  -  C.  24,  q.  3,  c.  0, 
Decrevimui.  P.  xii.  lii.  ix.  -  C.  10,  q.  1,  c.  10:  -et 
in  consislorio  seu  jure  sito  judici,  jtidicialiier^qiiod 
cst  legiiime,  notuiii,  id  est  snilicienier  ad  juiliii.iii-m 
sentfiitiain  judici  el  curiae  iiianifestuir).  Uiide  Pre- 
abgler  iiiil  diaconus  inlra  til,  m.  -  C.  13,  q.  3,  c.2. 
Sic  itotoruin  ibemalum  vel  poiius  ignolorum,  nib  I 
a  Ibitc  constal  sctitenii,«  giadio  rcriciidtim.  l:no  i.iliil 
prorsus  absque  judicio,  iiec  sine  provisione  pacis 
gencralis.  lliide  Nos  infra  lit,  m.  -  C.  2.  q.  i,  c. 
i2.  Cum  quisque  supia  lib.  iii,  p.  i,  lil  viu.  -  C.  25, 
q.  4,  c.  11». 

(  Notuin  vcro  diciuir  illiid  tbema,  de  quo  subcxa- 
mine  lcgitinio  is  qui  fuerai  iinpciiius,   in  jure  aut 

D  convictus  cst  :iiit  sponie  coulcssus,  vel  quoJ  est 
vulgari  cerliludine  publicatum,  iioc  lcrtiuin  iiotu- 
rium  vocatttr,  quasi  realiierel  siii)pli<  iier  iiotum. 

(  ll:cc  iria  causarum  iheiiiala,  qttoruiii  priinuin 
dici  valet  cvicuim,  secundMiu  conlessiiin,  lertium 
per  se  notum,  sicui  ab  inviccm  naiura  discrepant, 
sic  in  suis  exseculionibus  jauiciaies  babenl  oidiaes 
diiciepatiies.  In  piobdiione  siqi;'deiii  rei,  qua  ia- 
leiidiiur,  i)ninqtte  vcl  quatuor  esse  person;e  sub  au- 
dientia  curi:c  dobeiil,  alije  quidem  ab  iiivicem  elad 
iiivictMn  sibi  pncdenlcs.  ll.e  caiisui  sniii  judex  eie- 
ctus,  accusitlor  sive  iinpeiitor  iJnneus,  losiis  ctiiii 
lcgiiimo  lesle  ie^ilimns,  accusaius  sive  leus  siv<: 
poliiis  diieris  inipeiilus,  delenscp  congruus,  si  vo- 
iueril  impelitus,  nisl  cansa  s!i  c!iiiii!i.ilis  scu  capi  a 
lis,  aul  slalus.  lilic  eiiiti!  ntc  e.\pcritur  vu.tnus, 
iiec  deieiulil.  Unde  yiiUus,  >  otc.  C.  i,  q.  4,  t. 
1,  eic. 


f.rs 


D1SQL15ITI0  C!\ITICA  ET  EJUSDEM  FRAGMENTA. 


8/t 


m(t  f.iTlet  el  ti  maieiinm  iion  itiformenl,  $unt  lamen  A  nonnutlorttm.iine  quoriim  nordla  luinittri  canon^im, 
informanlibus  el  quihiisque  tcqncnlibtit  opui.  Tutticani   quandoquc  putantur  et    contemj:libile»  rt 

Rurtut  autcm  liber  sexiut  anlerioribut  ett  adjeclie      igiinri. 


5  11.   De  fonlibus  quibits  Laborans  u$us  est,  deoue  modo  qno  eoi  dispositil. 
A«l  ejiismodi  tle  relormn  opus  confiiicnJum  nul-      tir   D.  27-VJ.  De  clciii'ornm  caslilalc  cl  conlincu- 


lain  ali.im  canonum  collcclioncm  ailliihnilLiibor.-^ns 
quani  Grniiani  Dccrelum.  Mirum  snne  ViJeri  (leU'l 
quod  Graliuiii  0|nis,  quod  simiil  ac  cditnm  fiicrnt, 
siiminis  [•inusilius  cxccpunn  nlqnc  in  ncademiis  non 
toliini  scd  iii  foru  el  in  judiciis  (|iioqtie  adhiitilum, 
el  jnriii  iloninni  cnlleclionibus  ailjunclum  fuernt,  _ 
deiMio  ci  inU-gro  mulare  ac  novo  oinnino  ordine 
«jiisdem  iirgiinicnluiii  ilisponcre  Laliorans  <  onare- 
lur.  Qiiiitli]iu-  ningis  adinirationoni  inovei,  iiliid  esi 
qiiod.  vi\  oliipso  posl  coiircclum  aCiaiiano  Decre- 
lum  lii^inla  annorum  spaiio  ,  suum  opus  claborare 
coRpcrii.  Graiianus  enim  Docrcium  tempore  Euge- 
iiii  III  (1Ua-ll5o)  compilavii,  Labornits  vero,  uii 
ipse  siib  rmcm  opcris  s  gnifical,  opeii  siio  post  vi- 
ginli  aiiDos,  qiios  in  illo  elucnbrnndo  iiisuinpscral, 
anno  1182  fliK'in  iinpostiit. 

Atlamcn  si  ipsain  Gralianci  DccriMi  intlnlom  nl- 
que  nalnram  nccuraiiu$  pciscriitabiinur,  facilliine 
iiiteUigeiuus  qna  de  c.tush  hoc  consiiium  ccpeiil. 
liinc  prx  omiiibus  ordincin  qiiom  Gralianus  secn 


tia  universim.  A>.  35.  De  cicritonim  qnaliialibus, 
scu  dc  irrcgiilarilalilins,  ne  bi<jnmi,  corpure  viiiali, 
usuriniif  publicc  pceiiilenles,  lusores,iii  icena  luden- 
les,  furiosi,  arrepliiii,  accipienics  mr.viricesin  uxo- 
res  €l  concubinas  liabiulct  ad  sacros  ordiues  ailinil- 
lantur.  D'Zi.  De  inoribus  cpiscopi,  ul  nimiani  fa- 
miliariiatcm  donmiicnrum  peTson.irum  eliam  cort- 
tanguinearum  dcviici  cl  iil  vcnaiioiic  noii  Jislra- 
balur.  Ditt.  55-38.  De  sobrietate,  de  scientia  cleri' 
corum,  ne  libros  tjenlilium  leannt, 

D,  59-49.  De  nccessaria  prudentia  episcoporiim 
in  rebua  sxculnribus  iic  corum  iinperitia  Ccclesia! 
damniin  pniiantur,  de  oritalu  inleriori  cpiscopo- 
riim,  nli  binl  gravcs  in  inccssu  el  in  liabitu,  tem- 
pcranies,  liospilales,  pudici  ot  docti,  non  vinoicnil, 
nnn  pcrcnssores,  non  liligiosi ,  non  cupidi,  noii 
ncopbyli,  non  criniinosi  cl  viiiosi.  D.  50.  De  l)psti 
ei  leparaiionc  cleiicorum.  D.  51-59.  Qiisedan»  a!ia 
conliiiciit,  qiix  ex  pnrie  jani  supcrius  D.  331  tr.i. 
ctala  stint,  uli  de  quaHlatibus  et   moribut  ordinan- 


uis  C8l  cxplicabimus.  .ic  dcin  cum  ordinc  qno  La-  C  dorum,  iie  quii  saliu  promovcatur,  ne  curiales  officia- 

rii  et  ndvocati  et  judices,  iie  servi  anoa  dominis  via' 
numiisi,  ne  corpore  viliali,  bigami  illilerali,  publici 
pceiiilentet,  ne  (ilii  presbyterorum  el  naii  de  forn  cn- 
lione  vel  adnllerio,  ne  baptizati  in  (vyritudinc  ordi' 
nehtur;  ne  monachi  sine  licentia  abbalis  ordinenlur, 
iie  laici  lillerati  tubito  ordinenlur.  D.  (iOli  .igi  iil 
de  sialu  personarvm ,  quce  promoveri  postHiil,  el  qui" 
dem  de  eleclione  epiicoporum,  archiepiscoporum, 
preshylerorum  qiiomodo  facienda,  et  quibus  jut  eii- 
gendi  tt  eonsecrandi  compeiit,  de  ordinibut  uon 
iterandis,  et  de  lonsura,de  lillerit  formntit  et  ditnii- 
soriis.  D.  75-80  agunt  de  lempore  et  die  contecra- 
lionis  episcopoTum,  nec  non  de  lemporibui  trdina- 
tionum  aliorum  clericorum,  dejejuniis  \}nalHor  TeiU' 


borans  suum  opus  conrecil  conferre  sludebiinus. 

Grniianus,  qitod  oninibiis  nolum  esl,  Collectio* 
n<*in  siiam  ir.  tres  pnrics  divisit,  qunrum  pr:rna 
renluiu  t-t  itnuin  tiuilus  ninpleciilnr,  qnos  P.tncopn- 
lea,  (|ui  priinus  iii  ei.s  glossas  conscripsil,  disliii- 
clioiies  :ippellavil.  Agit  lia-c  priina  parsdejiire 
pt-rsonarum  ,  attiue  in  liuiic  modum  disposiia 
esi. 

1)  Agilnr  de  legibus  in  gonere,  tuni  naluralibus 
iiim  pobilivis,  divinis  ci  litiiiianis,  de  jure  Rom.^xno, 
do  coiisiiciuiiiiie,  de  juie  canonico,  ac  de  ejusdein 
cup.i  jure  civili  nesit.  Dist.  1-14. 

2)  De  juris  canonici  origine  ei  rontibns,  de  con- 
rilioriim  canoiiibus  et  R.  poniiGcuni  liiteris  decre- 


talibus;  de  ipsis  conciliis,    qnando  et  a  ijiiibus  ce-  D  porum  eorumque  origineet  causa,  de  interstit  it  lem- 


lebraiidn,  deque  eoruin  aucturiiale  ;  de  SS.Patribns 
coriiin(|tie  auctorilate.  D.  15-20. 

5)  Piiiriiiiae  denique  liiijus  |»ailis  disliiictiones 
(a  D.  ii  tisqiie  ad  79)  agunl  de  pers<inis  occlesia- 
biiiiii,  de  ipsnriim  qualitntihMS,  juribiis,  officio  .ic 
con&ecraiionc.  Qiiod  porio  argunteiiliiiii  iia  distri- 
buit :  D.  ii.  De  digniiaie  ei  auctoriinie  Ecrlesi:e 
Komanui  ,  c.Tlcraruinque  principaliuin  ,  iiiaxinie 
Orioniis,  Ectlesianiin.  D.  23.  De  personaruni  cc- 
clcsia&iicariim,  a  papa  usque  ad  osiiariuin  ordina- 
lioiio.  D.  24.  l>e  cxaminaiione  ordinandurum.  D. 
lio.  De  iniiiisirofiiHi  qualilate  aique  olTiciis,  iiui- 
|HCiido  ab  osliario  usqtie  ad  episcopgni. 

D.  26.  dc  episcopi  inoribus,   Ol  sit    unim  uxorir 

IPaiuul.  (XIV. 


porum,  de  celate  sacerdotuin  ordinandorum ;  de  or- 
dinatioiie  lummi  ponlificit  a  solii  cardimalibnt  (*• 
cienda, 

Dist.  81  —  89  sunt  ferc  epilo(;ns  eanim  quae  pr:r- 
ccssornnl,  ac  de  necessariis  qualilalihas  eoruiii  dis» 
scMint  qui  ad  sacerdotium  adniitlantur.  Gralijniis 
liic  deiiiio  agit ,  quod  epistopui  ordinandui  tinc 
crimixe  lil,  el  ne  clerici  cum  mulieribut  cohabiientt 
quod  praeloti  immunes  a  peccalo  tiHl,  el  quod  pect*- 
lit  aliorum  contenlire  n«n  debeant ,  dt  vigilamlia 
prcelaioruin  circa  ret  Ecclesice ,  circa  defensioHein 
pnuperuiH ,  miterorum  el  oppretsornm ,  de  hot;iitali- 
laie  maxime  epitcopii  necetuitia,  de  cura  efiitcofio'' 
rttm  circa  tiduas ,   orpknnos,   ne   lUiridiiaiit   c>iuta 

23 


875                                        '^  r.OFJ,i:(:TIONi:M  I.M-.ORANriS  C\IU)I.N,VMS  H--G 

tieiitHtatorci  shil ,  el  ul  ci>ihcoj  i  fnojniiim  duuniin   ei  \      K:i  qii.t  in  «JisiiiK  liiiinhiiA  54-4'J  li;iliei ,  |tu(iii^  ;iil 

l-cclvsinmhene  tiilmiin/ilrenl.  I)isl.  !/0  iijjil  ila  litiijio-  ilisl.  "25  cl  iG  rcfrreiida  riiisscnl,  iilii  arguaiciiiiiiii 

«i.s  corripienilis   el   unii  oiJinftiiilii.    Disl.  !il    ci  92.  sniie    anipli6si:riiim     iiicrcdibili     .'iliciiartim    rcniii» 

Ite  cinilu  eccleiia;.  Dist.  95.  I)e  obeilieiiliit   iubdilo-  (•omiiiixlioiie  perliirbai.  ^cn  rcclior  cliicel  iii  «li.si. 

riim  ergn  mnjores.  Disl,  94.  De  leijato  Homaui  pon-  r>\-6\  ,  iihi  de  variis  personanim  gencrihiis  «Jis.^cril 

lilicit  nec  non  de  eju»  poleslalc.  \)'n,l.  1)5.  Quod  pre-  qnac  ad  saccnlolium  proinoveri  nfqiieunl,  ac  posl- 

ihtftcri  tiul)jeclt  episcopis  liis  prwseiilibus  sacia  niy-  quam  Ircviter    de   filiis   prcslijlcronim  cgijrai ,  a.l 

sieria  celebrare  possiul.  aliam  quacslioncni  diverlit ,  expcndcns   iilniin   pa- 

Dist.  96,  97,  98  nulliim  omnino  nexum  li;lciil  trum  vili;i  filiis  noccanl.  !is  qiisc  disl.  G4  el  C.'.  de 

cnm  praiccdcnlibus.  Dislinclioncssiquidcm  96  et97  consccralionc  ordinandorum  prorcrt ,   plurima  ini- 

ngunt  dc   iaicoruni  condiiione   in   Ecclcsia ,  quod  miscet   qux    ad    oaihcdrarum   pr.rrogalivam  .spc- 

laici ,  ncmpc ,  ijuin  imo  ipsi  tmperalores  nuUum  or-  cinnl,  cl  disl.  79  ol81  itcinni  ad  ordinationfm  cpl- 

dinare,  iieque  de  rebus  Eiclesiarum  fudicare  possunt,  scoporum  se  convcriit ,  supplcns  iis  i]\uk  alias  dixe^ 

qiiod  vero  laici  ot   imperalores  el   cwleri  priiicipes  ral  : //rrc   de   ordinandis  ,   \iM\\n\.  ^  ct  ordinutoriiun 

sa'culares  precibns  eorum  Ecclesias  juvare  possinl.  alane  de  singulorum  graduuin    dininctionibus,  el  o(- 

Disl.  98  ;igii,  quin  paleal  ralio,  de  clericis  pe-  '*  ftciis  dixisse  nos  ivfficial.  \erum,  quin  aliiiuaniulum 

rcfjvinis  el  uUramarinis ,  quod  sine  lcslimotiio  quin-  in  liis  immoraii  sumus,   quirdom   pro'cedeniibut  fo- 

que  episcoporum  non  sinl  recipiendi ,  qua  de  rc  j;im  lnvrcnlia  sub  epilogo  ad  memoriiim  subjiciamut.  l)c~ 

superius  Disl.  73  ,  ubi  dc  lillcris  ronnalis  cl  dimis-  bet  ordinandus  in  cpiscopum  ,  u<   Aposlolus  tcribil , 

soriis  sermo  inslilucbatur,  agcre   debuissct.  Ulti-  esse  sine  crimine ,  elc, 

inac  dcniquc  iies  disiinctiones  99,  100,  101,  aguni  Quam  malc  inlcr  se  rolincroant,  qnamqiic  pr.ivc 

de  primalibus  el  pnlcstale  eorum  el  quod  nullus  ap-  ca  sinl  congosla,  quro  in  dr.sl.  91  usquc  ad  101  lia- 

pellandiis  sil   laiiversalis ;  di:  pailio  el  usuejus,et  bel,  ncmo  esl  qiii  noiiVideal;  qu.ire  de   iis  salis 

quod  titia  provincia  tn  duas  tion  dividalur,  snperqiie  dixissc  crcdimns. 

J;im  vcro  si  ordincni   a  Gratiano  in  disponendo  Non  minus  ac  in  argumeniorum  dispoiiiione  b«- 

prim.-B  parlis  argumenlo  observalum  ,  uli  eum  hic  jusmodi  ordinis  ac  consilii  defectus  in  iis  deprclien- 

exposuimus,  alteuie  quis  examinaveril  ,  facile  pro-  dilur  qu»  Gralianus  iii  singulis  disliiiclionibus  ad 

fiicbiiur  non  omnia  liic  sibi  invicem  cohaererc,  imo  conjungenda  diversa  c.ipitula  inseruil,  nec  iion  in 

veio  omnia  sine  deleciu  ac  siiie  consilio  esse  con-  summulis  quas  capitibus  pra'fixit.  ilujusmodi  Grn- 

sarcinata.  Id  ipsum  eliam  alque  cliam   apparet,  si  _  liani  paries  el  dicln,  uii  vulgo  nominanlur,  ab  illis 

singularum  dislinclionum  ralionem  ac  disposilioncm  qni  glossas  in  dccrclum  cxararunl  vix  tinqiiam  d(< 

considercs.  Sacpc  enim  argumcnlum  de  quo  agere  sjiiciunlur,  utpole  qiia;   panim  .nple  ac  pnidcntcr 

dcbercnt  vix  allingnnt,  nuUibi  fere  ex  intcgro  il-  concinnala  sunl.  Joannes  Andre.is,  qui  dicebalnr 

liid  cxponunl.  Quod  si  aliquolies  paulo  acciiralius  itiba  el  pater  juris  canonici ,  oa  ubiqiic  caipii  ac  j-u- 

rem  cxaminare,  atque  addiiciis  omnibus  liim  poii-  pcrvacanea  ossc  demonsimi  (I). 

lificum  decretalibus  tum    sanclorum    Palrum  locis  Certum  cst  Laboranlcm   noslrum    probe    Intcl- 

qui  ad  eam  cxplicandam  lacerc  posscni,  rein  ipsam  lexisse  qnanimulia  in  Graiiani   opcre  Cisenl   ro- 

confirmare  vidctur,  saepe  ctiam  qualibel<laia  occa-  picbendcnda,  alque  liac  priosorlim  de  caiisa  lotum 

sione  ab  argumenlo  reccdii,  et  alia  qu:cciinqiie  ex-  ipsius  argumcniiim    in   novnm  eiimqne   melioreni 

Iranea   in   medium  proferi.  Panca  cxempla  sulTi-  ordinem  digerore  voluissc,  quod  non  solum  in  ar- 

cianl :  In  disiinclione  6,  in  qua  disserit  dc  digni-  gumontorum  dispositione,  sed  eliam  in   seligendi.s 

taie  juris   nalurnlis  ,   agil  qnoque  de  illusionibus  lnm  conciliornm    (nm  l*atnim  lcslimoniis   praesii- 

tiocluruis  ,  tiutn  ad  pectalum   imputetUur ;  in  distin-  lisse  diccndus  csl. 

olionc   25,    quae   est    de   tnoribus    ordinandorutn ,  Operse  pretium  cril  ij)sius  nielhoduin  hic  paucis 
posiquam  can.  3  cxposuerai,  cpiscopnm  ab  omni  D  cponcc. 

etiam   labe    veniali    immunem    ossc    oporterc  ne-  Universum  primrc  Graliani  parlls  argiimeniiim 

lesso  e.«s,e,    agil    in    canone    4  de  ifjne   pnrgalo-  Laborans  in  primum   CoIIcctionis  libriim   rccepii, 

rio.  In  dislincliono  26 ,  ubi  de   bigamis  iion    ordi-  cui  pra-fationis  \oco  pra^ludiuin  adjecil,  in  qiio  go- 

nandis  cpiscopis  agil ,  qu;£rit    an    bigamisc   labcs  ncratim  de  juris  origine  el  progressu    disserit,  it 

pcr  baplisinum   tollatur;    traclans  in  dislinclionc  gencralioia  qii.Tdam  principia  exponil.  Agil  porro 

29,    50,    31    elS^,    de  conlincnlia   saccrdolnm ,  ;eque  de  jnro  jtubiico  ac    de  jure  eccles  ailico,    cl 

quxslionem  movel  de  quibus<l;im  jiiris  posilivi  dif-  maximc  juris    ccclcsi.Tslici   vcbili  /oiiles  com  ilio- 

fereiitiis  diccns ,  jus  positivum  ox  causis,  loco  ,  rum  canoncs   et   ponlificum   dccrciales  .-tgnoscil. 

lompore   el  persona  considcrandum  csse,   ibique  Dein  brevibus  qnibusd.im  animadvcrsionibus  con« 

nuiUa  dc  iManichacorum  snperslilionibus  congcril.  cludil,  qnibiis  omnium  lcgum  finom,  qncm  niillum 

(4)  «  Noii  obstat,  fii  diois.   librnm   Dooreloruni  conipilalioncm  ,    iion   quoad    dicla   Gralinni ,   qii;R 

Juisse  j>or  papain  appr()b;»inm ,  (jiiia  nec  lioc  con-  iiiioiiilie   rcprobamus.  r   Coinmenl.    ad  cap.  ±  lio 

VjuI.  LldalO;  «luod  conslarc»,  .ipi^robalio  fnil  iiuoad  icscriplis  (i ,  3} 


^T*  blSOlM^JTlO  ChlTU.A  ET  EJLSDEM  FIUGMKNTA.  87« 

rfiium  esscilioil  qirirn  lioraines  inelioros  peiletiio-  A  qiiinlom  incipit  dicens  :  Viso  (inorum  exnminit  $er- 


resiiiic  reililero,  ali.iqne  pliira  qna;  aii  lcgiini  natii- 
rani  peiiiiieiK.  moilo  in  scliolis  liinc  lompore  iisi- 
lalo,  cxpli<-.H  aiqne  exponil.  Ilinc  fiuis,  in«iuil, 
e$(  ad  patriam  gcniis  liumnnum  offlcii  dispcnsalioiie 
rcducere.  Auc:or,  iiislinrtu  Divinilalis,  cr-do  poiitili' 
culis,  miuislri,  ponlifices  et  $acerdolcs. 

Ilisce  prceniissis  ipsiiin  opns  aggrcditur.  alqiie 
iii  prima  libri  primi  parte  ile  jiire  nalurali  el  de 
ciinsiietmlinc,  do  diversis  ipsorimi  specieltiis  ncc 
iion  dc  cornni  iiexu  disscril.  In  exorilio  legis  n.ilu- 


i><i/a  regula  seinper  nnl  minijuam  aui  difficile  sit, 
luculcnler  ad  fuiiiculum  periingere  clericorum ,  vi- 
dendum  quorum  ,  eadem  manenle  i\:gula ,  seinper 
nut  iiunquam  uui  difficilc  sit  scienler  sncrorum 
mtnistrorum  gradibns  applicari.  Mam  e.t  liorum  ge- 
uera  plura  sunlf  ut  filii  preshylerorum ,  obuoxii  «/ 
alii. 

Doin  ad  cpiscopos  progrcdilur,  diiiputationcmque 
suaii)  iiiscc  verbis  exordiliir  :  Ad  episcopnlis  tan- 
dem  excetieuliiv  culmen  non  ex  quibuscunque  gene- 


rani  cxplical  el  do  cjus  vi  ac  dc  cjiis  auctonlalc  el  ribus  liominum   licenter  ascendunl,  vec  ex  ullis  nist 

usii  nonHulla  profcrl.  quos  canonum    proridentissima  norma  designat  qiii- 

Jn  parte  tecunda  traclat  i!e  origiiic  conciliorum  bus  ad  hujut  speculw  fasces  non  liceat  aspirare,  cri- 

CPcunicnicorDni,  dc  eoriim  niiincro,  dc  canono  sa-  minedetenli,  bigami ,  el  omnes  quos  ad  sncerdoliiim 

cr«ScTiplurGC,  dc  auctoril.ite  congrcgandi  concilia,  B  if/   infra  dcierminavimus   non    admilli.   Quicunqut 

qiiando  et  a  qiio   cclcbrari  dcbeanl,  de  ctiiogiis  ad  e:iam  gradus  adimunl  acquititot,  universa  ne  gradut 


coiicilia  Jtlereiidis,  dc  solliciiudine  cpis<oporiiin 
crga  concilia  eonimqiic  slatiila,  dc  decrelalibns 
opisioliii  el  sanctioiiiliiis  aposiolicis  dcquc  e.irum 
aiirioriiate  ac  landen^  Jc  auciorilate  doctorum. 

In  leriia  par/«  agilur  dc  minislris  canoiium,  ct 
«leoriginc  ordinis  sacerdolalis  Novi  Tcslamcnii,  de 
primalii  Romano!  Ecclosix,  dc  ordiiie  cl  originc 
eediuin  pairiarclialium,  de  siibjcclione  scdis  Coii- 
si:iininopoliian:c  aliarumquc. 

In  parte  qunrla  aiqne  sequcntlbiiS,  quinla,  scxla 
ci  scptiina  </^orrffHnnon«  f/ericorwMt  scrmonem  in- 
sliiuii,  atquc  a  minorilMis  ortiinibus  incipicns,  om- 


arquirantur  obsistunt.  De  latibut  in  secundo  libro 
dicetur,  In  lioc  aulem,ut  in  ecclesiaslicis  qradibut^ 
el  prcrcipue  poniificali ,  quodam  tub  compendio  cer- 
tiut  ad  eorum  ditcrelionem  communilniemque  m«- 
moriti  le  poste  reiinere  congaudtat;  qualis  esse,  qua- 
lisque  non  etse  debeal  vel  episeopns ,  vet  pretbtjter 
ret  diaconus,  el  quicunque  prwficieudus  esl  rector 
Kcclesiw,  tum  detcriplio  notificabil  Aposloli,  lum  ca- 
teroium  constitudo  l'atrum. 

Qux  de  cpiscopis  iiabet,  ea  libroseKlo  ei  septiinu 
complcctilBr,  atquc  eodem  fcre  nwdo  ac  snpcrius, 
nli  dc  clericie  sermonem  haijciis  roceral,  qualitaies 


uos  cl  «ingnJos  ad   sacerdoiium  usque  peicensel.  q  singiilas  cnumerat,  quibus  episcopus  ornaius  esse 

Ciini  vero  non  paiici  sint  prius  laici  dein  in  inferio-  dcbel,  lotamquo  rem  summo  ordine  ac  perspicui- 

rcs  or.lines  fuere  ascri-ui,  ac  demiim  ad  sacordo-  i;iie  exponit,  iia  ul  longe  pra^fcrri  debeal  iis  qu« 

iium  promoii,  in  parte  qii.irta  de  laicis   personis  Graiianus  dc  hac  eadem  rc  prolulerat.  Ea  enim 

qn:e  nd  sacerdolium  admiiti  possnnt,  ct  in  qiiinta  qux  Gralianus  confuse  disscrucrai,  Lal;orans  undc* 

de  iis  qose  ab  infcrioribns   ordiuibus  ad  majorcs  f|iiaque  colligeiis,  in  «num  qnodammodo  conjiinxii 

asocndrre  ciipiiint,  disscrit.  ac  summa  perspicuilaie  dis|)Osuit.  Undc  non  ex 

Cniqiie  parti  quod<!am  veiuti  cxf.rdium  praoponii  dislinctionibus  solum,  seu  cs  prima  decreti  parte, 

in  ipio  qiix  sii  exposiinrus  brcvi  declarat.  Partem  seJ  eliam  cx  sccHnda,  qu»,  iiti  nolum  esl,  in  causas 

crgo  qiiarlam   ita  exordiliir  :  Quoninm   autem  mi'  disliibuilur,  ac  S3Pf)is6ime  de  iis  eliam  rebus  Iraclal 


nsicr  canonum  esse  non  potcst  (jui  non  cil  laxaUis 
in  clcro,  et  ex  laicorum  geiiere  nec  ex  omni,  nec 
qnoniodo  libet  ,  uiirfe  quisqvis  clericut  desighalur, 
atsuiuttur ,   videndus  unde   sumendns    et    quomodo. 


qu3C  omnino    in   prima  partc  absolvi  debiiisscir, 
capituia  sua  dcprompsit  (5). 

Octava  pars  ea  complectitur  qux  ad  Romanuin 
poniiiicem  .«peciant.  Hinc  de  ejusdem  aucioiiiaic  in 


Siquidem   tunt  Inicorum   geiiera  mutta  ,  ut    liberi,      patriarcbas  el  in  uiiiversum  clerum  disserit,  quo  iii 
$«r(i,  rMflii*mit«i  flt  curiak»  el  aliu  Uem    parlem  D  ly^o  ea  <juoque  cxplicat  qiiae  ad  obedientiam  tubdi- 


(5)  Jiivai  liio,  inlcgram  piriem  sexiam  libri  primi 
in  barmoniam  cuni  c;ipiinlis  Graliancis  revocare 
ul  niolius  paleai  quoniodo  L:iboraiis  Dccrelo  Gra- 
liaiii  usiis  incrit. 

D.  81,  c.  4.  0.  25,  c.  i,  4.  D.  36.  c.  5.  D.  38, 
c  5,  i.  1,  10.  D.  37,  0.  1«.  D.  38,  c.  18,  5,  2,  7, 
8,  i2,  13,  14  <i  10.  (Pr.lco'.)  D.  57,  c.  1,  ,2,  5,  5, 
t>  {Pnlen},  1,  8,  9,  iO,  II,  i2.  i3,  ii.  1.^.  D.  4i, 
c.  1,  4,  2.  D.  5,  De  cons.,  c.  2'.»  ci  50.  D.  41,  c.  5, 
u.  7,  8.  D.  42.  c.  3,  i.  o,  6  ol  7.  D.  01.  c  4,  8. 
D.  43,  c.  I,  4.  (;.  8,  q.  I,  0.  ii  I>.  43,  o.  2.  C.  il. 
0.  3.  0  22.  C.  7,  q.  1.  c  4i.  D.  44,  c.  1.  D.  4!), 
c.  9.  D.  47,  c.  10.  D.  28,  c.  13.  D.  5;i,  c.  fi.  3,  4,  !», 
2.  L.  37,  0.  4.  D.  4i>.  c.  1,2,  3.  4,  .••.  8,  7  C.  17, 
q.  4,  c.  29  C.  43,  q.  :;,  C  i  cl  2.  C.  20,  q.  i,  o.  5. 


C.  23,  q.  8,  c.  20  D.  43.  f.  18.  16.  D.  40,  c.  i. 
D  47  c.  6  el  7.  D.  86,  c.  20.  D.  51,  c.  5.  D.  '56, 
c.  2.  D.  59,  c.  i,  0,  2.  3.  D.  60,  c.  4.  D.  61,  c.  7. 
6,  9.  C.  i ,  q.  7,  c.  18.  C.  23.  q.  4,  c.  33.  C.  f ,  q.  7, 
0.  19.  D.  01,  0.  iO,  M.  D.  39,  c  un.  D.  89,  o.  7. 

D.  80,  c  8  01  9.  D.  70,  c.  il.  D.  80,  c.  i2.— Ans.Om. 
Liiceiis.  lil).  VI,  c.  183.— D.  84,  c  2.   D.  8«,  o.  1. 

2,  3.  D.  ir>,  0.  9,  14,  i.^.  10.  H,  12,  13,  17.  D.  88. 
0.  0,  15,  10,  17,  18.  19,  21.  22.  D.  3i,  c  i,  2,  3- 
D.  52,  c.  16.  D  81,  0  24,  25,  29,  31,  20,  27.  2.«, 
32.  D.  32,  c  17,  18,  19    D.  7,i,  c  19.  D.  83.  o,  % 

3,  4.  ^  01  6.  D.  80,  0.  23,  2*.  C.  15,  q.  7.  o.  2. 
(,.  1,  q.  7.  0  11.  D.  80,0  4.  C  28,  q.  1,  c  1.3,  I». 
D.  88,  c    [),  iO.  h.  31,  c  11. 


879 


IN  COI.LF.CTIONKM  LABOU.VMIS  CARIjINAUS 


»Afl 


torum  erga  prcelii(o$,  i\<\   opostoiicam   lcgiuinncin  A  iiuiecisa!  rencitieaiil,  aut  t.iiila  conrubione  cxpliccu- 


ejiisqiio.  aiiclorilatein  pertincant,  et  posiquain  <lti 
pallio,  tle  ejus  origine  ct  usu  panca  proliilil,  :igil 
landein  dc  aiicloritait  scdi?  apostolicx  dcqnc  cju» 
roscripiis  auihcnticis. 

Nalurali  rcriiin  ordiiii  intnTens  in  iionn  paitc(/e 
clericorum  prontolionf  el  de  examine  promovendorum 
loquilur,  eoque  adjungil  quce  (leinterstihitac  lermiuit 
crtiinum  ct  de  jejunio  Quatuor  Temporum  dicen:'a 
erant. 

Euindcin  ordincni  scclalor  in  dcciina  pnrlc,  in 
qna  ca  profcrt  <\\ix  ad  electiouem  ct  depoiitionem 
siiignioruin  ordinum  clericorum  pertinent,  ei  iiici- 
picns  a  summo  ponti(icc  us(|ne  ad  iiirtiriornni  ordi- 
niim  clericos  progredilur,  iisque  nionaclios  quoquc 
»(l}nngit. 

In  ulliina  deniqne  liujus  iiljri  par;e  cxplical  qnem 
locnii)  laici  in  cleri  cleclionc  haueanl  liuijcrcqce 
possini.  Adjictl  conslitnlioncs  Ludovtci^  llenrici  ct 
Oltonis  impcratorum  deelectione  [lomanorum  pon- 
iiricnm  cdiias  (6),  quibus  Laborans  lioc  aJiioiavit  : 
fx  his  ergo  comtiiuiionibus  el  pacio  Ludovici  impe- 
raloris  coUigxtur  itnperaivres  renunliasse  privilegiit 
^uce  de  eleclione  summi  ponlificii,  AUrianum  pnpam 
imperatori  Carolo  et  Leonem  papam  regi  Otloni  [ecisse 
yra;struximus.  VndemanifeslumestelectioHemRomani 
pontifici$  sotias  esse  ordinis  clericorum,  et  electnm 
inconsultis  Homanorum  regibu*  ordinandum.  Ideinvi- 
detur  et  in  eiAscopis  ebservandum,  ul  scilicet  iu  eis  eli 


tur,  nl  ceria  iliius  8cnu*nl!a  rninime  apparcai. 

In  prim.i  cai!!»a  de  Sinionia  dcqne  Siinoniaci>>  or- 
dinalioiiibus  aj^cns  liisce  vcrbis  seciind;«in  djwri» 
parleni  cxordilur,  ac  priin;»;  adiici  lit  :  llaclenm  de 
efeclione  et  ordinatione  clericorum  tractattmut.  iSuitc 
ad  Simoniacorum  orJinaliones  trunxeamut.  Ei  ut  [a- 
cilc  liqueat  quid  super  hac  ha-resi  tunctorum  Patrum 
decrevil  auctoritas,  causa  deducatur  in  medium  cujut 
negoiium  et  de  tcieiHcr  a  Simottineis  consecraiis ,  ei 
de  vrdinaiionibus  qua;  per  pecunias  finnt ,  conlineui. 

Scd  el  hic  Graliaiius  de.mo  ali  argnmcnto  iii  qiioil 
eral  iiigressus,  dcQeciil ,  iirct  dc  Sinmniacig  ordi- 
iialioiiibns  agcre  prcposncrit,  pliira  laiiicn  de  rv-biw 
niinime  Imc  perlinenlibus  dispul;il,  videUcel  :  de 
B  baptismate  harreticorum ,  de  uaiura  bapiismatit,  de 
ordinatis  a  [altis  episcopit,  de  hit  qui  cum  hrvreticis 
communicanl ,  di  remistione  peccalorutn,  ubi  •/««'ri., 
num  crimina  paterna  ftliis  obtinl,  de  alitneWM  paiipe- 
ribus  susienianUis  ac  his  similibus. 

Cum  vero  Siinoniaci  iion  raro  l>e:ieficiis  priven- 
tur,  quin  jmo  deponendi  ciiam  sinl ,  Graiianus  in 
secunda  causa  ad  rem  ju(jiciariam  Ecclesi*  iransJi, 
atqiie  ad  ea  qux  hic  de  judiciis,  de  leslibus,  ile  at- 
ciisatioiiibus  aliis(]ue  liujusmodi  diclnrus  es!,ila 
gradum  fecil  ;  His  breviter  pra-missis,  ad  ea  tekia- 
mus  qua:  Ecclesiu  scveritale  discipliim  parata  esl 
tiUiici,  oslcndenles  quibus  accusanJibus  vel  leUtfican- 
libus  quiiibcl  sinl  convikcendi ;  quo  judice  quisqne 


yendis  aut  drdinandit,  cujutquam  laici  super  clericot  f  debeat  condemnari  vel  absolvi;  si  causa  vitiaia  [un , 

v.ulla  silprceeminenlia.  Fundaloribus  lamen  Ecclesia-  9^o  ristnedio  possil  sublevari ;  ti  accutatores  defectf- 

rttm  earumdem  eligendi  reciore&  libera  est  facultas.  "«',  «n  'eus  sit  cogendut  ad  purgalionem.  Et  ut  f»- 

Si  igilur  Gfaliani  ordincm  cuni  eo  quem  scculus  ciliut  patent,  exemplum  ponafur  tuboeulit;  in  qm» 

esl  Laborans  coiiiparemus,  illico  palebil  hunc  oiimia  anctoritalei  hinc  inde  controversnnics  disinguanliir , 

el  accommodatiusdisposnisse,  el  incoinmodum  Hlnd  «'  9«"^  tanclonm  Patnm  senliai  aucloriiut,  liquido 

inaxinium  ac  faslidiosum  evilasse,  in  quod  Graliaiiiis  iniimelur. 


esppe  niinium  incidil,  cum  easdem  omnino  resseincl 
acilerumindiversisCollecliuniasuaepariib»srepeiii. 

Ul  vero  paleai  Laborantem  noii  soliiin  |)riniani 
Dccreli  parlem  iii  meliorem  redegisse  forinain,  scd 
alius  ciiam  qnae  ipsum  subseqnniitur,  oper.c  pie- 
lium  est  ut  hic  pancis  signif»ccnius  qnoinodo  Gia 
tiaiius  secundam  operis  sui  pariem  disiribiicrii. 

Facile  cuique  patcl  Gralianum    in  bac  seciinda 


lii  causis  tertia,  quiirla,  quiiila  et  sexla  e.imdem 
reiu  proscQuiiur,  ea:nqiie  fusius  periraciat,  iioniiulh 
lainen  perniiscel  quar  oninino  aiiena  suul.uiidc 
conciliis  ei  eorumdcm  celebratione. 

In  causa  scplima  ab  aniecedeniibus  plsne  digrc- 
ditnr,  *l  dispulal  dc  coadjuioribus  epi&coporuni  e» 
clericoruin  jpgrolamiui»,  el  num  vivenle  episcop.i 
alius  poierii  in  eadem  Etdcsia  ordinari. 


opcris  partc  concinnanda   muiio  quam   in  prima  d     In  c;»usa  oci.tva  ad  Simoniacas  ordinatione»  re 


piutJenliorcm  fuisse.  Oplimo  enim  consilio  univer- 
stim  argiimenium ,  quod  diversa  (um  elericoruni 
tiim  laicoruin  jiira  oiliciaque  aiupleeiebalur,  iia 
(listribuit,  ut  xxxvi  causis,  qua»  ju«Uciali  inodo  pro- 
posiias  in  diverga»  qua>siiones  divisit,  iotum  absoi- 
\cretur,  alque  ecciesiasticis  lum  poniirieun)  tuin 


penie  reveriiiur,  ei  quasiioiiemraovel  uiruin  lice.u 
episcopo  sibi  successorem  eligere.  Noiw  causa.aijii 
de  ordinaiionibus  clericorum  ,  qua  de  re  in  paric 
priina  plurimuci  disserucrau 

In  causa  decinia  aliam  omnino  inateriam  aggre- 
diiur.  reruiu  seilicei  ecclesiasiicarum  adimnistf»- 


conciliorum    sanciorumque    Patram    decisionibus  lionem,  quomodo  ab  episcopis  peragei.da;  quam 

qusesiiones  omnes  dtriiiiereniiir.  Cxierom  jodicto-  quastioiiero  in  prin»a  itein  parte  discHs^erai.  Sod 

vum  methofjura  secutus  ralionesque  hinc  inde  pro  in  causa  xi  rursws  ad  judicia  rcvertitur  et  de  foro 

iiiraque  parte  propwens  ,  s%i>e  iiiconciiiDe  adeo  con^peteniiclcricorum  »gii;inquaian>en  lenonsati» 

rem  ipsam  pertractat,  ul  aiiquaHdo  qitaesiioncs  ai.i  consisiii,  qiiippe  slaliin  in  causa  \u  denuo  ad  bon.i 

(C)  Ex  disiind.  ixMi,  capp.  28.  29,  30,  Zi  el  3^,  neinpe  ( l  32,  qu.t  sub  vaUarum  nomine  vulco  ec- 

»»bi   juiniadviirias    L.boranicm  duo   capiculu,   31  cununl,  recepisse. 


8SI  DtSQLISITIO  (  RJTICA  ET  EJUSDEM  I-ftACMENTA.  885 

ccclcsiasiica  regretUtur ,  nbi  <k  pectilio  (lciicorijt!i  A  pnmis  aucloritale  coiieettii  ,  ci  wllu  qiio»iam    ni 


ri  leiluineniis  disserit.  Iii  causa  xiii  coiii|>les.us  esi 
Ciaiianiis  jura  qu3E>daiii  ecclcsiaslica  deciiiiaruin  cl 
•epuicroniiii,  iiec  non  eorunidein  jurium  prxscri- 
ftiiones.  In  rausa  xiv  niiillu  inisrenlur  qunc  luinimc 
iiiter  sc  coh*reiil,  :)Ciii|)€  clericos  non  deborc  pro 
rebus  periluri^s,  eii:iiii  iii  jndicio  provocalos,  litignrc, 
ncipie  in  rebus  Ecciesio:  lcslinioiiiiim  rcrre;  dein  ibi- 
Jeiii  nbcrius  <!e  ii^uris  n^'it.  Caii^a  xv  iiec  cuin  priuri- 
biis  neccunisubs('qiienlibiiscausiscu!ixret,ei:ti;ii :  I) 
tie  noii  rccipiondis  inuncribus  a  cloricis  pru  palro- 
ciniis  impensis;  i)  an  sacerdolcs  ex  conressionc 
inniieris  sinl  coiidciniiandi;  3)  an  cpiscopi  el  niini- 
«iri  Ecclesia»  die  Doniinico  causas  vciiiilare  pos- 
$iiil ;  4)  ati  negaiili  crinieii  piirgaUu  sil  in  Jicendn  ;  S) 


cansa  xxvi  ad  Iractanda  ca  se  convcriil  qiiae  ail 
tortilegia  el  »o»M7<'(/osperMncn/,quibus  lamen  iniilta 
alicna  inimisccl;  ac  demnm  in  quastionc  sexla  el 
septima  qn;i;iil  \)  an  excommunicaiut  ab  epiicoia 
possil  recouiiliuri  a  pretbylero  eodem  epitcopo  i«- 
cotitulto,  cl  2)  num  mvrienUbu$  pcenitenlia  tit  >m- 
pom-ni/a  llis  expedilis  in  causa  xxvn,  xxviii,  xxix, 
XXX,  xxxi.-xxxn  et  xxxiii  de  matrimonio  el  de  ro- 
lius  a.l  matrimonium  peiliiientilms  agens,  rcm  to- 
lam  fusiusac  reclius  quam  ullain  aliain  perlraclat» 
Hcc  ad  alicna  scse  couverlil»  uii  ii»  superioribus 
cum  fecisse  animadvertimus. 

Quoniain  vero  in  inairimonio  et  proptcr  nialri- 
monium  plurinia  commiltuniur  peccala  ,  a  Graiia- 


an  iu  judiciis  coiiressio  crucialibus  sil  exlorquen-  ^  no  ipso  aul   forlc  ab  aiio  lr.iclalu&  Oc  poeniieniia 

Ja;  6)  aii  episcopus  prupriomotu  sine  examine  sjn- 

oduli  sacerdotcs  possit  damnare  ei  depoiicre,  el  7) 

an  clerici  confessi  vel  convicti  de  liis  criminibns, 

qtix  aiiie  ordinationem  coinmiserunt ,  possinl  sus- 

««pli  ordinis  oflicium  cxseqni,  ac  ciiain  de  Gliis  prc- 

klijierorum  dispuial.   Ejusinodi  porro  quanstiones, 

licet  inaximi  moinenii  sint,  non  snlis  fuse  perlra- 

ctat,  ei  quoniani  ad  judtcia  speciaiit,  commodius  a 

Cratiano  in  siipcrioribiis  disputata  fuisscnt.  Digre- 

dicns  ab  boc  rerum  ordine,  in  causa   xvi  a  clericis 

ad  raonacbos  iransil,  aique  iii  bac  ei  in  sequenti- 

biis   XTii,  xviii ,  XIX  el  XX  causis  de  monnsteriis  ct 

de  rebu)  id  motinsieria  perlinentibus  disseril.  Mul- 

la  lanicn  confiTsc  proferl ,  alia   xquc  non  miiioris 

momenli  vix  altingit,  et  plurima  aliciia  el  inuiilia 

de  preetcriplionibut  et  alienalionibus  rerum  eccletia- 

iiicarnm,  4e  jure  pationatut,  de  bene/iciis,  de  inve&ii- 

lura  laicorum  iincrberil.  Cum  in  ullima  causa;  \x 

quxstione  qii:r$ierii  :  uirum  liceat  ab  uno  monutte- 

rio  Irauiire  ad  aliiid,  iieruin  ad  clornni  se  converlit, 

el  causa  xii  eaiudem  fere  qu^slionem   in  duus  la- 

inen  divi:>am  quoad  clericos  special  propoiiit  :  sci- 

Ucet  :  1)  aN  clericut  pottil  in  duabus  Ecciesiis  intcri- 

biit)  an  liceai ciericit  a  tua  Eccletia  ad  aliani  irans- 

ire.  Sic  4e  clcricis   scrnionein  in.<ili'.uens,  inulia  bic 

repetil  de  quibus  jam  in  prima  parle  fuse  egenn  , 

de  etericorum  nempe  moribu» ,  indumenlit ,  negolia- 

lionibut  el  judiciit. 


cansis  istis  inscriiur,  post  secundam  neinpdcausjs 
xxvni  quxstioncm,  ubi  plnriiua  de  poeniieniia  in- 
jtingenda  conjugibus  disserueral.  Dubilaii  mininic 
profecto  potcst  quin  Gratianus  liujnsce  iractalu» 
auctor  sii;  asl  vero  simile  omnino  non  videtur, 
illum  hic  extra  locura  opcri  6U0  inseruisse.  Cau- 
sam  enini  ixxiu  slatim  prosequitur,  ct  in  dunbus 
qiixslionibus  quae  retnanent  cxaminat  i)  an  actus 
coiijugalis  sit  prohibilus  tempore  oratioiiis ;  i)  an 
vir  finc  conseiisu  iixoris,  ct  e  converso,  vovere 
possit  coniincntiam,  qunc  quam  longe  ab  illis  dt- 
6lent,quxin  tractatu  depwnitenlia  habentur,  ncnio 
cst  qui  non  videai.  Causa  dein  xxxiv  maleri^im  de 
adulterio  prosequitiir,  et  sequenti  causa  xxxv  ad 
cansimguiniiatem  et  aflinitatcm  iransil.  In  ultima.- 
*'eiiique  seu  xxxvi  cnusa  quxdam  oniissa  recolit 
atque  agil  1)  de  rapiu  virginum  per  opprettionem  c( 
2)  num  raptori  liceat  raplam  nubere  ? 

Sccundain  Decreti  pariem  teriia  siiliscquitur , 
qua;  De  comecratione  inscribilur.  Nisi  objiceieiiir 
commune  antiquorum  lesiimonium,  qui  omnes  so- 
luin  bunc  De  ronsecratione  Iractatum ,  tanqiiaiii 
lcrtiam  Dccreii  partem  commemorant,  niliil  vero  si- 
milius  essct  quam  Gratianum  liuic  iractalui  aliuin 
de  poeniicntia  prxlixisse  ,  aique  utrumquc  a  ss- 
Ciinda  parte  separasse.  Uterque  enim  eadetn  me- 
thodo  dispositus,  aique  ila  adurnntiis  esl,  ut  ini- 
iiiine  ad    gecundam  pariem  pertinuisse    videalur. 


In  causa  zxii  de  juramenlo  et  pcrjurio  disputal,  p  Quod  si  dein  argumentum  ipsum,  qiiod  in  utroquc 


ubi  quin  ulla  pateal  r^tio  de  cUricvrum  consuela 
abedieniia  e^^itcopit  non  deneganda  agil.  in  causa 
xxiu  loquitur  dt  bello,  de  injuria,  de  vindicta,  et  ad 
aliu  progredicns  quxril;  1;  an  judicet  vel  niinittri 
reoM  occidentet  peccent ;  2)  an  mali  ad  bonum  co- 
gendi  ;  3)  an  hccrelici  tuit  el  eccletix  eorum  bonit 
tpoliandi,  cl  landein  A)  an  clerici  arma  movere  poi- 
<iui.  In  sequenti  causa  xiiv  ^%\l  de  eicommunica- 
tione  et  de  inlerdiclo,  el  tn  excommumcatio  ab  hce- 
retico  valida  tit.  Hic  auieua  siinui  agit  de  baeresuin 
el  schismaliiin  origine,  causa,el  de  prxciptii&hx- 
rciicnruin  fteclis,  iilii  Uiiiori  locum  ccloberjimum 
ex  cjus  Eiyihoiog.  lil).  vui,  c.  5,  allogai.  Oausn  x^v 
tota  esi  de  pritilcgiit  liowauoium    ponli/icum  pnc- 


explicatur,  aitenie  consideramus,  ac 'nexum  qiiem 
iiterqiic  cum  iinivcrso  Gratiani  Decreto  habet  per- 
peiidimus,  alieruin  qiii  De  consecratione  inscribi- 
liir,  primx  pariis,  et  allerum  ,  qiii  de  poenilentia 
ngit  secuiidx  pariis  epilogum  esse  facillinic  probari 
posse  coufldimus.  Sed  hxc  eliain  aiqiic  eiiam  pa- 
lebunt,  si  prius  Laborunlis  opus  accuralius  expli- 
caverimus. 

In  disponendo  secundx  et  tertix  Graiiiinei  opcris 
pariis  argumenio  Laborans  plura  eiiaro  prxstiiii 
quani  in  primo  CoUectionis  siix  libro.  Universan) 
eniin  maieriam  a  Graiinuo  niale  digcstam  ac  coa- 
cervatam  tam  bene  disiribuil  ac  tam  conciniie  sin- 
giilas  cjusdem    pai  les    coujuuxjt ,.  ul  ubique  patuai. 


88.T 

min   rerlas    oolligcndi 


JN  COLLECTIO.NCM  LABOaANTIS   (.AriDI.NALIS  m 

regui.is    sibi    prxrixissc  ,  A  l»iis  (Jciit   aniiiia«lvcrsi(niem   (|u;iiii    liic  i\liil»<-iii(i» 

Hubneclit,  iil  a(J  sc'|«ienliu  Kibi  grailuin  riciat .  :iii 
poi  ro  .  Sicut  e$»e  Tidctttr  colUgium  ali({uorum  f»i 
itnum  collecta  diversitat,  Ua  incrilegium,  sacrorum  iu 
uiium  ra!:liin  conijeslu  jiluraliiat;  sed  iii  usu  locutio~ 
nis  humauK  dictlur  :  malignila»  ejusmodi  rn\ntmli. 
Amplius  mlein  enl  injuriosius  rei  sucra: ,  vcl  ei  di-pn- 
lattv,  coniaclus.  Juxla  quod  Arius  sacrilegus  cxuiii:, 
iiain  moriein  Chrislum  in  injuriam  letigit  Clnihti. 
Kiiam  sacrilegus  exslai  qni^quit  adem,  nel  fincmUbct 
Eccleaia;  dcputalum,  in  contumelium  conliiKjit  i.c- 
ctetite ;  sed  etiam  ille  qai  clericis,  monacliii,  Deo  de- 
votis  est  aut  peregriuis  injutius.  Cumque  sacrilegiuin 
sit  in  peitonas  ,  aut  res ,  nul  toca  ,  tel  lempora ,  pro 
varielulibus  eorumdem  eliain  tacrilegioium  /i<  «arie^ 
"  tas  uUionum. 

In  iis  vero  expliciindis  qux  ad  sarrilegiiiui  spe- 
cl:inl,  Ires  p:«rlcs  iiisiiniit,  quart:un  ncnipc,  quinlain 
et  b(!Xtain.  Iii  scptima  de  perjuiio  el  de  jurjinciilU 
agit ,  atqne  iii  Oiie  Imjus  parits  quosJani  veluii  li- 
bellos  ac  rcrinas  jurai:di  a^ijungil ,  quaruin  aliqiiot 
liic  apponiiiiiis  quse  api<d  Graliannin  desideraniur. 
Iiiter  ipsas  i.imcn  ca  prx  cxieris  esl  niemoranJa , 
qii-x  lcmpore  scliisniatis  Oclaviani  ex  elcciionft 
Alcxandri  lll  oborli  praescripla  fuil  (7), 

In  parle  octava  de  modo  exccmmuniealionis ,  et  d$ 
modo  excommunicaio*  reconciliandi  disserit,  sub 
ciijus  fincm  dc  li.Trclicis  (iispuiai ,  aiqtic  adducio 
noiissiino  Isidori  loio  aiiimadversiones  gravis&imas 


aiqiic  singula  aigiinicnta  in  iilis  locis  perlraclassc 
in  finibus  coinmodissiine  ad  cam  nictlioduni  rovocjri 
potcrant  quain  iii  ordrnando  uiiivcrso  opcrc  secu- 
lus  Cilt. 

Ilinc  iii  sccundo  opcris  sui  libro  uiiicc  agit  de 
dcgradalioiiibus  clcricorum  ,  aique  iii  qiialuor  cjus 
pariibus,  quje  25,  28,  40  ct  41  liUilos  coniplcctun- 
lur,  crimina  omnia  enumerat  piopier  quae  clerici 
deponendi  siint.  Tolam  lianc  rem  ila  disposnit  alque 
oidinavit ,  ut  singula  qux  ad  clcrum  pcrlinent  ex 
ordine  consideret ,  docirinam  nempe ,  ollicia,  debl- 
lam  clericorum  erga  soperiores  obedienliam,  ac  de- 
iiique  ipsorum  vitae  ralioncm.  Capiiula  summo  slu- 
dio  ftl  laboro  ex  universa  secunda  Decreti  parie 
conquisivit ;  qiixque  liac  illac  dispeisa  et  confiisa 
congesta  invcuerat ,  ad  oidinem  et  unitaiein  rovo- 
cavit.  Sequcnli  lertio  libro  de  resiiluiione  dcposi- 
lonim  disscrit ,  atque  Iiunc  iracialum  Lifariam  di- 
vidit  agens  1)  de  resfiiutione  dcposiloruin  oh  crimlna 
manifetta,  et  2)  ob  crimina  occulta,  quorum  judi- 
cium  nonnisi  Deo  reservalum  esse  potcsf. 

Agil  porro  bic  etiain  de  misericordia  cum  qua 
pKna'  infligi  debeant,  sicque  gradum  facit  ad  librum 
qiiarium  ,  ubi  de  ccclesiasticis  poeiiis  earumque  iisu 
disscrit.  lnQipit  eiiim  ab  exconmunicfitione,  de  qua 
in  Iribus  prioribus  libri  partibus  dispuiat.  In  qiiarla 
dcpi  parte  ad  sacrilegium  transit,  ac  locos  duos  a 
Giaiiano  mutuatos,  aUeriim  Haimonis  C.  20.  q.  2, 
c,  39,  ei  allerum  concilii  quarii  Tolciani  C.  17,  C  subnectit  (3). 
q.  4,  c.  31,  qui  de  sacrilcgio  aguni,  praemisil,  qui-         1»  parlonona,  decima  ei  undecima  de  mat,inn>nio 


(7)  <  Jnramentum  calnmni»  vel  acloris. 

<  Ego  N.  non  moveo  lilem  udversus  S.  aiiiino  cn- 
lumniQndi ,  sed  quoninm  arbitror  me  bGnain  habere 
rausnm.  El  in  iGta  lile  sicubi  qua's:ero  probationes  , 
mn  yer  occasionem  dileclionis  hoc  faciam  ,  scd  pro 
inquirenda  verilale.  Sic  me  Deus ,  etc. 

<  Rcus  autcm  iia  jurat  de  caliimiiia  : 

I  Ego  N.  pulnus  me  bona  instanlin  uli ,  non  ca- 
lumniandi  animo  ad  reluctundum  perveni.  Ei  ir»  toia 
liie,  cic,  sicu*.  siipra. 

i  lloc  auiein  adjiciendiim  csl  in  sacramenio  ca- 
Inmnix  ,  qiiod  ulraque  pars  principalis  jurabil;  vcl 
iili  ad  qiios  in  mcdio  judicio  niigravil ,  quod  nibi! 
peniius  dederit  judicibus  ,  nec  alicui  personx,  pro 
l^ac  caiis9,  nec  proiniserunt.  nec  postea  dabunt,  vei 


ego  N.  in  anhia  ipsius  N.  juro ,  hoc  iia-  fiiisse,  vei 
esse  ,  vel  (o>e.  Sic  dluin  adjuvet  Deus  et  htic  satuta 
Evangelia.  — Jiiraiurus  in  anima  praesentis  ait  ei : 
Vis  «l  muMdas,  quod  cgo  jurem  in  auima  iua  verbum 
ittud  faclumve,  sic  fuisse,  vel  esse,  vel  fore?El  illc  : 
Volo  et  mando.  Tniic  juraior  aii  :  Hoc  :erbum  /a- 
ctumve ,  sic  fuine,  vcl  esse,  vel  fore. ,  verum  et(.  Sic 
isiuui  adjucei  Deus  ct  limc  tancta  Evangeia.  i  — 
Lib.  IV,  p.  VII,  lii.  wiii ,  fol.  \bl. 

(8j  Laborans  iia  coutinuai  tractatum  S.  Isidori : 

<  Prjeier  |j:is  auicm  secias  baereiiooriim,  qiias  de- 
iioiavit  Isidorus  ,  atins  seciiiKlum  Epiplianiuiii  Cy- 
priiim  episcopum ,  vel  Pbiiastrium ,  episcopuin 
|]rixicnseiii,  iioias  rotldii  Aiiguslinus  iii  libro  quciii 
dc  prope  omnibus  sil>i  iiotis   liicresibus  scribit  ad 


pcr  se  vel  pcr  aliam  uKdiam  qnamcunqucpi^rscjnam        ,,i„cy„,im  Ouodvuildeiim.  Quare  commoda  salU  et 
Lxccptis  qmc  propiiis  advocalis  pio  pairocii.io  vol  »  ,,.^^.jj^,,  |,i;;'„o,ni„a  laniuiiiinodo  ponimus.  iion  ei- 


aliis  persoiiis  quibus  Uomaii:£  legcs  dare  disposuo 
runt. 
r"  (  Ego  N.  refulo  et  anaihcmaiizo  omnem  ha^iesim 
extollentem  se  adversus  sanclam  flomanam  el  Caiho- 
licam  Ecclesium  et  pra'c>pue  schisnia  et  hteresim  Oc- 
laviani ,  Guidonis  Cremonensis  el  Joannii  Strumen' 
sis  ;  ordinaliones  quoque  eorum  irriias  ctte  pronuntio, 
et  ab  liuc  hora  in  aniea  fidelis  el  obediens  cro  heaio 
Peiro  el  sanclce  Roniana;  Ecrlesia:  el  dovtino  meo 
papiv  Alexandro  ejusque  successoribus  canonice  in- 
irantbus  ,  el  mandatum  quod  mihi  sufier  hoc  delicto 
fecerit ,  sine  fraude  observabo.  Sic  me  Deus  adjuvci 
et  hccc  Oei  tancta  Evangelia. 

<  Jiirnmcnliini  iii  aiiima  absentis. 

<  Ego  y.  recepi  mundatum  a  iV.  quod  postea  nnhi 
non  demandavit ,  nl  videlicet  hoc  verbum  aul  faclum 
sic  fuisse,  vel  esse,  vel  fore,  iu  anima  itlius  jurarein. 
Sic  me  Deus  adjuvet  el  hac  iauciu  Evanffelia.  —  Ei 


rores,nc  i-ciiium  lorte  generel  eorum  pioielanda 
positio.  Sniil  crgo  :  Saiurniani ,  Sampsci ,  Kicesei , 
scu  Elceseiix,  Scvandiani,  Plolomei,  Marciani,  Co« 
lorbasii,  lieraciionitx,  Sineiei,  i*epudiani ,  a  ioco 
sive  Ouintiiiiaiii  a  quadam  Quintilla,  Tlieodoliani, 
Uardasanitue,  Yalesiaiii ,  Origeiiiani,  ab  Origene, 
non  iilo  iractatore  lere  omnibus  noto,  bi  sinii  ine- 
nariabilis  opcrationis  ;  Melitiani,  Vadiani,  Semiar- 
riani,  Massilliaiii  vcl  Eucliilse  vcl  Eiiplieiniia;  vel 
Marlyriaiii  vel  Salliaiiiaiii,  Seleucbiani  vcl  ilei- 
niiani,  ProclinianisUc,  Asoiia»,  Passaloriiicbiia)  qni 
Cl  Daclyloriiichil:e,  Ubetoriani,  Paleraiani,  de  qui- 
biis  et  Isidorus ,  sivc  Malerniani  seu  Vcnnsliani , 
Abcliovilae,  vel  Abeiiani  Abeioitae.  Alii  distendciiic 
ad  inferos  Ciirislo,  ciodidisse  iiicieJulos  ei  omiie» 
cxiiide  exiiraaiit  liberalos. 
«  Has  haercscs  in  proeiiominaio  libro  laie  salis  cl 


8X' 


r>lSQi:iSmO  CRITICA  ET  EjrSDEM  FHAt.MENTA 


S^r. 


€t  Ut:  lebui  ad  mahiiiwimim  pertinenlibus  dc  ndullrrio, 
de  divorlio,  de  coiisnuguiniiiile  cl  de  offtHiicJe  agil. 
tluc.  vero  argiiineiiUin)  siiiinnis,  iit  Ua  dicau),  lal)ii!> 
nltingit,  el  (|tix  Graki:)nus  in  lioc  opcris  sni  Inicialii 
siinul  collcgerat  ,  disjiingil  el  in  anleriorihus  coiu- 
piialionis  libris,  iilii  occasio  sese  pricbneral,  inseril 
ilinc  ca  lanlunmiotlo  liic  prorerl,  qu.T  alibi  iionduni 
nlligeral,  iia  ul  iix  panes  nonnisi  suppkineniuin 
4|Hodd;uu  eorum,  qiix  superius  exliibderil,  dicemlx 
cint. 

Dcmiini  iii  diiod(>cinia  p:irtc,  qnx  loliiis  libri  iil- 
tiina  ac  oniniuin  breviss  iiia  est,  e:)  coiiiplectilnr 
qiia;  ad  iinniunilalein  iorensem  clcriconim,  ad  piir- 
Kaiioncm  acciisaiorum  ,  ad  injusta  juJicia  iiis(pie 
siinilia  perliiienl,  ac  viam  slernutu  ad  quintum 
operis  librtiin,  qtii  lolus  in  explicatulis  Ecclosia'  ju- 
dtciis  versatur. 

.nb  Isiiloro  positas  ,  co  lalius  et  ibidom  patcr  Atigii- 
kliiius  exseqiiitiir.' 

<  Lt  iiotair.luin  Seniiarianos  qiiasi  non  ploiios 
Ari:Mios,  duin  iiun  ejiisdein  essenli;r  ctini  l'airc  s''d 
kiinilis  csse  Kiliuni  pnedicenl  Hi  videnltir  appeilari 
«uperius  Triluil%,  quia  tres  deiiales  queiiiadniodiini 
li-es  peisoii2rrr?nrlligeiiies,  sicqiie  tres  deos  asseve- 
ranlcs.  Macedoniani  <|iiO()ue  scd  potiiis  a  qiiibnsdain 
Seniiariaiii  vocininr,  qiiia  iii  parlc  nobiscuiii  Siiiil 
tliocnics  Patiein  et  Filijiiit  uiiiiis  ejiisdeniqiie  «sse 
iiaturx  aique  ^ubstaiitio^,  vel,  iil  expiessius  dioalur, 
«sseniix ,  qii*  Gr.-vceji^ge^lialur  uaia.  in  parle  ciim 
Ariaiiis  dicenies  Spinluiii  saii((uni  esse  laiiluiiimoJu 
«'.reaturam,  (|ii.iiitvis  seiundiini  alios  esse  diviiiiia- 
leiii  Pairis  etFilii  el  utiUani  propriatn  iiabere  sub  • 
3tJiitiam. 

<  Insiiper  el  id  iiotaiHium  quod  i!li  qui  apinl  Isi- 
duruin  suiil  Gnostici,  apud  Aiignstinuni  &iiiit  ei  i^ir- 
boiiilu',  qiiasi  (ieiio»i.  Qiii  Clierciiliaiu  suiii,  ei  Ma 
riiitliiaiii;  qui  Apostolici  sunl ,  Apoiactili»;  qni  Ca- 
liiari  suul ,  >u«atiai)i;  qui  Paiiluni  siiiit,  el  Koli- 
iii.iiii  ei  Arcliaiinoiiiatii ,  sed  apud  liinoceiitiiiiii 
raulliaiiisia;;  (j[ui  Fotiniani  suiit,  et  Murcelliani ; 
qui  Marc«'iliaui  suul,  ei  Patripassiani  et  Praxeaiit 
cl  licniiogeniani  et  Nueliani ;  qui  Macciloi>ijiii  suiii, 
ei  Pneuniatoiuaclii  vel  Seniiariaui;  qui  i)oiiati.>t:e 
kunt,  el  Donaliani,  el  Moiilenses,  ei  Parnienianisiu;; 
qui  ile  vidiaiii  sunt,  et  Aiitidicouiaiit:c,  qui  Pela- 
giaiii  sunl.  et  C(£le:>liani  a  Cuiie^tio  di>cipulo  i'e- 
Jjgii.  >  —  Lib.  IV,  p.  VIII,  lii.  \y,  i.  105. 

(9)  Juvat  hic  roimulas  quasdani  in  furo  ecclesia- 
stico  tuuc  tetnporis  usilatas  et  a  Laboraiitc  huio  ac 
prinije  pani  libri  qiiinii  iiiscrias  exbibeie,  qiiud  eo 
iubciitius  locimus,  cuiu  insimul  ros  lucre  bisluiicas 
cunlineant. 

<  Foriiia  appellationis  post  seulentiam 

<  Ego  AdeiiHUi  tunclu!  liegiiuv  Ecclet>ice  minisler, 
Itcet  indigiius,  coniTa  senlentiain  dvinini  Uunlleri  , 
sanctce  Hacennaieniis  t.cclesiac  archiepiscoi^t,  injusie 
in  me  illalam,  pridte  Kul.  Maii  auno  Incuinaiwnis 
Uoinini  1105  ,  /£rta  quaria  liomanam  iip\>eUo  sedem 
«l  ajioslolos  peio. 

i  Aiile  seiilcnliam  sic  appellin-Uim  esl  ;  Fqo  .1. 
1.  r.  m.  /.  ind.  seniiens  me  pruijruvuri  domino  Ouul- 
lerio  s.  r.  e.  arcliiepiscoiio,  sedein  liomanum  uppcllo 
ei  aposlolos  peio.-  Anle  lilcni  veio  sic  Eijo  l'lii- 
lippus  sanclw  lU.tuwt:  LccUita-  ,  Ucu  ra nercnlc  cano- 
iiicus,  in  liac  causti  (luuminlermcel  iloininum \  illunum 
ejusUciu  s  :ttciiu  ('isuiuv  Llccte!)ioj  uicliiepiscopuiii  vi- 
delur  lorsiian  co  pmsiUe  tcniilundu,  1'isani  colleyii 
*us,eclumjniln  judicium,  v<  I,  l',iuiios  sus,  cclos  milii 
luduts,  vci,  .tliH(it/(/<(iM  suspichim  inilti  luducin,  re- 
loriuiduns,  uiiic  lilii  iiii.iuni  livmunuin  uiipcllo  sedem 
ti  aimii^uriu»  i>ru>. 


It 


A  Diviililiir  veru  in  qiiftluor  p.irics ,  iii  qttarum 
prima  de  ordine  judiciario,  d»;  potcilaie  jtiiii  ia  fe 
rcndi  el  dc  accusaioribus  goncralim  dispui:il;  agit 
in  secuiida  dc  testibus  et  advocalis,  in  lcrtia  dc  jti- 
diciI)Hs  ct  oortim  polesi.-Jlc ;  iii  qnarla  deniquo  dc 
:ippeltnlionibus  (9)  llrc  uliima  pars  omiiiiim  abso> 
tiitissima  esi,  eani(|iic  L:ilioraiis  suiiima  lum  eccle- 
siastici  lum  civilis  jiiris  pi^rilia  conciiinavit ,  qiiarc. 
in  ipsa  plurima  quo(|ite  loca  ex  jurc  romano  de- 
snnipla  occntrunl. 

Ila  i^iborans  o|)eri  suo  rincin  impdstiit.  Aljooil 
qtiidem  sexium  libriim  ,  tanicn  liic  libcr,  quod  iii 
pi^cratione  ipscmet  monct ,  nonnisi  cpilugus  libro- 
ruin  prxcedentium  diceiidtts  cst,  cuni  eaconlineau 
qtia'  in  aliis  aiil  omissa  faerant,  aut  opporlune  li;(' 
ciai  i  noii  poluerant. 
Lxcerpius  vero  esl  hic  liber  ex  Gratiani  iraclaiu 

<  Lniis  auiem  velduopro  pluribiis  sic  appcllaliii  : 
Eyo  Petrits,  vel,  ?los  Peirus  el  Anlonius ,  sijndici 
cnnouicorum  snnctae  Pisancc  Ecdeiia.',  conira  seiiien- 
linm  ,  etc.  Vel :  Scnlienlcs  nos  prwgr.ivari ,  elc.  Ha- 
nianam  sedcm  appellainus  et  posiutanius  /iposlotos. 

<  lltiiiisoeniodi  appt:lt.iliones  in  scri|)lis  iiori  de- 
hetit ;  priiiia  tamon  «iio  sola  stiUicil  appell:ire  voce ; 
secuiKla  voro  ct  deiiiceps,  nonnisi  iiisrriplis  appel- 
landtim  est.  i  —  Lib.  v,  p.  v,  tii.  v,  fol.  2*2(i. 

<  Formula  nccusalionis. 

<  Sic  tr^o  vidoitir  qiioad  lcges  scrihonda  esse  ac- 
cusnlio,  ut  punaliir  incnsis  adinissi  criininis  ct  locus 
etconsul,  atil  potius  inipcraioris  loco  coiisul,  noiiien 
accusanlis  ol  a(;i;iisali,  ci  ejus  :iptid  quem  acciisatiir, 
et  dios  accttsaiioiiis.  Nain  diem  vcl  horam  aditiissi 
criminis   neiiio  poncrc  coorcelur.  lu   ecdejiasliiis 

C  aiitom  accusatioiiibiis  iioincn  :iposlolici ,  ejtis  cujus 
tenipore  crimeii  admissuui  cst ,  cl  ojus  cujus  leiii- 
pore  posi  doforUir,  cnni  aiiiio  Douiini   in  iibcHo  ac- 
iiisaiioiiis   expiiiiiiliii.    liis  altonlis    accusalio  sic 
lormatur  :  Anno  Dominicic  Incurnulionis  M .  t.  apo- 
stolicam  sedem  tencnlc  domino  papa  Culixlo,  anuo 
api  stoltilus  iltius  secv.ndo  ,  rcgnunle  vicloriosissimo 
Henrico  ,  anno    rcijui    cjus   guiiilo,  impcrii   priiiio  ^ 
mense  maio,  \  hal.  Juiiii,  eijo,  Leo  dccanus  Lcctesiie 
t  risingensis ,  profiteor  me  deferre  Conradum  episco- 
puin  t  lisiiigensem  ,  reum  adul.erii,  npud  sanclissi- 
mum  dominum  pupum  Cati.ttum,  quia  dico  eum  adul- 
ter.um  cvmmisissc  .vm  Tcberga,  illa  in  civilule  Fri» 
s>nga ,  in  doiiio  Guuldradiv ,  Ulius  mense  Julii,  do- 
mino  papa  Celasio  iu  cailtedra  li.  1'etri  upostoli  re 
stdcnie ,   anno   poniificatus  ejas   primo ,   imperuntt 
chrisiianissimo  illo,  autio  rcgni  ejus  viii,  itnperi!  vi. 
hgo  Lco  decunus  snl)scribo  mc  professum  essc ,  de- 
ferie  prwdicluin  Conradum  episcoiiuin,  reum  prafun 

D  criininis. 

<  Aliter  :  Anno  nb  Incarnaiione  Domini  U74  ,  ii 
Kul.  Augusii,  cgo  Jacobus  monnchus,  accuso  ei  rcuiii 
defero,  Veirum  ubbalem  6.  Vincenlii,  apud  dominuni 
papam  Alexandruin ,  cx  cnpitulo  lunoceniii  pai  cu  . 
I  Si  quis  priibendus  vel  prioralum  ,  >  de  crimine  Si- 
moniie  comiuisso  in  Coleaponis  cum  coinilc  Cisliberiu, 
lieruardo  de  loiUunetla  et  noiario  Alexatidro ,  anno 
Incurn.  Dom.  il(>7,  in  mcnse  Julio,  sub  tjlorwsi&simt 
rege  }YH!elmo  Siritiw.  Fgo  Jacobus  tnonarlius  pr-j- 
fi  cor  Peiruiu  abbulem  S.  Viucpniii  reiim  cssc  •  liim 
iiis  Siinoniic,  el  me  probulurum  promilto 

t  Alilor  l'.y()  l.ucius  projileor,  mc  rtum  fuccrc 
Scjum  tcge  Coruclia  Ue  siicariis  r.r  eo  iiuod  oi<idn 
Mevium  Hunuv  inler  statnum  Hlariis  et  cusUxliniu 
)lumeriinnin,pTiinu  die  mciisis  Jiilii,  \!e:rundro  pupu, 
vcl  trederico  iniperante  Itcm  inojhcndo  mc  uniistut 
prwdicluiii  Sejum  .  ui  Ljc  'ibcUn  snbscrilio 
Lib    V.  p.  «     lii    s'i    ioll  "^    I"!    -i.-i 


•87 

l>e  conMfr»lioite  ,  alquc  iii  »imiliiuiliiieiii  qiiiitquc 
(lislinciionum,  in  quas  Graiiunus  illuin  <lisib«-rul,  a 
Laijoraitle  in  quinquc  parlcs  «livigus  esi,  qnx  idem 
fere  arguraentuna  in  (oinpeiidiMin  deductuni  eklii- 
l)e«l.  Ilinc  in  priina  parie  Jc  consccralione  eccle- 
lianim  et  misganim  cclebraiione,  in  sccunda  de 
•acramcnlo  euchnrislix  ,  in  lerlia  el  quarta  de  ba- 
piisino  ei  confirmaiione,  ubi  etiam  de  caiechhmo,  id 
csl  de  cnicebizaiKlis  parvulis  ante  baptisinum  et  da 
exorcizan<lis  bapiizandis,  scrmo  insiiluilur.  tliima 
dcnique  pars  appondix  esl  ad  praectdcnies,  alque 
af^it  de  aqua  aspersiouis ,  de  ct  uce  cl  iiiia^iiiiim 
cul  u. 

CaHeruin    in  excerpenda  liac   uliima    Grjtianei 
Decrnii  parte,  Laboratis  ab  co,  qui  sibi  proprlus  ac 


JN  COLLECTIONEM  LADORANTIS  CARDINALIS 

A 


m 


D 


(10)  Opera*  prctium  csse  duximus  Laboranlis 
Mttei;riim  libntiii  sexluin  ad  capiuilj  Gralianei  ira- 
ciatus  De  consecraiione  levocare. 

Lil>.  VI,  p.  I,  lii.  »-x.  D.  I  ,  De  cons.  c.  2,  3,  4,  6, 
7.  31.  U,  26,  27  .  28,  29.  46.  47  ,  49  .  51 ,  52  .  53. 
-  D.  2.  De  cons.,  c.  14.  15,  6.  71.  -  D.  4.  De  cons. 
c.  126. .  D.  2,  De  cons.  c.  9.  -C.  13  ,  q.  2,  c.  24, 
<6.  17,  t9.21,  23,  29. -D.  l,De  coiis.  c.  61  .  37, 
.38.  -D.  25,  c.  25. -D.  1,  De  coiis..  c.  39.  D.  23, 
c.  29.  -  D.  1 ,  De  cons..  c.  42.  -  D.  23.  c.  32.  -  D.  1 , 
De  cons.,  c  43,  44,  45,  46,  67,  68,6),  70,  72,  73, 
.*»4.,  55,  56,  71.  iluic  eanoni  Pclagii  P.  II  de  novein 
l^kiaefalionibus  in  inissa  canlandis  L:ilioraiis  ('anoncin 
Kynodi  Placcnlinaiiadjungil  diceiis  :  <  liis  antiquis 
110' em  praefaiionihus  in  concilio  Urbani  ,  bahiio 
Placoiitix,  decima  addita  esi  biijiismodi : 

«  uEquum  et  salulare.  QuiUnigeiiilvm  t»utnsancli 
Spiriius   obumbraiione  concepil  cl  virginitaiis  gloria 
pertHauenle ,   (eiernum  lumen  wundi  effudit  jesum  ^ 
Lhriilum  Dominum  nostrum.  > 

Laliorans.addii  :  <  Aliae  piaeier  bas  decctn  simi- 
liler  liis  probabiles  tton  occurrunl.  > 

Seqiinnlur  porro  Caroii  Magni  intperatoris  epi- 
5tolx  celeberrimse  ad  Alcuinuiu  de  Qiiadi.'»gosiina, 
Sexagesima  et  Sepiuagesima,  iicc  non  fragitieiilua) 
velusium  de  natailiio  sancloruiit,  qiiod  Lalioranieiu 
auctorem  babere  videlnr  qiiodqne  idco  bic  daniiis. 

«  Duas  sto^as  suiii  babiiuri  saiicti,  gloriiicationeti) 
scilicet  corpoiis,  cl  glorilicationem  anim.e.  Alteia 
prxcedit  alterain,  stola  videticet  animse,  b%c  eniin 
in  dic  deposiliunis  carne:e  gravitalis  et  sarcinx 
corporatis  accipitur.  Qu%  dies  natalis  seu  nalali- 
liuni  bujiis  illiusve  sancii  vocaiur.  Tunc  quippe  vir 
fianclus  cuin  prsesenti  miseriac  moriiur,  na.scitur 
aiteriisc  (olicitali.  Dies,  inquii,  niori-is,  dies  nalivita- 
lis,  et  sociatur  angelicis  cboris,  et  utpro  nasoetile 
puero  fieri  solebal  antiquilus  ,  pro  co  nalalitiuiii 
cclebraliir  in  lerris,  de  c«ijns,assunipiio'ie  gaudiuni  D 
lit  in  ccelis,  et  qui  veluti  cum  corporali  itiembro 
ca^leca  membra  congaudent,  ei  non  modo  scmel, 
iil  pro  accepta  stola  jucunditatis  animau  scd  ct  sc- 
cundn.  qnia  pro  accipienda  stola  felicitatis  in  cor- 
porti.  Eapropter  in  mariyrologioconlinetur :  Afrneiis 
Kecundo,  subaudi,  est  gioria  celebritei*  iuemorauda. 
Qua  gloria.quse  ad  secundam  sloJam,  quia  confc- 
retur  iu  die  octava,  id  esl  novissima,  pro  qiia 
sextus  pes  babel  in  tiiulo  pro  octava.  idcirco  ei  pro 
btala  Agtte  eipro  cselcris  siiis  iiieinbris,  in  oclava 
ualalis  eorutn  sancta-  jam  ketaliir  £vrleiia,  divin<e 
clementi;£«;ralias  agil,  exullat  jiibilat,  solciinizal. 
Deposiiiosies  ergo  dies  ele(;lorum,  etiaui  <li;positio 
dicitur.  iNon  auiem  inors  iteque  murlis,  sed  tanluin 
Kitiis,  ulique  a  dolore,  in  refrigcriuin.  Ileui  obitus, 
qiietnobiens,  ad  se  veiiienlibus  piis  angeiis  obviai. 
Quucirca  pro  nemine  celebranda  esse  videiur  oci:i- 
\a  uisi  sic  :  iransitu»  cjus  iuluilu,  dicla,  eiusdem- 


peculiaris  est,  iion  (lisces-it  ccerpendi  ino<la. 
Llciiim  raro  adniodurii  Gruli^iii  sericiii  reiinttil, 
tapitula  uon  soluiu  ti  siiigulis  liujiis  parlis  ditliu- 
cliouibus,  «cd  ex  prifna  et  secuiida  De<reii  pario 
conquisivit  (iO\,  ac  ^xpe  ea  loca,  qux  in  aliis  ope- 
ris  bui  libris  ex  bec  Gratiani  traclalu  iu&crucral, 
hic  adnotat  ac  librurutn  tiitiloruniqne  iiiimeris  aU 
j«ctis  iiidigilat,  ubi  eu  iiiVCiiiaiilur  (II).  Q^iod  dc- 
inum  ad  Iraclaluin  Giatiaiieuiii  de  paenilentia  iii- 
scriptuinattinet,  qiii,  uli  supr^  dixiuiut,  nullouiodo 
cum  iis  cobaerei,  cuin  quibus  in  decreto  conjungi- 
tur,  Laboraiis  illiim  prorsus  neglexit,  ncque  iu 
ullaiu  opcris  &ui  parlein  inMruit,  qux  de  poeai- 
lentia  peculiariter  a(fcrct.  Atlamcn  capita  eju&dero 
iraclaius  feie  singwla,  ab  invicem  scjudcU,  bac  ii- 

quesilcaro  resuscitanda.  Juxtii  qiiod  nulla  Clirisii 
fcsliviias  babet  biijus  rationis  octavam.  Non  eniiii 
jaccl  Cbrisliis  in  nionuinento  resnscitandiis.  Ac  pcr 
hoc  in  oeiava  resiirrcctionis  dominicx  pascbalis 
introilus  iion  caiitabaiur,  cuin  in  nclava  «innciu: 
Agnes  et  aliorum  natalis  inlroilus  iterelur.  Veniiu. 
quia  Doniiiius  universorum  Cbristus  esl,  ct  p«:r 
septctiarium  rerom  univcrsitas  iignratur,  propieiea 
sep!e:n  in  <  elebrilale  dies  babet  Cliri«ti  feslivitas. 
Dedicatio  vero  ecclcsi.-eociodies;  procapite  s«'pi»!iu 
prinios,  pro  metubris  priinum  rursus  obiinet  ot 
oclavum. 

i  Naiivitas  s.tnclx  Mari.-r,  non  qualcm  diximus. 
babet  oclavam,  qiiia  iionesl  pro  slora  priina,  (ui 
.ndbibcatiir  inoctav.t  secunda.  Similiior  iiec  aiuniii- 
liatio  Doinini,  nec  ypopana,  nec  epipliania.  ncc  de> 
collatio  sancii  Joannis,  ncque  Naiulis  l)oniini,  cuiu 
de  matre  nasceiido  nou  accepil  stoiain  priuiain. 
sed  moricndo  primam ,  et  resur^cndo  sccuiidain. 

t  Modo  quaelibet  octava  dies  lit  se<picittis  iniuitu 
piima.  Dies  vero  judicii  post  >>cpicitariuiu  Inijus 
teitipori$  affutur.i,  quia  Bon  ulterius  dics  alia  sul.^u- 
quitur.oclava  fiet,  eloclobeatiludinum  collativa.  t 

Lib.  VI,  p.  II,  tit  i-xiv.  —  D.  2,  Dc  lons.  c.  1,  2, 
3.  7,  4,  5,  6.  13.  21,  4,  67,  22.  36,  72,  73,  55,  32. 
53,  34,  35,  48, 38,  59,  40,  41 ,  42,  45  ,  7i,  7G,  82, 
75,  77,  78,  53  , %6.  47,  69, 70.  52.  51 .  95.  22.  50. 

Lib.  VI,  p.  ni,  lit.  i-jxxvni.  —  D.  4  ,  De  <  ons. 
C  2,  5,  6,8,  9,10,12,  15,16,  17,  18.-0.3.  De 
cons.  c.  21,  22,  25,  24  ,  25,  26.-  D.  4,  De  coiis.  c. 
1»,  21,  24,  26,28,  29,  30,  32,  33,  3.j,  114.  116, 
115,71,138,  75.76,  "7,  78,  fcO.  81,  82,85,  U5,  9», 
98,  tOO,  101,  102  ,  105.  90 ,  91.  92  12o  ,  128.  12!;, 
150,  152,  153  ,  154.  150  ,  142,  143,  146.  4,-D.  5. 
De  cons.,  c.  4.-D.  4,  De  cons.  c  125-  D.  5,  0« 
coiis.  c.  l.-D.  4,  Decons  c,  124. -D  3,  D  cons. 
c.  18.  -  D.  4,  De  cons.  c.  125,  149.  -  D.  5,  bo  coiis. 
c.  II,  12. 

Lii».  VI,  p.  IV,  tii.  i-vii.  —  D.  4,  De  cons  c.  5i, 
56,  62,  63,  67,  64,  05,  66,  68,  69.  70. 

Lib.  VI,  p.  V  ,  til.  i-iii. —  D.  4,De  coiis.  c.  127. 
-D.  3,  De  «•oi.s.  c.  20.  -D.  5 ,  De  cons.  c.  10.  -D.  4, 
Ue  cohs.  59. -D.  5,  De  cous.,  c.  48,  49. 

(11)  iia,  exempli  gralia,  citai  Laborans  p.  ii,  tii. 
V,  post  cap.  15.  D.  2,  l>c  consccralione  scq:ieiiiij 
capila  :  lielaluin.  Comperimus  supra  iib.  iv  ,  p.  vi, 
til.  III.  lu  ccena.  Satculures.  Ui.Kisi.  Tii.  vi  Si  qt-o- 
tiescuuque,  supra  p.  i,  lil.  v.  Qu*  capita  c<»ji>iii- 
ciunlur  capp.  11,  12, 16,  17,  19.20,  el  14ejiis<lciii 
distinciionis  2,  De  cons.  -  lit  paiie  iit,  lit.  xxx  ejus- 
dcmlibri  sexti  citatiir  posl  cap.  1*2.  D.  5,  De  coii- 
seorat.,  cap.  Firmissime,  quod  iiiveniiur  indist.  4, 
De  cons.  cap.  3,  el  ibi  adnotal  :  Snpra  lib.  iv,  p. 
VIII,  (i<.  IX,  col.  2.  Ih  eodem  tiiulo  tunt  de  ItapUsmo 
alia. 


m  DISQUISmO  CRITJCA  F,T  EJUSDEM  FRAGMENTA.  800 

lac  ifi  divcrsas  coinpilalionis  parles  distribuil,  prom  \  b!ici  jiuis  fecll  ineliiis  (|u.ini  cx  {|iiaiiiiiqne  ali;t  ra 

trgiinientorum,  (iii»  ilii  irariabanluriiatura  poslu-  tligiiosci  poieiil  <|noinoilo  I,;ilioraiis  Graiianci    De- 

labal  (12).  Qiio   in  loro  IjiidaniJiis   profcclo  uoUus  creli  ar;;unioiiliim  in  iiovuni  orjinein  rcdogeiil,  ac 

giiani  viluperandus  Labor.in$  nobis  videlur,  &iiain  coinpilalionein  ilis|iusnerii,  ad    banc  proiutle 

Hn\  vero  cx  toiius  compilaiionis  liiulis  quasZac-  dis^crtaiioueui  beiievoluin  lectnrt^m  remiliiinus. 
caria  in  dlsseriaiione  qi.iam  sopra  landavimus,  pu- 


i  III.  De  modo  quo  Lahoravf  Ctjpilfila  ex  Grotinveo  Decrelo  (fesumpta  dispoxuerit.  — 
traqntfnla  ex  Laboravtis  liuris  «  Ue  jusiilio  el  jiisio,  ntl  Mnjourw  ,  magnum  SicilitM 
atlmiralum ,  »  el  *  De  veia  lih^rlate ,  ud  Uugonem  Panormitanum  archiepiscopum.  • 


Melboius  qiiani,  uii  snpcriiis  deinunslr.iviiniis, 
Labor.ms  secuiu»  rsi,  poslniabnt  ui  c.-tpiiiila  ex 
Gratiaiii  Decrelo  binc  indc  cORqniMia  cxcoqicret 
aU|ac  oidiiialim  8u.T  conipilationi  inscrerci.  Licel 
bac  de  causa  3xpis<iiiie  Gra!i;ini  serietn  iuvoriere, 
argumeniaque  ab  eo  mninala  in\  alinin  omninoror- 
inani  revocare  debuerit,  noii  raro  lamen  inlcgras 
dislincliiines,  vel  qu?estioiies,  si  pauca  carum  cnpi- 
tnla  cxcipias,  recspil  imimilalasquc  sna;  compila- 
lioni  opporlune  alicxnit.  Qiia  de  re,  cum  jain  sacpc 
locuti  simus,  niliil  diccndum  superrssc  pnlanius,  ac 
poiius  inodiim  expiicabimns  quo  singnlaria  liliilo- 
rnincapilula  coiijiinxit. 

Laborans,  Graliannm  imitatus,  capilula  <]n9pqiie, 
vbi  op(>o<tunnm  vidcbatur,  brcvi  qnadam  adnoia- 
lione  conjungero,  al(|i)H  nnius  cnm  alicro  nexum 
Toruia  ufide  signiticare  sluduil.  Adnoiniioncs  vero 
i|)SAs  iion  raro  cum  iisdem  Graliani  verbis    exprcs- 


0 


sil.  qiiod  ctiam  rc<'it  nbi  ea  (\\ix.  vocantnr  dicla  Grti- 
liani  insimnl  cum  capitulis  rccipienda  cssc  dnxil. 
Nonnunqunm  lamen  e.i  panlnlum  iminulavit;  qiix- 
d.iin  eliam  in  breviorem,  qiia-dam  in  ampliorcro 
formam  redct^il.  0<ias  Gritianus  ks  bislorica» «ora- 
nK^nioral,  eas  Laliorans  acciirallMS  uairal,  alque 
alias  adilil  qux  majoris  inomenli  snnl. 

Plonimqiieingo.nioso  admo-Jum  ac  mira  cini  orii- 
dilione  dispiilat,  lantamque  ium  Romaiii,  luin  ec 
clcsirsiici  juris  scicnitam  in  bl-sce  animadvcrsioni- 
bns  adbibitil,  ul  nnllibi  iucutentiiis  illornin  iem- 
porum  fori  usus  cognosci  possil ;  Laborantcm  veri> 
iii  cjiisilem  fori  exerciiatiouilnis  versalissimiini  fuisse 
inirilicc  paleal.  Nos  bic  qiixdam  lanlummodo  «K 
biscc  diclis  adjunpimns,  quibiiR  loca  cx  Gratiano 
desumpia  ncinpo  c.  l,q.  1,  c.  ii,  depromoiione  hee- 
reticorHm  (13< ;  c.  !t).  q.  4,  c.  21  oi  24,  de  promo- 


(12)  Pauca  cxcmpla.   In  lib.  iv,  p.  m,  lii,  xvm-      consecr!»iionem  sacerdolaicm  anl  cpiscopalem  acfe- 
xi^.  capiii  ex  Graii.iuo  ilosnniin  1  iia  sc  excipiiinl.  C  pcriinl,  ijiii  ant  por  nisnusimposiliouom  fii:n  nd  Ec« 


(,.  26  q.  7,  c.  10.  9,  12  ,-  I).  3  ,  De  pccnii.  c.  55, 
5L  0,  i ,  De  pwnit.  c.  5.  D.  5,  De  pflenil.  <■.  -4.  .'!,  6, 
7.  8.  C.  li,  <j.  6.  c.  !.  C.  33.  q.  2,  c.  V6.  C.  50, 
II  2,  c  5.  D.  35,  q.  2.  c.  7,  8.  9,  10.  1«,12,  13,  1G, 
U.  C.  26,q.  7,0.5  C.  12.  q.  2,  c  17.  C.  ;>2.  q.<, 
c.  3,  el  4,  7,  8,  10,  9.  D  2 ,  Dc  piEnil.  c:.p.  5,  8, 
II,  dU. 

Eodom  modo  cilanliir  in  lib.  iv,  p.  ix,  lii.  xiv, 
capilnla  7-21  «lislinil.  primse  Dc  pauitrni;». 

'131  (  Purro  <|iiia  juxta  Leonem  ct  Ituioieiitinm 
vidclur  quod  ordinalio  lalis  babeii  raia  posaii  ot 
irrila,  quij  eiiam  Coiisiniilinnpoliiana  ^ynoilnsalias 
rnia  culpa  Maximi  rmocavii  nt  ir.'iluni.  ad  liaTOii- 
Coriim  oiiiniinoilam  oxMtfHinioneni  ;  nam  viilciitur 
1  .noconiius,  Damasus  ci  (Jrbanus,  si  <{uid  poieslaiis 
Negioloii,  ut  pulabatiir  a  proJ';<nib.  accepil  vel  or- 
<liuib  aliciii  triiiuii,  irriiare  et  depnlare  qnasi  iion 
lueril,  qii.tiu  ob  r(;in  Daiberlus  osiL-ndilur    or(!inan- 


<ln.-.  ac  si  iion   aniea  fueiit    ordinaius.    AngiiSlinrs  D  cerdos 


closiaiii  rodcirtoffiMlnin  sii.t  nnrtioiiis  ac<'iptiiiitaiil 
al>  cjns  adminisiralione  porpoiuo  ccssare  jironiur. 
Similiicr  itlud  Aiigustini  <le  sailem  ivyslica  nnoione 
el  <lc  sacramonlo  bapiismatis  intellij^ilur.  Sunl  aii- 
tem  in  Ecclesia  alii  ordines  qui  «ine  sacramenii 
Mncliono  sola  opiscopali  bcnedictiono  ciim  <|»adain 
vasornm  vcl  indumenloniin  <lisiril»iiliono  pr.rstan- 
tiir,  iil  lcviianitii  cl  iiifra,  bi  iiunnivis  ab  b.irrcicii 
ordincnlnr  lamen  ad  E<;clesiam  rcdontiK^s  in  ejnsdom 
Snscopti  i»radiis  nominis,  si  al;fls  iligiii  fiiorinl,  ab 
Ecclesia  <>idin;iiiir.  nec  lil  in  ois  itoralio  mnnoris, 
ciim  iiiliil  eis  ab  iixreiicis  dorealiir  fuissc  collaium, 
c  Scd  n;iriim  l.'<mcn  cst  ba*relicnm  posso  cnique 
trilmoro  maxitna  oi  non  miiiima,  <lare  prosbyleriiim 
e».  ponliliciiim,  non  vero  posse  di;ic»mium  ci  qnoil 
infra,  Si  noii  polosl  minima,  qnomodo  potcril  iiia- 
xima  ?  Qiiapropler  aut  diaconii.s  bis  ordinari  valcl 
aiiqiiis  ab  bxrctico,  aut  non  cpiscopus  iicqiie  sa- 


anlom  ail  sacramenloiuiii  solnmniodo  loqiiitur  vori- 
taiem.  Sacr.iiiicuiornm  nami|iio  ;ilia  snnl  neccssi- 
latis,  alia  ili^iiiuiiis.  Non  iieccssilas  lo{;i,  sed  lex 
iieces3iiaii  snbjicilur.  Sacrauienta  saliili  necessaria, 
•|ui:«  iicrari  iioii  [xissinii,  cnm  siiii  vcra,  aiifcM  ri  vel 
uniiiti  iion  dcb<>iii;  scil  cuiii  pociiilonlia  r.ii.^  cssc 
pcruiilianliir.  Sacranicnta  vero  ili:.;iiilalis  nisi  dignc 
fucrini  adiiiinislrala,  iia  ni  a  digi:is  provebanlur  el 
digne  essc  pro  cerio  dosininil  dif^nitaics.  Non  ul 
niiiiiiaiiir  veriias  mysterii,  scd  ullicium  cessci  ad- 
iiiiiislraiili. 

*  Dbjiciinriiernin  Daiiiaso,  liinocciitio  el  Urbaiio  : 
S  •niel  coii>cciaiiis,  ul;iil  U.  Crcj;orius,  iierunicon- 
secrari  iiou  dobei.  Itoiii  s.iciaiuciila  <|u;c  ab  bi're- i 
licis  iii  fiunia  Ktclesia;  niinislraiititr,  si<  ut  asiniil 
Aiigusii.iiis,  reilcr;«n  iioii  ilcbeni,  ne  inm  iioniiiii, 
6ed  sacr.inii-nlo  licri  videalur  injuria.  Uespoii<leliir 
-iuiem  qiiij  illud   Groguiii  de   bis  lutelli^iiur   i[ui 


«  Disiiiignmil  aliqiii  sic  :  H.creiicormn  aliqnisor- 
dinaiur  foris  ab  li.cieliro,  alius  iiilus  a  Calbolico, 
ci  poslinodiim  bl  b:oroiic<is.  Oni  post  Catbi)ticam 
siiam  oriliMaiionoiii  lil  ba;reliciis,  aiit  reor<rnialiir 
ab  baereiico  aui  non.  Si  reorilinaliir,  per  rcvcrsio- 
iicm  ad  Ecclcsiaiii  iicc  nlii  rior^^in  snscipii  ordincin, 
iiec  retinel  jain  siJStfpiiiin.  Uiidc  .Srt.'Hl»errimi(rB  «U' 
pra  lib.  iii,  p.  ii.  lil.iii.  Si  non  ileral  ordinem,  re- 
vcrsus  forte  relinoi  jam  iuiiis  forisve  snscoplum,  seil 
non  alium  siisccpliirus.  UikIo  Si  qiii,  Oimiis  cujnt- 
libel,  lib.  ii,  p.  i,  coll.  i.  Si  qiii$  iKcreticu  supra.  Ile- 
linei  i|tiiil(;iii  nisi  ad  siibvcrsioiem  Oilei  ordinetiir 
foris.  lji)(U'.  (^oitvcnieiiltbiis  p.  ii,  lil.  xxiii. 

c  Qiii  vcro  foiis  orjiiialiir  vel  ab  ilbxpii  nllimam 
manus  iinpobilioucm  rcceperai  in  ecclesia  nliima 
unclione  pruiiioius  csi,  ordinaliir,  sacramenliun  ac- 
cipil  or.linis  non  atitom  ordinis  o\6cculiutioin,  ide^l 
vuluiem  kjcramcnii,  i|uia  jam  lu  daiil.'  virlut  tlU 


891 


IN  rOl.rPCTIONEM  l,\nOR\NTIS  (:AliniN\US 


S02 
lione  monncliorum  in  rlerum  (H),  ei  c.  W,  (|.  8,  c.  A  1'aiisioriim   slii<lii<i,    por    Ccriinniain  llcr  f.icien» 

li()^|iill<»  fiiil  i(  r(>|)(iii>,  ulii  eri:iMi  (\Ct)  locnni  iii  ()iio 
nadis  riicnil  coiiiiiicinoral.  (Ju<lit'is  liiirarius  iii  iiiu'- 
giiic  l:il)(:ll:iiii  <l(-|)iiixil ,  i|iia^  L^ihnraiilein  riiiii 
liospile  ro!loi|ii(>iit<>in  ac  itcr  p.ir:iiilcm  «'tliibei, 
qiiaiii  Ughclliiis,  l(:ili:u  sacrc  aiiclor,  l.ihli  rcceral, 


tJ'),  de  comitalubetlico  e/xicof/orKm  iiliisiraniiir  (I.'.). 
Nonnuii(||uan)  suis  aniiiiailversionibns  (|ii:t'(laiii 
iminiscnH,  quae  ad  6ui  Ipsius  vil:i;  coiKlilioiiem  per- 
lincnl,  (|ua;(|Hft  non  injuciinda  sunl.  Sic  ad  cap.  23, 
q.  4,  C.2',  narral  quoniadmodnm,  pcrfeclis  Luleli;«; 


noncsl.Oui  sic  onlinalur,  post  icdiliim  non  in  co 
rciliTaliitur  ordo,  scd  si  oportcl,  per  l.ciieilictioncm 
sacordolifi  el  vocal  onom  Spiriliis  sancti  coiifirina- 
Iiiliir.  IJnde  OrdiniK  oiiis  lit,  xvi,  Com:ciiieniibitsl\i. 
\\m,  Ab  excomminiiauis  siipia  p.  iii,  ti".  iii,  Ouod 
qnidqiinm  sniir:i. 

«  Pr;cicr  forniam  laincn  Ecclcsi.«  nec  sacrainen- 
luin.iecipilaliqiiis  onlinis  veluli  nechaplisnv.  Por- 
losi  dh  illosuscipii  ordincm  qni  foris   itliima   esl 
pioiiioiioni»    unclione   perfiisns ,   si  nccessitas  vel 
iiiililas  iiitcrpe!l;it,  onlinaliilur  ut  noii  liacleniis  or- 
<lin;tlus,  quia  ncdnm  ordinisexscciKioncm  viriulcmve 
&acram(}nii,  sed  nee  sacramcntnm  suseipil  ordiiiis. 
Viuio.  Daiherlus    Qi<i   perfecte  snpra.    Qiiid    if{itnr 
i  hid  Aiigusliiii  esi,  Sicul,  iiupiit,  redeunli  uon  red- 
dtlur  quod  foris  habehnt,  »ic  venienli  repelendum  non 
est,  quod  foris  accepenttl  siipra  cap.   Qnod  qnidiim. 
Sed   hic   iiihil  ac(;<  pi.   Aliduihns    aulcm    videmr 
uiriiinque  possihile,  nl  vidclicet  ah  eo  qni    csl  no- 
vissimo  ioris  iiiniKiiis  et  ininiino  irihnanlnr  oi  ma- 
xima,  scil  allenim   non    <!epiit;ihile  nt  de  M;ixiino 
iliciiim  est  qiii  lameii  caiionicc  (iiisse  rrediitir  ordi- 
nalus,  siipra  lih.  j,  p.  n,  lii.  x,  rap.  Projiier.   \.uu 
e\  Domiinisqiiicnm  segeteziz^iniacogiiosciiinarea, 
cisdem  zizaniis  est  diclnrus :  Tamen  <iico  vohis,  niin- 
quam  novi  vos;  iieni  lilios  Ahrah;eJuda'os  noii  <ie- 
piital  filiosAhrah*.  Oicil  eii.un    ilios   ex   Deo  »on 
<'ss<',  cum  tanien  <lical  Aposlolus,  i|uoniani  ex  ipso, 
per  ipsum  el  in  ipso  suiil  omnia.  Scd  et  ideni  Apo- 
sjolus  ail,  Sin<i  charilaie   nilii!  sum,  cum  rcprohus 
«•necharilale  sit  aninal.  lm\ieriaU  supr:i  Ijh.  i,    p.  C 
VIII,  lit.  \iv  :  Asl  iii  omnihiis  id  vii|cn<Jiiin  qiiod  s:i- 
cro.sanclaj  videlur  Ec<lcbia;.  »  —  Lih.    jv,    p.   viii, 
Ut.  xiii,  coll.  2,  fol.  156. 

(J4)PiijsP.  Sicul  licet  canonico  regnlnri  parochiam 
lenere,  ita  et  monacho,  uterque  vero  ex  dispeusn- 
tiotte  Ecclesiw  polesl  exse  nrchidiaconus  vel  epi- 
scopus  f  ila  tameii  ui  unusquisque  maneat  in  suo 
ordine. 

t  Scieiidum  orgo  quod  ec<lesiastica  narrat  liislo> 
ria,  moiiachos  ante  (empus  papu;  Enseliii,  Zosimi  cl 
Siricii  clericos  iion  fuisse  ;  ail  ei  Leo  Anjjnslo  6'e- 
nernliter  snpra  lih.  i,  p.  vii,  lii.  xv,  fol.  3G. — C.  16, 
q.  1,  c.  40.  —  Poslca  quidam  e\  monachis  tlerici 
lacti  suiil.  Deinde  proocssu  tempoiis  tiomiulli  de 
l;(lihiis  cleiicis  eiiam  in  preshyieros  vel  diaconos 
promoli  siint.  Nonnnlli  vcro  siint  iii  cardinales  a 
Konianis  Mihlimati  ponliricilius,  vol  a  plehiiius  expe- 
titi,  ciiin  proprii  ahhatis  asS';iisu  ah  epis<;opij  sunl 


B 


diim  iit  B.Crcfjoriiis  in  ilialo^'0  referl :  S.  Rene<li<  liiii 
homines  monli->  C;is.>iiii  per<lu\il  ad  fiilein,  ftl  araiii 
Apolliniseieciam  ihi  snbvertit.  Iiem:  rnidam  Eipii- 
lio  anj;»lus  in  somnis  :ipp:ireiis  iiiin  ad  pr;i''licaii  • 
diitii  misil;  (|iii  ciini  i!e  viiio  lin^ii-o  cdnqiieieretiir, 
aiigeliis  flfbalonio  leiigil  litignam  cjiis,  ei  a  loio  vilio 
illo  ciir.ivil.  SciciiiItMii  (juoipie  esl  mnnai  hos  v«'l 
alios  :iil  olliciiim  cleric:ilc.  i<l  cst  admiiiislraliirii:iii 
;ilehih»is,  lioe  c^t  .nl  aniiii;'riim  ciiram  in  e<clc>iis 
s;ecu'arihus  insiiliiios  in(in;istcrioriiiii  tciiere  ;,Miher- 
naciila  noii  lieliero.  Cnde  hudum.t  —  C.  18,  q.  2, 
»'.  27.  —  Ad  lih.  IV,  p.  IV,  lil.  xii,  fol.  112. 

(1.^)  f  ln  Kc^'islio  eli:iiii  Ie;<iliir  qnod  li.  Grecoriiis 
civihiis  Tiiscini;  iit  coiiira  Lon^ohardos  arma  para- 
reiil  maiKlavil  et  inilii:iniihiis  stipt-ndia  decicvil. 
f  Sed  aliud  cst  vclle  occidere  hostes ,  qiio<l  (i^e- 
gorins  formidavit,  aliiid  aute-n  nollc  occidi,  neipie 
sc  iieipio  suos,  et  idcirco  vcllo  eos  ineri  ;irniis  et 
vallare  clypcis,  ul  Leo  el  idem  Gicgoiiiis  siuilnc- 
riint,  aKjue  eii;Kii  aposlolus  Paiiliis,  ut  in  Actihus 
le^iiur  apostolonim.  Uiide  .sacerdotes  licite  possiinl 
liis  qiiihns  armoiiim  lic<'nl  cxercitia,  persnadeie 
vel  qiiihii  lihel  aucloril:i(e  sna  ul  ea  arripiaiil  itn- 
per:iie,  qnaieius  cl  dcreiisio  siiil  hoiiis  et  iillin. 
Undo  Nostri  adversui  >  siipra  lit.  xxi.  — C.  xxiii, 
q  3,  c.  3. 

t  Hursiim  aiileiD  inielligit  Nicolaus  esse  rc> 
prehensihile  siiie  consensu  Roniani  pontilicis  epi- 
scopos  ad  comiialum  proflcisci  vel  casira ,  qiiia 
emeiidandi  moiis  tiiiic  us(|ue  fiierat  episcopis  i^alli- 
canis  sivc  trihittaria  imperatori  po>sidcint,  forias- 
sis  cmpia  vel  ecclesiis  henclicio  collala  \iroruiit, 
iinde  qui  Cxs;iri  solvenda  persolvaiil.  irihuluni  sci- 
Jicel  vcl  ariiiatos,  vfel  ut  assint  oiiri:c  vel  lahori 
caslruruni,  siveepi>copus  diinta&al  uhiioxia,  ul  do- 
ciinas  et  priinilias  el  ohlaliones  qiiasciiiii|ue  fiile- 
liiiin.  Si  eiiiin  episcopiis  ad  exercitium  iillio  vailtt 
iit  suhveniat  iiiiseris,  pinm  esl.  Si  itivita(usa  leli- 
gioso  printipe,  ul  euiu  saliihrihus  coiisiliis  el  ora- 
lioiiihus  adjuvet,  digiium  csi.  Si  autem  vocatus  ui 
principi  debitum  reddat  obseiiuium,  Jus  e«t.  Sed 
nuliimodis  liahel  ire  nisi  a  ponlilice  Uom.ino  perinis- 
aiis.  Unde  Quo  ansu.  i  supia  Ith.  ii,  p.  ii,  l>t.  .\iii. — 
C.  23,q.8,  c.  26.  lili.  iv,p.v,iit.  wiii.coll.  i,  ful.15.^. 
(16)  t  Autuinalur  qu0(|uc  stiperlluiim,  oratioiiem 
vei  qiiidquam  boni  iieii,  ul  pia.'desiiiiuii  salveitttii, 
quiMiiam  qiiidein  ul  provisa  necessaiio  evenieiit, 
ita  pi:edeslinali  necessario  saivalinntur.  Ad  qiiod  si 
Lahoranteui  coiisulis,  ipsiiin  cl  huspitem  iliius  autli. 


ad  ininistraiKlum  popiilis  insliluli.  Talihus  cl  taliter  ^  .Ad  lloiidum  Floiciilina:  palriu;  uiihi  tiatale  soluin  et 


educlis  e  claiisiro  monachls,  iii  popiilo  prxdicare 
licot,el  cwiera  qu:R  sacev<lotali  pcrlinent  olTicio, 
piihlice  exerceie,  luni  ei  his  «nivei sisque  sacerdo- 
tihiis,  quia  prorsus  cadem  consccraiio  non  olisistat. 
i'io  cis  namque  singnlis,  in  consecrando  illos,  ita 
siiigulaiim  aii  episcopus  :  coii.secrenltir  e(  saiiclili- 
ceniur  nianus  ista;,  iii  quidtpiid  gacr.iicaveriiu  con- 
secraium  sil  el  quidqiiiii  hcnedivcriiil,  honoditla 
siiil,  ct  ciim  his  idein  suhscqiiens  cpiscopaii»  hine- 
diclio  la;gialur.  nabent  igilur  ex  henodiotiono  coii- 
eecrationis  onines  sa<>erdolcs  monachi  ()ii:t-(|iie  si>  til 
01  iion  inonathi  pr:t;dicandi  toliiisiinc  saccrdoialis 
ollicii  poteslalcm,  exsecniionem  vero  jioiisi;iiis  iion 
txniies.  Qn\  tanien  liahctii,  c\  instiitiiioiic  qnalitor 
diximus  hahoni.  Sic  licel  mon;ichis,  S.  Cregoiio  '.'t 
D.  Marlino  ul  Aiigiisliuo  An^loium  episcopo,  iincdi 
'jarc  plohibiis  liciiit.  AlioqiKii,  inillis  csl  iiKiiiachiv 
li<  iiiiiii,  ni^i  coiuiiioueracii:^  diviiiitu-'   lii  liuno  ino- 


ad  vallis  Ariiis:iu.e,  Poiitorina:,  naiiviiatis  ine:e  uu- 
bile  casirum,  cui  iioinen  iiididil  vitinissiiiiu.s  ei 
pons,  ei  (liivius  Urina  ,  de  Francoruni  clnnalo  per 
Ateiiianniani  legressum  itiicilcr  a  schoiis  liaiiens, 
a  quodam  fauktu;  meinoriu;  pio  viro,  cui  sit  iii 
ciJelo  italaiium,  docenli  gratitudine  fui  reccptus  Lo- 
spitiu.  Ciiinqiic  vellem  proiinus  ui  de  meo  suiiiplu 
iiiihi  <|uidcm  Lahor.iiiti  nocessaria  pararei:(ur  <-l 
liospiti:  I  Absil,  ait  illno  lihoialiter  boiius  hos|>cs! 
Proleclo  ncniiie  <|UOniaiii  lihi  lui  largituslio->pitiunt, 
nomiiie  iiospilii  iKXcss.iria  cuiicla  siinui  iui  coui- 
plexus  cl  adjiincla  (iiiicli.  »  Sic  ig;tiir  Cl  uliqtie  sic, 
I  uin  in  pi'a;iieKtiiialione  si.lciea  |iioiiiissa  victuru 
sil  civiius,  civilalia  iioitiiiK;  via  qiucipie  civiias  ac" 
<  ipitur,  et  iii  via  suUiagiuin,  ui  sii  via,  pr.edesti- 
n  tli  sanctitas  ol  siiQragiuni,  inlcrvenlus  Lctlesia;, 
^'ndc  oblineii.  <  C.  23,  q.  i,  c.  21.  Ad  lih.  iv,  p.  v. 
\'.    w,  ioil    ',  lol.  131,l. 


rt,^  DISQIISIT.O   CRITICA  ET  EJUSDEM  FR.VCMENTA  m 

ut  (jusdcai  exeimilaroperi  qiioJ />e  f)M»-/>i«rnos  rjn«  A  secunilain  Dccreti    p:irlcm  liiviscrat,  peiiiliis   ne- 
/'/«;ri'«Mn/seiJeieiiiaiiinio!i.'licbal,inscioro  \itiu<'ril.      glcxil,    e    negiigere  eiiain  ilebiiil.si  iJivisionis  for- 


ileii)  alilii  opii.>;  ooinnieiiun.u,  ijiioil  de  jusiiiia  cl 
juslo  ad  Majonem  UKKjniim,  Sicilia'  admiriiium  (17), 
alnne  aliiid  quDil  De  lera  libtriale  ad  Uuyvneitt 
faiiormiiumtm  arcliiepi$copum  conscripscral  (18). 
Aiicior  in  liisce  lotis  seinper  iionien  suuin  iinlicai, 
scilicel  Laborant,  nndc  ernitur  noiiien  istiid  faniili.T 
propriuin,  ac  iioii  auclori  ob  sumninm  luborem,  nli 
falsoSiiarcsius  aiiluinal,  indituin  fiiisse.  Miriini  for- 
silan  alicui  vidcri  poleril,  nt  Laliorans  dum  se 
ipsiim  pluries  i»  opere  nomine!,  iiullibi,  ne  seniel 
quidein,  Graiiani  aul  ipsius  Dccreli  meiilioncin  fa- 
ciat  Hoc  lamcn  facilliine  explicaii  poicst,  si  per- 
pcndinius  Giaiiani  Dccnlnm  oiniiibns  nolum  adco 


mani  in  libros,  partes  ac  litiilos  adliibere  voluit. 
Cniii  viMO  noii  pnnini  coinniodi  ilhi  Grali.mea  dislri- 
buiio  afrcrrct,  cain  Lnboraiis  alio  modo  snpplrre 
sludiiil.  Iii  siiis  cnim  iliclis,  qiiibiis,  iili  vidiiniis, 
siiigiila  capiia  conjnnxit,  lum  aiiiecedeniis,  luin 
coii.soi]iieiilis  canoiiis  facti  specicm  exliibct  :  liac 
antom  proposit.i,  divisioncm  iiisliliiil,  qii.^in  diilin- 
ctionem  appellal.  Diriicull.itos  qiias  opponil  stalini 
aiit  addnclis  aliis  canonibus,  aul  propriis  observa* 
lioiiibus  dissolvit,  ac  rcspoiisionem  appollut  io/u- 
(loiicrri.  Alii|iiando  adjiiii^ii  :  solvilur  ila.  Noii  raiu 
solulionibiis  novas  oppoiiil  diiricuilalos,  quus  modo 
cenirarielalet   aul  coiilrr.rium,   modo  breviler  liac 


togniiumtiue  fuisse,  ul  priiiio  vcliiii  inlniln  quilibel  •*  vociila  :  coittiu,  signilicat.    Responsa   qua;  ad   has 


iieKuiii  pcrspicorei  qui  ipsum  inter  ac  Laboraniis 
('.ulleciioiicni  iiiiercedii. 

Ad  modum  divideiidi  qiiem  Gratianiis  in  Docrelo 
adliibuit,  quemqiie  sigiiificamiis  cum  do  pariibiis 
Criitiani  loquimur,  quod  ailiiict,  ipsum  Laborans 
a^que  adbibuit ;  alio  tanicn  nomiiic ,  collationis 
iiciiipo,  iiidicavil. 

Cj-terum  Graliani  distribulionem  minimc  sccta- 
lusc^it,  iici|iic  semper  ct  nbique  opiiula  in  colla- 
liones  diviilit ;  at  iii  iilis  taiilumino<lo  liiulis,  iii 
quibus  majur  eorum  nunicrus  occurrit,  collalioncs 
fecii,  unde  patel  ideo  illum  buc  fccisse,  til  facilins 
rapilula  cilari  alquc  inveuiri  possini.  Ilinc  cliam 
fil 


dillicullates  profcriiutur  appollat,  soli(tioiiem  con- 
trarii,  vel  si  paulo  posl  difliciiltaiem  solvil,  tolii- 
lioncm  contrarii  sujierioiis.  Nullibi  liaiic  diviMoiiis 
ralionom  iti  ipso  texlu  cummcinorat,  sed  iii  mar- 
gine  lanlum  liu?c  vcrba,  disiiiictio,  tolutio,  aut  tO' 
tuiio  contrarii  lupcrioris  adnotat. 

Panca  ndliuc  diienda  siipcrsunt  de  modo  quo 
Laborans  locos  siise  CoHcctiouis  ciial,  ubi  u  Grn- 
liaiio  omiiino  (iifTorl.  Ipsi  ciiini  iu  more  esl  ut  locis 
quibusdam  loca  parallola  ascribal,  aiix  concor" 
dantes  vocat.  iloc  maxime  in  diciis  ub  ipso  factuM 
vidimus,  qux  srepe  ejiismodi  laulum  locis  conslanl. 
llorum  autciii  locorum  tcxtus  lum  in  anleceJenii 


ut  bunc  divideiidi  mudum  non  pro  integra  qua-  ^  tum  iii  ci)iisci|iionti   aliquo   libro  au4  ci    partc  aut 


uam  parie,  uli  Gratianus  cum  parlibus  tain  in 
disiiiiciioiiibus  quam  in  qu;cs:ionibiis  feceral,  adlii- 
beal,  nequc  uii  Gralianus  a  priiiio  dislinclionis 
aui  quaestionis  capitulo  incipial,  alque  rumdcin 
divideiiiii  nioduin  usque  ad  riuein  reiinoai.  Cxtc- 
runi  Laboraiis  non  nimis  s;epe  lilulos  iii  coll.ilio- 
nes  disiribuit  ((9),  atque  ubi  illus  focii,  pro  ar- 
bitrio    paiiciores  aiit  plures   adbibuil. 

lii  quo  vcro  LaLoraiis  a  Gruliano  niaxinie   difTeM, 
illuJ  priecipue  esl  quod   quacslioiies  iii    quas   iiic 


cx  intogio  cxliibeiur ;  qiiarc  accurato  ct  libriim  ot 
parlciii  cl  tilutum  significat  iibi  in  opcrc  inveiiiri 
polosl.  Qiiod  si  babctur  in  priori  aliqiio  libro,  iliutl 
iiidicat  vorula  supra;  si  iii  postoriori,  vocula  infra. 
Loiiim  ipsum,  qiicni  scinpcr  capitiiluin  vocal,  iiii- 
lialilius  vorbis  alTorl,  qtiu^  scinpor  libri,  partis  et 
tiluli  niimcruin  prucocilunt.  Si  vcro  loca  parallola 
in  eodein  libro  aiil  libri  parie  cxstaiil,  nuiiqiiam 
libriim  ol  pjrioin,  scH  suluinmodo  tiluluni  alnolal. 
Capiiuij  taincii  tiiuloriim,   ipii    collaliones   babont,, 


(17)  Yide  appendicem  bujiis  Disseriat. 

(18)  Ad  c.  1.  q.  7,  c.  '27.  Lib.  ii,  p.  i,  tii.  i, 
Ciill.  4,  ful.  G3,  Luboraiis  a^^il  bic  de  Stnioiiia,  qiiain 
omniiini  orimiiiuin  siiiiiniuiu  rcpuiai,  ipsoque  adiil 


mcro  et  potonlalii  miiiora.  ciiinina,  possunt  liujiis 
niiiloformis  imiiiensilali  iioslibiiiia!  coiiiparari.  Du 
bai'  in  libi^Ho.  qiioio  Ut  vera  libertiite  cuniposui,  sic 
invonilur  ;  Siinonia  jenes  luluitstoi  quibus  £t(s,tii- 
lerio  graviiis.  In  loslinnjnium  vocal  S.  (^l"-monlis  j)  lualium  grntia  vcnalitas,  est  (amoiia  peccairix,  qnant 
1*.  verba   a    Gralianu,  c.  5-2,    q.   7,  c.   10,  niiala  :       Iwrrere  puietur,  impudicus  ejus  iimnior  el  in  pnblico 


Quiil  in  omiiibus  peccatis  adulierio  est  (jraiius?  tc- 
cundum  nnmque  m  pienis  obtiuei  locum,  quoniiim 
quidem  primum  illi  hubent,  qui  aberraul  u  l)eo, 
eliainsi  tobrie  vixerin' ;  qiijc  vcrba  I/jburans  doinilo 
ila  coniinciitalur  :  <  Sic  f>:ie  nibil  iu  pocculis  est 
adiilierio  graviu>,  eliam  est  adiillrriiiin  i|uain  si- 
luohia  vd  aposlusia  lcviiis.  Sod  aiiOi-iasia  lii  iniiis, 
foras  exit  ibiqiie  peilii  itur.  .\dull(Miiiin  vol  siinoiiia 
fit  iiilusel  ibi  cunsuininalur  ot  poriiiauol.  In  oiinii- 
bus  ergo  pcccalis  iuira  Lcolcsi  iin  cunsisk-iiiibiis, 
leniporc  li  Cloiueiilis  ul  opiu.inliir,  niilluiu  ropu- 
labatur  aduUerio  gravius.  Niiiic  autoni  siiiiuiiiaca 
p«&iis  adeu  lascivit  exuberanlor  ol  crevil,  qiiod 
aJulierus  cxcessil  ad  casios,  pulluit  vitginos,  TuMla- 
▼ii  cuelibcs,  religiusos  inrccil  cl  oninia  pciio  iiiuinli 
collegia  inaculavit  iJnde  nil  niiruui,  si  niitic  in  Li  - 
clo6ia,  uulla  iicc  eiiam  Subollii,  uipoic  suorum  im- 


delestutnr  sempcr  et  swpc  dumual  ad  verha.  Uaudet 
lanieu  obscenis  illis  jiujari  coniraclibus  quoticscun' 
que  furiivis  ingeuiis  clumlestina  sesu  prccbel  occusio, 
vel  manifesle  furenlibus,  paruloijistica  tpeeies  nu- 
pliulm.  lijitiir  liod.e  simouiucuni  scelus  est  adnlterio 
(jravius,  digiiorum  sciliret  bonitaiem  plut  opprimeiis, 
ei  nb  ecclesitv  terminiii  inimobitius,  qum  lamen  su' 
pereicrescentis  multiiudiiiis  el  pnipotcitiiuin  mole 
per  indusiritv  commenla  jirinatur.  » 

(i:))Enlilulosiii  culhuioi.es ifivisos.Lib.  ii,p.i,coli'. 
1,  2,  3ot  4.  P  111.  til.  xvi,  col.l  et  2.  Lib.  iv,  p.  iv, 
lil.  I,  coll.  1  01  2.  Til.  xxiii,  col.  1  el  2.  P.  v,  lii. 
XXII,  cid.  1,  3,4.  P.  vii,  lii.  xviii,  coll.  1  el  2. 
P  viii,  lit.  viii,  coll.  1,  t,  3.  Til.  IX,  coll.  1  el  2. 
P.  IX,  lit.  VII,  coll.  1  ct  2.  'lil.  XXII.  cull.  1,2,  3. 
P.  XI,  til.  II,  coll.  1,  2.  Lib.  V,  p.  I,  til.  VII,  cuil. 
1,2.3,  4. 


*''•''•  JNcoi.LncTioNKiiLAnoruYns  CAiiniNAtis  «on 

^ola  c(>ilalioiici»i  afTcrl,  caq.ie   ciiando  niodo  vocs  A  explior.i,  mi  vidcre  est  ex  iis  Iqu.T  iii  iioia  a|.iiCM.i- 
rapitulum,    niodo  voce   paragraphut  iiiiliir.    Hiinc       mus  (20). 
filanili  modum  Laiioraus  ipse  ad  calccm  libii  priini 


f  IV.  De  fonlibus  quos  procler  Graliani  Decrrlum  Laboran»  adhibuit. 


L3l»or;tniem  ininiine  fiigcre  pohiii,  Graiiauuni  ad 
rotnpilaiiduiit  decieiuin,  auiccessoruiij  snonmi  et 
inaxime  Burcliardi,  Ansclmi  el  IvoniscoHcclioi.ibiis  c 
iisum  fiiisse,  Hiiic  niininie  dubilari  polos»,  ipsiiin 
Muoque  illas  aliquaiido  adiisse,  praeseriim  ui  argu- 
ineota  liab*;rei,  quae  iii  suis  coHcordaniiis  H  con- 
trarietatibut  proponcrct. 

Ad  Burciiardi  opiis  q:iod  speclal,  quatuor  lan- 
lummodo  capimla  ex  illo  decerpsil,  ac  peculiariier 
libruin  ct  caput  adnoial,  quod  iu  nullo  alio  npere 
quod  laudal,  fccil  (21);  Anselrai  el  Ivoiiig  operibus 
raro  eiiain  usus  esi;  nnaedani  esempl.i  iii  iis  cx,- 
staitt  qux'  in  appciid.ceei  Laboraiuis  cojnpihaione 
diibimus. 

Praclciea  apud  Laborantem  nonmilla  loca  «lcle- 
ginuis  quK  iu  riiiila  alia  catiouuin  coilcclioue  i:i- 
venire  [lotisinius,  qnseque  ab  ipso  laborantc  collccla 
vidcniur.  lisiio.:eiilii  II  ilccrelaiibiis  lilleris,  quibws 
yoslerjoies    iiul'a!  iu   Graii;uii   decreio    habcniur, 

(20)  En  vct  ba  Laboraiilis  :  t  llhid  aulein  in  lioc 
et  in  seqm-niibus  iibris  :>dverl;»s,  n«oiii:iiii  ad  con- 
curdaiiliis  el  contrarielaies  ifivenie*ii:'as:  li.i'c  diclio 
tHpra  vel  infra  crebro  pointor  utilibel;  liilera  .' 
iranscisa,  vel  p  (•iiiii  iiuiueio,  vcl  co  cuiii  geininis  U 
iranscisis,  vel  p  sinipiiciler,  et  aVujuando  iiihii.  L. 
idesl  tiber,  I>.  cuin  niimero,  id  esl  parle,  T.  id  esl 
Cilulo,  Cu.  cum  geminis  ee,  id  esl  coHaiione.  P.  so- 
liim  id  est  pura,jrapho.  Si  ergo  p  cum  numcio  siip- 
ponitiir,  in  eodem  esse  libio  in  quo  esl  pra-fata 
Oictio  cogiialiir.  Si  /,  in  cadem  parle.  Si  co,  quali- 
lcr  d  xiinus,  iii  eodein  litulo,  p  vero  liUeia  si  piira, 
«iund  esi  sine  numero,  sisiilur,  in  eadem  coliaiioiie 
vol  lilulo.  Ouod  >i  iiibit  ad  suprn  vel  infra  s»pi>o- 
liilur,  id  de  quo  supra  vel  iiifia  dicitur,  in  caJom 
coll.tioiie  vel  liiulo  ciim  snpra  vel  iujra  piiia  po-  I> 
silo  rcperiliir.  Conconlanlia  vcro  ciii  ncc  s-ipra  ticc 
iiifra  siib^criliilor,  ad  jw/ra  vel  sn/na  quoid  proxi- 
uiius  csl  rijrcriiir.i  Fol.  £7. 

(21)  Laboians  cii:ii  decreliim  Rurclianli  liis  in 
lexly  ci  qiiidem  ad  lik  ii,  p.  iii,lil.  xiv,  c.ip.  %  iibi 
9dnotal  :  <  Lx  Huicliardo  lib.  xix,  c:ip.  Qui  per 
rixam,  qiioJ  esl  cap.  101  liiijns  iibri.i  Siiniii  moiio 
allcgatcap.  58  liliri  xi  Dccrsli  Diircliardi  iu  lib.  ii, 
|).  III,  til.  XXVI,  ca|i.  I,  iibi  pariier  adiiolai ;  Theo- 
ilorui  in  pcenitcniiali  ei  ti.  lih.  xi.  Quod  porio  loca 
liurcliardiana  a  Laboraiilc  i:i  dictis  citnl»  aliiiifl, 
.suni  haec,  ad  c.  28,  q.  1,  c.  II.  —  Lib.  n,  p.  i, 
lit.vii : 

I  (*ag:inortim,  iioii  Jutborum  iiieiisa  permiitiitir 
Chrisiiaiiis,  quianoiipa^^aiiised  Jiid.ci  pcrabitsionem 
Sci  ipiursf.  eoiitinmiis  eiiiiuiiliirsoducerc  Cliristianos. 
El  taiiicti  ul  ex  coiicilio  M^tgiiiiiieitsi  diciiur  in  B 
[utclMrdo]  lib.  IV,  capiiuti  Ciitechumcnus  [lib.  ix, 
cap.  20].  iion  deiiei  calecliumeuus  in  esu  coininu- 
iiiciUe  vei  osculo,  ctun  bapttzalis  iieoplyMS,  id  est 
iiovitiis  agilnr,  quorum  coitviciii  p<')erai  caiecliu- 
meiiiis  iiiiproba  vel  iion  iuobe  furmuri.>  tlodcm  fcre 
iiiodo  citai  Laborans  iiilra  lib.  vi,  p.  v,  lil.  iii,  foi. 
li5.  ad  cup  20,  Dislinct  iii,  l)e  consccralione, 
cap.  TjS,  lib  III  Decreti  Burchardi  ;    in  B.,  lib.  iii, 


qii3«ilain  ab  Kugcnio  ill  ct  ab  Alexaiidro  IM  etliiru 
adjiinxit. 

Unicatn  tanlumniodo  Flugetiii  III  iiiteram  prufert; 
habetiir  enim  in  lib.  v,  p.  ii,  tit.  iv ,  fol.  214,  cjns- 
dem  decretuiti  De  jurnmenio  cniumni(e,t\atA\in\^ti 
itt  inilio  et  in  liiie  iiiancnm  csl,  ali|i)e  inscripiioiio 
dcslilutum.  Bcrn.trdtis  Papiensis  idcm  dccrctuin, 
iiiiegrum  tamco,  inscripiioncmqtie  pra?fcroiis,  i^i 
siiaiiji  compilatiortcni  rcccpil,  ct  lilulo  De  jnrm- 
mcnlo  calumniK,  qui  cst  libri  primi  lilulus  xxiv, 
iiiseruit,  quod  ilidcm  in  Grcgorii  P.  IX  Oecrcialiitiii 
collectione  cxsiai  (22). 

Ex  decrcl.iiibus  Alcxandii  IH  qualuor  Collct-Hom 
iux  adjecit,  qiiarum  ca  qu.x  llctirico  arcbicpiscop« 
itcmensi  iuscripta  c-<t,p?rilcr  iu  Bcrn&rxli  fapicHsia 
collcclione  Itabciur  (23);  rcliquas  vero  iros  iicq"c 
in  ejusdcm  pODtificis  rogcstis  iic<|ue  alihi  iiivcn  rc 
potuimus,  qiiurc  ritas  hic  appoiiim.us  (24). 

Dein  Ui  codicis  uiargiuo  passiui  concilii  Laiera- 

ei  conc.  Elibcrilano,  c.ip.  Plnctiit  viciuras,  slatui- 
tiir  ut  piciiii^  non  adurciilur,  iton  colaiiliir,  iic- 
que  iii  ccclcsia  liani  ;  vf^ritm  desiiiuiioiic  au- 
theiitica  isludc&t  cl  vi  geiicr.tlis  coitsuuludinis  :tbixj- 
gaiiiin. 

(22)  C.ip.  2,  De  jurninento  calumniw  (it,  7). 

(25)  Cap.  •»,  G  cl  7,  l)e  appeHatwne.  (ii,  2t));  ibi- 
qnc  Cregorius  IX,  cap.  5,  ti  cl  7^  lib.  ii,  tit.  xxvm, 
Cclcberrimus  M.Mtsitis  cpistnlam  h.iuccc  inlcr  Ale- 
xaudri  III  episioias  den ctalcs  denuorecudit,  Cotlcct. 
ampliss.  conril    i.  .\XL  p.  lO&l. 

(24)  Al£:xam>£ii  iii  dccaiio  ci  capiiulo  Sarcsho- 
ricnsi. 

t  Cum  liiigo  Ihtvci  iii  iiostra  cssci  pr.Tsciiii.i 
(Oiistilutus,  Goram  iiuhis  ct  Iratribus.  tioslris  iii- 
slanlcr  pioposuil,  quod  Joceliiius  cpiscopiis  vcsltx 
in  cuiii  pr.vbcndam  tle  Urilford  jaiu  |iriilciii  rano- 
nice  conlulisscl  ct  vos  cuiii  'u\  Iraircin  ct  raiKiinrum 
reccj>cralis.  Su|)er  quo  uliqi"C  ei  liiict.ns  coiiccs- 
sionis  cjusdem  cpiscopi  ct  vestriim  ctiam  .ic  i|iia- 
ntiiidam  aliariMii  pcrsonaruni  lc.^limoiiiuiii  pr.i:lcii- 
debal.  Coiilta  vcrj  dilcctus  filiiis  iiosicr  magisicr 
Gislebertus,  jaiii  dicii  cjiiscopi  clcricus  ct  catioiiicus 
vcstcr,  pioponcbal  quod  palcr  cjus  pi.Tibcitdam  il- 
lani  usquc  ad  iiiorieiii  posscdit,  iicc  ci  aliquo  lcm- 
pore  rciiuatiavi'  Adjecit  eliamquod  liccl  sibi  coii- 
ccssa  fuissct.  ijliusxlatis  tuiii  icniporis  ftiit,  quod 
curani  animariim  nequaquam  recipcre  |)oiuii,  cum 
ccrtutn  sit  pra>ljcndam  iliani  curaui  aiiimaruui  lia- 
berc  et  illc  (|uai)do  sibi  conccdi  debuil,  :>d  pius 
septeniiis  cxstiiissc  dicaiiir.  Cumque  in  auditiitia 
iiostra  bxc  Cl  al.ia  multa  hinc  iiide  sa-piii>  propo- 
9ui»senl,  nos  diligeiitius  ailcndenlcs  (piod  paicr 
9UUS  pra;scriplam  prahendam,  sicut  uicri|iK'  r<?- 
cognovit,  pritis  li:ibticrii,  quure  periiiciosuui  eral 
cxcmpium,  ut  ei  iii  cadeii:  quasi  hu^redilario  debel 
jiire  succedci-e,  coiisiiler:tiitcs  eliam  quod  cmn  pr:c- 
bviida  sibi  ronccdi  dcbiiil,  illiiis  .-etatis  eral,  ipioil 
(uramiio:i  poieral  gi-tere  animarum,  iiikiiiukuihk 
cpiscopum  vosel  l^(.vlt'siam  veslr.un  ai)  ipsiua  :>uptr 


I 


w> 


MSOllSmO  CRITICA  EtEJlJSDt".M  FI5AGMENTA. 


m 


"ensis  sub  Alo\aiiilro  lil  amio  1179  liabili  caiiones  A  Marco,   ei    npiid  Cregorium  MaUhieo  canlinali    lii' 
Ascrii>li  siiiii,  initTiiiif  illos  iltcrcl.ilis  quoque  ej.is-      Bcripla  esl. 


den»  pap;c  lillera  coiis|iicilnr,  (|uam  ad  magitirnm 
Laborantem  S.  Uuriw  iii  foriicu  diaconum  cardi- 
ualem,  apoiioliiuc  tedis  leguitim,  Colioclioius  notnfe 
do  qiia  liic  ilissoriniiis  aiiclDioiii  ,  insiripla  csl. 
Eaii:(ioiM  ilccrelalem  aiianion  iniilil.im  cl  siiio  iii- 
•cri|iiii)iie    Jo.-\iines   ^Valicn^is  Decrclaliiini    Colle- 


C:ctcriiin  cum  tain  pauca  habe.it  Laborans  qnx  in 
Graiiani  opcre  minime  reperinntur,  incriio  iiiccr« 
possiiniiis  Deoredifn  maKini.im  ac  fero  iniegratii 
Collcclionis  inaierijiii  ipsi  su|ip>ilitasse. 

Iii  qiiiiilo  vcro  compilaliotiis  iioslru:  libro  phi- 
riii.>a    liabentur  loca  ei  jurc  {loinano,   tx  Digeciis 


riioiii,  QMX  iitlcr  aiUiqnas  vulgo  socuinla  appcllatur,  nonipc,  e  Codice  alqne  cs  Novcllis  Coiistilulioiiil)(» 
iiiscroil  rap.  i  l)e  tcMJbus,  lib.  ii,  lil.  »ii.  Grogo-  desunipla;  iu  quibus  colligomlis  Laboraiis  Gralia- 
rids  IX  cam  (loiiuo  in  cap.  iO  Dc  teslibus  el  allc-  nnm  loiigc  superavil.  C;iloruin  ea  non  ex  aliqus 
slilionibus,  II,  ^O,  cxbibol ,  diversain  laincn  nlro-  anliquiorum  canonuin  collcclione  ,  »('(J  ei  ipsi» 
biqiie    itabel  iiiscripiionoii)  ,    liain    apiiil  Joaniiem       Rumanorum  loguni  colleciioiiii)Ds  dcsuu)piis6e  vt~ 

«lelur; 


§  V.  De  coUecdonis  mrrilo,  ma±iiii!  si  cum  Gratiani  Decrcto  conferatur. 


Cum  onlineni  cl  mellio.Iiin)  quoin  iiim  Laboraiis 
luin  Gralianus  iii  Adonianilis  caiionum  colleclioni- 
lius  (eciili  suni,  allopie  coiisidoramus,  niillum  du- 
biui)-.  suboriri  potcst  quin  Laborans  iii  mullis  Gra- 
t>ano  palmam  prxiipueiil.  Lbique  cnim  deprchen- 
diinus  ipsum  ci  magis  ceriam  ei  inagis  absolulam 
inelliudum  sibi  pr^clikisse,  eainque  in  argumcnto- 
niin  disposiiioiie  scmper  prx  oculis  liabuisse,  ila 
ut  uiiiversiiin  Laboraniis  opus  ad  certa  capiUi  re- 
(tuci  faciie  possi'  vidcalur,  qiix  apprime  inier  sc 
Col.xreni ,    aiqiie   iitgentcni    e(rIo<:'>aslicaruni  lc- 

Iioc  impciiiione  absolvimus,  ei  eidem.in  perpelonm 
sileiiiiiim  iniposuiiiiiis,  aiirlorilait:  nposiolica  sla- 
ineiites  .  iit  ille  vd  aliui'  noiiiine  suo  jain  di- 
ctiim  episcopum  .lul  vos  vol  ccelosiani  veslram 
siiper  lioc  de  cxicro  noii  valeat  moicstare,  aiu  in 
Ciiiisam  deducere.  Deperiiimus  crgo,  elc,  dilFini- 
lionis  paginam.i  —  Lib.  it,  p.  iii,  lit.  vi,  foi.  U8 
elOO. 

<  Alkxamdcr  P.  III  JoANKi  cpiscnpo  (^aserlano. 

<  S(ipcreo(|nod6x  tuis  liiieris  iiiiellcximiis,  liliuiu 
Aibbrdi  laturis  prxsnitiuin  ei  liliuni  snroris  sim', 
riliabtis  Sianlioiiis  sonuis  (pioiidani  ojusdem  A. 
i|uas  idem  S.  iinu  dc  sorore  ipsius ,  seJ  de  alia, 
qiiain  post  ipsam  accepii,  susiulc-ai,  essre  conjiin- 
cios,  iii.i'  prudenii:e  prafsciitibtis  iilleris  innoloscal, 
quod  si  ita  cst,  cos  snsiin(;rc  non  debes  insimtil 
esse,  sed  potius  snnt  ab  iiiviccni  st>parandi,  <|U°a 
conUibcrni.i  potius  quani  iiijtninonia  possunl  vo- 
c^t\,  ciiin  hiijusoiodi  aflines  etiain  in  lertio  gradii 
conjuncti,  iion  dcbeant  insimui  reinaiiere.  »  —  Lib. 
I»,  p.  IX,  lil.  VI,  fol.  ItiS. 

<  ALE)iA>ur.Hlll  F.  arcbidiacono  ei  capilulo  Brun- 
disiiio. 

I  Constiluliis  in  pnEscniia  nostra  V.Ialorpraesen- 
liiiin,  parochiaiius  vestcr,  proposita  nobis  asser- 
lione  nioiiittr.ivil  qiiod  uxnr  sua  diuturno  correpta 
hiigiiore  neqiiaipiain  ei  debiluni  redderc  vaiens, 
ul  ipsa  fiercl  inonialis  rrcqucnlcr  ab  co  liccutiain 
cl  inslanlissime  posiulavit.  Cui  vir  ipse  landeui 
qiiamvis  incaiiic  salis  ei  illicite  siiper  hnc  assen- 
suni,  ut  ei  i.lciii  asscril,  prxbiiil.  Vcruni  illa  bic  aii 
monaslerium  Iran&eunte,  vir  iicc  se  voluni  c  istiiatis 
facere,  nec  ad  reiigion.^m  vellc  iriuisire,  consiaii- 
ter  in  pra:seniia  niiilioruin  proposiiit.  frocedeiilc 
vcro  lcitipore,  cum  fjinuli  sua  durniivit,  el  liliain 
ex  ea.  queniadnioiiuin  cl  ab  ipso  diciliir,  substulit. 
BteltieiiS  ergo  continuaiionein  criuiinis  ct  nieluens 
icoiilivani,  suppiiciier  a  iiubis  oxpciiil  ui  oi  lictii- 
liaui  duccnUi  uxoicji,  qu.c  sujin   iiilinr,tiaiom>us- 


^  guin  copian)  ad  eerias  Teluii  ctasses  reTocaiiC 
Laborans  loMis  in  co  esl  ui  opcris  sui  sysieina 
perquain  absoluluin  undiquc  fiat  :hinc  stu  !iosoruni 
rouiiiioduni  sa-pissime  ncglcxil  cl  cum  ubiqne  cdft- 
cordautias  ac  couirurietaies  apponcre  Telil,  iion 
raro  liiulos  scu  capiiularia  etiam  inseiere  coaciiii 
ruil,  in  quibus  nihil  aliud  fecit  quaiii  capila  imli* 
gitarc  quae  alibi  inscrla  conspiciunlur.  Aliqtiot  iiic 
nos  cxcmpla  exliibcmus,  nl  pateat,  quanium'  im  om- 
modi  hxc  forma  secum  ferai  (i5). 


C  c'pcr(»t,  c>ine:iliiis  indnlgercmiis.  Cnm  igiietr  utor 
aul  vir  juxia  canoiium  sanciioi.es  ci  alierniro  con- 
scniientc  digne  neqiical  siatum  coiivorsiODis  assii*. 
mere  nisi  pariter  converiatiir  ei  alier,  iicet  nonnni- 
lis  al>oniina'Dile  Tideaiur  ut  uiulicr  (1e  ciausiio  ad 
niipiias  saecnlares  de!»eai  revo^ari,  volumus  ut  prae- 
dictant  mulierein  dc  tnooasterio  vos  por  omnia  ic- 
laxetis,  et  ul  utorem  snain  ilii,  oinni  excusatione 
cessauie,  rcddalis.  Tolorabilins  eniin  esl  ul  vir  .nn- 
lefatus  uxorcin  btijusmodi  habeat,  qiiam  pcr  adul- 
ti-ria  inuita  discurral.  »  —  Lib.  li',  p.  xi,  tii.  iv, 
fol.  191). 

(i5)  Prius  liliitos  uli  in  Laborriiiiis  Opcrc  inve^ 
iiiiiniiir  dabimiis,  dein  eoruimlein  tituloriiin  rubri- 
cas  desrribemus,  qti£  ex  ca|)iliilario  qtiod  parleni 
prxcedit  dcsiiininius.  ul  ita  patoai  in  hisce  liluli<* 
argiiiiienia  indicari  <)iix  sane  luajoris  nioincnli  sunt 
ac  lusius  tractan  dcbuissent. 

Lib.  v,    pars  v. 
D      T.  XI.  Quoniam.   Si  quit  epiicofxus   per,    Supra. 
lib.  II,  p.  r,  til.  1,  coll.  1. 

'J'.'  XII.  Qiactiuid.  li>idein  :  Si 
Ibidem,  coll.  5. 

T.  xiii.  Omnis  cvjuslibet,  iib.  ii,  p.  i,  lil.  i,  ooll  1, 
Si  qni  presbyten.  TliI.  iii ,  Saluberriinum ,  iib.  iii, 
p.  II,  tii.  iri. 

T.  XIV.   Venluin  est,  lih.  i,  p.  iv,  lit.  xi. 

T.  XV.  Sicnt  is,  lib.  ii,  p.  i,  lil.  i,  coll.  f. 

T.  XVI.  Qui  tn  quatibei,  lib.  i,  p.  iv,  til.  \i. 

T.  xvii.PfrDeni<,  iib  ii,  p.  i,  til.  i,  coll.  iii,  .S/«- 
luimus.  Supra  p.  iv,  lil    vi.  Ibidcm  alia. 

T.  xviM.  Quicunque  sane.  i^oa  qui.  VTieaeniium, 
Supra  iib.  ii,  p.  t,  tit.  i,  onll.  t. 

1°.   XIX.  Si  quif  dator,  ibidein  coll.  3. 

1.  XX.  l'ntet  Simoniacos.  Ibidem  coll.  4.  Sant 
quiS'iHis.  Iiifra  lib  v,  p.  t,  lit.  vi,  coll.  4. 

Riibrica:  vcro  suut  lix>  : 

r.  XI.  Si  vel  laicui  SimoniuLe  inanus  aecepH,  at>l 


St  quis  epitcopus  pr(r. 


8U9 


JN  rOLI.ECTlONEM  LAHOUAMIS  CAUDl.NALIS 


900 


Longc  alllftr  Gr.ai  >»u<i  On't!ral,  ciiiii  iitillihi  loclo-  A  iIcmh  (lisposiiil,  nsl  libri  sni  iisiiin  viiile  iiicommi)- 


rein  Hil  :iit)>s  opcris  sui  loco»  ri;iiiill:it,  :ic  poiiiis 
bis,  Kxpc  cti:iiii  Ii.T  ciiindoin  caiioiiiMn  rcccnsc:il, 
qnolics  phnibns  iii  locis  nccessariiis  illi  vi(Ii;l)atiir. 
liinc  cii:iiii  raciiini  piilamiis  iil  L:ilioiaiilis  opns  nc- 
(j  'c  iti  s'liolis,  iic((iio  iii  foro  rcci|)en:iiir,  Giali.ini 
vcro  Dccrclinn  ol»  arj^niiicnloniin  gravitaloin  al(|iio 
crclcsiasticaniin  dccisioniim  copiam,  licol  ordiiic 
iniiiiis  accoininoilato  qnani  a|Mul  Lal)or:iiitem  ilispo- 
sila  essent,  ntioliiqiic  snminam  aiicloritalem  na- 
cliim  sit. 

rrrpicrea  divisio  (|ilof|ne  illa  in  caiisns  cl  quicitio- 
nes,  qiiamGr»i!aniis  in  scciinda  Docrcti  parlo  aillii- 
buit,  maxiinc  idonoa  liiin  ad  sclii)l:iriim  usiim,  Inm 
ad  fori  cxcrcitaiionem  fuil ,  iia  iii  inirari  iiiinimc 


dnm  dinicilcnir|ue  rcldi  lil.  QuiUnit  si  acccdat  La- 
iioranlcin  non  omncs  Graiiani  orroros  cn)cndacs'.>, 
inio  vcro  illis  siios  cliam,  co»r|nc  non  paiicos  a<l.li- 
(iisso,  fHcilc  inlollij.'ns,  rur  Grali;Hii  Dccretiim  La- 
iior.iiilis  colicclioiii  pi-itfcrrclur,  alqiic  aiiclorilalem 
qiiain  scnicl  in  judiciii  cl  in  sciiolis  obliniiit  ill.csain 
conscrvarii. 

Il.fic  nos  ciim  prrrdicamns,  lilicntcr  cliam  Talc- 
miii' I.  iboiMiiiis  0{)iis  noii  soluni  iii.-ixidii  pro  jmis 
caitoiiici  liisloria  iiioincnli,  idcoqne  ''Uiiiiiiis  iai:(ji- 
liiis  exc  pionduiii  fsse,  sed  eliam,  qnnd  m:kgis  refcrt, 
pcrqiiam  ntilc  ac  opporliinuin  essc  ad  enicndjniliuii 
corrigoiuliimquc  Gialianoi  Decicli  loxlnm  (Jplimii 
ciiim  ipsc  Gralianoi  operis  codicilms  nsus  essfc  vi- 


possimus  si  Dccrcltin)  in  jurc  canoiiico  ciinidcm  B  dcliir,  qiindi]uc  magis  mireris,  pluiima  cx  illi^  loois 


iocnm  nc  Digesioriim  libcr  in  jurc  Homano  obti- 
iiuil.  Laborans  coiiira  cuni  iianc  divisionem  penitiis 
iicglcxcril,  oaniquc  suis  coucordanliis  el  conlra- 
rioiaiibus  snppicre  voltierit,  argumenia  reciiusqut- 

exslilit  hujminoili  coiitraclui  medialor. 

T.  XII.  Si  episcepo  sciente,  vcl  non ,  (juilibel  suo- 
rum  clericorum  nisi  voluutarie  oblula  iiiscipil  preiia, 
vel  pru  bapti»mo ,  vel  consicjitalione ,  vel  promolione 
tamen  credcns  suscipienda. 

T.  XIII.   Venienlem  ab  /ia'relicis  non  clericamlnm. 

T.  xiv.  Venienlem  nb  hwrelicis  clericum  non  })ro- 
movendum,  ted  apud  eos  promolum  inler  laicos  lia- 
bendum. 

T.  XV.  Qui  importunum  se  ingerit. 

T.  XVI.  De  rebaplizalis  el  de  non  in  ecclesia  bapii- 
talis. 


liabel  qii.-e  vulgo  Palew  vo'-anlur,  qn.Tquc  iion  raro 
ciim  aliis  capiliilis  continuala  soric  c.\  Gratiani 
Docrolo  roccpil,  ila  iit  in  codicibus  quibiis  ijisc  iisa» 
esi  jam  cxslilissc  dicciid.i  siii».  Niilla  ciiiiii  c\  p:»rle 

T.  XXXII.  Hii  qni.  Siipra  lib.  ii,  p.  iii,  lit.  x\iv, 
coil.  \. 

T.  XXXIV.  Epincopus  qni,  lib.  i,  p.  x,  ti(.  xviii. 
Ibidem  alia. 

T,  xxxv.  Episcopornm,  tit.    xix,   Contuluit,  Cl. 

XXI. 

T.  XXXVI.  Sdcerdos,  p.  vii,  lil.  ii.  Ibidcm  aKa. 
Presbijlcri,  lib.  ii,  |).  iii,  lit.  ix. 

T.  xxxviii.  Reqniritis,  p.  i,  lit.  coll.  i,  4. 

Rubricne  liorum  capitularium  stint : 

1.  Si  quis  IransgrediliiT  promissionem,  quam  rnuo- 


T.  xvM.  Analhema  episcopo  decimas  et  oblaliones  ^  "/".'"*?  '""'''"^,  '""''''  ",  ^''''"'^  anl.quam  ad  ec 
eovferenli  laico,  el  laico  accifienti  el  omni  qni  tamen      <^/""'*i"^o«  9>adus  accedat. 


debeal  non  reddenli 

T.  xviii.  De  parvulis,  quibus  parentum  ciipidilas 
ttcqnisivit  prwbendas,  el  de  aduliis,  quibus  tua  vel 
aliena. 

T.  XIX.  Restituendum  ecclesim,  si  quid  ejus  per 
simonium  accipitur,  nec  tenendum  quod  pro  laliler 
arceplo  recipilur. 

T.  XX.  De  opprimendis  Simoniacis  per  exteras  po- 
testales,  nisi  communili  rcsipuerinl. 

Aliquando  inlogram  quamdam  libroruin  partem 
cilalionibus  absolvit,  el  in  uno  vel  aliero  taiilum 
tiliil')  ipsum  capiitilorum  tcxlnm  alTert.  Iluc  ex.  gr. 
fecii  in  libri  quarii  secunda  parie,  quai  iiu  se  lia- 
bct. 

T.  I.  Quamvis  omnis.  Sujira  lib.  i,  p.  ix,  til  ix  :  _ _  _  _.    __^^^ 

In  singulis,   lii.   x,   Oplaium.    In   eoden»  p.   viii,  ^      Ix" Si'dinconus'  auT^suprV dese^^^^^^^^^  vel 

*'i-  t.  alece. 

XVI.  De  invido  profectui  fralrum,vel  inv.do  rurius, 
aut  conieiiiioso. 

XVII.  Qui  despicit  agnpeslas 


II.  Sacerdos  sacrifical  aul  communicat  abiqne  ora- 
rio. 

lii.  Criinen  esl  in  tacerdole  sacris  Scripluris  omis- 
sis  legcre  comiKdias ,  elc. 

IV.  De  lemerariis  pcrcnssoribns  prmlalis. 

V.  De  prwsumeniibus  amministrare,  de  qnibus  exci- 
derinl  gmdus. 

VI.  Laicalis  quoque  depotilio  concesta  communio 
si  carere  meretur.  auferlur. 

vii.  De  nuile  consitleniibut  cuidam  episcopo  el  de 
levilaleejus. 

sii.  Quid  subdiacono  el  supra  vacanti  uxore,  qiiid 
uxori,  quid  proH,  qiiul  episcopo  conniventi,  quid  cle- 
rico  concubiiinrio,  quid  concubina;. 

XIII.  Disciplina  presbyleri  fornicanlis  et  tpoiile  , 
quia  cilo  poenitel  confttentis. 

XIV.  Qui  cum  levi  culpa  venit  ad  sacerdotium. 


T.  II.  Eiclesinsiica,  p.  ix,  t.  ii. 

T.  111.  Sncerdoles,  p.  vi,  lit.  iv. 

T.  IV.  Cum  beains.  Quoniam,  lil.  xx. 

T.  V.  Acccdens,  iib.  iv,  p.  i,  lii.  m. 

T.  VI.  Qniiijuis.  lib.  ii,  p.  iv,  til.  xv. 

T.  vii.  Tanta,  lib.  i.  p.  vi,  lil.  xLii. 

T.  XII.  Quidnin  clerici,  lib.  i,  p.  vii,  tit.  vii.  Cum 
imilui',  lib.  II,  p.  III,  lii.  XVI,  Presbijieris,  iufia  lii. 
XXII.  ibidcni  alia. 

T.  xiu.  Prexbijier  si  for.,  lib.  iii,  p.  i,  tit.  ii. 

T    xi\.  S.cut,  lib.  I,  p.  X,  lit.  XII. 

T.  \v.   \nte.  Episcopus  autein,  p.  iv,  lii.  ix. 

T.  x\i     Clericus  in,  p.  v,  lil.  v. 

T.  XMi.  Si  quis  (/(>.  Stipra  lib.  i,  p.  vi,  lil.  vii. 

T.  xxiv.  Ctencos.  Siipraiil».  i,  p.  viii,  lit.  ii.  Pla- 
icuii,  p    X,  \.  XVI.  Ibitiom  alia. 

T.  XXIX.  Quidam  mon.  iupra  lib.  ii,  p.  i,  t    xiv. 


XXIV.  Qui  alierius  cplscopi  clericum  eo  invilo  sntci- 
pil  el  relinel,  el  qui  sic  retinelur. 

XXIX.  Clericus  vel  monr.rhus,  vel  laicus  si  noluerit 
se.:i{ndum  tradiiionem  pairum  subjacere  proprio  epi- 
scopo. 

XXXII.  Si  deserviens  aitnrio  posl  lapsum  carnis 
desiJiose  pcemtet,  aul  vomiiuin  sorbel. 

XXMV.  Si  episcupui  inviium  ordinat,  ei  si  quis  a 
suo  promoveri  conlemnit  cpiscopo. 

XXXV.  iSon  nisi  sic  poslponendus  esl  prior. 

xxxvi.  he  loco  providento  deiosilit,  deque  eorum 
ttlia  voina,  vel  non  alia 

xxxviii.  IJirum  possinl  in  ordine  pmnitenliurH 
agcie  vcndiiores  coUimbaruin, 


!)<M  IHSQIISITIO  CRITICA   ET  EJUSDEM  FRAG.MENTA.  90i 

VLio  siinile  esl  ul  ov   Lahoianlis  coinpiiaiioiic  iii  Adarcimis,  pra-falioiicin    scii   Prteludiinn   uiia   ciiiii 

prima  prioiis  libri  parle,  nec  noii  inlegrum  libnim 


Graliaiii  Dccrcluiii  iiuiiiigravcrinl,  ex  opcrc  scilicei 
(jikmI  iieglociuiH  Oiiiiiiiio  alqiie  igiiolHm  deliliiissc 
mcrilo,  tliciinus  ;  cuiii  :ipii(l  nciiiiiiom,  ()Mi  glos>«as  in 
Or.iliuiii  Decrclum  scripseniiil ,  cjiisdeiii  mciiliu 
occurral,  iiulliimque  iii  Glossa  onlinaria  vcsligiuni 
appareat.  glossalores  ecJcm  uiiqiiam  iisos  fuisse. 

Quv.  cuiii  ila  sinl,  libcnlissimc  clarissimi  J.  M. 
Suarcsii  cpiscopi  Vasioiiensis,  neciion  cclcbcrrimi 
Zaccari*  dosi^jeriis  noslra  i]iiotpic  V(»la  conjnngi- 
mus,  niliilquc  magis  exopiamiis  qiiam  iil  Laboraiilis 
decrclorum  coiiipilaiio  ex  pr.islaniissimo  SS.  basi- 
lic:c  Vdticanae  codicc  lypis  pervnlgclur,  ul  iia  ad 
Graliani  Dccrelum  emcndandum  novuin  adjuiiien- 


lerlinm  liaiiscripsimiis,  aU|Ufj  liuic  dissorlationi 
npposuiiiiiis.  Iii  iis  vcro  exscribcndis  capilulonim 
qiij"  Laboians  a  Gialiano  inuliialus  cst ,  lcvlum 
excipere  omisimus;  locum  tamcn  ubi  iii  Gralianeo 
Dccreio  cxsianl  accurale  indigitavimus.  Lbi  Labo- 
rans  non  ipsum  capitulorum  ickluin  cxliibet,  sed 
locum  lanlummodo  adnotal  in  qiio  illum  inserucral, 
rapiuila  Gratianea  ilcm  adscripsirnus,  scd  iiuilis 
iiumcrls  disiinvimus,  <|uod  iii  illis  lanlumniud» 
fecimus,  quorum  tcxlum  Laborans  cxliilict.  Qiioad 
reliqiia,  niliil  omiiino  inutavimus,  iia  ul  ubi  capi- 
liila   Graiianea  a  nobis  indicaia   cxscribantiir,  ab- 


iiim  prxbeatur.  soluiissimum  L:«boraniis  operis  spcclmen    liabca- 

No«  iitterca,  ul  bislorix  jiiris  canonici  studiosis      m^^ 
£pc<iiiicn  qiioddaii]   liiijusce  prxslanlissiini  operis 


APPENDIX 

QuflB  specimina  (luoDil.im  coliectionis  a  Laborante  adurnat»  eihibet. 


rU.CLlCiUM  VOLCMI.MS. 

Ail  onenlale  cliiiia  piagam  sifiuiileiii  por  ameux 
rcgioiiis  Lden  seu  pniriani  parailisi  ,  tpiam  sux 
ficrdidil  culpx  meiiio  proiopl  isius  ,  liumaii.x  pro- 
gciiiei  posl  loMg.xvi  lempons  el  infausti  s.rculi  Ira- 
gtnlias  incxilio  niiiiium  calamilos^R  peregrinalionis 
«  rranti  redeuinli  vi:iin,  cl  insislemla  sil  gressibus 
iniscraliodcilalis  ustciidilct  ad  rcileundum  qiiibus- 
(]ue  volciilibiis  sufTiagaiur,  ot  ojicin  graiis  cxliibei 
|>leitiler  cnicaccm.  Nomcn  bujiis  esl  vix  ciim  (idci 
pielate  moraliias,  dccliiialio  niali  vidclicel  cl  pro- 
sccuiio  boiii,  liuc  ab  criidiincnlis  iiicipil  juris  ei  per 
cjusdeni  insliiuia  piogrcdilur. 

Qttibus  Cit  nomen  juiit. 

Jtis  igilur  est  constilutio  vel  nalur.'e  vcl  gcntium 
scu  geiilis,  ul  Kodiorum,  vel  rivilaiis,  vel  princi- 
pis,  aul  principalis  auctoritatis  in  sociale  fociius 
aiit  spc  piovocans,  aut  indulginiia  prolrabcns,  aul 
leiTore  cocrccns.  Spe  quidem,  ul  :  Qiii  bona  fece- 
rinl,  vivcnt;  indulgcnlia,  ut :  Cuiivcrlimini  ct  con- 
vcrlar;  lcrron-,  ui  :  Oinnis  arbor  falua  succidatiir. 
Iloic  cl  liujiiscemodi  siinl  jura  vel  logcs  cl  jura, 
pruliibiliones  el  prxtopia,  tpioiiiam  iil  ipsa  icncaiit, 
uinnium  tuil  logum  tcnor  liuiiiinibus  cdilus.  ^aiii 
pcrniissio,  ut  vir  lorlis  pciat  |)i\cmium  spe  civiliiaii 
f.icil  aggr:itulaiitem.  Illicili  vcro  pcrmissio,  iit  daiidi 
Itlieilum  rciiudii,  ciJom  facit  iii.liilgciiliain  milo- 
sceniem.  Kxliorlalio  aulcm  aJ  uiiuiii  qiiud  sperai 
txpcrgisccntcm. 

Civilejus  muliis  gcnlium  pliiribus  natiir.-e  vero 
diviii:r,  sed  conslilulio  volunlalisperiinel  pliiriniis. 
Jiis  civilc  cujuslibcl  nniiis  esl  fonstiliilio  civitaiis 
aiil  princi|iis.  Genlium  piuniim  vcl  umiiium  propc- 
iiiodum  ualionum.  .Naiurx  vcro  jus  indilum  cx  elli- 


C  cicntis  omnia  cansa  principii,  ciinclis  animantlbiis 
insidet.  Qiiod  auiem  in  ipso  legis  cl  evangelii  coi»- 
niendal  vobis  auctoritas,  fas  cl  divina  lexdicitur  cl 
natiir.c  vocabuluni  non  amiitit. 

Invcniunlur  coiisiiiutio,  jus  cl  lox  iiaiura  idcn», 
el  usu  non  idcm.  Lcx  enim  dum  suum  vooabulum 
jusli»  applicat  ab  aliquo  scriptis,  inlia  juris  ainbi- 
tum  coarclalur,  el  dum  constiluiio  siiuin  noiiicn 
imperiali  lantiim  vel  regali  concedil  cdido,  inlra 
legisacjuris  circuium  devocaliir. 

Suiit  usu  pr.xierca  jiis  cl  lex  idcm,  scd  a  jnris 
legisqiie  genere  miiioral:im,  ul  iibi  vcrbi  gralia 
traiisire  per  agrum  alienum,  fas  esse  dicilur  ei  iiOii 
jus. 

Spccies  iurls  gcntium  suiit  niililare  jiis  el  pu- 
blicum. 

Civile  forensc  qiioquc  dicitur,  et  esl  illiiis  una 
specics  jiis  iiiiiriuim.  Jiiris  qniritum  spe*  ies  siint, 
lcx,  plebiscitum,  .scnalus  consulliim,  coitslilulio  vel 
cdicium,  responsa  prudcnium.  Alioqiiin  lamen  et 
Iia:c  omnla  lcgis  noniinc  dcsignaniur. 

Sunl  vero  qiiarumdain  iioiniiia  logiiin  secuiidiim 
vcl  olTicialia  iioniina  cuiulilorum,  ul  consuhiris  vel 
Iribiinilia,  vcl  propria,  ut  Curnelia  ei  Falcidia,  vcl 
palriaseu  genlilitia,  ut  Uudia,  velsccuiidum  aiiquaiti 
proportionem,  ul  Satyra. 

Alia  prxierea  qniriiiiin  jiiris  est  spocio^,  noii  iil 
ill;(.-,  qiias  dixi  itiodo,  iii  scnitu  coiisisUiis,  cotisii^- 
liido  vidclicel  tiiilmos. 

Mos  cnim  cst  consiietudo  quam  ui.iciiiqiic  juM:i 
suum  onicium,  cl  (|ui  (lcbeliir  ollicio,  liiiem  ad  pru- 
veiituni  rc:piib!ic:e  dlulurna  m:ijoniiii  sattxil  aiiclo- 
rilas.  Oniciiim  vcro  osi  agenduniiii  civiliier  daia 
iiceniia.  Qiiamvis  ei  acius  'Jiiiusciijusquc  pcrsoti;c 


9(;3  IN  COLLLCTIONF.M  LAl;OUAMISCAUDINALIS  901 

BOtmiilum  inorescixiialis.ofHciinn  IrAiisnomiiicnliir.  A  sfi.ii  tliciliir  ci»isl..l.i  «locnilalis   Si   vcro  pri\il»gia- 
Ail  slipulaiivuiu  tliciis  Irgiiiir  in  liuiio  iiio.liiui: 


Csip.  1.  Omii«f  legcB.  I>.  1,  c.  !. 

C:ip.  2.  Jus  genernUt  elc  D.  i,  C  'i--tJ. 

C,|).  5— 9.  —  D.  I.c.  6-12. 

ilomaiii  jmis  sppoioK  siiiil  lcx  cl  cxlor.T 
siipra  Jicti'. 

CDp.  tO.— D.  2,  c.  I. 

(Jip.  11—17.-0.  2,r.  2-8. 

Aiiipliiis  aule:ii  csl  ol  alio  i|UX(l:i(ii  jiti  is  spccies, 
:>nierioribus  loii;^c  pra^siaulior,  aiicUirilalis  ^iile- 
iicel  CC(  lcsiastic.x:  ooiisiilulio.  Lcx  uliqiic  noii  sm- 
cularis  aiJ  a>(filicalioneiti  perlinciis  spiriiualcni,qiix 
spccificalu  noinine  canon  f  id  esl  regula,  noinina- 
lur,  Jc  pia  sanclorum  et  Ciiristi  (lispeitSntione  pro- 
veiiicns  ,  naiuro:  niagisierio  .lon  aJversa.  llaLci 
aulcni  cl  li£C  qnaluor  in  sc  conliuenlia,  bprcics, 
(lonuntcas  insliiuliotit^s,  constilutioites  aposiolic:is, 
(letrcia  poiiiiricn:n,  staiiila  concilioruin^  ei  liis  om- 
nibus  insunl  oracula  prnpheiariMn. 

Ad.siiiil  ct  aliorum  prxclara  inuniiuiiin  patruin 
et  illiisiiiiim  gloriosa  placila  \el  Jocuiiicnia  virc- 
Vuiil. 

Decrolornm  vel  canonum  sicut  et  leguin,  aliuJ 
siiignlare,  perlinons  uni  persona;,  vel  qu.Tslioni, 
ul  cpisloia  decrelalis  aii  coilegitun  vel  ad  quem- 
quani,  scilioct  et  privilcgium ,  qiio<!  veluii  privata 
lex  (licilur ,  atiuii  gencrale,  (juia  muliis,  quod  ei 
ipsum  pariiculare  est,  aliud  universalc ,  quoniam 
universis. 

llitrsus  aliud  temporale,  ul  •  in  viam  gemiuni  ne 
nbieritis,  aliud  porpcluum,ul;  Prcrdicati  evangetium 
omni  terrw,  aiiud  localc,  ul:  Si  clericiadconciliapro' 
vocaul,  non  provoceni  nisi  ad  Africana  C0Hci7»a.  Iiifra 
lib.  IV,  pars!V,til,  xxvii,capiluIiPrcsi>i;f<;ri,  aliud  ex 
caiisa,  i!l  :  Da  tributuin,  Symon,  pro  me  e(  is;  aiiud 
aniem  ct  leniporaie  esl  et  localepariier  ei  e.\  causa, 
ni:  Anglorum  terlia  vel  quarta  generatione  contra' 
cla  m:ilrimonia  lum  soivanlur. 

Coiiciliorum  qiioque  ve!  synodorum  aliud  uni- 
versale  lanquam  ab  nniversis  aiit  phiribus  aatio- 
nibus  celebratum  >  .iliud  provinciale  celcbratum 
sive  ab  cpiscopis  tinius  provinciae  el  vel  auctori- 
tatc  roiiianl  ponliftcis,  ejus  sive  prsesente  legato, 
vel  qiiia  decreta  seu  c.Tnones  non  promuIg:it  au- 
cioiitaie  priiuatis  aul  nictrupotilui  qiti  provinciui 
praeesl 

Piovinciale  lameii  esl  et  caeteris  provinciis  ad 
casus  siiiwlcs  ampleclendum ,  cum  ad  esum  Qgni 
cni  nun  snfficit  fsraelita  vicinum  deheat  vocare,und6 
de  libeUis  iiifr.  lib.  i,  p.  u,  lil.  xii.  ibidem  sunl  alir!, 
Noxil  lib.  sv,  p.  1,  l.  II.  Nec  silendum,  quotl  inicr 
canones  &iatutum  concilicrum  breviiaie  nomine 
generis  ufeilaiius  dicilur  canon,  unde  N>c(sna  p.  ii, 
lii.  xxni.  Decretum  usu  vulgatioro  prwcepinm,  pro- 
liibiiio,veI  consliiulio  ponlilieuni  Ilomanoniiii,  sive 
in  concitio  episcoporum,  sive  in  convcnU»  cardijia- 
liuin  roboraia.  Qtiod  si  epislolarijer  scribalur  ab- 


lilcr  scriLittir,  privilc;;iiirii  itiitiCiipaiur  ,  w;u  prT- 
«ciiti  delur  scu  coiiccdatiir  abscitli.  Aitamen  dccieli 
noinen  noiinuiiqii:im  siiniilur  nt  tiijiinlibet  caiionis 
saiicliiriiiiiijiic  docliiii.T.  coitip:i;;in:ilx  taiionibits. 
I'roplcrca  ilii  iliir  et  (|iiX'iibcl  iTa  oanon. 

Causa  taiii  dccrclaliuin  ponlificum  stilicci,  quam 
Fyiiod:iliiittt  caiioniiiit  pnciepiio  Clirisli  fnii  :  £■»■' 
cele,  inqiiit,  omnet  genlei  quodcuwque  tuqgtrtl  r>- 
bii  Puraciilui. 

Malcri;i  ralion;ibili«  vitJC  molits  e»  via  palri.i?. 

Oirtcium   rnodcraia  discrciione  jnlicr*  ei  prohi- 

bere,  remuncrarc  et  puniie,  indi.lgerc  qnoquo  \el 

permitterc  el  monere.  IJnde, 

Cap.  18.  Omnii  le.x—  D.  3,  c.  4. 
R 

Finis  est  ad  pairiain  gcnu»  hnmannm  oHkii  dii- 

pensatioac  rcduccre. 

Auctor,  insiiiiclu  diviiiitatis,  ordo  ponlificiUs. 

Ministri,  poiiiifices  ei  sacerdotes. 

Ordo  noii  eos  coi^iiendi  qui  tciopora  scqitiinr  ron- 
diiorum,  .".^d  corum  mtiltos  iii  pra-scniis  opoiij 
serie  singulis  adoptaf.tii  propositiscl  pcr  incnlen- 
iiam  circa  ea  constantibtis  librorum  sequitur  er- 
dinem,  ei  in  libris  ordincm  lituioruin. 

Legain  vero  fmis   aliis  ostendiiur   verbis   tV»x 

modo. 

Cap,  19.  Fflff*.  — D.  I,  c.  .. 
Decreiaiis  igitur  quaedam  el  canonica  docirina 
sanctorum,  quac  licei  parva  sii,  vaslitaii  ciijiis  cst 
C  delibaiio,  non  parum  lamcn  in  negotiis  cec.csia- 
sticis  iucboaniJis  trattandis,  lerminandis  expcdire 
videtur,  ia  sex  voluminis  biijus  dividilur  libros, 
quoium  genoraliier  omnium  communis  est  eccle- 
siastica  mor;»Iis  iiisiriiclio  :  Materia  digna  niinis  ct 
in  niinima  copia  ralioi.um  cononicnm  volcntibus 
cxercerc  confiiclum  ei  dissonantiK  pugnam  snbiiide 
mediante  ratior.c  dissolvi.  Ei  quamquam  singiili  sin- 
gulas  Inlenliones  principaliler  cxcquanl»r,nonnu!la 
lamen  valdc  nccessaria  princinalibus  iucidoutcr  at- 
lexunl.  Upde,  iiber  primus  agere  de  v.irietaiibu» 
ecclesiaslicxproinoliouis  iniemlcns,  alias  (piardain 
loti  volumini  perulilia  pro  locorum  apliiudine  non 
incongrue  frequenler  annectit.  Incipit  autein  sic  : 
Canosiis  ergo  genus.  Sed  .]non:ndam  capitulariuin 
ttluli  primiliis  hoc  ordiiie  disponunlur. 

TITLLl  CAPITULARIIM  PARTIS  PUIM/E. 

I.  Quid  sit  lex,  quaHs  esse  deteat,  quando  iii  de  ip$a 
judicandum  tel  per  ipsnm. 

II.  Differeniia  tialuralis  juris  adalia, 

III.  Non  quia  iecut  uaitur  aiiquid   ac   uempe  jus 
eat. 

IV.  ^onquin  conira  jv.s  nalnraU  videtur. 

V.  Quia  vero  coulra  est,  irriietur. 

VI.  De  consueiudine  mala, 

VII.  De  coHstiinlione  sncrilega. 
Vni.  De  conslHnlicne  minuf  cerlfe  varteintii,   aul 

cer:<K. 
iX.  De  conlraria  consiilutiowi. 


D 


%,.  BlSQUISmO  C.RITiCA  ET  EJUSDEM  FIWGMEKTA.  «06 

X    Df  iicn  eo^lrnnn.  A  comprclicndil.  vcl  mos  crrorii   ndmisil,    ul   inrra 

11.  De  eoniueludint.  legi  obvin. 
Xli.   De  non  obvia. 


Xlil.   Qui^contueludo  reiecatida  tH.,  qualiter.et  qtta 
de  cauta. 

XIV.  De  duobus  iiupotiibilibus  elifieKdum  viinHf. 

XV.  Indiifiniluir.   esl   percandum   cuiquaw,  ne  gra- 
uiut  peccH  ^Uer. 

XVI.  liegula  tiiitigamii  rigorit  vel   non  mUigandi, 
cl  qualiter  utruinque  fial. 

\d  Pta-:u!em  fainpilonentem. 
T.  I,  Cap.  1  5. 
Carivinis  erro  geiius  iex  cs(,  et  csi  emditie  lcgis 
i^d  illicUa  JecliiunHinn  satra  prxcepiio. 
C»p.  I.  Lex  ette.  —  D.  4,  c.  2. 


lit.  VI,  cxlorisve  liiiuebit,  irriium  haberi  debel  ci 
vaniini. 

T.  III,  op.  iiniruin. 
Nun  lonlun)  qui.i  sccus  ac  periniserit  aliqditl  n(;i 
irritntnr.   Naliirx  ncmpe   iicenlia    oomniunia  sitiil 
omnibus  universa.  Juie  non  consiieliidinis  vel  cun- 
slilulionis,  buc  cst  mciim,  illud  alteriiis.  Unde  : 

Cap.  I.  Divinutu  Jut.  —  D.  8,  c.  i.  Quo  jurt.  Qui- 
cuiUfUe  vos.  infr.i  lil).  iv,  p.  v,  lii.  ixiii,  collaiio 
priina,  fol.  134.  —  C.  43,  q.  7,  c.  i. 

T.  IV,  c^.  1-5. 

Esl  scilicct  nec  illud  irriiari  ijuia  non  juri  nntii- 
rali  quoniam  sanclioni  <iivi:ix  non  spiriliis  aul  vir- 
tulis,  sed  litterx  praeventioRC  repngnat.  JuLcbatur 


l!.);-nmc()nsideraliocuni  si(lex,aoniiulenipostc.'^,  B  enim  in  Levitico  :  Mulier  si  masculiim  parit  xl,  st 


lib«  ra  rsl  :  i-nde. 

Cap.  i.  Quamq.inm.  —  D.  4,  c.  5. 

Insiiiuljriim  seu  promulgalnrum  alia  firmatur, 
rd  «st  nraribus  ap{)robu(ur  ulenlium  ;  quniuvis  nli- 
quaiido  fonc  moribus  abroganda,  ulia  uon.  Qnn- 
proplor  invalit!;*  est  ut  quam  Papa  Telcsphorus  de 
ab!.iiiiei:tia  Mcut  iu  libro  seraionuin  ait  imbrosiiis 
promul^vii  dicciis. 

Cap.  3.  Statuimut.  —  0.  4,  c.  4. 

Cou&ers>l  in  idcm  B.  Gregorius  hoc  modo. 

<Cap.  4.  Sacerdoies  et  diaconi. —  D.  4,  c.  6,  D^niauc 

tacerdoles. 

(ijec  eisi  pro  legibus  iustituia  sitit,  quia  (amen 
ioaiiriuni  u^ui  non  piacucrunl,  alilcr  agentes  dc 
i>ai<9fre&si0iic  SU2  n«n  arguunl.  Alioquin  juita 
€'4iio.'ics  susccpto  privarentur  honore,  nisi  dicaniur 
lin:c  eiiiortationes  et  non  derrcia.  De.creio  siqui- 
<km  inif>or!3tur  necessiias,  eKhoriaiione  libera  ex- 
cilnlu;  ^oluntas.  Uiide  lla  infra  lib.  ii,  p.  f,  lit. 
XTi.  ibidera  sunt  alia.  Coiilra  Telespboruni. 

Ex  concilio  Aurelianensi. 

dl'..  5.  A  tacerdotibut  omnibnt  decretum  est,  ul  aiite 
v.iscltfT  toleiHnitatetti  non  ^uiaqua^etiina,  ted  qua- 
ftragetima  teneaiur. 

bed  Aureiianenae  concilium  jejunium  qundrige- 
DUfium  non  quinquagenarium  omnibus  vult  indici, 
Ti:i-3piioru&  iton  omnibus,  aed  clericis,  u.  dierum 
et  liidut. 

T.  II,  eap.  utticum. 

Lcx  omnis  et  positiouis  acceptioite  digna  consti- 
tuMo,  jus  nnturalc  sequiiur  et  de  natura;  venia  siii 
rivuli  irahil  originem.  Naturale  quippe  jus  illis  om- 
nibus  csse  constat  nntiquius.  Si  quod  post  hominis 
conditioiiein  jus  coHSUCliidinis  aiqiic  u(  credilur  a 
icinporc  civiialis,  qunm  xdificasse  Cain  legi  coepi'.. 
Sed  occ  ante  rormalionein  hominis  irrationabilia 
ip^  niluralis  juris  peritia  rugicbat.  Jus  autem  con- 
siiiuiioiiis  coepil  a  juslilicaiioiiibus  tradiiis  Moysi 
;•  DuiitiQo.  Si  emeris  servum  ebreuin,  ctc.  Lade. 
Cap.  1.  Moyset.  — D.  7,  c.  l. 

Est  immobiliinte  digiiius  quia  iiiutatis  aliis  noii 
niulalur.   E>t   ai   dignitate    prxsiaiiiius.   Qiiicqnid 
cniui  juri   nainrnli  contrarium,  vd  scriplura   vicii 
Patbol.  CCIV 


vero  foeminnm,  vxxx   diebus,  ei  omnis  mulier  duiii 

mensirua  patilur  a  lempli  cessci  ingressu.  Nunc  vcra 

fil  alitcr,  unde. 

Cap.  1.  Si  mulier.  —  D.  5,  c.  2. 

Cap.  2.  Baptizari.  —  D.  5  ,  c,  3. 

Placuit  u.  q.  p.  infra  lib.  iv,  p.  'i,  lit.  xiii,  f.  143, 
Placuil  ut  quicunque  parvulcs.  D.  4,  Ue  cons.,  c 
153. 

Cap.  3.  E«  tola  causa  inconiinfnlice.  —  0.5,   c.  4. 
Ad  ejus. 

Contrn. 

Cum  humililttlit.  Infra   lib.   iv,   p.  vii,  lii.  xviu, 

col.  2,fol.  194.  — C.  22,  q.  2,  c.  9. 

^  T.  V,  cap.  1-2. 

Cnp.  1.  Quw  coitlra. —  D.  8,  c.  2. 

Cap.  2.  Si  ccnsuetudinem.  —  D.  8,  c.  5. 

T.  Vl,rap.  1-2. 

C.ip.  1,  Mata  consuetudo.  —  D.  8  ,  c.  5. 

Cap.  2.  Qui  coniempta.  —  D.  8,  c.  6. 

T.  VII,  cap.  uiiic. 

Cap.  1.  Quicuuique   le^ibus   iuif^cratorum.—  D.  J, 
c.  1.  Jmperatotes. 

Siquit  episropns.  Inf.  lib.  ll,  p.  1.  Ibidem  alia. 
fol.  67.  C.  1!  .  q.3,  c.  91. 

T.  VIII,  cap.  1-10. 
Cap.  1-4.  —  D.  9,  c.  3-6. 

Cap.  5.    Ilieron.     in  sectmdo  prolo^o  bibliothecce. 
Emendatiora  sunl  oxcinpla  Laiiiia  quani  Graeca, 
D      Grxca  quam  Ebrea. 

Ergo  de  Ebreis  inviolalis  et  Gr(Bci   termonit  iii- 
corrupil,  fit  violatio  seu   curriipiio  per  lia;reiicos 
aui  scripiores. 
Cnp.  6-10.-D.  9,c.  7-11. 

T.  IX  ,  cap.  1-4. 
Cap.  1-4— D.  10,  c.  1-4. 

T.  X  ,  cap.  1-6. 
Cap.  5.  —  D.  10,  c.  7,  8,  13,  9et  10, 

Denique  iiirra  lib.   iv,  p.  x,   lil.  xi ,  foi.  190.  C. 
31 ,  q.  i  ,  c.  3.  At  iioii  oportet  onini  nicriio  nequc 
seniper  debilain  respondere  pacnain. 
Cap.  «.  —  D.  10,  c.  12. 

T.  Xl,cap.  1-4. 
Cap.  1-4.—  D.  H,c.  i-4. 

29 


f)07 


IN  COLIJXTIONEM  LAnORWTIS  CAIIDINALIS 


m 


T.  XII ,  cai).  l-H.  A 

Op.  i-2.  — D.  Il.r,  fc-6. 

Jie$ecauda  iiifra  til.  xiii ,  cap.  Omnia. 

F.Tgo  Ittudamtts ,  lolurabileiii ,  iioii  tero  kupersti* 
liosam  et  inlolerjbilen). 
<:ap.3-5.  —  D.  11,  c.  7-9. 
Cap.  6.  — D.  H,c.  il. 
Cap.  7-8.  — D.  12,  c.  3  et  7. 

Novit  infra  iib.  iv,  p.  i ,  lit.  ri.  —  D.  12,  c.  8. 

brgo  exempluin  sine  discreiione  jitstiii;e,  unde 
swpra  Aon  debeni  inrra  u.  viii,  lit.  xiv.  ful.  42. — 
D.  I2,c.  I. 


T.  XIII,  cnp.  unicnm. 

Cap.  !.  Omma.  —  D.  12,  c.  12. 
T.  XIV,  cap. f-3. 

Contra  jus  nalnrate  nulla  dispensaiio  ncc  dtio- 
niin  iuipo&sibilium  niinus  eligendi  ncccssiiaie  reci- 
piliir. 

l'iule  : 
Cap.  1-2.  — D.  15.  c.  1-2. 

Conira  quia  ait  :  tuuc  sotum  tiue  culpa. 
Cap.  3.  ^ullafeuus  sine  culpa,  et  iiirra  lib.  iv.  p.  ii, 

lil.  ix.cap.  Vj»,   /oI.  91.  — C   33,  q.  i,  c.  7. 

Sed  ibi  solvilur.  Si  qitid  p.  iii,  tit,  xxix,  fol.  100, 

cx  Anselm.  Lucens.  Iib.  x  ,  cnp.  54. 
ln  tnulis  p.  II,  lit.  XIV,  fol.    I4S.  —  C.  22,q.  4. 
i*.  5.  Ibidcm  alia. 

T.  XV,  cap.  unicuin. 

Cap.  i.  Qucd.  —  D.  U,  c.  1. 

Vfferebai.  Son  soltim.  Iiilra  lib.  iv,  p.  .m,  li«.  ii , 
coll.  2,  fol.  193.  —C.  32,  q.  7,  c.  i2,  cl  C.  52, 
q.  8  ,  c.  un. 

T.  XVI ,  cap.  1-7. 

C.ip.  I.  Sicnl  qundain.  —  D.  14,  c.  2, 
C.-»p.  2-3. —  D.  29,  c.  2  et  1. 

Ex  causa  fuii  rcpiidium  ,  sictil  dedil  el  Cbristus 
ipsiiin  irihutiim. 
Cap.  3.  yeceste.  —  D.  29  ,  c.  3. 

Siitis  (raier.  lofra  lib.  iv,  ji.  iv,  lii.  xmii,  coli. 
2,  fu;.  120.  —  C.  7,  q.  1,  r.  5?.  Occidit.  P.  v.  lil. 
i.i.foL  123.— C.  25.  q    8,  c.  14. 
Cap.  4.  IS'eresiaria.  — C.  i  ,  q    7.  c.  G. 
(iap.  5.  Prisris,  ■—  D.  5.>  .  (    1. 

lloc  concessil  Geiasius  %ii!ens  itjiicaiu  ecciesiam 
propier  augusiiafe  famun»  ei  bcUi  onmiuui  ferc  cie- 
ricoruni  ollicio  destiuiiair..  Innocenlius  vero  cfn'- 
tessit  ordinalosa  Bonoso  h:preiicos  subcipi,  ij^;  i;;- 
iiiium  pax  ecclesiae  lurbaretur.  Unde  : 
C:ip.  6.  Quod  pro.  —  C.  1  ,  q.  7,  c.  7 

Ordo  lcgiliinus  in  ia!ibu«  iiic  esl.  Nant  vidc  su- 
pra.  Iiifra  lib.  «v,  p.  vm ,  lit.  vm  ,  coll-  2,  cap. 
Artanos,  M,  155.  —  C  1  ,  q.  1 ,  c.  *j3. 

Cmare.nonui  ejicialur  sic  susceplus  ,  seJ  ne 
alius  ejiismodi  suscipiaiur,  iiisi  noii  oiniticnda  . 
volienienler  adliortelur  provisioni»  induslria. 

t.ij»     ■ .  £:•■./,  —  C.   I  .  (J.   7 


B 


TITLLI  CAIITILAUILJI 

rui,M.f:  rxHTis  lihri  tlhtil 

I.  Exetnpla  restiluiionit  drjtotitorum, 

II.  Canonet  depotitot  rettitueniei. 

III.  Hesiaurari  velanles. 

IV.  Ilis   dittonit   medianlei   el   tui    dittonfniiium 
potiut  astentiendum  otlendent,  ei  de  panitenttu. 

V.  Hettitutis  atcendere  altius  inhibenles. 

VI.  Altius  atcendere  coiuedenles. 

VII.  llirumque  volenlei. 

VIII.  Inliibitit  vel  inhihendii  permistioue  cedeniet- 
l\.  VeTmistorum  aliquibus  obtitlentet. 

\.  Obiistentia  lemperanles  et  reparandi  modus, 

LNCIPIT  LIIiLH   TEUTIUS. 


Tertius  liujus  excerpti  decrelorum  teu  etinsaunt 
liber,  qnos  degradalorum  el  quo  modo  reparari  con- 
ceditur,  partim  exempUs  parlim  canonibus  judical  ei 
declaral. 

T.  1,  cap.  unicuo. 

Maria  namque  soror  Aaron,  de  peccato  murmnrn- 
tionis  in  Moysen  ,  pirnilendo,  mundata  fuil  nb  ele- 
fitntin,  et  spinitnn  proplietiw  recepit.  Aaron  poit 
conflalionem  vituH  in  summum  consecralus  e^t  *«- 
cerdoiem.  Achab  de  inlerfeclione  yabilhae  viri  tan- 
clissimi  poenitens,in  solio  regni  permansit.  El  ut  innu- 
mera  utriusque  teslamenli  subliceamiis  exempla , 
postquam  Paulus  Slepliauum  tapidnvii  apostolus  fuit 

fs  electits  a  Domino.  Post  negulioneni  Petrus  factut  est 
princeps  apostolorum.  Pleriqne  redeuiiles  ab  haresi, 
suis  ofjlciis  reslituli ,  ex  quibus  nonnulli  sunt  et  qna- 
leiius  in  fascibus  agerenl  poniificii  sublimali ,  ul  Ati- 
gnslinus  et  plures  alii. 

Cap.  1,  Joannes    Chnjsosiomus.  —  D    .'iO ,  c.   13 
{Patea). 

T.  II,  cap.  l-!0. 
Cap.  1  2.  —  D.  50,  c.i4ell5. 
Cap.  3.  —  D.  50  ,  c.  20. 
Cap.  4.  — D.  50,  c.  19. 
Cap.  5  ei  6.  —  D.  50  ,  c.  24  (Palea). 
Cap.  7,  8  et  9.  —  D.  50  ,  c.  16,  17  el  18. 

Si  quis  presiyter.  Supra  hb.  u,  p.  iii ,  tii.  sviji. 
—  D.  50,  c.  22,  Conlumaces ,  p.  iv,  lii.  vii.  —  D. 

O50,  c.  21. 
Cap.  iO,—  D.  82,  c.  5. 

{Laboruns   exliibel  litijui  canonis  mscri(,lionem  . 
Lx  concilio  Cauorenii.i) 


Cap.  Uo.-—  D. 


T.  III,  cap.  1-9. 
50.  c.  1,  9  et  10. 


Adrianus  P. 
Cap.  4.  Si  quis  cpiscopus  a  synodo  deposilus  esl,  non 

licet  illuni   sutiem  a  quolibet   episcopo  nominari. 

Poiiquam,  Supra  lib.  i,  p.   ix,  lil.  xi,  fol.  47. — 

D.  50,  c.  tl 
Cap.  5,  0  et  7.  -  D.  .'jO,  c.  5,  2  et  4. 

De  his  supra  iib.  i.  p.  v,  lii.  x,  fo!,  17.—  D.  50, 

•:  <5   ::^:  fvi?ci'  us.  l]\  ':    11   m.  m,  vtn,  fi.l.  75. 


DI^OtMSITIO  f.UmCA  El   EUISDEM  FHAGMENlA. 


0'W 

D.  -iO,  C.  5i.  Si  quis  vero  %'olimlatt-.  Tii.  xwi,  \ 

coII.S.  fol.  27.— n.  :iO.  c.  U. 

Cap.  8  —  n.  r,o,  c.  r>i. 

Conira.  Ministret  igihir  alinrio  iii  miniinis  ofliciis, 
iil  suiil  incciisi  prxpanlio,  (aii(lcI;irioriim  dcporla- 
lio  el  iiiijusinodi. 
Cap.  9.  -  D,  50,  c.  30. 

T,  IV.cif.  I-M. 


:»10 


Cnp.  r— D.  50,  c.  ts  (rrtrcn). 

C.ip.  2.—  D.  50,  c.  25. 

Dtmino.  Siipra  lib.  i,  p.  n,  Vil.  Mi.—  P.  50,  c.28. 

Quifl.  Ii\).  II,  p.  IV  ,  lii.  XVI.--  D.  riU,  c.  38. 
C;»p.  3, 1  cl  5.-  D.  50,  c.  20,  2G  cl  27. 
Ciip.  6.—  Ans.  Liicens.  vin,  cnp.  10. 
Cj»p.  7,—  C.  2G,  q.  7,  c.  5. 

Sfnodus  VIII. 
Cap.  8.  Ihc  tii,  etc. 

Crogorius. 
Cap.  9.  A  tcmpore,  clc, 

Antiqui.  iufia  lib.  iv,  p.  n,  lil.  xvm,   fol.  178.  — 
C.  35,  q.  2,  c.  19. 

Cap.  10.—  C.  20,  q.7,  c.  2. 
C.p.  n.— C.  26,  q.  7,  c.  10. 

Scrvala  R.  Iii)clli  ct  jiiramcnli  ct  syiiodalis  abso- 
Iiitionis.  Ciidc  Si  qttis.  Supr.-i  iil).  ii,  p.  :  ,  lit.  xxiii. 
Ego  N.  refiito. 

Iiifr;i  iib.  iv,  p.  vi,  lit.  xviii.  De  co  p.  i,  lit.  vj. 
Cnp.  12.— C.  26,  q.  7,  c.  f. 
Cnp.  13  ct  14,—  C,  26,  q.  6,  c.  7.  8. 

^grolaniei.  lufra  lib.  vi,  p.  m,  lil.  i. 
Alt^xandcr  P.  I. 
C:ip.  15.  Sacerdoi,  etc. 
Cap.  16.  Sicut  bapiismiis,  elc. 
Cap.  17.  -  C.  26,  q.  6,  c.  6. 
C.ip.  18.  —  D.  l  Dc  pcrnit.,  c.  86. 
C.p.  19. -C.  26,  q.  6,  c.  1, 
C;.p.  20,    -C,  2G,  q.  6,  c.  14. 

C.  Carlh.  ii. 
Cap,  21.  Crismalis  confeclio. 
Cip.  22.  —  C.  26,  q,  G,  c,  4. 

Veruiu  quand-j  vcl  ui  pa'uileiidi  vcrilas  agnosca- 
ujr,  cjiis  indirat  lil^elii  .••ciies,  ciijus  o^l  iniliiim  ; 
ilemint  vir  iUuslris,  qitem  ecjo  Lnborant,  nnndiim 
huiiiiv  cardinalts,  scd  Caijucc  canonicus,  ad  an:inir3« 
II' III  Siciliix:  dc  jiisiiiia  ei  jusio  dcque  uiuUis  aliis, 


eo  DagitanlecoiKcxui. 


T,  V, 


f 


De  clericit  Siipra  lib.   i,  p,  v,  lii,  t,    IH  qm  al.  lib. 

n,  p,  111,  lit.  xivi,  coll.  1.  Quia  V.  iv,  lil.  xvi, 
T.  VI,   fop.  1-2. 
Cap,  1  ei2.  -  U.  50,  c  53  cl  54. 

Posl  dcposiliohcni  a  presliylcrio,  Tlicodosius  fuil 
episcopus,  (U  Lconlius  palnarcba.  Cnde  Joanntk 
Cli'ijsoslomui  siijira  lii   }. 


T   VII,  rnp.  'iiiiciim. 
Cap.  1.  —  C  1,  q.  7,  c.  10. 

Sicut  quidnm.   Supra  lili.    i,  p.  i,    til.    xvi.   Ibideni 

nlia. 
T.  VIII  ,  c;ip   unicuiu. 
Ilcparatio  laiiien  osl  iiilcrdum   ad  ni;ijor;»  sulive- 
Clio,  dispcnsaliv.-ecoiiligil  liiiuid;««  p(rni4onliuiu  vel 
«sliiie  vcl  uliler  indigiioium.  Iino  iie  (lisiolv;iliirpax 
C((  lcskc,  (|uia  inulliliidinc  rulcilur  uoxius  vol  iiidi- 
gniis,  iiou  dcjicilur,  scd  in  houuris  ollicio  lotluuir  ct 
(|'j;indoquc  pioveliitur  ad  uiajora.  Uiido  : 
L.  P.  Cip-  1.  -C.  23,q.  4,  c.  19. 
T.  IX. 
C:Rlcrun)  rt  ob  iiicuioriain  culpx  vel  causu;  recu- 
U  s;ilur  .1  luuUiludiiie,  quamquam  riuctuo&uiu  pa-ni- 
l«nliaiu  egcrit,    iic<|uaquain  tamen  videlur  contra 
scaudaliMu  reparandus,   nedum    aiiius   aitollcndns. 
L'ndc.  De  his  siipra  ttb.  ii,  p.  iii,  tit.  u. 

T,  X,  cap,  uniciim. 

Altamcn  ost   niinorc  iiegleclo,  m.njiis   scand:iluni 
fugicndun).  C:idc  Duo  maln  lib.  l,  p,  i,  lit.  xiv. 
Cip.  1.  ~C.  11,  (|.  5,  c.  65. 

Obscurc  posiiuin  hoc  advorbium  istud  iiiju&itr 
diliicid.T  ponilur.  Infra  lib.  v,  p.  iii,  lit.  m,  Pio 
itnfentia. 

Tituli  capitularium  parlis  secunda:, 

L  Soli  Dco,  judicium  realns,et   rei  nemini  cogniiiv, 
depnlantes  (scilicet  can0P.es). 
r  II.   Soli  jier    coufiSiionem     presbtjtero    inanifeslum 
revm  vet  indignum,  suo  slatui  diinittentes. 

III.  Moderationent    canonum  esse    Romani  fontificis 
judicantes. 

IV.  Offieio  reddilo  pristiiium  locum    aliquibus  non 
tnpie  deuegante». 

V.  Degradaiis,  locnm  panitentice,  el  «i  fieri  potett, 
necessaria  protidenles. 

VI.  Degradando,  ne  degradelury  poenas  misericordi- 
ter  infligenies. 

T.  I,  op.  110 

Dopositionis  igitur  omnia  jam  supcrius  el  conse  ■ 
queuier  ordinata  capitula ,  penes  ccclcsiam  icnciit. 
fcd  in  rcbus  manirestis  ccclesi:e.  Nam  de  occuliis 
el  incoguilis,  sibi  soli  reliuuil  j'idicarc  scu  coiidcm- 
D  nare  divinitas.  Uiide. 
Cip.  1  cl  2.  —  C.  2,  q.  5,  c.  20  ct  2-2. 
Mcnnam    Infra  lib.    iv,  p.  v,   lit,   v.  —  C.  2,  q.  6, 

c.  7.  Coiura  qu.)d  eiiaiii  diciiim  cst,  su|icrslitios;i 

adiuveuiio,  ei  temptare  dominum. 

Cap.  5.   Gregorius  M. 
Si  vir,  «^lc. 

Soliiiio  Sed  verum  judiciuni,  id  csi  vcrum  juia- 
nicnluin,  sibi  jiidicialiter  (Jniiini ,  veJ  .irgumentiini, 
veiiiin  jn.^lici,  ui  si  paioat  v.:  :i:.  oaruisse  poienlia. 
Cudo  iiibiii.incnta.  Infra  lib,  iv,  p.  x,  lii  \i\  (/o- 
cus  iste  invemiHr  j/j  Pseudc-lx-inii.  DecreiOf  lib.%\4f 
cap.  138). 
!.'f;f»  cOn». 


011 


?N  COLLECTIONEM  LABOIIANTIS  CARDJ.NAuia 


911 


C*p.  4.  Piure$.  —  C.  16,  q.  !,  c.  54. 

Sed  Dci  judicio,  iJ  esl  discrellone  cujuspiarn 
medialoiis  iu  cnjus  ore  pRcem  loqiialur  Dei  spiri* 
lus,  et  Tocein  cjus  audiant. 

Iiem  conlra. 
Cap.  5  K  6.  —  C.  8,  q.  5,  c.  23  et  16. 

Soloiio.  Verum,  non  temptatur  Deus,  ubi  secun- 
<him  quod  prxcipit  agitur.  lloc  eieniin  purgandi 
per  eMcharistiam  genos,  sompiutn  videlur  a  sacri- 
(icio  zelotipix  quod  dominus  in  iege  constituii.  Aii 
cnim  iii  libro  Mumerorum  ad  Muysen. 
Cap.  7.  Loqueu  fitm,  eic. 

Iiem  contra. 
Cap.  8  Cl9.  —  C.  %,  q.  5,  c.  24  et  25  {Laborant 
ctlat  eanonet  itlo$  €X  concilio  Guarmaliemi). 

Probabile  judicium  vel  divinum,  jurameniuin  io- 
ielii);i ,  vel  experimentum  io  eucliarit>uae  perce- 
piiuiie.  Ainpliusel  oninino  contra. 
titp.  10.  Nobilit.  C.  2,  q.  5,  c.  14. 

Porro,  non  e&t  canonica  censura  lixc,  sed  est  ad 
■dnritiain  impcientis ,  ■canoiiica  legiuinx  eensurx 
perniissio.  Purgatio  igitur  alia  csi  vulgaris,  ut  igniti 
ferri,  alia  caoonica,  ut  soluminodo  juraiiienii.  Uiide 
JUennam.  Infra  iib.  iv,  p.  v,  lil.  v.  Ibidein  alia. 
Vulgaris  non  esl  uisi  personx  serviiis ,  aut  suspe* 
«kc  serviliter.  lni(enu;e,  canonica  sola,  quia  babes 
utruinque,  sic  Burchardus  lib.  vi,  Qui  preibylerum, 
cap.  5.  Nobilit  supra.  Cuin  igitnr  in  ingenuum 
mala  fama  non  subest,  cauonica  non  est  exigenda 


A  nilcl,  vcl  eorum  poeniieiitia  fruclibus  non  apparel, 
vcl  non  occurril  cxsliiisM  rei»lilulioncu)  de  canoni- 
bus  eis  indultam.  scd  usque  qna  probibilam,  vel 
licet  sint  imniunes  a  crimine,  qnia  tamen  tacra- 
ineriluni  vana  species  nicnlirelor  ut  iu  Uigamis,  ir- 
reparahilitcr  manel  ablatus. 

Est  lainen  iii  inanu  roinani  ponlificis,  digilos  et 
in  digilo  di.ocrelio,  rigidilas  et  flexnrii,  quo  pro 
discrelivo  iibramine  sux  sanclx  deliberalionis  et 
providentix,  valcat  canonum  moderari  censoris,  ul 
ei  rigescant  miii.i,  ei  rigida  mite»canl,  lciitlaii  ruc- 
ccdat  asperiias,  et  aspcrilati  proui  cxpeJit,  si  ta^ 
inen  expediat  qux  noiidum  forte.eoiitiiigit,  di&peo- 
satoria  lenita».  Un<Je  Ditpentaiiones  snpra  p.  i,  tii. 
VII.  Ibidem  alia. 

Fit  autem  ipsa  dispensatio  muliiforniis  in  liis, 
qiix  rigor  caiiunum  non  admiiiii,  sed  prompie 
respiiit  vel  condemnal.  Librat  naiiifiiie  pro[K>«iia 
negoiiorum  secundum  resoflicii  ei  juxia  qiian^iutes 
rerum.  Duic  siqiiidem  rcs,  sunt  oflicio  dispensaio.^ii 
in  adininisirandi  raliocinatione  proposil?e,  adeplio 
sciiicet  commoiH,  quia  est  utiiiias  et  bonesias,  e( 
eviiaiioincominodi,  qux  est  inutilitas  et  lorpiiudo. 
Invenitur  aulein  commoilura  vei  incomraodum,  alio 
8ui  generis  et  majus  ei  minus,  ei  commodom  ia> 
commodo.  Coinmodoruni  debiio  seniper  omiltilur 
ininus  ut  contingat  majus,  si  necessarinm  silaiter- 
utrum  non  possiliile  iiirumqiie.  In  commodis  autcei 
contra  quia  sempcr  adiniltiiiir  minus  ut   eviietur 


B 


purgatio.  Unde.   Quod  fl»Wm.  Infra   lib.  v,  p.  lii.  ^  ,„^,^„5  gj  necessarium  sii  aliemirum.  ei  sim  iin- 
viii.iiemjiec  siex  ioimicoruin  (ictlone^ubest.Ltnde 


Auditutn  lib.  iv,  p.  t,  tit.  T.  Sin  ex  verisimili  sns- 
picione  sit  orta,  purgttionv  tollelur.  Unde  Prestfyier 
vel  ibiilem  et  iliklem  alia.  Quod  si  clericus  iii  po- 
))ulo  diffaniatur,  prsesenie  populo  emundetnr.  Uiide. 
Pretbyttr  ti.  Contultu.  Ibideiu.  Si  dumtaxat  iii  cleio, 
coruin  solumuiodo  clero  purgetur.  Unde.  &e  crimine. 
ibidem.  At  vero  episcopus,  cuin  xii  debebit  expiari 
culiegis.  Unde.  Contultu.  ibidem.  Presbyier  ciim 
vii,  Uiaconus  cuui  m,  subdiaconus  et  iofra,  poterit 
iaittummodo  simplici  manu.  Unde.  Si  le^itime  : 
Presbyter  <t.  Ibidem.  Hoc  regulariter.  Cxtenim  in 
arbitrio  consistil  episcopi,  quota  manu  se  quisquis 
INe  puriticet.  Unde-  Consa//B.  ibidem.  Si  auiem  in- 
famatus  idouearese  possitet  neiit,  sit  in  suspenso  ^ 
quamdiu  se  oen  reddit  idvneum.  Si  veronon  potest, 
impoteniise  suspenKio  sit  coaeva,  aut  si  furie  sii 
aequus,  roaneat  quousque  sinistra  fama  quiescai,  ui 
in  anouni  qnintam,  unde  foriaise  habetur.  Si  epi- 
tcopo,  supra. 

T.  II. 

De  his  verc,  supra  lib.  11,  p.  iii,  lii.  ix.  — D.  50, 
0.34. 

T.  ill,  cap.  1-6. 

Eorum  vero,  quibiis  gradiis  aurerlur,  aliis  post 
caiionice  transaciam  poeniieniiamdispositionequnm 
provida  resLauratur  ;  aliis,  qnia  non  digne  eos  poe- 


possibililer  simul  ambo.  Sin  opposiix  couferanlur 
solum  minus  bonum  oiniiiitur  pro  majore  liiando 
malo,  si  iiecessaritim  sit  alieruirum.  Quantiias  re- 
ruin  Scu  commodorum  elconira  niaxime  conside- 
ralur  ex  qualitaiibus  personarum  et  exigeniia  leni- 
porum.  Personarum  noniine  populum  qiioque  rcci- 
pimus  usu  rbelorirorum,  el  quosque  plures  in  Id- 
ipsum  nna  voluniate  devinclos.  Quocirca  persoiia 
est,  unus  aut  plures.  Unus  autem  quanJo  est,  aut 
est  cum  pluribus  aut  sola.  Quandb  vero  plures,  aul 
extirpari  valet  pestis  zizaniorun)  tritico  non  avulso, 
qux  dici  valeal  quasi  sela,  aut  inequii  eradieari  sine 
triiico  ei  exierminio  pacis  ecclesix  generalis.  Non 
in  talem  facit  ea  :  nou  dafidft  sententix,  sed  in  so- 
lam.  vel  qnasi  senieniia  deitrrex  eanone  nisi  mo- 
deratione  provisoria  supporietuf.  Hanc  moderaiio- 
nem,  de  varieiaie  ruevenirecaosarum,  quilNitces- 
santibns,  rigor  vigilaits  non  mollescit.  Fit  enim  ul 
levigetur  asperitas,  iraminentia  necessitatis,  ioiuiiu 
pielaiis,  consideratioue  personx,  prospicientia  utili- 
luiis  ci  cautela  conirarii  ,  imiiiineniia  necessitatis, 
iii  cuin  lempore  Gcl:«sii  P.  esset  italica  ecclesia 
propier  belli  faniisque  letigeram  cladem  omniuni 
clericoruoi  officio  do&iitula,  adco  ut  plerisqae  po- 
pulis  siibsidia  regcndarum  dcessent  animarom,coH* 
ccssit  Idem  pontilcx  de  nionacbis  ,ic  de  laicis  cleri- 
cos  assumi,  diccDs  :  Nece.^isaria  supra  lib.  1,  p.  1, 
tit.  XVI.  Ibidcmalia. 


B 


•JJ"»  DISQUISITIO  CUITICA  ET 

Dixi  non  tn  laUm  f.itii  ccnoit  cl  roiilra,  (|uoiii:uu  A 
tlius  esl  canoH   dand.i:  ^cnlcnlix,  qni  el  scnlenli.i: 
cansain  ponil,  cl  in  riuiinim   dicial ,   ut,  qui   facii 
hoc  vel  (ecit,  abslincalur,  alius  vero  date,  qiii  cl 
lenlcuiix  ruusam  ptioii  el  diclal  iii  prjescns,  u(, 
euni  qui  fcril   lioc  vel   rjciel,  abslineinus.  CaiH*- 
nuin  canoues  noti  suni. 
Cap.  i.  —  C.  I,  (j.  7,  c.  13. 
AoN  debci.  Epttcopus   Hon,  supra    lib.  i,  p.  x,  lil. 

II.  —  D.  05.  c.  2  clO. 
Cap.  2.  —  C.  1.  q.  7,  c  14. 
tuiu  qiii^ifue,  *u|»fa  p.   i,  lii.   vm.  —  C.  25,  q.  4, 

c.  If». 
Cap.  3.  — C.  1,  q.  7,  c    13. 

Iiiluitu  pietaiis.ui  de  illiicraiis  el  corpoic  vitiaiis 
proiiiolis  in  cleruiii,  cl  dc  cpiscopis  suliilo  faciis  cx 
bicts.  Undc. 
Cap.  4.    -C.  l.q.  7,  c.  12. 

£x'-tjun(  snpra  iili.  i,  p.  vi,  lii.  xxvi,.  —  C.  1,  q. 
7,  c.  IS.Conbideraiioiic  porsonjc,  Tanta  lii.  xlii.  — 
C.  1,  q.  7,  c.  11.  l*ros|)iucnlia  ulilitalis  ef  caulel.M 
conlrarii,  unde  Tali.  p.  iv,  lil.  xv.  —  C.  1,  q.  7, 
c.  «7. 

Unxlmmi.  p.  vi,  lii.  vxvii.  —  C.  1,  q.  7,  c.  19. 
Cap.  5. -C.  l,q.  7,  c.  20. 
Si  quis  coL,  supra  lil>.  ii,  p.  n,  lit.  xxiii.  —  C.  i, 

q.  7,  c.  8. 
Cap.6.-C.  l,q.  7,  c.  21. 

Dispcnsaiio   igitur   esi  circiiinsJatiiiarum  |>Ienc 
ralionabilis  iii  agendis    oliservaiio.    Circuinstaniias  C 
dico  personas,  res,  causas,  len  pora,  loca,  rigorcm, 
enilateni,  et  quas  ali.ns  agcndis  accominodas,  indu- 
•Iria  dispensaloris  adverlil. 

T.   IV. 

Pleruniqiie  auicm  officio  rcslaiiialo  ncn  resiau- 
rai»«iir  ei  lom.s,  nc  scilicel  vcl  sui  Uiuii  scandaiizeiur 


LJLSDEM  Fi\.\GMt.NTA.  9fi 

eictesia  vcl  ipsius  ui  sii  menioiia  restiinii.   Dndu 
Valet  supra  lib.  i,  p.  vii,  til.  ii.  —  D.  81,  c.  9. 
De  hit  vero  lib.  ii,  p.  iii,  li(.  ix.  —  D.  50,  c.  34 

T,  V,  cap.  uniciini 

Cui  lanien  locus  iionoris  ofTerlur,  eidem  ab 
cpiscopo  locus  est  idoncus  vel  invito  ad  jxrniteii- 
tiam  providendus,  el  indigenti  viiae  substnniiacit- 
luni,  si  potest  fieri,  providenduni.  Uode  Saierdo$ 
aiitem  supra  lib.  i,  p.  vii,  (it.  ii.  —  D.  81,  c.  7. 
lliidein  alia.  Prabjfter  aul  lib.  ii,  p.  iii,  lit.  ii.  — 
D.  8l,c.  12. 

Cap.  «.  — D.8I,  c.  16. 
T.  M. 

Disciplinalis  in  cleruui  series,  ea  non  prxpostcra- 
vel  obliqna  sed  esse  rccta  conjicilur,  ui  a  lcnibus 
(raiiseatur  ad  aspera,  et  a  niinimis  inlendatur  a<l 
inaxiina.  Quamvis  ideo  medicinalis  bcc  operatio 
aniidoia  minora  ponat  ei  lenia,  ne  aiajora  sil  opiis 
apponi  vet  aspera.  Tangit  verbo  ne  verberet,  nii- 
natitr  vullu,  ne  vuiiieret,  sed  et  vulnerat  miseran- 
lcr,  ut  liberet.  Primum  crgo  videtur ,  ut  qui  eicos- 
Berit,  arguatur  aut  moncatur  at  ev^dit.  Undc  am- 
mnnilio  delict  annuere  Tiiidictam.  Iiifra  lib.  iv,  p. 
IV,  iit.  VII,  cap.  Indignt.  —  C.  12,  q.  2,  c.  2I.Ilem. 
Si  peccaverit  in  te  fraler  luus  arguc  eum.  Scqnilur 
ui  qiii  argui  negligii,  eKcliidalur,  vela  pruprio  sus 
pcndatur  oflicio.  Vraler  hoe.  Si  qui  tuHt.  P.  ii, 
tit.  xiiic.  Deiu(Je  ut  contumax  bcncficio  despolie- 
tur.  Unde  Si</uii.  Eo$  etiatk.  Tii.  xii.  Deinde  iit 
coiilumacior  gradu  privciur  officii.  Unde  Deeermimwt 
siipra  lib.  ii,p.  ni,  til.  xtvi,  coli.  I.  Ibidcni  alia. 
Audi  utobsiinaluft  anaiiiemaiis  gI«dio  proreliiitur. 
Unde  Tam  tacerdos.  NuUa  major  Infra  lib.  iv.  p. 
Mii,  lit.  Mi,  cap.  corripianlur.  —  C.  21,  q.  3,  c. 
17.  Ibidem  aiia.  Fit  autCiii  et  alio  provisori»  arlis 
ordine  disciptina» 


ExpUcii   liber   tertius. 


1 


ANVO    DOMtM    MXIVIII-MCCL 


LAUHFMII  I)E  LEODIO 

i]T  continuatouum  i:jus 

6ESTA   EPISGOPORIll  VIRDDNENSIUM 


ti 


ABBATUM  S.  VlTONl 

ED.  GEORGIUS  WAITZ,  PROF.  PUBL.  GOTTING. 

(PF.nT2,,  Moiium.  Uerm.  hisi.,  XII,  48G) 


Cnin  sxcnlo  Xll  pltinni:»»  Lnlliarlngiaj  Kcclesiar;  iibi  is  gaiit!<;reiit  de  geslis  episcopornm  nLlialnmvn 
jcrtplis,  oliaiii  Mrduncnscs  u'  sliKlnernnl,  nc  qiii  jiosl  ileilenses  firiini  lalem  assrciiti  essoiil  lionoreni 
niiiic  ab  ahissiipcrar-MUiir. Bcrlarii  igiliirooiiliiiiialione  (SS.  IV,  p.  4*)STI.  [Pairol.  l.  (;\X\IIj)  in  medio  s, 
XI  «Jesinenlo,  res  per  cenliiin  Atc  annos  ad  siiain  iis(|ne  alatein  gcsl.ts  cnarrandas  cnravii  nionaclius  S. 
Viloni,  lliigo  noinine.  Oin  ordinis  sui  fr;iirein  e.\  canobio  S,  Laurenlit  Leodiensi,  lilieraruin  siiidio  liis 
teniporibns  piajcciienli  (i),  Virdunuin  lransj,'res.>Hin,  cl  ipsuin  ul  vidctnr  L.iurenlmin  ("iicuii!!  (2),  conttiio' 
vii  ttl  inniins  illiid  suscipetel.  Ncqiie  Unircitlius,  ([HMinvis  pcr  uniifti  t:inlnitt  annuiii  Virduni  dcgueril  (5), 
abnuil  <|uaR  pclebaniiir,  claroruin  vii-oriini  gesia  (»Llivtone  picui  a  j;io  passii''. 

Librntn  Alberoni  episcopo  inscripsit  epislola  prjeiiiis>a,  <jn.»  <m  rclulil  (\n:ii  a  Bcriario  omissa  de  liisioria 
"Vjrditnensi  niidccuni|nc  coHigere  poieral,  eatjue  parlim  lalsu  j;lorije  p:.irix  slndio  liiic  relaia,  partiin  vcro 
i*>^  genuinis  nionnniculis  suii>pta.  Ipsa  tiUloria  inde  ab  a.  iO'tH  (leLliiis  1047)  ad.  1144  iisqiic  dednci.i, 
cx  (|uibus  fonlibus  tian>l.i  sit,  Laurcnlius  iins<|nani  indicavil,  sed  ver/j  se  studuisse  pahuii  proiossus  esl(4j, 
<  qiticunquc  nietius  insinuaverit,  ineliorenl  senientiani  iii  oinniiiiis  seqni  par.ilits,  >  ne<iue  perperain  gesta 
lacere- voluit,  ciiro  <  htsioriani  necessaria  verilate  seqtii  oporluerit,  >  id  latticn  cavens  ne  tiliitis  <  crinicii 
verbis  exaggeraiet.  >  £tsane  c:iula  opus  erat  prudentia,  <  utn  de  liic  illa  inlerpapas  el  iinperatorcs  acia, 
in  qna  cpiscopi  Virdiiiicnses  cl  aliliales  Sancli  Viioni  lonlntiias  partes  lennerant,  ipsi  fssi^  ,'igctiduin. 
Oua  illo  lenipore  fcliciier  sopiia,  patliuni  sludio  se  abripi  niiiiiiiie  p;tsstis  csl,  clsi  aniinnni  Ecclfoii-  pro- 
pcnsiorem  cclarcnoluciit.  Ca;lernnt  res  qiias  narravii  plerasque  bene  habiiit  coinpcrlas,  ab  Hngoiie  illo  (5j 
aliis.^^iie  ror:asse  inonasierii  fratribus  edoclus.  Quaiiivis  eniin  priinis  annis  in  reUus  pnbliiis  Loiliaringiiu 
tradendis  Laurcntiiib  iioiitiuiKiiiaiu  errotcs  coininiserii,  per  in^ijoicni  libri  partciti  ibiorutn  argui  neqcit. 
Us«|ue  ad  linein  s:ec.  XII  tiini  Hngone  Flaviniaceuai,  <|iii  easd(;iii  lcie  ics  leligil,  ciijus  liber  vero  ikhi 
loiigc  propagalns  L.nitreiitio  baud  innouiii,  liic  coinparari  |Kitesi.  I^tsiea  aliis  bisioria;  Virdiinensis  ino- 
iiniiientis  planc  dcslitiili,  ccrlo  (jnidein  fuuJantento  carcinns.  quo  iitni^i  lideni  ipsins  (tonsarc  possiinus. 
Sed  (lc  liis  poti.ssiinum  leinpoiiutis  lesles  reruni  gnaros  Laiireiitins  Virduni  repeiissii  censendus  est, 
qnottttn  opc  iia  nsus  cst  iii  Lcclcsi.c  hisloriani  salis  accuratani  ct  plciiain  coinponerei.  Oiiain  eiiain  senuo 
loctiplcs  ci  ttoiiiuin(iii:ini  otnaiior  lcctoribus  ci>inii>eii<ial.  iM.eieiea  du  Lanreniii  vila  nihtl  coiisiat,  Qi-quf: 
dc  iiioriis  lenipore  qitidquain  cotnperiuin  habciiins.  Furiasse  lanutii  hisloriain  a  1144  scriplara  posiea 
.scciindis  ruris  pcriractavit,  lorlasse  eliani  toii;;ius  illain  cotilinu:tndain  sitscepit.  Ou^mvis  eniin  a.  1144, 
AlLcronib  epis(  opi  atino  14,  se  in  iibro  scribeiido  occupatuiu  luisse  el  calainuin  <Jeposuissc  apcrlis  verbi» 
dtcat  (G),  senicl  latncn  ille  15  annissedere  referlur  (7;.  FraUerea  coniiniialio  exslat  loiige  (|itidein  iilira 
Laurciiiii  leinpora  dcdiuta,  sed  non  uiii  scniilori,  ui  vidclur,   tribuenda,  cujus  priina  vcrba  iia  ad  Lau> 

NOT^. 

(l^  CL  Raincri  lil»rnin  De  flurin  scriptoribui  tuo-  scriploregfegius,Laurenlii  notncn  indicarunt,  qnoil 

itmlerii  sui,  ap.  Pez,  Thet.  anecd.W,  3,  p.  iO  sqq.  inre  relinerepossumus. 

Ilist.  litler.  de  Fvuncc,  x,  p.  99.  (3)  C  54 ;  cf.  Kpislola  ;  Ante  hune  nmum  ail  ur- 

{i)  Codiccsqni  exslanlaucloris  uonien  '  riiid  saiis  bem  veslri  reifimiuis  adduclus.  Ideo  iioii  a.  lliO,  iit 

apcrle  cxpriiiiniil.Qiii  iiiiral.iioniinaliir  inscripuone  liist.  lider.  aucior  scripsil  XII,  p.  'iii,  sed  a.  tl43 

platic  caicl,  cl  pi;«lailoni8  lcxln   vero    L  lillerani  vcl  1142  Laureiiliiis  Virdiinniii  veiiit. 

poiiil;  alier  2.  dKliis  lioc  lo^^.oLin  i  inutasse  vide'  (4)  Epil(»gus  :  Petimus  ui  de  hoc  ojiusculo  hcihg 

liir  cl  cpislol.r   ad  Albcroiicin   episcnpuin    script;e  nobis  caiumi)tiiamstrual,.juia,  cum  iolavera  nosscri- 

lcuK    piicniisil   ruliiain  :  lijiistola  Jounnis  monachi  psisne  pulemus,  elc. 

ad  doiitnum  Albcronem  cpiscopum.  Sed  hitc  non  ina-  (5)  C    32:  lluijo  —  cujus  horiatu  et  reialu  hac 

giia    ili^tia  cssc  lidc  indc  app.iiel  <|ii(>(l  verba  .  de  tolum  opusculum  confecimits. 

Lfodunsi  fo^ivbio  Bfni}  Lnuieniit  plaiic  oinissasiini  (0)  Kpilogns;  if.  c,  3i  :  Ante  hoc   hicnnium,  qui 

Siiiilii  Wi  luin  :ipogr:iplinin  Aintnaiicnse  (.\rcliiv.  fuit  a.  d.t.  lli'2. 

Mll,  1'  31>7),  luiii\Va"sr.i'bouig,  i».'iuui  YiiUuneiisiu'».'  ("j  C.  3i.  cL  q»x  de  hoc  luco  aniKiliM 


'.).•? 


.■.ALIl.  I)F  I^^'-:-    GESTA  EPISC.  \mDlN.  Tl    \Onvi.  v  NirOM 


J«.5 


renlu  lil.n.."  ,     .i.;ciiiiil  ^8),  nl  liiiiic  ipsiim,  nC(|iio  .ilimmii  «rri|>lorom,    ic.  AxuUrc  ]nih"^    \':K  vpr'.  p.ui,; 

r.     ..c |>:iin)iiiel<'v:»lioa.  1  Ii7  :.li  Kiif;.!iio  ji.ipj  .•.>:.!, nii.i  inrr.ittti.  n>~.  f.iii.Oi   ol    mon:<<l«'rio  liOMorili 

C(niis«»iiii.i,  f^u;im  niiiosierislradeiel,  el  vcrsilnisqiNmivis  rndilinsol  iinpo!i|is.  ool.i>i  iiol.  fl  ip.sr  L.inroiUiiis 
..(l.luij   poieru.  .Mlioritns  l.iincn,  qni  soliis  iiiier  niciiii  .T.vi  scri|ilorcs,  .iuoil  sciain,  L.nurenl.uii»c.\sorui.sil 
iionnisi  |ir'tii;un  e.iiuiiie  poiiorem  lii.'i  |iarlcni  iiovor.U(9). 

l'.isi(';i  (:.>si;;  .-pisc  np;rt!iii  ci  ..IiImuimi  Vinlni.o,  simii  ilno.  iil  vul.Miir  «oriplori^s  Ioii;;tiis  rontimit- 
niiiJ.  dilfr  :(li  .1  I  i:,G-l  187,  ;»llor  a.I  :i.  i.s<|n.  li.MK  ll;»'o  |inrilor  .iltiuc  aniioniMi  1 1  ii- 1  i  i7  irislori;\m  Ci.letii  s, 
XIII  srripiori  .nlii  iriliiicruiii  ;  (|nibus  (ino  ininiis  ;issfiui:iiimr  proserliiii  co  inipi^iliinnr,  (|iio(l  iinri-:»lio»,Mn 
hia  plaiic  ;»l>riipl.»m  viiloinns  (lOV  yii;ir.;  Iros  o.)nrmn:il!0iiir,  p;n  l.s  (lislinKimns,  priiii;iiii  ip<;i  Liuroiin.i. 
iil  opin.imnr.  ;\s(riltenil  1111.  .ilias  (lii;\s  ;\  mon.uliis  S  Vitoni  scripUs.  .|tii  illnm  iic<iiie  rcrU;»  cog:iiiion. 
iioiiuo  ooriiioiii^  <'lo;;aiili..  .L'.|ii;Uiiiil. 

IIo,-  .^n^  i'n\.i  l)..cliori.i  {Sjmiuaiiini  \ll.  |i.    'iT-i    sf|q..  a.l.  2.  U,  f».  2il    S(|((.|,   ralmcio  (Ihnt.  loi'it- 
tniiiice  I.  IMoJ.I).  p.  -iOli  smi|.,  o.I.  ^i   II.  y.  Wlll  s(p|.)  el  rrnsl.tltm  a   |{oti'|iicli  conliini.-^l.irilm.*  ^XI.  p.  '24".) 
"f.li.  .\lll.  p.  i;2.S.t)»U.  \V,  p.  '•iOS)  e.liliim,  ciiii  nohis  roi;i(lcmltim  ossol,  coiliccs  adivimus  in   bibliollieo:-. 
pil.lioa  Viriliiiiciisi  ciiamniim  cvsl:iiilos  c.is.lom  (jiios  iii  lliTli.rti  ^•'innon.j  ciir.iii'I;i  sociili  siimiis. 

1  r.o.K-x,  iiuiic  N.  "S  iioi;iliis.  (lui  .lu;iliiis  partibns  consi.ii  (rf.  SS  IV,  p.  WW,  1.  iiS  ^i\i\.  l.nureiUii  libriiiri 
coiiiiiicl  mann  s.  \lll  soripium,  (piom  pici  iim*iue  so.jni  poiinmiis,  iinamvis  iii  siii;;iilis  vcrliis  c\primcmlis 
s.vpiiis  a  inore  s^coiili  \ll  modii  r.!oc.lal ;  poiiii  onim  librarins  ubi(|ic  0  pio  a;  cl  ,r.  s;ppiiis  y  pro  i  {e\i\jtn- 
fi/ii//«»/i,  nnitiiWs.iircliiiiliac,  .Sy/i/ii/n,  Pliyliiiinis,  Ylnii.i}  ot  (^oo  sunl  ejiismodi;  oonmiii. 1:1.111»  cli.im  crrorcs 
ooiiiiiiisil.  somcl  vd  bis  Laurcnlii  verba  omisil  (1 1).  Conlinuatio  cadeiii  iil  vidcliir  mami,  se.l  alio  alr:i. 
iiionio  a.ldita  cst. 

2  Code\  N.  5«  Mgnalus  s.  Xlll,  f.  12C  s<|(f.  Lamonili  libriim  "xbilxi,  .Joaiini  inon.iclio  Iribuluiu. 
Oiiamvis  b.c  xobimuiis  pirlo  iion  o.vdem  goniiiiii  icxtus  iiiul:\lioi'Cs  dopio|iciid;itiHir  qnx  iii  Berlarii 
liisloria  oireiidaiil,  iioiiiiiillis  lamcii  loi  is  qii.cdam  ;'(V|iI.t  sinil  L  lu.eniic  viv  irilmcnda  Nc«?iie  ipsa  verba 
ineiidis  r.iroiil.  yu;ire  mc  Vinluni  versaiiiom  impcdiium  osse  quo  n;iiiii«  iiiic^riim  codiccin  exscriberein 
vix  ost  qiioil  doleamiis  Lanreniii  iibro  liniio  lia:c  lcpilur  subsc.-iplK.  (I.  ^  <"j :  Pclrtti  dc  FtanJria  nie 
Kciiijsit.  tcd  non  tne  dicluvtt.ConUtmiiUo  itiilla  ;uljoola  ,..sl ;  soqmioiur  •  JN9I'(»»n«  nniitilicum  «jui  fuerutir 
lust  Alberoitetn,  divcrsis  niaiiibiis  seripla. 

3  Idciii  voliimeii  iiiinc  pnma  eaqiu' :iiitiqiiiori  parie,  qnrc  s.  XII  exnrata  rsl,  Ir.iginenla  conlinci  ex 
L;iiiroiilii  lii:>tori.'\  suinpia,  qiix>  magiii  r;;ciainiii  opoilci,(|uipp.'.  (|ii;c  ipsiiis  u:i;ili  siiil  propiora  el  leclioiies 
iO'liois  1.  plcris(|iie  locis  ila  ooiilirinci.t,  iil  l.oc  inaiina  li(liu.i;t  iiiii  [lossimiis. 

Qnibtis  stibsi.liis  rulti,  s.  XVI  ciXVII  aposrapli;»,  <iu;t  111  biblioiliciis  Parisicnsi  (/irf/i.'!;.  VIII ,  p.  525), 
Ambiaiioii^i  el  ILi^is  Comilnni  {ibid.  p.  5Gi)\  asscrv.itiinr,  adliibore  noluimus,  iic.]iie  o.litloiies  ck  iisdein 
nt  vidcliir  oodiiibiis  siimptas  ma(;iil  feo.mns  (1:2^  Hrcvia  vero  rin|,'iiienla  a  ^V.tb.ebnrgio  ^/ili^iiWuiutu 
liclgicnriint  voliimiuibus  (lo)  inscria  ipsuin  peibono  lisum  ossc  iibn  cxeiiiplari  oslciidunt,  quod  cuiii  5. 
iiiaxiinc  roiivonil. 

Idcm  NV:issclnirgius  inlogram  fere  Lainenlii  nocnoi.  c^^ntimialoruni  iiarrnlioncm  iii  su:^  rclulit  paginas, 
camqiie  pcipi-ino  qiia>i  coiiimeiilario  iiisiruxii  ai(|iio  illmUravii.  Qnem  Cai:not  sectiliis  plnra  de  stio  luldidil. 
Lter<|uc  in  \illarum  Viidiitieusiuni  ntiminiiiiis  evpliojijdij  uoii  parvam  qiiidcm  cir.ain  pusuissc  vidctiir, 
ne(|iio  taiiion  ubi(|iio  pari  .liltgcnli.i  crrurcs  cavurunt ,  <]iiO';  iioiiiiiiiiq<iam  Konsscl  (14)  ciuemlavil,  utios  vcr.) 
iiilacios  reliqiiil.  Apiid  iios  qtios  siii^'iilis  locis  numiii.ivi  srrjpiorcs  lldcs  sil  inlcrprclutiuiuiin.  l*i'u:-> 
lerea  cli;irtas  atluli  quoiqiiol  episcoporum  gcsta  liio  i.-iata  illiislrarc  videbantiir. 

Subsirqiiiiiitnr /l)(Ha/f<  .S.  \  itoni  m  codice  bibliollioc^c  Virdunciisis  n.  3.  (cf  Vol.  IV,  p.  7)  iiianil  *. 
XV  cxscripii,  scd  cx  aiiliqiiiori  fonlc  proiul  dtibio  liaiisti,  qiii  ad  aiinos  pontincum  Virdnneiuiuni  eL 
alibaliiiii  S.  Viloiii  coiistiliiciiilos  faoiuiit,  prxieroa  v.ro  pauoa  lanlnm  coiilincnt  mcmoria  digiia.  Konim 
pariem  Labbeus  iiC(;li;^ciili'JS  doscrip»ii  et  publici  jiiris  fccit  (iJtd/.  nova  ni<iHUs<:ri/;rorum  I.  p.  40U).  Qn.v 
minutis  lilici  is  expieasa  suiit  o\  veleruiii  annalium  c\<;niplari  sumpta  esse  videntur,  <|iiO(l  ad  Annaios  S. 
Viiueiitii  -Mi  i  cnscs  Vol.  III,  p.  l,-)3  ».'dilos  prope  accodit.  His  <mpressis,  jain  roruin  Virdunciisiiim  stiipl':- 
rosquoi.|mil  medio  xvo  scriuii  ad  iios  pervenerunl  oiniics  lianc  iiosir-.uii  collcclionein  recepissc,  lcctorcif 
iiiccum  gaudcbuut. 

C.  Waiw. 

NOT.E. 


(S)  i'-.  1  :  f'ii  el  venerabiltt  Palris  nottri  Se,;iirdi 
praxuniit,  a  qiiu  non  longe  iuperiut  digresti  sumus. 

(0)  V.  h.ic  de  re  Wilmans  ,  Arcbiv.  X,  p.  215. 
Aiino  qiinque  1151  pancis  additis  Albcricus  Lauicii- 
tiiiiii  scqiii  vidc.iir  ;  de  irauslationc  vero  S.  Viloni 
8t  Eiigciiii  papx!  ilincre  Virdunensi  iiitiii  tradii.  .Ne- 
q.ie  oontinu.itioiiem  posloriorem  iiovisse  vidoiur. 
Sam  qiia*  a.  1181  de  Ariiulplii  episcopi  inorle  iiar- 
ratiiiu  aliundo  haunre  poierat. 

(10)  t.  7.  prior  tiarratio  verbis  finita  erat  :  Hen- 
rieo  letotuccedil  Atbertus,rir  admodniii  slrennus.Qw.v 
beqiiuiilui  Alttrcnnorielamen  orta,  elt.,  aporti;  alium 
.scriploreni  arguunl;  qui  Albertum  cum  Hoberio 
dc  cpiscopatu  diniicassc  iiovit,  pr;Eterea  voro  de 
\>s"!s  b.isloria  usque  ad  a.  l^OS  nibil  compertum 
^;»b(!ii. 

ill)  C.  34     Jlia  ttulein   domiis  detolala  reinanel 


utque  r.unc,  elc.,qiix>  forljsse  lempori,  qno  <o,iox 
sciiplus  est,  liaiid  salis  coiivcnire  viJebanlur.  »e- 
runi  librarius  eliam  !ia.-c  iii  exompiari  suoinvtiiii. 
quippc  (jui  priiiia  vocabiiU  scrip.ierit  sed  iiiox  or:i- 
scrii.  Aliam  locum  c.  35,  ((ui  iiuiic  ilee^i,  sigiio  ap- 
piisito  in  i:iar;.'ine   supplore  voluissc  videlur. 

(1-2)  Aliiiiii  ctKlicem  Lrodii  .'iiissc  MirxMis  leslalin 
<le  SS.  cciiesia.-.lic.is  c.  5t»2,  p.  G5.  Idem :  yot,  inquit, 
eorutn  txemt/iar  ms.  otitn  duno  dediinut  Joanni  Cor- 
desio  canonico  Lemoxicemi,  cniii  Luietia:  ageremui. 

(15)  Lc  premii.M' (le  sccond)  voluiiie  de;»  Anliqui» 
tet  de  la  Cnule  lielgictfue.  lo49.  iul.  Librum  in  Ger- 
inaiiia  rariorein  bibliotbeca  regi»  ilaniiover-ina  iiiibi 
Siippoditavit. 

114)  lliiloire  ccclettasiique  e'.  civtte  de  Vttdun..,, 
par  un  cli.iuoiiic  de  la  ni^iiit;  villc,  Paris  1745.  4... 


m 


LAijHEMn  nt;  i  fodco 


H» 


INCIPIUNT 


6ESTA  TIROGNENSIDH  EPISCOFORUM  ET  ABBATOM 


I 

M     • 


A  angelica  '•  visiutione  illuxisse  **.  Fralres  Tliervtojjil 
"  monasterii  dicuni,  Je  siio  coenobio  sei  inotiacliot 
vol  abbnles  vcstrsu  •'  ecclesix  episcopos  (JjIo^  (17). 
Lau(i3ii(Ja  es(  lamen  Beriliarii  pia  iiKfiiatria,  qui  de 
ipsis  cHierib«&  ei  ruinis  inceiisx  urbrs  el  eccle*ire  '* 
omiiia,  proui  potuit,  prjcderessorum  •*  prrp&olum 
saliem  vel  niida  nomiiiaeruit,  vel  quaedMn  geMorinn 
nobis  **  scinlillavit  **  Nam  ipum  i»iilill»tn  de 
nostris  prxBuiibus  notitiam  ab  ip&o  accepnniK.  Noit 
enim  pro  parvo  duxerim,  (]mo(J  iosigiii.'i  gcsla  ni«^ 
gnorum  benelicio  scripiorom  eripiuntur  ab  inieriiu 
oblivionis.  Refert  Hieronjmus  (18)  in  proiof  o  tiipcr 
y\lsi  saneli  HiUrionis,  qiiol  Aleiander  Magi.us 
Macedo,  quein  vel  arieiem  vel  pardoin  vel  hircuui 
'"^  caprarum  Daniel  (cap.  viii)  vocat,  cum  »d  Achil- 

^  lis  t»roukim  Tenissct  :  t  Felicem  le,  ail,  o  juvenia, 
qui  magno  frueris  praeconc  *•  inerilorum ;  »  Home- 
ruiB  viddicei  significans.  Hxe  hacier.us  dicta  siiit, 
ui  ab  omnibus  nosiris  quaqna  versum  gesia  pairiKa 
cxquiranlur  ei  memorise  posierorum  transmiitan- 
tur,  ut  de  proximohabcanl  quos  m.ixime  imitcntnr. 
Nam  quxque  civitas  magis  6uoniin  amptexatur 
exempla.  Proinde  et  de  islius  civitalis  antiquo  stain, 
qiix  diverais  litleris  conipreheiisa  inveniinus,  hic  ia 
unnmbreviter  collecla  vobis  iranscrihiinus. 

Ouoruin  primum  ilUid  de  Komana  liistoriaorcor- 
rii,  qnx  dum  decennuie  bvlium  Caii  Julii  Cxsaris 
iii  Gallias  describit,  hujus  oppidi  tuuc  firmissinu 
iia  bis  vtrbis  iiieuiiiui  (19)  :  <  inierea  Drapies  uiu- 
quc  Lectcrius,  »  Iiaui  dubio  duccsGuUorum,  «  cum 

adbibeam,  vix  iiivcnio,  nisi  qiiod  aliqui,  ul  boc 
ulriiinque  conslat,  d;ios  Sanctiiios  divorsis  tein- 
poriixis  autuiiianl  (20)  Virduiiensi  caihedre  prese- 
disse,  (luornm  priinum  idem  vel  Suhaioris  de  7i 
discipiilum  vel  illuin  Meidensem  cpiscopum  maily- 
reui  luissc  voluiit.  add.  S. 


Veiterabili  A.  *  graiia  Dei  TirduQinsium  pr^suli 
riomni  ejus  cccJesix  fratcr  L.  '  de  Lcodieiisi  coe- 
iinbio  beatiLaurentii  secundum  uirumqnc  hoinincm 
leliciier  in  Chrisio  vivere. 

Ante  huiic  annuni  ad  iirbem  vesiri  regiminis  ad> 
dnctus,  masinie  in  eu  deprcheiidi  ii|ud  Eccle.siasti8 
(cap.  1),  qnia  omnia  sub  sole  lendnnlad  iiiieriinm, 
«t  priorum  qiiorum  non  cst  memoria.  Invotvit  omnia 
niortaiitas,  ot  foitissimorum  regum  et  lyrannorura, 
quodquc  magis  doleamus,  sancitssimornm  quoqne 
niarlynim  el  «onfe.ssorum  noii  solirm  gesta,  sed 
ctiam  ips3  tollit  ab  huminibus  et  scpeiit  ciim  ossi- 
bus  Qomina.  Ecce  sancii  praederessorcs  veslii  Sun- 
etiiius,  Maurus,  Salviniis,  Arator,  Pulcronius,  Pos- 
sessor,  Finninus,  VitOHuset  inulti  alii,  quo  lempore 
vixcrint,  qux  mira,  quxgesta  vivi  effecerinl,  boditj 
nescimus,  et  iiiiJignain,  prob  nefas!  palronorum 
iiosirorum  patiinur  ignorantiam,  qnorum  tQeritis 
itllustramur.  !>e  ipsoctiam  nemine  bealissimi  Vitoni 
)is  pene  ia  ambiguo  esi.  AnUqua  monimenla  (15) 
«nni  Videnum  ^  appeiiant;  cui  vocahuio  vulgaris 
lingna  magis  consonui.  Si  qua  inveniunturde  bis  *, 
omnia  iucerta  et  quasi  per  nebulam  narr^ntur,  ut 
vix4ligna  fide  repuleiitur.  Et  qnidem  primum  isio- 
riim  beatiim  Sanctinum  aliqiii  de  Ti  diseipulis  Sai- 
v.Tioris  *  fjiisse  feritnt,  Veruin  Herlharius  '  qui 
torum  catalogum  pront  novit  digessii,  ponil  ilC), 
quod  in  muUis  legilur,  fuisse  sancii  Dionysii  Fari- 
siensis  '  discipulus  ci  Mcl<lensium  episcopus,  inde- 
qtie  v«rbo  prxdicalionis  latic  Virdunensium    urbi 

du.')s  de  ipso  opinioucs  {toiiit :  |>i'imam,  qnx  et 
valcniiur  est  i, 

alteiam,  quod  in  Vita  sancli  Servalii  legitur 
Saiiciinus  urbis  Clavorum  episcopus  tontilio  Agrip- 
jiinensi  ,  ubi  agilur  de  heresiarche  {sic)  Effratlie 
»l<'|iosiiione  ei  ueaii  Seveiini  subrogalionc,  iaier- 
tuissc.  Ctti  de  his  duabus  opinionihus  niagis  iidcm 

VAUIili:  LECTIONES. 
'  2. /io6«(  rutnain  :  Epislola  Johaams  nionachi  aiJ  doiiinum  Alberonen  e|iisc(tpuin.  *A.i.2.  i.  r. 
i^lbeioiii.  '  l.ecorr.  2  ubi  verbn  de  L.  c.  b.  L.  dcmnt.  ^  videniiuiii  2.  '  hiis  1.  s(vi>iu$.  *  s.  f.  f. 
iiesuHl  \.  '  berlariiisi.  ^  <alhaioguni  1.  «parisiacersis  2.  "  a.  v.  d<:suM  2.  "  lcolegii  2.  "noslre 
2.  "  ecclesia  2.  "  predesctissoruin  2.  >»  deen  t.  '°  scinlillant  1.  •'hyrcuinl.  ubi  eliam  Danyel, 
Achyllis,  alia  ejuimodi.  '*  preconio  1, 


(15)  Qiix  fuoriiit  non  fonslal.  Ncquc  IJpn.uius 
(SS.  IV,  p.  41)  iicqiic  Hngo  Elaviniaiensis  (SS.  VIII, 
|).  528)  hxc  referunt. 

(10)  C.  i. 

(11)  liitelliguntur  Paiilus,  Gisloaldus,  Gercbcrins, 
Aiinoinos,  Uerlalainus  ei  Abbo :  v.  Calincl,  Hi)>t. 
de  Lorrnine,  l,  p.  Aiii.  Aiibi  dc  M  C|)is(opis  ex 
lUcolc^ieiisi  yionasijccLo   aititis    scnno  csi ;   \id. 


Ciouc!,  fUst.  eccUsiaHique  Je^  la  proviitce  deTreveit 
I,  p.  585. 

(18)  Ed.  Valtsrs  H,  j».  13. 

(19)  Orosiiis  (ei  Hisloria  miscoll.i)  ex  C.rs.irc. 
Qii.x  li-io  dc  Uxclloduiio  {lisouduii)  narra»,  Laurcii- 
lius  ;ul  ViMvdiinuiii  rcli:rl. 

(20)  Ap.  Orosiuiii  (ippidiiiu  liaud  noiiiinatur,  iii 
lliiioriu;  misccllxcdilioiiibus  vcro  ^ui/(/K««i«  l''gitur. 


921  CJ;STA  F.PISC    VIRDCN.  KT  ABH\T.  S.  VITOM  Wl 

Kdesse  Caniiiium  "  ei  lij^iones,  •  sine  diibio  Uoma- A  exoinpliim,  c«m  ipsa  nilbtri  pr;»5ens  '*  furma  vi 


noruni,  t  in  finib:i6  •''  siiis  viJoreiil ,  iiiidiqiie  col- 
leclis  copiis,  opiMilnm  Vcro.lunuin  (21-22)  occiipntil. 
Iloc  oppiJiim  in  cditissima  montis  arce  pendebal, 
dnalus  parlibus  per  abrupta  htera  non  parvo  flu- 
roine  cingebalur.  .Medio  dcinde  descensn  largissimo 
fonle  6C<uriim  pinriinaque  introrium  copia  fru- 
iiienli  ttilum,  irritos  "  procul  disciirsiis  boslinin 
despiti^^bal.  Caninins,  quod  soliini  Iloinana  pro\i- 
»lone  poiuii  ",  ambos  duces  ciim  parie  copiaruin 
pliiriina  in  campo  evocatos,  maxinio  pr.clio  supera- 
%il.  Nam  nnooj  d.icibus  '*  inlerfecio,  allorum  cuiu 
p;uicissimis  fiigarit.  NuHus  in  oppi  liini  rcdiii;  sed 
ad  id  oppugnaiiiliiin  Cisare  opiis  fnil.  Iiaqiie  cer- 
lior  pernuniios  facliu  Cxsar  accurril,  circumspcc- 
lisque  oiiiiiibiis,  videl,  si  *'  oxpngnare  vi  niolialur, 
ludoe:  spcclaciilo  hostium  delcndnm  esse  exercituin 
Miiim,  i'niiin  solumniodo  esso  pr.-esidii,  si  nuoqiio- 
uioilo  "  liosies  aqiia  arce;uuur.  Scd  ei  boc  qnoqne 
nWi  Capsar  noii  poiuisset.  Siquidcm  fons,  qiio  ad 
|>oium  utebantur,  roedio  devexi  montis  lalerc  fun- 
tleliaiur.  (Ijosnr  ailpioxiiiiuin  fonlis  admoveri  vincas 
lurrimqiic  cxlrni  jiissil.  Fil  ilico  concursu*;  inagnus 
ex  oppiOo.  (juibus  sinc  pericnlo  pioclianlibus  Roma- 
nis,  quaiiivjs  periinaciicr  obsisierent  crebriusqne 
succe.lercnl,  complures  lameii  trucidabaniur. Igitur 
cxiruitur  agger  el  turris  pcdum  lx,  cujiis  vcriex 
adxquari  ad  locuin  funlis  possil,  ul  vel  ex  xquo 
lela  conici  queuni  ve!  prxcipilala  desupcr  saxorum 


B 


venlisei  ad  recordaiioncm  ammonet  conscios  et  ;id 
sciscitationeni  cogit  ignaros.  Exliaustisatqiie  demu- 
litis  Gallis,  securus  Cxsar  in  Ilalinm  ciini  Irgioni- 
bus  reJiri,  nullos  post  se  Gallorum  motus  |»erii- 
inetrens;  certo  sciens,  minime  se  aliqiios,  qi;i  vel 
moveri  aiuieanl  vel  si  moTcantur  linienJi  sint, 
reliquisse.  »  llxc  Rurnana  hislori». 

Ultiiniim  igiiur  proeliuin  Cjcsari  in  Gallias  Vrro- 
diinum  cnstrum  fuil,  dc  quo  possis  merilo  conicerc, 
qiianli  nominis  et  virlutis  jam  tunc  ruerit,  in  qiio 
illa  prxceps  victoria  forlunati  Cxsaris  laniis  moria 
pr,x>  omnibus  Galloriim  bellis  diii  hxserit;  cujua 
oppiJar.i  soii  post  onmes  Gallos  vlctos  exireniaiii 
bclli  maniiin  pro  libertate  etiam  contra  ipsum  Cx- 
scremconscrucrint ;  quibus  caplis  eldoinilis,  C;rsar 
jain  iiil  sibi  di;  aliis  tcstc  hisloria  liniueril.  Et  quo- 
iiiam  nulliMii  *^  antiquius  Ver&dunica'  antiquilaiis 
(cslimonium  invenimus,  ul  boc  faclum  ccrln  tem- 
poris  nota  sii^ncmus,  erai  tiiiic,  juxta  qiiod  cx  his- 
tor.is  colligcre  posstimiis,  annus  ub  urbe  Roin.! 
condila  •"*  septingcniesinms,  anniis  Olimpiadis  ceii- 
lcinn*  octogosinije  sectindje  secundu.s,  .'innns  " 
aiue  domiiiicnni  incarnationem  qniiiqnagcsiinus 
sccundus.  Publica  parro  est  omnium  sentenlia, 
qnod  veslri  poiiliGcatus  diebus,  Jum  intra  urbem  in 
opcribus  fodcretur,  ipse  occullusaquae  jam  exbaus- 
Ue  ineaius,  de  quo  liic  sermo  csi,  <le  sub  lcrra  in- 
ventiissii.  Sitiisquoqne  hn  (luamvis  ex  anliqnitate 


volumina  non  tiineri.    OppiJani    autem  iibi  exani-  Q  mtitatus  sii,    taincn   ila    fuis.se  ut  bic  describitur 


luari  sili  non  solum  pecora  sua,  verum  cliam  inflr- 
miores  bominum  xtaics  viJont,  cnppas  pice  socvo" 
et  scindulis  replent.  Ac  deindc  inimiso  i^ne  in 
prona  prajcipilanl,  e.isque  ipsi  lolo  oppiJo  cffusi 
sequuntur.  Ardeiilibus  macliiuis,  cuin  gravc  proc- 
lium  suis  Cxsar  ac  periculosiim  vidcrct,  cobortes 
in  circuilu  oppidi  irc  vclocitcr  imperai  atqne  undi- 
qtie  subiio  vastum  clamnrem  aitoilerc.  Quo  ficlo 
conslernaii  oppiJjni,  dom  reciirrcrc  ad  municndum 
oppidum  voliint,  ab  oppiignationc  turris  et  derao- 
lilione  aggeris  reccsserunl.  Illi  tamen  qui  ad  inci- 
dciiddS  fuiilis  veiias  snb  obtcutu  aggeris  tuti  cuni- 
(uios  pcifodit:bDnt,  ropcrlus  in  abslruso  aquarum 
iiicaiiis  por   inulla  JiviJenJo  tcnuari    tn  scmclipsis 


oculis  coniciontibus  facile  palet.  Tunc  istud  oppi- 
diim  Vcluiluniim  aul  Veredunum  el  Lic  el  in  sliis 
nr.liquorum  scriptis  vocalum  invenimiis,  unde  nuiic 
nonic:i  Virdiini  remansit.  Nam  eiiam  Aiiioiiinu«:, 
socius  Cxsaris  (23),  in  sno  liinerario*'  (24).  ubj 
urbcs  oppiJa  et  municipia,  per  qux  publicarui» 
viarum  iractus  forcbaiur,  dinuineral,  hoc  oppiduin 
Verodiinum  caslrum  vocarc  invoniuir. 

Vocabalur  el  urbs  Clavorum,  quod  vcl  miini!» 
cjus  clavalus  fuisse  (23),  vel  quod  quxdam  bostilis 
obsidio  clavis  ferreis  a  oivibus  extra  projcctis  im- 
pcdita  fuisse  ct  ila  soluta  *'  disccssssc  ab  nrbo  a 
quibusdam  iiarretur.  Quantvis  inculas  loci  Clabos^ 
urbeiuque   Clabouiain  vel  Clabiain   gcnlililer  inisso 


cunsuiiiique  reccriint.  Oppidani,  foiilc  siccalo,  ulii-  vocatam   vulgaris  opiiiio  sit.  Sod  **  ut  cetcra  bello- 

lua  correpii  "despcr.iiione,  dedilioncnt  sui  faciunl.  rnm  moiiiinenia,  quxhiiic  nppido  incubuissc  sciinus, 

Cxsar  aiiteiii   uninibiis  qui   arma   inicrant  manus  iiumercniiis  :  sub  Martianu  ^  impcralflre,  ab  Atlila 

suitlitbt  el  vii»>u  rcliqiiil,  qiio  tostaiior  essci  ctiain  rcge  llunoruin,  qui  omnes  Gallias  ut  singuhnis  .'«pcr 

posicrii  poena  impruboruiii.  Mnllnni  euim  ml  cocr-  de  silva  devastavil,  ista  urbs  ei  ccclcsia  cxcisa   el 

cendam    auJ.)ciain     valet    proposilum     [>uniiioiiis  eversa    profecto  creditur.    Qi:o   lciii|iorc  sanctiii» 

\KKIJE  LSiCTlONES. 


t» 


*•  ra\iiiiiim  J.  et  infra.     *'  s.  f.  I.     "  ila  2.  i/«  I.  Itaud  pntel.     "  iiit  2.  in  l.  Iiaud  palel.     **  duobus     l 


se  2.      ••  qiiomodu  1.     ••corr.  s^^jK)  2        "  d.  c.  2. 


f.  p.   i.      "  deeil  i.  n.   antiquiliis  I?  %? 


c. 


9 


U!iJe  s.  I.     *'  vrro  posl  add.  2.     "   iicneracio  2.     *' s.  siiis  2.     ''Sei2.     ••  Qiartiuiano  1. 


NOT.*:. 


(21  -22)  Qiiod  omni  fide  carorc,  recic  nupci  nic 
nuii  Clonel  I.  !.  I,  p.  96. 
('i3)  Amonio  Casaris  je']iia:i  Aiiionini  iniiicraio- 


iis  irincranuin  pcrperam  ascriliilitr. 
(2lt  hd.  Wesscl-iig  p.  3(4. 
(25;  C.  Hugo  FUviu.  I.  I.  p.  m. 


•12:^  uudM  11 

fpisropiiin  Piiloroiiiiiiii  '"  (inssc  volnni  {H',).  Teni-  A 
^'orc  (|«i(;(jiir  boali  .M.ulilvci  i|isiiiii  (•(•(  lcsiruii  Iuis.-,(; 
coiiihtisluiii,  viia  4'jiis  inrrat  (27).  Siib  liildiiio  (|iio- 
i|iiC(iij::i.i'  hicniorix  r|ii.s(()j>o,  (luonuxlo  r-r  K.;i(.ilus 
(•(•(  icsiiipi  ^'  Tlicolofiiaiii  ciiiit  rcliii.s  nlii^  \  irdiiiicnsi 
ctclf.sia.'  ;tl;I:tlam  t'iii:laiu  Ail  Iclnio  dc.lcru ,  fjii.iii- 
i;.(jii('  cpiscoiiiis  ind(;  iii:;I:i  pro  rcciipcrarioric  sn^li- 
•  iiKTil,  lcsiis  csl  ciiisilciii  lliidini  K(  ii|)i:i  laniciit  tlio, 
cl  Mcliolai  **  jiait.L'  c|ii.>)l(ila  (!2S'i  iiro  ipso  Adclcliiio. 
Aiiiio  qfU)(]U(:  I):);!onis  "»  C|tis(0|)i  57,  i;;iii.s  civilaKMii 
ei  lolaiii  ccclc:dain  toiisiuu|tsil.  llti  libricl  iiiciiioriu; 
saiictoriiii»  p:tiriitii  ct  iiioniiiiciira  loniiii  ccccsia; 
(Oin!;usl;>  siiiil  CiO).  N.iriaiil  qiix'daiii  liUci.x',  qiioJ 
UosoGuiilraiimis,  vir  liraiiiiitus,  el  islc  Oado  citi- 
» opus  imiliiis  cicdijju-.  pi;c;Iis  cl  iiKciid  is  scsc  de- 
vaslavcriirii,  Kxslat  ct  taria  hadoiiis  i)i;i'.suiis  ''"dc 
II;illonc  cl  n.'iliardo  ^'  opiscopis  cl  de  se  supcr 
ccclcsinsiioo  statii  imilta  iiisi<;iiia  ii:irraritis  cl  coii- 
rirmanlis  (30).  Sii!)  isiis  '''  cpiscopis  iiiciirsio  Nor 
lyannoruiii  intcrGallias  f;ula  ost,  ct  ciiiii  aliis  Itoc 
ciiistopiinn  vclicmentor  alHivii,  qiiosd;iii!  ••tiam 
canonicos  Sancli  Viloiii  Sanctiqiie  Gorniaiii,  iiiccn- 
sis  cctlcsiis,  inarliiizavil,  ut  iiivoiiinius  clia:n  iii 
cpitapliio,  fujiis  lioc  cMrcuuuu  csl  • 

Uaiino  "   luus    geruuiuiis   ob\(    ctnv.   i-,r:lc   pioiuv:, 
Pro  Doiiiiiio  moiiiur  ct  iidi  jitiu-lus  adi-sl  : 


R 


IU    I.FOhK'  vt-:j 

El  fjuaiiuULUO  Mailn  liuiic  uiiie  hileiuiat 

\orin(innt  lunnlunl  .  ollieie  ma>liir  orui. 
Itcrliardiis  *'  cpiscopnt,  iii  dcslriicia  saiicri  Vilom 
bisilica  oclo  caiionicos  rclocavii  cl  rcs  «iias  ipsi 
cccle:>i3e  rcConsi^'na\il.  Amio  (|0(M|tio  prnno  Ucnnjint 
pra  stilis  crudclissinia  gciis  llungiornin  *"  istud  <'pi- 
scopiiini  irnipil,  oninia  pcnc  inccndit,  lioimiics  .(Ul 
necarii  aut  nlidnxi!..  Rcfcrl  Vita  Saiicii  nasoii  Iiiik 
cos  divinilus  fui-.sc  rcpiilsos  a  caMioliio  Ilrlliloci, 
(liiod  Csl  '**  in  lionore  saiicii  .Maiiricii  ("51).  Dc  isiis 
inrorliiniis  cxstal  cpislola  VirdiinciisiB  cleri  ("ji). 

Ista  quia  Bcrlliariiis^^  in  pontilicalibus  c,'cslis  oiiii- 
scral,  til  liic  uniirn  brcvitcr  <;oIiigcrcin  cl  pro  cotii- 
nicndaliom;  transcrilicrcni  voliis,  ainaiilissiiiiiis  ve- 
stcr  *"  vciicraliilis  Iliigo,  monadiiis  iiostcr,  miiiia 
iitslaiitia  nie  invilinn  conipiilil.  Lt  qiiniii:im  qnT. 
aliliinc  sequimtur  usque  ad  leii.pus  Tlicodcrii  i  *' 
ponlificis  .1  quodam  digesta  invcniiintur  (33),  pr;fi- 
ditlus  commonitor  riostcr,  iil  ab  ipso  Tlicodcricc 
iisqiie  iii  pr.iesfiiis  lcnipns  omnia  iprr  evcncrani 
comiiilafi'm  oppido,  insistens  excgil.  l  bi  qiia;  dc 
bonis  narrata  sunl,  qnoiiiam  oinniliiis  lionis  placi- 
lura  scio.si  quorum  delicta,  qtia;  liisloriam  lcncns** 
iion  poiui  taccre,  anitolala  sunt,  oro  u*.  ncnio  iiiiiii 
iiidigiielur,  ciim  cgo  niilliiis  crin:en  vcrbis  ex.igge 
raverini  cl  bisloriain  ncccssaria  verilate  seqiii  opor 
lucril. 


FIMT    EPISTOLA, 


IrNClPlT  ^'  PllOLOtillS  SKQLl-NTIS  OPEKIS  DE  GESTIS  VIHDUiNENSIUM  PONTIFICU.M 

Scribiinus  ad  laudt^in  el  gloriam  beata;  Dci  geni-  C       !•  li,'^"''  '""'"O  Doniinicae  Incarnalionis  .«icciindim, 


liicis  Maria;  scmpcr  Virginis,  qujc  in  lioc  ejus  Yir- 
duncnsiimt  episcopalu  gosta  suiti  pace  vel  bclio  riic- 
1'forabilia  cl  digna  rclatii.  Cl  qiioniam  prionini  pon- 
lifiiiiiii  bujus  iirbis  gcsta,  proiit  polucnint  colligi, 
lilciis  coiitinenlur  usque  ad  lenipora  Tbcoderici '^ 
opisGopi ,  ab  ipso  Tlieodeiicu  sumiinns  rcialionis 
)t:i;icipiiiiii,  dncliiri  usqiie  in  bodiermim  diem.Quod 
o^kUsculuHi  doniino  Alberoni  cpiscop.t,  uipole  de 
ojiis  pncdeccssoribus  scriplum  el  in  ipso  (iuilurn, 
iiucrilo  dedicaiiius. 


Dioiiysium  IUi8  [10-^7] »» ^54)  posl  vencraLilem  Ri- 
cbardum  TbeoJcricus  sedil  hiijus  Virdunensium  ur 
bis  "^  episcopus,  a  be:iio  Sancliiio,  primo  "  noslro 
pra;sule,  iriccsimus  sepiimus  '^  vir  gcncre,  moril)iis 
et  sapicnlia  prjeditus.  Hic  naiura  Tcutoiiicus  •'  et 
Basilictisis  ccclcsia;  fuerat  canonicus,  patre  nobilis- 
sinio  quodant  Guezclone  "  natus.  Eodcm  anito  Wa- 
ierannus  poslabbalem  sanclx  incinoriie  Richardiim 
institulus  esl  abbas  in  lioc  coenobio  Sancti  Vitoiii 
jam  piidem  munachus"  ejusdeai  ex  comiic  Fran 


VARI^  LECTIONES. 

"  piilclironium  2.     •'  abiialiam  2.     '*  Nicolai  2.     *•  dadoiii  2.     *'  episcopi  2.     **  berarbdo  I. 
2      '''  ll:iymo  1.  nbi  tVinm  epylapbyo  €<  quam  sa-justitne  y  pro  i.     **  berardtis  i.      "  hiinonim  1. 
ad<l.  2.     *■  bcrlariits  2.     **  fonasse  :  vestri?    *^  leoderici  2.  el  infra.     "  teneiis  corr.  lexens  2. 
2.     **  leoderiri  2.  sicuius.     *'  e  corr.  2.     "  deest  2.     '*  p.  ut  referunl  2.     •*  XL"    e  corr.  2. 


»1 

Kt 


ipSlb 
poSt 

•'  deei'. 
•'  ibcii-^ 


ihonicus  2.     •"'  gocclonc  2.     *"  inonacbns  2. 

NOT^ 
(26^  Cf.  Vita  S.  Liipi  Ticc,  Acta  SS.  Jul.  VII, 


p.  70. 

(27)  Prailor  llugonis  r<;Ial,ioncm  dc  Madelvei  viia 
cx  anliquiorc,  iilvidclu'-,  librobaiislam  nonnisi  bre- 
vis  cjus  iiotilia  apud  Smiiiin  VII,  744  legilur,  qua! 
|i:ec  iion  continel,  apud  1102011610  vcro  p.  345  le- 
gmilur 

(28)  Ouam  (rnstra  qu<csivi ,  cl.  Calincl  I,  p.  638, 
II.  R(»iissel  p.  132 

(29)  V,  locmii  S5.  |V,  p.  58  cdiium. 


(30)  V.  SS.  IV,  p.  37. 

(31)  V.  SS.  IV,  p.  517  n. 

(32)  Quic  perdila  esse  videiur;  nisi  inteliigal  cpi- 
slolam  episcopo  Virdunensi  inscrtpiam,  a  Oacheiro 
ei  Marlenio  ediiain  ,  qua  origines  ei  vasialiones 
Hirngarorum  e.vpoiiiii»tur.  Oe  qiia  cf.  prxgerlini 
lioussel  p.  CLl. 

(35)  SS.  IV    p.  .i5  5I. 

(34)  Annum  10.47  ledius  Mugo  Flav.  SS.  VIII,?. 
400  lodicare  viijeiuf 


9n  (;f.sta  Knsc.  mkt 

ooru.n  !Jro'.u!ii.'n^i  (j.l).  ISimu  in  liello,  quo.l  «pii,! 
{iarnitn  (Ju>  Gozclo  el  («oiletViilus  liKus  t*jus  coittra 
O.lonciii  <  oiiiiioin,  toiis  Fr;uicix  viribiis  Lolliariain 
iiivaileiilciii.  iiol>ililt?r  ronforii,  nbi  ei  ipsir  OJo  oc- 
ccbnil,  iticni  Waicraiiiiui:  siili  prxiiicio  Odoiic  iiiili- 
lavii,  sutcisoqiip  '"  c:iic.Tiioo  gravilcr  vulncraiiis  , 
duii)  viuu  iliniiloot.  -ib  abbalc  Hichardo  susceptns, 
jain  luiit.'  Jocinium  anniuii  agpliat  in  palxstra  niona- 
ilici  orjiiiis  liic  pcr  ()uiiitlci'iiti  aniios  liiiic.  co?iio- 
l>io  pixluil,  I  iiin  quo  cliaiii  abbaiiani  Aieniarcn- 
sciu  (jO)  e.\  tlor.o  Tiebalji  roniitis,  filii  iiicinorali 
Oduiiis,  r(-^'Cii.!ant  susccpii  ;  ubi  ct  iiuiic  tiiinuljiiis 
i'C(|ni('scii. 

••2.  I!lis  (licbiis  coiiira  impcratorciii  Ilciinicuiii  " 
SidiiiduiH  rcbi.'lla\crai  dnx  etnjarcbio  Goiidriilus''', 
(iozclonis  ducis  i!li:.s  ,  pro  sublalo  sibi  Mo.sellaiio 
(lucalij,  qiieiii  cuiii  paire  duce  leiiucral  loco  palro.ii 
posl  oliiiuin  llicodcrici,  dncis  Barrensis,  (pii  fiiil 
(iliti.s  iiobilissiiiii  ducis  Frederici  et  Ueairii  is,  lliigo- 
iiis  (.;a|)iloiii«,  Fraiicorum  regis  s<)roris.  Fibus  bnjiis 
ilicodcrici  fuit  juiiior  Fredcricus,  qui  niurtiius  tsi 
(an.  1U35)  aiile  palreni  siiuin  (37)  iii  priiuo  florc  ju- 
\«'iitiilis '\  Ciijns  Fredcrici  dux*  filix,  posl  obitiiiu 
fjiii  tiobiliter  ediicalx,  Reairix  dala  cst  a  rcgc  iivoi 
Hoiicfacio,  llalix  iiiarcliioni,  ct  Sopbia  Ludovico*' 
dc  Monzioiie  (uiniii.  Diicatus  anleiii  palris  caritui 
qiii.i  iicutn»  "  islorui»  cessil,  sed  datus  Cat  (58l  a 
ri-c  G-^raido  (.asliiiiensi  (39)  Coiiiili  («h.  1U48), 
iilco  hic  GodefiiJiis,  qui  '*  patroiius  eis  tlatUberai, 
jiisla  iii  *'  intperaloreni  arina  inovissc  vit,us  '''"  e.>l 
sibi.  liiinc  idciii  iinpcralor  iiitci  niullu  al.a  coiiii- 
lalii  *'  Imjus  urbib,  quciu  a  prxdecc&soribus  i.iiis 
tencbal,  jaiu  iii  ciiria  sua  exlicrcdavcrat,  ihSiiiintuc 
coiiiiialnni  llicliardo  urbis  cpiscopo  niaiiu  dcdcial 
ui  aitcri,  i|uciu  idoiicuin  judica^sct,  illuin  ir.i(lrrt-t 
Pio  qiio  ipsi  pontilici  ideni  dux  dicilur  cviitissc 
iiirensus  Scd  eliain  aiitca  sub  teinpoie  iiainbcrii 
cpiscopi  iiobilissiiiiuin  coiiiilcni  Cliisneiciisciii  l.u- 
doviciiiii  '»,  lilinin  Ollonis  ""  couiilis  et  palreni  al- 
tcrius  Ludovici  dOMiiii  poiililicis  ini.^lri  Arueroiiis  avi, 
Uitnoiiiciiscs  *•,  niililcs  patris  ejusdcin  ducis,  inira 
urbein  oppressuin  cxiinxeranl,  eo  quod  illuin  cpisco- 
palis  auciorilas  prxdiclo  urbis  "  coniilaiui  '*  prx- 
fccis.-ei.  FLadeiu  ducis  infeiisio  Tbeodericuni  n  ox '• 


FN.  KT  \r.U\T.  S.  \IT0M.  '-«2b 

\  cpiscopiini  iiifeslabal,  qtiia  cl  ipse  nomiiiati  coini- 
Liliis  piiiKipalum  ei  noii  rccognovcrat.  Seciiiitlo 
aniio  cpiscopali.s  ejus  ipse  dux  cl  llaliliiiniis  conics 
Flanilioium  cuni  m.inii  valida  baiic  urbcni  irrnpc- 
ruiit  (r:/i.  lUi7)  el  iii  odioCxs;iris  succendcruiit  (iU), 
imiliiiiioda  stragc  coniinissa.  Volcbal  auioiii  diix 
nionastciia  nrbis  illxsa  ab  igne  scrvare;  seJ  snbito 
inajoreiu  ecclesiam  Sanclx  Oei  Gcnilricis  victrix 
naiuma  coiiprtliciitlit ,  ci  diicc  lurnmiuc  iiiililari 
frustra  obtiiteiili',  pciiilus  iibsiinipsil.  IMuiiiiiiis  llie- 
saurns  Ci  litlcralia  nioninienia  rcrum  ecdesix  ibi 
combusta  suiil.  Tanluni  ip.sa  civilas,  taiilum  ipsa 
cccli:sia  luiic  lernni  pcrtiilil  dispciidij  ",  ui  inulli 
tivcs,  niiilli  flciici  lociim  isluin  fiigcrini  ali.is  di- 
^  spvrTsl  ".  Faiw.i  C'A,  viijiiiti  qualuor  '.'aiioiilcos  d-: 
ipsa  concrcmaia  ccclesia  lunc  llung.iriam  prx  iuo 
pia  prefecios,  quos  conslal  iiiin<!n:;ui  fuissc  revcr- 
Kos.  Proinde  dux  \rnin  l)ci  nr.iuciis,  parem  cuiii 
i'piscopo  fecil,  ceiilenas  polestaluir.  ocdc.iix  ct  prx- 
dia  ipia'  iitvascral  reddiilil  ,  ;»ulilic:c  pouiiiteiilix  sc 
addix'l.  Naiii  pene  nudus  cl  discalciavns  ,  geiiiiiim- 
(jiicei  bracliioruin  popliiibus  flexis,  rcpendo  sc  per 
(erraui  traliens,  ita  cx  snuimo  uibis  HMpie ''' aiilc 
iD.MMs  alt.rc  ('cclesi.c  qiiam  iiuciiJenil  proccssil.  Ibi 
<|tu)que  niuliis  vcrberibiis,  ul  J  <itui',  sc  subiuibit  (41) 
Vilbis  qiiO()iie  sui  jnris  Piisvill.irc  '•'  el  Arcium  H^l) 
ciini  poiiu  cl  |iiscalur.4,  Cl  pliiiiiua  dciiidc  donona'* 
jn  opus  ii'Xdili('and;c  coolcsix  coiiluiit,  s:(iis  lanicis 
iiiinora  matis  iliaus.  Ipsuiii  lubis  cotn.liluni  qiiasA 
.  Iej;i!iiiiaiii  "'  a  paliibus  licredilalcm  sibi  vendicavii 
Cuiiii|uc  iiiipcrulori  inicsti.^sinMis  Ncomay;um  pala- 
liiim  miii  arliticii  el  irri-parabililtr  "*  «Ausscrit, 
iiubili.^^siniiitii  Aiberiuui  (13)  dc  Loiig<ii  castro,  qucin 
super  se  illi;  diiccm  slatiicral,  bcliu  (xcmcril,  om- 
inMn  Lolbariaiii^^cxdibiis  iiiceiidiis  rapiuisquc  \c.va  • 
veril(rtM.  1047) :  taaicn  per  vigiiiii  duos  aiiiio>,quib«s 
posiea  vivil  (l.i)  betiijfiiiissolis  Yirdiiiicnsibu,  li  ;l,ei 
per  vciicrabilein  Lriiiciifriduin,  Virduiieiisis  ccclesia 
arclii.liaconuin,  re-,'!  reconciliaii  nicruii  (//».  lUiU), 
qui  po->tea  Italiani  pcrgens,  iiobile  obsc(|iiium  Coiic- 
f.ieio  inarcbioni  prxsiilii,  co.juc  inortnu  ,  nciiri- 
cciii  (jii^  *■' uxorcni  duxil,  (iliamquc  ipsoriini  (ifi) 
uiiitain  Malbildain  "'  liiio  sno  Godelriilo  tlcspoiisa- 
vit ,  ci '*  cxiiide  ambo   inarcbioncs  liali.c  el  duccs 


VAULi:  LECTIONES. 


"etsuccisoS.  *' licnricuml.i.  •*  diclus  fcibbo.sus  r<?('  11/«« (//»(/(/.  2.  '^  juvcnlis2. 'Mo  Iouvk  o  1    ''^nciilro 

"^     "  visus  corr.  iiisiis  i.  ubi  sibi  ilcrM.   "^*  ((niiihiliini  i. 
""  odofiis  i.    '  "  iMillioninisis  :2.     "  iiibi  "*      '*  /-«^ii  .1..  i       -»  ,/<./.«»  ^      '• 


corr.  nenlri  2.     **  (ieat  \.  "  e.  coiiira  2.  [ecorr.  ^)   ^"  visus 
'•  liidouviciim  1.  ct  poxt.      "  odonis  2.       "  lnillid 
tlispciuliiini  perl  2.     ''diiapsi2.     '*  dceil  'i.     "    pufuillaie  1  ? 
"  I.  bello  c.  1.     •*  u.  e.  2.     "  malildein  2.    ^'  lUesi  -2. 


'*  comilaln  I. 


dona    2.     "'  lcj^iiimaui 


"  (ler&t  2 


\H\. 


NOT.L 

(r>5)  />«  Brei(!ui/.  Gcldiiinns  nomiiialiir  ab  Iliigono       n.  1^27 


Flav.  SS.  VIII,  pag.  4UK 

(5'j)   Muusltcr-liaineii. 

(37)  llor   crrori    (ribueiidum  essc    vidctur ;   cL 
SttMtzel.  Fr.mk  Ka  ssci  11,  p.  1 1(>. 

(r>8)  Quod  diii  posi  FrMlerici  mortcin  factuni  cst ; 
V.  Slcnzel  I.  I. 

(3U)  De  Utaienois. 
•iO)  V.  Ilcrinianni  A'ig  Aiinalcs  a.  1(j47.  bS.  V, 


■  -•  '  • 

^41)  ('.r.  Laiiilicrii  Aohi-.les  SS.  V,  p.  151. 

(42)  Vcuvtlicn  (Piivillcr  U  uss. )  ct  .\)ei)   pmpt- 
Metliiii.  W.vss.  cl  CvDi. 

(L'))  Qtii  aiilc  (ierliariiuin   snpiii    (iirlniii    LotUa 
riii};i.e  pr (leclii'-  er:it. 

(44)  Obiit  a.  KH)!)   Occcmb.  24. 

(45)  liealiicib  ct  Bonilacii. 


927 


l-\linENTII  DE  I.1.0DI0 


m 


Loili3ri;e  riierunt.  linjiisKealiiris  hoiutii  iitcm  duv,  A      4.  His  (litrbds  p.tp:!  P.o:ii:)i)ii.'>  [.^.iiiclii»  **j  Leo  l\. 


icltibratu  iiiira  lunc  iirbcin  (oiiiiiiim  d  priiicjpuni 
gencrali  concilio,  iiiulla  urbi  il  eccicsiae  ulilia  dm- 
posuil;  <|uo(i  eiiain  iii  ecciisiasliris  aHiiolaltim  Ci>l 
privilegiis  (46),  iiioricns  qiioqne,  in  ipsa  ecclcsia 
quain  caiicreiaavcrjl  sepcliii  se  raaiulavii.  Gotk:- 
fiidas  (juoiiuc,  filius  *'  ct  succefisor  ejus.  per  octo 
uiiiios ,  quihus  liux  proiiuii  (»n.  lOGd),  iiunquam 
molesius  8cd  l)oiuis  noslris  exsiilit,  cl  inoriens  {an. 
107G,  Febr.  2G)  Gcminaliuni  {A1)  prx'dium  sui  juris 
Yirduncnsi  ecclcsix,  it)  qua  rcquicscit,  cont!ilil. 

3.  Porro  in  rcxdilicaiida  n  rundamenlo  ecclesia 
vcl  inoeiiil)us  iiiccnsx  urbis  enagnus  iabor,  inagna 
&ollicitudo  el  indiislria  Thcoderici  eptscopi  ciarutt; 
undc  ct  est  ei  ir.  poslerris  meinoria  bunedictioiiij. 


priiiiiim  Tullciisis  cpiHCopu«,  G:illi:<B  veiiicns,  Ke- 
Qiis  fcinodum  c'.'lebravii  {an.  1(U9,  Oci.)^  ui>i  et 
ossa  beati  ftcniigii,  dedicula  cjus  eccicsia,  trans» 
tulil.  Iiitk;  euiii  prccalu  ipsiu»  Krm'nrridi  ad  con- 
sccrandsin  prj^dict:im  ecclesiaiii  Thcodericiis  rpi- 
scopus  li«»uorifice  ad  banc  urbem  adduiit.  Ab  ipso 
sanclo  papa,  as&islenlibus  Iribas  arcbicpiscopis , 
Lverardo  Treverornin,  Alinardo  Lugdnnensiuin , 
liiigorie  Crisopolitanomm  pluriniis  qooque  epi- 
Kcopifl,  dedicata  esi  ipsa  ecclesirt  anno  lertio  epi- 
$cnp:ilus  domni  Tbcodcriei.  Ipse  papa  miscraiiis 
ruiiias  incensx  urbis  ct  ecclesiae,  clertunquc  et  |>o- 
puluotiiibi  mox  venienli  prosiralum,  ecclesix  Boaije 
Dei  Genilncis  pro  oninibus   nionimeniis  inccnsif: 


In  hoe  opus  rexdificalionis  Wazo,  vcnerabiiis  Lco-  ^  rerutu  quaa  tenebai  privilegtum  fecit  (50) ;  iicm<iue 


dictisiuai  cpiscopus,  quinquaginta  iibras  argeuti 
de.iit.  Fredcricus  quoqtie  comcs  Tullensis  usua- 
rium  Argunnu;  (48)  siii  iiemoris  tam  ad  rexdifi- 
candatn  quain  ad  reiiiteudain  ecciesiam  contradidil. 
Tunc  eiiam  Ermeiifridus  arcbidiaconus,  sapieiiti» 
moru?»  ci  sancliiatis  grai:.']  praejiius,  et  donariis 
priucipum  el  fidelium,  q»js  ei  pro  suis  mcrilis  et 
olis^-.qiiiis  large  itnpeiider;>Ri ,  eccicsiam  oaijciae 
M^tri^s  M»gdaien:c  a  .se  jain  fuiidal&m  coiisumuiavit 
ei  in  usm  Deo  ibi  sr-rvientium  pro  posse  diiavii, 
Sane  juvii  ecm  prx  oniuiuus  ad  boc  opus  reaedifl- 
caiionjs  **  venerandus  vir  nobiiis  ct  advocntus  ** 
uibis,  qui  cum  Bcrlratida  uxore  devola  liberaiiiaie 


ccclcsiu:  quam  coiisecrarat  (51),  et  coenitliio  beaii 
Viloni  (52).  Veniensque  Leodium,  Fredericum, 
fralrem  ducis  Godefridi  ,  arcbidiaconum  Sancli 
Lamberli,  inde  .sccum  duxil,  el  monachum  inde- 
qtie  abbateiQ  Gassini  monlis  ac  postea  seplimuin 
Bui  leviiam  insliiuil;  qui  etiam  terlins  ab  co  papa 
post  Yiclorem  in  catiiedra  beati  Peiri  .sedit,  Si«;- 
pbanus  vocatus  a  Uomanis ;  succedentibus  ei  Ik- 
ncdicto  et  Nicbolao,  qui  oubis  qusndam  priviiegia 
fecii,  indeque  Alexandro  et  Grogorio  Yll.  Iteni 
papa  lunc  in  sinodo  Remis  Linguonensem  episco- 
putn  llugoiiem,  frairem  Waieranni  '*  abbaiis,  de- 
posuerai  {Oct.  5)  pro  quibusdatn  criminalibus  cau- 


ijisnm,  supra  qiio  fundata  est  cccicsia,   et  muita  p  sis  (53).  At  Hugo  papam  usque  Komam  scciiius, 

ni  niisericordiam  ejus  experireiur,  plenam  sino- 
duin,  cui  jlle  prxsidebat,  nudus  et  discalciatus 
iniravit,  virgas  quibus  cxderelur  manu  tremula 
deferens,  cl  ore  iacrimaii  hanc  antiplionam  caneiis: 
Deiiil  paler  pfenilenli  fttio  slolam  primam  pariler 
it  annulum,  nnm  el  cakiameiila  "  i//j  tribuent,  ce- 
lebravit  magnum  conviviim.  Uabemus  tlolam  pri- 
mam  in  lavacro  et  annulum  fidei  iiguaculnm.  Euin 
ii;i  videiilcs  ,  omnes  **  in  singullus  "  pronipcrunl, 
i^icryinas  fudcruni,  quesiibus  sinodum  rcpleveruni. 
Ipse  papa  prx  cetcris  condoiuit,  et  cunctis  sup- 
plici  reo  sufTragia  ferentibus,  eum  absolvii  utquc 
pius  pjiler  pcsnitenii  filio  Slolam  primametannulum 
aiiiissi  pontiticaius  indui  et  san<ialia  pacis  recal>- 


alia  aiodia  obiulit  "*,  el  non  modicum  fainuloi-um 
gregesn  superadiecil ;  in  qua  criani  reijuiescii, 
fecripio  siuper  eum  condigno  epitaphio  *'.  Pneicrea 
ipse  Ermeniridus  fatna  sux  reiigiositaUs,  iioriaiu 
quoque  ct  f:imitiantaie  muUos  clericorum  dc  terris 
remoiis  posi  ge  iraxit,  et  iniic  sux  ccclesix  item- 
que  sanclx  Dci  Geniirici»  iiiseruit,  per  quorum 
iiitlustilam  iiiraq'ie  ecclesia  iii  oinni  a>igmeiilo 
rernm  ct  rcligionis  effloruil.  —  Unum  istorum 
Marlinunt  scolasticum  non  prxterieritn,  qui  moriis 
in  agouia  consiiiutus,  cum  jam  biduo  ioqui  non 
potuisset,  subiio  cunctis  miraniibus  maiuiinas  iou- 
des  beatx  Dei  genitricis  soliempniier  incepii  ei, 
inoiretife  per<;€cinit ;  indeque  niissale  ofllcium  in- 


gressus  ,  post  decantatan.  celebriter  conimuuio-  D  ciari  cdixii,  duin  solummodo  ecclesia  sua  quani 
nem  :  illumina  faciem  luam  super  servum  luum{i9),  ixseral  vel  quxlibet  alia  eum  [recipere  "j  Uigiia- 
iiitersacra  verba  confeciiim  bonis  oi,)eribusspiritujn  reiur  cpiscopum.  iia  ille  a  cunctis  absolvi  roeruit. 
exbalavii.  repatriare  coepil.  Languorcm  iiincrando  *•  incidii, 

\.\WM  LECTIONES. 

«^  -Jeent  l.  «»  dcest  2,  ubi  unenerandus.  «»  u.  a.  2.    "  oplultt2.  ••  cpytapiiio  I.  cum  digiio  epitaphio  2. 

.   ••  dcest  1.  *•  singullibus  1.  *'  deeti  1  potl  ndd.  2.   ••  iiene- 


**  d^esi  t.    *' walleraiini  2.    **  calcimciiia  2 
rando  2. 


(46)  Cf.  Godefridi  cliarla  ex  rcgistro  monast*rii 
S.  Viio:ii  descripu  apud  Wasscbaurg  f,  CCXLI. 
Calniei,  l'robb.  !=  p.  «51. 

(47^  Jameii.  Roiiss. 

(48)  Argcnne. 

(49)  C.intaiur  Dnminica  Sepluagesimx. 

(50)  Qtiod  vidc  apud  Maliillon  De  crle  dipl. 
Sui^l.  p.  y9  ct  Kyusstii  Vrobb.  p.  3  (Jair<S  lic(j.  jion- 


singui 
tif.  n.519 


(51)  Ap.  Caimcl  1.  Probb.  p.  423  (iafle,  n. 
3192). 

(52;  JafTe  n.  5190. 

(53)  Yide  Anseimi  liisl.  dcdicaliouts  ccclesia: 
Sancli  Rcmigii  a))uJ  Mabillon,  Acia  VI,  i »  p. 
721  sqq. 


B 


?i9  CEST\  EPISC.  VIUDVN. 

habilum  monaclii  sub  ikominc  nostri  cocnobii,  rni  A 
presidebal   fraler  suus,  a  coinilibiis  snis  thinia- 
ceiisibus  monacbis  quxsivii,  acccpit,  fclicilcr  f\- 
Cfssil,  inier  obilus  noslronini  assn  ipiiis  ••  csl. 

5.  At  Tbeodericus  pra^snl  plnriiiias  «ieincops 
iiiolctlias  a  miliiibus  perlulit.  Nam  cnin  nrbeni  el 
cpiscopatum,  qnod  illi  anie  affligebanl,  in  libenate 
tibi  ab  eis  vendicarel,  comes  Rodiilfns  '*•  de  Cri- 
«peiu(5i),  viiricus  Philippi '  Francornm  rcgis,  istnin 
urbein  ilernin  incendil,  eo  quod  opiscopiis  denc- 
gabat  01  viginli  aniiuas  libras,  qiias  a  prxdeces- 
Mribns  accipicbal  ne  rogionem  islam  impngiiaroi. 
Ile«i  Alo  de  Dnno  caslro,  vir  ingeniius,  dnm  epi- 
•copas  praesi.iinni  ejns  iii  Ronro  (55)  vico,  qnoin 
illc  ci  epibcupio  violeiiter  invascral.  obsidens  ex- 
piigiiarel,  islain  nrbcm  conflngravil,  abscntiam  cpi- 
fcopi  ei  milii.Mitiiim  ejns  aiicn|iatns.  Uterqiic  lamcn 
f<T  indusiriam  episcopi  arnrisrepressns  ac  repulsns 
est,  ct  rcs  episcopii  snx  liberlati  veiidicala  csi. 
Ita  siib  hoc  epi<iCupo  urbs  istj  lerlio  suceonsa   cst. 

6.  Prxterea  idem  pnrsnl  M.iiiasscm  »  comitem 
Ue  raslro  Reteito  (56)  annis  snoriim  cocrcuit  ab 
inva&ione  ecclesiaslicx  rei.  Adversns  cnsirum  S;«n- 
cix  Manoliildis  (57)  sibi  iiifeslissimum  armalain 
«ipedilioncni  movil.  Quo  inetu  casireiiscs  pciler- 
riti,  f^i  in  medio  iliiieris  claves  castri  iniserunt, 
snpplii  iler  pcnm  pelirrunl  *,  ohsidionem  prccibns 
cv2»eriiiit.  Sed  cpiscopus,  ne  nibil  ad  ecclesiain 
rep«rtarot  iriuinplii,  eandcin  expeditionem  in  ca- 
slrnm  Saotumnium  ^  (58)  xquc  sibi  infensum  ■  c 
cooverlil,  illud  obscdil,  crpii  et  diruit.  lioc  utrnm- 
que  castrum  erat  prxdicti  Manassx  comilis.  Dii- 
titnein  *,  viruni  ingenuuin,  frairesqae  ejiis,  ftlios 
HjiulieTii  ^,  sibi  insurgenlcs  siniililer  domuit,  ct 
inMiiitione  anle  Ciaruni-monlcm  (59)  finkiaia,  ipsuin 
CJStruin  super  eos  cepil. 

7.  Diicck  quoquc  Guiicfrido  Gibboso  in  Frisia 
sicarie  morlno  (an.  1076)  et  in  bac  urbe  a  dnce 
Coitcfrido  teriio,  qaem  ex  sorore  ucpotem  sui  liae» 
redem  ille  inoricns  designaverat,  juxiu  patrem  bo- 
norifice  sepuiio,  nisus  est  ipse  episcopus  aufcrre 
ipsum  urbis  coniiiaiuni  desnb  jugo  Bulloniensis  * 
priucipalu&,  qui  niiuis  urbein  Ofipressisse  videba- 
lur.  Unde  ipsi  Godefrido  Boloniensi,  qni  Bullio- 
nico  castro  posscsso  in  dnoatHin  snccessil,  iihiin 


ET  AUBAT.  S.  MTOM.  030 

abslnlil  :    ratiis    opporliinnm  lcinpiis,   qiiia   illi   tit 

niiiins  logiiiino  dnci  r^^x  c(   mnlii   rogni   priinaleii 

armis   insurrexcrunl,   ol  iiobilissinio  .Mberlo   Na- 

ninrensi    »  coniili,    qni   nniis   cr.it   ojns   bostiiim, 

eiiiidoin  comilalnin  bcneficavit.    Ctim   eliam    idoni 

AUiciliis  Biiilioninm   caslrum  qnnsi   magis  sibi  bc- 

redilariiim  siipcr  prxdiclnm  Goilefridiiin  obscdissel, 

ci  cnm  omnilMis  sni  episcopii  viribiis  snppeti.is  ve- 

nil.  Scd  dnx  bollicosissinins  incliisis  suis  cilo  aCTiiif, 

et  coniracto  excrciiu  ,    obsidionem  bosliiiin  solvil, 

miiliis    nobiliiim    interiecl*s.    Snhiode    plnrimum 

oKeiiSMS   episcopo   '*,    comitom    de   Grandi-praio 

Hoinricum  ",  priino  silii  graviler  rebcllanlcm,  cuin 

armis  cepisfcl,   solvii  a  vinrtiiis  el  Virdiinico  ho- 

slcm  lerritoiio  niisil.  Qni  jnssa  cjiis  noii  scgnitcr 

cxscculiis,   pluru   bosiilia  ferro,  fl:unma  prxdisquo 

iii  iiostros  commisit.   Ijise  qiioqne  diix  in   Satha- 

ii;tco  '*  (CO)  sni  jtiris  rppido  ca.struin   riniia\il  pro- 

minens  in   fliiibiis  episcopii.  per  qiiod  in  nostros 

gravcs  inimicilias  cxerccbal.    liiide  ct  cpiscopiis 

illud  obsedit,  contractis  iindiqne  anxiiiariis  et  prx- 

diclo   Aibcrlo    cuin    omnibus   snis :  c.im   ccce  in 

anxilium  snis  adcst  ditx,  ileruin  accincins  ''  valid.t 

inanu  bcllatoruin.  Accrriine  pugnaium  csi,  crucn- 

tissime  concnssum  esl,  donec  fessus  uLerque  exer- 

ciius  jnssu   ductorum  a  cxdc  **   rcvocatus  esi. 

Acinm  anno  episcopains  ejusdem  Theodericl  qua- 

dragesiino;  ubi  el  mnlli  nobiles  occiibticriinl   {an 

lUSe  ?).  Neuirx  pani  vicioria  cessii ;   scd  episco- 

pus,  non  solula  obsidionc,  suos  icniuriis,  dux  au- 

iem  snos  casti'0  rccopit.  Missisquc  inde  cursoribna 

vclocissimis,  a  tota  Gcrmania  ei  Fr."ncia  per  fra- 

Ircs  sifos    Eiislacliiiiiii    "   et    Balduinnm   co^ebat 

exerciliim  sibi  iti  auxiliuin.  Qiios  nbi  poittifcx  super 

sc   irniere    ccrlissinio    nitnlio   accepil  ,    expavit, 

saiigiiinc  judicinm    facerc   cxliinuil ,    obsidionem 

solrii  ,    eudem    iiuntio    Iroc    ipsiim    .'.gentc,  bor- 

tantc  el  moncnie.  Ipse  erat  Heinricus  venerabi- 

lis  Leo^licnsium   prxsoi,  cujns  fraier,  Frcdericua 

comes   Tullensis,   fralrisque  Hlii    '*   Ruinaidus  et 

Pelnis,  posi  in  Jerosolymiiana  expediiione  insignea 

liabendi,  innc  ibi  sub  Tlieodeiico  pr.esnle  milita* 

bant,  eratqiie  ipse  et  nostro  poniifici  et  duci  Go- 

defrido  carus  ct  fidelis;  episcopo  quidcm.  quia  sub 

eo  in  Virdunensi  ecciesia  prima  scolarum  trrociiiia 


VARIiE  LECTIONES. 

••  ascriplns  l.  *••  rodnlpbns  1.  '  pbylippi  !,  pMlippi  2.  *  manassen  2,  *  periernnl  f.  *S3pufrinium  2,  «rrf 
nm  e  corr  Sapiiminium  ed.  casiruni  de  Seiunta  Atbericus  edit.  '  inipeiisinn  1.  *  Oiionem  ed.  "^  Ituiberli  2, 
liiimberii  f(/.  *  bullionensis  2.  *  namiien»i  1.  '*  epc.  1,2.  "  benricuin  1,2,  semper.  '*  saianacu 
SL    **accinlus2      '*  scde  2      '*  eustaciuio  1.     •*  rfwr  i,  nij  fralrisquc  corr.  fratresque. 

NOT.E. 


(54)  Crevn. 

(55)  Rouvrt.  Calm.  Roess. ;  sed  ille  aiio  lcco 
{'\nUi  c.  12.)  fyriaM*,  inqoil.  ftoMcroy.  —  houvTet 
villa  propc  Csiain  sita  esi,  Ruuvroy  inter  Spiiicourt 
et  Muiiiinedy. 

(5o/  Helhel. 


(57)  S.  Menehould. 

(58)  Fortasse    Sampigny  ad  Mosnm.    CaLU.   lla 
etiam  W:is8.;  scd  dnbia  movct  Rouss. 

(.*>9j  CUrmoiU-cii-Argonne. 
ICO)  Stenuy. 


9ul 


I.ALUC.MII  I)F.  LKOhlO 


b5i 


ir.mscgcral  ol  ab  co  arcliiirnionMnni  snscfpcral,  A  lifo  lcrlio  {(ii\  Miio:illil  (05)  qnofjofi  cashiiin  cii-»i 


(liici  nti(<-n),  qnia  opcnt  «'jiis  anlo  illiitl  scploiiiiiuiii 
ox  Virdniionsi  arcirKliarono  iii  IiCo<lit.iis«ni  fpisro 
piini  assninptiis  fueral.  Ilcinriro  ciiiin  '^  lerlio  iin* 
pcr.ilori  oxpciliiioncm  a^^ciili  conlra  lloiliiirnni  iln- 
ccin,  (]ni  assninplo  (liadciiialc  cx  oliciliciitia  Uo- 
inaiiu;  eicichix  rcgnuin  snsrcporal  cl  jam  Ssxo- 
iiiam  oo(  npaveraC,  iileiM  GoJcrridiis  «liix  rccomi- 
lialiis,  cuni  inullo  ntiliic  in  auxiliuin  \cnoral ;  ciiui 
ecce,  iiilcrfoclo  Uoiluifo  (an.  108»),  iluin  cclcbralnr 
vicloria,  noiiilos  logaii  Lcodieiisis  ccclesi.ii  vcnc- 
riinl,  qiia;rcntOo  sibi  ex  "  iloiio  cl  scnlcnli.i  Cxsa- 
ris  cpiscopnm  (Gl).  Tiinc,  agcnic  co-lcin  uiicc,  in 
gralia  ojtis  iinporaioria  inajoslas  (loniitn  dclali 
poiililicii   cisilciu  nunliis  lieinrico  arcliiiliaono  in 


forcslc  el  aMiatiain  Jnvciiiici  ((ii)  a  Blailiiiilc** 
iiian  liisa  afqiiisivil.  li  ile  aliis  ccrlcsiiR  taoeam , 
iioslrn  ,  id  osl  lit  ali  Vilnni ,  cu-noliio  oninia  allaria 
eiolcsiarum  ,  qiias  noltis  prxdcocssorcs  cjds  coniii- 
loraiil  ,  bannnni  quoque  nionli^  Sancii  Vitoni  <lc<lit 
ot  i'<Mi(irnia\il.  I!l  i|nia  siil)  fjrinioldu**  ahltale.  qni 
Waicraniio  inorlno  ((<.%)  Iniic  loco  pcr  fniiniltciin '* 
nniios  pi.cscilii,  n^ligio  pc  qiioriin<iani  in.soicntiain 
ilcpcrilioi",  qnia  pcr  illuin  non  potcral  corrigi,  ciini 
aniovit  cl  \oncrabiloin  U'iilulfuni,  Sanrit  Ag.jiti 
monacliiiin,  rcligionc,  scicntia  tl  iiiorilnis  insigni- 
tnu) ,  snlisliinil ,  (|ni  pcr  se  aliasqnc  prolialnlcs  per- 
sonas  a  Mia  «a'*  Sancli  Agcrici  e<(lcsia  cxposiu- 
laias  siiininaiii   ordinis  el  plnriino  Ixiiia   linic  loco 


hac  mhc.  iransniisil.  Qncin  ol  ipc  dux  ul  dnlcem  ^  nt.liuil.    iNain   el    Wonus    odtsr  nliKionis    ipsornin 


consangninenm  abiiinc  usque  Leodiuin  coniilatng, 
iUI  urbi  ponliiiccin  assignavil,  ubi  ille  intcr  pra:- 
deccssoros  pra'sulcs  omui  incriio  in'iil>il.  Tlicodc- 
licus  igitur,  veriis  libcrlalis  dcfcnsor,  ila  ut  roiu* 
iiinus,  cliain  supra  viros  pru  palria  ixignalini. 
Tempore  bnjiis  cpisropi  Kal.  .^n-^iisii  bora  tiiaiufi- 
nali  fiilincn  de  c  i  lo  irruinpcins  ccclesiain,  in  inodio 
psallenlis  clori  ruii,  ct  Dominioum  prcsbiicnim, 
qui  coUcclam  cancbal,  el  Algcrnm  subdiacoiinni, 
qui  cboro  pra:sidebal,  pcrcnssoi  cxaniiiiavit  ''■',oa;ic- 
ris  cohSlerinus. 

8.  Dicainus  alii|uid  el    dc   libcraliiaic   ac   devo- 
lioiic  cj.is.  Scisiol  Jcrosolimain    ad   sepulcrum    I;o 


eliain  dc  remotis  lenis  plures  indnslrioslinic  occlc- 
six'  Iniic  aUraxil  el  ass(>cia\il*\  quurum  pr<)l;i'al(? 
us<|iic  niodo  locus  isic  nobiliiari  el  n.a(:nilicari 
proincruil.  Tunc  ecclcsia  Beali  Agcrici,  de  qua  lii<: 
abbas  assninptus  cst,  ila  llorcbai  viris  religiosis,  ul 
ilbt  conlemporalilale  dc  liliis  cjiis  duodccim  aldjaies 
per  divcrsas  ecclesias  oidinaii  siul ,  omncs  inagno- 
rum  go.sioiuni  viri. 

9.  Vcniamiis  ad  locnin  gravissiiniiin ,  in  quo, 
quod  graviler  dolennis,  pcriculosa  lempor.i  pluri- 
iniim  laiiilibus  digni  cpiscopi  detraxcnint.  Can.-a 
taiis  e.-<l.  Anno  cpisi  op:iiiis  ejus  xxxvi  in'.or  lej^iniin 
ct.sacerdoiluni"'  illadigladiabilis  sr;dilio  jain  s  iriesc- 


inini ,  niullolicns  aulcm  Komam  ivit ,  ad  sancto.s  ^  ral,  qu:c  lotum  Uonianuni  imperitim  involvii.  U(;- 


nposlolos  oraiiirus  vol  apiul  aposloiic;;rn  scdein 
caus\s  sibi  crodil*  ccc.le;iie  aclurus.  Ipsiiis  euntis 
libcralil.ib  ipsi  Graeconim  imperalori  ilemqne  papa; 
Romano  visa  csl  inirabilts  el  prsdicabilis.  Gcrva- 
sio*'' Ueinornm*'  arcbiepisoopo,  (jiii  niagna  Fran- 
cigciiaruin  comilalus  frequenlia  eiim  iisqiie  Yirilii- 
iium  visilaluni  vcncral  ,  fesluiu  sto.c  cuiialilalis  tc- 
compcnsavil,  cuni  no»  niinoti  ooniitalu  LolbariO- 
riim  ad  cnm  reviseiidnm  nsquc  l^cmortim  niiiros 
acccs^il.  Gorvasius  siipcr  porlas  Ucmoruai  clausas 
per  diios  canlores  ci  in  occursum  oocinil  :  Commo- 
visli  leriam  ei  coiilurbasli  eam  {Psal.  u\}.  Gtii  illc 
itidem  duobus  cantoribus  respondil  :  Stma  conlri- 
ixonea  ejus,  quin  commota  e»l  {ibid.),  el  inde  apitd 


inanoruni  cniin  papa  Grcgoiius  VH  "  iinpeia'orcm 
Ileiiiriciim"'  pro  suis  criminibus,  qufcpluiiina  fe- 
rcbanlur,  excommunioavoral(a».  I07(}i;  vidclicclpro 
conjiigc  rcginaPraxede,  quam  igiioininiosc  servorum 
slupris  el  opprobriis  *'  siibmiseral,  pro  variis  in- 
jii.-%iiiiis  el  ccflcsiarnr.i  oppressionibti-»'*,  ct  pryci- 
p'.ic  <;uia  invesliiuras  ecclcsiarum  por  bai-ulum  ct 
annulum  dare  e\  consuLludine  prior.im  cnnira  an- 
liqitos  sacios  cancncs,  cnm  ab  co  sub  anatlieiuate 
cssol  inbibilus,  non  omitlebal.  Ai  ticinricus  super 
boc  infensus  Ronian)  hnlo  irrupil  {an.  1083),  ip- 
siim  papam  missanim  sidompiiia  celebraiilem  sacri- 
lege  ccpil  el  in  vincula  conjecit,  indeque  a  duce  Ap- 
puiise erepliim,  Koma eum  exiurbav ii,  ei  gcminata  in* 


Sanctuin  Ucmigiiiin  missani  celebrans,  in  mcmoriain  0  juslilia  quemdam  Wicljcrlum^^  Ryveiinaliuni  pseudo 
sui  capcllam  snani  niagni   prclii   ibidcm  rcpairians       pra^sulcm  ,   qiii   pn-  seplcrii  amios   aposiolicce  sedi 
dimisil.  Kcclcbi.c  sua:  Duram  praidium  ciim  oimii-       inobcdiens,  roheliis  cl  aii.altetnalizaliis  iu.jial,  ca- 
bus  appciidiiiis  iiiagiio  prclio  ab  itnperalore  Ilein-      ibedrai  cjus  inlrusit.  Tunc  omiie  re^num  iii  kc  ip» 

VAUI.t:  LECTIONES. 


'"autcsn  2.     '"cll.     '^CAaminavil   corr.  cxanimavil   1,2.     '"C.  qiioqne  2.     "  ibcmnriitii  2. 


nia' 


UiyIiIc  l   ul  to'pissinie  y  pro  i;  mattldo  m.  adq.  2.     *'griini)lde  2.     *'*XV  tu  vidchir  corr.  XVI  2.     "depc- 


ricbal  2.     *'  era.ium  2. 
*'  v^icbcrium  1. 


"'aJs.  2.     '"ecclesiam  2.     *'  dtiodecimiis  i.     '"ii.  lcrciuti)  2.  ^' <dtp.  2      "obp.  2. 


NOT^. 


(Gl)  liiitium  cpiscopalus  llenrici  Ijcodiensis  epi- 
scopi  pcrpcram  iiligaiur  cnm  nece  Uodulpbi  ro2;is. 
An»i;>  qiiidcm  1080  Uudnlpbti*  inlerrctliis  cst,  Hoii- 
ricus  vcro  a.  ■J075  ad  inlidas  Lcodienses  assumpins 
(?sl.  Bot\{  ,  (lo>T. 

H'>i'i  V  ncinrici  cliarlam  a.  U'8G  apiid  (.aliiicl , 
Jl*iul.<l..  p.  4x5. 


(03)  HHrevnux.  !n  cb.irla  ihiitriii  ifi  diciluy 
ca&tciinm  Merenvaidi  cuvi  (oresie  quiii  duilur  iVa- 
vrin. 

(()i)  Juviony:  cf.  Cbron.  Saiuli  iiubcrli  cap.  44 
SS.  VIII,  p".  5111. 

(G5)  Aiino  lOfji).  V.  Ann.  S.  Uenigtii  Divion.  SS. 
V.  p    'ii!<:i  liiig"F'2v    Vill,  p.  5!!«.t 


n 


935  GESTA  KPISC.  \MRDUN. 

siiiii*'  aiYisiim  csl,  liiiic  omiiis  civiias  iii  du.is  pnr-  A 
(es  sc[>:irala  esl,  aliis  causuii:  f.isuriaii.i'  curia' , 
alii»  s:incla>  sedis  aposl(ilic;e  dcrtitiileiiiibus  ct  ad- 
vcrsaiii  |>artcm  iiisequciilibus.  Scilca  quidcin  n|io- 
ttolicu  liosles  suus  aiiatlicin.-uo  omtics  pcrcuiicns,  a 
sa'.ris  myslcriis  arcebal;  iinpcrialis  nulcm  curia  siLi 
iiileiisus  ca|)livaiis  ci  cisuLuis,  lioiiorilius  privabal. 
Demum  Ti^rru  cxmIc  el  igiic  pin  uii'a(|iic  suos  iiii- 
iiiicos  p«risequehaiur.  \u  liac  quoijuc  urbo  (luu<:  par» 
lcs  facix  suiil.  Episcopus  quidciii  niale  a  siii.s  iii- 
duclus  et  vel  aiiiore  vel  liiiiorc  principis  iiiinis  dc- 
pressu!»",  dccliiiavit  posl  parlcs  Cx-saris;  vciierabi- 
lis  Toro  Uoduiriis  cum  sui^  IValiibus  aposlolicx  scdi 
ftlndiosus  adlixsil.  Iliiic  inler  cos  soluta  esl  veius 
illa  pia  amicilia'*,  adco  ul  episc(i|>us  ipsiiin  aliba- 
lcm  cum  siiis  plurimis  iiijiiriis  alTcctos  ab  liac  cc- 
rlcsia  perturbaveiii  (titi).  Scd  put^is  pro  juslilia  i\\sa 
coiitraria  in  bono  mot  cesscre.  ^aiii  fraircs  Dur- 
gnndiani  duiti,  a  vcnerando  abbato  Divioiicnsis  cc- 
clcsia;  Geronlone*^  per  scpiciuiiuiii ,  quo  idcm  prx- 
sul  supervisii,  velui  aiigeli  Itei  rccepii  sunl,  cl 
bonc  iii  oninibus  usi ,  eaoiie  occasionc  nostrx*  el 
ilii  ecclcsix  gerutana  (ralcrniias  iiilcrvcnil  digtiior 
ct  lirmior,  ui  crcdimtis.  qiiuiii  itla  iiitcr  Sabinos 
el  Roiiiaiius  oliiii.  Kodiilfo  auleiii  abbaii  aposloli- 
ciis  privdcgium  dcdil  ,  omiics  ab  llciDriciaiio*' 
scisiiiate  rc^ipiscKntes  recom  iliandi  iii  iribMS  cpi- 
scopatibus,  id  csl  Virduiicnsium,  Mcleiisiiim,  Tul- 
lensiiini.  Iii'*  bis  diebus  Fulcradiis  abbas  Saiicti 
Pauli  ronseiisu  praedicli  poiililicis  baiic  aMiatiam  q 
cuni  quibusdain  suuruin  inxasit.  Siib  co  isla  cc- 
clcsia  amisil  tria  valde  preliosa  pallia  ,  duus  nia- 
gni  prelii  cappas .  duo  caiidclabra  arf^eiitca  scx 
MiafCarum,  foraluria*' vini  (G7)  civilaiis  ei  pugil- 
liim  (68),  ccclesias  etia;:i  de  Maiicio  (09;  ct  de  Mo- 
liouis,  niuliaqiie  alia.  liunc  Fulcraduin  et  Kicbc- 
nini  decanum  ipsis  diebus  cum  idein  prxsiil  lc»aios 
n.ibissei  ad  bigiliaudum  "*  allare  Sancli  .Micbaelis(70), 
pro  eo  quod  illa  ccclesia  se  a  Virdunensi  ad  Tul- 
iciiscm  episcopaiuin  Iransfcrri  vcllet  et  ad  audicii 


KT  AliR\T.  S.  VITvlNI.  974 

liani  Tocaia  Vinhniiim  vcnirc  noHcl,  ramilia  ejiis- 
ilcni  crclcsiic  invaso.s  cos"  ab  ecclesia  prolraxit, 
ei  viiicios^*  apuJ  iiarrum  incaricravil.  Qnaiii- 
obrcm  ipsam  villam  el  erclcsiam  ab  iiostico  cpiscD- 
pali  conligil  concromari.  Scd  ipsiim  Iticbcrnm, 
saiu'l<c  nicn:orix  decaniim,  ilcmqiie  dc  clcro  l'^n- 
gebcrtiim.  Iluiticum,  Gczuiicm  ot  Kosoiioiri  iiii;iios 
oinni  laiidc  fidcl  fcrvori.s  ct  rcli;;i(inis  duxcrim, 
(|iii)ruiii  inslaiilia  ila  ccclcsiasti<iis  oido  liiuc  iii- 
valucral,  iil  oninis  clciiis  snb  cis  dii.luiibus  insi- 
miil  leclioiiem  cibitin,  dorniiuirinm  ct  clioriun  inillo 
cx(  ii.s.ilo  frci|iicnlarcnt ,  nolcnlcs  •'  aiilcm  •',  ctiam 
nobiliorcs,  districtius  «rgcieiittir.  Scd  episcopiini 
laiidcm  scncctuie  et  iiiinia  corpuiis  giavcdino 
fcssiiui  dum  cxircniiis  dics  nigo.ict,  ncc  adcs^el 
i(i)i  cum  nposiolicx  scdi  rccoiuiliarel,  abbas  Uo- 
diiifiis  ad  cuin  rcconciliandiim  duos  de  suis  mona- 
cbis  diroxil ,  Gorardum  ,  quondani  ntcliidiacoiium  , 
et  GcrbcriiiMi ,  postca  Saiicti  Mnuiicii  abbalem. 
Qiius  illcb^cto  suoassisicntcs  nulibiis.quia  loqtii  :ioii 
piilcral,  mox  saiutavil,  roroiiciliari  pctiil  ct  nicriiii. 
I'js  ciiiiii  onciisab  cjus  in  aposiolicani  scdem  pcr 
ca|iiiula  iiroponciilibus  ,  ips»  a.l  sitigiila  supplicibiis 
Oiulis,  mniiiiius  el  luiisiono  pccioris  similis  po^ni- 
lcnii  ciiipaiii  faliri  et  vciiiam  pelcre  viileltnlur.  Al 
iibi  pruposticruMl  ci  :  l'iofilcre  culpani'''^  <ie  inona- 
cliis  Soucli  Viioni  ,  qiio$  exixdixli ,  tuiic  voro  (lii(d)i!s 
piigiiis  crcbriiis  pcclora  tuludil,  allius  iiigi>nuiil , 
profundius  .snspiravil,  ila  iil  oiuiies  vidcntc!:  pio- 
rnmpcrcni  iu^'  lacrymas.  llinc  ab  iliis^*  nbi^oltttus, 
posl  paululum  spirilum  rcdtlidil  [nn.  i080, /1/r.  28). 
lili**  saiic  bniic  cjiis  s^ilisfaotionrni  rciiilcnuii  ad 
vcncrabilcm  Roditlfum.  Ilodulfus  aulcm  ad  siiiodiim, 
cui  pr3'siilcbal  lcgalus  aposlolicae  sedis  Ilugo,  qtion- 
dani  Dicnsis  pr.TSiil ,  liinc  Liigduiiensis  :ir(:liiopi- 
scopus,  approbaiaqiic  cst  saiisfaciio  cjiis  ab  onini- 
biis.  Sedit  III  cpiscopaUi  aiinis  43  (71; ;  vir  in  miiliis 
idoncus  ci  laudabilis »  nisi  b:cc  niacula  essct  iii 
gloria  cjiis  iii  exlreiiiis*" 

^O.  Anito  Domiiiic:c  lucarnalioiiis  inillcsiiuo  oclo- 


VAUI/T:  LI.CTIONFS. 


*^deetti.  "depsus  I.  *•  amilicia  i.  *'  gorcnlono    1.  ^*  bcinriiianu    2.    *'  ilcest  2.    ''  ila    i  forat. 


foralagia    2. 


Sig.    poit     corr. 


eotr. 

tuiiersrr.  i.     ♦' vincliiin  I.     **voleiil«'s  i. 

u.  t  iorr,  i.     *'  iii.  1.  poj<  add.  2.     '"cis  2. 


sii^i!!aii(luiii     '2.      *'  scilicoi    Fiilcradiiin   ci   Uiclit^ntiii    in  sl 
^'jnniiicii,!  I  libi  <\\:i\\\  iil  c  cort.     *' palcr  culp.iiii  dc  i:i.    s 
*»illci      ""csbcl  iii  exlrcmis  2. 

NOT/E. 


*Gfi)  An.  1085.  V.  Hxc  ploniiis  narraia  ap.  Ilii- 
gftiioni  Vird.  SS.  VIII  ,  p.  4li8. 

(1)7)  iii  iiiieris  llirvwM  pip.c  n  ic  de  caiisa  sf  ri- 
|ilH  ; \V  issoboiii ^  f.  r<:LXX\IV.  li^iiqnei  coiit.  'XV, 
p  iol '  lojiitiir  :  decinnii  lunilici  vini  cirilnlis.  Idciu 
t>-e  vnkiiir  iinod  fDr.ii^ia  vini.  0'ia  «lo  re  Ducaii- 
gids  \0(l  Hciisclicl  l!l  ,  p.  Zii'  :  <  jus ,  iii(|iiil , 
«^'•rxj  doiiiiiio  f#-,iidi  compoiii...  pro  |ira'ii(j  a  duiiriito 
iiiipusiio  viuo  ipiod  a  iabornariis  et  caiiponibus  dis- 
«laliiiur.  I 

(fiX)  Apiid  Diifaii^iiim  (od.  Ilciisrbi-I  V,  p.  .S07) 
•■i«;  ilv  '!••;>  !»vilii!  •    •  Idciii  viij"lii!'  '(uod  j'is  nioi,- 


siinc  vcl  miiiia!,  ponsitalio  scilicet  qiiain  a  vaval;  •% 
exigil  dotiiiiiiis  pro  rriiinoiili  iiiciisnra  vci  nioiiinia 
iii  iiiolciiilifiis  ^iiis.  >  (.1.  iloMorii  liuonisl  I.,  ijiii 
aiercainm ,  ii!iii:t,  ile  mnnu  Snn  ti  \  itino  el  Ihc- 
lonenm  (nw  fiutji'fn  frnincn  i  iilncilnni  el  i.-jrreciij ■ 
UCin  meii!,ur,i>uiii  ,  dfiiinjs  .  clc. 

(»i')i   l*r()[.c  Vlfriiiiii  ;  v.   Iliigo  I.  I.  p.  oGZ  Ma^-Ic  o| 
MeiiDii.  VVas-. 

(7t»)  .S.  Miltiel,  Oiia  •I",  re  cf.  Calmci  I,  p    125* 
(71)  l'.\  iiisiiis  Lnuroiiiii  co:iiptitaii()iie  Tlicuderi 
riis  iO  \v[  il  i.iiiiiiiii  aiiiiis  sciiii,  a.  IOi8-IU88 ;  scii 
iti  Ui;    i.itiib  i.idic.iuliA  crras  c  vi.ldiir. 


W6  LAtUKMII  DK  LEOMO  956 

fc&imo  oclavo  (74^  posi  Tlieodericuin  eleciiis  csl  A  iramiie  viam   re<liiiiri   liosiii»  j.im  JeiieljniiL  Cives 

eliam  arinali  pr3?(Joiies  e  vesli^io  soqiiebanlur.  Iia 


decaniis  Mctensis  ecclcsix  Riclicrus  •',  vir  pius  el 
honedus.  Qui,  quoniam  alia  via  non  palebai,  dii- 
tu6  e«l  ad  curiain,  coiilra  veliium  ;iposlolifaD  sedis 
a  Csesare  ponlificalem  baculum  suscepil,  fralrcg 
suos  Alberlum  (73),  Bezelinum  "  cl  Johannem, 
viros  nobilissimos,  ei  deJii  obsides,  qiiod  a  (idoli- 
laie  ei  communione  cjus  iitiiiquam  recederet.  Uc- 
diens  bonorifice  recipi  meniil ,  scd  (piia  Hoinanu; 
Ccdcsia;  olTcnsnni  incurrtTal,  s('plera(74)  nniiis  sine 
episcopali  bcnediclioue  permansil,  (ioiiec  abb;is 
lioduirus,  qiiem  cum  omnibus  suis  "  mox  electtis 
Iionorifice  revocavcral,  dalo  consilio ,  euin  Lugdii- 
num  Biir((undi;c  duxit,  ubi  cum  prxdiclus  Hiii;o 
arcliiprxsul  postabjuralioncm  iltMnriciaiix  pailis  iii 


a  rrontc  el  a  lcrgo  ho«les  iiivasi,  valiJcque  '*  pngna 
coininissa,  n.iiiii  inlerlecli ,  plures  sauciali  "  el 
capii  sunl;  ir'iif|ui  cum  ipso  coinite  vila!)Uiidi  fuge- 
ruiil.  Miliiaiilinm  quiiJein  ii»qiic  ad  >exies '*  vicc- 
iios ,  equoruiii  el  armoriim  tanl.i  referliir  copia 
capta,  ui  peiie  noslri  inde  ditcscerent.  Heinricut 
lanien  ab  iinpujjnaiione  Virduiicnsis  ecclusiae  non 
destilil,  dcncc  jndiciuiii  horreiidx  iiiorlis  incurril. 
Audilis  ciiim  a  iluce  Codefrido  'rl  crarissimis  coni- 
mililonibus  ejus  rebus  pro  Jerosoiimis  bene  geslis 
{aii.  1099),  secundam  expeditionein  po.st  eos  animo 
inlendil,  Virdunum  venii,  crucom  iiurus  accepit ; 
sed   Dci   ira  prxoccupaius  et  anicnlia   captus,  re 


sanclo  pascliaii  •*  Sabbalo  (an.  1093,  Api.  16)  iii  "  infecta  ibidein  miscre  exspiravii 


presbyierum  consecravii,  in  die  auicm  fesio  {Apr.  17) 
in  anlislitent  promovit.  Iiide  cum  gralia  ct  hoiiore 
.npostolicx  sft.lis  revcrsus,  a  coepiscopis  suis  Pop- 
ponc  Meiensi  ei  Pib<me  Tiillensi,  agenie  ipso  fto- 
dulfo,  dccciilissime  a  tota  urbc  siisceptus  est  in 
dominica  Misericordias  Doniini  {Mai.  1),  Ipse  ul 
iiuniius  pacis  cl  sidus  saliitare  mox  cuncia  sere- 
navil.  hcllis  episcopio  consopitis.  Soius  ileinrieus 
(le  Grandi-prato  antiquas  adliuc  inimicitias  eser- 
cebal.  Qiii  quoniam,  lalrocinanti  einiilis,  cianculo 
doprsDdaius  qiiKcumqise  possei  ^  niox  refugSehal, 
facile  opprimi  non  poteral.  Qiiod  cum  ei  Catba- 
iaiinis  forle  conveiiio  exprobrassel  Petrus  comes, 
filiiis  Fredcrici  Tuilensis,  iinus  de  baroiiibus  epi- 
scopi,  iile  fefocller  respondil  :  Die  illo  anle  Virdu- 
«um  veuinm;  occurre  milii,  si  avdet,  et  comparemut 
net  in  cumpo.  Qiiodcuni  Peirus  hilariter  excepisset, 
iilrii|ue  fide  iulcrposila  juraverunt  sil>i,  quod  iitin 
diiniltcrenl.  Yenil  dic6  constiUilus,  ei  Petrus  cum 
baronibus  Cfiiscopi  promissum  hoslem  Virduni  ex- 
epectabui  annaius.  lleinricus  per  quosdam  ex  url)c 
6ihi  iniimos  et  ramiiia^res,  quibus  defereniibus  omnia 
nosirornm  molimina  addiscebat,quae  (iebant  agnovit 
«i  ajventum  siKim  disiuiii.  Cadem  nosiri  eum  fa- 
ccrc  arbitranles,  quasi  desperarenl  eiim  venturum, 
url>e  cxeunt,  rediluin  ad  sua  siniuiant.  Al  Heinrictis 
■sx  soliiis  nuiitiis  eos  ad  sua  iapsos  audiens,  mox 
cum  suis  ante  Virdiinum  advolat,  ex  proximis  vlcis 


C 


H.  Dudo  quoqno  de  Claro-monie  *•,  qiii  res  epi- 
scopii  profiigavciat,  cuin  man&uetndineni  prjesulis 
non  curans  hospiialuj  esset  Virduni,  a  cUjricalis  *' 
esl  ibi  caplus  ct  ergaslitlo  inclusus.  Quod  a  tal: 
hominum  generc  commissum  cum  priinates  et  ha- 
rones  indignarentur,  clericati  "  pro  salisfaciione 
ei  quisque  per  unum  sladiura  scolarem  librum  detu- 
leruni(75). 

12.  Anno  ^*consccralionisRiclicri  in  episcopatum 
Urbanus  papa  apud  Clarummoniem  Arvernia;  sino- 
dum  celebravii  {nn.  1095),  ubi  *"  dona  et  le^alos 
8UOS  Riciierus  ei  Iransinisit.  In  ea  sinodo  intcr  alia 
plurima  proidiclus  papa  vocem  per  omnem  occi- 
deniis  ecclesiam  emisil  **,  iit  miliiarcs  suds  bfilicas 
vires  Deo  voveiiies  moverent  expeditioneiu  ad  libe- 
randa  sacra  loca  Jerosolimae  **,  quae  deiicienle  bra- 
chio  Constantinopoiilani  imperii  Sarracena  profa- 
nitas  invascrat.  Ad  quam  voccm  omiies  nuiionis 
moi«  suni,  et  abjiiraiis  civilihus  drmis,  qnibns  <^r.-t- 
vakantur  regna  occidentis  et  scpteinirionis  " , 
mulii  nobilrum  arma  Deo  voverunt  iii  Ti»rcos  pro 
sacris  locis.  Inler  hos  de  noslro  lerri'oriy  emine- 
baat  dtro  fratres,  dux  Codefridus  et  comes  Baldui- 
nus,  itemque  "  Balduinns  <le  Rctexlo  caslro,  ncpo; 
Manassx  comitis  snpra  niemorali ;  qui  omnes  tres  ** 
saiiclx  civiiaiis  armis  rcccpix  alter  post  alierum 
magnanimi  reges  fuerunl.  Ipse  Godefridus  sanctuiu 
iter  medilans  {an.  1096),  anna  qux  iii  i:os  mover.it 


i 


prxdam  agital,  iten|iie  suum  soliio  rccursal.  Scd  q  ahjuravit '*,  pacem  cnm  epibcopo  Iliciieio  compo- 
nosiri,  qui  arle "  reditum  simulaverani,  iransverso      suit,  Mosacum  (76; ci  Saihanacum/'  (77)  cum  casiio 

VARI^  LECTiONES. 

••  rycherus  1,  ut  trepitiime  j  pro  i.  *«  bezelium  2.  "  monachis  tnpertcr.^i.  »*  pascali  2.  "ariumi. 
••  validique  1.  •' sautiaii  1.  ••sexciesi.  »»  exp.  1.  "  clarofonte  1.  "  dericis  <?  corr.  2.  *' clerici  e 
corr.  2,  "  Anno  Incainationis  Dominicae  iniilesiino  nona;(esiiuo  V»  Urbaiins  incipil  [ragmenium  cod.  3. 
**iihi —  transmisil  desuni  3,  qui  f^er^i/ ;  iii  qua  sinodo.  "  misil  2.  'Min.T.  2.  "  sei>leiilr.  2.  "  i.  b. 
degunt  1,  3.     •«  res  1.     "abjuavii  1,  arma  —  abjuravil  desutu  3.     "  saianacum  2. 


NOT^. 


ni)  1089.  HufjoFlavin,  p.  472. 
(7.^)  iJe  Brte,  Alhericus. 

(74)  Hicherum  ]am  a.    1095  ecclcsiic  reconci- 
iialnm  e^se,  Hugo  Iradit  p.  473. 
(7;'>)  Cho$4  iio;ablepour  ceque  cenoit  une  uiaiiiere 


d'amende  honorahle  vbsenie  de  ee  ttmpt  ti  C,  CK 
pricideni.  \Vass. 

(76)  Mnusny  propc  S'enfnj 

(77)  Slenay. 


I 


537  CESTA  El  ISC.  VIRDUN.  ET  ABB.\T.  S.  VrrOM  «>:«? 

qiiuJ  In  MO*  (lfnia\rr..i  '*,  ciiin  onmil)ys  appeiiililiis  A  f'"s  fi  s.tik  liiis  vsi  niiiliis  ol  por  imillos  csi  ••  divi- 

uiiuia:  Mjria;  in  pcipeuiiiin  "*  iradidil.  fiidc  fpi-  sns.  Nam  •'  cl  ducaiiis  ojns  o;rs;ire»  iiniiij  priiiiiiiii 

scopvs  »uri  el  argiiiii  po»dera  pluriina,   qu.i*  de  l.fitiburgcnsi,   posica  (hilus  csl  Lov;iiij.>iisi  coiiii- 

*|.l»c«H»ii  wcWiis  «ollegeral,  ei  iii  suniptum  sacrx  «aiui ;  Briaccnsein  »*  qiio.;tic  poleslaiei»  (81)  Alhor- 

ci|>eililionis  coniuliJ,  el  pr«Jicia  alodia '*  sanct*  Uis  fratrr  rpiscnpi  sub  fide  inarcliis;e    .Malhildis, 

l»ci   g<M«iiiici   conlirniaus.   Haiilibus '*  iii   nola  «te  icliclac    Codcrndi    Gildiosi,    sil)i    vi>n,licavii.   Idcni 

loio  cpiscopio    pro5biierjs,    analemaliiavil   ",    si  .Vliterlus  a "   fialre  eplsropo'^    Rilicro,   iii»»    \n 

qui«  ea  deincfps  auferret  inensis  Viriluncnsis  clcri.  r«biis  agendis  ei  adessrt.  Uoiiium  yiLiini»*episcopi-'' 

Cnmqti**    ipsa  alotlia    Malliildis  inartliiia  ,   Telicia  in  vii.i  siia  laiiCuin '*  iii  iisnrriiciuario  acccfiil;  quoni 

tlmis  Codt^fridi  Cibbosi.  ul  .^ibi  a  pairibus  bercdi-  nuric  injuslc   sibi   vcndieaiil  cjns  pos:eri.  —  l*orio 

taria    reclamnrel,    ilcrum   pr;*'sul   cad»^m   ab    ipsa  «lu»  CodclTiiiiis  cnin  snis  ploriosis  contminioiiibus, 

iiiairona  n  ullo  mtuo  n\  VVaksuieusi  "  (78)  sinodo  iransmissoEllcspoMio*',  N  ceaiu  ,  Ditliiniain ,  Asiani, 

p«*r  legalos  suus  Cerberium  aljbaieiii  et  Azeliuum '*  Painpbiliam,   Frijfi  .tn  cl  maximam  urlieiii  Anlio- 

caiiturem  redemil,  ei  ab  unuii  exai:lioiiis  cl  lecla-  cliiani"*  nnmmi^ris  p-.igiiae  oLsidioni»  fainisfiue  labo- 

inatioiii;j  nodo  libera  I'as4;hali9  papa  in  eadem  ■"•  f'l»«»s   cepit,  el  geniiles  cjecii  [an.  1098),  Syrlani  • 
«inodo  sub  anatliciiiaie,  lleiiK)ue  llitberus  ponlifex,  "  quoquc  ci  Judtaui  aggressus,  sacra  loca  H  ganrliui 

iti  sua   sede  iieraia    siiuili   excommunicaiioae  in  ••rbcm  armis  recepit  auno '  ab  incarnationc  vilau 

eum  ({uicunir|ue  auferre  tcinplaret ,  ea  Virduncnsi  Principis  niiHesimo  nudeccnlesimo,  cl   pro  Lollia- 

ecclcsix' inperpeiuuin  ••cohlirma^eruut.Comilalum  rioiiini  tluialu  regnuni  SaticUe  Urbis  a   Dco  pro- 

quoque  urbis,  dc  quo  lolieus  discortlia  processerat,  meruil,  quamvis  ipse  nunqiiam  se  ^rcgem  sedadvo- 

ab  codein  diire  rccepliim,  in  gralia  ipsius  B.ilduir.o  calum  cjus  passus  sit  appellari.  Eodcm  anno  felici 

frairi  ejus  Jcdii.  Queni  ideiii  B.ildtiiiius ,   s^nciiim  f>l>ilu  excosseruiii*  Uibanus  papa,  qui  Yiciori  stic- 

itcr  cum  fratre  duce  a^grcssus**,  mo«  posl  ino-li-  tesseral,  ecclcsiastici  privilegii  adversus  cicsareai» 

cutn  rcddidit,   el  epistopus  receplum  TlM'0<lerico  v  olcnliam  ardcntssimus  derensor,  el  vcnerabil.s 

Barrensi  coniiti,  donis  el  obscquiis  ejus  deliiiiius,  Rodnlfus  al.bas  (8*2),  apojlolicae  sedis  leuaclssimus 

cx  coosilio  suoruin  tra  litlii,  ui,  quia  ulniimum  pro  sulTragalor,  eoruni(|ue  sedis  ct  fcrvoris  successores 

loco  et  ri.ibtis  prodosse  et  iiocerc  vidcbalur,  lolus  f^cli  sunl  Pasclialis  *  papa  el  Lauremiiis  abl.as. 
uosiri  iitiliuii  inlendcrei.  ideni  dtix  castrum  Fal-  ^3.  Iiitcrea  rcs  llcinricus,  quia  Ricberus  cpisco. 

coini^n.oniis  (79),  qiiod  *•  ir.  episcopio  firmavcrat,  P»Sj  «pso  abjuralo,  ad  aposiolicam  sedeni  se  con- 
iie  iii   j)0slcrum  noccrcl,   abieni    lccil  everti.  Ca-  r  mlissc-t,  audivii ;  iniiigii;aiis  obsidei  datos  r»'peliil,' 

6lrnni  quoquc  Ciillioi.tiin  •'  ciim  or.iiiibus  appendi-  uiium  ooruni  Joliauncm  iii  vinctila  coiijecit.  Alii  diio 

liis  SaiK'o  Lamlicrto  l^odii  coiiiiilil,  accipiens  ab  Iraireni  cpiscopuin  convcnerunt,  ut  ab  obsidalu  suo 

episcopo  loci  Oiborio  *'  inilio  treccnl;;s   inarcas  "  ^'^s  libcrarcl  jure  gciiiiinn.  Ille  unuique  coiislrii:tus  ' 

«rgculi   ol  librani  auri   iu  ojmis  sacri   iiiiieris.   Ila  similisqtie  buato  .Marliuo,  qni  siib  Maxinio  iief.iriaiii' 

iiisignis  illo  Bnllioneusiiim  •'   nrincipr^liis  primum  episcoponim  commtinioiicm  Troveris  invitiis  inivit  " 

a  coniite  Codcfiido,  pairc  Adclheronis 'loslri  prae-  curiain    adiii,  salisfai  lioiicm    ca-sari   obltilil*     cl 

sulis   cl  duoruin   dutum  Coilefiidi  el    GozolDiiis,  to«n"'U»»<:avil,  dc  cctcro  /iriiiani  fi(lelit.i(em  ci  le- 

daoruui  quoquc  •'  coiiiit-Jin  llerimauiii  ••  el  Frede-  promisil,  ei  ita  obsides  absulvil.  itedicns   a  d.vino 

rici— qui  uiniics  ciiiu  sua   numerosa  progenie  vcl  officio,  tanquaiii  reus  aposiolicic  scdis,  se  per  irien- 

foitilndine  in  bcllo  vel  leligioiie  in  ecclesia   prae  "ium  suspeiidit;  in  qiio  spalio  li;vc  nosira  ccclcsia 

teieris   claiiieruui,   islum  **  quotiue    locum    cuiu  ei   «on  ftonimiiiiicavit.  Qnod  a  i|(iibusd;im  d.nii  oi 

iiiatre  siia  .Matbildt^  pr*  cuiulis  morlalibus  dilave-  invidioso  stiggorcrcliir,  lUo  jcpelleiis  cos,  diccbat: 

rtinl  (80)  —  feliiilcr  r<j>plus,  iu  isto  Godcfrido  feli-  Siiiile  ienot  Dei ,  iiuiie ;  melioiei  enim  $unl  uie. 

VAUIif:  LECTIONES. 

"  forni)iveial  3.  *»  imp.  y,  Z.  '*  allo.lia  I,  et  iufra.  *  iu  slola  slanlib>is  1,  in  siolis  (pott  deletu)  .m  h\ 
siola  i.  '•aiiailiom.  !.  ei  inji.n.  "  \\aM-:>talcnsi  2,  3.  '•ascclinum  3.  '*  eodein  corr.  eadein  3.  •«  [m- 
perp.  3.  ••  a^grcisus  3.  •«  qiioilindi'«uMr3.  •' bullonum  3.  *^olbcr(o  I,  olherlo  2,  3.  **  marcbas  3.'  •'^  bnl- 
ii>n.3.  •'duorumqMe  3,  Urtii  /  tCALV//.  •*  liormaniii  1.  •»  cl.  icclesijin  saiicli  Vilouicuni  3.  »»JtVi/  Z 
Watt.  •' Naiu  —  coiuilalui  iii\ra  poH  posleri  icnpia  ted  poslca  Ituc  rcluin  sttnl  1  •«  buaceiiscin  j' 
"  j  fr.  desunt  I.  »'  r.  e.  2.  ••  in  r.  a.  ut  ei  i,  \Yass.  /.  CC.XLll.  «  Uonruni.icum  iVatt.  •'  eoiscooii 
Unium  III  2.  *'(UeM  i,  Wuts.  tt  Itoc  ioco  2.  »»  bcllesp.  I.  "•  anlbyocbiam  I.  •  Siriam  2  •  aniio 
iiicarnalioiiis  doiuinic;ir  IU"JJ{,  3.     »  regeiu  sc  3.     *cxcessil  U.  p.  desinil  3,  fergtl  c.  13.     •  pascalis  2    et 

NOTyE. 

(78)  Goasulla ;  v.  chart.im  ap.  Cilmet  I,  Probh.  (79)  Uunifauco*. 

p.   624,  non  in  ipso  coiicilio  (a.   llOti.  0.  t.),  se.l  (80)  Cf.  Cont.  Bcrtarii  c.  9.  SS.  W   a   19 

wqiienli  anno  (Febr.)  ediiani ,  cui   Pastbalis  papa  (81)  Brie. 

confirmaiionoin   adjecit,    uiilla   lanicii  analhemaiis  (82)  V.  Ilugo  Fl.iv.  I    I    p   481 
Uieiitione  facia. 


riTBOL.  CCIV. 


;o 


039                                        l\iiu:ntii  vt.  i.Eoiifo  yi\, 

Taiilj;  hiiniililutis  ct  palieiiiii'  luil,  iiulli  inulcstiniii  A  sl'>H('.x>  «c<li  inh.Tscr.il  **.  ul  I.imzmii  ■.\h\jjM  S..iM-ii 

iinini.ini '  p  T  sc  jiifcreiis.  I)cmiiiii  Liiirciiiiniii  ;i|).  Viiucniii  '',  qtii  ii  ii>>>c  cinn  llcnifriiiiio  ••  pr.isulo 

lialcin  ei  \Viiioi:ciii  ai(liitii;i(  oiium  <  uiii  aliis  Irpiuos  oi.il   ('jrriiis,  (|iicini!.lin   ronoiUMn,    aljlialia*  « jns  a 

pro   8C    Itoiii.iiii    ntisil,   coiiiiiiiiiiioncin    oi  ijiati.irii  Wid.piiniis    si.liinlronizitum,    Divioncin   niir{;iiii- 

apO!>lolic;i-  sedis  expi-tiit.   I|i8(>3  l<»f?;>los   I'as<:li;ilis  dj.v  capliini  ct  vinfiuin  dircxrril,  li<te  «cHiim  apoil 

papa  pniniini  dc  coininiiiiionc  sni  c|)i->copi  nhsolvi:.  Buccoriis-vill.un  f87)  aloiliiim  siii  jnris  ff-iJificavii  el 

•l('i:<lc  liilci.is  pro  alisolvcii  lo  cpi-coiio  ;i(l  llntjoiicni  ImmIo  Viiono  ciim  omnihns  ira  lidit. 

Liigduiicii.sciii  ariliicpiscopimt  <is  (lidil    hiclicrus  l:>.  Antc  illos  ili»^s   Rcmormn  ^irrliicpi.scopiss  .Ma- 

Liigdniiuin   vciiit,  ab  illo  siio  loiiscciatorc  alisolvi  nass<^fi  ^ila  (Ic(<;sscr.il    (an    IIOG),    ct    illa  crclcsia 

peliil  el  nirruit.  Rcdi^iiis  Virdiiiium  iion   priiis  in-  Ri.  Iinrdnm  Virduncnscm  ::r(liidi;iconiiiii   iii  paslo- 

Uavil,  qiiam  oniiics  caii(,iiici  cl  iiioii;i(  lii  apiid  S:tn-  rcni  sihi  cl(?^oral;  f|oi,  frilrc  HciniKO  comilc  (8«) 

ciuni  ViKmum  coiivciicrunl.  Illc"  pariliM- oni.ics  pro  j.im  niortuo,  ct   allcro    fr.itic   B.il.liiiiio,   <|iii  posl 

noinnuiiiionc,    (|iiain  sccum   in  cxcoiiinimiic.itioi;c  illiiin  aliain  cxp(idilioiicin  pro  Jctosolimis  nio\crai, 

liabiiorant.  absolvit,   ct  (idem  aposlolic^jc  scdi  scr-  a  Tun  is  mariyri/.ilo,  comii;ilum  Graiidis  prati  lunc 

vand;ini  jnrarc  compnlil.   Ccicr;i  sub  IJiclicio  pr:r-  rc^cbnt.  Proinde  P3scli:iiis    papa  pcr  liilcras  «-l  I:;- 

snlc  prospcra  lucre.  Ipse*  aimo  cpiscop.ilns  S'.ii  18,  gatum  SMiini  pr:rdi(tiim  All.-ancnscm   cpiscopiim  ci- 

(lic  fcsio  apostolonim  Pctri  ci  P.iiili  (an.  1107,  Jun.  dcin  aicliit'i:iroiio  mand.Tvii,  nt  ab  ipso  Albaaonni» 

29)  in  iiOftlio  '"  cOMioliio  miss;irtim  sollcmpnia  ccle-  prcsnlc  in  diacoiium  or(liii:irctiir  —  erat   eiiini  a<!- 

bravil,  ipsis  aposiolis  cl  Sancio  Vitono  supcr  a!lare  liuc  siilidiaroniis  —  cl  s'C  consccrarclur  Benionim 

alodiuni  Paiili-crucib  (83)  ei  baniuini  M;ii<ulfi-ciir-  arcliiepiscopns.  Scd   Birhardiis  nicliil  iii  liis  ol  edi- 

lis  (84)  cx  privilcjjio  tia.lidii,  animam  "  ei  corpus  rii,  ct  irriitis  lcgaius  rcccssii.  Inicrim  ciiiiM  Bii  Iwro 

siiuiii  cis  coinmeiiduvit,  scpuiliiiain  suam  iii  Iioc  "  pr;r.suie  niorliio  '%  clcnis  Virdm  eusis  ciundcin  lU- 

ipsoriim  coeiiobio   delcgavit  '\  liide   Vosagiim    ad  ciianliim  in  ponlifi»  ein  sibi  dclesil  "•  Qia»»  «-''«'fiiO" 

Valdenliam  (85)  alo.lium  efclesi;c  •' ivit,  a^grittidi-  nem  illc,  p>ioti  poslposila,  pluris  liabuil,  MciinKjiXi 

ijcm  incidil,  iiavigio  per  ftJos»>ilam  rclalus  c-l  Tie-  diicUis,  dc  mann  rcgis   baciibim  poniirK-ii  snsctpi', 

vcris,  a  Briinone  ",  urbis  aicbicpiscopo,  iiiuiicliis  cl  "  rcdicn?    cuni    Tieviroriim  **   arcbiepiscopo 

vi:iticoquc  munilus,  in  pacc  oliiii.  Corpiis  ejus  loluiii  suscepliH  csl  ctmi  bndibus.  Ipse  quoqiie  icx   cun» 

idcm  Bruiio  niiinilicenlis:jimc  suis  propriis  poiitifi-  iniperiali  curia  subseculus  (an.   1107,  lUai),  eo:!eiM 

calibus  indumcnlis  indtiit,  ei  vcbictilo  illud  Guido  die  susccplus  csl  cum  lo(ius  urbis  applausu.  D.c  " 

ardiidiaconus  revcxil,  ipsumquc  Ilicliardus  '*,  Alba-  C.  tenio  ipsius  Bicbanli    suggcsiu    idem  rcx  casttuiu 

ncnsi.s  cpiscopus,  Boniaiiae  sedis  lcgalus,  apud  Sai:-  Ciari-monlis  obsedil  cl  ad  dcditioiiemcompiilil.qtiia 

cttim  Viioiium,  sictit  illc  disposucrat,  licct  nolcntc  Giiido  tle  ipso  casiro  vcxabal  "  res  episcopii.  Ipse 


clcio,  lionorifico  scpelivii  "  ante  aliare  beali  Lan- 
rcniii  anno  Dumini  *^  inillcsimo  ceiitesimu  sep- 
limo  (86). 

li.  Is  Richardiis  quondam   Mctensis  '*  canonicus 
jiro  fid«  apostolicye  scdis    cum  Herimanno  *"  cpi- 


'*  icx  llcinritus  l\  (S9),  primuin  anitum  lunc  age- 
bal  in  rcgno  pnst  patris  obiluni;  (luem  paliein 
sanclce  ecclesiac  gravilcr  insuigenieiii  quamvis  ipse 
filiiis  cusiodis  ntancipaveril,  rcgi.i  insignibus  spo- 
Jiav(>rit  cl  iisquc  ad  morlcin    perseculus  sii,  laincn 


scopo   Isuo"]    a   rege  el   Guicl.eilinis  **  e.\piilstis  ejnsdcin  morlui"  imilalor  ecclcsiam   iinpugiiando 

ruci-al,  itleoquc  Uomana  tcclcsia  ila  eum  extnleral.  exiilit.  Intcriin  Paschalis  papa  '^  Trccas  Frai  ciii; 

lliijus  frater  Arnnlfus   siib  Laureniio  abbale  tunc  "  sinodmn  lennil,  tibi  iiiier '*  alia    cuni  ageret  de 

crat  iiosier  conversus,  qui  el  posl  obiil  monaclius.  Guiclierliuis,    fertiir  dixissc  :  «  Richardiiin  "  Yir- 

Qui  cl  ipse  cum  adhuc  esset  miles,  lania  fide  apo-  duncnsem,  qui  sc  '"  iradidil  rcgiae   curiae.  el  nos 

SM{]JE  LECTIONES. 

'  unqiiam  m.  2.  *  llii  I,  2.  *  Anno  inc.  domiiiic;p  1107.  Riclierus  episcopus  die  pergii  3. 
•*  iii  ccdesia  s;uicti  Viloni  m.  s.  3.  "  aiiiiiium  5.  »*  inprefala  ccclesia  d.  5.  «'  dcleyit  I.  *' deesi  1. 
•»  bMioiione  3.  '"  ricbadus  2.  "  (/e«i»jit  5.  pcr/j//  c.  15.  "  doininic;v  inianiationis  2.  '*  nieilensis 
\,hucloco.  "  bcrmaiino  I.  ^^  deest  i.  **  euiberlinis  1.  *»aiili.2.  "  inctciisis  ;<os<  «(/(i.  2.  *•  her- 
m..iinG  i.  *'  Defiincio  ii;iiur  Richero  presubrclerns  V.  R.  anlii(li:tcoii"m  i:i  p.  tlel.  sibi.  0"'  Meitis 
pn)fecitis,  de  }iergii  3.  "  elegit  2.  **  el  —  applausii  desuni  3.  *'  treveronim  2.  "  Die  vei<) 
l  3.  "  vasiali:tl  5.  "  Ipsc — exlilil  (/«««»»<  3.  "  inorlis  corr.  palris  2.  »*  p.  qtii  snccessor  Drbani 
Wiiierai3.      '"^  deesi  -5.     '"  c.  i.a.  ag.  de  gtiiberinis  3.     "  ricardum  2,  swpius.     "  li)  t.se  c.  r.  3. 

miJE, 


(85)  J*nlecroijle$-  Vcrdun. 

(84)  Maulcourt.   Wass.   et  Calm.;   de  quo  loco 
Bouss.   titcci. 

(85)  Veldenz    a»l    Mosellam    iulcr  Trevcros   cl 
Tr:>rba<  li.  iIalx. 

(St))  t.piiapliiuin  ab  ipso,  ui  Jiciiur,  composiuim 


CT  r(>gislris  abbaiim  Sancti  Viloni  edilum  est  apud 
Wassebonrg  fcl.  CCLXIU. 

(87)  liouinnville. 

(<S8)  Grandis  Prali. 

(801  Qu.irlus  impcralor,  quinlus.  rcx. 


j)H  CLSrA  F.PISC.  VIUDIN. 

irailinuis  enm  S:Uli;tn?c.>  Indo  ardiiepiscopo  Trcvi-  A 
rornnj  "  aliisquc  ilcnunliavii  ciiin  oxconimunica- 
lum.  In  scqucnli  t|uailrDResim:i  cum  penc  oninci 
rcligiosi  coinniniiioncm  Ricliaidici  clcri  sni  ^"  viia- 
renl,  iicr  ad  pap:iin  iniciulens,  inantlavil  suis,  iit  ab 
arcliicpiscopo  dc  sui  conniHiiiione  faccreiil  se  ab- 
solvi.  Romam  ivil,  alisoiiitioiicni  a  pnpa  peiiil,  cl 
♦'  muliis  scrmoiiibiis  ulno  cilioi|uc  lialiilis,  lioc 
ullinium  a  papa  auilivii  :  «  Nisi  jiriiis  "  iiivesli- 
IHTX  episcopaius,  quain  de  manu  l;«ici,  id  esl  rcgis, 
siiscepisli,  al.rcnunliavcris,  ci  nisi  (c  non  aniplius 
dc  fodcm  nisi  pcrniissionc  nosiia  inlromissiirum 
firm:»vcris,  oniniiio  a  nobis  alisolvi  n-.m  poteris.» 
Siiper  boc  rcsponso  llicliarJus  sc  vellc  consilium 
qu.Trcre  dixil,  ab  .^spcciu  pap:ic  cxiil  (ffn.  1108'), 
ntiiiqaam  rediil  *',  sed  comnrmaius  suls,  si  ainplius 
cum  pro  extommunicalo  Iiabcrenl,  quod  cos  cl 
oiiinia  corum  in  cxierniinium  darcl,  Ronia  exiil,  cl 
coaciis  suis,  rcpaiiiavii.  Papa  posi  illuin  bas  lilie- 
r:)S  misit  : 

I  Pasi-halis  episcopus,scrvus  servorum  Dei,  dileclo 
rdio  Laurciilio,  abb;iti  Sancti  Viioni,  snliileni  cl  a))o- 
Bloli  cani  bciiciliclionein.  Rirbardub  VirJunensis  a  I 
itos  vcnicns  niillani  **  realus  sui  bnlisf:iciioiiem  cccic- 
f  i.ne  fccil.  Unde  nco  a  nobis  in  couiinuiiioiicin  siiscc- 
pius,  nec  3  vinciilo  cxconimuiiicaiionis  absoliilus 
csi.  C^uaproplcr  dilcclioiii  lux  niaiidamus,  ui  illius 
coiisorliiiin  o:iinino  dcvitcs,  ei  t.im  cuin  qiiaiii  ct 
*•  faiitttrcs  '^  cjus  a  nobis  cxcoinnnjnic;ilos  osse 
dcnuiiiics  ci  omnes  qui  *'  ei  scicnicr  commmii  q 
cani.t 

Clcrns  Virdunensls,  qui  ab  inltio  piofeclioius 
Richardi  ad  Romam  ab  arcliicpiscopo  crui  absolu- 
lus,  revcrso  Ricbardo,  ipsain  rcconciiialioncm  irri- 
tam  fecii,  qiiia  graiia  vcl  limore  cjiis  o|iprcssiisci 
excotnmunicaio  cominiinicavii.  Qiiod  si  qiiis  renuis- 
si-l,  raclioiie  illius  oppiiniebaiur  donoc  cedcrct  *'. 
Al  Laurcnliiis  nbbas,  rospci  tii  Dei  plenus,  pcr  oin- 
uia  .ipoblDlica;  scdi  obcdicbai;  cl  omnes  ci  cotii- 
inissi.  l'roiii-.lc  coiidic  *»  coiin.ibalur  cl  iu  dies  iii- 
giavoscrbal  discordia  inlcr  diias  ccclcsias,  id  esi 
Saiiclu^  Uci  Cciiitricis  el  Saiicii  Viioni ;  qiiia  filii 
onriiui  iioii  comniiinicabanl  altcrulris,  el  quando 
4-lcrus  cx  more  stalioiicni  apud  Sanclum  Viionuin 
cclcbrabal,  collcctis  clcricorum  moiiacbi,  ulaiilca 
snlcbaiit,  non  inicrerant.scd  posl  disccssum  eoriim 
oniiiia  qux  illi  contigcranl  aqua  lusirationis  expia- 
b:int. 

IG.  Intcrca  Cuido  arcliidiaconus.  qui  conics  Ri- 
cbardi  Romani  icrnl,  scil,  duiii  aculis  febribus  in- 
firmarctur,  ab  eo  repairiaine  dimissus  Uoiioiiix 
xger  reiuanscral,  ab  llAlia   rcdiii;   clenim  Vinlu- 


D 


ET  .\IIH.\T.  S.  VITOM  91« 

i;enscni  Richardo  communicarc  aiii'ivii  ;  >\\.\,  si 
Virdtinuin  reverlerctnr,  proiiulc  liimiit ;  alias  di- 
voriit.  Diim  ciiim  in  Italia  .rgroiaiis,  vit.c  dididens, 
(|ii:vsissct,  qui  sibi  vialicum  el  ncccssari;i  aiiiinaR 
subminislrarel,  nomincm  invcnil,  quia  onincs  cum 
u(  excominunicatum  vilabant,  ct  nisi  dc  coinmu- 
nione  Rirbardi  cl  tlcri  Vinlurcnsis  oulpam  f.ilerc- 
liir,  cuui  |>ost  inortciu  iii  slcrqiiiiinio  sopcliendiiiii 
iiiiuabaiilur.  Tniidcm,  ut  reconciliarcliir,  vovit  Den 
siib  pciiculo  niiii  lis,  qiiia  Ricliardo  ct  faiiloribiis 
cjiis  iiiiuiqiiuir.  comnunicarci,  nisi  illc  a  papa  ab- 
sobilusesset.hoc  ei  iiijungontibiis  Iribiis  .Muliiionsif; 
eccles;a!  canonicis  lunc  argrolo,  cl  po-i  Parincn.Ni 
episcopo,  qiii  viocs  pap:c  agcbal,  idoiu  *"  iinponcnlu 
ci  jani  "  sano.  Vitaiiscrg'i  ooinmitniniiciu  liicbardi 
til  (lcri  Virdunonsis,  iit  absqiieooriiui  coinriiunioui} 
iiilor  eos  boiiis  suis  uti  po;vScl,  pcr  ainioos  rogavii. 
Sed  •*  Ricliardiis  cl  clcriis  gravissime  hoc  acccpc- 
runt,  el  inissis  littcris,  ut  usqiie  ad  quadraginla 
dios  vei:iret,  salisraotiirus  qiiod  consortiiim  coruiii 
vilassct,  ci  Mcti)>  posiio  inandavcrunt.  Iiiterim  Ri- 
cliardiis  omuia  ejus  boiia  qu:c  Virduni  reppcril,  in- 
vasil  cl  dissipavi'.,  cuiuquc  capcre  ubicuiiiquc  invc- 
iiirctiir  suis  n:andavii.  Guido  cnim  "  per  allincs  ct 
aniicos,  deindc  per  abbalcs  cl  ciiiscopos,  inaxi»'ir» 
pcr  suum  arihicpiscnpum  cuin  *'  convTiiii.  Al  nbi 
iiicbil  per  cos  profcci'.,  sumplis  eorum  in  sui  suflra- 
gium  liitcris,  Romam  rediii.  llira.  Cluiii  cuin  vc- 
iiiciis,  Riobardum  Aliiancnscm  opiscopiini  obviaiu 
lijbuil ;  ci  sciscilanli  causain  sui  itincris  aporuil. 
Illu  cum  secum,  oniisso  itincre,  rclinu^t,  Viidiinuni 
ad  Rioliardum  pro  eo  et  pro  abbaleLaureniio,  qiiCiM 
rcbus  ei  ecclcsiasua  privaverai,  monitorias  ei  prc- 
caiorias  liticras  niisii;  scd  tandcui  posl  rcpulsaiii 
liiicraruin  61  pi-cctiiu  suariiin  rcverso  iiunlio  ,  euin 
ad  papam  ruin  siiis  litieris  iransiiiisit.  Guidoncni 
pa;ia  excepit,  consolaiiis  est,  deceui  sopiiinanis  sc- 
oiini  rciiniiit,  deinuiu  cum  bisduabus  epislolis  rc- 
niisil  (fl«.  1109?)  : 

i  Pascbalis  "  opiscopiis ,  servus  scrvorum  Dci , 
alibatibiis  ct  C(;loiis  clericis,  Raynaldo  de  Monzione 
comiii,  Raynardo  Tiillciisi  ct  ceicris  laicis  "  do 
artbidiaronatu  Cuidoiiis  saliitcin  et  aposiolicani 
bciicdiclioiiciii.  Pro  calholicx  unilatis  dilccliuiin 
Ciiidoiicm  arcliidiaconum  vcstrum  a  Riclianlo , 
Virdiineusis  ecclesix  invasore,  bonis  suis  exspolia- 
luin  audivimiis.  Quamobrem  carjiaii  vcsirx  iiosiris 
cum  prxsenlibus  liileris  coinmendamu.^.  Pnccipi- 
mus  eniin,  ul  ipst  do  ccclesiis  nd  monasieria  pcr- 
tinentibus  cunsueia  Jiislicia  et  a  clcricis  seii  laicift 
obcdicnlia  debita  siciit  nrcliidiacono  impcndatur. 
Alioquin,  doiicc  obeJian!,  divii;is  oHiciis  careant  cl 


\M\L£  LECTIONES. 


»•  ireverornni  1.2.  *'  cl  derisui  1,  dciunlTi.  *'  el— bnbiiis  de»nnl  3.  **  p.iposl^,  3.  *»  exiil  2.  **  rf.vsl 
Wass.  f.  CCLXMI,  »bi  iufra  iioii  fooil.  *»  deeU  n<iis.  **  fai  lon^s  5.  Was».  "  cl  omnos  iim  »V<;^«. 
*•  ./.•iij.l  5.  *'collidiol,  "»  iddcm -2.  •>  t.".in  i.  •'  Sol  3.  «fci  /''•■'•um(7«<;  s  ;.  **  deetl  t.  *'  dceH  l. 
**  lelKfH-.i  ftim  (odicc  t.  coiifcnc  non  potul.     "Maycis  IVdis.  /.  CCL.VV///.  clcricis  !. 


043  LA11RE?<TII  l)K  LrODIO  9it 

dcciinas  snx  plcbis  uniitlititl   Vos  aulem,  (ilii,  qiii- y^  lilius  el  incoiiilile  **  civilaleni   (nnqiiam  ad  iain»- 


l)us  Detis  scculareiii  |iol<-slalciii  <!e(iil,  cl  qui  arniis 
jusliciain  coiilupiniiii ,  pro  Lenii  Peiri  revereniia 
ejtis  adjulorcs  ci.islile,  el  ejus  ailversuiio*  viriiiler 
cohilietc.  1(1  ipsuiii  dti  veiicrabili  viro  ablMie  Saiicii 
Vjloiii  (am  vobis  rjnam  reli()iiis  Virduiien>>iuiri  par- 
liiiiii  pti£iipimiis,  qui  pio  eadeni  calliotir<<;  uiiiiaiis 
(lilcclioiic  iu'0  siio  rcbusquc  siiis  privatus  csi. 
rrj:raiiiiii  auleni  Cuidoncm  noverilis  apud  no&  dia- 
coiiuiu  ordiiiatuu).  i 

llaiic  opistolam  quibns  iransinittelalur  Guido 
deilil.  Ilcin  alia  : 

<  Pasciinlis  episcopus,  servus  «ervorum  Dei,  fra- 
tiihus  Virduuensis  ecclesix  catbolicis  salulem  et 
aposioiicam  benediciionem.  Ricbardiiiu  veslrz  &c- 


iiein  rlamore  in  cum  exciiantibus.  Ibi  qiioque  ,  uU 
tiiliorein  hc  pro  s.inclilaic  loci  ti  '(liilnral,  <;i|titur, 
vert>eratur,  ligat ur,  Hicliardo  dcduciiis  prx««iiuuir. 
A  quo  |tOsl  cunviti;)  el  minas  ad  c^tirura  Cnia«l«s- 
prati  (icsiiiialiir,  artissimo  specii  iin?ncrgiliir,  Lu»e, 
iiiidilaU-,  v  nculib  preiniUir,  i  ullu  .lui  coruiu  ad  eoii- 
solatioriein  tjus  adiuisso,  sed  Uulum  tiis,  qui  a|io<'ia 
uunli.trcnl,  qiii  (erroienriucutert-nt.  A  qnibui»  oiit- 
nia  iiiaia  intcnlantibus  oppre^kus,  coactns  el  iiiviiM» 
Ritbardo  el  rlero  pro  libilu  eoium  wt  taiisraclurum 
proniisil,  fidtm  eis  recit,  osculum  dedil,  ad  Mrom 
couimuiiicavil,  {(;«  earcerem  •vnsii.  Mox  &>ia;  iibcr- 
tati  rcddiiug,  Albanonsein  epi!>co{Miiu  Kicbardum 
adiit,omnia   reititit,  de  coatia  coiumunione   Ri-> 


ciipalorem  ecclesia:  a  sancla  Koniana  ecclesia  pro  0  cbardi  absolvi   petiil.   liis  auditis,  Uicbardus  ei 


suis  meriiis  exconimunicatuiii  eisi  actcaus  noit  ie- 
|istis,  certius  lain«n  et  audisse  n  scire  credimus. 
Mutic  autciii  vobis  omtiibus  scripio  nuntiaiuus,  ul 
ctini  excouiniijifieaiun)  scieutes  commuiiioikem  cjus 
omniiiiodis  caveatis.  Sane  abbalem  Sancli  Viioni  et 
arcbidiacoiium  Guidonein  pro  calbolicae  niiildtis 
dilectiune  digni(utibjis  et  rebus  suis  privatos  audivi- 
SDtts.  Praetipiiiiiis  ergo,  si  qua  p^nes  vos  bt^aii  Petri 
tl  iiostri  uhcdienlia  esl,  ut  locis  suis  i)onisque  rc- 
slituaalur.  Si  auloni  prxseiitibus  liiterift  obedire 
coDiempiiilis,  nos  ecciesiam  vestraiu  a  divinis  om- 
cii:»  iiiierdicimu«.  Qtii  veioab  btijus  erroris  macula 
*e  re»ipMer(ttt  •%  confrairis  nostri  Trevereiisis  ar- 
eiiiepiscopi   seu  supradicii  -ibbalis  consiiio  cailio- 


cliMUs  Virduneiisis  inrremuerunt ,  cl  miitaces  Men- 
tios  aiios  atque  siibiude  alios  cuin  litieris  ui  revcr- 
teretiir  misiTunt.  lile  se  maniltus  coruia  jaiu  uierito 
non  credeiis ,  el  iii  oiiini  ioco  nttliain  audicutiaiH 
vel  justiciain  cun>  eis  SMbterfugir-us,  ab  eis  tondu- 
ctum  pro  salute  sui  corporis  quxsivit,  eis  pollici- 
(antibus  quos  vellel  condui  tores  deiininiiiavit.  Qui- 
bus  iioii  datis,  lotum  iioc  nef;oiium  infectum 
reiuansil,  ct  prxbendaiu  •»  etlionoreui  Guidoitis  i« 
Virdunensi  ecclcsia  Ricbardus  aliis  dedit.  (ilenis 
in  Guidonein  crimiiiosas  liiteras  coii)|iilavil,  quas 
ille  vaiidis  argumenlis  irritas  fecil.  Apologeticuiii 
de  se  scripsii,  iii  quo  iong.i  nratione  baiic  oiuueiu 
trugoediam  depinxit.  Itouiana  ccclesia  Guidoiiem  ul 


iu ae  uijit.tii  reconcilieniur   Pixfatum  aulem  Gui-      sil(i  emeriium  suscepil  cl  coluii     Albauens«inqM« 


donem    noveriiis  apiid  nos  diaconum  «rdiiialtMD. 
Daia  Lateraui  XV  KaK  Apnlis.  > 

i7.  Ifas  iiiteias  Gtiido  deierens,  VirdMum  venit, 
apod  Sancium  Viiotiun^  aliquot  diebus  oecuite  ae 
coniinuil ,  ratisne  niiens  aitiinos  sibi  eieri  couci- 
iiare.  Posiquam  id  frustra  esse  e(  perlindciani  au- 
geri  sensit,  quadam  se  menlis  cnnsianiia  armavit, 
reveretiiia  Eomat)%  sedis  tnium  se  fore  saltem 
apiid  cleruui  credidit,  inaiutiiMs  iioris  —  die  enim 
iiiiliciam  Iticbardi  limebal  — ■  ecclesiam  sanctx  Dci 
geniiricis  intravii;  coilecto  ibi  (oto  clero  in  fesio 
saticti  Jacobi  (Jul.  25),  aliari  yistaus  epistoijui  6U- 
lierpostiit,  el  voce  patria  dixil  :  St  quis  hic  calholi- 


episcopaiuii)  posi  moriem  veneraitilis  Ricbardi  ei 
delcgavit.  Sed  autecoiisecraiiobem  ip$e,  ui  diciiur, 
obiit. 

18.  Anno  domiiiicx  inearnatiouis  millestrDo  ceti- 
tcsimo  uiidecimo,  lieinricus  quurius  rex,  posi  ve- 
Sligia  perfuli  (KWiis  iiiccdcns,  cum  invcstituras 
ecclesiarum  violeater  sibi  vendicaret,  el  pap;i  sub 
anatliematc  hoc  ei  inlerdiceret,  Roiiiain  ivit  specie 
qiiasi  pap£  saiisfjcliirus.  St^d  post  lerliuni  fidei 
sacranieiituin  siibilo  iti  cccicsi.)  beaii  Pclri,  abis 
lioc  ncfas  ntgicnii|ju£,  ipsc  iiianu  m*  r.iscliakm 
papain  cuu)  cardiiialibits  cepit,  suis  ponlilic  >libus 
exui>l ,   loco   inimuiido   alios  ^*  cardiuale.<>  intiusit, 


ciii  etl.ecceJUierat  domm  apostolici  accipiai,  legal  d  .naceravii,  ad   lil.iium  siii  poii.is  el  ininis  innexii, 

illicilu  sacranicnta  el  saciilcga  piivilegia,  ul  rex  cx 
niore  inveslituras  ecclcsiarum  lenerci  el  per  baciK 
lum  el  aiiulum  durel  neque  pro  aliquo  eum  cou)- 
misso  umquain  popa  exr.otntnuuicarct,  violeuter  ab 
eis  per  scriplum  extorsii  et  per  omne  regnum  om- 
nibus  suis  niisil  ac  irauscnbi  et  teocri  jussil.  Quod 
Ricliaidu»  mox  adeplus  scripiuin  *',  ad  S;iiitium 
Viionuiu  deiulil,  actiiis  fraliibus  iegil.  et  expro- 
br;ius  :  Ecie,  inquil,  ecce,  (luo  iribulaiionei  vesira'. 


et  obeaial.  Mox  clerici  ,  qui  de  eo  reverso  rerti 
inajurem  in  eum  iraiii  conceperanl,  lamuliuarie  iH 
cuu)  irruufit,  altari  inba;rciitciu  et  pignora  sancto- 
nitn  cotiiplexanlem,  eis  eversis,  usqne  ad  mcdiuin 
cburi  per  capilios  abslrabuut,  piiguis  el  Ciilcibus  in 
e'11))  seviuiit,  At  ille  extorqiieiis  se  iiianibus  corum, 
fugil  in  atriuiu  Sanclae  Maria;  M;ig<!ak'aoe  —  vcne- 
rabatur  enini  ab  omnibus  iiiaslinc  pro  consccra- 
tloue  saricti  Leonis  uoui,  —  iliis  a  teigo  insoqueu- 


varij:  lectiones. 


»» 


m.  resipuerii...  reconcilietur  Wutt.    ••  iacoudilo  «     •*  orcdaw  1.    ^»  alias  \.    «»  scripsil  1?  cd. 


0 


9;3  CESTA  EPISC.  VIROUN. 

qao  exiliu  vctUa,  quu-  per  aiinot  Iriginlu  p!us  minuive  A 
puisi  ettit,  (lerenerunl ;  ecce  omuia  iii  canum  de- 
voluia  iuni.  Quiil  *'  re'or.«!ii  ,  quosJain  con)iu-6 
rjub  os  suum  in  «-«luni  dcvnsse ,  gr;riudia  iie  rog« 
(lispiitasse,  eiim  regem  pariler  el  suiHmimi  sai-ef' 
dulem  —  quoii  ot^  apud  uitoK  horeiicfts  dicUiin  in- 
vrniiur  —  prsrdicasse,  ojiis  juris  e>se,  iit  pra^siites 
f:K-ial  vel  kio|>oi)at,  dialectioassc  ?  Fratruui  coiivoii- 
lus  —  nec  ctiaui  Lauroiiiius  vonerabilis  aderal  — 
kudiens,  erMbnit,  irgemuii,  et  quia  lurrls  Roiu:iii;e 
fidci  cesserat,  nulJua  eoriiin  luit  qui  aperin  i  uj»  ei 
gannirei ;  (antuni  iiiteiidebanl,  qiiem  evcntnni  tania 
ruina  ioveuiret.  Iiilerea  qui  eraui  priiici|ics  iii 
Ckercitu  Ooniini  Uiolinrdus  Aibaiiensis  cl  Guido, 
posl  papa,  (unc  ircbiepisctipus  V  icftncnsis,  ali;£i|ue 
«imiws  eeiunipiue  Transalpinae  eccle»ia:  ooiilra 
liancGr#tri$  tMiquitJtcui  siniul  cullecti  cunolaun- 
vorunt,  ad  eiigtnJaiu  et  rulcioiid:iiii  Ituiiiuno:  oo- 
clcsiae  turrim  ut  v:ri  forliiudinis  m:  jiuituo  adltorl:>ti 
ap^ricueriini,  viol:iloro6  Koinuux  ccclcsia:  anallic- 
matizaveruiit  ,  Jata  piiviic^iu  pr.?vilegia  roctius 
VdCaiites  daNipu:iv«runt ,  ipsuiti  papani,  qui  vio- 
lcMliam  past>us  dederat,  in  suam  sciitentiu:u  co- 
gcnies,  la  dampnare  cl  anaiheinaiizarc  compu- 
leruat. 

ID.  Iia  iiidc  regno  alquc  inde  ecclesia  suas  purles 
lolQ  vi  fuloietilibus ,  cum  llicliardus  el  cl<,:rus  Vir- 
duneusis  rogias  paries  plus  ju£io  dcfcnsarciti ,  ecoc 
toia  iempestas  eoJem  unno  super  abii.tlem  Laiii-eii> 
liuin  el  ejus  ecclcsiam  iucubuit,  quit  bi  soM  iiitor  Q 
eos  Itomaox  ecciesiae  autleb^inl  oLedire  ct  eis  non 
coiiimunicarc.  Ist  s  llii  bardus  el  clerus  ^irjune>*sis 
post  Giiitionem  elapsum  oinne  scandaium  tiilcnian- 
tes,  laicos  de>oiionis  c;iusa  ad  eos  venicntcs  pu- 
blice  cxdebani,  c(  ne  uilr»  venirenl  jiib<;ndc  de- 
Ituniiabanl.  Confiatres  auiem  clericos,  s'  ob  devo- 
lio:tciit  ab  eis  communioati  fuiskent,  eoruin  fraicr- 
dilatcin  **  ucgarecogeliaut,  el  comiiiunioni  datae  ab 
eis  ileruui  suam  superponoiiaiti.  Ilairico  deiiiquc 
;>ix  memorix  canonico,  <|tii  Jevotissinius  eoruin 
ronfrater  plurilMJS  eos  duuaiiis  fuvcrat,  in  cxtreiiils 
ageiili,  viiticum  i-tenwiuc  scpuliurnin  ali  eis  peieiiii, 
hicbartius  inlennliians  manJjvit,  qiiia  ,  si  lioc  fc- 
cissel,  eum  mortuuin  non  aticubi  nisi  iutra  duniuin 
suani  riiJerarie  lumulari  facerct.  Idom  aiiis  clcricis  '^ 
huc  faciebant ,  inoiiaclios  ah  illis  cunimunicaiidts 
douiibus  seratis  aicebant,  a  sepelicndis  cuni  injuria 
repelicbani. 

£0.  Interca  festivilas  Sancii  Vitoni  vei>era(  {Svv. 
9).  iii  qiia  aj  primas  vespcrus  cl  missam  rollcc(a 
dcri  ex  more  pulsads  signis  cuiiveiiirc  6olot.  In 
Uac  quoiiiam  deprehenderaiit  *^  anle  suuin  advoii- 
luui  mouachos  suam  collcclain  eipleic ,  nc  colie- 


ET  ADBAT.  S.  VITONI.  91G 

ctis  ••  eorum  interosscni,  eis  vc«perlio3m  huraui 
canlantibus  iinprovisi  suprrveneruul ,  ctim  neodiiui 
sigiia  puts.ita ,  nccdnm  ooria  essct  Itora,  oslioluni 
chori ,  quia  neoilnm  cvspcolahantur,  clausuiu  of- 
renJerunl,  intiignati  puIsavorunt,tuiniiI(uarieclama- 
veninl.  Nec  sic  lameii  aporiebatur,  ne,  qnod  inlen- 
debant,  se  immiscendo  lurb.irenl  fratrum  colleciaiii, 
Tandem  a  suis  reserato  ostio,  quidain  eorum  unuin 
de  fratribus  conversnm,  qui  ne  eis  apcriretiir  nbsti- 
terat,  impeihint,  disirahtmt,  baibam  et  eapillos  ci 
vellicant,  corpiis  contuiufunt ,  inoiiachis  aspicien- 
tibus,  dolciitibiis,  ituh vciiire  non  auJonlibus.  Iudc 
noii  cclcbratis  vcs|H'.ris  rctlcunl ,  unutn  sculareiii 
«anguine  infectuni  Richnrdo  statuunt,  a  converso 
pr;e'iic(o  asirnenics  lioc  ei  facluin  ;  illum  ad  viudi- 
cctm  pro  sua  e(  ipsoruut  ira  mox  acconsum  secuiu 
adducuiit ,  toia  civitatc  commota  ei  connuonte  att 
iJcin  spcciacuium.  Illa  vc;pcra  el  Jic  aliero,  iii 
iiiedio  clauslri,  fralnun  oidinc  cxpulso,  Richardus 
cuin  suis  conciunnbalur  oontra  vcnerabilem  Laii- 
rciitiuiii.  Lt  muilis  Jictis  e(  audilis,  divinum  oili- 
ciiiin  ahusivo  orJinc  ci  in(crdixi(,  et  in  iiite  impo- 
buil  pru  crimii.e,*quod  imperalori  el  sibi  esset 
rehollis  nec  strvarot  fidein ,  sed  iiisupcr  spertieret 
coinmun  oiiem  eorum;  iJco  dignum  esse,  ut  oiuiiia 
(cii)poratia,  qux  de  Imporatore  ct  post  tum  de  s« 
(eitoliai,  rens  ulriii<;que,  ainilicret.  Ita  rebus  ci  po- 
lestate  abbatix  ititti*  ci  exlra  vioicnter  euiii  priva- 
vit,  clavcs  xrarii  el  libr.trii  rusticis  ccclesix,  cu" 
stodiam  vcro  clausiri  clericis  comniisii.  Insuper 
mcrcuium  oi  vias  episcopii  pubiicas-Lnitrenuo  et 
.si:is  itilerJixit,  aJeo  ul  quidam  in  iilis  deprehensi 
iiijuriis  siiil  submissi.  Taniae  violeniix  ve!icrabili« 
.ibbas  cciiSit,  locum  aJ  tempus  iuiiiavit,  quosd«tn 
sibi  comniissorum  secum  dnxil,  reliquis  ut  seque- 
rentur  manJavit.  Qiii  non  begniier  jussuro  exHC- 
cuii :  coiidiana  *^  fuga  diiabcbaiitur  custoiiinin 
clcricoruiii  frusiraii.  Clerici  residuos  eorum,  quit 
*^  tantum  juvcnes  rcmanserant ,  ul  sil;i  communi- 
carent,  oniiiiitutJis  agebaiii.  Ll  ailala  Trevirorum 
archiopisoopi  opislola  ad  cosclcricalis  commuiiioMis 
commonitoria,  el  abbate  Saiicli  Hucbcrii  Roberlo 
multisque  aliis  ad  hanc  pacem  iiiipelleiitibus ,  eos 
in  suain  coniniunionem  (ransire  fcceruut.  Lauren- 
tius  factum  audivit,  duluit,  lilteris  missis,  ut  sprela 
illa  oomiuunionc  oinnes  ad  se  ••  egredcrouiur,  im- 
poravii.  N«)cle  inscquenii,  qiiidam  iliigo  fcrvidx  et 
dign.x  indotis,  cui  reliqui  peiie  innilcbanlur,  qiii 
etiaui  de  accunda  fiiga  jain  ante  retractus  ct  vinctus 
fiicrat,  lerlia  fuga  dilapsus,  cuni  socio  qnuilam 
niozoiie  evasil.  Deslituli  alii  qui  remntiseratil,  ver- 
•taittes  cousilium  elTiigiendi ,  die  alteru  prjelata 
cruce  cum  proccssione  loonasierio  exeunt ,  et  per 


VARIiE  LECTlONLS. 


I 


•' Quis  I.     ••  ftaiernitalcm  corr.  conrralerMiiatein  !.     •»  dt;prclieiiJu»i  i.     •*  coIJettO»  i.     •*  coiUd. 
t  temper.     "  qui  1     "  o.  sibi   obcJientcs  ed.  ex  '2"! 


947  LALHENTIl  [)i:  LtODIO  0;S 

luodiam  urLcni  Iranscunl,  ad    Pituli-cruceni  (DO)  A  mr,   Uaynal.lus   (anieri    gravius   solus    n     (lu'>l> .« 

t>i:ani  cellam  evadunt ,  loU    url>e  posl  eus  Inniou-  urgchatur.  I'riino  iinpcUi  belli  aniibit  vlcuni  Sam  li 

l:iti(ti   c(  d:unpiiatioiicin  Ricli.irdi  deteslanle,   ipso  Mitluieiis  (9i)   ct    caslrnm    incensn«ri  ^»  et   tver- 

(jiiofjuc  Uicliardo  graviler  dolcntc.  Nain  tradilnr,  suin.  Dcindc  cotidiano  armoriiin  intp:il.%u  toliiA  <jns 

(|uia    a    quibnsdam    clericorum   vel   nionaclioruni  patrius    comilalus  sclit  in    ruina    pi^vler  (asiilli 

eliam  nolcns  iinpcileliatur  iii  eos,  iiitcr  quus  nia-  ct  rara  loca  natura  cl  arlc  tiri.squc  munil.i.  Ad  li.ru 

xime  notatur  Tlicodericn.s  priniiceriug.  De  quo  quid  quoqiie  cxpu(;iianda  iiiipcralorcm  Riclianli><:  ctoc;io 

inomorein  ,  qualitcr,  clcricis   fuga^is,  domibus  eo-  vit.  Qui,  iiioto  cxcrcilii,  Raynalilum  inlra   Rarruni 


rum  cffraclis  **,  primiccrialuin  invascrit,  ut  illuni 
canonica  cciisiir:i  liis  amiseiil  ct  ca.>&arca  violentia 
reinvascril,  qiiomodo  avuiiculo  suo  episcopo  Tlieo- 
dcrico  in  cxtreinis  agonli,  ne  calliolica:  unilati  ro- 
conciliarclnr,  corani  lieriinaimo  ''"  Mc(cnsiuin  epi- 
scopn  intcrdixcri(,  qu.ilia  cuibari  iiide  scripsciil? 
21.  Laurcnlius  abbas  rialrcs  disporsos  coiligcns, 


B 


obbcdil,  ct  castro  dirulo  cinn  captiim  a')(luxit  (95). 
Dcmum  intervenicntibus  pro  co  de  tolo  rcfrno  no- 
bilissiinis  coiisanguineis,  cuslodia  solvit  cum  oin- 
nibus  suis,  ut  sibi  cugnatnm  ad  propria  renii>si(, 
lan(uinniodo  lioininium  sibi  ab  on  s<iscepi(.  Ricliar- 
dus  aulem  videns  omnia  conlraria,  Roinaiiain  ec- 
clesiam  iiifcnsain,  caisarcinpariini  lidutn,  (inippcqiii 


opur(unis  cellis    senlores  coUucavit,  junlorcs  vero  gravissimuin  sibi  bos(cm  carccrc  solvissei,   ipsnni 

Rur<;undiam  niisit,  ubi  a  veiieran.io  abba(e  Divio-  Raynalduin  con(ra    se  nov»  moliri,  sc  **  jain  pt-r 

iicnsis  eccicsix  Gercntone  airccluosiiis   qiiani  dici  scpiem  aniios  sine    bcnediclione  episcopali  ct  sub 

possit  proptcr  rratcriiilJtcm  prins  initam  siiril  rc-  anatiicinate  aposloiicne  scdisdi-gcrc,  aiiimo  excidii, 

ccpti  ct  per  triennium,  qiio  Uichardus  supcrvivil,  versabatqitc  runsiiium,  ut  se  eripcret  tot  niatis.  Lt 

sunt  ibidcin  commorati.  Ipsa  ccclesia  sein  omiiibu>  rullccl.i  mulla  [  jcuni.i,  Jcrosolimilanuiii  ilcr  vovit, 

per  eos  prorccisse  testatur  cl  Ixi:itur  (91).  et  iii>priiiiis  Laurenduni  abba(em  in  pleno  nobiliui:i 
22.  Tan(a  '^   comuiotio  sub  Uicliardo  in  Virtlu-      conventu  ad  apostolicam  audicnti.im  (anquam  iii  se 

iMjiisiecclesiasurrexeral;  seJnec  minor  ipsi  lerrilo-  rciini  invilavii,  invi(;uioiicinqi*c  ejiis,  quod  ab  c<» 

liu  iiierat.  Causa  bciloruin  ub  inilio  principalus  cjus  ei.spoliatiis  *'  sumpdim   cundi    non    balicret,   re- 

laliscrat.  liomincs  ejus  dccasliuDeusluwart  **  (03)  nucnti,  iiecessaria  iiineris  ci  repruinisit,  qux  lau)c:i 

civem  Mctcnscin  ccperanl.  Qucnidu.ii  vincium  teno-  iiuro  mox  omnia  deiieguTit.  Ipsc  autem  subindc  a 

reni,  indi(;ua(i  Mclcnscs  ipsum  CiSlruui  obscderanl  Liureiilio,  u(  legato  ct  monacbo  suo  vice  sua  rc- 

et  captiini  dirucniiit.   Quud    postqiiaui   Uichardus  Siionderct,  anle  apostolicum  invit^lus,  cuni  ingeuii 
rea:dilicavil,    comiiein    urbis    Uaynaldum,    liliuni  Q  pomp:i,  comitatus  lliigouem  Trccanciisiuni   coni]-- 

Tiseodcrici,  qiiod  castro  episcopii  non  succuriissel  loin,  tiiuc  in  Jerosoliiuain  movit.   Ualiani  venicns, 


ab  liostc  muneratu!;,  in  jiis  vocavil.  Qui  cum  ad 
sudicniiaui  non  venissei,  Uicbardus,  collecto  no- 
l>iliuni  convcuu,  ci  cnmitatum  urbis  ailju>licavii. 
Guillernio  "  Luccburgt;nsiuni  "*  conrti,  quia  for- 
tior  aliis  vidcbalur,  cuni  tradidit.  Cui  etiaui  iii 
^•'eiio  bcllici  stipcndii  pro  duccntis  libris  Mosacuiu 
et  Saitianacuni  '°  oppigiiciavii  '*,  parvipendens  ci- 
communicatioiicm  a  prxsulc  "*  Ricticro  supcr  illis 
prolat.im  (93).  Ila  '*  sub  eo  Vinluncn^is  ecclesia 
Mosacum  et  Sa(ban.icum  usi|ue  nunc  aiuisit.  Suij« 
indti  Raynaldo  coini(atum  urbis  sibi  arniis  dcfen- 
sante  et  Guiilermo  cuni  opc  Uicbardi  sibi   vendi- 


Tyberiam  (96)  (|iio  "  papani  cssc  audieral,  ut  ab  cu 
veniam  pelcrct,  divcrlil,  et  cunclis  sociis  ad  euni 
dc  inore  peregrinorum  admissis,  ipse  solus  in  mc- 
liio  lu(ulenl£  platex,  anle  conspectuni  aposlolii.i 
pcr  fenesiias  *'  solarii  aspicicutis,  stralus  in  tcr> 
ram  proiius  ^*  curruil,  flebiliter  exclainavit  :  Mite' 
rere  mei,  miterere  mei,  pie  paler !  dixit.  P:ischalis 
jani  dc  via  ejus  pcr  Guiduncni  nrcbidiaconuui  ^*  cl 
Rudulfum  monacbiiin,  Laurculii  abbalis  nunliu:ii, 
cciius,  tainen  ila  videns  eum,  induluit,  ci  flexus  :ui 
piclatem  dixit  :  Crulia  tui  crai  Homam  reierlar ; 
veiii  mecum,  et  in   Uumana  cardinalium  curia  /<(• 


canlp,  cxdibus,  iiiccndiis,  rapinis  ouinia  inisccban-      eiam  iii  te  Miiericordiam  Doniim  ex  consilio  eorum. 

VAUL4i  LECTIONES. 

"  efraciis  I.  '^  liiMinaiino  L  ''  peitjil  Z.  '*  deslunrdo  1.  "  Gnilermo  3  et  infru.  "  lu\ebiii'g.  I. 
'*  satanacuin  3.  "•  3  posl  add.  :  impcr.ilore  nescicnte  lle.  el  fralribus  cct  icsi:«  rcniientibus.  "  presule 
rorr.  predecessore  5.  '*  Ita  amisit  </«;«»«(  3.  '"  inc.  est  et  i.  **  si  i.  *'  exp,  3.  **  qua  quc  3.  "  ecleraa 
1  fortasse  cclctas  lcyendum  est ;  c\.  c.  30.    "*  dcesl  3.    **arcbidiatonciii  5. 

NOT/E. 


(90)  V.  c  13. 

(91)  Cf.  bacde  re  Laiircnlii  abbalis  apo'on[Cli('iiin 
apud  Wasscliourg  I,  CCLXXVI.  Rjutnicl  coiit.  XV, 
p.  207. 

(92)  Dieulewart;  de  qiio  loco  tf.  Uousscl  p. 
183  n.  " 

(93)  V.  supra  c.  12. 


(94)  Siiint-^fihiel. 

(95i  V.de  Ann.  S.  Vinceniii  iMeit.  a.  1114,  SS. 
III,  p  m. 

(90)  Tiliur.  ibi  Pascbalis  papa  niciisibus  Maio 
et  Juiiio  aimi  MU  nioratiis  esl;  v.  JafTe  Heg. 
pag.  607. 


•Jii                                       r.KSTA  LflSC.  VIKDIN.  ET  ABlJAr.  S.  VilONI.                                      S.-U 

B^diio,  tn\\^tibi  l'i}CH!um  /.«»i<i;/ciJ,  lu  laiitnm  hic  ^  ainiMOs  lulnl.itoruiii  tiiltis  poal  se  iiiclinavit,  iia  ul 

obtolte  uic,  Ui-qac  coiiiffetlns  *^  liomiim  tre,  ifui  t  oni-  ips*;  iegaios  biiliacciilui  cuiu  bonorc   suscoplus  sil 

•inoHont^oisiini  hiinc  coiiiiialuni  iiuuin  in  Jeioioli-  alieis.  Cji  cuin   inox  roui!iiuiiic;issciii,   hniircnlius 

mnm   dmittere.  i^\i'u\   |)lirr:i  ?  Ltii  ;ili:itiil   p:ipj    iiisl  alibas    euiii   siiis  :ili    Oiiiuin    coinmiiiiione    refii^it. 

niiiou    ciiiii   :tli!>ol\t-r:',  iik'  a  fat  ie  i-jus  ilolius  ilis-  liruiio  (|iioi|ii('  iiiclrii|iuiil:iiiiis  elccuoiie.ii   fjiis   ifu- 

ccssil,  niiit  .suis  ivii,  laii;>iilirt' qnciii  jaiH   ii)ci(Wrat  |iroliav<l  ,  GukIo  OI1.11U  Vieiiiu>iui&,  lcg.itiis  apoftlo» 

iivgrjvesreiiie  leclica  Nocliinri  ta^pit  :  ciiiii  ecce  ila  Ikx  feiiis,  cniii  exconiiiiiiiiicaNii.  Ipse  deiiitini  lloiti- 


euiili  Iiicliar<iiis  Alltaiicnsis  oliviavii,  ct  amniiraiis 
Qiiitiiiiiii  es  In  ?    iiii|iiii.  Ai  illc  i»ii\  stisp<riis  :  Kijo 
luin.  aii,  uiiser  cl  exiut  HiJiaitlinV irdiincmis.  Am- 
(li 'ns  ille,  olistnpiiii,  cl  .  QuiilnniH  cmi  daininopafin 


ricus,  a  vciier:iMli  Liiin-iilio  posi  aniiuni  consiiltus 
u'.  sc  roiKl>.-(t*l  111  iiiaiiiiiii  apuslolici,  iler  ad  Roinnin 
luovii,  a  c.i:saiiaiiiS  iii  via  r:ipLiis  ol  olapsus,  Mo 
tlit.ianiim   usi|tie  porveiiil ;  Joluiini  Croiiiensi,  qui 


r^is/i .'tiixit :  lleii!  heu  '  uiliil,  inqiiil  ;  nullnm  eiiini  c:trtliii:ili3  presbyier  cfat,  ibi  iiivcnlo,  quon.im  irel 

inii(?ricor</iam  t;ir^iii,  c/ ffft' morior  iM  prrcaOs  i«cis,  aporivil.  Joliaiincs  iii  ipsn  iliiiori;  caiS;irianos   vcr- 

niji   (ilo  tuecurieris.  Kt  iiari:iii^i  i|ii:o    fai  la  siiiit  °  s.iri  ilicciis,  ouiii    viio    p.ip.c    suscopit,  absnlvil,  iii 

SiKcurratH  libi  ul  poieru,  ilixil  :  eis/-rf/rt  "  »Hf /lic,  cpiscojiiiiii  tuiisccrari  fo'jil,  ati  siios  rcmibil.    Enm 
nl  poiiquam  locutus  fucro  pro  le  ]iii]'a'  ct   Uonianis,  "  ro'Orlt;nlom  jam  pr.L.oiioraiil  lcg;Ui  it»gis  ,    iil  sibi 

iiupetrntam  recouciliaioueiu  itefeiam  libi.  Oixil,  ol  inillorelur,     VMiliinoiisilius     maiulaiilis.     Vonicns 

ill )  gralias  aj;c:ilo,    pcrlraii-ivil,  Ilomam  .Tcoclora-  claiisas  iirliis  poil;is  ol  animos   ooruin   inrci:sns  in- 

vil;  \c;:iam  illi   inipclralam  tiof-.-ieiis.   itor  ad  cuin  vciiil,  ad  Madiinib-t  ablrum  ("J'.J)  socossil;  iinle  arma 

volox  reirorsii  :  cnm  oicc  porogrini  ei  occnrrunl  '*  inlcnlab.il  cl  iiiiiialialur  urbi.  yii.unobrcm   iirlis  ot 

niiiilianics  Uicliarduin  jatn  moriiiiim  j.imquc  sopnl-  cloriis  ad  doponomlum  ciMii  cunsurroxil.  ad  arcbi- 

Ititn.  Obicrat  aiilcni  :ipiid  Cassinum  moiilem  anno  episcupos  aiiusloliCa:  sodis  log:)los,  adiponm  qiioquu 

•■optimo    qiio    \  iidiiiicnsis    otclosi.r    crat  elocliis,  pip.-im  acctibJns  eiim  inai.o  inliiisionis. 

iircdum  t.imen   consocralus  cpiscopus;  01   varavii  2.").  Inlcroa,  tlcrnnclo  p.ipa  P.iscliah   {nn.  lllJ^), 

ejiiscopaliis  annis  iribus"scmis    .  noiiianoriim  ocolcdi.i  Jolianiicm  Gail;iniim  apocri> 

?.3.  Illis  ('.iebus   ablias  Laurenlius  ad  Diia,  undc  saiium  in  papani  si:>ltiit  el  G)  l:isiiim  co;^iiomiiiavii ; 

cxpulbus  orat,  roJiil,  suos  rcvocavil,  lliesawrum,  cum  rox  llomam  acccdorans,  omnibiis  cis  jam  csscl 

qiiom  cctIosi<r  su;c  subliactum  invonit,  nl  sibi  pcd-  limori ,  a  ciijiis  cliaiii  facic  fiig:i  smit  dilapsi.  Al  icv 

doreiur  pcr  aroliicpiscopum  cirocil.  CJonis  qnoque  vcnions  eloctum  corum  improbavil,  el  .Manritinm 
certus  de  morlc  Iticli  irdi,  absolvi  sc  ab  codom  mc-  o  Burdinum,   Cracarensem   llispaniai  qiiondaii>  cpi- 

■.ropoliiano   cxpciivit.    Guillormiis    quoque   conics  scopuin,  liiiic  doposilum,  Romaiia!  CiUiiCflr:!:  inini- 

Ciini  Uaynal  lo  iii  p.tcc  convcnit  (i)7),  rcddilo  ei  co-  sii.  Ciijiis  viuloiiliain  Golasius  iii  Gallias  :iiifui^it  ot 

iiiilalu  iirbis,  nolciiliiitis  tamon  ipi^is  nrbanis.  Undc  posl  aiiiium   Cluiiiac.i   ubiil  (af{.  1111),  Jun.),   Giii» 

i|tsi  duo  ad  c\ptign:)iidiim  Virdiinum  condiixero  va*  doiic  Vicnncnsi,  t|ui  Calixfus  seciindus,  SMligtiiiilo 

lidas  copias  pugnatorum.   Sed  burgcnscs  primo  in-  a  Romanis.   Qui  parlcs   occlosiaslicas  rorrolmrans 

dulias  poticruut,  cisquc  daiis,  cum  hoslcs  rcceJc-  sinotluin  lloniis  celobravil  (Ol-/.),  iibi  inior  pliirivna, 

rcui,  eis  incurriint,  ci  gravc  *'  ulnsque  a  parlilius  nc  invoslilui.t  eccl<»iariim  por  Iiacnlum  el  aiinbrin 

liolliim  conuni^sum ;  iiide  Raynaldiis  saucius  rcpor-  a  laicis  Qero;il,  sub  anatlioinato  intcrdixil,  el  S.m- 

laliir.  cI;k  memoria;   Fredoriciiin ,  quem    Dcus  lot  sij^nis 

2i.  (An.  1M7.)  Inlcrca  quidam  Hoinricns,  lillcris  clarilicavii,  iu  opiscopum  Loodicnsom  cons(!cravii. 

ci  iiiiindana  sapicnlia  pr.xdiliis  ci   Giiiiilonicnsis  "  Iii  ca  sinodo  llcinricus  por  cardiiialcs   sibi  conoi 

{%)    Aiigti.c  ar' liidiacomis,  qiii  indo  vcnoral  cum  lialos   conlra   siiurnm    accusaiioiicm  pr;cvaliiil,  cl 

(ilia  logis  Aiigluriim  Mailnlde,  qnam   diixcral   rv\  coiiliriiialionem  opiscopii-'' nccopii  ;  r<;dioii$  lanicn 

Uomaiionim,  in  obscqniis  ojus  posiius,  (tcr  cam  ab  non  esl  roceptiis  a  »iiis.  i.isi  ;ili  ildtalo  L:iiireNlio, 
ipso  rogcdoiiiini  episcopalus  Virdiinonsium  acccpil ;  D  qni,  el  ipsc  non  oi  faveiis,  coiniiiontlaiorias  pro  or> 

ot  prxmissis  Virtliinnm  log:ills,  donis  ''l  oromissis  lilloras  pap.o  snsccporai.   Tiiiic   llcinncus  cau»ain 


/n  5  eadem  mar.u  pont  addilum  eM  :  IImrc  ftncm  li.ilmil  Ridiardiis  Vird.  rlecliis.  Rodoiiniibus 
aiilcm  li')iiiiiiiliii>  vitis,  qiii  oniii  m  pcrcgrinalioiic  comilali  futrraiil,  iiii>il  arg.nii  vasa  i|tiaiii 
pliiriii.a  |i'T  (io7.cl(iiiom  raiiiiliar.'m  suum  ei  (liMiins  5u.c  proposiliim  ad  libt  r.iiioiieni  01  10- 
Uemi>iionem  casln  Saili.tiiaci  01  Mosaci.  .idjur«tt>  ouiii  disuicic,  ul  profalaiii  p^ciiHjaiK 
sulvortl   inoniorulu  coinili   Guillcrmo  dc  Lu'cboig. 

VARIyE  LECTIO.NES. 

••  c.  1110  1     "  <  \p.  3.  "'  ocrurrcrunl  ^.    "*  poil  add.  ei  o.    *"  gravis  1.   "'  guiiinlon.  i.    "' ppirc-pi  I 

NOT^E. 


II 


<«7J  Cf.  Wassebourg  f.  (.(.LX\I. 
(98j  Winchester. 


(99)  Hitton-clKil$L 


9.';i  LALRKNTII  Df:  I.KOmO  Ki 

siiBni  Rflynnldo  corTiiii,  qul  c(  Tpitc   »   Viiiliinfn»!-  A  cJoo  laten  urfiiti  iterum  assitienlcm  rortitiiine  re- 


Lu8  non  reci|iiclialur,  roniniunicins,  cinii  in  siio« 
acrendil.  Ainlio  ciiin  ningnis  co{)iis  Viriliiuuiit  ac- 
redunt,  ct  resielctiliLus  civibus  piignn  v:itiiln  coni- 
iiiissa,  inlrogrcssi,  ignem  immiltiint,  qiio  ♦;c(  lcRi.T- 
Salvaloris  Sanrlique  Pelre  (100)  San<lii|oc  Agcrici 
coinbiislx  siml  riiin  mnxima  circuinailjnccnlo  iir- 
Lis  |)ario,  Capdi»  et  pracds';  ncqiie  niodiis  n«'f|iie 
runieriis  Itiil.  Oie  allera  uriis  rcddila  ci  conlirmain 
ost  iii  ninnu  Kayn»ldi,  el  Hcinricus  sedil  in  cillic- 
«Ira»*  cpiscnpii,  el  in  laiilo  luniullu  c.ipla  urbe,  n 
clcro  coacio,  rion  canenie  scd  lainenlanie  :  Susii- 
nuimut  pacem  et  ttoii  veni(,  DomtHe ;  tiucciivinius 
bonn,  el  ecce  lurbatio  {Jer.  xiv,  19),  re.epiiis,   niox 


pellit,  pltircs  cx  eo  capit.  Coinilaliim  «jus  ulHqne 
Mipcrior  iiiresiat,  rjeilibus,  n.ininiis  ei  prnedis  tesal, 
ciim  piiLlico  certaminc  secos  Osraram  (1)  villAui 
Mipcrnt.  Raynalilus  nd  arlcs  se  confi-rcn».  in  ra»- 
trntn  Clari-inonlis  stipendiarius  iniiiles  cullorat, 
qui  colidiano  inciirsii  ho&lcm  inristeiu.  lleinririM, 
ul  arlcm  hoslis  arie  drludcrei,  suus  siipondiarios 
inKirnit  cl  nioiict,  til  illos  de  Chiro-monle  iiF  row- 
grcssionem  elici.inl  diiif|iin  ratigenl.  Ipsi*  siihiiu 
siiperveniens,  hoslrs  jam  lassos  rum  nianu  Tatida 
rortiler  invadil,  iu  c:istruin  conipellii,  subseculus 
i;;iiom  iinmitlit,  cl  oiniies  illos  riiio  ca<itro  roddi- 
i.os  turpi.ssitne  ul  iairones  per  gulain  capios  ahdit- 


ad  missarum    sollcmpnla   accedit,   aiMuic  fnmanlc      cit.    Raynaldus,    jam  dampnalis  arniis,  d«    pate 
licloc;iusto,  el   sub  lam   rccenti  vnlnere  urhis  et      mcditatur,  el  roedianlc  Frcderico  Tullen^i  rouiilft. 


suarum  oviuin  ruinis,  duclu  ct  caiisa  siii  pcrpclra- 
tis.  Scqiicnti  luoe  cives  mal«^  <Ie  Raynaldo  conlisi, 
ad  ecc!e»'atn  sanrtje  Dei  Goniiricis  ianquani  ad 
asytum  miscricordix  confiigiiini.  Ubi  ab  ilb>  ob- 
sessi,  c.ipli  cl  rebns  sunt  exspoliali, 

26.  Anno  doininicae  incarnatioiiis  i!22  Calixtus 
papa,  mi.Sbis  .'sd  imperatorein  —  erat  enim  sil»i  gc- 
iiere  pro^ioius  —  cardiuarduis,  scdnvit  iliaiii  inaxi- 
inam  dist^ordiam,  qusc  a  lemporc  Grcgorii  VII 
regnum  etepclesiam  (urliaverai,  invesiituras  c<'cle- 
siarimi  cl  rrg^lia  beati  Petri  raesare  cxfeslucanie 
Cl  recoiiciiialionem  swscipienle  ;  el  ila  rcgnum  el 
ccc!esi.'i  ab  ipsa  p^^slc  rcquievit:.  Eodem  aniio,  quia 


apiid  Kaladiani  (2)  ipse  ci  fleinricus  lie  |iace 
Iractaiil.  Ileinriciis  coiiiUatum  urhis  ei  lradidit« 
illo  paciscente,  quod  fauiores  ejub  rivci  noq  bit 
ixsurus,  el  pcrmillente  ei  quos  cepvrai  ex^po- 
linre.  Ita  civiiaii  sub  Uaynaldo  c<»inile  et  lieinrico 
poniifice  demum  reqiiiescU.  Ipse  ponii^x  Itay- 
nahto  dodil  Dunum  caslrum  eiquatuor  vilLis  rpi- 
sropii,  id  esl  Rourcinni  (3)  et  M:iiaudinioni<;iu(4) 
cl  Monlcm  Sanciai  Lnei»  {%)  el  nisticos"  de  Ar- 
nuncort  ei  de  Domno-Reinigio  *'(fi),  pro  pignore 
triginia  librarum.  Petro  vcro  de  Mirv:»lt  (7)  dedit 
quicquid  habelial  sd  ilounci-villam  (H;-  el  ad 
tJlramque'"  Aseiiniam  (9),  exceplis   quatiior  fauii- 


Viruunenses   secretis  nimtiis  ad  aurcs  iniperaloris  (^  liis,  pro  adjulorio  sibi  impenso.  Ipsedeinrepssecu- 


deptoravcrant,  quania  mata  passi"*  pro  eo  essent, 
Hcinrico  de  Grandi-prato  impcralor  comilalum 
iirbis  commiserat,  ut  graiia  sui  civibus  stibvenirei, 
mandaverai.  Illc  civiStus  ioquutus  et  quid  racerei 
doccns  et  dorius,  cum  oquil^ifii  tn.iiutinis  boris 
Yirduiitim  acoedil,  et  adultenuis  clavihus  inlro- 
inittilur.  lu  la!i  tumiilin  discurrcnlibus  niililibus, 
episcopns  sompno  cxculitiir  ,  et  re  agniia,  sc 
liirpi  fiiga  liuiliis  pette  proripjens,  Mosain  enalat  et 
.nd  llaynaMuin  corsiial;  qui,  civiuin  el  lleinrici 
coniiiis  cognilo  pridcm  nioliniine,  ad  sua  conser- 
vaiida  recesscral,  custo<lia  urbis  episcopo  com- 
jiiissa.  R.iynalilns,  trislibus  nitditis,  niox  conlraxil 
liO^iicuni,   accedit  Virdunum,  el  conv(dantibus  ad 


rum  se  exisiimans,  bellis  suis  iiemquc  regni  el 
ecelesix  consopiiis,  voluptatc  resotviiur  ccnlra 
decus  episcopi.  Proinde  susciiavii  coutra  eaiii 
Dcus  animos  vulgi  seditionibus  multls  ei  incurreo- 
lis,  rieii  quoqiie,  wissis  Irgaiis  usquc  ad  aures  pa- 
pae»*,  euai  accusanlis  de  iuconliiieiilia  ac  simouia,. 
de  dilapiiiaiione  rerum  ecclesiae.  Prx[»ondorabal 
eausa  vcneraiiilis  Laureniii,  qiii  ad  aurrs  Lottiarii 
dignissimi  caesiris  el  legalorum  aposlolica?  scills 
ipsiusqiie  apostoiici  qucntiioniam  adversus  euiii 
agebai,  quod  quDedam  si.iae  ecclesiae  sub  leinpore 
discordijc  inter  regnum  el  ccclesiani  a  praedeccssi» 
ribus  ejus  Miblala  sibi,  roullolicMS  coiivciitus,  iion 
rcslilueret.  Heinricus  obsliii^ilo  auimo,  ad  aadieiH 


anna   Hcitirico  el  civibus,  piignal  cl  vincit,   non  0  liam    evocalus   CalixU    pap*,    non    tenil,  neqiie 

lamcn  iirbcm  recipcre  puluit.  Al  comes  ileinricus,  Mhlala  Laurentio,  ut  jubebaiur,  restiiuit. 

i»e   viribu.s  essel  inferior,    quo.sqtie  fortissimos    a  57.  Ciili.Mo  defuncio  (an.  H2i)  lloiioriiis  suc:e6- 

Flai)dria  el  alias  slipendio  conlrubil,    el  boslem  sil;  apnd  quem  clerus  accusaiionem  el  Laurcnlius 


"  f alh^^dra  1 , 
corr.  pape  1. 


VARI^  LECTIONES. 
♦*  iieesi  l.    *•  curticePas  ed  ex.  2?    »'  donjio  r.  I. 


uiranque  I.     **|»acc  rec  man^t 


mj&. 


(100)  Sninl.Pierre-le-Chaire.  Roi'SS. 

(I)  hsche,  tribus  leiicis  s  Virduiio. 

("2)  Ln  Chnlaiic,  ad  rivum  Biemme. 

(3)  Tlouvcroij  OH  liouvrel  esi  un  nom  as$ei  cot»' 
nmn.  11  if  en  a  un  (^ans  le  duchi  de  liar,  un  autre 
nii  rnnj(]itisni  d'Altnn-le-Chntel.  et  qui  esl  tituf  sur 
in  Meute  au-dt^ssous  de  Snint-ilihiel.  Rouss. 

(I)  Maljiulmoiii  prope  Cominercy.  Ronss. 

l5)    La    MonlnQne   de   Slc-Lucic ,    orparemmem 


celle  oii  sonl  aujourd^hui  tes  Minimet  proche  S«ni- 
piyni),  Calm. 

(6)  Ernecourl  et  DoM-llemy. 

(7)  Mirevaux.  .... 

(8)  Romm^ville  '  W\ss,   el  Calm.  ,   sed  dubital 

Rouss.  j    T  t 

(9)  Azaneel  Sommaiane,  dans  la  paroitseac  li«» 
doijenne  de  Chaumout.  RousS- 


951  CEST\  EPISC.  VIRDUN 

pro<'lamationom  siiam  itcrnvii.  Ilonoriii^  eiini 
missis  liltcris  cocal,  c(  >it  ni>l.-ila  rpstitiut  alibali, 
inaitdut  (10),  sns|>cn(lens  iiilorim  cnm  a  divinn  of- 
flcio.  111«  $n»pcnsus  <|nii|(*m  cxtiiii,  sed  neutriiin 
mantlaliim  ilcruin  coniplevii.  P.ipj  eutn  scciia<lo 
j.im  gravins  cTocanlc,  illu  $ibi  liinnit;  riiltiis  inii- 
nerihus  et  ciiMis.iiorilxis,  noninm  renit;  f-.irdina- 
les  sibi  coiiciiiaii«,  aiilc  pnpani  in  jus  sictit.  In 
(|uem  cuni  accns.itores  pr:v$'-nlcs  capitula  criini- 
h»\\a  ciiain  srriplo  proiiiiisscnt,  excusatorcs  cpi- 
Kcopi,  ut  eos  repoilercnt  quasi  indignos  audientia, 
inipingeliant  cis  qiia*d.iin  criniiita.  Cumquc  ulr;c- 
que  partos  in  coiitumoliosa  verba  prorumperent  ct 
lis  in  infinitum  proicnderctiir,  ftonorins  a  vcnera- 
bili  Laurcntio,  qiii  ct  ipso  pr.cseiis  udcral,  reqiiisi- 
vii:  Ttt,  p*ter,  quid  dicit  de  his  criiuiiiibus  epiicopo 
i!lali$?  El  illc  :  Domiue,  ;iil,  ego  non  tidi,  ted  ;>o- 
finlnt  clnniai.  R.ipnii  papa  vcrbtijn  es  ore  ejus,  cl 
qiiit,  ravciiiibiis  cpisiopu  carilin:ilibus  ct  liie  ni- 
cbil  rerii  sincnlc,  niill:iiii  polcr.ii  di;lcrmin;ire 
8Ciitenti;im,  r;\u&aiii  iiis;un  disniliendnm  M;tllico 
Albancnsi  episcopo,  leg;ito  suo  in  Galliis  posito, 
uiandavit  (11).  Mallieus  cpiscojMiin  el  acinsatores 
(■;ilbalaiinum  ad  sui  pia-scnti.ini  cvoc:ivii  (!2), 
ul)i  t.im  ipsc  qiiam  episcopus  ei  accusalorcs,  Ke- 
ineiitem  multosqiie  alios  opisc<»j>os  abijaicsqiie  ct 
6:ipiealcs  ct  religiosos  viros  ad  suffragia  suac  cau- 
mc  asciveruiil.  Ileinricus  priino  capil  consilium  a 
l)ern:irdo,  saticta*  inomorix  abbalv  Clarcvallonsi, 
tujiis  consiliis  reRiia  ei  ecclusijc  Calli.irum  Iiodio- 
qiic  iniiituntur.  Ille  coiisulit,  gravissimuin  cssc 
iiivitis  pryesse  violciiter,  iJeoque  ,  priusquam 
igiiominiosa  in  cnm  accusalio  ad  piiblicam  laiilo- 
iiim  viroriim  *•  andienliam  vcnial,  solus  omnibiis 
ced-.it,  episcop.-iiui  abrcntinliel,  ne  public:iin  coii- 
lumcliam  incurreret.  Ciediilil  se  ille  consilio  cjus, 
eleo  prolocuiore  asians  consilio*'*  dicii,  qiioniam 
clerus  cl  populiis  snis  commtiaibiis  odiis  ei  insur- 
rexissent,  et  maxime  )ii  qnos  cxaltassct  ct  eccle- 
siaslicis  bonoribus  accumulassCl  in  opprobriuin 
ejts  et  depositioiieni  conspirassenl,  se  nollc  cis 
inviiis  praec^sc;  sed  nc  amplius  ccclesisn  scand;ilo 
fssci,  looRos  conieniionis  fuiies  jam  sc  solverc  (to). 
Iiiile  baciilum  rcddit  ei  abrennniial  C|iiso.opaiui,  ac 
rcredil  anno  13  ex  qiio  iilum  snscoporal  dc  inanu 
rjpsaris.  Qui  nc  trislis  abirel,  pra^dictus  abbas 
sails  curialem  pro  eo  a  niajoribus  concilii  colla  • 
lionem  deceni  niarcaruin  cxegit,  qnibus  ei   vadi- 


.  ET  ABB.VT.  S.  VITONI.  934 

A  inonia  cjus  in  cadem  nibe  roitcmit.  Extant  mull;e 
liiterx  (ain  pap:K  quam  Virduiicnsis  ecclc&ioesnpor 
(jus  accnsalione  vcl  dopositione 

iS.  Virdiinensis  ecolesia  ab  ipso  concilio  commo- 
nefjol.i,  «i  praetrrilis  malis  insinioij,  pcrsonam 
religionefullam  prxlitcrei.  sibi  Ursioncm  abbalein 
Saiitli  Dyonisii  Hemeii&is  in  episoopuin  ele^ii.  Qui 
Virdunum  diicius,  ponlificali.^  negolia  el  torraejuri- 
dici.*»  clsi  maxiine  vcllol  cur.ire,  nec  polcral,  nec 
noverat;  sed  apinl  S:niCHim  Viionum  sc  continens. 
bccrctam,  nt  consiievcrai,  vitam  agcbat.  Ejus  leni- 
ludo  niox  tyiannis  facta  esl  dcspcctui  et  cpiscopio 
plnribus  fuit  incommodis.  lcrat  siquidein  ad  curiat» 
rogis  grntia  snx  connnnationis,  cl  ccce  Raynaldiis 
romcs,   doMiinium  sibi  urbis  medilatus,  inopin»te 

B  Virdunum  vcnil,  niagnas  copias  luiiitanlluin,  !aia> 
inorum,  fossornm  ei  diversi  gcncrisartilicuni.secum 
co  cum  non  modico  apparalu  adduxil,  pomerium 
poiililicalis  doiiuis  succiilit  cl  cxlirpavil,  el  qitia 
biciis  ilio  nplissinius  orat,  ibi  lurriin  siiniptuoirisitt- 
inuin,  rirniissiio.ani  ct  aniplissliuaiii  oxtrukit,  iii  ea 
prxsidio  (idelissinios  sibi  collocavit,  pcr  enm  loti 
iirbi  loliqiic  cpiscopio  iinperart;  coe|iit  (t4).  (Jirul 
roforani  doiuos  cleriroriim  fraclas  rcsqiic  «lislratias, 
ipsuin  cieruin  fiigaluin  ao  penurbinum,  populuin  iii 
liis  oinnihiis  iicc  niuliic  aiisiiin  ?  Ipsum  episoopuiii 
ledeiiiilcm  a  curia  idein  hostis  iiisidiii  circiiinvenil, 
comilaiites  eum  co  doricos  el  clienles  cepil.  Epi- 
scopiis   fiig.i    lapsns,   Virduiuim   quasi   perdidisset, 

Q  iioii  rediil,  ne  viderel  quod  iion  poterai  audire, 
quod  iion  valebal  uUo  paclo  cobibcrc  rroiade  ipsa 
ccolesia  a  diviiio  o~  cio  se  ipsain  snspender.it.  Ila 
popiilus  llbertalem,  clcrus  poniiflcem,  ecclcsia  divi- 
ni  ps;illcntii  voceni  iiisiiniil  amiberant,  cl  tola  Vir- 
diiiiensiiiin  ^\0Tii  videlialnr  csso  trnnslatn  :  ouiii 
cccc  bcaia  Dci  geiiilrix  reluis  siioiiim  dcspeiaiis 
cvidei:tissiine  aliuxil,  occicsianiqnc  siiaiii,  ciiju.s 
pcr  prediciani  lurLuienlorum  annoriim  toiiipcsl;ilom 
tccla  craiil  dirula,  clmus  lestudo  fa'l<bai  liMo  pleiia 
el  iiiibribiis  pervia,  cujus  oratoiium  iiii;iillum.  alia- 
ria  slabaiit  ncglcfla  el  iuniiiiaiiaexiiiicta,  splendore 
coelestium  niiracnlorum  iirailiavit,  screnavil,  cla- 
rificavit  el  in  cunolis  celebrcin  reddidii.  Ipsa  mira- 
cula,  qiianla  iiioianicrint,  ordo  qiiidoin  hic  inserore 

P  poslulal,  sed  parvum  noslri  iiigciiiimi  non  siislinol 
has  giaiides  lauduni  malcri.is,  pnvnpue  oiiiii  voiic- 
rabilis  decanusGiiiliermns,  vir  liniatioris  ingciiii  et 
sapicnlia^,  ea  dijjiiiori  shlo,  ul  mulivi,   «le.soripscrik 


VARl^    I.ECTIO.NES. 


**deett  1,    '»*coiisilio  1, 


notj:. 


Ik 


(10)  V.  papjp  liticrns  apml  Wasseiionrg  f. 
CUAXXIV,  CCLXXXV,  Itonqiici  coni.  XV,  pag. 
«57,  iJ.8. 

(1|\  V.  papae  mandatiim  ap.  Wasseboiirg  f. 
CCLXXXV.  Kouquel  XV.  p.  2(i!). 

(•?)   In  purifit:atioHe  beat(r  ilaricc  Ymjinit,  Al- 


bericus  a.  \M'J. 

(13)  Cf.  Bern.irdi  Ci3rcv;ill.  opislol^ini  i&. 

(14)  On  voil  encore  !e  licu  ou  (-lait  ce  foii,  et  le» 
d/brit  qiii  en  rettenl  onl  comerv^  le  ttom  de  Tour  di. 
Voue.  Cu.M. 


«5.1                                                              l.\l  HFJ>1K  Ot  Li:OI)|i)  91,0 

{ir>).  Sed  qiior.'ani  taiili  incnii  iinti  siiiiiuf,  ni  pro  A  Diiin  ruinilis  Cbisiiciciisiiiin,  iii  pr.rsuloni  clcgcruiK. 

iiicriloDci  gcnilricein  in  stiis  iniiaculis   !:iii(Ioiiiiis,  Klcclioiiciii  cjus  ciiria   l.iu«lavil,  priiici(Hiiii  (|iii   uo- 

bjiiiiii  etiiii,  (|ui  do  i)oiio  ilics.iuro  corilis  pr;«'(()iii.i  wraiil  cocliis  ;ic(laiiijvii,  iiii|>t'r;iloria  iii:tje<>ta>  cun- 

iiiiiaculoruiit   ejus  '  lau'!:in.s  cxinlit,  paruiii   laii  !a-  liniiavil,  d.ilis  ei  pcr  .>.(i|ilniiii   Irinporalihuit  cpi- 

biuiu.s  ;  al  eiiiiii  vir   iiiulla  iauJc    nuii   ijuluin  iii  siopii.  Aposloliciis  cl  ipse  approltavil,  iitqiie  (iiniiia 

iioc  Stiil  cliaiii  iii  alii.s  il:i;iiii8.  Nitc  cuiin  parva  laiib  'Miiunicc  proccderciil,  elcrl:iiii  pcr&diiaiu  ad  Virdu» 

fcsl  luler  buiiosesse  iiicliiMein.  Qni^,  noii  suUiinnioilo  iKMitcni  ecclesiain  niox  rcinisii ;  iil  cuiii  ip^iii«  eccle» 

.suoniin  sed  cii:tiu  aiioiuui,  co  esi  slmiiosioi  iii  di-  sij:  el  [Kilissiinum  vcinTaliili.^  :-l>halis  rauniilii  as- 

vin;iiii  p:igiiiaiu  lc;^cii«Jo,  iii  optiinub  ilc  (|iiil)uscuia-  sciisii  cl  tcsiiiiionio  silii  1'arisiiib  oc(;iin(rn-l,   nnpe- 

ijuo  Iwcis  lil(io.s  exquiiendo,  iii  eos   ir.iiisrril)ciid(t  /  ra\il,  iit  sic  eidciii  ihi,  vjsa  suoruni  piil>li(a  clcclio- 

Jain  illam  uouiinabilcm  bibliolliccain  riulonici  Tlii-  •"''.    conririnarcl  spirilualia   piuilinci.   Vinlniicusia 

ladcllii  vcl  Itiusebii  l'anipbi!i  silii  congcrcrc  videtur,  civiiascl  ecclcsia,  audilo  iioniiiie  elccli  »ui,  cxul- 

dauipnaiis  avariiiam,  qiisc  clcrum  nosiii  leiiipor;»  lavil,  spein  *  iccup<  randae  pcr  cuiii  lil;cilaiij  j;iui 

«ccupavil.  Quis  suoruiu  csl  co  devoiior  iu  Dci  scr-  quodain  pra-sagio  coiicepil,  vcniciilcm  cuin  (.Mudio 

viiiuui  dic  aciioclc  fiequciil;indo7yuiscofcrvcnlior  susccpil,  cum  ciim  tcstimoiiio  publi.i  as.scn  ,us  aJ 

iu   liospitalilalcm  cxhibeiulo?  Doiiiiis  cjus  vidctur  p  •p:im  1'arisiiis  trancix' liaiisiiii»il.  A  (|uo  iji  saiicU) 

csse  bodie  pubticum  xciiodocliium  scrvoruiii  l>ci.  pa!>('b:ili  sal)l>a(o  {Ai)r-  18)  iii  pnvshytcrum,  Jic  au- 

IC\  fructu  cogiios^-ilur  arlior  cl  cx  studiis  suis  boiiio,  icin  lcsto  (.l/;r.  19)  iii  cpisco|nim  csl  coiisccratus, 

cl  dc  islo  pio   lalibus   dioiiuus  :  Vcre  ionus  hotnii,  ol  iiiox  ciiiii  lioiioic  el   j,'r:ili3   .tpostolicr  S(;dib   esl 

rere  buna  arbor ,  nam  ei  radix  cjiis  ct  icrr;»  dc  (lua  diinissus.  llc<!cuiiti  fcic  oclo  contilanics  siib  specie* 

puluhivil  bona  apparuit  ip^o   cxpcrlinciito.    Palcr  pcregrinorum  se  iii  iti;icre  a  Ijunxcrunt ;   quoruiu 

Ciiiiii  cjiis  Cyczeio  icrtih  devutionc  oblulil  no^iro  qui  ni:ijor  erat  i|uod  cssil  **  goncr  iinpcraloiis  el  du\ 

cofiioljio  qiii<;(|uiJ  liahcbai  apiid  naroiiisciirlciii  (IG)  Bav.m;E,  uiiiis  c.\  liis  qwi  circa  cpiscopiiiii  crai:l  cx 

111  caiiipis,  iii  sihis,  III  iDolciiiliiio  ci  prnlis.  Corpus  vullu  sed  dubie   rccognovil,   cl   episcopo   sccrelo 

qtioijue  ci  ai.iinanisuam  siipcraddtccrc  clnionacbuiu  iiiiiitiavil.  idcm   IKiiiiictis  ab  episcopo   ri'quisilii.s, 

pioiiUMi  iii  cudcm  ccenobio  dcliberat ;  scd  ubl)is  sccreie  quia  ipsc  cssei  patclccii,  se  sub  spi'c:c  pe- 

Laurcniius,  vir  .sitic  av:ir>lia,  piiim  ejus  voluui  pio  rcgriiiorum  iuca  s;iiiclorum  ol  riius  popnloruin  ac 

cuiisilio  a  se  ad  Goizicnse  (Qciiobiuni  sancti  Gorgo-  lyraunoruiii  invisisse  uc  niinc  iiide  >c>liro,   roluiil, 

iiit  di\eitit,  ul,  qtii;i  idcui  Cyczelo  advocalus  illais  ol  iiule  oiidnelui  ipsiu.spr;ostiiis  se  usqiic  TievoriMi, 
('t:(;i<side  fitcrat,  ci  se  ipsum  impciidi^rcl,  ciu   (Inm  Q  (|uo  tunc  impcrator  crat,  coniuiisil.  Episcopu.s  cum, 

scciilo  d(.sorvirel,  obnoxiiis  in  quilitisdani  ftrsscl.  icbus  siioiilio  .suppressis,  secum   Virdununi  diixii, 

M.itor  quoijue  <  jusdeui  dcoani  lleliiiilJis  •  super  b.pc  el  posl  cclcbralam  sui  a  cunciis  susteplioiicni  eLiii 

oniiiia  duna    iiuiili  ar^cnlcuiu  calicem    insigiu  ui  usi|ue  lieveriiu  con.ilalus,  inipcr.ilori  l.etissiiiic  ol 

i)c;il«  Viioiio  dedil.  giatias  ageiili  iiico!u(iieni  assignavit.  Ip.se   «luoipie 

■~'J    Aiinu  doniinicaj  incarnalioiiis  1131  glorio.'>us  du.v  (^piscopo  vicom  bcnelicii  reddidit,  singulis  cli.-ii- 

otipcraior  l  olliarius,  qni  posl  Ilcinricuin  r(^giiavil,  tib.is  euiu  coniitalis  singulos  enses,  quos  •neliorca  a 

l.oodii  in  iiiodia  quadragosima  {)lart.}   ni.iximuui  piiiicipibus  rcgiis  exegeral,  pryebui/.  relniiu  c!eii- 

Holiiliuni  ioiivciiluni  pro  disponcndis  rogiii  clc(cle-  cuui  cjus,  ciijiis  contuiioriiio  pluriiiinui  usus  fueral, 

s:.e   iicguoiis   cclcbiavit;  ubi  cl   Uuuianoruin   p;ipu  :iil  £c  vouirc  Dawaiiam   rogavii,   vcnicnii  qujcJaiii 

lniiu(  Oiilius  11,  qucm  l*olri!s  Lco  ei  subintrunizalus  eiclesiasiica  iii:sigiii;i  conlraJidil. 

Ilom.4  cxluiliavcrat,  occurril,  sulTragiunique  iniplo-  50.  '   Intcroa  qui  CDiitiiicbaiilur  pra;s.dio  V^r.lu- 

i.nh  el  uicruit.   Eo  cl  Ursio   Virdiinciisis  ebiclus  iiic:c  tuiris,   eraiil  iii  laqiicum  ni:igiiuin  et  dia!;oli- 

.i.lvci.il,  ct  (|iiia  pttinilobal  eiim  suscepli  poiitificaiiis,  cuiii"  uiuluin  luti  urbi.  Loiiguin  osl  relerro,  pr  i;;.  r- 

ci  Virduiienses  ipsins  cloclionis,  ad  aurcs  ipsius  au-  cunti;i  vcbiciiia  ,  redas   cl    oninia  onera  vlcuij'.» 

};iisii  01  aposiolci  caiisam  su;r.  iiiipossibilitaiis  ipse  vulgi,   cleri,  adveiilaniiiim  vcl  redeuwtiuin  nierci- 

licr^-ravil,  se  cxposlulavil' episcopalia  reddidit.  Al  inonioruui,    quoticns   illi  disluiiavorini,  quoliens 

lii  qui  capila  Vudunensis  ectlesiic  ct  populi  ibi  re-  liirri  inlraxcriui,  pro  libilu  alia  sibi  vondicuverini, 

5*('iii  siinl,  mui  ab  iiuperalor<!  jussi,  ul   dc  l;into  alia  redimi  fcceiinl,  adeo  ul  pubiicus  pairix-  coin- 

toiivciilu  1)11010  nicliorcm  nos^^onl  eli;jerciil  ct  prsp-  mealus,  qui  per  inediam  uibeni  icn.lebatur  aliiis, 

boiii;  fonl   sibi    ll!i,  vcr  -ato  diu  coiisilio,   doninum  tunc  sil  dislorlus,  ct  eniporio  nostro  aiilea   ccleiiri 

Aiboro-ieni,  ccclcsia;  suac  archidiaconum,  filiiim  Ar-  bodieque  pcrscvcrei  indc  inlliclum  dispcndium.  Prae- 


\AU1/L  LKCTIOM.S. 


'  (.iijus  laiidos  1.     '  Hrlluylilis  ..     ^  .sc  ;tbsoivi    postiibivil  ed.     "^  spciio   J.     •  spciu    1.     *  llcuriciis 
i'Jd.    ftl.     '  in   coU,  uulla    cufnlis   litMtnclio.     *  (li;it)oluin  1. 

NOT  !•. 


(16)  Qtiem  librmn   ♦cidiimn  liiKfi  Wassebnurg  f  (|6)  Barojtcouri. 


ccxc 


'J'j7 


CEST\  KPISr.  VIRDIN.  tT  ABDAT.  S.  MTO.NI. 


91>S 


leicuiiles  et  etiam   peregrini   binla;  noi  geiiiirn.is,  A  m;UeriaIibu« ,  vicll  (iciuuin  rediint  et  epi>riijV)  se 


00  .id  sufrr.^tgiiiiii  pjus  proplor  aiiilil:i  iniracula  un- 
«Iit|ue  coiiniicnlc.s,  ali  illis  ilcsupcr  saxis  ci  s:igiuis 
n|"|)e»cliaiiliir.  rroiiulc  agclial  iloiniius  e|iibCopus 
:>|MiJ  cuiiiiloiii  HiiyiialJiiin,  iil  ilhiin  luniin  ii-iiidvc- 
rcl,  vcl,  qiiia  iiec  in  hoc  ncquiesccbal,  a  Uiiilis  illi- 
ciiis  conipcsci'1'ct.  Quiil  iiariciii,  quoiiv  iis  eiiin  siipi-r 
liDC  toiivciicrit  inoiireril  ol  rtig;iV('iil,  <|iiaiil.T  pro- 
iiiis'.;!,  quaiila  p  irla  proposucril,  (|iioiiiodi)  inira 
ccclcsiaiii  saiichu  Dci  gcuiiri»  is  eiiin  ailjuraveril? 
niiiiiibus  s.^tiictoruiu  ferctris  de  tol:i  urLe  corani  al- 
lalis,  ouinibuS  inonacliis  Ct  cloi  icis  ol  oinuibus  po- 
piilis  unle  cuui  proilialis,  apuil  DLllu.inluin  (17)  ca- 
ittruin  in  pncsciitia  iloinni  M.iilie  ,  .Mbaiiensisi-pi- 
tcopi  ct  Roii  a:ix  se.lis  legati,  ci  iniilioriini  pr.Tsiiluui 
aiiiuc  nuLiliuiii  aJ  pcdcs  ipsius  coiniiis  se  ipsiiin 
proslravil,  cuiii  illc  scinpcr  pciliiiax  ropugnarei  cl 
oiiiiiia  |ieiit:i  iu-garol.  tiiiscopii',  (jui:i  cor  ojiis  iii 
()iiiii:i»;is  ciaiisuin  iiiviiiil,  aJ  Jivina  |irxbiJ.a  .sc 
('«iMnlit.  Cllifistu  cl  cjiis  sciiiirii  i  lolaiii  rausani 
toininisil;  ci  ns  in  oini.ibiis  pio.spcrc  ccssit  Si(|iii- 
dcin  coiiiCS  seciiriis  ct  nicbil  ausnros  biirgonscs, 
quia  icvera  d(->pcra\crant,  cxlimans,  cuslOili;)iii 
turris  coniiniscr.il  pauiis,  quoruin  (-liaiii  aliqiii 
erant  extranci  uc  iJco  iniiiini:u  (iJci.  Iloruiu  uuud  a 
priuiiccrioecdesix  Alberto,  iiuie  abcpiscopo  secrcte 
coiive:itus,  ct  iiuibusJain  pactis  illcclus,  Iradoii- 
«lam  cis  turriiii  ri-proiiiisit  btaltilo  dic,  iJ  est  saucii 
pcnlhccosies  {An.  1 15i, /uii.  5) ;  ct  apcrtissi-jiiis  da- 


B 


redduiil.  Tiirriin  captam  cuin  siiis  cpiscopus  inir:il. 
ct  viclricia  pi;,'nera  vir^iniim  Virpinis  '•  in  tuniuiu 
pjiis  |)ro  iriumplio  cxalianlnr,  cl  suiiiioo  jiibiloiii;ii 
pr:c«;(ii;io  coiicclcbraiilnr  oliain  .i  pcrogcinis,  (fiio- 
ruin  inultiluJincm  niiraciiia  luiic  co  ficqncnlor 
ctoiiieniia  calcrvatini  uiidc(|iiessec()s  ul'.r:ilioh.iiil. 
ISani  ipsis  dicbiis  conlcsliniii  signoruin  splonJor 
solito  cclobiior  inclariicrat,  ipsani  vicloriain  ct  lii;- 
lis  ruiiiani,  eliani  vulgo  interprcle,  pneris  vatici- 
iianlibiis,  prosagicns.  Faina  roi  inox  lotain  patriani 
roplovil  ct  UaynalJi  animuni  plus  qu.iin  credi  possil 
consli-maMl,  co  niagi.:  qiio  I  suos  custoJes  in  snjt 
tiiiris  ergasitilu  cii>-todiobanlur  iiumersi.  Secnnda 
die  pciiiliccoslcs  {Jiin.  4)  aiitc  Virdiiniim  advolai. 
ad  coiijjressiunes  provocat;  scd  episcopus  suos,  iio 
iii  arnia  ruriis  acccnsi  hnstis  iiivolenl,  revor.ii  ci 
iiilra  niuios  coniinol.  Ilostis  ul  urbein  Iribus  late- 
ribus  iuroslarct,  tribus  castcllis  prxsiJia  iirpouil, 
iJ  csl  ipsii  npud  Anibliviuiu  (19),  riliiis  ejus  liugo 
apiid  Evcntionis- vill.im  "  (20),  Ilelias  primariiis 
cjiis  apuJ  Koscliini  (il),  collcctis  ariuaioruin  copils, 
p::i^?iJoni.  continuis  excursibus  urbcin  iiifestani, 
cpiscopiuin  v;isianl,  dc  viilis  redoiiipiionein  c^iacer- 
vaiil.  Lpiscopus  annatoruin  copias  neccssariu  coii" 
«liuil,  iibcrtalcni  suoruin  vondicat ,  ariuis  ilcliai 
apud  llosctum,  qiii  gra\ius  urbi  ingrucbat,  sul'il(t 
iiisurtjil,  igncm  c:islro  iiiiniitiii,  ipsuili  liof  toin  cuui 
luia  pube  suurniu  capil,  ;i{):lucit,  ergasiulo  Virdti> 


l  s,  ipso*s3ncl0(!i<-post  pranjiijuisociiisoxiraiurrim  C  nicjc  lurris,  «piain   ipse  fafieadam  inensus  fueral. 


ad  ocictas  (18)  aiitcinnraL-s  cvocavii,  lusii  alcc 
ibi.b  11)  coo  diu  tcnuil,  cis  dciuuin  iii;i\iii)o  lnJo  iii- 
ti-iiJeiilibiis,  ip^c  sub  iraia  racie,  quasi  |i!  bis  iwiu 
licnc  sibi  ab  eis  ducerclur,  surrexit,  ab  cis  in  lur- 
lini  se  proripiiit,  et  cis  cxcliisis  ci  pro  luJo  diicon- 
lihiis  —  ncc  enini  susp  cij  crai  —  osliiiin  liinia  (ir- 
niissinio  obicc  (irmavii,  et  pcr  suinmuiii  liirris  si- 
giiuiii  prodilionrs  episeopo  de&ignatum  proiiilit,  iJ 


iiitrudil,  iuipcllciilibu!:  oinii  cunctis,  RayualJus  ** 
par  pari  rcfcrrc  nilons,  Moscliaiiiini  diiccm  Simo- 
iieni,  nmltos  coiiiites  ct  barnnos  conJucil,  cuui  his 
iii  Auihlivio  egressus  VirJuiium  iiilcudil :  cuin  ecce 
p  bcul  visa  est  cis  summiUis  teinpli  {^loriosx  Virgi- 
iiis,  divino  respcciu  auiinus  in  cis  excidil,  inhor- 
riiii;  aliis  ac  sniiinJc  aliis  capiatis  con&iliis,  palam 
«liix  et  alii  priiicipes  coinpcllaut,  nc  Chrislo  cl  cjiis 


cst  lincuin  aiuictuin  capitis  circuinlulil.   Lpisro|ius  poiiiirici  bcilum  infcranl ;  in  aliis  bcllis  socias  vircs 

vidoiis  —  cxspeclans  eiiiiii  aspiciebat — ,  irrucnie  in  prouiinnnt,  iii  iito  non  audeic  sc  proclaniaul.  lla 

sc  spiriiu  Domini,  accciisis  animis   loiiis  cxiiiii,  oi  rcbus  infcC.is  iler  ad  sua  reior((uciil,  et  K.iyiialiliis, 

aiiiniain  el  corpas  pro   libcrtatc  patri:K  ei  oxiiini  a.lliuc  spiiaus  niiiiaium,  altos  oxorcilns  ci  lli;;cl)it. 

suaium  Jarcparalus,  signuui  Lelli  ab  cccJcsia  iii-<o-  i'r;o'orea  ab  iiiilio  caplu;  YirJonic.c   tiirris  Uayn.il- 

narc  fccil,  ct  cum  clericis  ao  omnibiis  urb;iiiis,  «jiios  dns  cxquiicbal  pcr  Albcrouem   niolropolilaiiuni  Ji'» 

antchorain  nogocio  ce'a"o  in  aruiaparatos  oss«}  jiis-  » piscopo,  ul  suain  lurrim  bibi  redd(!iel.  IJnod  qui.i 

scrat,  accurrii,  saiicluariis  simul  doliiis.  Tota  vir-  illo  rocusavcral,  ilcrum  per  fralroin  suiiiu  Sieplia- 

luiclurris  ab  eisassiliiur.cuslode^extlusi  lapidihus,  nnin  .Moleusiura  pr.'esulcm  inillc  promissis  cl  paclis 

aruiis  cl  oinni    gciiore  nocendi    ah  oninilms  iinpc-  cxpctebat  ab  eo,  ut  eam  ab  cpiscopali  Jijiio  sibi  " 

lunlur;  fortiler  rcsislcntes,    isi»c  iu»uii.-.so  iii  t'irris  toncinlaiu  coocedcrcl,  cl  quia  id  quoque  neg.iveral, 

VARIJ^  LECTIO.NKS. 

'  datis.  Ipso  I.     ">deeu.  I.     "  e-.cnlonis  v.  l.Gucnlouis  Y.  ed.     "  Reynaldus  I.   hocloco.     •»  sihi  — 
dono  detunl  1. 

NOT.E. 

(I")  ld«'m  qood  siipra  c.  22  Deusliiwari  nouii- 
n;iiur 

(18)  Onoaugo  (od.  IIonsclicI  VI,  p.  9.'>l)  lc^'cndiiui 
cssc  |iiil:ii  tcia^,  i.  o  s|)i*cii!;i>  (jii.c  iiinris  iiiiniiiicnl 
scil  (  alincl  lociiin  aircri  HioronviiM,  i|(ii  luic  Vdo.i- 
holi)  j!i;cco  iii  L/.ocliiolis  ^orsiine  il,  l.").  1G,  nsiis  : 
titlti.inf,  I  i|ui',   HniHtc  n\tpcilntH  ivlaria  de    ccenti 


f't'oriim  pinielibuieminenda  tne  lueninnn,  ub  eo  <iui 
jiriinus  iiivenii  (t)pci:i  (,'J.  Vallars  V.p.  ?04). 

(19)  A>nbl(f,  q(i,c(|uatiior  loutis  a  VirJuno  disl:»l. 

(■20)  Wulronviilc. 

(21)  Hosiiy,  prri   WEiiuiii.    \Vv>s.    liosat  ett  m» 
ciiiitruH  ;1e  liinnroi^se  'le  Rouires.   Uoiss. 


W&  LAinfNTll  I)E  LEODO  910 

pcr  mullos  inediatorci  or.tbat,  iit  Bjltcin  Cbisiieicn&i  A  ruii.   Num  erclesij  bo.iii  raiili   inlra  uH>f-n  luiie 


rontili  AII>crl()  «x  opiscopali  «iono  e.im  .iniiuerel, 
qni,  i|uoniam  fiatrc  rpisropi  Oiiohc  rotiiiie  ualns 
ei  gcfier  cral  •'jugdeni  HaynaMi,  (i^lus  iilrifcque  lia- 
Ijfnelur.  IiiSHpcr  magn.')  (urs  clcri  ei  jiopuli  idem 
«pisropo  suggercljanl,  urgeliaiil  cl  oinnimodis  iiisla- 
baai  proitier  gravein  sibi  liiiMtiituu)  el  limorcin 
p«*joruiu.  Verum  iliguissiinus  pofiliiex  rppiilans  et  iri 
aiiinio,  quia  ip«a  lurris  redaiiu  lyramiis  lieri  in 
pobtcriim  ad  desiruciioiieia  oiniii  uibi  et  ecclesiu?, 
«iniiiiim  pclicioni  abnuil,  conicslans   se  inalle  mori 


buniurral  divulsn,  ililaf.crnta  ct  iliHfiipala,  rnjus 
tlenpucraiil  Glii  Uclidl,  cam  iiiliabitanUt,  terrain 
Ci  oiiiiii.)  ijon.')  Cjus.  florreo  cniin  (liccrc,  qu:tnlii 
illiTcbris  iiiservierini,  quam  nefarie  sfr*iiio  l)o* 
niKii  (lOde  diequc  detr.ilicrcnt,  quomodo  ni«o:i- 
cliuiii  iirulesbi  iion  bc  rorlissiinot  coenotilat,  $ed 
iileriiinos  barjLuiias  el  gyrovagoi  in  dcdecui  tan- 
cli  ordinis  iioslri  cxliibereut  Qiiid  mcmoreni,  quo- 
ticns  abbaics  corum  aliique  moiiacbicx  di&cipliiuc 
fervcniiures,   ab   aliis  ecclesiis  pcr  epiftcopnm  ad 


vel  ionga  lerrarum  fuga  exulari,  quam  ianiiim  bo-  corum    correciionem  deHiuaii,   consoriia  pesiilcn- 

siein  ct  «candalum  reiuimltierelibcrlaii  oviuin  sua-  tiuin    refugcrinl,  ab  cis  vel  ««si   vel  ad  oiuncui 

riim  ;  seJ   licel   iil;«  ovcs  inalo   iiniore  snscipere  ainariiudiuem  provocati,   quoticns  ducct  nequili;e 

vellcni  hipum  vcnientcm  ad  se  in  veoiimenio  oviuin,  ipsorum   cominoniii,  corrcpti  ei  eiiam  erfasiubti, 

t>e  tamen  <^erlaluruin,  ut  ab  cis  auferrct  bostein  postomncm  emendationis  promissionem  ad  luaioret 


iinmanissiinum.  Inde  ipsaui  lurriin  cveitii  •*,  refu- 
gienlibus  boc  clero  et  populo  prae  lerrore  gravi»- 
fclini  hostis,  el  Inde  urbem  muro  cingcre  ccepit,  ra- 
ius  id  quod  eral,  quia  dirnla  turii  jam  cessaicl  bo- 
siis,  sublato  fruciu  ei  caiisa  pugiiandi. 

51.  Al  ftaynaldus,  cversa  luiri,  boininibus  snis 
eaplis,  iiisiipcr  causam  belli  ejus  deicslaniibus  el 
reftigicr.tibu.s  piimalibus  ei  aiuicis,  xger  anx  eba  nr, 
iraquji  el  doioic  oxlra  so  r;»piebainr :  cuin  eoce  su- 
biio  foitissimuin  Luigiiorem  incurrii,  se  diuuitiis 
pcrcussum  exlimuil ;  infeciis  niinis  paccni  medi- 
laiiii,  fralreiii  siuiiu  Slepbanuin  episcopum  ad  collo- 
quitsssi  Allieronis  episcopi,  ut  pro  paoc  iractanda 


abbominatioiies  inox  prorupcrint  ei  omnem  soct')- 
ruin  gregein  post  se  traxerini  ?  Inde  epi&roput  ot 
fi.Jciis  agricola  ecclesiaslicx  viiieap  banc  plantaiio- 
ncai  degcnerem  et  aridam  posl  non  tret  aiinos,  led 
post  multa  tricnnia,  post  muliiplioes  fossiones  cor- 
leclionum,  post  multimodos  stercorum  ttipbiiios  ft»- 
ventiuni  adbortaiionum,  quia  nuliam  referebat  spein 
fructiiicandi,  ne  ainpliustcrram  possessamoccnparct, 
ferro  ab&cisionis  extirpavit,  et  novellain  clericortim 
inouaslici  ordinis,  qux  nunc  genninat  sicut  paradisut 
Dei '",  ibi  inseruit ;  quos  Norbertiis  Magdeburgensi* 
arcbipraesul,  vir  magnus  in  ecclcsia,  de  prufess^iri- 
bus  sui  oidiuis  delogaverat  ei.  Pace  lamen  omnium 


irfiiig.is  pctercl,  diiexil.  Ille  vonicns,  inandata  por-  Q  dixerim,  quia,  ut  de  aliis  taceara,  cgo  pluriiuuin 
iecii,  ei  (lcindc  inlcr  fratreni  suum  el  opi.scopuni  graver  dc  lacta  ibi  abjcctione  rnonacbicse  profes- 
nostuwn  factus  est  incdialor  firniissimx  pacis  (22j.  sioiiis,  nisi  quod  scto,  nuUam  aliain  viaro  digiiis^mo 
lla  pcr  iniluslriam   dignissiini  Alboronis  pontificis      praesuli  p.iluisso  ad  correctionem  prxdicti  ccenobii; 


sibfatus  esi  gravissimns  bosiis  a  ccrvicibus  nostris, 
oi  urbs  nosira  paccrn,  ccclesia  divini  psallentii  vo- 
(cm,  uiia-.ir.e  auiem  plenissimain  libertatem  rece- 
pcruiii,  quaiu  amiseranl  per  triennium  regnantibus 
maiis.  Post  ha^c  opiscopus  cum  valida  inanu  ad 
Amblivinm  castollum,  quod  episcopio  nimis  infcstum 
foerat  ci  adbuc  quidam  mnligni  contra  eum  reti- 
ncbaiii,  accedit.  Cumque  in  itinere  pauluium  gu- 
sians  rcrnorauir,  pra;c«rrcntes  pediles  idcm  caslol 
liim  sg^ressi  irruir.punl,  invadunt  et  incendnnl,  et 
niiiiianlibus  cum  cpiscopo  mox  ad  bxc  visa  sub$e- 


quia  ct  abbas  Laurentius  et  orones  religiosi  nostrx 
prolcssionis  rcfugerant  curam  ejiiEdem  ioci  sosci- 
perc  de  manu  episcopi.  Unde  neces^ario  vigiluntiuin 
siiltertis  pontificis  in  lioC'quoi|ue  lajdaverim,  quia 
01  illi  ei  onincs  fideles  uiiuni  suinns  iii  Cbri-^t», 
liiakiiiie  quia  et  inipcratoria  majeslas  et  sedes 
apostolica  (iZ )  iia  lieri  jusseril  pro  correciione 
nialoitini,  et  abbates  ipsius  deriralis  ordinis, 
prinius  Bogcrns,  et  secundas,  qui  uunc  prxsidet, 
Tlicodcricus ,  ecclesiam  illam  in  oninibus  nieiio- 
raverint  "  et  oniiiia    ab  illis   dilapidata    niagnis 


r.tni.s,  castjuni  cxterminatur,  prsRda  et  omnes  dein-  ^  curis  recuperavcrini  ",  adeo  ut,  uude  vix  "  tunc 
lus  capii  et  vjncti  abducuntur,  laus  triumpbalis  conteuti  eranl  viginii  sarabaiix  **,  nou  nionachi, 
proiiiue  Cbristo  et  cjus  matri  cotebraiurt  inde   nunc    fcre   trccenii    servorura  Dei  boneste 

o^.  **  Nichilomlnus  el  vignr  monastici  ordinis  in      victitent.  Quod    totuin  prolicit   laudibus  industrii 
qiiibMsdnm  pcr  indusiriam  ejusdein  prxsulis  rctto-      puntiiicis  {'i\).  'Sed  sicut  viulatores  urdiuis  Ueati 


*  In  €od.  2.  additur  :  Sic  scripsit  domino  pape  :  <  Kirissimi»  patri  et  domino  siio  I.  ,  universalis  ec- 
cicbix' Dei  gratia  siinimo  pontitici,  A.,  Virdunensis  ecciesix  miuister  indignus,  sincerani  cnin  Itii- 
mili  obcdiciitM  dilcctionciu.  Gratia  Dei  ot  vcsira  per  cloctioncni  ecciesix  nostrx,  cuai  indigiium 

VARIJ=:  LECTIONl,S. 
'^  eveit!  I.     '*  Hfi//fl  capiiis  diniinciio  ini.    '*deiiii  lerra  ed.    "  melioravii  I.    '•  recuperaTerniil  t. 
»»1  marg,  rec.  manu  sujjiil.  i.     *•  sarabyie  !. 

NOT.€. 
(2i)  Dt^  qiia  cf.  Alboricu-n  bocanno.  (ii)  Cf.  qux  ex  episiolis  Peiri  Cluniacentis. />cr- 

f-lJ)  Ci.  f  agmciiHini  iitioraruiii  liiuoccniii  II    ap.      nardi  Clarevallcusis  oi  Innooeuiii  pap;5  hac  de   re 
NVasscboiir»  I.  C(.XC1\,  an:ioiavil  Calnict  II,  p.  100. 


%,  GESTA  EIMSC.   VinnU.N.  ET  ARBAT.  S.  YlTOM.  %2 

Bencdicti  in  isiis  evulsii  cl  tiestrntil,  itu  *'  con- A  liam  i>'»'>'0^erdiii»»'x  ilono  devoii  prnc^nli-rscscepil. 

lerratores   cjustlciw  professionii    in   suis  xlificare  rmlrcsqnc  siios  a'i  prcpp.iraiu!um  locum  liirexil.  A 

rl    |>bniare    iiaratus    pia    iilieralitalc     rcrtiMiliiis  ^iiiltii<(  .iii(i>  hoc  liiiMniinin,  i|ui  i''iit  aiMuis  ilominirx 

f!:stcrcieukis    religioni»  ,     a    qnihits    l{»*§iih   B.-ali  inc.irnaiionis  i  J  t^i,  rcs  iiiccpta,  in  SfH*  riitiiri  .-^deo 

l(eii«ilicli   dislriclius    tenciur,   forrstem  M.iginion-  jun   piil,.<scit,  ut  Cistfrcieiisimn    vt>iicr.ibili»  .nnci- 

%rm  {i^)  offerens,   ul  ibi    abbntiani  (56)  constrni'-  liom  ihi  .''blialiani   fore  jain  siinxcrit.    S;»!w»    p.ice 

rtnl,    monebal.    Cuinqnc   KulaJiuiiiic»   ftiUrcs,   in  ontninin  dicluin  sil,  qun.l,  nl  lixc  onini  i   liiijcs  K»ci 

ftua   abbjtiu   fjbricamla    occiipaii ,    ad   i>lain    rro-  it:t  |ir«Ci'.1criMii,  M.nmins    l!ii>;o   iii<>im<  iiu»  novtf^, 

lienthim  noi   Bnfficcrcnt  .  vcneraliilis  R.inimlfiis  .ib-  vir  f(MVonlissitni  r.oli,   cnjns  bortaiii  el  rel;Uu    lioc 

La$  CU»6lr«iisisca'nobii  ^37)  ipsuin  locum  111  :ibba-  loluin   opusoiilum  confcoiinus,    apini  *'  omncs  ct 

nieriia  inen  nii»  prrcilicaronl.  in  cpiscopiitn  coiisrrravii,  ol  post  ol  prins  qnninoilo  in  nlUcio  niicli} 
iiiiiil.-jre  (Irbereni  fdcciiil,  ii-tfr  f|ii:fi  ni:»\iine  in  (irdi-i.nioti'-  ciclisiiriiin  niidii  (otnmissnnim  in- 
*ij:i|  irc  pofSiiMsil.  Orilin.iiioiii  i.;.lir  illi.  i|«i:!  s.ilis  liic  .ipiiil  tMS  tinvs^^iri.i  osl,  |TO  p  »rvil.il«  mea 
iuvii.'t';Mis.  icpeii  'jiioiill;'.!!!  ci  ciosi;uii  lic  iiixi;-.  civit.iloiii  noMiam  siiiin,  qii.e  por  inciitiain  oi  ir- 
ri-lii;<o:i.'ii>  p:uicoriim  inonaclKfuni  il>J  •'.cgenliiitn  .td  hitii.im  if)f:)iiii;iiii  ro.lji  l;i  fiionl,  iit  j:un 
non  ilonni"»  I)ei,  m-.I  liicrenir  esse  qiMsi  prusulniliim.  Do  qii.n  (iniJ  ojjorim,  <inain  ccrtissini»*  poiuro 
pauns  itic:uii.  In  cc(-l<:i.i  il:.i  in  bnnorc  !ie:»li  Pjiiii  .iposiol:  ooiisPcr;iin  .'»  |irim.»  pitsiiioiic  por  i.cui- 
l»ora  dcceiii  cl  no^eiii  episc.iporum  fiioninl  prins  (icrici,  se  i  piT  irroli;'  osiiaiom  oi  "  nculis^cnlian» 
illoriiiM  dt^vniil  avl  :;Milam  inopiani.  iil ,  qiiod,  ninliis  priiis  saiis  cral.  vix  VfClni  unius  s.ncorlolis 
iiiifliiere  possci,  yiiiil;iiu  anleiu  pr;cdeccssitr  nicns  AVilfridus  *'  noinine,  aniaior  nligionis,  clo- 
rici.Mllisob  lioc  cxpnl^is,  rcligiosos  nionacbcs  in  ca  pnsnii,  qni  loiii^o  loiupnro  in  (orvoro  rcli- 
yiiHiis  |»eiso>er;iii'cs,  cl  bona  dissip;ila  ccclesi;i*  rosl  iiiiTiin:  el  iiisiipc!  pluiima  adi|itisicr!ii!l. 
Siictoticiiies  doiiiqiie  alii  pedeienlun  ali  ill:i  rcl'cioiio  dcclinare  ooporjnil,  el  ^ic  (Icclii;atido, 
bttna  erclcsij' liikoriiise  desiriionilo,iisf|iic  ad  lempora  n.isira  pervcuoninl,  Ego  dolcns  niiniam  ilo- 
ktrncitoiie  i!  illin»  ec«.les:;i',  iiuia  imigni  noniinis  a  priscis  lcniporiliiis  cTiiitcr;il,  ribbiiiom  I.iii  iil  ii» 
prius  >olnni  snlns,  po»lea  (uni  cccri.s  :it>l«jlibiis  el  reli^iosis  convoiii,  iiiiill.i  c:ipi(i)t.i,  conni 
«tiKutlalo  vcslra  ni-(  iiomiiiaiid;i  *'',  qii;v  <le  co  vc  rc  praedicabuntur,  oi  pioposiii,  ol  nl  (le  iiis  se  ol 
suos  nionaclios  coriiporel  el  in  eitlesia  sna  aniiquain  roli^ioiioin  roforiii;irct,  iKitiruc  ammonni. 
riun>i:>ii  se  bieiuriiiii  <|iiicquid  vollcin  cansa  Dci  el  nosir.i,  sod  <|ni:)  <  qno.l  "*  sininl  csi  inbnta 
reieiis  s^iv.ihil  **  le.^i;»  din  (i8),  i  ciiiu  debnissel  torrigcre  '■  quod  dol  qnonti,  i  .f.ntiiain  sna-u 
««Jidie  aiigii.oiil:ib;il.  Tandeni  posl  IVcqiicntcs  :iiiinioiiilioncs  v;>iias  et  iniiliios  pcisoii;?!  ccci.si.tr 
nostraL' cl  relijjiosi  .ilib.iles  m  pr.csonti;i  nosir.i  « (invciicrinii,  iiiCiKuiios  illos  dodcciis  0-£C  s«i  or- 
«liiiis  j(cl;iiii:(vcriiiit,  ct  iit  illos  expellerein  oi  alios  icligiosos  snbsliliicnMn  ovpciiornnl.  Coii- 
puUin  pivcibiir  illoiuin  :issi<liiis,  cotivocatis  iii  capiluln  roligiosis  viris  alibaiibns  ci  cioricis,  illu:ii 
incurti^ibilom  :ibb.  teiii  jJ  cau^;im  voc;ivi,  ci  oiitii  co  innlla  lic  sua  inula  convers:)  ionc  causxliis, 
<-on(e»sus  osl,  qua-  ni;inifeslj  nogare  iioii  pomii,  scilic'-!  sc  el  rcs<iic  sna;  formcnn  co;ilcr.ipsisse 
"il  lUMlta  illiciia  coiiiiiiisisso.  CoiiiiiiiiMic:iio  il;»qiie  consiiio  n  iigio.sorU!n,  inomii  eu  n  por  oi)«;- 
«lioiilMUi,  iil  ;<tl  ccilesiain  sancli  Viloni  c;itisa  laiicnda;  p(»iiitOiili.i:  inier  rciixio-^os  ir.iosiiel,  ei, 
(■nia  Irui  tiiin  in  ecciesia  cui  prx*oral  faccrcnon  polorai  ,  ftuciiiicatiies  intraro  pcrinitlotvi.  Con- 
ficnsil,  scj  sialiiu  ipsa  Jie  quasi  a  I  voiniliini  icdiciis,  qnod  proniiscrat  facore  recnsavii.  ib^:  nl 
auilivinins.  in  craslinuni  ciiiii  cli-ricis  ct  ;ib!i:itib!is  cl  cii-am  duobiis  abtiatibns  dc  oniinc  Clarcv:;!- 
iensi  **,  ahbaie  Triiiin-Fuiitiiiin  el  de  Caladia,  ad  cccle^iain  iliain  vcniincs;  et  noliis  quu'  eiDibus 
rur  busccptain  obcdieniium  iton  iin|>lessel,  respoiidii,  i|iiod  '  i  iiisinini  suMni  uoi!  o^irci  nis  pci  ju- 
diciuin.  Tunc  alibales  ct  ciorici  :iiiiniranics  tant:iti>  itipndoPti:-.in  liliiis,  i|ucil  posl  t.<.)sccpiain  obc- 
diitiiliani  iudiciiiin  qiKcrorel,  (|iiidjm  ooriitn,  abbas -s^  iliccl  ^;aiicli  Viioiii,  senlcniiani  boali  tircgorii 
Jc  praivaricjioribiis  abbaiibiis  prololil  iii  niedium.  Ou-'^  lecia,  dicluni  est  iniciii  ab  onniibiis,  nt 
eiiani  ti  uollel  in  ecclesia  re«  luderoin  ct  coclesix*  diu  desolatx  consutereni.  {ia»  recbiso  sic,  pau- 
ci.->4|U(;  Miui!J(bts  qui  sccum  inale  vivtbanl  iiiicr  relii;iusos  (Ollucaiis  monacbos.qni  slalum  p>isli- 
iiuiii  eci  b  sLiC  retotin.iiCiit,  lion  tatit  .in  a  iioslri»  vfl  vicinis,  vernm  cViam  a  f.".!i!iii:xcciiS;  ctc!o5>;.» 
pernoitlijs,  por  iloiiniii  jrcliiepistupi  rieviicnsis,  vcrnm  «tiaiii  pcr  Jomini  rcyib  liUc;as  reqni- 
sivj  sluiliusc,  qnos  ciiin  liabcic  iioii  possein,  pauperes  Cbrisli  [etcie$iJB '")  Fra;jnoii:)!raixs  Recnn- 
diiiu  Bcgulain  beiti  Angnsiini  laiidabiiiter  viveiiies,  in  ea  posui.  InJc  comnioti  inona<  bi  ,  non  rc- 
li^iosi.  sed  4|ui  in  simiii  rc  limtMil  parli  sna!,  iVeuuinl  coiivra  nos  cotidie  .  iiot>  l::in  dc  cxt)iiWfon(} 
pr<rdicli  abbaiis,  cujus  viiam  plane  ol  ipsi  dolesiaii'.ur,  qu:iin  de  mnl:ilioiie  lilnli  r.oiiq^icrcitles  iii 
iioc  aiiioin  inal(;dicuiit.  Nns  cniin  (ii.iiium  nfni  inulaiiiiij$,  scd  ii;  tortna  prtina:  posiltoiiis  rep-')3iii- 
uiiis.  Iiisiipcr  iiccedii  ad  boc,  qnod  abbas  loci  iiliiis  vic.iims  esl  cpiscopi.  {.iiiod  olbcui  n  niaijis  con- 
venil  orJmi  cleticoruin  (|u;iii!  moiiacliornin.  Sujipiici  igiuir  «icvoliono  iii.ijc3talcni  vcslr:un  ilcpcsci  ■ 
iniis,  iii  lactuiii  nusliiini,  qnoj  al  univctsis  ,  c.\ccpt's  bnjiisiiiodi  monacliis,  laudatur,  ni;inus  ve- 
sirje  .iucioriialis  conlimiarc  Jignelur.  Valeat  vita  vcsira  1 1  lionorem  saiicix  ecclcsi;^  \w;,o  lcm- 
pore.  I 

WIXIJE  LKCTIO.NKS. 

•'  iiJem  cpiscopus  pou  add.  2.  "  in  e.  •*  Wilfridns  e.  '*  nominandis  rec.  mam  rorr.  «loniinanl.r  c, 
••quod  rec.  mitiincorr.  qiio  c.  "  odoicin  rec.  mann  aiid.  c.  "  corri(»ere  c.  *" pou  udd.  c.  *'  ciarc\i!l- 
leubis  rec.  mauu  corr.    clarcv;tlicnsi  c.     '"'  \iouudd.c.    •'  a.  o.bu  tcripium  i. 

KOTyft. 

(2.S)  Uangenne.  etl.  Uovsn. 

l^iO)  Lc   Lliatelel  sive   Clialillon  postoa    diclain,  (■27)  Uimmerode  ptopo  Trevcrinu 

iilu^  \nei  le  bourg  de  Maugieniis  inr  In  ririire  d'Ol-  (•^JJj  Hyral.  Lpisl,  I ,  '■Z,  lij. 
tain  (itix  lieuet  ou  euviron  de  Verduti  vert  le  nord- 


m 


iAURENfil 


snpi^r  oiuiiia  idSiilciil  niominnLcl  "  roj:»v»;ril,  i;l  A 
iiiinc  (loiiiiiiiin  opiscopiiiii  iioslro  scriplo  [mc  roin- 
luoiiiliiiii  osso  vciii,  iil  i|isi  loco  spccialilcr  prospi- 
cial  jiivel  et  ad  sunwnnni  pcriliicK  .  <|iiia  prupriu 
cjns  csl  e!omo-in.i,  pcr(|iiam  ri;(ipialiir  in  alcrna 
(.-(i;lorum  talicrnacnia,  til  siciit  notnliis  ost  :i  (iiii- 
liiisiinni  iiostri  orilini^,  liicditiliiis  qiioit  oniiiiciii 
Doali  Uciioilicli  ab  occicsia  Paiiii  cxpiilissci,  iin 
))r«)l)clnr  ali  iisdcin,  qiiia  dignc  prorossiononi  sanclo 
UenciJicto  scrvantibus  consiiloro  a«ixili:iri  cl  siia 
largiri  iii  oiniiibns  p:)r:itu9  sil.  ScJ  (|Ui(l  ad  lia^c 
lantilla  (Ic  liboraiiiate  cjiis  rcrcro,  qiiasi  iion  plura 
fiK^rlnt?  Qiiid  ingciilcm  hiidis  iiiatcrlam  siienlio 
.siippriiiio,  ut  Deus  hintlcin  ccciesio!  siix  hoc  tcinpori; 
nnn  t-iciicril,  ul  iii  boc  dif;iiiis  opiscopi  ro:isiiio 
liortaluct  opc  siin  Dci  adjnlor  fiicril  ?  Eloiiiiii  eccle- 
siaslici  cl  monastici  ordniis,  iil  l.)iiionl:ivor:U  Jo- 
rcinias  (Tlireii.  iv),  jainox  anlif]iiioril>iis  aiiiiiin  nin- 
talnin  cval,  coior  oplinuis  poricral,  l.ipidcs  san« 
ctiiarii  dispcrsi,  iii  capilc  omniiim  plalcaruir  ja- 
ccbant.  Mundana  n:)inqiic  gloria  opr^s  cl  divili:c 
.iniinos  ulriusquc  ordinis  (joasi  vencni  labcs  info- 
ccral,  01  venlosa  anibitio  ct  acsuians  avaritia  iios 
iluos  ordiiics  Liiiiii;c  Eccl(;sia?,  robiis  divitis  sed 
virtiilibiis  paMpcris,  diipiici  morbo  vcxabal :  cinn 
iccejuxla  Exocbiolcin  (c«/j.  i)  io  islo  vcnlo  vanx 
ainbiiionis  et  i(,'iie  exc:)ndesc.ciili5  avariiisR  ac  cacca 
iiiiuc  infidciitaiis,  vcniciilibus  a  iVi^^iilo  nquiloiie  ot 
«innia  involvenliiius,  spiendor  divinx  piolalis  tic 
inedio  illuxit,  ct  ilia  quaiuor  coeicslis  nMiniiiis  ani-  q 
iiiaiia  dc  nicdio  spicndoris  emictiernnl  ",  ao  pedi- 
bus  rcctis  inccdeniia  idbricanios  pcdes  ecclesiasiici 
statiis  correxcrniil.  PriiiKini  eiiiia  sancla  Uoinaiia 
tcclesla  pcr  suos  aposiolicos  Grcgoriuin  Vli,  Urba- 
ii.iin  ei  Pasobaicin  siinonincaiu  av:>riliain  gladio 
beail  Peiri  conira  arma  cicsari';  ab  cccicsia  sancla 
ul  profaiiaiii  cliniinavit,  concidil,  diii  obliiclnnlciii 
«lcinninniagnis  viribus  exaniinavil,  ut  iii  lioc  appa- 
real  juxia  Apocalypsini  (ca)K  iv),  Jobaniiis  aniniai 
prinuini  siniilc  leoiii.  Deindc  Cartusiensis  illa  rc- 
Jigio,  niun  !o  **  baclonos  iiiaudil.i,  de  saiiciissinia 
scola  rcvcrentissiiui  'Jrunonis  processit ,  qiii  iii 
<;ariie  extra  cariioin  insciilo  inorMiibiis  mcrc  vi- 
voiido,  angclos  in  lcrra,  Pautiin)  apostoiuin  in  pa- 
radiso,  JoiianiiCm  baplistain  ct  Pa,;iuiii  ilcrcmi;aiii  D 
iii  dcserlonoltis  bodic  rcpta:scni.il,  ul  mcrilo  iianc 
roiij^ionom  norcm  muiidi  noinincs,  ul  iiai.c  esse 
aniinai  simiic  ariniisc  iii  cocliini  volanti  jiirc  prontin- 


DE  Li:0DlO  OCl 

tics.  Ltul  iiaboamus  aniinal  viiiiii  l.il)oraniis  el  olTe- 
roiilis  in  sacrilicio  Dci  iicinquo  bonii:iis  prudcnter 
divinaot  cicioslia  ratiocinamis  ,  snbscciita  suiit 
dciiiiieilla  diio  cboniliin  oxpandcntia  al:is  suai  iii 
nicdio  ccclosio;  ol  vcrsis  vtiltibusin  propiiiatoriiini 
so  miiluo  rospicionlia  ",  id  oftt  duo  prxclari-simi 
onliiics ,  dc\olioiie  sua  occbsiain  prologontr!,  ct 
coiivcrsis  ad  Driiin  cirtliinis  sc  niiilna  «arilalc 
a-inuiaiilCH,  qiiorutii  iinus  Cislcrcicnsis  ducc  Hcr« 
itardo,  sanctissiiui  iion)it>is  abbalc,  iDonatlicuni 
ordiiicin  jaiii  poiio  lapstiin  ad  primam  aposiolicic 
vilc  iiorniain  roparavit,  allor,  morilo  ol  iioniine  a 
Dco  Pixinonslrattis,  diice  Ncrl  erlo  Pariiicnopoii- 
lano  arciri|ir;csuleincopius,  ecciesiasticiim  ordine-n 
dc  liilo  iiiundiin.-T!  v:inilatis  extussit.  Ocdas  bos 
duosordiiics  esscdc  .\poc;ilypsi  [cap.  xi),  diios  pro- 
plicias  cir>.a  rnioni  iiiiindi  a  Doo  inissos  otsaccopo*- 
iiilonii;c  .iiiiiolos ,  iln.is  oiiv;is  coRlcslis  clen)eiiii.e 
duoqiic  candciabradivinan  gralhe.  Ita  so  in  oiunibiis 
criicia  .1,  ila  verbo  fuloi  mnndum  iiriganl,  iia  me- 
ritorum  loce  iiiiiiiiinant,  Isti,  Deo  cooiicta  lc  ct  piis 
omnibus  jiivantibus,  adoo  jam  pioroccruni  ,  ui 
Cisicrcionsis  qiiiden!  pcr  islud  icniporis  triceimiiim 
•*jain  in  scpliDgenias  et  co  ampliiis  *^  abbalias 
inagiii  nooiinis  nieriii  ci  nuincri  accrevetii  "  el 
usqiic  in  ])arb.iros  Sarmaias  et  esiromos  Styibas 
j;iin  difTiiiidi  coeperil  *',  Prx^monstratus  auteiii  per 
ii(iS  vjgiitti  annos  in  abbalias  pcnc  scpliiaginla  ado-' 
lovcril.  Noslcr  epit-copiis  lios  ambos  ordiiics  in 
suis  rccepii,  inscruil  ei  fovit,  adeo  ui  reciorihus 
rr:t;inonstraii  ordinis  tcrram  ad  tres  abbalias  fa- 
biicaiiila.s  iiboraiiter  Iradiderii.  Qii.irum  duas 
a>diri<jvil  Pbilippiis  vcnerabilis  abbas ,  primani 
qiiac  (klta-vallis  (29)  dicitur  in  saltu  Duellii  (50), 
aliciam  secus  Uadonis-castrum  bico  qul  Latiiic 
piscina  sed  vulgo  vocatiir  Stdiicbia  (31),  Tcrl  nin 
**  ilerlierlus  Loremita  juxta  Arcns  viltani  (34;  in 
viillo  Gcnesii  (35)  cxtrnvil.  Etislacbius  quo.vic, 
vir  revcrenlissiniiisol  Monasicrii  in  Argonna  (34) 
iicmque  Castri-Ioci  (55)  duorum  coenobiorum  aJi- 
iicaior  el  p:iior ,  abbatiam  ex  dono  pr.osuiis 
ruiid.ivil  ii!  insula  snpra  Acram  (36)  fluviuin,  in 
alodio  episiupali  rcddiio  ab  L'lrico,  fialre  Gui.ioiiis 
aicbidiacoiii,  dc  qiio  inuiia  ictuli;  iilj  iiiiiic  eioitus 
abbas  dc  ordiiie  sancti  Angusliiii  ciim  ocio  canoiM- 
cis  iocuin  ad  inajora  proveliit.  Ua;  *'  omiies  adhiic 
siib  fabrelaclafa  posiiic,  colidie  relitis  et  nuinero 
scrvoruui  Dei  accrescunt.  A  niitiiibus  qiioquc  Jero- 


VARlyE  LECTiONES. 

»»el  r.  bU  scripinm  \.     "  einicuerinl  1.     »^  munda  1.    »»  respiiieniia  i.      "  trienpium  ed.       '■  de  lion 
verbo  nnlii  ex  codice  1.  tion  cctisial ;  ducentas  circilcr  ed.      ^*  accrevcrinl  1.      "  cepil  1.      **  Ttrciusl 
»•'  Uce  1. 


NOT.€. 


(29)  Behnl  in  ditKCOsi  Hcmensi. 
(5U)  Duetle  ou  Deuilhj.  Calm. 
;."5I)  LlUiinfhc. 
(.,"1)  Are-vilU. 


(55)  Cenicvaiix  proche  (le  llntlon-chattl.  Calm. 
(51)  Mouiieren  Argoniie. 
135)  Chiiirices. 
(3(»)  Air  ? 


tj(l                             GKVTA  Erisc.  vih;>i:n  r:\  viinvT.  s  vitom  m 

yiUwHMu    ic  1  i.li     xoPdilorhiiim     (|.io.l,l:ini    jiiMa  A  sinfpln  ips.>  piimns  iiiccpit    lla  iithi  (^l  cO(losi:r  fi 

1ln(loiiis-r:t^liiiiH   (•3msIiiicIiiih    ost  (37) .   ol   atllcic  (U-lis,    oi   hoinnu     ('xrnipliiin    r-liii(jii."  -    poslnis, 

qn.Klaiii  alii  liiiiit.  Iili-in  opisropiisSjiiclo  ndir.ln  lo  oiiines   llirsaiiros  siios  iii    gazofilaciiii .    conli  sacra 

iicliina    i|'i.T'|it"   Itilniil;  rjnoil    c^riioliinni  (jsUr-  »lciiiosiiia  cv(>liciilc   oolloravil  (42).   tScc    iUiiil  »lo 

«iensii.  onliiiisioS)  \(lt:rarilii<;,  (iliiis  lliipoiiis  coiiii-  l;in.lo  cpiscopi  pralcicnniluin  csl.   (|iiotl  piM  qiiin- 

lis  (le   llisiicUo  (Tiil^  iii  ronrinio  rpiscopii   »!e   .stiis  (lccini  (15>  aimos,   (|iiibiis   pr.csnl  sedel,   jilrltirnhc 

consiiiiciitliiin   Irailiilil.  iNon  v.ilro,  iil  (liiinniii  csl,  sn;c  iia  pcpcrccrit,  nl   pcrcussnrain   nuniismalis  ** 

nicninrarc,  qnaiila  ipsc  vcncraliilis  cpisriipns  islis  (lcpravaiam  mox  posl   priniinn  aniiiim  dcposncrif, 

el    aliii    nnilci  «iiKiiic    oiniiiliiis    scr^is  Dci   clian»  el  Cailialanncnsciu   iiioaciam   indiieciis.  niiiit(|iiaiti 

pra?l'r  mctnoral.i  (lcilcril,  qitanla  post  ipsnni  oninis  licinrcps   iiiiinmi   pcrcHSsiiram,  nc   panpcics  Imle 

rcvcrcntltis  ejus  "  rlcnis,  qiii  facliis  csl  cl  coopcra-  gravarcnlnr,  innlari   fccil.   Ecclcsia  qnoquc  Kala- 

lor  Iii  liis  oiniiilnis,  lilicralissima   tlcvotirnc  snpiM-  iJjtMisis  ,   al»   lioc  ponlificc   consccrata    cl    in    l»oc 

ndiliileril,  qnanla  omni;»  popiilns  cjns  ile  tola  url»e  cpiscopio  riimlala,  in  ahhatiam  saitcli  Cislcrcicitsis 

vel  cpisropio   in  omiiibns  snpcrailji^ccril  el  ailjnvc-  onlinis  *■   pror»;cil ;    iilii  ntiiic    snl>   alibalc   sancl^; 

lil.   PI.1   fide  diterc  pr;e8iinio,  (inod  bi  oinnes  islis  nicmori;c  Gniitcro   milil.uit     rc^jno   r(Blorimi   fevc. 

Dei    scrvis   aillnic  phira    dainri   sniil.  Nam  videiis  ircrcnti  servoniin  Doi.  Cn^^pit  atile-M  suh  Ucinriro 

colitlic   ipsos  Dei  servos   cos   fn  qncntaro,  tis  pia  pr;csiilc,  quando   ihi    Rohcrlns,   vcnor;ihiIis  nosiri 

scJiilitalc  assi>lcic,  nl  pities  si.npliccs   coliinihas  in  cflCiiohii  nion:i(-htis,  cnni  ilnohns  soriis  pritntim  hc- 

peira  niilirioalnras    vcl    argiinienlosns   .tpcs  rcrea  rentiiavil,   (>ci  lcsit.ia  el   qiiihtisdam    maiisiniicniis 

niclh)  conrertiiras  circa  flDrcs  voliiarc.  Ilos  illi  iil  fahriratis.  Sed  co  ad  ahbaliani  nclli-loci  nssnmplo, 

gallina   ptillos  snos  suh  .-ilis  rccipiniit,  amplorliiit -  cnin  locns  vaciins  rcmansisscl,  a  viro  nohili  Wai- 

tiir,  rotifovctil.  hvios  pro  iinpclialis  inuncribns  ad  |(-ro  ncpolc,  cujns  cr.il,  dalns  csl  vcnrr;ihili  Gui- 

sna  remillnnl.  Do  siia  eii.im  ocrlosia,  iit  c^l  s:»iii'l.ii  doni  ahbaii   dc  Tiihiis-f>iniibiis,   Iloiiuiro  ponliliie 

Dci  gcnilriois,  dignum  cjnsdciii  pi;vsnlis  pncconuim  anniioiile  cl  moocnli'  ct  inaxinio  llervco  viro  nohiii 

n»»n  silebinttis,  quontodo  stilicel  cjiis  presbiK^rinm  |,fn:    tolnm  iiinilciilc  *•>  ct  liorlanlc.  Qui  llervctis, 

ct  omnoiii   pcno  slalum  diMhns  Innibns  el  iiij^oiiti  i)|)i   idem  lociis   nicriio  robus  cl  nnmcro  scrvorui»» 

acdilioio*',  (iiMnihiis   perogriiioruiu  ohlalionibus  ihi  Doi  arcrevit,  sc  caMibns  coiuin  associavii  cxoiiiplo 

atlilnlalis,  el  »lo  suo  ctiam    innitis   addilis.    Qnod  mirahili.  Nain  iixori,   iiiiioo  filio  tiiuiiilo([iic  ot  oni- 

opiis  rcloris  hiijns  lentporis   inconiparahilc  adliuc  nibns  cjus  ahrcniiniiaiis,  vir  0[ilimus  ununi  servo- 
cre^ci;  iulermanns  arlifioum,  qiiihns  pracsitlcl  Gna-  q  riim    siiornni   ad  lioc  tompulil,  nl  sibi  doiiiiiiO  suo 

rinus,  ccieris  doolior,  ul  snb  Saloinoiie  ille  llyrani  laqiioum  in   gnla  sua   nodarct,  ct   ila   se   laiiqiiam 

»lc  Tyro.    Nec  pnvlcrioriin  (;oiisi;inliu!n  opitmnm  lalroucm  a  domo  sua  iisque  a»l  locnm  beaii  Sulpi- 

tctlcsiae   cnslodom  ol  famiilnm,  (|ni    corporc   pcr-  lii  "  (ii)   pcr  duo   iniUiaiia  prolralicrcl  ,   ciiiicfc!s 

iiioilicus,  scd  aiiimo  ol  fiilo  magiius,  de  nido  paii-  mirantibus,  iacrymamihus  cl  Doum  ii»  hoc  laudan* 

pere  niagnas  opes  consccnius,  oinncs  in  opiis  coe-  tihns. 

h'Siisclcmosiii;c  cxpcndii.  ficiiim  taceant,  qinntos  33    Anno  nono  episcopatus  domiii  Alhrronls  vc- 

laz;iros  (40)   celcris  ahliorrcndos  ciiin  su.i  coiiJMge  ncnibilis   Laiircmius    posl  qiiadraginla    amios    cl 

Oflicia  ,  Dco  rcvcra  ofliciosa,  domi  ahliierit,  coopc-  lies  menses,   cx  quo  aitbas  fclicilor  liuic  ca?no'.'io 

rueril  el  foveril :    |.onieiii   in  loco  Harcnari  (41),  prxsederat,  bcalo   cxccssu    obiil   {nn.    1140).    Ilc 

lcr  inundanlibns   a'|tiis  d.-s:rnctuni,  bis    ligno   el  gencre  el  iiitgna  Tciilhonicus  el  niagn;c  soicuiiu^ 

scmcl  saxo  supcr  Mosam  extcndit;  viani  pithlicam  cl  industrix  gralia  pr.rditns,  a  prima  indolo  apiid 

ipsins  puiilis  iiiulio  aggere  consiravit;  xcnodocliia  Saiictnm  A^ericum  in  palxstra  iuonachic;u  proles- 

p3n|tertini  addictis  reddiiibns  :cditicavit;  ad  ulli-  siouis  cxcrciiains  ( larnil.  Indc  cuni  Kodiilfo  alihatu 

niuiii  boc  ecclcsiae  opiis  ceierus  adhorlalus  luugno  ca;nobiu  noslro  infnisil,  ct  tcmpore  nostroruui  suh 


VARIiE  LLCTIONES. 

**cl!.     •*  (/«^1/ rocafr/i/i(ni  :  anxcril,  ornavcril  vel  iimile.      **  nuuimismaiis  1     proprii  n    cU.     *'  his 
tcrijituiu  I.     **  imitiitleiilc  i.     ^'  snppiilii  1. 


NOTJ^., 


(5il)  Aiiparenimfnl  Doncourt  aux  Teutpliert  piet 
de  Huiiuii-cltaiel.tKi.li. 

(38)  Siiiiii-Deitoi:  «»  Voirrr  .  (f.  fragmcnia  tradi- 
lioiiis  ap.  Wasschouig  f.  CCC. 

(3!l)   liiiiclle. 

(40)  I.  c.  hipro.sos,  vnlgo  Indres.  C.AtM. 

|4I)  t.n  rmdioii  dii  Is  Vmi  des  liniuet,  vert 
l'Al'hiiyr  (l£  Sl  Mcolas  dcs  Pnz.  Caim.  (ctiui 
Wass);  a  i|uthns  Roiissol  p   2.")i  rciodil. 

(4"ii  Conslanlii  oinl;iphiiiin  v  apnd  Wasscliourg 
i.  CCCilll. 


(43)  liifra  sc  a.  44.  Alhcronis  ■•cripsis-.c  L:iiirr»;- 
lins  lolaiur;  idco  lia>c  pusl  a»klil.i  sivo  tnulandx 
siiit  opnrlcl,  iii:ii  velis  srriplorcm  hoc  loco  i^aatntos 
compmasso,  m  priitiinn  cl    iilliiitMii     i|iio  sciipsil, 

plciios  iinmeraiel.   Sed   vcrh:»       Nec  illud 

piwtereundtiin  esJ  r»)rla-sc   serioris    leinioris  aUje- 
Clioneiii  iiidica<il. 

(44)  K&l&(lien«e  nionasiotium  S.  Siilpiciu  dedica- 
tum  crat. 


(<«>il<!iii  Roifniro  CYilii  iii  nivioiieiui  nur^nuJiu:  cac- A  rias    uli    eo   Millfiler    ;iro('iii.il:is    prodige    dilapi- 

iioliio    |irior  sitl)  alih.ilc   saiu  l:i:  ntemori.i:  (icr«'n-  (lahaiil,    |)frsoiias   rcligionis   ali  e(»  Kil;i   ii.ilucl.'t 

loiie  niiilla  supcrfltia:  iraililioiiis  ibi  invenla  Jolcvil  p'>r  niolcsiias   rl    »iiiiiillati-s    iliiiiin:«b;)itt,   (lciuuio 

vil  Duil.ivil,  a!i.i(|ue  &iipcriiis(*riiil  liotMbtior.i.  Iiide  cnii)  soitiin  ^ilii  leliciuiii  pciniiiusc  iiii|*ctrliaiil,  ad 

riiiii    iioslris   nvcrsus,   ci    post    iii<»rU;in    pi,c.li«ii  iiiiiii.iin  aniariliKliiiciit   (;or  «•jns  ilie  iio<  |ijr|iie  pio« 

Itoiluin  r\  priorc  in   iilib:ileiii  proniolus,    iii  oiiuii-  vocali.iiil,  et  iri  oii.iiibus  ci  cx  ad^oiso  iMCilcbaut. 

Ihs  .Siutclc,  pic  cl  jusle  pia-ruil,  9.i  idco  pl  rmnin  Tults  ille  excinplo  beaii   Rcnctlicii   reru-ii,  cl  di- 

proriiji  i;Mn  iii  aitgfnrntfl  rei  qii.iin  rcligioiiis.  Snb  lectissiino   Segardo,    (|ui  posl  cum   ni(eren«  ib«f, 

co  iiMitii  nob  lcs  ntullu  crrlcsix  iiostra*  coiilulcrunt.  (juia  ontne  e\il:uni  .tii|iic  inorlem  libciuiits  suh\rtl 

liilcr '•''   qiios    'I  lKO(!cri(  iis   el    \Vi(b;riciis,    Irairrs  qiiam    t;i!ibus  pr;iii(lerci,    iuliinnvil.   El    cum    ille 

comilis  Fic  1'Mici,  iNovillarem  ccllain  (i.'j)  oum  oiti-  eiiin  sccum   Virduiiuin  rcToraret,  he  iioiiiquam  rc» 

iiibiis  :ipp«;ii(liliis  coululerunt.  roiiics    ciiain    l\:\J-  diturum,  nisi  priiis  n  taliMin  abbalia  abioKereiur, 

iialiliis,  vitiiciis  coruin,  Alzeicuriis  cellani  et  Ncr-  prutcbtari  ca;pit.  El  Segardut  quidem  eum  abftolvi 

lii(iG)  sanctu:   Uoiiiaiiae   Ecclesix  lrad«;ii8,  ut  cx  ab  invito  opixcopn   fccil,  cl  priorem  cccnobii  sui 

doiio   ejus    leiicicl    ista  ccclesia  sub  aniiiio  cciisu  rnclum  in  omnibiiti  bonoravit.  Itla  **  anieii»  (!oinn« 

diiodcciin  deiiarioruvn,  ('(rer.ii.  Factis  inde  a  papa  dek(ylaUi  lenianel  usqne   ntinc,  sicul  nuibraculuni 

ras(.'ii;)li  iieniqiie  ab  Iniioocnlio   privilegiis,  qiiati.*  in  vinea  cl   sicul  tuguriuiu   in  cticnmerario,  donec 

nus,  qiioiii:>ui    bis   ista   donius  pro  (idc  apostolica;  dignisiimus  prscsul  ci.lcio  ul  ccclcsiK  Sancti  l*.iuli 

sedis  passa  est  persccnliotiem,  si  ei  ittruni  persc*  prospicial.  Planc  si  salva  cbaritatc  vcnim  licet  d- 

culio  ingruerel,  cerluni    rcfugium   sub  velamento  cere,  ipsum  genus  bomiiium  alicnum  a  botio  iiola- 

Uoi»i;mae  ccclesiaD  ibi  inveaircl.  NobilisMuia  eliant  vcrini,  qtii  ne  lalcm  quidem  viruni,  ul  cgo  exper- 

Ciineguiuii»,  uxur  MalTridi,  muUa  pra'di:i  {lui  juris  ius  suin,    diilccui   rationabilem  el  jusiuiu,  pas.Ni 

Iteaio  Viitono  obluiil.  Konguni  esl  rcfene  dc  oliis,  sint,  nisi    quod  jncliiant,   quia    quodain   falo   ilk 

quanta  pr:ipdia  ei  dona  d('d(.'rint,  qiiantis  aliae  cclla;  dampnati  sinl,  ui  ci  quo  locus  «Ktrum  fundaius  esl, 

rcbits  ci  frairibns  aiK  tx  fdoriiil.  nullus  tx  oiimibus  altbatibus  eorutn  inter  eos,  sed 

34.  Laurenlio  morluo,  aeque  vencrabili»  Seg&r-  alias  ab  eis  pulsus  exs'il  obioril,  (piorum  nonnulli 


<lus,  coiisa:jgui«cus  ojiis  ei  nionaclins,  suocossor 
sedi.c;,  jiiekstis  cl  rcligionis  fuii.  Is4i;  prior  ciniilc- 
riniii  fratiijni  nitiro  cinxil  elaustrumqiie  utolioravil. 


usquc**  boiiie  vivunl  iia  piilsi. 

5-5.  (An.  liii  }  Keqtiiovcral  opiscopiifm  scptenfi 
annis  a  pra:iiis  .  cnm  ecce  ilernni  beliornm  lur!  9 


Abbas  autem  insigste,  iiigens  cl  pnkJirun)  magni  C  »'^''-""i'-   Rayocrus  enini  de  IJalneio  "  (-i')!  cntn 

pretii  scrinium  ad  rccoHocaixla  ossa  beaii  pairoiii  pro  fidc  cpiscopii  novum  caslcHnm  firmavcrit,  pcr 

sui  Viloiir  mullo  suniplu  fabrcfecit,  nuHoraque  nie-  illuJ    lain    ipse    quam   dominus   ejus    coincs    de 

dilabalur  ;cu!ii  eccc  Ociis  sioliis  euin  abslulit,  Nfent  Gtaiidi-pnilo    Heinricu*    oninia    ntala     inferebai.l 

post  duos   anisos   sui  iicali  ivguniais    in   Dotuiiio  rebiis  ecclesi.tsticis.    rraelcrca  iden;  li  intitus  in 

requievil,  Sub   istis  recloribus  nonien   luijus   loci  conduclu  domiiii  seu  cotuilis  Uaynaldi  infra  epi- 

obique  floruiii  ros  propagala  crevit,  religio  viguit.  scopium  viantes  negoti.-^iores  IIoyen4(?s  vioieiitor 

Hanc  sune  pro  nic  quorinioniaiu  fuderim  super  eis  opibus  magnis  exspoliaviu  Enm  pruiude  iatn  epi- 

n)erilo ,   q»oi   ncc  eos   viderc    acc    eoruni  boui-  scopus  quam  Raynaldus  ilcralo  in  jiis  viK:abant, 


lale  perfrni  ntoriiorini ,  posl  eoruni  d^iccssuui 
iiuc  adduclus  a  priore  Kodulfo  viro  venerabili.  Di; 
isio  Rodulfo  el  ipso  Scgardo  dignissiine  relulerini, 
quod  antbu  cou-saiigiiinei  ccinpa.triotx  et  coievi, 
aniho  una  die  c<Bnobiiim  siinul  ingrcssi  et  una  die 
iiiinnl  nionachuiii  profcssi,   anibo  ilidein  uno  dic 


ut  respniMleret  tam  pro  »e  qu.tin  pro  tiomine  siio 
Kaynere.  At  itie  jus  et  audientiani  despiciens,  ad 
arnia  M  coHtulit ,  per  episcopium ,  propu  usque 
Virdunuin,  prxda  et  fli«mm»  degrassans,  priinum 
et  sccunduiQ  excursum  fecit;  seJ  iu  ariuis  re- 
cepius,    uirobiquc  victoriam    ecclesiasticx    parti 


simul  ab  ipso  cpiscopo  abbales  fiierint  consecrali,  ^  inviius  reliquit.  UiqHe  excnrsus  ejus  iMtcrtipcre 


ille  Sancli  Vitoui,  isle  S:>ucli  Agerici.  El  Segardus 
qiiidem,  oiiia  obodientibus  cl  disciplinatis  pia^fuit, 
iii  cunciis  bcnc  ct  prospoie  egil;  Kodulfus  vero, 
quia  rcbcllibtis  etconiuinacibus  prxscdil,  in  cunctis 
quideai  boiie,  non  t:inicn  prospere  gcssit.  Nain 
quvccuniqu(^  pietatis  et  r'!igionis  craut  sibi  in- 
dicta,  iili  abitoniinaiiiliter  calcabant,  res  necessa- 


ttir,  prxsidinm  apiid  Bcrtini>curtera  (48)  ipso  juac- 
sul  ririiiaia  munitione  posuit,  ilcimiue,  quia  nou 
boc  suflTeceral,  ipsuiii  caslruin  Baineiuiu  obsedil. 
Colidie  gravissimc  ab  utrisque  parlibus  pugnaba- 
tur,  colidic  niililares  Ileinrici  exlra  a(|uam  iii  luto 
posili  insidias  nosiris  molicbantur.  At  Ilugo,  filius 
coniitis  Uaynaldi,  cum  duceatis  ferc  niiiitibus  uua 


VARlvE  LECTIONES. 

*•   Iiiler — coiitnlcruiil  dauut  I.  sed  tuino  ndscriplo.     "  Illa    aulein   domns  scriptil  sed  erasit   s.riplor 
codicis  i.  ei  ita  ommn  —  iia  pulsi     omsit.    ••  n.  u.  post  add.  2.     "  balneu  1. 

NOT.E. 

(4r>)  yeuvillers  ad  Mosellam.  (i8)  Belincourt,  a  trois  ou  qualre  lieuei  de  Yer- 

(40)   iuzeicouit  ci  Nesies.  Calm,  dun  vers  le  no>d-cucst.  Kouss. 

(47)  baHlinj.  Uouss. 


I 


069 


CESTA  EPISC.  MUD13N.  ET  ABDAT.  S.  \ITOM. 


970 


dieruin  a  miis  digrcssus,  iier  ad  VieiiBam  casiruin  A  leHdaiu  csi  co.icins.  Planc  non  moilic»  Dcl  grali.e 

ascripsorim,  quoi!  lioiiorjLilis  episcopus  isio.s  qu.i- 
tuor  (yraiiiiOb  quasi  qnaluor  (ocli  voiiios,  Robcr.uia 
jjjorienie,  MljerUnn  ab  "  occideiile,  nayiialjuin  a 
meridic,  c(  Hcinricuui  a  sc|)icuilrioi)c,  (ain  feiici- 
ler,  iie  gra\i  lluiu  siii»  inuruerenl,  comprcsseril  cl 
cuinpescuerit.  Coupcraiuies  quoquc  di^ftii  prxsvlig 
iii  oiniiibus  is(is,  (aui  in  lepcilenJis  iiial  s  quani  iii 
bonis  inrcienvlis,  sua  laude  ncquaquani  privaveriiii. 
IJorunt  de  clero  priini  uccurruiil  :  Alberliis  priiui- 
ccrius  ci  archidiacuuus.  vir  priulcns  e(  iii  mria 
duuruni  inipcraioruni  Lo(harii  ctCunradipro  :nagnu 
liubi(us  ;  Guillcruius  vencrandx'  iiiCinoria:  decanut ; 
Uicbardus  elcg:in(is  iudolis  et  Loiise  spei  anliidia- 
coiiU:i,    rcfcrcns    iioiuen   propinqui   luatiis  sux  et 


huendit,  ul  HekMici  partes  iiifcs(arei :  cuin  eccc 
tii  mcdio  vix  posiitis  a  nun(iis  et  ipsis  peduin 
vcs(igiis  lioslilrs  cuiieos  versus  suos  (ransisse 
coniperit,  eosque  ex  vc;>(ii;iis  iractis  insecu(us, 
inopiiwiis  eis  uiale  iti  (u(o  positis  el  securis  incur- 
ri(  el  qujler  vicenos  cirtiicr  ex  eis  ccpit,  equis 
toruni  cuui  onini  prxda  **  rclciuih.  Pjiiti  fiig.i 
lapsi  ad  Viennaiii  rcfugiunt,  llcinrito  iii  iiirtrinitatc 
jacci>(i,  qui  nupor  equo  lapsub  nio(a  dc  locu  spa- 
luia  graviicr  la;sus  cra(,  Irisles  siiorum  evcnlus 
rereruiii,  bosics  mov  eo  vonturos  ex  liinoie  su- 
p  radjiciunl,  cuni  luulu  dolciXem  iiide  ei|K)r(an(es 
ju  (iitiora  effugiiinl,  i(a  u(  n.ox  Vienna  a  nosdis 
ut  vacua  cajM  puiuissi>( ,  &i  insecuii  fiiissenL  llciii- 


licus  onuubusdinidcns  ct  a  suis  iwbiliorilnis,  quos  ^  episcopi  nostri  sanc^ae  menionx  Uichardi  cl    avun- 


pcnc  o:iiiio:>  epi^copaiis   iniliiia  cepcra(,   coac(u5, 

pacein  pc^iil,  e(  inox  u(  cunvaluK  Virdunum  veiiil, 

<Je  oniiiibtis  iiii;«c(i(i8  in  jus  s(elil,  e(  omiiia  sub- 

jccius  ci  obcdtens  corrcxii.  Priino  autein  omuiura 

cas'Alluiu   ab  episcopo   obsessuiu  jusserat  reddi; 

«juod  el  episcopus  evertit,   facto  commnniler  in(er- 

(iicto.  ne  quis  uiiquam  ruiuas  ejus  rcsusci(are  ausit. 

5G.    Aiiuo  cpiscopalu»   sui   quai'(o  dccimo  (aii. 

1 144)  dumiui»  epibcopus  iler  Jerosulimi(anum  vovit ; 

cujus  votuin  diulina  devotiono  couccp(um,   i(a  suis 

cclavcral  ttmciis    iuipeJiri,  u(  cruceni    eundi  do 

more  bajuLirc  eum  ecclesia  sua  unie  viderci  quain 

iturum  audisbcl.  Noo  itvmeiito  tuiic  (iinuimus,  ne 


culi  sui  aiierius  Uichardi  Virduneiisis  elecd  epi- 
•copi;  Andieas  arthidiacoiius,  (ilius  Pelri  de  Miroali 
**,  qui  prx  cunctis  nobilibus  sui  temporis  Virdu- 
ncnsi  eccie»ix  fidelis  extitit;  Joaiines  iieni  arclii-> 
diaconus,  cujus  liorlalu  fratres  ejus  Raynerus  e( 
Odardusecclcsix  nostrae  dedcrunt  aloJia  Chcmciuiu 
cuni  ecclesia,  DnnchciuiniSO),  Uruncurl  c(  ViHare  ; 
Pctrus  cantor,  Ilugo  ihesaurarius.  Emeliiius  scola- 
siicus,  oinnes  (res  insignis  sapieiUix  ct  inagnanimi- 
(atis,  totus<|ue  reliqnns  clerus  oauii  iitdustria  ei  ho- 
ucstatc  moruni  prxditus. 

liic  finem  iiabcnuis  na.erici  ct  temporis,  qui  est 
aunus  1144  vcrbi  Dei   iticarnaii,  scplinius  Conradi 


loddita  per  eum  libertas  iiobis  iterum  eo  absenie  a  q  regnai:(is,  prinius  Lucii  papantis,  qtiar(us  decimus 
ijrannis  aufcirciur.  Sed  aiTui(  Dei  misericordia,  Alberonis  uobis  c|)iscopan(i«.  Cui  adesse  usque  iu 
o<.^ufi  iiutu  Cclcstinue  papa  (dN.  H45-114i),  qui  fincm  diviuam  iinploramus  clemenliain,  ut  qux  euiu 
luiiocentiu  tunc  successcrat,  el  (o(a  Uomaua  ccclcsia  ■*  ad  vendicandain  $anc(x  ecticsije  liber(a(em  pro- 
pium  episcopi  vo(um  pie  im|iedivit,  et  ne  ullra  U»-  vcxit  et  in  ouinibus  hactenus  direxit,  ipsa  eident 
luain  procederel  inbibuii.  et  dignuiu  pasioreiu   ad      iii«pirct  el  iii  oiunibus  assil,  ui  bona  tolius  sibi  coin- 


oves  dcs:itu(js,quaslupi  jaininvadcre  incdilabantur, 
rcinisil.  lnlcrim  niaiimus  venioraai  turbo  inbor- 
ruit  cl  ii;audilas  siivaruin  turrinm  cl  doinorum  stra- 
gcsiu  hisGuiliaruinparlibufi  dcdi(.  CoiKiuuum  vcnli 
(la(um  Cl  iuundalioitem  plnviu:  sccula  esl  frugis 
kteiiliias,  vtni  aittciii  inullo  maxima.  At  cpiscopus 
Ixtaute  ectlskia  reversus,  mox  duos  lnpos  ovibus 
fiiii»  iiiburgcntes,  unum  cepit,  alleruni  compescuil. 
All)ertut  cuim  de  caslro  Sanciae  Manehiidis.  quod 


missx  ecclesi:^,  qux  ablata  bunt  recnperare,  qiiae 
<iiiuinula  rediniegrare,  qux  iiil«gra  pe;maoeiit  con- 
servare,  aliaquesnper  acquirere  velii,  insiet,  possit 
el  pcrficiat,  qnalinus  ecclesix,cui  Cactus  est  nobilis 
defeusor,  GalcJMsdcin  iiisignki  propgator,  prulnde 
dupliccin  paiuiam  receplurus  a  Christo.  Porro  pcti- 
niiis  ui  de  hoc  opusculo  nemo  nobis  calumpniaiii 
struat,  quia,  tuni  sola  vcra  iios  scripsisse  pu(einus« 
quicumqne  vcrius  insinuaveri(,    ineliorcin  sen(en- 


iunumcras  ab  episcopio  prxdas  contraxerat,  cuin  "  tiain  sequi  io  oninibus  parait  sumus.  Ei  bona  qtii- 
iterum  prxdis  insis(ercl  e(  in  publica  con(ra  cpisco-  dem  ad  excmpluni,  inala  autcm  ad  quorundam  cau- 
puiu  arma  aspiraret,  cuui  paucis  et  pcoe  incnnibus      lelam  posteris    rctuliinrjs,  u(fjue  ipsi  cadem  suis 


inscquenle,  praeda  reicn(j  esl,  ipseque  captus  et 
ab<lucius  est,  et  prapdau  rcddere  coactus,  pro  siii 
dubia  lib«;ratione  nunc  (olus  pende(  in  cpiscopi  ina- 
(libus.  Roberius  quoque  de  caslro  Cor.Quenliae  (49), 
<|ui  rcbus  ecclesix  arm.iius  inhiabat,  muUis  repul- 
sionibus  compressus,  pcrdomiltis  et  ad  pacem  pe- 

VAU1>*:  LECTlONLS. 
'*  ileett  \.     •'eti.     "miroadl.    "cuml.     **  hic  deiinWi 


posteris  faciaut  niandamns,  ne,  sicui  nunc  incurias 
paircs  noslros  notamus  pro  non  scriplis  sui  tcmpo- 
ris  gcstis  qux  ignoramus,  itae(  ipsi  jus(e  a  postcrls 
suis,  si  non  scripserinl,  uilpentur.  Multuin  cniin 
valet  prxicritorum  memoria  et  ad  ctcituudos  bouoi 
et.ad  reprimendos  raalos  '*. 


Pergitalia  manu  1. 


NOTiE 
(40)  ContloHt.  (50)  DoDcherjf.CALU.  Dc  aliis  locis  minusconsUiU 

rAii;oL.  r.ClT.  Si 


971 


LAUREMM  DE  LKOrHO 


»7« 


CONTINUATIO. 


i.  Pii  ei  Tcnerabilis  palris  noslri  Segardi  pr««:o-  a  multa  prece  evoc.Mus,  Nonos  Noycmbri»  {^»v.  ft). 


niis,  a  quofion  longc  sHperius  digressi  sumus,  exi- 
nicndum  vcrcor,  qiiod  ci,  gralia  mcrilornm  inlcr- 
%cnienle  ci  cffccta  bonorum  opcrum  s«bsci|uciilc, 
iiicrnil  cumnlari.  Propicrea  ail  ipsui»  iliT.ilo  con- 
veriamus  slilum.  Is  igiinr  abb.'»^  omni  sliidio  »lare 
c<rpil  operani  ccclcsiac  ulilil;ilibus,  cl  lam  per  sc 
qnam  per  cobxrenlcs  sibi  fralrcs  inliis  cl  cMeiius 
invigilare.  Dcnlque  dc  vencrandipalris  noslri  Viloni 
fiacrosancli  corporis  lionorificcnii;»  ccepii  in  ilics 
«nimum  sollicilarc,  coaccrviilisqnc,  proul  poluil, 
auri  el  argcnli  impcnsis,  de<;rcvil  oinnimoilis  illiiil 
dcrore  ninlio  subliinarc.  Sed,  proli  dolor !  iii  brcvi 
nlliinasortc  pulsalus,  posl  iriciiniiim  siisccpli  onicii, 
defuucio  aurifice  qui  opus  iliud  inclioavor:it,cl  ipse 


B 


tripudi.inie  lota  bac  ciYiUile,  uibom  ingrrdiiur. 
Qiii,  .nudita  liiijiis  s.tncli  opinionc,  cl  qiioil  i|»titta 
saerx  drposilio  lis  soliciiipriil.is  v  l.lus  **  e^u^lcm 
niciisis  (i\oii.  9j  relebr.in  la  rt.t,  ad  caiu.bium 
isiud  ciim  stiis  cnrd  natiliui  vl  tloniiiu  ponlilico  \e- 
nil,  cl  condigna  rcvcrenlia  scu  latidum  prxconiis 
susccpliis,  vidciis  iDc-uluin  satis  lionoiifict-niissiii^e 
pr»-paratum,  luudavil,  I  cncd  xil,  cl  in  lo  corpiit 
vcner.iiMliiin  ipsc  cuin  duniiio  poiiiilitt;,  asiante  in- 
nuincia  plobiiim  niuliiindiiie,  iraiiSi>osuil,  ei  inox 
ipsc  vcnerabilis  ponlifcx  adorsui  divina  celcbrare, 
posl  leclionem  cvangelii  aniboneni  cum  prxdiclo 
pontifice  et  qnibiuidain  nliis  asccndeiis,  iiiler  cctcia 
snx  saiicla'  pi-a:dicalionis  verba  ploiiuiuin   sancli 


venerabilis  paicr  anno    Domiiiill45,  liaiil   niulio  "  hujui  lionorincenliamextulii,  ad  uliiinnni  vero  ejm 
posi  defungilur  el  in  capiiulo  liiijus  nioiiastcrii  sc-      fesiiviiaiem  lam  ipse  qiiam  episcopus  loio  episcopa- 


peliiur;  cui  venerabilis  paier  C.oiio  in  vogniine 
subrogatur.  Qui  ordinaius,  nnilio  aiiimi  ardore  im- 
pulsus,  lanlo  nisu  conplum  opus,  qiiod  \ciiciabi!is 
pncdccessor  suus  inclioavcral,dcliberavil  perficcre, 
i'l  Deose  prosperanle,  uldelibcraveral.nngne  tcnus 
;ilud  studuil  honoriliocnier  complere.  txpliciio 
igiiur  landem  lam  opcroso  opere,  a  niiiliis  quam 
Baepissimc  deriberaium  fuerat,  quatinus  tam  pcr 
domnum  ponlificcm  quam  per  religiosos  abbaies 
6CU  boni  lCjtimonii  viros  corpus  bcatissimum  in  lam 
lioncsto  ioculo  iransponereiur  cerlo  anni  tcnpore, 
quo  tanlae  transposiiionis  celebriias  annuaiim  sol- 
lempnis  de  ceiero  babereiur.  Yerum  nl  liMuido  cla-  ^ 
rel  ei  cx  facli  fine  colligi  poiesi»  nec  cooperaiio 
divinaaffuit,  nec  ipsius  sancii  volunlas  voiis  cornm 
tunc  intercessil.  Procedenie  vero  lempore,  auno 
Ecilicel  incarnaiionis  dominicae  H47,  qno  expediiio 
cbrisiianorum  conira  paganos  a  lolo  Romano  impe- 
no  processit,  — • 
tiuam  praesignaveraljam  visa  in  anlea  siella, 

Spargens  iucifluas  in  regna  piopinqua  jiibas  ; 
Qnod  plane  signum  signabal  velle  supemum, 
Genles  propbanas  pessuin  dare  regna  Uomana  ; 
Qiio  nunc  ilevote  properal  gens  chrislicolanim, 
tlliici  dcxlra  cnpicns  bos  jure  fcrire, 
Qui  Chrisli  maiiem  siuducroiil  exliofiorarc  — 
rfoinous  papa  Eugenius   iit  Fraaciam   veuit,  ei   ad  L) 
toi.secrandam  liealiE  \irginib  principaif.mecclesiair 
8    doniino  pixcsule    Virdunc4isi  Alberone    nomme 

VARIvE  LCCTIONES. 


lui  celebcrrinie  singuiis  aniiis  suilcmpnizarc  indixii. 
0  quam  innuinerabilis   lurba    liuic   S4Crce  interfiiil 
sollompnitati,  xirnruni   bcilicct  ac  inulieruin,  qiiae 
ad  deo&cula!id;iin  caput  sanclissiiniim  ccrialiin  de- 
volcqne  irniciis,  odorem  inirificuin  seab  eo  bauiire 
gaudeiitcr    te.sl:ibatur    cl    teslando   inirabatur,  et 
qnam  pluriiiii  iliacrimabantur. 
llinc  porpendcndum,  quanto  sii  lionore  colcndiis, 
Qucm  sic  disposito  Cbristus  provexil  bonorc, 
Quod  vir  aposlolicus,  logala  gciilc  relicla  , 
Vf^nil  ad  lios  fines  el  nos  bac  dote  Leavii, 
Duni  sanclum  coiuit  manibusqiic  siiis  relocavil, 
Li  post  talo  decus  celel.n  m  per  secula  sanxit. 
isiud  consiliiim  divinilus  esse  stalntnm, 
Ncmo  quisdubilet,  scd  (uncla  regeiis  sapienier 
L't  placuit  vel  disposuit,  sic  sancitini  mirificavit. 

2.  Albero  vcro  cpistopiis  ,  vir  gcnerosus  ei  ap- 
probaii  inerili ,  labore  afTecius  <  i  tcdin ,  ctaic  fia- 
ctns  el  sei-.io,  episcopniui  resignavil ,  et  tuinnlius 
ac  frequentias  populorum  declinans  ,  ad  clauslrum 
Sancti  r*niili  Virduncnsis  rremonslrateiisis  ordinis 
requieiioiiis  gralia  divcr.ii  (an.  Ilc«6)  Biennio 
vero  ibi  feliciicr  cxpleto  in  lettionura  ci  orationi.-m 
jugi  freqnentia,  plciius  dierum  anuo  Doinini  115S 
in  pacc  qiiievii,  qiii  in  inajore  eccksia  beaie  Murie 
inantlalur  sepiilture. 

3.  AUicroni  succcssit  in  cpiscopalus  rogimine 
All.crius  de  Mcrceio  '51;,  vir  esoollcnlis  iiigenii , 
liilcrauire  vernans  siuJio  ,  qui  solieni  sagacitate 


yjus 


NOTX 


i^'j\)  Munit   prope   Longtvy   rnter  Virdiinum  oi  l.i!xenibi!':.:.uii.  ui  FlouiJct.  p.  •iSJopuialur. 


973  CESTA  El  ISC  NMIIDUN.  ET  ABB^T  S.  VITOM.  -  CO.MlM  ATIO.  ^i 

ovinm  sunru.n  cura.n  gessit.  cl  pro  I.n.iu.ic  possi-  A  4.  Hem  rcTicr.l.ili.  |.ai.is  ..oslri  Cononi,  Mmh 
l,ilila.is...od,.Ioca,.sasorroriscx.irpavil.jacla..ie  Rosla  nieinoria  (iign.ss,,,,;.  brov.ier  rcpl.cnn.Ia  ,!.- 
iiesci„s  cl  p;u,pcr,..n  adj.,tor  in,lefcssus.  Is  vcrgcns  g....»^  cc.saimus;  .i.n  pic  muli.s  procccssonl.ns 
...  seni..,n  elatis  p.ovcclu  .  gloric  fallacis  cl  seJu-  sti»»  "'  N"»  <-cn..l,ii  innovaiioMC  cl  rcstan.aliona 
clricis  rcr..K,.s.  deliberav.l  sc  ilurum  Cloram-val-  p,ovi(J..s  vai.le  el  soll,iil..s  exuiit,  ,1.vc.sis,inc  ope- 
leni.  ut,  sumplo  ibi  l.abilu  .  .nundane  convcrsalio-  ribus  auri  et  a.gcili.  palliorum,  ti,peli,..„.  libro- 
nis  .llcccbrasct  omnes  scculi  pompas  abn.mpercl,  n.„«  alio,um,i„e  orn.'.mcnlor„m  ccel.s:.,.'.  isiain 
et  p.^upcr  CUrislum  pnupcrc.n  soquens  divilias  c(er-  a*l"»od,.m  mclioravit ,  l.oneslavil  cl  de.  o.avit.  AI- 
nlla.is  acquirerot.  Verum  preparalis  ad  meandum  «^ria  (5i)  Flavininci.  Novi-viilaris  (Sii)  a!-  episcoi  o 
«.vcciio..ibus  el  ccteiis  sibi  necessariis  ,  rclictis  om-  Tullensi  huic  ecelcsic  dari  obtiniiil.  Ilc,„  uliarc  .!e 
i.ibus,  iicr  a|!grcd.tur.  curni  cvehitu'.  urbcm,  po-  >V:'l"''"cis  (SJ)  :,h  episoopo  cl  ar,  bi.lia.ono  Cal,- 
pidis  sabiialis,  egrdilur.  antc  porlam  bealorum  lannen^i  »  oblincc  promcuii  (pr.Ruraolc '»  .Io:m.;,. 
ret.i  el  Viloni  vcnitur;  (um  subilo  repe^uiiio  modo  ^'Ozvino  vcncrabili  p.iore  dc  Cali.la-foi.laua].  Al.- 
n.iro  res  m.randa  mirac.lo  dinosciu.r  cvcnisse.  <I'""'<1"«  '"  vio  Sai.cli  Araanlii  ad  nsug  ccclesi*^ 
Nam  cnrrus.  q.io  vir  venc.a.,dus  .esidebat.  disjun-  p  «^'1"'^'*'».  El  "l  bonon.n)  csl  semper  i,i  mcln.s 
tlis  compagibHS  cl  axibus  confraclis.  dissolviiur.  ^  P''»l'ec.c,  tu.TOs  lapidcas  (57)  posl  opus  libra.ii  :. 
ila  utnou  passum  ilincris  nlicri,.s  p,og,c,li  vaiuis.  ••""'^""^^'^'is  ere.xil,  «luarum  opns  usaue  ad  ro  ,- 
scl.  Vir  vcro  sapi,-us  ei  iuduslrius  ei  lide  plcnus.  '^"«'"";'«'o»«'n  pcr.luxii.ci  in  dic  ellam  a.miversa.ii 
re  insperta  cl  diligcnler  altenla  .  divina  geslam  **"'  ^^  ^"''''«s  ^l'"^  ^'^evile  (58)  fr.»lrihus  assigna- 
fuissc  providcnli:.  estimavit  .  nec  propicPea .  a.,in.o  '"•  ^«'^  silemlum  arbilror,  (|..anlum  houo.is  ei  •cm 
hironlraria  rolapso.  a  proposiio  resilicdum  rogi-  t1o'«""'S  papa  impendcil,  quantumque  gralie  i|6i 
lavit.  sc.l  owinc  in   mcliora  commulaio  .  monaste-      a^"''evcril,  quia,  cum  i.lom   domnus  papa   coiic;!i. 


iium  Iwatorum  Petri  ct  Viio.ii  in};re.lil..r  [l.ora  ill;.  Sr">«ia  ''c  niore  celcbrandi  nemis  advenissd  (r)9)  e 

q»i  minori  tinlinnahulo  ex,  ilaiuur  fraircs  ad  ma-  «""'C^  *=''"  abbatos  quam  cpiscopi  in  suis  scdibus  <  I 

imin.is  •"],  o>uiticns  dissolutioacm    veclij,';,lis  (:>^)  snbselliis  .osodiseni .  conti^it  lan,lcm  veiicrabil.m 

.•>liqnid  ou.inis  bab..issc.   q,iod  iUnoris  prosrcssum  palrcni  no.strun.  abbalem  Cononem  illo  t;,rdius  ad- 

poluit  impedire.  el  revolvcns  aniui»  illud   ouvange-  venlarc.  y„icum  iiidutus  sacris  voslilms  con<:ilium 

listc  Marci,  qui,  cum  a  bcaio  Peuo   mis.sus  cuvaii-  inlroissel  ncc  h.The.cl  scdcni  in  ,ii.a  poluiFset  ns;- 

gclirandi  causa  Alexandriam   navigio  iiavem  c?re-  ^'"■^^'  h'"'"  rcscdit.   Ad  qucm    ciim   don-nus  papa 

tleretur,  calceum  n,pil;  quod  allendcns  cl  Oeo  gra-  C  «c.ilos  inclinasscl :  llic  esl,  i:iq,iil,  qui  gralie  nuijo- 

tias  agens,  iler  suumexpoditum  cssepcrhibuil  (53);  »'« '""""■'''»  '''  rrvcyentie  poHorix  [(ivoiem  CnHicanix 

q..od  simili    modo  idcm  venerandus  episcopus  no-  emnibus,  ex  quo  cis<iiimavi,>wbiiesli'buii  Kl  e  vesli- 

sier  Alberlus  sibi  evenisse  assignavii.  Q,ii  .  conli-  g'<^  misll  ei  iii  j.g.imcnlun,  diWiiniiis  curulem ,  ii, 

nuo  pelito  h.ibitu    ab  abbale  Conone  et  obicnlo.  1"^  soluus  eral  ix-sidere;  qua  iJIe  huiiiiliior  cl  cuni 

Dcu.n  sibi  astilisse  evideuli  benclicio  comprobavil.  Ei-aliarnm  aciione  rcccpi.i,  desnpcr  resedil.  iVr  lioc 

Onid  volorum  ibi  conccpcrit ,  quanliim   affeciionis  <^larere  poicst  suocessoribus  suis,  quam  cxteilei.tis 

i.upenderil.  qua.ii  purc  se  circa  aram  maclaveril ,  e'<"'<^  cxiileril,  quem  summus  poiuifox  piv  omni  • 

Dco  constilii   el  constal    soli  ;  qni.iue  .   c.n  sibi  *""  «^  <^^""=>"'  «""'ibus   sic  honorarc    voluerit.  Is 

fuisse  gralissimum.   mo.iimemis  prclaxalis  docla-  'K'"""»  "l  erat  muita  exceJlcns  preslantia  sub  ligo- 

ravit.  Ilio   lanlillo   tcrapore  quo  supervixit    ccpit  '"'^  regularis  disoiplina.  quam  plnrcs  peisonas  pre- 

lcclioni  vacare  etoralioni  incumbere  ,  sx.iue  posl-  ^^'^"'''s  dignas  imilaloros  siii  .M  hercdcs  ac  opiimo- 

modum  ,  modico  dili.pso  lcmporc  posl  baLiius  s,is-  '"'""   'ocu|,lclcs  siipcndiis  mcrilorum   clncavil.  ei 

replionem,  volivas  Deo  reddens  gralias.   doposila  s:Mioiis   moribus  oi  hoiiesiis  in  Dei  laudibus  iufor- 

carnissarcin.i,  anno  dominitc  incarnalionis   ll«-2  "^'v".  videlicot  Jacobnm  diclum  .le  Dras,  qni  fuit 

[Apr.  14)  spirilum  exalavit,  ac   coram  aliari  Leati  P  ^'^''-'s  San.ti  Age.ici  ,  domnun,    Rcrnarln.M  "'  prio- 

Lanreniii  in  noslro  monaslerio  sepeliiur.  Iluic  suc-  »"'■'"   Clau>iraicn  ,   domninn   Warinum  priorom  (h 

ce.lit  Richanlus  eleclus .  vir  nobilis  .  cogujn.cnio  Eljvignci.  doinnum  r.ozviniuii   p.b.r.Mn  d(!  Calidu- 

Infans,  qui  devotionis  graiia  iransmarinum  iler  ar-  foniana  (6t'),  domnum  Gerbo.lonem  priorcn..  dom- 

ripiiit  (a;/.  llG-i.ini).  U.chardo  vero  succedil  Ar-  """^   Segardum,    domnum   Go.lc.-ri.lum  .   domnum 

nulpbus  <  |.iscop,.s  (fln.  11711 172).  Ilaymoiiem  ei  mnlios  alios,  quoium  nnmiiia  in  libro 

VARI.C  LFXTIO.NCS. 

*"  hncinmnrq.  adtl.  I.     "cliaial.  1,      *"  addit    \  iii    nuirjiiie.     •'    Dcrnardiim    «d. 

NOT.E. 

(52;  \.  c.  vebiruli.  inuntend,,  d^-siinatas  esse  inielli^fendas.   RouRsel  p. 

'53;  V.  Acla  S.  Marci ,  Aci.*    SS.  April.  III.  p.  CLXH  ,aon,iit. 
348.  (58)  Aiino  loGi  A'ij«vil/«  appdlalur  ,  Ruusscl  p. 

(54)  I.  c.  (Jecimas   t.Mt  454  n. 

(.S5)  yeuvilie.  (59)  De  EuKcnio  a.  114S  cor>c.4iom  heaietib;:  co- 

(5G)  Yalmi.  Icbranio  .igi  MJet.ir. 
(57)  Non  iiirrcs  ccclesia; ,  sed  turres  monasteno  \Gi)^  Chaude~yvniaim 


07« 


i.\liu:ntii  dk  lkodio 


976 


vi«e    3B8ci'ipla  jier    Dei    iiiisericorjiani    credinms.  A  posi  niiiliuin  vcro  leniporis,  rcsijfiiaia  cura.  a|)ud 


OI)'il    aulein  venerabilis  patcr  iioslcr    Coiio  anno 
Doniiiii  1178,  ci  scpuUus  osl  in  ecclesiii. 

f>.    Sorlilo   igilur  Aniuipinis  (01),    \ir    insigniii 
liucraluract  iiioribus,  ponliFicalus  ri-(^itiiiiie  ,  crpit 
oiira  sollerti  ncgotia  sui  ollicii  liaclaru,  jnra  tueii. 
Kralciiim  argutus  in  consilii.s  et  ciof|iiio  raciiiKliis. 
Iii  illis  (liebus  surrcxil  quidam  niiics  Ail.crlus  no- 
iiiine,  cognomcnlo  Pictiot,  dominus  Je  Saiicla  Ma- 
luliiide",  \irspuriusel  locius  nialilic  prcsuiiipli-r. 
Islc  furcirer  rt  liliiis  irc  ccpil  cpisropatuin   Virdii- 
iienscni  elCaili.ilauncnsciii  infrstarc,  lioiia  ipsoniin 
diriperc,  vilbs  dcpredari ,  doinos  coiiQ.igrare.   Ar- 
iiiilplius  igiiur    cpiscopus  Yirdunciisis     cnlamilali 
suorun;  condolciis,  conrederalis  undecumquc  prin- 
«ipibus,  deliberavit,  ut  casirutn  quo  ille  iniuisier 
satbanc   divertebal  obsidcret.    Congreg.ilo  quippe 
cxercitu  el  agminibus  ordinalis  cuin  annorum  ap- 
pnratu  el  celeris  ad  usus  bcHicos  ncccssariis,  iilo 
diverlcrunt ,  castra  locaverunt  cl  cxciibiiores  po- 
stierunt.  Evolutis  iiaqiic  aliquantispcr  diebus  ,  cum 
jim  gravioribus  pugiiis  dosudjssent,  a  qiiouam  sa- 
gitlario  c  muroruin    propiignaculis  idcin   episcopus 
capite  sagilla  percussus  inieriit  {au.  1181,  Aug.  14). 
Exercilus  vcro  turbalus  el  er  desolatione  sui  prin- 
tipis  confusus,  cl  ab  boc  diffusus,  el  principes  qui- 
que  ad  sua  non    sine  inesticia  repedaveruiit,  epi- 
scopi  quoquc  cadaver  Virduni  detuleruni ,  quod  in 


B 


S^iiicliiiii  Vitoiii:in  rciK.-davit  (nri.  1179).  Ibti  Mnce- 
dil  Alc&taiiiius  jiihior,  vir  adinoduin  religiosus  (/iir. 
1180),  et  ipsu  aiiiio  botniiicin  exiiil,  et  tepuluiiirsi 
iiifra  coclesiaiii,  juxt  i  osliuin  capclle  Sam  li  Cliri- 
stofoii;  ciii  succcssil  Alcstfinnus  seiiior,  iioii  iniuo- 
ris  rcligioiiis  quani  suus  predecebsor,  <|iii,  riuiu- 
qiieimiu  iii  soliiciludinc  pastorali  peracto,  ainniini> 
sirjlioni  abb:>lie  spontancus  rciiunliavit  (an.  1185), 
cl  rcsiduo  \il('  suc  temporc  apmi  Uekcnele  d.  ^cn»:, 
rcclioiii  di\iiiC  vacaiis  ct  oralioiii  insisiciis,  vil.im 
fciirem  fcticiorc  iiiorte  lermiiiavil,  et  in  monasicrio 
CjusJein  loci  coraiii  altari  scpnllus  e>(.  Alcslaniio 
vero  scniori  Tboinas  abbas  Maurimontis  (tj-l)  sulao- 
galur,  vir  nauira  ei  inorilius  geiierosu».  llic  capiiam 
nigram  aurif. igii^lam  conipaiavit,  ruiuas  vcieris 
rcfectorii  frairuni  doccnler  resarcivii,  icctum  ci 
celaiuram  rcnovavit.  Porro  prcpojilus  Sancii  Vi- 
loni  Hugo  loco  Tliome  in  abbatem  *^  erigilnr,  qui 
iiividie  slimulis  ag:t:)lus  ct  aniorc  cupidilalis  suo- 
ceiisus,  poioiiii  objurgalione  verborum  cepii  Tbo- 
m-dm  aiibatcni  Saucli  Vitoni  lacesscre  "  ci  toiiira 
ipsom  simiiltalcs  coiiciiarei  peisonas  Yirdunenses 
doins  ei  adclaiionibus  allicere,  quaiinus  ipsum 
vaierel  ab  oflicii  ijieiulura  amovere.ui.  istius  sede 
fungeretur.  Abbas  igiiur,  fraudis  expers  aitisque 
fuscate  nescius,  siiiiuUaium  el  scdiiioiium  iinpii- 
tiens,  cura  p.iSloraH  cessit,    ne,    rc  octasinne  sui 


majore  ecclesia  beate  Maric  semper  virginis  sepul-      vergenle  in  delerius,  fomenlum  facinoris   essc    vi- 
luie  maiidaveruiii    (62) ,   aMiio  Domini  1181.  Cui  q  dereiur  et  nionasierium  ciii  preerai  reruni  suaruin 


sncccssil  ilenricus  de  Castris. 

6.  Defuncio  vencrabili  palre  noslro  Conone  (<?«. 
1178),  Ricberus,  homo  niiresimplicilads,  concordi 
vulunlate  tocius  capiluli  eligitur  in  abbaiem  ;  qni, 
lcre  pcr  annum  bcnediclione  suspenSa,  a  venerabili 
cpiscopo  Arnulpho  conveiiiturei  boriatur,  ut  benedi- 
ciioni.s  sacramenta  de  niore  susciperei  ei  pabtoralia 
ucgotia  curs  pervigili  exerccrct.  Al  ille  impaiiens  pa- 
bioralis  oneris  ei  laboris,  ubbatiein  coniinenii  re- 
Munliavil.  Po«l  Riclierum  eligiiur  Petrus  de  Uriei 
(«rt.  H79);  qui  cuin  niore  electi  duccrelur  in  ec- 
clesiain  in  sedc  pasiorali  Lnironizandiis,  Amulpbus 
episcopns  limcns,  ne,  si  idem  Pctrus  abbatizarei, 


e<  honoruni  dispendium  paiereiur.  Qui  laiidemin 
Nova-villeta  (65)  bene  vivens  ali.juanto  leinporc, 
vita  privalus  est,  ac  in.  ecclesia  sepultus  rt<jiiie- 
scit.  Hugo  veroabbas  Maurimontis,  qui  ct  preposi- 
tusbujusecclesie  fueral,  Tbome  succedii(fln.  1187); 
«juicum  abbatizarcl  apudMaurimomcm,  caiicclluin 
ecclesie  cum  cripla  sumpiuoso  opere  ac  decenti 
fabricavii.  Faclus  auieni  abbas  hujus  ecclciie, 
aliare  de  Buileiiivile  (G6)  ab  epiicopo  Albcrto  ac- 
quisivii,  vineam  vero  inajoreni,  que  dicitur  Nova, 
Juxta  Scanliam  "  plantari  cl  excoli  fccit ;  qui  post- 
modum,  sediiione  orla  ab  eisdein  a  quibns  crecius 
jn  abbalem    fueral,  divino   in    se  relorto  judilio  , 


I 


sibi  scandalorum  spinas  snscitaret,  ipsi  Peiro  vio- ^  acriler  cepil  infeslari,    ul  qui  exciuiis   coiJteniio 
ieutamaauoccnrrit;  dicens   eum  esse  de  dominio      nibus   predccessorem    suum  contumeliavcrai,     ct 
comilis  Barrensis ;  el  ob  hoc  lionore  prclalure  pri-      ipse  modo   «on  dispari  pari   ludibrio  subjacerei, 
valus  est.  Qul  lamen  non  multo  post  lemporcapud      sicqueconienlionibus  in  publicum  agitalis,  qnia  non 
Sancii  Pctri  inonlem  (G5)   in   abbaiem  erigiiur  ",      valuil  uecdebuil  resisiere,  dccimo  annoab  ordina- 

VAKLt  LECTJONES. 

•*  nianebyldel.    •*e!igilur  ed.    •' Maurimontis  crfd.   ed.    «*  lacessire  1.     ••  scanciam  I. 

NOTiE. 

ei  marmore  descripsil  Wassebourg  fol.  CCCXXVI. 

(65).  S  Plerre-auMoni,  alors  tilu6  pres  la  viile  de 

C.iuilons  cn  CJuvnpatjne  ei  aujourdliui   daus  la  vUle. 

CaLI!. 

(6i)  Noiraumout 

(6.'))  !\fiurllcn  ad   Mysellam   vel   polius  Neufville 
p)'0)ic  Viiduiiniii. 

(6t)|  UuicnniiUe  nu  doijcnni  de  Souitli,    Kouss. 


(61)  De  bujiis  geneaiogia  ita  rererl  Hcrmanniis 
de  miraciilis  S.  Mari;e  Laudunensis  I,  i  (Cuibeni 
Opera  p.  i^iO)  :  Ernuljue  comeB  de  Waren  ,  qui  gc- 
nuil  (Hltonem  comilem  de  Chni ;  qui  Oiho  genuit 
Aubprium ;  qui  Aubcrlus  (jenuit  Axiberlum  coiniieni 
el  krnulfum  epiuopum  de  Verduno.  Quocum  coiiL 
Albericnm  a.  1168, 

(62)  Euiiaobium  rcccntiorts  ul  videlur  tcmporis 


II 


977 


GESTA  tlMSC.  VinniN.  ET  AnBAT.  S.  VI  f  OM. 


r.O.NTi.MATIO. 


973 


tioDC  siia  {an.    1197)  ccssil    prei.niiro.   Post   lninc  \  (|no(iain  niiiilc  pro  delciuioDc  civilalis  pciror.iliis 


SiC|iliaii(is  prior  Jc  Sancia  Margarci.i  el  lic  Oonina 
M.iria,  nioiiadius  Clnniaccnsis,  eligidir  ci  iii  aliba- 
lcin  erigitur,  ad  rogaliiin  ct  lioriatunt  gcicrose 
mnlrone  Agnelis  comilissc  Barrensis,  sororis  Loilo- 
wici  illusiris  rcgis  Franccriim.  Qui  cum  regiu-.en 
isliiis  monasierii  esscl  :«Jcpius  ct  quajani  die  in 
presciitia  dictc  coniilissc  asliiissel,  interrogaiiis  ab 
ca«leni,  qualiier  lanloruin  rudera  (leltitorum,  qiiibiis 
sua  icneljalur  oldigata  ecclesia,  valeret  exsiirpare. 
Al  ille  orc  irrcvercnti  cl  infrunilo  presuinpluosc 
respoiidit  86  rKluliam  pcrinaximain  lialicrcin  rubea 
iiinica  licali  Viioni.  Quo  dicto,  conliniio  poiia  se- 
<}iiiiur  mcriliim,  ct  ecte  in  con^^pociu    ina;roiiarum 


an.  1208,  Jiil.   25  sou  2!>),  ccciibuit  fG8);   cui  siic- 
cedit  Ri)borliis  priiiiiccriiis. 

S.  Aiino  domiiiicj;  iiu-arnationis  !I97  vcncralil- 
lis  paicr  Lodowicus,  \ir  gratia  ct  morilms  preditiis 
cl  in  icgc  Domini  quam  plurimiim  sollicilus,  Slc- 
f'hano  siibrogalur  ct  noslro  monastcrio  abbas  prc- 
ficilur,  vciicrabili  fralre  suo  Alborlo  rpiscopanlc, 
qui  ccclesiam  siiam  invcnil  mulliiudinc  (lcbiioriini 
obligatam  ct  bonis  lemporalibiis  dcstilulam,  in  tan- 
lum  ul  ere  KraTareliir  :>licno  ol  maxima  pars  fru- 
ctuum  ccclesie  in  solutioncm  cedcrcl  usurarum. 
>e  igitiir  ipsa  ccclesia  majori  posscssionum  suarum 
parlc  in    poslcrum   cogoretnr  cxlicredaii,  curtiiii 


Ckbaronuin  ot  omnium  qui  adcranl,  ob  conlumc-  p  '•<-'  O""-''  (^^)  C"»"  <'i»'^  pcrlincnliis   omnibiis.  ci- 


liain  sancto  irrisorie  illalam,  accrriina  porciissus 
^aralysi  cecidit,  spumarcccpit  cl  sc  ipsuin  iingui- 
bus  discerpere ;  sicque  uliione  castigaius  debila, 
cliiigiiis  pcrpeluo  pcrmaiisil,  nt  ccieris  lcrror  in- 
riiicrcliir  ct  darciur  oxcniplum  sanctis  defercndi. 
Iluc  viso,  comitissa  jussit  eum  lulii  ct  iii  grabatum 
dcferii;  qiii  postea  rediiclus  ad  isiam  ccclcsiann, 
iit4idieoposl  icmpore  rcsignansablialic,  ad  Doiniiam 
llariam  rcvcrsus,  aliquatidiu  ibi  commcirjOralus 
ckspiravit. 

7.  Effusa  igitur  contcntione  superprincipes,  cum 
crrareni  in  invio  ei  non  in  via,  suscitaium  est 
seisina  inier  rogniim  t\  saocrdoiiiim.  E\  ccce  cum 
i.ilis  iiilcr  prin;i|ics  orbis  torrc  agitareliircontentio, 
Ihnriciisdo  Casircs  (07)  Arnuipho  subrogatur  (a;i.  C  dunensibus  allaria  dcKcbcricuria  (70)  el  dc  Nov.v 


cppia  villa  de  Lcimerfell,  el  quicquid  ecelosia 
iiosira  liabebal  apnd  Cricmcnges  ",  viro  nobili 
doiuiiio  Tliomc  de  Uollui  vcndcie  compelliliir.  Ilic 
ciim  clate  juvenis  eeclcsic  curam  stisccpissel,  pau- 
pcrtalem  in  se  siisliiniit,  siipcrlliia  queqiie  vitavit, 
paulatim  bonis  opcribus  prollccre  ccpit,  el  noii 
post  miilium  tempiisccclesiam,  pcrdissolutionem  ci 
coiiteiiiionc  prercdcniium  rcligione  et  boneslaie  a  I 
nichiliim  fcrc  rodariam,  ad  bonum  stalum,  divino 
"  C<^operantc  adjntorio,  rcdiixll.  Predictus  anlcm 
pater  nostcrapiid  principcs  el  magnalcs  graliosus 
et  famosus  existeiis,  aliaria  Montis  Sancii  .Mariini, 
Viilaris,  Daylodii,  el  ccclesiam  dc  Rolioiis  **  a 
Treverc.nsilius  aoqiiircns,  ab  episcopis  autcm  Vir- 


1181) ;  t|ui  favens  consilio,  auxilio,  fiJe  ei  affectu 
parti  imperaloiis  cxcommunicalione  publica  pcr- 
celliiur.  Iiilerea  Folmarus  Trevirensis  arcliiepisco- 
pus  pro  sancie  nogociis  ecelesie  cl  suis  aliquandiu 
Home  commiralus,  regreditur.  Et  qiiia  fervcnte 
guerrarum  nebiiloso  turbinc  Treveri  ncquibal  re- 
pedarc,  Remis  eoncilium  siiper  rebus  ecolesie  or- 
diiiandis  ct  excessibus  corrigendis  constituit  ccle- 
brarc;  sicque  coiivocato  clcro  VirJuiicnsi,  Ucnri- 
ciis,  qui  saccrdoiio  resistebal,  judicio  clcri  coni- 
pcllilur  episcopatui  resignare.  Quo  facto,  Leodiurn 
reTcililur;  qui,  reciiporato  pcrsona'u  ci  prebonda. 


villa  ciinri  appcnditiis,  liuicecclcsie  donari  obliniiit. 
El  ui  boiiorum  est  proprium  semper  in  nteliiis 
proficerc,  icJitiis  competcnles  ad  iisus  iiirinnonnn 
el  dcbilium  iiiGrmarie  assignavit,  elcmosina- 
riamque  novam  intcgraliter  ciim  capclia  consirii- 
xi!.  Advocaiiam  '*  qiioquc  de  Calidofonte  cuni 
laborioso  sunipt'1  acquircns,  istum  prioraiiim,  qiii 
ad  victnin  iiniiis  monacbi  vix  sudicerc  polcral,  di- 
viliisel  rcdilibus  ampliavil.  Qiiia  vero  longiim  cst 
ciiarrarc  per  singui'i,  in  qiiibus  ecclcsiam  mclio- 
ravit,  prioriius  emcndavii,  loca  nostra  remota  et 
proxiiiia  ad  bonum  statum  revocavil,  inuilisomis- 
sis,  advocaiiam   Moiitis  Sancti  Yiioni  a  vironobili 


qiiibus  jain  dudiim  insignitus   fuerat,  ibi  per   ali 

qiiod  *' tempiis  romoratus,   mortc   prcventus   ulii- -.  Gobcrio  dc  Aspero-monte  quingcnlis  Jibris  cmil; 

inum  clausit  dicm  (an.  118G).  Ilcnrico  vero  succc-      ccclcsiain  qiioqiic    noslram  siipcllectilibus  auri  ct 


ilil  Alberliis,  vir  admodum  sircnuus. 

Allercaiionc  lamcn  orta  in  iiiajoro  capitulo  iiilcr 
paries  siiper  clettione  ponlificis,  eo  quod  una  pars 
Albcrium  iliesaurarium  '*,  altcra  vero  pars  Rober- 
tuin  dc  "  Grandi-pralo  *'  sibi  vellet  episcopari, 
Alberlus  in  curia  imperaiorisobtinuit  ;  qnilandeni, 
oburta  scdilionc  intcr  cives  ci  forcnscs,  lancea  a 


"  aliquol  1.     '*  e.  corr.  1. 
piliri  1. 


ct 
argCDli  dccoravit,  labulam  argcnlcam  ante  majus 
nliare  dccenter  fieri  fecil,  clanstnim  a  fundaineniis 
crexit,  cl  fere  omncs  ofTicinas  roparavil,  ct  iii  ul- 
limo  viic  sue  icrmino  opus  iioviim  dccorum  et 
6!impluosum  in  monasterio  incepil,  in  cujiis  par!e 
loci  moiiastcrii,  in  capclla  scilicel  bcale  Virginis, 
so  conslitiiil  sepcliri  '*.  In   die  cliam    annivcrsaiii 

VARI/E  LECTIONES. 
"  Cirncnges  fd      '•  jupciscr.  I.     '' Rcborisft/.     '•  Advociam  I.     '*se- 


NOT^. 

(67)  Dccujiis  gcnerc  cf.  Albericufn  a,  1107.  (09).R,ou/fli/-  Calm. 

(68)  Epiiaphiiim  v.  ap.  Wasseboiirg  t.  lCCXLil,  (70)  Rarecourt.  Cai.m 
qui  eliam  causam  inoilis  fusins  narravii. 


970  LAUltLMII  UE  LEODIO  980 

Bui  qiiaitra^iiila  soliilossupci'  (fomiiin  iiiiain  iii  ina-  A  VirJuiicitsi»,  el   TheoiJeiicus    ijecnnus  VinliiiieiikiM 

ccllo  fralribus   assignavit,  qiioruin  inctlielnieiH  iii  (~3),  Jiccntcs  cnm  csse  ncu|iliyliini  ct  illiiteraiuni 

aniiivcrsario  pio    rccurdalionis    alilialis    Ricliardi  iioc  dignum  ponliflca(U6  bonorc,  el  iii  lanluin  eiiiii 

jnsftil  cxpendi.   liiijiis  leniporiliiis  flnriicnint  vcne-  vcxavcrunl    ul  pcrson^iiid.T  ire  Itomam  iir(;ercliir 

rabilesel  lioncslc    pcrsonc,  pcr  qiian  juk,  ralio,  di-  (V-i).  Mic  ,  dcbignaio  c  deiii  a  siiniino  i^oiilifice  ler- 

Bcrciio,  rcligio,  cl  lioncslas,  vigiiii    ct  floiuil  in  isla  niino,   ponliliealu  rcdcre   conipnlsiis  cs(;qiii  ciiiii 

ccclcsb ;  cx  qiiihus  Ires  apnd  Sancdiin  AKcricnin  Virdnni  reversiis  csscl ,  inrra   leriiiinuin  sibi  pre- 

abbatizavcrunl  siiccessivc,  Martiiiu<)  vidclicet  bomis  rixiiin  liilcu  nioic  dcpo>iia,  in  inajoic  ccclcsia  inan- 

cl  Iioiicslus,  posl  Marlinuin  Jacobus,  vir  admo.luin  daliir  scpuliiire  {an.  1210',  Auy.  25).  IIoc  defunclo, 

religiosus  cl  sc'cnlia   lillerarunt  imbutiis;  posl  Ja-  succcdil  Joliannca  dc    Aspero  Moiitc.  gloria  dign-:» 

cobuin    Nicbolaiis,  hujus   loci   Uicsaurarius.  |IIic  cl  hoiiorc,  qiii  devotionis  fcrvenle  gpiriiu  nionasic- 

Nicholaiis  albatiam  Sancli  Agerici  inuio  forti  cir-  licni  quod  diciliir  iu  Praio  i7u)  a  fuiidaineuiis  cuni 

cumdedilel  curiam   cxlra  '*  anibitiim    miuoriiin  quibusdam    oflieinis  ibi  erexii,    canonicos   inlro- 

reiiotavil,  Iionea   rcpaiatil  elcxlruxil '".]  Niclio-  diixii,  rcdiiibns  ampliavil ;  qiii,  scpleniiio  Virdoni 

hus  vcio  de   Cba.slcs  in  Wakiodorensi  el  llaslc-  felicilcr  pcraclo,   ad   cpiscopalum   iraiislatus    esC 

ricnsi  (71)  inonasleriis  in  abbaiem  esl  assumpltis.  Mcllcnscm.  Iluic  .siicccdii   Radul|ilius  (7G)  caiitor 

Pieierea  fioriicruiil  in  hac  ecclcsia    viii    rcligiosi  Lauduiicn.sis  (an.  I22i),  vir  miiis-cl  mansucius,  qiii 

Slcpbanus  dictus  Tyccans,   Ucnardns  fraier  cjus,  ''cdii  nobis  allaro  dc  Uarecorl ;  qui,  vigiiui  el  uno 

Wcrnerus  dictus  Piganus,   Hiigo  diclus    dc  Ucllo-  a""»  '"  poulilicaliis  regimine  pcracto,  homiiie  de- 

loco,   Rcyn.ldus,    item  Iliigo  diclus    Fabcr;  qui,  posilo,  iii  inajore  ecclcsia  scpelilur  (a».  12i5,  /4pr. 

humeris  oneri    viriliier   suppositis  ",  Lodowicum  21).  Radulpfio  vero   defunclo,  Guido  de  Triagnel 

vcnerabilem  palre.n  noslr»::!  in   niclior;;lione   cc-  ponlificalns  sorlitur   lionoiem  ;   qni  dum  Viriliini 

elcsie  strenue  conbiliis  el  auxiiiis,    fide  cl  affectu  adveniarcl  in  sede  poiiiifieali  intronizandiis,  llaio- 

adjuverunl.  niscaslro  advei.icns,  febrc  corrcpliis  valida,defuii- 

9.  Robcrto  viro  sireniJO  In  ponlilicatus  culniine  clus  esl ,    ei  sic  gaudio  iii  inerorcni  coniinulato, 

snlilimalo,  viriliier  et  discrele  ncgolia  ponlilicatus  Virduni  advccliis  csi  ac   scpulliis  in  ccclcsia   ina- 

procuranii  opposiicrunl  se  diio  nobilcs  viri  Hcrbci-  jore.  isii  succcssii  Giiido  de  Mcllolo  eodem  aniio 
iiis   Dyvous  (72),  dccauus  Reinensis  ct  canonicus  ^  Qui  cuui  vigiiui  juraios  civiiatis ,  qni  sibi  donu- 

Citidoiiis  rita  uberins  nanalur  in  Cestis  episcoporum  Atilissiodorensium  ,  a  co<rro  scripla  (np. 
Lnbi>eiim  Bibl,  mfiuuscriplortu»,  I,  p.  497.177.);  ex  (fua  <iuce  liuc  pertineni  ndJereplacel  :  Re<^oleiid;e 
nicmorix  successil  episcopiis  Giiido  de  Mellolo,  ciijus  gesla  lanlo  scduliorem  sibi  vcndiranl  audi- 
torem,  quaiilo  ailiora  et  uctu  nobiliora  fuisse  noscunlur.  Fiiii  eniin  dc  diocesi  Auiissiodorensi  ex 
Hlioquc  parenie  generoso  sangnine  piocrcatus;  iniler  cjns  fuii  Giiillelmiis  lie  Melloio  niiles  do- 
nilniis  caslri  Sancti  Prisci  hiijiis  dioce.sis,  vir  tolius  curialitntis  et  largiiaiis  ainalor,  nieiisje  pro- 
prije  connnuiikalor  bilaris.  paiipenini  nobiliiim  sustenialor,  qui  eliam,  sicni  lerliir,  acqni^ilo 
^ogiiouiine  ex  rei  coBSonanlia  cl  qiiadam  proprieiale  boni  a  pieiisqiic  1'acis-Rajuius  vocabalur. 
Mam  quoiieiis  intcr  aliquos  confines  siios  discordiani  exortam  cognovcrat,  tolo  nisu  ad  pacis  rcfor- 
maiionein  iiilendcns,  laborein  infciponeie  noii  cessahai,  donec  drscordcs,  si  posscl,  adcoiicordi.ini 
revoo;is.ve(.  Malcr  ejns  de  prosa;iia  doininoriiin  Monlis  Sancti  Johaniiis  Iraxit  origincin  ei  anliqiiai 
iioiiilitaiis  sieinniaie  luil  non  inlcrior  viro  suo.  liorum  ilaque  iialiis  prxsul ,  de  quu  loquiinur,  a 
piiciiiia  iudo  litierarum  tradilus,  sic  profecit,  quod  prinio  in  lundaincnto  gramniatiCLe  radicalus 
rilieralium  arlium  fiiit  aiidilor  pioliciius,  ac  deiiide  utriusqiie  jnris,  canonici  vidclicet  et  civilis, 
acquisila  noiilia,  8acr;e  pagina;  poblnioduin,  qiintiens  licuil,  diligcns  cxtitit  "  revolulor,  Sed  ejus 
pro^vosiluin  in  hac  parlc  iiegolionnn  ccclesiaslicoriiiii  occupalio  frcqueiilius  inipedivit;  in  adnlc- 
s«'cntis  quippe  moribiis  cl  dogiii;iiil)iis  se  e.\oriians,  sprelis  lasciviis,  inembris  inculiis  ct  incuin- 
plis  crinibus,  coinposilioni  '*  coipoiis,  siciil  nios  esl  iioliiliiiin  juvenuin,  iion  vacabal.  Quamobrem 
pairi  niinus  carus  inier  liberos  habcbaliir;  sed  Allissimi  disposiiio,  qui  sibi  eiim  reservabal 
iiilurum  anlisliieni,  deciilluin  ejiis  adeo  proccssu  lemporis  exoriiavil,  qiiod  filius  sapicns  paliis 
gloria,  mutato  nomiiie  lilii  a  paire,  paler  cl  (tominiis  lialjilus  cst,  el  qiiasi  inciir\ati  suiil  coraiu  cu 
iilii  ni;ilris  sux;  erat  eiiim  vir  slatura  procerus,  corpore  bene  coniposilu3,  corde  magnaniiniis, 
«jcclesiastic;e  rei  aiignientator  industrius,  piovidus  dispensaior  public»  ulililalis  el  plebis  lutaiw 
indcfessus,  in  sermone  niodeslus,  iii  oraiione  devotus,  in  aliari  angelicus;  cujui  canius  melodice 
reboaiis  velui  luba  sonora  replebat  aulam  Dei  el  spirilibus  dulcisonis  animos  audieniluin  deiccia- 
ial;  ncc  ininor  con&ilio  in   coiiciiiis  el  cullegiis  prxlalorum,  corporali   venuslale  celeris  prxcmi- 

VARI^  LECTIONES. 

**  iMi  a  cod.    *'  hac  in  marg,  add.  f .  ci  curiain — exirusil  des.  ed.    "  sitpposiio  1.      "  cxisiil  ed. 
'"  coinpMiiioDC  ed> 

NOt.^. 

(71)  F(iUi«or  et   H(is'ieres.  (7,1)    Sainl-ytcoias  aes  frez  prope   iirbem;  cf. 

(78)  OTtoi»  '  XI,  idl  J/rfi.iiiiiis    clcirtatn    aiiiii  li'Mi  ,  ap.  Cuimct   II,   p. 

(75)  Cf.  Innoccniil  III,  [..■.i)«  rpist.  CCCC.KXXVll. 

'74}  SjiioJo   L.iier.iiif  iui .  <t    \i[^,  adfuisso  di-           {'^>  De  tort.i  aocuiuluiri  .\ni!    6.  Viioiii. 
nlur, 


Ml  GKSTA  iriSC.  VIUDUN.  ET  ABBAT.  S.  VITONI.  -  CONTlNtAT^O.  m 

liiiim  el  jnRliciaiii  «'jiisJcin  urbis  iisurprjvcranl,  A  Joiies  irrog;ruiU.  Inter  qiie  tiirreni  Saiicti  Pauli 
veltel  di-j  c<Te,  urbcui  oliscdil,  oniiirni  » lcniin  ex  cnm  cainp:iiiis  civcs  runjilns  ilejeccninl.  Qni,  i«- 
caik»  pritts  esire  coRipellcns  el  iiileidicio  subpo-  qnain,  Cuido  cpiscopus  obsiJionein  ciercilns  diu 
neiit  civiuteui.  Qua  duranle  di.«cordia,  innlia  dain-  sustiiicrc  non  valcns,  demum  urb^m  Iribus  locis, 
pna  ccclc!.iis  el  uiooaslcriis  lam  in  mobilibiis  quam  videlicet  C;irniaco,  Dyeia,  Wcnlronvllla  (77),  nin- 
iu  cdiliciis,  inlus  civcs,  evierius  ciiiscopus  ct  prc-      niiionibus  mililuin    circumdcdil  et  vallavil;  iiifra 

nens,  vcneiamlo  p''slii  el  inipcnoso  qiiodiiinmodo  prxdoininari  vidcbalnr  asppctn ;  st  quid  auioin 
inruinlielnl  )utiici:ili  «liscepiandum  oxumiiio  coraiii  ipso  scii  alind  ordinnndiiin,  piTsiiasiniiibiis  ct 
ralionibiis  furilcin  ar  seiiiiiiiiii  pru>bclin(  niiililuin,  ci  ;iiidi(a  dijinlifaiile  revo<vcn»  animo  libransque 
oinnia,  iiiliil  cx  pnccipili  racielctl.  (Jndc  liiinc  ah  ipsis  disciciionis  kn»  priniordiis  morom  conir:i- 
xerat,  ut  ap;ciid3  sua  tania  dclibonilioiiis  foriiace  docoqiicrel,  inultis  sibi  bu!C  akcribenliliiis  leni- 
l;ili,  quod  iiilerdnni,  scd  laro,  dispeiidioso  porngi  ccntingobat  cxilu,  qii.i!  maliirnlo  roiiipcndio 
ptitiierant  cnpediri.ot  licot  css'.'l  iii  iicgoliis  ol  lobiis  prospere  pcrohdis  solliciins.  vix  lanicii  iinipinin 
«e  ulariuin  ucriipalioninn  rro<|nciitiu  laiila  riiil,  ciii  diviiniin  obseqiiinm  liora  deliiln  nnn  pru-lorret. 
Crat  siquideni  iiliqiiasi  inoris  iiiii:tti,  juslilix-  exorcore  lignroni,  bciio  niorilos  ri'nunci;irc,  nialeiicos 
ininire,  ila  quod  quandoque,  iioii  cx  typlio  innlilia!,  sod  ex  zclo  jit-:lili:r,  vit'g;c  ninnsiioludineni 
aliqnnniuluin  exccdcbal :  opprcssis  roin|iaii,  siippiicibus  p:irccrc,  liumilcs  cialtnre,  tiiperbos  do- 
priiiiere  cl  debell;iro  rcbollus;  ct  linc  fiiit  insnpor  a  Doinino  fflicitatc  donalns,  quod  in  oninibns 
quje  pro  boiiore  Doi  el  juribus  ecolesiariitn  suaruni  aj,'grcssus  cst  seiuper  vicloriam  dedit  ilii  Duiiii- 
uus  et  ejus  opem  cuin  graiia  ol  favore  diroxit. 

Quuliur  ciMS  VirdmicHtei  expuqnatit.  Aniio  xiatis  snae  Iricesimo  scoundo,  vel  circ:i  vocatus  pcr 
el^tioncin  canonicani  ad  regiinen  ecclcsi.x  Virdunensis,  quamquain  de  ipsins  greinio  non  essei, 
cl  in  episcopuin  roiisccralus ,  roienlo  iiibilominus  ex  dispcnsniionc  decnnniii  Autissiodorensis 
ecclesiJe,  qitetn  prius  oblitiobat,  iiitcllexii,  qitoJ  omniinoda  jtirisdiclio,  spiritaiis  videlicct  et  tein> 
|ioraiis,  civiiatis  et  riviuin  Virdunonsiuni  ad  episcopiini  porlinebat,  el  qnoJ  prxdeccssorcs  Virdn- 
non&es  episcopi,  longc  rctrcaclis  toinporibus,  caui  diu  pari(1rci»o.sscdcrant  plono  jurc,  sed  per  incu- 
riain  aut  iinpuioniiani  quuruiidnni  qui  immediJle  pr.oruiTaiii  pontilicuin,  cives  asluti  jurisdictionciu 
civitalislcniporalen  ci  jitra  cpi^copaiin  in  tniiliis  iisiirpiveraiit,  ncciton  majorcs  ct  gcabiiios  cron- 
vcratit,  per  quos  c;ulein  civilas  iis  lempotibiis  regobnlur.  Iinpusucr.inl  quoqito  publicas  oxncliunos 
et|)edagia,  cx  quibus  sc  rotnpublicani  gnboriiarc,  i!iiiros<|iio  et  nioenin  riviiatis  fortiricare  dicobniit. 
Quibus  ad  suain  prasoniiaui  evoraiis,  i|ise,  ul  eral  prndeits  aiiiino,  secunJiim  doclriuam  evange- 
licam  prinio  |)cr  se  ipsuni  iit  blnndis  sernionibus  et  dtilcibus  inductivis  ipsos  el  carilalive  mo- 
nuii  el  rogavii,  ci  pjstniodunt  pcr  atios  magiios  et  sapicnles  diligenier  inlcrpellari  fecil ,  quntcnns 
iurisdictioiiein  ecctc»i;K  laiiler  usurpalatn  cl  jura  cpisoop:ilia  qu.u  subtrnxcrnnt  ,  ocrlcsiae  rcsliiuo- 
riut  et  prxsunioiiiiis  siinilibus  abstineroitl.  Quod  surdis  aiiiibus  obaudienlcs,  efliccre  rocusnriini, 
pra'tenifent«s  sub  licia  veiboruin  suavilate,  sirni  moris  cst  patrix,  excusatioties  inuliiplices  in 
pfcratis.  DeiiiJe  via  legia  cumpulsits  pioccdeic,  ipsos  caiiunice  prxmoniios  et  superbo  oculo  paiero 
nioiJti»  recusantes  o.\cuitiinuiiicalioiii»  niucroiie  porculit,  qiiatn,  sicul  juris  eral,  atloo  aggravamnt, 
m  iii  personas  ecclosiaslica:  ceitsut\e  norvus  progrossibiiis  ulira  non  esset ,  suslincnles  aiiiiiiis 
obstiiiatis,  ct  cx  corrcctionc  pciiinacioies  eOecii,  ibant  ab  obicc  Icvioios.  ViJens  autcin  neqniii  ini 
ipsorum,  in  quibus  ab  aniiquis  progoniloribus  usiira  el  dolits  viguerant  et  vigebaiit,  pr.ovin  iloli- 
leratione  cum  so'euini  procossiune  clcri  loiius  civiiatis  viltam  exiens,  et  corpus  Christi  faoioiis 
extra  ferri,  civiiateuiipsam  el  lioiiiinos  geiierali  supposuil  inierdicto,  dimissis  ibidein  sacordolibns 
aliquot  tanlumiiiudo  aJ  peiiilctitias  n^uriciiliuni  el  baptisinala  parvulurutn ;  el  suspicans  qiioJ 
rontra  ipsum  libenter  siiii»iruin  aiiquoil  tnulirenlur,  si  posscnt ,  sese  in  casira  et  munilioncs  epi- 
biopntus  recepil.  Ipsi  autein  cx  iiis  indiijnanlissiine  provocati,  spiritu  rcbellioiiis  assittnplo,  coRpo 
ruiit  noii  roiie  cugiiaro,  qualiiei  iiijustc  justuin  possent  uppriinere;  sicque  facluin  cst ,  quod  dic 
quadain  coniiniiiit  dclliniliune  iniLT  sc  babita  el  edicto  publico  proclaHialo,  cxierunl  civit;iieiii 
ariKaii  in  fraguro  niiiiio  cl  tntnuliu  poinpalico  oinnes  a  juvenc  usqiic  ad  senciu  aruioruin  gcslabilos 
rl  dcbelljrc  valciiies  ,  cuiii  nntitiliiis  cunducliliis  nustioro  qiiasi  duodecies  inillc  xstiinabilos,  nd 
icrratu  episropaliib  v;istaiiiJaiii ;  iiilor  quus,  ul  reriitr,  qnidniii  tliicaloruiii  et  inajor  coriiin  in  vilii- 
pciiiiin  ponlilKalis  liutioris  niilrniii  opiscupalein  gaIc;K  Suprjposilain  defcrebal.  Eadetn  vcro  dio 
i-pisropus  ciiin  quibusdain  suis  aniuUs  exicral  Charniacuiii  caslruin  ad  prx-danduin  ,  ul  crcdiliir, 
aiiiiiialia,  qna;  Civos  eMra  civjiauiii  iniitiisorjiil  ''  depjsceitda;  sed  a  Joiigc  prxvisis  hosiiljus, 
6ui  genetis  rotniiivn,  (|uu;  noit  prucul  abcrjl,  c(  proi|ua  niandaveral,  cunvonit  ***  ad  illiitn.  Qiiiliu.s 
congiogati»  nuincro  paycis,  vitlelicel  treceitlts  aesiiinabilitcr  viris  et  inni  plnriljus,  ut  creditur,  iiii- 
lilia:  lattien  porilis  ei  nrinonim  iiuiuslriis,  ciicunispeclus  episcopiis,  liabilo  brevi  consiliu  cuiii 
iMdciu.uccupiilo  pioiiioiiiorJo  circuinolndoiis  adversarios  bcili  indocluscl  opposiio  soli  siipposilos. 
01  (ani  piudciitor  iinaiii  putoiiier  cnni  snis  irrueiis  in  eosdeni,  otnnipuletiU  iSco,  qui  ducuil  itiatiiis 
buoruui  ad  pra:Uuui,  caubaiii  suain  (uenie,  iioii  lain  viciuriose  quani  miraculoso  devicit  cosdeni,  et 
"  etectuin  nialc  verdceiii  rebe/lati(iuin  iii  deliciis  suo  Iroiiiilu  coiiculcavit,  qiiibusdatn  m  fugani 
fOiivcr»is,  aliis  glaJio  c«riuou(ibiis  ot  celcris  capiis  duciis;  fuiique  capioruHi  numeru»  ca- 
pieiiUHin  uiullo  uiajur.  Jii  quo  cunDictu  s^icerduialis  iuinislerii  e(  pontilic:iIis  (nodesli;e  nou 
vbl.ms,  totalitcr  iiulluin  Usi(  ,  sed  aiiiiuaiidu  e(  exhuitaiidw  suo&  ad  pugnntn  plus  oQit  iu 
Int^ux-  quaiii  ipsis  iianihus  prorccit  ntl  puj^njin  ,  oijleulaque  vicioria ,  ad  casirum  ,  unde  exie> 
ia(,  tuu)  K^udiu  iegrek;>us  e)(.  l'jucis  au(en)  decursis  diebus,  cives  virga  corrc(.lioiiii  edocii , 

VARl.t  LECTIO.NES. 

"  oniiseraHt  ?    •*  couveni»s«i  td.    "  m  ta. 

r^OT.-E. 

(77)  UMriiy.  Duut  ti  *V«(,onri//<.  quae   *.ll*  duabus   f«re  Ktica  a    Vip^uuo    di>unl  t  scpictiirion», 
mridic  ut  orictit«   urbis. 


II 


^^                                                          I.Al  UC.Nill  [)!•  LWoblO  584 

qnod   lotrp,^.   rivcs  nrl.om  qna<(:.m    .lio.  vi.ldirol  A  Iribns.  scilirol  lol.-innc  M.-llonsi .  Rr.goro  Tnllcnsi. 

fe.u  srcn,..la  ,,osl  fe.lnm  wnc.i  Baril.olomci.  crm  n,„l„lfo  Vinlunonsi.  Willcrmns  :,bl,--,  S:,ncli  M.n- 

man,,  forli    ol  armnla   ciennlcs.  numero  irc.lecim  gueii  oligilur.  Oui  rum  monDol.MS  Im.jws  lori  fariu» 

nul.a  ad    bolla  expo.Iili,  eos   (78),    qni    inierius  in  f„issot  prior  FlnTini:,ronMV  inronii  .linum  priora- 

tnun.l.on.l.ns   crani  snpradiclis,  virililer  invaden-  tum  ocdosi.i  cl  omnil.us  om.inis  on.nimo  :c  .lirntum 

los,  cum    v.x  csscni  numoro  irecenii  ,  eos  lamcn  ei  a:l  nichilnm  rclariam.  Hic  appon.Icns  in  «lalcr:. 

.l/!v,cerunl,  cl  cx  cis  capios  duxcruni  fore  ircccu-  consi.leralionis,  sibi   a.l   .lo.Iorus   co.lorc  si    rlrscs 

<os  ;  in  quo  oonnicla    ccci.leru.il  ccr.lum   viri    vcl  cxislerei,  el  ad    merilum  si   .slronnns  omendalioiii 

amplius.  Q.io  f.,clo  civcs  v.iMe  pcrierriii  ci  allrili,  loci  insislcret,  Deum  ,  c.i  f^.mili.nre  cst  eii:,m   no:i 

♦lemum  parcm  opiscopo  offereitles,  procivil.iisquos  roganlibus  mull.i  prcslaro,  sibi  iu  :•  Ijulorium  invo- 

«•apios  lenebat  .lanies  dccem  mitia  tibras,  omncm  cavil,  el  l«nlo  operi  l.inloqnc  onori  l„",mcros  appo- 

e.  snnmjosiiciam   q.iiiiavcn.nl,  ci   prefali  Tigh.ti  suii;  q.ii,  divino  se  brachio   sirslcnlanie,    primo 

jnrai.  cccidcnint,  et  s.c  pace  inler  clerum  ct  civcs  anno  lif^na,  l:,qnoaria  ,  lccla  ei   rclaioram  ecclcsic 

Fod.lila  (79),  ipso  a:ino   circa  purif.calionom  l^oaic  cun,  lurri,  velcribns  opcrluris  putrcfarlis  abjccli», 

Virginis  Iranslaliisesl  de  Virdiino  ad  opiscopalum  irsquc  ad  snmmum   rcsiauravil.  C;.pilulum  quoque 

Aliisiodoren.som  «  i.Iem  cpiscopns.pace  non.lum"  ^  cnm  dormilorio ,  rofcciorium  cum   granariis  sali» 

hene  coiifirmaia.  compelciiier  ol  boncsie  resarcivit.  Florreiim  etiam, 

10.  Cnm  vcniTabilis  abbas  Lo<lrtwIciis  scnio  fcs-  quod  sepibiis  circumsoplum  crai  et  clausum  ,  |iim- 

»iis  rcsignasscl,  prcseniibus   viris    rcvercndis  pa-  pluoso  opere  ei  forii  dc  novo  consiiuxil,  granpra» 

quos  pniiio  snle  m.insuetndinis  mnnila  neclcrc  neqniverant ,  paccm  cor^ponriil  inqn.rerc,  et  mo- 
«lianlibus  bon^s  ad  bane  concordi.nc  f.irmam  .lcvontnm  csl  ,  quos  jiiris.liciiof^c  omnimoda  tem- 
porali  et  jurilms  ccclesi.'»»  rcslilulis  ,  dccics  mille  libras  cpiscopo  pro  dainnis  et  sumpiibus  c«- 
solvcrcnl.  Scdilque  episcopus  civir.jicm  ex  innc  in  iran.juilliiale  regens ;  cqi  lantum  prxfuil 
anno  uno. 

Qualiler  nd  ecclcsiatn  Anlissiodorensem  trnnslatvs,  elc.  Elapso  deiiide  aliqnanli  lcmporis  inlcr- 
vallo,  1,00:0  inomoriae  Regnaudo  de  Salligniaco  Auiissiodorcusi  episcopo  rcbus  bnmanis  eiomplO, 
ad  ccclcsiam  Aiiiissiodoreiisem,  in  qua  decanalum  relinnor:.t,  iil  pr.-e.liclum  est,  tam  pcr  cleciio- 
nem  qiiam  posiuialionom  canonicain,  auclorilaie  apostolica  imervciiienle  ,  cum  laeiilia  inagna 
fiopuli  ei  cleri  iraiislaiiis  csl;  ubi  qualiicr  rexeril  **  qn.-Bve  gesseril,  salis  opcruin  suoniiu  evidcft- 
tia  dcclaralur,  de  qtiibiis  aliqua  brevi  cbirographo  pei^slringamns.... 

Sed  eliam  horc  ex  posfcriore  ritcp  parle  ad  rem  notlram  faciunt  : 

Qualiter  profeciiis  esi  in  nuxiliutn  Cnroli  regis  Sicilicr.  Ea  lempeslale  qua  damnala  memoriae 
princeps  nefandissimus,  palerni  scclcris  imilator,  Manfredus  ,  filiiis  Frederici  quoiidam  impcra- 
foris,  regno  Sicili.T,  proprio  Pclri  pairimonio,  el  dncaiu  Capunc  occupalis,  res  eotlcsiaslicas  darn 
iialiililcr  traclabal,  cveriebai  ccclesias  ct  fug;,bal  prslaios,  vocato  per  suinirnim  ponliGcem  viro 
magnilico  Carolo,  regis  Franciae  filio,  pro  suscipicndo  regno  hiijusmodi  el  libcrando  de  m;in'bus 
Impii  memorali ,  concessaque  ab  aposlolico  omnibus  in  r jus  auiiliiim  proficisccntibijs  pcccatoriim 
suoriim  induigenlia  gonerali,  zelo  dcvoiae  percgrinaiionis  accensus ,  Romam  adiil  in  Caroli  siibsi- 
dium,  aposiolica  lamen  inierveuienle  liccnlia  profeclurus;  iibi  a  s;inclissiino  paire  Clemenie  I?, 
Romanse  ecclesioD  tnnc  pracsideiile  ei  cardin:(libus  honorilice  ei  gaudens  reccpius,  comioisso  siW 
in  ips"»  cxpcditione  iegaiionis  oflicio ,  de  man.laio  ojusdem  sumnii  ponlifiois  iii  auviliuni  cins.lcm 
Ca^-oli  in  regcm  consecrali  {nn.  1266,  »br.  26),  ciim  eodem  rege  el  ejiis  exerciiu.gressum  direxit. 
Cumque  jam  api-roximassent  Bcnevenlanam  civil.v.ein,  ubi  siabu  adversarius  cum  Aleinannorum 
mulliludine  bcllicosa.  jamjamque  starenl  *'  acies  hinc  iude  paral.-c  congredi,  ipse,  ul  erat  armis 
inius  .livinis  pnccinclus,  et  exterins  it.dulus  mililaribus  siaiis,  siiper  rcjis  cxcrcilnm»  salularis 
exhorialionis  sermone  prxmisso,  pro  ipsis  animandis  ad  piignam,  elevala  manu  loricaia,  aposlo* 
lica  frelus  aucloriiaie,  oinnes  ab  omnilius  peccaiis  absolvii,  evolalionem  illis  pr;emiliens  incun- 
ctanler  ad  paliiam,  si  qui  lorie  morienles  pro  viribus  slrenuins  .lcbellassonl.  Moxque,  u;  praedi- 
calionis  suac  cxcmplaris  probarciur  docior,  non  seqiii  se.l  pf.Tcedere  visus  ad  prxlium,  tanioani- 
inositaiis  ardore  corda  v.denliiim  inflammavil,  qiiod  passiin  per  bosles  ci  gladios  irrucnies  iion 
nggreili  sed  furcre  videbanliir.  In  quo  roiigressu  modeslioe  poulificalis  noi,  immemor,  nunc  ;Jci«5 
erumpendo,  nuncequos  bosliiiin  gladio  prosicrncndo,  niinc  claniando  et  aiiiinando,  gcsiu  el  linguae 
rediinebal  oflicio,  quod  in  personas  bosituin  allemplare  propier  irregularilaiis  periculiim  forsitan 
expavebai,  si  fas  sit  crederc,  quod  virsirennus  in  jiisio  bello  el  lctaii  coiifliclu  fcrienlibus  inanu 
mulua  noii  repugnel.  Deni.|ne  Manfredo  morle  cadenle  iii  beilo,  suisqiie  vel  caplis  vel  riigicuiibus 
aut  gladio  peremptis,  explelo  victorioso  cerlamine  ac  ipso  rege  lolius  Apuli;c  regimen  el  domi- 
nium  iranquillum  adeplo,  cum  ipso  aliquandiu  conjmoralu^s,  deinde  valedicio  reccdens,  aposio- 
lica  rcvisil  limitia  ;  uJii  a  papa  ol  fratnbns  cum  Ijeliiia  et  vencralione  susceplus  el  aliquoi  .liebns 
immorans,  .ic  deinde  cum  apostolica  beiiediclione  recedeiis,  iier  suum  Duinino  prospertun  facicnlc, 
ad  propria  regressus  esi. 

VARlyE  LECTIONES. 
'-*  aliys.  i.     "  mindum  1.    ■'•  icsit  ed.    "  slarel  ed. 

NOT/E. 

(78)  S.til.  cives, 

(7!))  Chariani  pacis  vigtlia  S.  Andre;c  (i.  c.  Nov.  29)    a.  1246  daiam  essc,  Calmoi  II,  p  503,  l.siatiir. 


m  CESTA  EPlSt.  VIRDUN.  ET  AUDVT.  S.  VITOM.  —  CONTINHATIO.  080 

c  rr(in.jiife.nl(>>  mciioriTii.  (K'Cini:>s   rynvas  (80)  ol  A  ni!Ou-;qiie  lis  nlrimqnc  swdnrcinr.  Inlcrca  civcs  Vir- 


vle  Oli.iniOi;! .  (|nc  prr  40  nnnos  prioralui  Fiavinia- 
cciiS'!  S'.il)!ale  fiicr.'>i!l  a  roniile  Lunnrisville  (81), 
per  iiKhisiri:im  >u;un  cl  labort^m,  ct  pcr  (liiccm  Lo- 
tltorin;;ic  M.ilhcum  n.i  liiiMim  siium  revocavil,  ct 
fcie  meiiicialem  villc  dc  Fl.ivigiiei  ,  qu:im  dnx  Lo- 
llioringie  V;illicns  s.isivcral  rl  siio  «iomiiiio  manci- 
paxcrat,  ciim  miiliis  rebiis  nlii»  rcncqiiisivit.  Qnnm 
commojus  hulc  loco  exiiieril,  ipsi'»  renim  ct  e«li- 
ririorirn  mofiimcnii*  dcciarnitir.  Igi'.ur  pro  liiijus- 
ccmo^i!  ei  niiis  botiis  ;til  nlib:>riain  S.incli  .M:msncli 
»p»o  iiivito  trarlus  fnii.  Qui  illo  Irnnsvoclns ,  invc- 
nit  ecclesiam  lam  lioiiis  spiri(u:ililius  qiiam  lcinpo» 
ralibus  disf^ipnlani  ct  prnvibus  dcbilis  oneraiat)). 
Oinnos  fire  reililiis  ec( li  sio  profundissimo  dcbito- 


duncnses  liincnles,  ne  episcopiis  caslrn  lornrel  el 
exciibilores  ponorcl  in  lurribus  nosiris,  quilius 
arcoret  inlroilum  ct  exitiim  civibns,  proposiienml 
turrcs  dcjiccpc,  nc  cis  csscnl  impedimenlo.  Lnpici- 
(lis  crgo  gcnernii  ediclo  congrcfjnlis,  ceperunl  tur- 
ros  insiruinciilis  suis  fcrreis  cflfodcrc,  iil  cas  vnlo- 
rciii  facilius  dojiccrc;  cujns  rci  gcsle  mcmoria  mo- 
nimeiilis  pnlcntibus  in  posieros  pcrpeliio  polerit 
derivari.  Moc  viso,  vcnerabilis  pater  nnslcr  Willer- 
niiis  aninio  gra*  ilor  conslcnalus,  cives  copil  mulli- 
niodis  rogalibus  pulsare  ,  nc  lanlum  facinus  pcrpc- 
irarciil.  Qui  niillalcniis  rogalui  ipsins  voluerunl 
acquiesccre,  nisi  siib  lali  condilionis  paclionc,  quod, 
si  cpiscopus  occasionc  liirriiim  ipsis    aliquod  t;ra- 


rum  ililiivio  submcrj>os  reporil,  el  calices,  lcxiiis,  "  vannMi  infcrrci,  prediclus  abbns  ciim  capiuilo  lcnc- 


crnce'*  casiila<que  ct  mclior^s  cappas  invndians 
•iivc  lii,  ila  qiiod  sorls  ('itnlio  usurns  parturirct 
ampliores;  leoiuni  ecctosic  ,  celatnmm  ,  rlniisurnm 
quoqtie  ciiiie  rcpnravii,  alias  ciiam  ofiicinns  mo- 
lior.ivii,  iirliislria  sua  cl  hibore  debiln  minoravil, 
iisur.is  leviavit,  univcrsn  qiic  oppignorala  er;iiil  re- 
deniil,  rciliiUN  nnii>liavii,  eci  Ifsiam  de  Cl.ilcigneis 
a  romiic  Tuiicnsi  ciim  nppendiciis  siiis,  allare  vero 
ab  epi£C0|)0  TuHensi  Rogcro  ncquisivii,  ?Ilarc  clinin 
de  Germai  ct  de  IJiires  nb  codem  cpisropo  cuin  ap- 
l^endiciis  suis  oblinuit,  cl  niulta  nlia  ,  cx  qiiibus 
cmnliiinenliim  nd  nnnaam  vnlcnlinm  centum  libra- 
rum  possii  provenire,  ecclcsie  Reati  Mansueli  ac- 
quisivit  iiifia  spaiiimi  ocio  ^nnorum  et  ditridinm, 
quibus  prernit  erclisio  illi.  Qui,  inqiiam ,  Willer- 
mus  abbas  eccicsi.^.m  didnm,  cui  prceral,  non  spi- 
riiu:ililius  so'uminodo  ,  Tcrum  eiiam  lempornlibiis 
copiosissiine  etnilil  inrromenlis.  Ilic  de  priore  suo 
J;»onbo  tiiclo  de  Vifcni:cics,  ciijus  viiam  el  mores 
»:iijs  romposilos  ct  lioncsios  nnvcral,  de  assensu 
R  idulfi  Vir-Jiiicnsis  cpiscnpi  abbatem  apiid  S;in- 
C  uin  Agerici!:ri  (re;ivil.  Ilic  pius  et  ninnsuetus, 
(lunmvis  brevi  ablializavcril  lempore,  nomen  bonum 
loco  i'Ii  acqiiibivit.  Fuit  onim  vnlJe  gvaiiosus  el 
inulia  imna  in  loco  i!lo  operalus  est. 

\\,  li;iliir  vencrnbili  paire  nosiro  'Willermo  ab- 
baiizante,  scdilio,  dc  qii.'>  suprn  mcntioiiciu  fecimus, 
qiie  inier  cpiscopum   Gnidonem  de  Melloio  "  ex 


rcliir  cis  in  duobus  milibus  libris  forliiim  oblign- 
tus  ".  Obsidibuji  igiiur  dalis  el  paclione  confir- 
inflla,  Currcs  iii  slalu  suo  permanserunt.  Cives  vero 
il:\iisurani  curie,  domum  portariam  cl  lapidcs  cc- 
clesic,  s(^ulplos  mullis  sumplibus  el  poliios,  ad  va- 
lcnliam  fcre  irecenlnriiin  librariim,  ad  clausuram 
siiorum  mcnium  el  propugnnciilorum  deduci  fece- 
riinl.  F.piscopiis  igiliir  liis  ct  consimilibus  in  irain 
concilatiis.  vidcns  sc  nitliil  posse  infcrre  gravaini- 
nis  civiiali  cl  civibus,  omnein  Scanliam  a  summo 
nsque  dcorsum  et  tolum  snburbiiim  stipcrius  iisqtic 
ad  S:)ncium  Amanlium,  ut  sallim  vel  sic  furori  suo 
snlisfaccrel,  igni  fccil  conorcniari. 

12.  flujiis  tomporibus  cum  Fridciicus  impernlor 
in  siipcrliia  el  abusionc  in  ccclesiam  Oei  rabie  dese- 
vircl  cfferala  el  frnude  licreiica  scrponlino  lapsu 
universum  pcne  orbem  inqtiinaroi,  smnmMS  ponii- 
fcx  IniioccniitislV,  reluctandi  gratia  Liigdiino  Gnl- 
lic  appulil  {nn.  Mib) ,  non  nl  liosliles  confliclns  li- 
niidus  d*rclinarcl,  soJ  ul  polins  el  seciirius  reluclyri 
valercl.  Fidci  i^Mliir  armnlus  clipoo ,  adjnlorio  frc- 
liis  divino,  ei  se  virililer  opposmi,  ne  vcrilatem 
falsilns  obutnbrnrel,  ne  cqitiinli  •niquiUis  prcvn- 
leicl,  ne  fidcm  pcrfi.Iia  (Jcbelliirc!.  Exerio  igiiur 
poleniissime  Pciri  glaJio,  in  ipsum  excommunica- 
lionis  dicmvil  scnlonliam.  Posl  bcc  communicalo 
lociiis  cleri  consilio ,  iiiiivcrsalis  ccclcsie  jndicio 
prcdiclus  Fiidericus  soeplro  imperi;ilis  bonorispri- 


una  pnrio,  ei  cives  Virduncnscs  ex    altera  versilm    d  ■  atur  (nn.  ISIC::  eujns  scdc  landegravius  sublimn- 


ti:r,  in  l;iniiii)i  invaluii,  jLopiscopus  prediclus^iua- 
fuiiiqiic  potiiit,  res ,  redims  ct  bona  noslra  m.iiiu 
violenl.i  subripuoril.  Comes  vero  Bar.-ei.-:s  biiic, 
dominiis  qiioqiic  dc  Asprcnioifl  iiide.  Bonis  crgo 
noftlris  dntis  undocumquc  iii  dircplioiicro.  compiiLsi 
siinuJS  iircessiialc  urgente  lonun  noslrum  iiivili  dc- 
•ererc.  Dispcrsi  igiiar  per  nosiros  prioraliis  cl  per 
alia  loca,  lamdiu  irrequieto   ibi  mansimus  animo, 


liir,  II'.  calliviice  fidei  mnlcrinli  glaoio  fcrrel  ."uxi- 
lium,  ui  nb  aliero  allerius  insnflicicnlia  snpplcniur. 
ciiii»  bi  duo  pladii  mulutim  a  se  mcndiceut  anxi- 
liuiri  lilqiic  ad  invicem  sibi  virc.s  dcbcant  nllcnias 
jiiipcr;iri;  qu'  brcvi  supcrvivcns  lcnipore  ,  ?!i.e 
morle  sna  itilulit  mcsticiam  el  dolorcm.  Isio  sublaio 
de  mcdio  (an.  1247),  crcctus  csl  in  regom  vir  no 
bilis  Willermus,  miles  acerrimus,  filius  comiiis  Je 


mcrlolo  I.     "  oblioali  I. 


(80)  f»'^n»as  i.    e.    Einvaux   on    Neinvaux  prh 


VARLf:  LECTIONRS. 

NOT/E. 

(81)  Luneville, 


M7 


A.NNALLb  S.  MTOM  VlKDtM. 


m 


iiobndc;  qiii  nuillis  coinntiksis  prelii*  coiilra  icgcin  \  libias  [«•cclciiaii»  "  iioslrjin]  gra»averuiil  •».  Cuui 


CoiirjJuin,  tiliuin  proiicli  FiiJerici  apuslalc  ,  el 
ali«|uibus  capliii  munilioiiil>u8  cl  caslelliK,  iiinuine- 
rus  pvr|)«dtU8  csl  inbidias  et  «iolorcs.  Innoceiilius 
vcro  siinuiius  ponliTex  pro  (uicioiic  ecclesi^iiiice  li- 
burlutis,  80  a<i  oinnc  ilibcrinten  obiticns,  ccclesie(|iiu 
Doi    persut|uulioiiibus   coniinorieiis  ,    eiaclionihuii 


i);ilur  iiiiriiliilfii  ossonl  elalioneg  iiiaris  el  inirubiliit 
iii  allis  Doiniiius  {l'ial.  xcii,  0),  slaluit  procellani 
cjiis  in  auram,  cl  ille,  qui  iniperat  veiilin  el  luari, 
iinpcrio  siio  iinperavil,  iinperalori  ne  inperarel; 
liumiliavil  ciiiiti  )miiii  is,  (jui  esl  aiile  sccub,  qui 
liuinilial  oiiuiein  allilu(iiiiein  exlolleiilcm  se  adver- 


inauililis  ct  iniporliinis  cepit  omnein  ecclcsiuiii  cl  sus  scieiiliain   Dci.  Minis  eniin  oppresseral  el  iii 

inonasieria  cii^iiniier  exbauriie,  ila  quod  vlcena-  conculcalioneni  dodcral   ccclcsiain   Dei.   Pra*lerea 

riain.deindc  denariani  parlcin  omiiiu.ii  rctliluuiii  el  illo  Fridericiis,  qiii  vclieiHenli  scismaie    lurbaverai 

iiucimarum  in  donalivis  milicie  sibi  dari   ab  oiiiiii  urbes  et  rcgiia  coiicusseral,   coiruii  cum    Dagon, 

occicsi..  el  monasteriis  coinpclleret,  cos  vero  qui  sorlein   liabiuirus  cnin  Cliorc,  Dallian  cl  Abyron, 

negarcni  exconimunicationis  seuienua  pcrcelierct ;  quorum  iiniiaiorem  se   fccii,  cccleiias  in  Chri*sii 

cardiiiales  veio  hiiic,  sumnius  poiitircx  inde,  lain  iii  coiiliinieliam  conculcando  et  ipsorum  boiia  depo- 

vicenario  quam    in   dcnario,    tam   in  peiisioiiibiis  pulando,  Quo  dcfuncio,  doinnus   papa  Mcdiolaniiia 

«{uam  in  prociiraiionibus  ei  subvenlionibus,  in  uiille  ^  lepedavii  («n.  1250}. 


ANNALES 

SANCTl  VITONI  VIRDUNENSiS. 


OG.  Pass  0   sancii    Dyonisli.  Sanclus    Siuiciinns         7S8.  Obiil  sanctus  Madelvcus   episcopus  Virdu- 
cum  Anionino  ex  precepio  beali  Dyonisii  posi  mar-      nensis. 

lyriutn  ipsiiis  Roniam  icndens  angeiica  visilalione         77i.  Pctru»  Virduncnsis  episcopus  insiiiullur. 
edocius,  ad  uibcm  Chivoium,  que  Virdunum  diciiur,         795.  Obiit  Tatrus  episcopus  Virdunensis;  succe- 
divertii;  verliuin  Dei  civibiis  predicans,  muUos  con-  q  dii  Ausirannus. 
vcrtit  ct  ecclcsi:<in  in  lionore  beaii  Pciri  conslrucns         800.  Obiii  Ansirannus  cpiscopus   Virduncnsis  ; 


ct  consccrans,  ab  ipsis  cbristianisquos  converieral 
episcopus  eliijiiiir  prinuis. 

360.  llis  leinporibtis  posl  vastaiionem  Hunorum 
ccclcsie  refloniernnt,  et  Pulcbronitis,  discipulus 
l.upi  Trecassiiii  episcopi,  ccclesie  Virdunensi  5. 
ejMSCopus  prcricilur. 

503.  Transilus  sancii  Firinini  episcopi  Virdu- 
ncnsis.  Cni  a  Clodoveo  rcgc  Ijcatus  Viionus  substi- 
luiiiir,  et  iniroiiizaiur  in  sede  poniiflcali, 

518.  Anntinciaiio  sancli  Agerici. 

528.  Trai.stus  bcati  Vilotii  Virdunciisis  episcopl. 

554.  Ordiiialio  "  episcopalus  saiicii  .\gerici. 


succedit  Ileriiandus  (82), 

847.  Obiil  Hildinus  Vinliinensis  cpiscopus ;  suc- 
cedil  Ilallo. 

915.  Gomhusia  est  ccclcsia  Sancti  Viioni  Virdu- 
ncnsis  liba:  *'  memcrie  sanclorum. 

920.  Obiii  Dado  episcopus  Virduncnsis;  succedit 
Bornoynus. 

94i.  Obiit  Dernoiiiiis  cpiscopus  Virdunensis; 
eiiccedit  Bercngarius,  Oilonis  imperaioris  consan- 
giiinetis. 

952.  Dc  monasterio  Sancii  Viioni  pellunliir  clerici, 
subrogantnr  monacbi  sub  abbaie  lluberlo  (83). 


002.  Obiii.saticius  AgcncusrsuccediiCaramerus.  „„„    ^,  .     „  .  ,r-   . 

,00    t^  »■/>.•  »  n      958.  Obiit   Bereiignrnis  cpiscopus    Virdiinensis; 

1)88.  Pipinus,  Anscgisi  filius,  cepit  rcgnare.  A  w  c  r 

cujus  tetnporibus  bcatus  iMadelveus  duravil  usque 


sucredil  Wicfridus,  qui  fundavit  ccclosiam  Saiicii 
Pauli  Virduii. 

986.   Obiit  Wicfiidus    cpiscopus    Virdunensis; 
suceodil  Addbero. 


ad  lempora  Karoli  Magni. 

Isie  Pipinus  d«x  ei  illuster  princeps  Francoruin 
ciitn  iixore  sua  illuslra  :nairoiia  Pleclrude  dcderunt 
ccciusie  Sancti  Viiotii  vilbm  Pa^idain  ciim  perii- 
uciiciis  suis  cuin  silva  spaciosa  que  N;>ucn  sancti 
\'itoni  dicitur,  aniio  septwno  Childoberti  n^gis. 

YAW.E  LECTIOMiS. 
*' ««p<rjcr.  1.     •'gravareriiil  I?«(i.    '"  ornaiio  fo./.     ^*  iiu  coil.,   forlusse :  y\^:lh. 


900.  Obiil  AJclbero  episcopus  Virtlunensis;  suc- 
ccilit  llcyiiio,  (|uj  fundavil  inoiiuslcrium  niOHialiutn 
Saiicli  Jliuii. 


<8i)  llec  lis  snppleiida  suiii  qint  ex   aniiquiore 
»jusiictn  codicis  parle  jani  supra  iV.  p.  7  ediia  suiii. 


(H3)  V.  Cliflriam  Beiengarii  op  sopi  apud  Uau»- 
scl,  Ppjbb.  p.  2. 


989  ANNALES  S.  VITONI  VIUDUN.  990 

1005.  Obiii  Fiiigenius  :ibbas  Saiicli  Viloiii;  siic-  A      10U9.  Obiil  Roauifiis  abbas;   succedil  Laurenlius 


ceJil  Iticlianlus. 

1025.  Obiit  llejnio  episcopus  Virilunensi»;  suc- 
ce«lil  Raymberliis,  qiii  funila\il  moiiasleriuin  Sancii 
Agerici. 

1039.  Obiii  .Haymbcrlus  episcopus  Virduneneis; 
cucceilil  l(icli;irJus. 

1046.  Obiil  Uicliardus  niibas  Sancli  Vitoni;  siic- 
rcilil  Walcraiiiius.  Obiit  Kicliardus  opiscopus  Vir- 
dunensis;  succedil  TlieoJericus. 

1048.  Civitas  Viriiuncnsis  a  iliicc  Godenido  ct 
Baliiuiuo  capitur,  Jeprcdatur,  cluiiacum  moiiasterio 
Saiicle  Marie  inceiidiiur. 

1049.  Obiil  bealus   Odilo   abbas    Clunincensis. 


Jberusalein  a  duce  Godcrriilo  Bulluniensi  ei  a  cliri- 
slianis  capitur. 

1106.  Imperatori  lleinrico  patri  roorluo  Heinricus 
succedit. 

1107.  Richerus  cpiscoous  obiil;  cui  succedit  Bi- 
cliardus  clcclus. 

1111.  Monasterium  Sancti  Vitoni  expnlsis  inona- 
cbis  a  Ricliardo  cpiscopo  deserlum.  Iluiiiricus,  filius 
Ilciiirici  dicli  rcgis,  Roniam  qiiasi  pape  l*ascali 
salisfacturus  vcniens,  ipsuni  cuiii  cardiiialibus  iiiTra 
bcati  Peiri  ccclesiaiu  iradicione  ccpil  ei  in  ceiioso 
loco  trusit. 

1114.   Mouachi  Sancii    Viloni   ad   monaslerium 


Dodicala    cst  ccclesia    beaic    llarie  Magdaloiie    a    ^  redeunl  posl   niortem  Ricliardi  episcopi.  Vucavit 


Leoiie  p.ipa  iX. 

1056.  Obiil  lleinricus  imperator;  succedil  lleiu- 
ricus  piicr. 

1060.  Obiit  'Walerannus  abbas;  succcdii  Gri- 
niuldus. 

1064.  Sancti  Bartbolunici  cnpelia  cuin  alrio  de- 
dlcalur.  Ll  stella  qiie  diciiur  cunieta  appaniii ;  quo 
eiiatii  aiino  Haro.^Idiis  Angluruiu  rcx  iiilcrimilur, 
bucceJeute  Willermo. 

1069.  Obiil  Godefridus  Jux,  (iliiis  Gozoloiiis  Jiicis; 
tucccdit  fllius  ejus  GodefriJu»  Gibbosiis  dictus. 

1071.  Obiit  ErtncnlVidus  canonicus  el  cdiiicator 
ccclesie  Beate  Maric  M;igdolcne. 

lO^.'^.  Rodulfusdux  invasil  Sa.xoniain. 


episcopatus  tribiis:  aniiis  semis. 

1110.  SucC';dit  episcopus  Ileiiiricus  Virdunensis. 

1117.  Beilum  ante  Virdunum  coniiiumRiiynaldi  el 
Willermi.  Obiii  Pascalis  papa ;  successii  Gelasius. 

111S.  Obiil  Balduiuus  rex  Jcrosolimilanus. 

1119.  Obiit  Gelasius  papa ;  succedil  Kalislus  se- 
cundiH. 

1120.  Civitas  Virduneiisis  a  comite  RaynalJo  ca- 
pitiir,  el  maxima  pars  urbis  cum  monasieriis  San- 
cli  Salvaloris,  Saiicli  Petri  Sancliquc  Agerici  in- 
ceiiditur  ot  spoliaitir. 

1122.  Civcs  Virdiinenses  ccmiti  lleinrico  dc 
Grandi-Prato  lianc  urbem  per  tradicioi^cm  rcddi- 
derunl;  a  qiio   aliqiianto  lempore  possessa ,  mulia 


1076    Obiit  Godcfridus  niinor  dui;  succedit  Go-  f;  niala  ibi  commisil. 


defridus  qiii  Jicilur  Bulloiiiensis. 

1077.  Hodulfus  abb.ili  Griuioldo  succediU  Gelu 
validum  4  mensibiis  conlinnum. 

1078.  Obiil  Grinioldus  abbas. 

1079.  Bclluiu  iii  Sixoiiia,  ubi  Uodulfiis  dux  inte- 
riniiliir  a  Ileinrico  niiiioro. 

1080.  Translaliim  cst  corpus  donitii  cpiscopi 
Richardi,  ct  sopulliini  cst  aiiie  cburuin  iii  novain 
Itabilicim  Sancie  M.tric. 

1082.  Scdicio  niagiia  iiilcr  regiiuiii  et  sacerdo- 
cium.  Pro  qiia  a  monasterio  saiicli  Viloni  pcr  se- 
pieitiiiiim  monachi  siiiit  cxpiil.>>i,  s*  ilicel  tisquc  post 
uioriein  TbcoJerici    cpiseopi  Virduntnsis 

1086.  Hoiluin  in  Sailianaco. 


10'S7.  Obiil  Willernuis  diix  Norinaiinonim  ei  ret       Co!"'ardu 


1124.  Concordia  facta  esi  inlcr  regnuni  et  sacei- 
dociuin. 

1125.  Obiil  Kalixlus  papa  ;  succeJil  llonoriiis. 
Heiuricus  quiiitus  iinpcrator  obiit;  succedil  Lolha- 
rius  dux  S?xonie. 

1129.  Ileiiiricus  episcopalum  rcddidit.  Orsio  ab- 
bas  Sanctl  Dionisii  Uemciisis  cligiiiir. 

1150.  Obiit   llonorius  papa  ;  succedit  Iiinoccn- 

cius  ®*. 

1151.  Orsio  episcopatui  reniiiiciavit,  ct  AJelbero. 
arcliivliaconiis  eligiliir  el  dic  saiiclo  pasclic  Parisius 
consecralur  ab  lnnoccntio  papa. 

1152.  Turris  Yirduni  capilur  et  evertilur 
1158    Obiit  Loiharius   imperalor;    cui   .succedil 


Aiii;luruiii.  Viclur   papa.  Traiisiaiio  saiicli  rsicliulai 
111  Bar. 

10;i8.  Obiil  Tlicudeiirus  cpisriipiis  Virduncnsis; 
MKCedil  Hiubenis,  cl  Urli.Tmis   p»na. 

1091.   Oliiil   lleriiiiaiinus    .Mellciisiiim  episcopus. 

1095.  Lousecialiu  Hi<  lieri  episcopi.  Conciliimi 
«•pi.si  oporuni  peiic  loiiiis  orhi»,  eiccptis  Loiiioriiigis 
Ah:ii);iiiiU6  Baugnriis,  apHd  ClaruiiiiiioiUeiii  Avernie 
esl  cdiigregaioiii. 

lU97.   Siellj  que  ditilur  (oininfl.i  nppirtiil. 

1098.  Obil  1'rbaiius  papa ;  sucredil  Puscalis  pjpa. 


1139.  Ohiil  Laurencius  ablias  Sancti  Viloni;  Se- 
gardus  siicicssil. 
1142.    Obiit   Segardus  abbas ;    cui    Cono   suc- 

CCSsil. 

1145.  liiiiocencius  papa  obiit ;  succedii  Celc- 
srmns. 

i\'ii.  Ohiil  Cclestinus  papa  ;  Lucius  succe<:sil. 

114."..  Obiii  Lucius  p.^pa  ,  Fjigenin»  sticcodil  lor- 
ciiis. 

1H7.  Eiigoniiis  papa  corpiis  he.ilissiini  P.iliis 
Viioiii  in    ip>.iu9   die  fcsli\ilulis    in    novo   ferelic 


VAHLL  LtCTlU.NLS 


iltt   c,   t{ri)tu$. 


99»  AN.NALtS  S. 

transposiiil,  cl  in  liio  rcsii^ii.ills  Sancli  Mnrlitti  CC" 
ciesiaiu  ^♦'aic  M.nif:  iledicavil. 

lliiO.  OI)iil  Eygenins  p.ipa;  siiccciiiC  AnRHtr»sin<«, 
ei  poHica  Adrianns.  ConiLtnstnm  csl  nionasicriiMn 
SaiiCic  Maric  Mng'I.'ilcne  cl  ni:isinia  pars  iirl>i*. 

n.S2.  Obiit  CorarJus  rex  I\om:morum;  siicccdil 
Freiloriciis  (lux  Elisalii. 

H53.  Ikllum  anic  Mozon,  ul*i  Mciienses  inierie- 
riinl.  Asr:i]on»  capta  a  clirisiianis.  Ken  Loili:u'in- 
KioruMi  tVcdcricus  pcrrcxit  Uomam  ad  impcriuiii 
dihilintliim. 

il5G.  Ordinalio  Alberli  cpiscopi  ijuobus  aniiis 
anlc  oliiliiin  Ailelhcroiiis. 

II 08.  Oliiil  A(l(  ll)Cro  rpiscopus  Virdunensis. 

1101.  Obiil  A(lri:)nu$  p.npn  ;  succedit  Alex:in< 
dcr  III. 

H<)3.  Oliiil  Alberius  episcopus  Vird:incnsis  cl 
inonncluis  S;utcii  Viloiii ;  surcedil  Ricliardus  diclus 
lnf;ins. 

1171.  Obiit  Ricliardus  cleclus  Virduncnsis  ;  Ar- 
noUlus  snccedit.  P-assns  csl  sanctUK  Tbomas  Can- 
iiiariensis  episcopus. 

i!78.  Obiil  Cono  ubbas  Sancti  Viloni,  qui  turrcs 
iapideas  ci  locum  Thezauri  dic.um  fieri  jiissil  el 
fercirum  sancli  Viloni  coinpleri.  Cui  succcdil  Ri- 
cherus. 

1179,  Richerus  sponlanea  voluntaie  fmitur;  suc- 
cedit  Allcstannus  jiinior,  ei  ipso  anno  obiil;  cui 
tuccessii  Alleslannus  scninr. 

1181.  Obiil  Arnoldus  episcopus  VirdunenMS  sa- 
gitta  in  capiiepercussus  ante  caslrum  de  Sancla 
fiianehulde ;  Heinricus  succedii. 

1182.  Obiit  Alexander  papa  ;  succedit  Lucius 
pnpa. 

1183.  Al!eslanniis  scnior  abbaiie  renunciavii; 
Tiiomas  abbas  Maurimonlis  subrogatur. 

1136.  Obiit  Liicius  papa ;  succeilit  Urbanus.llera- 
ricus  episcopatui  renunciavit,  et  Albcrius  clj- 
gitur, 

1187.  Thomas  abbas  renunciavit  ;  Htigo  suoce- 
dit.  Obiit  Urbanus  papa,  ei  Gre^orius  succcdit  :  <fui 
eodem  um\o  obiit;  succedii  Clemens. 

1189.  Obiii  Fredericus  imperator;  succedit  filius 
ejus  Hcinricus. 

1190.  Obiit  Cicmens  papa  ,  succedit  Cele- 
sthiiis. 

1194.  Fames  valida  adeo  ut  frumenlum  precio  4 
libranim  venumdaretur. 

1197.  Obiii"  Celesiinut  papa ;  succedil  Innown- 
lius  teriliis.  Hugo  abbas  prelaiure  cessil;  cui  Sie- 
ph.-^nus  succedit;  qui  paralisi  percussus  abbacie 
reiiunciavit  eodem  anno.  Lodoicus  iii  abbatem  eli- 


VITO.M   VIUDIN.  W2 

A  giliT,  fcater  Albcrli  cpiscopi    Virduncnsi».  — ybiit 
HeiiirioiH  iniperalor;  cni  suicedit  IMtilippus. 

1200,  C-ipi.i  fsl  (^oiislJi.iiiiopolis  a  Fraiiris  et  a 
Vciielis,  ct  n.ililuiiium  roniilcin  Flamlrie  impcrato- 
rciii  coiisiiKiiiiit. 

Ii08.  1'liilipput  rcx  nondiini  impcrs/or  eU  imier- 

fcctus  a    palalino ;  siicccdii  Oilo  com^f 

i  ;  qtii    posUjUHm   consccralMi  est   mandalis 

lniioceii'ii  prt/;c  iiiipcrans  cxcommunicnlu» 

dis  deposiios  est  regh  dignilalc,  ct  sublimatut  esl 
i.-nperio  FrcderJcu*  dux  4pulic.  Sedicio  magna  orta 
Viidiiiio,  cives  consurgentcs  in  ricricos,  clcrici  in 
cives,  01  mulla  mala  pcrpctranlcs  ;  ad  uliinium 
obiit  Albcrliis  cpiscopiis  I:uirca  iiilcrcinpttis ;  cui 
Siicccdil  Roberius  primiccriiis. 
"  1216  Coiivocttlmn  cst  Ronic  gc:icra/<  reneiHum, 
et  ibi  cruce  iujnatui  cU  impcralor  Fredcricus.  OLIil 
Innocencius  papa  ;  «ucredil  llonorlus. 

1217.  Obiit  Roberlus  episcopus  Virdiinensis ; 
succedil  Johanncs  d»^  Aspcro-monle  ;  qui  fuodavil 
monasieriiim  Saiicii  IVicolai  in  Pralo.  Factum  es( 
inceiidium  liujns  civilnlis  Virdurensis  a  grndibtis 
Sancte  M.irje  el  ab  Ancelini  vici  porla  nsqtic  ad 
ponlem  nr^tcbioli,  generaliicr  a  muro  asque  ad 
murum. 

1222.  Obiit  sanctus  DomiiiictiS  invcnlor  ordinis 
Prcdicaioruin. 

1224.  Jobannes  Virdunensis  episcopus  episcopa* 
lui  renuiiciavii,  iransicns  ad  episcopalum  .MeliCM- 
P  sem;  cui  R:idiiirus  dc  Toria  sncccdii,  cantor  de 
Lyons  (8^).  Lodoicus  abbas  Sancti  Viloni  labuLuii 
argenieam  ante  maju«aUarc  fieri  jiissit.  Gregorius  M 
papa  Fiedericum  iiiiporaiorem  moiiuii,  ut  cum  exer-  ■ 
citu  suo,  qui  jam  pridem  crucc  signatus  erat,  ad 
exierniiuandos  fidei  cbrisiiane  inimicos  Jerosolimis 
proficiscereiur. 

1226.  Obiii  Honorius  IX,  papa ;  succec/ii  Cre- 
goriiis. 

1227  .....  piigna  intcr  K:\dulfum  episcopnm 
Virdunensein  el  inter  dves ii. 

1232.  Canonizalus  sanclus  Uomioicus  inventor 
frairum  Predic:iiorum. 

1257.  VIII  idus  Marcii  Lodoicus  abbas  seiiio  fes- 
sus  abbacie  i-csign:vvit ,  qui  opus  sumptuosuin  ino- 
D  nasierii  inchoaverat,  el  anno  sequeiili  obiil.  Cui 
Guillermus  abbas  Saiicii  Mansueti  eleclione  succe- 
dil,  olim  monacus  Sancli  Vjioni;  qui  in  codcm 
opere  sumpiuoso,  in  edificiis  dommum  ei  capclle, 
iti  capsis  sanciorum,  in  cainpnnis  oplimis  ct  maxi- 
mis,  et  iii  acquisicione  fundoruui  fidelissimus  iii- 
ventus  cst,  sicui  **  ei  predcccs.sor  ipsius. 

1241.  Obiit  Crcgorius  p.ipa;  succetiil  Celeslinu»* 
sedil  diebiis  18;  vacal  pcr  trienniuin  sedes. 


VARIiE  LECTIONES. 
fxpc   in  codice  obtcisi  tupplevi.    *^  sic  c. 


^OTi*:. 


(31)  Lann. 


'jz  a.n>ai.es  s.  viTo.Ni  vmoiJM.  m 

1-243.  Succeilil  fimncciicius  iii  p.ipalu.  A      1592.  Obiil  Ticricus  abbas;   Gobnlus  cliniosina- 

rius  elifjilur  ;  sed  riiilippus  Dorne  prioi  <le  Corbi- 
gney  •*. 

Ii96.  Ohii(  Jacobus  II,  cpiscnpus  lii  curi:i  llo- 
in.iiia,  qui  ibi  iver.il  propier  discordiaiii  qiiain 
liubebal  conlra  cives  Virdiineiiscs.  Succcilii  Jo- 
bunnes  dc  Hicheri  curic  diclus  dc  Aspcio-iuoule 
III"». 

1297.  Obiit  Pbilippuj  abbus;  succcitit  ilugo  dc 
Kcniis. 

1302.  Obiil  J(»hnnnes  dc  Richcri-curlc  episcoput 
Virdunensis  ;  succcdil  Thonias  dc  Albo-iiioiile, 

1503.  Obiii  Ilugo  .-tbbas  SaiKU  Viioiii ;  succedit 
nauJocus  de  Failleyo ,  prior  dc  .Muiiau. 

1505.  Obiit  Oaudocus  abbas;    succedil  Nirolniis 


lii5.  Obiil  Kudtilfiis  episcoptis  Virduiicnsis  ;  suc- 
ressil  Goido  de  Triagiicl ;  <)iii  eodcin  aiino  obiil ; 
cui  GuiJo  de  Mcilolo  isucccJil.  Scdicio  niagn.t  inlor 
ipsuiii  ct  civcs  Virduueiises  extilit ;  pace  racla,  co- 
deiii  annu  iransivil  ad  .\ltissiodorci(Soiu  episcopa- 
tuiu;  cui  succcdii  Job.mncs  de  Aix. 

1253.  Obiil  Iniiocencius  papa;  Allcxaiidcr  succe- 
dil.  Obiil  Juliaiiiies  d'Aix  electus  Virdiineiisis  dia- 
coiius  ;  cui  ex  provi:>ioi)e  doniiti  pape  Jacobus  ar- 
rhidiaconus  Lauduiieiisis  succedit,  iialione  Gallicus 
es  civitatc  Trecensi. 

1256.  Jacobus  Virduneasis  e[iiscopus  cx  pape 
precepio  Ir  iisblus  esi  ad  palriarclialoiu  Jcrosoli- 
luis  ;  cui  suvcedi^  llobcrius  MeJiolaiiensis. 


1259.  Obiit  Ciiillcrnii.s  abbas.    Vacavii  se«lfs  pcr  K  Maisel  cclerarius.   Obiil   Tbonias  opiscopus  Virdii- 


ocio  amios,  iluraiiic  lite  inler  duos  elecios,  vidcli- 
cel  Doniiniruin  pr«posiium  el  Raduiruin  pnorem 
Blunlis  Saiicii  Mariini,  qui  tamen  obtinuil;  ol  pro- 
pter  lioc  suinpMi(>suni  opus  nionasterii  cessavit, 
iiiuliis  iiitpc^iiionibus  *"  el  daiiipnii  per  cnin  huic 
ecticsic  faciis.  Obiit  Alicxander  papa;  suicessil 
Jacobus  prclalus  Viidiiueiisis  episcopus  pairiaixh.i 
Jerosoliiiiis,  dictus  llrbaiius  papa  IV,  qui  sollciu- 
piiitaleiti  sanctissiiiii  sacraniouli  iiislituil. 

1264.  Obiit  IJrbaiius  papa  ;  surcodit   Ciemcns. 

1265.  karolus  coaius  Andegavensis,  fratci  Ludo- 
vici  rcfjis  Fraiicic  ,  dux  cxercilus  chrisliaiiorHm, 
dcvicil  Manfriduip  tocius  chrisiiaiiilalis  iiiimi- 
cuin. 

1267.  Obiil  Clcinens  ;  succedil  Ciogorius.  ^ 

1270.  Obiil  .sanclus  Ludo^icus  Francorum  rcx. 

1271.  OLiii  Roberlus  11,  episcopiis  Virduneiisis  ; 
siiccessii  Ulricns  de  Salaiiacho  **,  prcposilus  bcate 
Marie  Mngdalcno. 

1272.  [Obiil  *'J  Grcgorius  papa  ;  succedil  Iniio- 
ceiicius. 

1273.  Obiit  Ulricus  episcopus  Virduuensis  ;  pust 
hunc  vacavit  sedes  per  ties  annos. 

1276.  [Obiii  •']  Innoccncius  psipa  ;  [succedii  "] 
A  Jrianus  papa,  el  iude  Jolianiics.  Succedit  in  epi- 
ecopalii  v«.-roGerardus  de  GrandiBsono. 

1277.  Obiil  Johannes  papa  ;  succedil  Nicholaus. 


ni-iisis;- succcbsii  Nicolaus  dc  Nova-viila  snper 
Ilorne  (h5). 

1312.  Nicolaus  episcopus  Virdunensis  resignavil 
oiieri  sui  episcopatiis;  cui  succcdii  lleinricus  dc 
Aspcro-iiioiile. 

15U.  Obiii  Ileinricus  de  Luceiiiboutf;c  iii  pera- 
rsilor,  qiii  in  pcrceptione  eucarislic  el  in  amiiiini- 
.'tralione  *'■*  saiiji^ninis  Cbristi  ventno  apposito  i»  ca- 
bcc  intoxicalus  ost  in  Ytalia. 

IdlO.  Obiil  .Nicilaus  abbas  Sancti  Vitoui;  ciii 
succedit  Symoi!  dc  Nanceyo,  prioi  Fiaviiiiaci.  Ma- 
gna  raincs  el  niari.-no  inorlaiiins  hoininum 

15i8,  Obiil  Syiuon  de  Nanceyo  abbas  San.cti  Vi- 
ioni ;  cui  succcJit  Theobaldus  de  Duzcllc,  prior  de 
Munaii. 

1519.  0')iit  Tlicobaldus  abhas  Snncli  Vitoni; 
siicccdii  consanguineus  cjus  Erardus  dc  Bazelle; 
qui  Jebita  ci  inipinoracioncs""'  suorum  prc-deccsso- 
rum  dtlevit. 

1325.  Archidiaconus  Trevercnsis,  res  Bocmic, 
coiiies  rtaiensii,  et  dux  Lu(boriiif;ie  cnm  eoriiiii 
coiniit.-«lu  (cr  iii  aniio  ruerunl  anle  Meten.  Proptcr 
hoc  ralries  '  tola  tuit  combusl!. 

1332.  Facta  sunt  tonitrua  el  corriiscacioiies  in 
ciastino  nalivitalis  Douiini.  Majoies  civitatis  Vir- 
duncnsis  a  commuiiitale  civitniis  roligali  fuerunt. 

1336.  Conbusserunt  civcs  Virduncnscs  \illainde 


iO> 


1278.  Obiii  Gcrardus  de  Giandissono  episcopus      Buxey  (S6),   el  ipsis  redcuniibus,  »d  poii|ein  de 

Virdnneniis  ;  succcdil  fraler  ejus  llenricus  de  ^  Way  (87)  iiiulti  rueriinl  occisi  ei  vulneraii  a  Ba- 
Graiidissono.  ronsibus ,  et  Virduneiisis  episcOpnlus  pcr  iraJicio- 

1281.  Obiil  Rudulfus    abbas  ;   succedil  Juban-      iicm 

lirs. 

1286.  Obiil  Johai.iics  abLas  ;  succedit  Tiericui. 
Oiiiit  Heinricus  de  Crandissono  episcopus  Virdu- 
iieiisis ;  vacavil  per  i  aniios. 

1290.  Succedii  in  episcopatu  Virdtmeiisi  Jacobus 
dc  Revigr.eyo  clericoium  gonerulissiious. 


1540.  Krardiis  abbas  Sai.cii  Vilonl  fieri  jiissit 
duas  majores  inedias  «'aii;paiias'. 

1346.  Rex  Aiigloruin  prope  (Juxci  (88)  dcbellavil, 
rcgem  Fraiiconnn,  el  ibi  occiibueruni  rex  lioeinie, 
dux  Lotboringie  et  alii  multi  principcs. 

1549.  Obiit  IleiiiricoE  episcoptis  Virdunensis; 
VARIiC   LECTIO.NES. 

••impilionibus  f.     ••  saranncho  in  rod. /«•j» ;  Saviiiaco   Lnbb.     *^  detil  c,     *•  if.  obtinnil.     **.Tninislra- 
Vioiie  c.     '••iiac.  1-2     'palresc.  palria  ed.     'capanasc. 

nota:. 

(Sri)  NetmH-iur-Ofnt  iii  Barrensi  lcrrilorio.  (87)  Wnrc.  Pn  u>s. 

(St!)  iiiiiy.  {8S)  Piicliuiii  ;'i'Ud  Crci^s)  iiileiligi.ur. 


995                                                   ANNALI-S  S.  VITOM  VmDljN.  998 

Hciiirif.vis  »lc  Goimiiify   cligiliir.  Ili«;  iion  fiiil  coii-  j^  gnifico  ci  siimpluMO  niiiiqtio  opcrc  ecclcsic  Saiicli 

ririii.'iliis.  ()i)iil  F.iardns   :il»l);i3    S.mcli  Viloni^Ha-  Viloni,    pcr  I.odoifum   cl  Giiiilcrmum   abii.ilcs  iii- 

sliavus  prior  (Iari(li-roiiti.s  iligitiir;  si-(l  It:i}n:unilus  ccplo  el  »'1  iniixini.im    iuiii.<iii   dciluMo  ,    lc^iiiiiiiR 

Dadiic  gr»(i.i  scilis  nposloKcc  <)l)linuit.  carcnle,    nicliorcs  cipicniio  lapides ,   aliiid  novuni 

IS.*)?.  Ita]rinun<lo:)LI>alisiiccc<lIlGcior(lus  doVou-  iiiccpil  cl  U8(|iie  ad   mcrcdianuni   purtali:  introitii« 

denayo  gralia  scdis  aposioiirc.  ()iii  lioii.i  nionnslcrii  commmiis  liinc  inde  coniplcri  (ecit ,  cuii»  suis  vore- 

Maric'  dissipavil ,   cciisus  ct     rcddilns  oljligavil,  vis  volluris  ci  coopcrlnra  dcccnli. 

liileras  ct  carlas  surnmc  ncccssarias  impigiioravit,  1436.  Tiaoslalum  cst  corpus  Lodoici   nbbatis  alj 

honiincs  cl  subditos  dcpniipcravii  cl  siiis  boiiis  spo-  aiili(|iio  opere  iii  iiovnin  sub  alt:tri  SancK;  Mari<;  ad 

li:ivil ,  reddilus  ipsiiis  in  tercia  parlc  minoravil  ;ic  capiil. 

iii  ulii$26  inilibus   Francis  ct   iillra  dampniricavil,  MZl    Dedicala  Siint  4  altaria  priora  novi  opcris 

ac  ipsuin  moiiasicrium  in  lantam  icdcgil  panpcrta-  vi  Kal.  Junii.    Liidovico  Virduntnsi  cpiscopo   obti- 

(cm,  (|Uod  vix  in  anno   diiodecics  maliiliiic  canta-  ncndo  episcopatiim   Tullciiscm,   (jiiiilcrmus  abbas 

ii.intur  iii  00.  Qiii  oiiinia^  parcat  sibi  Dcus  cl  in-  Saiicli  Thcodcrici*  prope  Remis  auclorilaic  ;ip'»- 

ilulgoal.  slolica  siicccdit  in  cpiscopalu  Virduncns' 

1381.  Obiit  Ccranliis  dc  Vodonay  abbas  Sancli  D      i438.  Fames  vaiida. 

Vitoiii;  cui  succcdil  Jubanncs  dc  Tric,  prior  Fla-  M48.  Slepbaiius  abb;is  4  columpnas  cuprcas  cmi', 

viiiiaci.  14i9.  Perniiilando  Guilicrmus  cpiscopus  Viidii- 

1582.  Obiil  Johaniics  de  Tric  abbas  Sancli  Vi-  nensis  transivii  ad  episcopatiim  Tullensem.  El  Lu- 

itoni;  succedil   Heinricus  de    Passavant  dicius   lc  dovicns  episcopus  Tullcnsis  rediil  Virdunum;  qucm 

Cliampenoy,  prior  Calidi-foiilis,  qui  inipiiioracioiies  bciifc  rcxil 

ei  debila  sui  predccessoris  valde  miiioravii.  iVA.  Mortalilss  ypidimic  in  Virduiio  2500  lio» 

1591.  Obiil  llcinricus  abbas  boniis  gubcnialar;  minum. 

R(!giualdus  Pallardelli  graiia  scdis  aposiolice  suc-  1452.  Siepbanus  abba.s  Sancii  Vitoni  obiii.  Jo- 

ccdit ,  monaclius  Sancti  Michaclis.  hanncs  de  Arcnccyo  camerarius  eligitur;  sed   15 

1403.  Obiil  Lcobaldus  <Ic  Ciisaiicia  eplscopus  Vir-  iiiensibus  elapsis  a  scde  aposlolica    dojicilur  ad  in- 

Juncnsis;  Jolianncs   dc  Sarraponle,  filius  domioi  sianciam  domni  Guillermi  llunonis  cardinalis,  cui 

Jobannis  de  Commarceyo    inililis,    succcdit;  qui  aiUwiuistralio  iribuilur;  posl  novem  menses  Anllio- 

miilia  passus  fuii  incommoda  pci  predones  ei  a!i-  iiius  de  Seriercs'  prior  Flaviniaci  ab  eo  cxlraxii, 
qiios  vassallorum  episcopatus  Virduiiensis,  sibi  ini- p  dando  aiinualem  pancionein    4C0    ducatoiu.m  an- 

que  ct  sjne  causa  illaia.  rcorum. 

1413.  Igiiis  in  vigilia  festiviiaiis  sancii  Viloni  in  1454.  Cessavil  opus  nove  «^cclesie  Sancli  Vitoni. 

meredionali   campanili    neglcdus    liqiiefecil  duas  1435.  Obiit  ideni  domnus  Guilleniius  cardiiialis 

grossiores  campanas;  quas  abbas  Rcginaldus  anno  ei  paiicio  ejus. 

seqnenti  restauravil.  l4oG.  Obiit  Ludoviciis   episcopus    Virduncnsis; 

1417.  Obiii"  Rpginakliis    abbas;  succedil  ncpos  Gii  llernms  dc  Haracourt,  consanguineus  ejiis  ,  pre- 

cjus.  [Obiil*^  Sicplianus   Biirgensis,  eiomosinarius  posilus  Monlis-falconis,  succedit. 

Saiicti  Viioni ,  recior  fidelissimus.  1461.  Obiil  Karoliis  Fraiicoium  rex  ;  succcdilTi- 

1420.  Translalus  esl  Joliannes  de  Sarr.ipontc  ad  lius  ejiis  Ludovicus.  Anlboiiiiis  abbas,  majori  cam- 

cpiscopatiiin  Caibalaunensem    pcr  permiiiationem  pana   abbalis    Stepliani    dirupla ,    restauravit.  El 

faciam  inicr  ipsuin   el   Ludovicum  de  Bar  cardina-  diias  cappas    sericas  auro    el    argenlo    coiiicxtas 

lciii  cpiscopiiiii  Porlunensem,   ducem  Barrensem,  cmit.  Obiit  Joliannes  dc  Arcnceyo ,  olim   eleilus* 

marchioncni  de  Poiile,  dominum  de  Cassel  cl  ad-  Sancti  Vitoni ,  camerarius  el  prior  Calidi-foiitis. 

minislraiorem  o;>iscopatus  Virduncnsis.  liC3.  Renovalum  fnil  analogium  el  toia  scpiil- 

1430.  Slephanus  abbas  de  minori  cainpana  Re- D  lura  ocio   Virdnncr.siuni    ponlifltum  in  (ymiicrio 

giiialdi  abbatis  diriipla  feclt  majorcm.   Obiil  Liido-  bujiis  monaslcrii  Sancii    Vitoiii  quiescenliuin  olim 

vicus  de  Bar  cardinalis   ct  episcopus  Virduncnsis;  et  anliquilus  aiilc  ni;ijus  altare. 

sucfcdit  Ludoviciis  de   llarracourt,  caiilor  Virdu-  1475.  'Obiit  Anionius  abbas  hujus  loci. 

«>cnsis.  1476.  Mors  Caroli  Burguiid.  apiid   Naiiceiiim. 

145!.  Slcphanus  abbas  Sancli  Viioni  ex  illo  ma-  1481.  Obiil  Mal!:eus  abbas  ,  succedil  Geiardus'». 

VARI^  LECTIONES. 

'maicc.  regil  decsse  viJdtir.  * dcPit  ed.  ita  ut  Stepltaiins  (\ecjinaldi  uepos  dicnlitt.  'llicodciif. 
'  Sciiecey  ed.  '"Ita  legi  tidetur.  *  scquentfa  atiit  matnbiti  addita  tuni  ^^' ouce  pofi  hunc  annum  vurii} 
»a'c.  XyifXVlI  et  XVIII    matiibut  usau      i  a.  1741  iciipta  iuiH  oniist. 


AN.VO    UOUIM    UCWIV-UCXCII. 


SANCTUS  STEPHANUS 

DE  MURETO 

ORDINIS  GRANDIMONTENSIS   INSTITUTOR   ET    FUNDATOR 

BT 

ALIl  GRANDIMOINTENSES 


KOTITIA  HISTOIUCA  IN  S.  STEPHANUM 

{Gal.  Clirisl.  nov.  11,  C46) 


I 


Siophamis  1  <\e  Miirolo,  s;c  diilus  a  looo  iibi  per  annos  forc  50  vilam  «pJl  soli(anam,  prinms  pnor, 
iiisliliilor  »n  rimiiainr  ordiiiis  GraiKlinioiilonsis,  eral  ev  nobili  prosapia  Arvnriii;c,  Jiliiis  Slopiiaiti  vic<c«)- 
milis  de  Tioniio,  son  de  Tigerno,  ox  Gamliila,  noii  iiifori<»ris  poncris  nialrona.  Pator  vero  in  Iluliai!)  ^^0- 
fiTiiis,  eiKU  taniiim  «hio  Jonnrni  soiiiim  a  sunipsil;  scd  ciim  in  inorbiim  piior  incidissct,  coininondalufi 
est  a  comilo  Miioni  Koncveniain)  arc!iio|(i.sc.,  ex  Arvornia  qiioqiie  oiiundo,  viro  cxiinix  sanolii;)iis,  siib 
rnjiis  disoiplina  dnodocim  ai.nis  fiiii  inslilutns,  qni  tum  ad  Doniinum  migrassei,  Slephaniis  Iloniain  vc- 
nii,  nbi  qnaluor  annos  oxopit.  Tuik  olocins  esl  iii  papam  H.ldebiandus,  dicliis  GrogoriHS  \'H,  cui  noslor 
.sioplianns  noms  erat.  Ab  eo  crgo  lioenliaiu  el  privilogium  imp<ai'a\il  inslilucndi  novum  ordinom  niona- 
sliciiin   sccnndum    Regulain  S.    Uoiiodioli,  qnain   diii  jain  obsorvaral  intcr  qiiosdam  tn  Caiabria  iitona- 

rbos  arclioris  observaiiticp.  Cerie  sic  lo(|nilur   Grogorius  VII  in  sno  diploinale':  Vnr  indeninenUr a 

S.  ^cdc.-..  poslulcs  potestalem  auspicuudi  couceplim  oidinein  monHsticutn  jujcla  regulauh  S.  liencdicii, 
quam  diii  eipertus  es  inter  fratrcs  de  Catabria  ,  etc.  Vide  saiculuin  vi  lieited.  parte  ii,  piyoralioiiis 
iium.  8i  el  num.  83,  ubi  Mabilloiiiiis  docte  pro  stio  more  de  iiis  disserit.  Dalum  csl  diploina  aiHH)  liilTt, 
q-.iamvis  ordinis  Graiiditnonionsis  insiiliitioni-m  difleranl  iisque  ad  Iricnniiim.  Mulli  autem  s.Tiiiliiin  de- 
soronles,  soculi  sunt  otiin,  quibus  oamdoin  vivendi  normam  oslendil,  ct  Ucgnlam  sciipsii,  suibqiic  Ira- 
trilus  obsorvan<lain  rcliqiiit,  in  qua  omnem  csnm  carniiim,  curainquo  ac  coiisonium  miilieiiiin,  siil  ^ian- 
liam  pccoriiin  sou  aniinalium,  propriclalemquc  terrariim,  cxoopiis  oremis  in  quibus  do<,'(.i('iil.  disiijnilis 
suis  perpctuo  interdixit.  Qiiain  K  •giilam  tani  Urbaiiiis,  quain  Adrianus,  Alexandei  111  ac  i.iiciiis  111, 
lloniatii  pontifiocs,  succossivis  tcmporibus  coniirina:uiii,  inuniontcs  ordinem  pr.cfatinn  peiinnliis  givilio- 
sis  priviicgiis.  Voriiin  pru  palribiis  iiali  liiii,  quia  it-gulj  iiimis  rigi.ia  vidclatur,  oamikin  mulloiies  iiio- 
(Viari  fccerunt  per  snininos  ponlilitos,  it  maximo  per  Ini.ocentiiim  papain  IV,  apiid  Lugdiinuin,  {>osl 
conoilii»m  goiieralc  xvii  hal.  Dccoiiil).  12i7,  ac  deiiium  por  Gleiiicnlem  papam  V,  apud  Av.  nioni-m, 
\ii  Kal.  Maii,  sub  an.  I~j0',l.  Sanoliis  S!i'pbaiius  u  s;ecnlo  ad  Gbristum  inigravit  iii  cclia  de  Muiclo,  d  a- 
conus  tantinn  oxislcns  iii  ordino  Kviiariiin,  in  iioc  iniilalor  eHooliis  allcriiis  S.  Sl(|ibani  proioinarlyns 
ei  lcvii.e,  a.'ialis  sikh  aniio  oclogo.Mino,  pl  nns  miiaculis  ol  sanclis  operibns  m  bius  Kt^biuiiii,  «p;t.  la 
»11,  conciii  ronlc  sopiimo  cr.in  bis.s<;\l(i,  aiino  i  lit,  coin  iii  creiuo  vixissct  aniiis  fcrine  <|iiiii<iuagiiil?,  i\uu~ 
Diis  mcnsibuB  minus,  ul  liis  ox  oarniiiiibu!>  coKigi  potcsl  : 

!\iml'Of.us  luces  jnni  Fcbruus  egernt  oclo, 
Lvcifliius  Sicplioiii  cum  spirilus  osira  pctivit. 
Anno  millcno  cenleno  bis  ijuoque  dcno. 
Adjuiulu  iiuiirio,  rcijno  cailo  sibi  pnriti. 
Propusito  fiic  crucifiius  cum  Cruciliio, 
Cliri^lo  scrtiril  Siephanus  per  ijucni  modo  vitit, 

EotbMH  aiino 'll''^!  corpus  ejus  dolatuin  cst  Grandim.  vii  Kul.  Julii.  Eiiiii  pauio  antc  morlcm  invis«>- 
rani  duo  tardinales  S.  scdis  logali,  Giogorius  lii.  S.  .\ngoli,  cl  Pclros  LeDnis,  qyi  w>lam  ejus  viveiidi 
raiionera  di.Jiceratil.  Fuil  aiitein  sanoloiuin  oo.-tcs.Noruin  ouiaio{;<i  iiiscriplu.N  p.r  Clomcnieui  III,  bnlU 
daui  \ii  Kal  .\prili^,  pontilic.  aniio  ii.  Ctirisli  ii68.  qiio  anno  tiaiisinisil  u  laic:<'  suo  lo^alum  Joajin<'ni 
tii.  S.  !^i  tvt  I  oaiiiioa.io.i,  cHm  liltCM!>  ;ipii.slolit:is  apud  GiaiiiJiinoiilcm.  a.l  pioinui  ,audam  c<ii:Oiii/al.u- 
ncni  f^u^^l»'^  iancti  tiic^itiani,  oii<a  liii'.iu  inoji:.i.*.  Angiisli  :  buo  aiiloin  iiii.'i;ivi. .  ;i.it  tli.v.ipuli  ■.aiicli  Sii;- 
pliaiii  a  [Mima  s<mIc  Miiit'1'i,  <]ii()ii  ii.o'.i:)(:lii  S.  .\iij;n-liiii  L.'iiit)\ii-  ciil.ii'!.''' rl  lodiin  lnim  .itl  -.o  iier- 
lii..'  (',  qui  lrilii>  oiicler  mitlibiis  a  Gi;i'iili!iioiilo  distabal ,  luiict|iic  solfiiini  ai^paraiii  legaios  felcbravu 
rcb'vaii')!ioin   S.  S!fph;ini,  cun\0(.aiis  pUiriniis   prj;:5ulibus  abl.aiibus  cl   rciigiob:s  virii,  dt.cur!>is  ab  eju» 


099  S.  STEPIIAMS  Cf\ANbIMO.\TENSIS.  1000 

ii:«iisiiu  aiinis  62,  (1)  mnhh  pr.eviis  mirnculis,  ail  (lcciaralioiicin  s.indimonia'  cJHsilem  divinituj  pcri^j- 
ualis.  ViU  cjas  amplioi-  liabclur  iiiaiiu  cxarala  iii  codicc  aLl.alije  Giandjmojiiciikib. 

I\)  lii  siMicilis  I).  dc  G:iiii<;ie  iii  n^sia  bililiolli.  asscrvalis.  Iii  piJ-sulcs  adfuissc  lepurilur  f;arioiii7.alioi.i 
Si.'p!iaiii  dc  Miirclo.  30.  Au};.  118K,  ab  cjiis  oliiiu  (ii.  H(mii  icus  Hiluric.  K.iimundu»,  a/.  Haitiaudus 
Apaiiiicn-iis,  llelias  Bunlc^ral.  S,ul)rainliis  Lciiio\ic.  VV.  Tk  lav.  Heliai»  Sauton.  Adcmarus  Fclragoric. 
GcraliJus  Calurccnsis,  cl  DcrlriijKJus  Agiiiiifnsis. 


NOTITIA  LITTEUARIA. 

(Uisloirc  littiruire  de  la  Frnnce  par  de$  retigieux  D6n^diclita,  l.  Xll,  p.  416.) 


1"  Nous  croyons  pouvoir  mctlre  au  rang  des  ccrits  dc  sainl  Eticnne  !'acte  remnrquaLle  par  i(^url  il  ««> 
coiisacra  a  Dicu  (2).  li  est  trop  cnurt  cl  tiop  cdiliaiit,  pour  iic  pas  le  rapporter  ici  :  «  .Myi  rjieiiin;,  je  re- 
iioiice  au  dtjmoii  cl  a  ses  pompes  :  je  iiroffre  a  Dieu,  el  loc  remels  entr«  les  inains  du  Peie,  du  Kih  ei  du 
Saint-tlsprit,  uii  scul  Dieu  en  t.ois  persoiines,  vivaiit  et  vcritable.  •  Tel  clait  racle  qu'EtiCMic  ecrivil, 
apics  avdir  mis  a  soii  doigt  iiii  anne.iu,  cumme  la  niarque  de  ralliance  qu'ii  vuulait  contructer  avoc  Je- 
sus-(^lirist ;  puis  lc  metlaiit  sur  sa  leie,  il  dit :  i  Dieu  tout-puissant  et  uiiscricordiciii,  Perc,  F:is  ci  Sa  nl- 
Esprit,  un  seul  Dieu  eii  trois  persoiincs,  qui  vivez  et  legnez  eteriiellcm.nl ;  nioi  frere  Kii.;iiiie  je  vons 
promets  quc  dcs  cc  momciil  je  >ous  servirai  daiis  ce  duserLdans  la  foi  callioliqoc.  CVst  pour  ci  la  que 
Je  iiicts  cot  acte  sui  ma  lelc,  et  ccl  aniieau  a  inon  doi^t,  aiin  qu'au  jour  dc  nta  niui  t,  ceile  pronics»«  et 
ccl  aclc  mc  scrvent  dc  bouclier  el  de  dcfense  coiilre  Ics  cinbOches  de  lues  enncinis.  Rciidez  nioi,  Sei- 
giicur,  je  vous  en  supplie,  la  robc  nuptiale;  dai};iiez  me  nieltre  au  iiOiiibre  des  enfatits  de  voire  saiiite 
Kglisc;  ot  lorsqiie  mui!  amc  sc  s(jparera  de  mon  coips,  revelcz-Ia  de  la  robe  de  votre  chariic,  ct  faitcs-la 
enirer  daiis  ia  sallc  du  IVislifi  des  iioces  de  votre  Fils,  pour  regner  avec  tous  vos  saiiits.  SainteMaiie,  iiieic 
de  Noiic-Scigta-ur  J<isub-Christ,  je  icincls  a  \olre  Fils  tl  k  ;ous,  nion  ftiue,  nicii  corps  ei  aieii 
cspril.  t 

f  Saiiit  Eticnne  a  laisse  a  ses  disciples  «ne  Regle  dislribu<je  cn  soixante-quinzc  cbapilres,  a  La  l£le 
dcsquols  est  uii  jirologue  lte»-pathetique,  dans  lequel  oq  voit  lcii  giands  priiicipcs  de  i(.li^ion  dont  Tau- 
leur  eiait  f  (iiicire  el  bieii  inslruit.  Jootes  les  legtes  dcs  divers  oidrcs  rciicMcux,  dii-il,  ne  .sont  que  de» 
ruisseaux,  cl  noii  la  source  dc  la  religion;  ce  sont  des  feuillcs  et  no:i  la  racine.  II  y  eii  a  uiiC  qui  csl  ia 
re;^le  des  iiigles  el  roriginc  dc  luules  les  uutres  :  c'est  rEvaiigilc.  Cest  ia  qiic  lous  Ics  Cdeles  oiit  puise  ei 
qu^ili  puiscronl  jusqu'a  la  liu  dcs  siccles,  puur  y  irouver  lcs  nioyens  d'observor  les  couiniandemcnls  de 
l)ieu,  et  d*arriver  a  la  pcileclion.  II  veul  que  scs  disciples  cepondent  a  ccux  qui  scroiil  cuiieux  dc  sa- 
voir  qiicllc  esl  la  legle  doiil  ils  font  prolession,  qu'ils  n'en  observent  poiiit  d'aulrc  (|uc  Ctille  dc  I  E\angile. 
Si  011  leur  faisail  voir  qu'il  y  a  quclque  chose  qui  u'y  est  pas  toiiforoie,  il  veut  qu'ou  conige  sa  leglc, 
quoiqu'iI  assuie  iry  avoj-  lieii  mis  que  par  Tavis  dcs  docleurs  cl  de  pcrsonnes  d'uiie  graiide  pitj.e,  el 
apres  avoir  coiisuUe  avct;*gia;irt  soiii  les  regles  des  Peres,  pour  s'y  confoinier. Cetlc  leglecoiitient  plusicuis 
siatuts  cxcellciiis  :  la  pauMcicct  Tobeissaiicc  y  sonl  rccoiiimaiid(ies  (c.  i),  couiiuc  (ita..t  io  piiucipal  fo..- 
demcnl  de  lu  vic  icligieusc.  Le  quatriiiiue  esl  veinarquable  par  la  defeiisc  que  le  lcgislaicur  lait  u  scs 
disciplos  d'avoir  dcs  (jgliscs,  ct  de  recevoir  aucJiic  re'.ribotioii  pour  les  uiesscs.  L'cutree  de  Icur  ori- 
loire  osl  intcr.iile,  lcs  jours  de  diniauchcs  et  dc  f(ites,  aux  seculiers,  parce  qu'il  couvieiilqu^ils  assislciit  aiix 
oITicos  duiis  lcurs  (Jglises  propros.  Toul  comiuercc  et  t;>ut  pioces  Si/ut  delciidus  par  le  quiiizieme  cha  ■ 
piMe.  Le  ciiiquanlo-qualriciae,  qui  coaiie  le  soiu  du  tiiuiporel  aux  freres  coiners,  a  occasioiiiie  dans  Tor- 
dre  dc  Graiidinoitt  dos  t.oublcs  qui  out  failli  le  rcuvc.ser.  Daiis  le  ciuquaute-sixieme,  on  voil  qiielie  (ilait 
la  cliariK!  du  saiut  iiisiituteur  a  l'egard  des  lualadcs,  pour  le  soulagemout  desquels  il  ordoniic  qu'oii  vetide 
ia6me  ies  ornemcnts  de  l'(iglise.  Nc.>nmuius  (c.  51)  ii  leur  inlerdit  absulumciit  Tusage  do  la  Muiide,  saiis 
niicune  oxcoptioii.  .(D.  Ma.iillou  \au.  I.  l.viv,  ii.  113j  croit  que  ce  qui  a  eiigag^i  saiut  Elieiine  a  inirrJiio 
i'usagc  dc  la  viaiidc,  uKJuie  au.v  uuladcs,  c'cst  pour  (iviier  le  reproche  que  !cs  Grccs  scliisinai.quLS  uvui.nt 
fait  sur  ce  sujot  aiix  luoines  Lalius,  sous  lo  poulilicat  de  L^on  IX.)  II  prcscril  uu  jcuiie  pcrpt'iucl,  depuis 
l'Esallalion  dc  la  saiulc  croii  jusqu'a  i'aquca,  cxcepKi  ie  dimaucbe  el  le  jour  dc  iNocl ;  ivec  cette  diile- 
ivuci,  quo  pciidaiit  le  car(ime,  l'uiiiquc  lopas  sc  faisait  apres  veprcs,  cl  daus  lcs  aulrcs  teuips  aproft 
Monc  :  (iopuis  la  fcte  de  la  Toussaiiit  jusqu'a  Nocl,  il  prescrit  la  niciiie  abstiuencc  quc  pour  ie  careiiic  ; 
dans  los  autros  jelincSt  ii  perinet  les  (Jbufs  el  le  fromagc.  L'eIccl.ou  du  pricur  de  Grau.Iinuiil  se  dcvra  t 
faiie  par  lo  coisvours  de  tout  i'orure  (c.  CO) :  deux  religieux  de  chaque  nioiiasterc  s'(iiaiit  ri-udus  au  licu  de 
l'eleclioii,  oiien  choisissail  douze,  six  clercsct  SJx  couvers,  qui  (ilisaioiil  lc  pricur.  Ccttc  re^ic  a  (iKiappiou- 
vee  par  plusi-'urs  papes,  dout  qiielqucs-uus  y  oul  chaiige  (iiirercnts  articl.s  ;  e;Ic  a  (il(i  iintigoe  oii  pariicu- 
Itcr  par  iiiiiucout  IV,  Tau  1:^47,  aprcs  lc  couciic  ge:x:°al  do  Lyoii ,  el  par  Cleiucul  V,  Tau  1509,  a  .\.i- 
giioii. 

L'ciiiieur  dc  Kouen  qui  a  publie  !a  Rcgle  dc  saint  Eticnne,  cl  M.  Uailict  daus  la  prera.e  sur  la  iraduciioa 
dcs  Maximesdccc  saiiii,  avaucciit  qu'il  se  couleula  d'iiistruire  &ts  disciples  pur  scs  paroles  ci  suu  cxetnpL>, 
sa<(5  jumai$  nen  ecrire ,  ct  que  ia  llcglc  a  cte  reciieilLe  eiisuitc  par  scs  (liscipics,  parliculicictncnt  par 
Picrie  do  Liitioges,  ct  inise  daiis  ia  foriiie  oii  elle  est  par  G(ii'ard,  septieine  prieur  do  (Jra:idiiioiil.  .Mais  D. 
Mabilloii  (3),  oii  piut('>t  D.  Marlene,  daus  utie  a.iditioii  qu'il  a  faile  aunianuscrii  de  0.  Mal>illun  ^5'),  boii- 
Iteiit  que  cetle  picteiitioii  iTcst  appuy(ie  d'aucune  raisun  ct  d'aucune  auiurite  ,  ct  qu'ii  suini  du  liie  ceile 
c\cc!icute  i(iglc  avcc  quolqu'alteutioii,  pour  etre  persuaJe  que  le  veritable  auieur  esl  saiu.  ifcllicnjje,  qui  !>'y 
dccouvre  lui-uienio,  laiit  daus  lc  prologue  que  daus  lcs  chapilros  9,  11  cl  14. 

Oii  a  doutti  autrefois  si  saitit  Klieiine  dc  .Murel  cl  scs  premicrs  discipics  avaicnt  tail  prulcfisioit  dc  la 

(2)  Vit.  S.  Sleph.  ap,  Idart.,  t.  VI,  Coll.,  p.  1053-  Mab.  Aun.  lib.  Lxiv,  n.  ii2 
(!>)  T.  VI,  Ann.  lib.  lxxiv.  n.  91. 

(3)  .1»:.  lib.  Lxiv,  u.  57  ct  ii.  112. 


\m  NOTITIA.  lOOi 

Ifc^le  ile  saiiil  Bciintt.  Tritlieme.  Yepez.  Ilaettenne,  Lc  Mire,  Clioppin,  ct  plusicurs  autres  oiil  eie  poiir 
iallirmalive;  le  I».  Mabilloii  a  suivi  ce  seiniincnl  daiis  sa  pieface  siir  la  soroiiile  patiii'  (tii  sixicinc  siocl 
<lfs  acles.  Neannioiiis  ce>l  un  senlimcnl  (iu'il  faiil  aliandonner,  i  l'exein|>te  du  1'.  Maljil!o;i  lui-meine  (4), 
<jiii,  a>aiil  exaiiiine  a\ec  plus  il'aUeiilion  les  fi.ndfincnts  sur  lesqucls  li  est  appuye.en  a  reconnn  le  peu  drt 
■oliditc,  el  toujouis  coiidnit  par  iaiiioiir  dii  \rai,  a  cliange  d'avis.  II  est  inuliic  (!••  lapporlcr  ici  lcs  rai- 
tons  qui  foiil  voir  ijiie  saint  Elienne  de  Mnrcl  n'a  sui\i  ni  la  Hesle  de  sainl  Bcnoit.  ni  ctite  de  saint  Aii- 
f;ii$tiH,  mais  quil  eii  a  dressti  une  p.Trticiitiere.  Le  lecleur  peut  consullrr  cc  <\w  dil  snr  cclle  maiic^re  I». 
Mailene  daus  la  proface  du  sixieiiic  voltime  de  sa  grande  Collcclion,  ou  il  parle  de  l'origincde  Tordre  dc 
tirandinoiit.  II  iioiis  sulfit  dc  dirc  que.  quelle  quc  fSl  la  Ue^lc  de  ce  sainl  instiluleur,  ses  disciplcs  firent 
rarjiiiiralionel  fetonnenient  de  leur  siccle  par  leur  saintet«.  Tous  les  (iirivains  qui  en  oiit  parle  ont  dil  dos 
cliobcs  mervcilleuses.  Ceiaientdcs  a«grc**seIoii  rexpi^ssion  de  Picrre  de  Cclles  (ep.  S\  qni  etail  persuadi; 
«{ue  la  nioindre  pricre  de  tes  saints  sotitaires,  ou  de  ccs  aiiges,  comine  il  les  appellc.  pouv.iil  iui  piocurcr 
le  secours  du  ciel.  Jean  de  Salisliury,  auieur  conlemporain,  nous  les  reprcsenlc  (4*)coniinc  des  lionimes, 
qui,  s'elanl  eleves  au-dessus  des  neicssiles  de  la  vie,  elaienl  viclnriiuxnoi.-seul<  mrnldH  la  ciipidiie,  de  Ta- 
varice,  mais  de  ia  iiaiure  nieme,  Kiienne  de  Tournay  (ep  i)  iren  parlc  pas  avcc  moiiis  deloges.  11  les 
<]iialilie  de  bons  kommei ;  iiom  (jui  ieur  ful  doiine,  coiDiue  pour  marqucr  leur  bonte  cl  leur  pie:e  :  dc  sorle 
<|(i'ui)  apinbil  <>(;in-/u)iniNiu5  les  maisons  qu'ils  habiutieiit. 

La  Kegle  de  saini  Eliciiiic  a  cii  ioiprime<:  a  Dijoii  cliei  Hicrrc  Palliol,  ran  IG45,  cii  un  pelil  in-12,  sous 
Co  l.irc  :  He(julu  S.  Stepliani  coiifeaoris  auclorts  el  fundatoris  ordims  GruudimoiitcKsis.  Lipeii  cn  ciie  niic 
u-Uti  cdilioii  ifi-16,  plus  aiii.ieiine  de  deui  aiis.  daiis  la  memc  tille.  Aliicrt  bariiy,  vic.iii^e  gencral  iio 
Tordi-c  de  Grindmont,  la  (it  iinprimer,  i'an  1050,  en  un  volume  iii-18,  a  Paiis,  cJicz  Jeaii  Pasle;  ct  y 
joi^nil  lcs  Maxiines  de  sainl  Elieiinc  tecucillics  par  ses  disciples;  lcs  conr>titutions  et  ^taints  faits  (bus  li; 
c-hapiire  gcneral  dc  cei  ordre  lenu  cn  1G43  ;  eulin  roQicc  du  sainl  fomtalcur.  L'au  1G71,  la  niciuc  Ucgle  a 
eie  iniprimee  a  Kcueu,  par  Luslaclie  Virct. 

5"  Uulre  la  Kcjgie  de  saint  Liienne,  nous  avons  de  lui  des  niaxiincs  cl  dcs  instruclions  qui  n'ont  ^ie 
rccueiiiies  qu^apies  sa  mort  par  ses  disciples.  M.  BaittLl  (5;  prelcnd  que  lcs  di.sciples  dc  cc  saint  «  vou- 
lureiil  niemc  que  l'on  prit  ce  iccucil  pour  la  re^le  dc  L-ur  inslilut  qui,  sclon  lui,  ifcn  avait  elTcclivcmcnt 
j,ai  Jauire  alors  que  l'Lv;ini;ile,  c'cst-a-dire  la  rcjjle  commune  de  tous  Ics  disciples  de  Jcsus-Cbrist,  ct  le 
iestamoni  iai.sse  a  tous  ses  eniants.  A  dire  vrai,  ajoute  M.  Kaillel,  ccs  maxiincs  nc  sonl  aulrc  cbose  que 
lius  n>aximes  de  I'Evangile  ni£mc;  el  Ton  pcut  jugcr  que  saiiit  Eliennc  n'avail  point  eu  intenlion  de  don- 
ncr  niic  auire  re;;Ie  a  scs  disciptes  puisque,  sur  la  tiii  dc  ses  jours.  il  ies  eslioriail  encore  a  persevcrer 
dans  la  rct^le  qu'ii  avait  prisc  de  i"Evangile  poar  les  conduire  :  Tanluni  in  regula,  dc  Evutigclio  per  u:a 
$umpia,  ptisevereiis.  >  Ces  paroles  cilces  par  M.  Kaillct  nc  semblent-elles  pas  prouvcr  le  coiitiaire  dc  cu 
<|u'a\ance  ce  celebre  criii(jue?  Si  Etiennc  n'avaitpoini  donne  absoluinent  a  scs  disciples  d'aiilre  iTgle  quc 
'vjclle  de  rE\aiij!ilc,  leur  auiait-il  dil  dc  persevercr  dans  ce)!e  (;u'ii  avait  prise  de  CEvangile  '.'  11  lcur  auraii 
«lit  simpieineiit  de  pcrscverer  daiis  la  praiique  de  rEvangile;  il  leur  avait  doiic  doiine  uiie  regtc  qu'il  ava.t 
liicc  de  i'E\aiigile,  per  me  suwpia  dc.  tvangclio.  Si  saiiu  Beiioil  avail  dit  a  ses  disciptes  de  pcr^evercrdans 
la  le^ie  qifil  a  piise  dc  rEvaiigiic,  conimc  il  pouvaii  ie  dire  avcc  aiitant  dc  fondemcnl  que  saint  Eticnne 
dc  Murel,  aurait-on  uii  juslc  fondcnient  d'en  conclure(|u'il  ifa  poinl  duunc  de  rcgle  parliculieie  distinguec 
de  rEvangile?  D'ailleurs  ia  rcponsc  nieine  que  saini  Elienne  veui  quc  ses  discijitcs  fasscnl  a  ceux  qui 
pourraietii  lcs  intcrroger  sur  le  genrc  de  vie  qu'iis  mcnaient,  et  les  blAmer,  est  uiic  prenvequ'ils  avaicnt 
une  reglc  pailicuiicrc.  Cellc  leponse  coiiipicnd  une  parlie  des  pratitjucs  prcscrilcs  jiar  !a  regle  qui  ne 
^onl  point  eKpiiiiiccs  duiis  i'E\aiigilc,  mais  qui,  bicn  Ioiiid'y  etrc  coniraires,  y  so.it  iics-conformes;  au  si 
leur  clait-il  ordoiuic  de  icpoiidre  ()ue  si  ce  gu'ils  laisaieiil  u'eiail  point  coijluriue  a  rEvaiigile,  iis  (;laient 
pn?ls  a  se  corrigcr  et  a  le  icrormer. 

11  nc  laui  poiiil  confondrc  la  Kcgle  de  saint  Elienne,  dressee  en  parliculier  jwur  ses  disciplcs,  dont  nous 
avijns  parle,  avcc  les  Mailnicb  doiil  it  s'agil  ici,  qui  sonl  comniuiics,  et  a  ses  icligieux,  cl  aux  pcrsonnes 
qiii  vciiaitiil  da  lcbors  puur  lcconsulicr;  c'est-a-dire  qui  renfermeiilnoii-s'culeiuciit  des  pialiqucs  proprcs 
ci  parliculieres  aiix  disciples  dc  saiul  Elicduc,  mais  encore  des  inslructious  geiierales  qui  conviennenl  a 
lous  i^^s  lidelcs.  1!  est  viii  qu'utic  parlic  de  c.e  qui  esl  prescrit  dans  la  legle  sc  irouve  ici  parnii  ces 
HiaKiiiics  qui  oOul  au  iioinb.'e  d.^  iii ,  jiiais  il  y  a  plusieurs  choses  qui  rcgardeiil  niuins  les  disciplcs  de 
saint  Eticiiiic  qu-.  les  personiics  qui  vcnaicnt  pienilre  ses  avis,  ct  bcaucoup  d'aulres  qui  sont  piopres  a 
tous  les  fiilclcs.  Oii  petit  iiitifue  dire  en  geii(?ral  de  ces  maximcs  ce  que  l'on  a  dil  dcs  Asccjl  qucs  de  saint 
Dasilc  lc  Ciaiid,  cojumc  lc  remarque  M-  Baiiiet  (6»,  qiie,  quoi(|n'il  ^cmble  y  avoir  eu  principalcincnt  cii 
vue  l'iiJstrucUoii  de^  personiics  iclii (ies  du  inonde,  il  iTy  en  a  presqucaucunc  qui  ne  soit  a  Tusage  de  lous 
lcs  Cbrclieng,  dt  quelque  eial  cl  condilioit  qu"ii!>  soieiit. 

Cuilli Jiue  Da;;diiia  (7)  uous  appreinl  quo  les  Maximes  de  sainl  Eiieniie  dc  Murct  furciii  rcoucillies  apres 
sa  inori  par  llugiies  dc  Laccita,  lc  plus  (•etiibie  de  scs  disciplcs,  qui  lcs  avail  soiivcnt  enlendues  de  tu 
Loucbe  dc  (,c  saiiii  bomine  aupic;  duque!  ii  fitaii  toujours  de  soii  vivani.  M.  K.allci  (8)  veut  (ju^on  les 
considc.'C  ition  lcipiil  qui  les  apioJuiics  e.i  les  lirant  de  lcur  source  diviiie,  cl  scloii  lc  corps  do;it  cilcs 
soiit  rcvcluc.i,  pour  nc  uas  coafoudre  c-:  qui  appailiciii  .'t  saint  Elienne  avec  ce  qui  irest  quc  dc  sc-j  disci- 
pSco.  i  Du  ( ole  d(.  respiit,  dil  il,  clies  nc  scronl  pas  un  pclit  sujet  d'adniiral:oii  a  ccux  (|i!i,  s:ins  s'arrelcr 
a  i;i  h<sr'.JL':,  voi^Jronl  ei!  peneirer  la  prol.jndcur.  On  S('ia  surpris  d'y  trouvcr  un  si  graiid  sens  ct  laiil 
de  sulidil.;,  j'>'ni  j  i'(;lc\aiii>ii  dc  l'espril  ct  a  la  dclica''iiic  dcs  peiiscjs.  Lc  lour  nninic  <|tic  ic  saiiil  y  piciid 
p(iii'-  cxpObcr  les  grandes  vtinlCB  daiis  lcur  juur,  ct  lagic.i.c;.t  do;it  it  raCcoiijpagiic,  nc  tail  1(0«'  i.o)»  cii- 
l.c\oir  ii.'ic  ii;i(;ssc  de  goQt  el  uiie  pijlilcssc  qtic  lc  iciioiiccmcul  aii  nionde  cl  riiabilalion  b;ii;vii^c  (U-s 
i'Ois  et  'Jtjs  inu.iiagnes  iravaienl  pa  clfaccr.  O.i  y  Irouve  iia  scl,  une  vivacile  et  un  brillanl  ine:ii."  ((U'i;;'i 
iic  s'aviseraii  gucie  d^cxigi^r  d'aillcurs  d'iin  liominc  bunilit',  cl  poar  a!ii»t  diie  euuffe  dcpuis  laiild'ai;r.i:ck 
is  lc:^  M.orlilicalioiis  uc  1  cspni.  cl  du  co.  p:».  » 

U  y  a  bcu  dc  cioiifc  que  ces  luaxiincs,  i  Ucs  que  nous  lcs  avons,  nc  sonl  que  I.^^i  niuindrc  partic  do  ca 


i.';i 


(4)  Ait.  lib.  LXiv,  ii'  37  cl  iM. 

(*')  J'u/iitiui.,  I.l>.  vii,  c.  25. 

(5)  l'it  i.  (io  l:t  irad.,  p.  7. 
((ii  Piet.,  i^    il. 

(7^    •.  ii.  iiiK}.  .iir.id  Marl..  t.  V.    l-xi;/.  (.'.//.,  ;>.  Wr.o. 

:'^.UOL.  CCiV-  .32 


im  S.  STKr:iANl!S  CnVNlMMOMi-NSlS.  -  NOTiTIA.  1C01 

r,u*on  avnii  \ui  rii  rorii<  illir.  Mais  cc.  qui  iioii>;  «n  rrstc  monire  uno.  vari(':l<i  mii  (il.iit,  avec  iiii  air  do  nnu- 
\«':oi(<'  (|iii  f;iit  jii.wr  <U'  lu  fccoiitlili;  cl  «li*  la  li'.',iu<^  i'ii  ^.'(iiiK:  <U-  lantMir.  Oii  lroMvrT:i  la  pifijve  de  cici 
dt^s  lo  |)r«Mnirr  (-lin|iiln- «hiis  la  |iro{iiisifioh  «|iii:  k*  sainl  f.ii.'.:)it  a  ciiix  <|iii  'liriLiiiil.-iiini  it  <^(ro  r<-(;ug  aii 
iioniliic  dt!  S(-s  (liMiplcs.  II  lciir  liisait  a^Ti-alilciiKiil  <|ii'ils  si-iaiinl  iiiiririiKi-»  il.nis  tiuc  prison  qiii  iravail 
|ii  Ircu  ni  p')rlc  poi;r  cn  sorlir,  ol  (|ii'ils  iic  ponrraiciit  n.louriicr  aii  siikle  (^uc  [lar  la  lnccliC  (ju^ils  >  fi'- 
raiciil  fiHX-nii^incs;  ()uc  si  (C  niallicur  lcur  airivail,  i/  i\p.  poiirrait  cnvoycr  aprc.s  eux  pour  ks  raniencr, 
parcft  (jue  louii  ccux  i|ui  y  ctaient,  avaicnt  ics  janihcs  roniir^cs  poiil'  lc  sicclc  aus?>i  l.icii  que  li»i.  Noin 
soiiliailcriofis  poiivoir  nous  elcndie  daiaiila};c,  «I  f.iirc  voir,  par  d',iiui(»s  excfnplcs,  raj;r(;rneiil  ct  la  soli- 
(lil(i  (lui  sc  lioiivcnl  <lans  lcs  instructions  (jnc  lc  lncnliciircux  Liicnnt'  donoail  laiil  ii  scs  disciplc»  qiTaui 
pcrsonncs  dii  deliors,  (|ue  sa  r(?piilalion  ultirail  dans  lc  «liscrl  dc  Miircl.  Qiiellc  liimi(!;re,  (jucllc  force  daii! 
c.e,  qiril  disail  aux  prciniers  sur  ies  avanlngcs  i\c  la  vic  rcligicuse;  sur  les  (cntations  par  l«squelles  k 
d(''nion  iJrlic  de  lcs  Caiic  loinljcr ;  sur  Ics  moycns  dc  scn  g.iianiir;  siir  ia  vainc.  gloire  ct  ses  func&lc»  cf- 
fcls;  siir  rambition  dc  c<iinni:indcr  ou  d'ciis''i^ncr  lcs  aulrcs ;  sur  la  sriciice  nciccssairc  pour  scrvir  Dicti 
dc  la  nianicicqifil  doil  (Jiic  .scrvi  ;  sur  la  inisericordc  qiic  Diou  fait  a  celiii  qni  cntre  cn  relij^ion :  sur  1« 
cenluplc  proniis  d;»i>s  ri^vangile  a  ccux  nni  quilteiit  tout  poiir  Jcsns-CIirisl  (9)!  0«  rcconn.'iil  a  chaque 
Iraii  un  lionunc  icmplicl  p^iinitrii  de  rcspnt  de  Dieu,  qui  rcpand  corume  uiw.  phiic,  selon  Tcxprcssion  de 
rKcriliitc,  l';s  paiolcs  de  sa  sagcsse.  La  (c.  17)  il  fail  s  iiiii-  aii  pcchciir  combicn  il  esl  liorrible  de  se  s(j- 
narcr  dc  Dicii  .  ici  (c.  18)  ii  rass^urc  le  jusle,  <»n  !iii  monlrarii  cc  qui  doil  fairK  lc  snjcl  de  sa  conliance. 
11  apprcnu  aux  Hilclcs  comrnciil  ils  doivenl  se  repfiscr  dcs  soiiis  dc  ccde  uc  s';r  lc  Sei;,'neur  (c.  24)  :  it  leui 
lail  comnrendre  (c.  20,  25)  la  douceur  dc  scs  coniniandenicnts,  comnicnt  ils  soni  doiix  ei  f^ciles  h  obscr 
\er;  Toljligalion  sans  borncs  qu'ils  onl  d'ainier  ct  dc  scrvir  Dicu  saiis  fiii ;  coiiiincnt  ils  doivent  possedei 
rainour  de  Dieu  ct  lc  laire  prevaloir  sur  loules  1<'S  autrcs  choscs  (c.  27,  42;.  11  faiuirait  transcrire  ces 
maximcs  eii  cnticr  si  nous  vouiions  rappoi  (cr  loiit  ce  qu'elles  renfcrmciil  d'utilc  cl  (redifianl  siir  pbi- 
sicurspoiiits  iniporlantsdela  morale  cbreiienne.  Maisiious  pouvons  diie,cn  g^jneral,  qu'il  est  pcu  d'e(.rits, 
en  ce  genre,  aussi  inslructifs,  au&si  luuiincux  etaussi  cxacls  que  ie  rccueil  des  Senlences  de  saini  Eiienne 

Le  siyle  dc  ccs  inaximes  ne  repond  nulicment  a  la  bcaute,  a  la  ju.stcsse  et  ^  la  soliilit^:  des  pensees  ;  a 
qiii  donne  lieu  dc  croire  qu'eUcs  ont  beancoiip  perdu,  cn  pa»sanl  par  le  canal  dcs  disdples  du  bienlieii 
rcux  Elieime,  qui  ne  les  auront  point  rendues  daiis  la  m^me  ncltcl<;,  la  nidmc  force,  ei  la  ni6me  beauit 
quMs  les  nvaient  rc^iicsdeleur  saiiil  inslituteur.  Qiianl  a  la  melbodc  qu*on  a  suivie,  et  Tordre  dans  lc- 
que!  on  Ics  a  nlac(jcs,  il  ne  paralt  pas  qu'on  eii  aii  garde  d'aulres  quc  de  les  ranger  sclon  qu'eiles  venaieni 
a  rcsprilde  cclui  ou  de  ceux  qui  en  ont  drcsse  le  recucil. 

)i  a  paiu  dcux  (jditions  iii-ii des  Maxiines de  sainl  Etienne,  a  Paris,  en  I:iiin  el  en  frar.gais  :  b  prcniieic, 
Taii  1704,  cliez  Picrie  Augusiin  Le  Mercier,  ci  la  vcuve  Jean  «ie  Sainl-Aubin  ;  ia  sccomle,  cn  1707,  clu-j 
Jacques  Vincenl.  L'auteui  de  cciie  traJuction  csi  M.  BailK;l,  si  cclebre  dans  la  ri^pnbiique  dcs  leitres. 
Ccux  qui  ignorcnl  la  loiigue  laline,  I<ii  onl  iine  \iaie  o'i<iigation  de  lcuravoir  procui(i  le  moyen  de  lire 
dcs  iiisiructions  uoiit  ils  pcnvcnt  liicr  bcautoup  de  fiuils.  Ceux  nK^me  qui  savcnt  cetlc  laiigue  tirefoni 
flussi  dc  la  liaduclioii  lian^aisedu  secours  pour  riiitelligence  de  pinsieurs  endio  is  obscurs  dans  le  la- 
lin,  dont  lc  scnsest  quclquLlois  iiiicrrompu  ou  suspendu.  Le  savant  traducleur  a  reineilie  a  ce  tiefaiit,  cii 
supplcant  ce  qiii  Ini  a  paru  avoii  cie  oinis  pa:-  ccux  qui  oiil  fail  ce  recucil ;  en  aclievant  des  r-ens(5es  qui 
iie  lui  paraiRsaient  poiiil  linies;  cii  delerminant  osi  lixai;t  quelquefois  un  scns  qui  seinbbit  dtre  snspendu  : 
cn  expliquaiit  cnlin  par  radJilion  de  quolcjues  niols,  ou  par  dc  couries  phrascs,  ce  qui  demandail  a  ctrt 
iin  peu  d(;\cloppe.  Mais  pour  nc  poinl  manquer  a  ia  lidel.it;  d'une  tiadnction  cxacie,  lc  tiaductcur  a  eu  soiii 
dc  nc  pas  laisscr  confondre  a\ec  le  lcxte  de  rori>fJnal  lcs  addiliotis  qu'il  y  a  faites ;  el  il  les  a  renfcrinec! 
dnns  dcs  parenrhescs  pour  Ics  disliiiguer. 

4"  Noiis  irouvons  encore  quolques  aulres  inaximes  et  inslruclion»  de  saint  Etienne  de  Muret  dans  nn< 
courlc  Vie  de  ce  saiiil  conipos(;e  par  Ics  soins  d'Elieiincde  Lis.ac,  qnalnenie  pricur  dc  (irandmont,  srioii 
lc  tc-nioigi.agc  dc  IJcriiard  Cuidonis.  Celle  \ie  intiluiee  S.  Siepliani  dicia  ct  facia,  cst  diviseceii  scizr 
cliapiiics  (10)  qni  ont  eie  in-cres  daiis  la  Vic  du  saiiit  londaieur  de  i'o;drc  de  Giandinont,  ecriie  pai 
Ccrard  Ilhier.  D.  Maiiene,  eii  donnant  au  public  la  produclion  de  celui-ci,  s'eiaiil  apergu  de  cclte  fonrruic 
par  la  dilicfence  i.'u  style  el  par  d'aulies  raisons,  a  juge  que  ccs  seize  ciiapiircs  avaient  el(;  iiis(;r<;s  iiiai  a 
pnpos  dans  Pouvragc  de  Geiard  apres  le  quaranie-sixienie  cliapilie,  et  lcs  cii  a  rciires  pour  les  impriiuct 
scpareincnl.  Pariiii  lcs  maximcs  rappnrtees  dans  ces  saue  ciiapitrcs,  \f  y  en  a  queiques-unes  qui  soiil  Ic« 
iiicnies,  cl  dans  ics  ineincs  tc.mes,  a  peu  pres,  qirelles  se  l.sent  daiis  Ic  recucil  des  cent  vingl-dcnx. 
Cisl  cc  qu'oii  peul  voir  en  compaianl  le  iioisictae  chapilre  avec  le  cinqu:?;iie-sepiieinc  du  retiicil ;  Iti 
qnatricmc  avec  le  so  .\anie-tro:si«iuie,  daiis  lesqucis  on  rapportc  les  avis  qi:o  saint  Elienne  dounait  aux 
ssoKlals  snr  ia  mani(;rc  donl  ils  pouvaieul  se  sauver  dans  lcur  prolcssion  ;  ct  avec  qnel  esprii  ils  devaient 
laiie  lcs  excrcices  mililaires,  et  servir  Dieu  daiis  les  .services  qirils  rendaienl  a  leurs  priiices.  Mais  il  y  en 
a  daulies  daiis  les  scize  chapitrcs,  spccialcmcnt  dans  le  huitienic,  qui  ne  se  Irouvent  point  dans  le  r.;- 
cueil.  Cc  chapiiic  cst  ainsi  inlilul(!  :  Qua  ralione  mereiricibus  el  liTsirionihus  bona  iempnralia  targiebalur. 
Saiiit  luicnnc  voulail  qu'on  soulageiiit  ces  sortes  de  personnes  dans  lcs  besoins  du  corps,  ponr  avoir  oc- 
casi(>ii  dc  leur  procnicr  les  bicns  de  riine.  i  Si  Ic  pe.  hcur,  dij.ail-il,  en  s'adressant  a  nous,  cst  rccii  av«'t 
des  parolcs  durcs,  il  croira  que  Dieu  esl  crucl,  el  deincuieia  plus  atlache  a  son  pech(i ,  au  licu  qn'.! 
ccoiitera  pius  volonticrs  ce  qu'on  lui  prcscriia  pcir  le  salul  de  son  ame,  s'il  re^oil  d'abnrd  lcs  besoins 
.!ii  torps.  »  Lc  iieuv.(;ine  chapitre  porle  ce  lilre  :  Qna  rulione  conJTaierniiales  s(ccularivm  hominum  iifa- 
iitil.  S.iinl  Etionnc  repondait  a  tcux  qui  lui  proposaiciii  ccs  sortcs  de  confierics,  (jue  toutes  les  lionnos 
«.i;iivjcs  (|uc  lui  el  so^^  disciples  praliqHaiciit  eiaienl  coiiiinnncs  a  tous  les  hommcs,  (|u'ils  iie  pouvaionl 
poiiil  ajoiiUr  d'aulics  pnercs  a  collcs  qu'ils  faisaicut  chaqiiejour;  apies  cela,  ii  disait  a  scs  disciplos  eii 
particulier,  en  lour  reiul ..iil  coniptc  dc  ccs  piopositions,  quc  coux  (iwi  h's  laisaienl  voiilaienl,  sans  k 
savoir,  sous  le  spccicux  priilcxie  d'un  bioii,  !<'s  iciidie  coupal.les  dc  simonic.  Mais,  ii  Dieu  iie  plaisc, 
ajonkut-il,  qne  n<ius  vcndioiis  roilice  divin.  Cesl  elie  meiccnairc  qne  dc  pncr  lotsquou  doniie  quclqut: 
ciiosf,  el  de  ccsscr  dc  piier  iorsnuon  iic  doiiiie  rieii  (II). 

(9)  Vidc  c.  3,  i,  5,  G,  7.  8,  9,  10,  \%  16. 

(10)  Marl.  Ampl.  Coll.  l.  VI,  p.  K»43  cl  suiv. 

(il)  Sio  ol  sic  adinonenl  iios,  igiiorantcs  cquidcm  sub  specie  bonilatis,  ficri  Simoniacos;  sed  ab»il  a 
notiis  dixiiium  vcnderc  oHiciuni !  Opus  esl  cnim  meicciiarii  tunc  oiarc  cuni  ali(|uid  Jatur,  ct  a  picciiius 
cessuic,  cunt  nihii  dalur. 


<POr>  S    STF.PIIAM  GRA^DIMONTF.Nf^lS  MTA.  iOOC 

.V  D.  Mrti-.lfjticoii  iiitliqiir  panni  les  inantiscrils  de  b  biblioUieqiic  <le  SaiDl-Victor  de  Paris,  unc  Icllrc 
(ic  »aiiil  tlioiinc  .  Siepliaui  primi  jimris  Uraudiinonutnurum. 


VITA  S.  STEPIIAIVI 

AUCTORE  CERARDO  PRIORE  GRANDIMONTENSI  SEPTIMO. 

(MAiiTtM.  Ampl.  CoUect.    VI   1045,  cs  diiobiis  vctiistis  mss.  Grandimontis ,  etlertio,  rcrcntiorif 

Majoris-Monaslerii.) 


OBSERVATIO  PR^VIA. 

Sfliffii  Slc;tltani,  ordinis  Crandiinontensis  insiitutorix,  rcs  prccciare  gestas  scriplis  suis  perpturcs  ccle- 
hvaruHl  tmclorcs.^Hanc  in  sc  provinciam  primus  omuium  suscepisse  videtur  Sleplianus  de  l.iciaro,  anno 
lUi  ireulns  quarlus  Graiidimontensis  prior.  Ipse.  eniin,  tesie  Bernardo  Guidouis,  cl  dicla  el  farla  S.  Ste- 
pliani  CDiiscribt  fccil.  Quod  quidem  opus  liactenus  in  fencbris  delituit.  Deiiule  (ierardu>i  Iilierii,  anno  1188 
Mijariiwii  frnlrum  conseiutt  Cuiileliiio  de  Triiiliiaco  sexlo  priori  suffectus,  rum  piissiinum  parenlem  suuin 
*anriorum  albo  refrrri  salageret,  vitam  ejus  ct  niiracnla  fnsiori  ccnscripsi'  siyto,  qutc  nec  ipsa  lucem  liac- 
lenus  ridere  promeruil.  Terliam  ex  hac  VitMContraciiorem,  seu  potitis  excerpta  ex  Cerardi  opere  non  ita 
(onrinne  adornata  contcxuerunt  aliqui  fralres  in  celtis  liabiiantcs;  et  qnidem,  ut  conjicio,  ad  snos  proprios 
«ju«,  iitbori  proitxiori  in  lola  vila  ciinrtce  coinmitlenda  parccnles.  llunc  Vilam  ubaque  aucloris  nomine  pri- 
mtu  fdidit  in  sua  Dibliotheca  nova  l'liitippns  l-abbccus  socieialis  presbyter  erudilus,  anno  \iiol.  Kamdeni  a 
Veiro  hrancisco  Chifflei  acceplam  rccudernnl  Joannes  liotlandus  et  Codefridus  llenschenius  ad  dieni  Fe- 
bruarii  octafam,  sUb  uoiviiu  Gerardi  V/J  prioris  Grandinioitensis.  Num  cum  citainm  a  Cnrolo  Fremoivio 
Cerarni  opus,  cuin  ca  quam  pra:  manibus  habebnnl  Vila  conlnlissent,  ipsissimaqua  iltius  verba  in  ea  repe- 
riisenl,  ilti  potee  tt  debere  altribui  miniive  dubilarunt,  iiuawiis  nounisi  exccrpta  quwdani  feriaii  frulris 
coHtineat,  qni  protixiori  parcens  labori,  inlegrnm  describcre  iioltiit.  Quarto  pia'  mcmoria:  Carolits  frcinon- 
tins,  Turonicus,  ordtnis  sui  reformutor,  ut  suos  ud  seclanda  legislatoris  vesiigin  frnlros  excitaret,  S.  Ste- 
phuni  Vilam  Caltico  composuil  idiomale,  ac  Divioni  preto  roniniisit  anno  1047.  Quinto  denique  revereit' 
distimus  Henricus  de  la  Harchede  Pargnuc,  novissimus  ordinis  prceposilus  ggneraiis  el  abbas  Crandimon- 
ti%,  simHe  opus  Pariiiis  non  iiapridem  edidit.  Hos  prwler  auctovcs  GuiUeimus  Dandina,  cognomeito  de  S. 
Savino,  qiti  i>ub  finem  scrculi  xii  Hugonis  de  Lacertn  Vitam  eieganti  stylo  el  accurate  conscripsit,  pcrplura 
de  S.  Slephann  tcitu  dignissiina  et  hactcnus  paruin  uola,  illi  inseruii.  IJis  addc  Vtncentium  BctlovnceH' 
scm,  qui  el  ipse  de  S.  Slephano  agit  SpccMli  liisiorialis  tib.  i\\,  cap  40  el  seq. ;  Bernardum  Cuidonis,  S. 
Antoniiium,  part.  u,  /iM5,  cup.  21,  et  pinrcs  alios. 

liaque  aU  illustrandam  S.  Slepliani  Murtiensis  memoriam,  atiud  niliH  desiderari  videbatur  quam  ut 
Slephani  de  Liciaci  ct  Ceraidi  prioris  VII  lucubratio  publiri  laiidcm  juris  fieret.  Cuin  auiem  Grandimon- 
tiiisis  wouatlerii  bibliolheeam  mihi  otim  lusintre  licuisset,  incid.runl  in  manus  amplissinii  codicesduo,  Ce- 
rardt  VII  prioris  nomen  praferentes,  eleganler  descripli,  et  ni  nic  meafaltit  opinio,  ipsissima  auctoris  <anu 
exaraii  ;  ad  ifuoruin  esempluin  Turonensis  S.  Marlini  M ajoris- M onaslerii  codicem  recenliorem  scriptum 
exisiimumus.  litos  vero  ditigenter  evolventi  mihi  occurrerunt  in  eoruin  uno  post  capnt  i(i  inseila  atia  sexde- 
cim  capitacum  subsequtniibns  versibus  ;  quce  cum  atlentissime  legissem,  S.  Stephani  dicla  cl  facla,  jussu 
Siephani  de  Liciaco  primum  cullectu  staliin  esse  conjeci.  Conjeclurain  haiic  meani  confirmarunt  sttjlus  paulo 
diversus  et  res  :n  eis  traclaicr,  quK  iliclis  cl  faclis,  ut  tiiulus  pra'ferl,  appiime  conventunl.  Ueinde  cum 
eap.ii  \~  pracedenli  46  oplime  cohareat,  nemo  est  qui  non  adverlal  scxdecim  illos  nrliculos  extra  iiumcruiii 
ib.dem  post  comptetum  opus  inscrlos  fuisse.  Praiteren  cum  Vita:  a  se  conscriplw  Ires  Cerurdits  prwmiserit 
proifaliuites,  quarum  lerita:  tnniuinmodo  nomen  ejus  pra:poniiur,  duas  prinias  aliorum  esse  auciorum, 
quorum  opus  luo  inlcruernl  iUe,  stalini  dijudicavi,  ex  quibus  unam  fuisse  Slepliani  de  Lisiuco  ve- 
himens  niilii  suggerit  suspicio.  Quupropicr  sexdtcim  itla  capituta  scorbim  edciida  opera:  preiium  du' 
xiniut. 

Porro  lamelti  Cerardut  ea  qtta;  \cn  quortimdam  vcridicoriim  rclationc  compererat,  aiqnc  ocuiis  pro- 
pnis  coaspexeral  enarrare  te  profiteulur,  inilia  tamen  rii(C  S.  Stephaiti  pnrum  ac^nrate  i>rnpsisse  faieudum 
esl.  Natii  quce  de  ejus  Benevcnlnm  profectione  anno  cetatis  suce  xii,  dequc  ejus  upud  Miloium  aichicpisco- 
pum  lolidcm  annis  ibideni  connnoratione  narrat.  cum  ejusd-jin  Mitonis  episcnpalus  lempore,  aivioyum  vix 
duorum,  cuncilinri  mtnime  possunt  ;  num  anno  1U74  ordinalits  sucressorem  habebat  anno  1076,  uti  noslris 
tn  notisdcmvnstravimus.  Verum  ruin  decani  Parisiensis  digniiale  potitui  fuissel  Mito,  aiileqnain  ad  Bciie- 
renlannm  sedein  cuin  evelierei  Cregurius  pupa  \II,  haud  absiirite  a  vero  vuteiur  sanclum  Siephanuiu  ixtatit 
SHce  anito  duidecimo  Parisios  ad  eiim  accessisse,  et  ibid^m  cuin  co  coinmorantem  divinis  huniauturiOusque 
iitlerir  opciaiH  dedisie  .  eumdem  poslea  cvialunt  archiepisrnpum  benevenlum  sccnlum,  cuin  luiic  agercl  ivtalit 
hucr  nnnu  n  vicetimui»  secundum  ;  utqne  Milone  posl  duon  anitos  ad  superos  evocato,  Hoince  utiquandtu  cum 
aliquo  cardinult  conversatum  fuiste. 


iHcipil  pnutus  liiutus  in  Vita  S.  Hiephaniconfessoiis,  \  ixiv),  inlendcrc  supcr  disclpiilos  suos,  ne  a  sla'u 
priuii  pairii  Craiidiniunten.Hs  onUnis.  rccliludinis  labanlur,  iii  qtio  iiiii.iriiin   niajor  ralio 

Qucniani  propriiiin  cst  scrvorum  liilfliiim,  qiios      salulis  ipsoniin,  quibus  cuia  commissa  esi,  con- 
Coii^iiluil  liomiiiue  snpcr  familiam  suaiii  {MutUi.      sibtcrc  crcilitiir   Cum  chaiims  pasioralis  nou  «lujit 


«007 
f.t  qn 


S.  Srrj'H\M  cnANDlMOMENSlS 


1005 


3C  «ua  «i.nl  (/  Cor.  ii.i).   ..il.ilominus  d..cl-  A  adl.uc  .npcrstitc»  TC.bon.m  suorum  Tcri.aicm  opc- 

ril)U»   auestanlur.  Vcruintamon   si    nmlia   ruisscnt 


|»uli  scmper  l»al)Ciil  inlucri  vilam  boni  doclorik, 
i]ui  cum  l«ealo  Paulo  dicere  polesl :  Imiiaturet  mei 
eslotc  (/  Cor.  iv),  ut  deinde  suinanl  iu  omiiibus 
«•xcniplar  neccssariuin  convcrsalio..is  su«.  lllw.n 
e.iim  cuj«&  adjulorio  tcrilas  fidciibus  rcscralur  a 
iVoinino,  vcrbi»  simiil  ct  opciibus  dignum  esl  ul 
ipsi  fldclcs  siipcr  omnia  visibilia  diliganl.  Quod  no« 
cerlc,  fralrcs  Grandimontis,  possumus  dicere  de 
Slophano  reveiendissimo  noslrx  religionis  p»stOTe 
pvimo.  Quamvis  enim  ad  fidci  lumen  jamdudum 
vciiimus ,  tanocn  per  liaiic  8emil»m  juAtilije  qnam 
aggrcssi  sumus ,    nuHaicnus  reclo   calle  iransire 


a^posila  de  iKrfcrto  viro  Dci,  qiiar  non  omiics  iini- 
laii,  scd  admir»ri  j»o.s-»umos,  idcirco  ifcincu  ea  «e- 
Lli}5<re  non  opoilel  auditorcs  ;  imo  chariuo  ain- 
plccli,  ul  pcr  li.-px  fragilitalcin  noslram  &nblili«ft 
a"noscarau4,  cl  rnundomns  acicm  mcntis  in  ciem- 
plis  taitli  l*»lris.  Tanlo  ciiiin  quisqnis  proM»  H  in 
Deum,  quanlo  magis  pcr  bona  akcrios  vill-rm 
su»m  ailciidil.  lil  ba:c  esl  in  lnHTi»no  corporc  n»enn- 
brorum  firiHa  *;oiict»rdia,  qui»  in>iiH8  el  p.-des,  licrl 
minime  vidcaut,  diliguni  lamen  oculos  p<;r  quos  al 
nccifisaria  diriguiilur.   Kt  nos  quoque  diligamus  ex  - 

cellens  uaeritura  vcnerabilis  blepbani,quoniam  »1 
Rossmnus.  nisi  duciorcm  sequamur,  scicnlem  vi-  .  .     .  .•        n  .       . 

puhsuiiiu!»,  ii.ai  »«..  i  .  ul  lilaiem  oniiiium  nosirum  tai.ia  gratia  colLata  cii 

tare  cuncia  ocriculosa  divorlia,  sicut  ovis  quae  pa-        r^  ■      ■  ,  .  .• 

laie  tuucui  i»*-ii.-u.  .,  .      r      „  gj  jiyiniius.  Quisquis  auiom  vcibivm  veriiaiK  au- 

slorcm  suum  ad  ubcrrima  pascua  duccre  volcntem,  0  .7.     _   ..     .  .    .: ;„.. . 

heibis  praescntibus  ii.h?crcns,  sequi  contemnit,  aul 


a  lupis  quandoque  dcvoralur,  aut  icuuis  atquc  dc- 
fic.ens  balando  nescia  qao  lendat,  exclusa  remunct 
ab  oviii.  Magna  quidem  salus  omnium  discrelio 
paslori»  csS,  gloria  discipurorum  magister  s.ipicns 
Cbi :  lunc  quoque  solummodo  parietes  sedificii  lirnii 
Kunt,  cuin  a  fiindamenlo  non  Uiscrepant,  quod  sa- 
piciis  posuit  arcbiteclus.  Summura  igitur  gaudium 
noslrnm,  fralres  dilcciissimi,  post  fidei  perccpiio- 
Kcm,  sil  bonum  babcre  pastorem,  cujus  profecio 
miracula  incessanttT  ocwlis  aspicimus,  el  indeli- 
ciemer  manuleneKtus.  Quae  sunt  enim  alia  iribuia 
uosiia  vel  agricuUuraj  magnce,  aul  ingen.s  possessio 


dire  solummodo  renuil,  aut  vi»  aut  punquam  illipJ 
epcrando  scrvabit.  iloc  aitlem  pro  eo  diviiurqui  in 
bae  sluUilia  delinclBr.  Scd  Deo  gralias  agamus, 
quoniain  a  fralribus  remoia  cst  peiiitus  hujusmodi 
arroganliu.  Porro  quia  tractaium  per  c^tpiiula  di- 
slinximus,  ideo  sentenlias  breviter  in  scrie  leclionis 
posui.nus,  ad  inlclligeDduiD  vcrborum  scricin  faci- 
iius,  ei  a  modo  proi^osituiu  ox&equimur. 
Uem  atiits  tilulu$. 
Cum  omnibus  hominibus  ad  co£;nosccudum  et 
dibgcndum  Crcaiorem  suunv  eadcm  gralia  ininimo 
sil  coUata,  ilK  procul  dubio  celcbriori  BJCfiioria 
digni  habiii  sunt,  qui  profusius  divino  afQati  Spi- 
rilu,  moribus  et  doctrina  clurius  refulserunt,  ct  in 


pLCuduan  sive  quoBsius  per  ecdesias,  unde  tol  f. .i-  ^  j^^^j^^j^  ^^.  pr^.fy^runi  amplius  :  de  quorum  im 


trcs  congrogaii  in  unum  quolidie  pascamur,  nisi 
pura  fiJes  ipsius?  Nos  mercedcm  lacrymarum  ai- 
que  jejuniorum  ejus  percipimus ;  nos  longa;  pau- 
pert»ti*,  qwam  indesioenter  amplexalus  esl,  fru- 
ctus  lota  die  coUigimUvS,  ut  videlis,  ubicunque 
iransmulamiir  per  obedienliam,  no»  iiabentes  su- 
sicutaculum  leniporaUui»  lerum,  ncc  dcliciendi 
melum,  cum  soluminodo  exspcctemus  Dominum 
Qiiemadmodum  igitur  in  illo  proverbio  dicitur  : 
Cnjus  panem  manducamus,  ejus  latidem  teiteamus ; 
piopierea  Domini  niisericordiom,  fidei  conslanliam 
Stephaui  pastoris  noslri  mcmoiiier  commendemus, 
in  quam  per  Ciirisli  gratiam  saluiem  spcramus 
aclernam.  Taceo  quia  nullus  noslrum  qualibei  sa- 


mensa  inulliludiiie  unum  habemus  pr;e  orulis,  sau- 
cluDi  Siephanuin  vidcUccl,  priiuum  post  (iomiiiuui 
Grandimonicnsis  ordinis  Palrem,  qui  licdtaiptorig 
sui  s<*qucns  vcstigia  (/  Pelr.  ii).  pauperiaiem  spiri- 
tus  in  lantum  dilcxit,  qu^  in  terra  oihil  iere  voiuit 
posssdcre  r  cujus  viriulcs  rcforrc  opus  est,  ul  cre- 
dimus,  aliquibus  profulurum ;  scd  nostra:  sticnliai 
tcnuitas  cl  tarditas  ingenii  ad  ea  ncmpe  non  sufiicil. 
Caeieium  Ipsius  merila  couversalionis  ejus  proila- 
mal  ausieritas,  et  testalur  excmplum  cnnveisaudi 
suis  sequacibus  dcrclictum.  Quis  enim  noiitris  leak- 
poribus  devolius  audivU  Dominum  in  EvangeUo  dl- 
cciilcm  :  Qui  non  renunliai  omnibut  qnce  posiidet, 
t.an  potesl  metis  esse  discipulus  (Luc,  xiv)?  Quis  ex- 


fientia  sua  bujus  viani  Ubertatis  leiiuns  arriperc,  D  prcssius  mancipavit  effeclui  Uliid  Jcsu  Cbiisli  cou- 


nisi  clarc  praemoitsuala  et  undique  ab  omni  ciipi- 
dilatis  servilute  clausa  forcl  ab  isto  Palre ;  vel 
ccrie  si  quis  teiiiaift,  consummare  nescirel,  ut 
vidcmtis  de  piuribus  in  i/icepia  pauptrtate  non 
pcrscvcrantibus.  Uuue  jucundius  nieiuoriam  hujuf: 
jjatroni  venerari  debemus.  Hjrc  autem  idciico  dici- 
ii!us,  ut  fialres  benevolos  reddamus,  ei  atie.iios 
ad  lcgcndui.i  ea  qua  de  prxfato  viro  posita  suiii  iu 
b.ic  scripiura,  communi  causa  vid';licel,  quoniara 
diligi  non  vaicl  qucd  pcnilus  ignoratur  -  fides  enim 
cx  audiiu,  ui  ait  Apostolus  {Rum.  \),  pr»seilim 
cum  liJes  adhibenda  sit  relalioni  discipulorum  illo- 
nim  a  qutbus  isla  audivimus.  Vciaciler  n^mtiuo 
p.:r  v'suin  ci  au(Ulu:a  cognovejuni  a  priiuipio,  ei 


silium  :  Si  quis  vuU  venire  posi  me,  ahneget  temet- 
ipsutn,  el  tollat  crucem  suam,  el  sequalur  me  (iiatlk. 
xvi)  ?  Porro  nuUius  perfeciionis  cvangelica;  surdus 
audilor,  nuliius  juslificationis  div.nx  obliviosus  le- 
clor,  ut  Chrislum  lucrifaceret  (Phitip.  iii),  ila  om- 
nia  dereliquil,  quod  non  pecudes,  iion  lcriaiuiu 
possessiones,  non  reduus,  non  quxstus,  vel  aiiqnod 
aliud  unde  sibi  necessaria  miniiitrarentur,  ii.  mundo 
reiiituit.  Rebus  itaque  pauper  et  nudus,  sed  ca'Ie- 
Slium  virtuluiu  Ihc^auro  prxditus,  in  lide  ao  dilc* 
clione  illius  qui  ail  suis  discipulis  :  Solite  totttciii 
esse  dicentes  :  Quid  tnunducGtiimus,  aul  quid  bihe- 
mus,  aul  quo  operiemttr?  Scit  etiiin  Vater  ivsi*'»"  f ffi- 
testi^,  quiu  liis   oimiibus  inditjelis  {Slatth.  vi),  sinii 


1009 


MTA. 


1019 


g<itli<:itutliiieet  oecupatione  muiiJjnne  rei,  locpit  pri-  A  ci,  oblatraiites  et  contradicentcs  vcritjti.  Obinuttv 


0 


muniquxrere  rci5nuiiiDcietjuslitiainejus(iraf«/i.vi) 

tmio  non  ironierito  cretieiKlum  esi  illuru  in  lerra 

r.(clestoui  liutisse  vitiim,  et  frequenlissinic  gustassc 

manna  abscundi  um,  qiioii  nemo  scil,   nisi  qui  nc- 

cipil,   iico  corpuralis  alimunia.'  nimiain  potuit  lia- 

U>rc  penunaiu,  qui  totam  in  Deo  posuit  spom  suam, 

iMCut   Propliela  ait ; /uc\'a    fu;;e»^  /)o)iit;;um   curam 

iHflot,  </  ips€  ti:  enutriet  (Ptal.  liv).  (iuod  iios  qua- 

I  scunquc  di^tipuli  rjus,  litJe  merilisquo  ipsius  no- 

iis  bacl-aus  accidisse  faieiiuir;    ct  qiiia  omnibus 

l^auptitatis  liujus  proposilum  sequeniibus  ita  sem- 

p«r    eveniet,    cuntidenter   credimus    et  speramus. 

8cimii6  enim  quantum  lidelis  csl  ille  qui  ail  :  Soh 

vidi  juiium  dereiicium,  nec  seme»  ejui  (fuwretit  pa- 

»t€m  (Psml.  xxxvi).  Quanlam  atitem  ^aliani  ob  lidei 

siix  mcriium  et  carnis  maccrationcm  in  conspcctu 

AUitsiuii  vir  istc  aileptue  cst,   ad  eorum  nolitiam 

(|in  divinx  pietaiis  opera   lilienter  audiunt,  vcraci 

rrlalione  narrandum  suscepinius  ;  sed  ab  ortu  ejus 

cl  iiifantia  sumcndum  estexo;dium    De  his  tamen 

^ux  in  iiiiraculis  et  dignuscendis  fratram    ^'«giiatio- 

nibus  per  euun  Dominus  operari  dignatus  est,  pauca 

dicturi  sumus,  ne   forie  iiicredulis  veiiias  meiida- 

t.iim  rssc  videatur,  el  creduli  ei  paucis  quae  au- 

<):eriii(  dicaAt  quia  omnia  po4tibilia  tunt  credenii 

{Marc.  n). 

Ittm  atiut  tilulHt  Ceraldi  tenerabilit  prior  Grattdi- 
uiontthtit  vn  ,  m  Vita  inncti  Slepkami  eoufeno- 
rit. 

Oiiinibns  Clirfsii  fidelibus ,  diviiia  pcrmissione 
Graiidiinoniensis  Ecclcsix  muiister  iiumilis  aique 
iniJignus,  s:tliil«m. 

Ne  Miire.uini,  dileciissimi,  neque  slulinm  vobis 
viJeauir  atque  iiisipidum,  si  uuivcrsilaii  vcstr.x 
♦cribere  prxsumo,  nomenque  nostrum  in  initio  liu- 
J'is  scripiiinc  punendo  ,  cuin  non  boc  de  jac(.-)niia, 
aut  inani  gloria  ,  seu  aliqua  intentioiic  pcrversa, 
•ed  voluniaic  booa  ct  liumili  conscieniia,  incliari- 
Uie  pcrrecia.  ut  crcdimus.  suflTulta  divina  grada, 
riin  qua  desiderarous,  quAliter  bealus  confessor 
Siepliunus,  Grandimontensis  erdiuisinstitulor  pri- 
«r  s,  ab  iiifuntian  su«  rudiroenlis  Domin«  Dm  no- 
itrofi.leiitcr  scrvirc  proposuit.cujus  vitjc  popositam  jv  g'ori«  in 
loinrersalionemque  admodum  digiiis  laudibus  ple-  lcst*-,  \ps 
nam  .  moresquc  sancliscimos  alqiie  iniracula  qiia: 
IV-iH  oBiiii|)o;cQS  sua  bonignt  graiia  per  ejus  iiieria 
fWiusa  opcrari  dignalus  est,  in  quanlum  Dominus 
donaverit,  vulumus,  si  possumus,  ul  vera  quorum> 
daiii  veridicorum  relatione  coniperimus,  et  oculis 
propriis  i>crspesimns,  sub  brevitale  fi.itfliier  scripio 
«•u.uii.ciidarc.  RDsipiscaiii  igiiur  iiisipicnies  fal$idi- 


kcaiil  dico,  qnia  Dominus    verax  est  (f^ont.  iii),  et 
onmes  vix  cjiis  jndicia  et  veritas  (Ptal.  ctviii). 
Ipse  cuim  (/'iitctitigue  toluil  feelt  in  calo  et  in  tcr- 
ra,  in  mari  cl  iii  omnibut  abiftait  (Psal.  cxxxiv).  Et 
qiiid  inirum  ?  omnia  potcst,  qaaecunque  vult  opers- 
tiir.  Intelligant  igitur  ct  pcrcipiant  increduli  ei  «m* 
bcstant  inlidclos,  quia  Dctis  beatum  Stcpbannin  mt' 
rincavil ,  cl   miriflc.^tndo  biudabiiem  reddidil,  nec 
vjluit  occultarc  diuiius  sanctiiatcm  ipsitis,  qui  vc- 
liit  gcmma    latcbai  in  sicrquilmio  oblivionis.  Hi- 
sulicni  cl  lcelenlur  Adeles  I>ominuii)  timcntes,  vcra 
amanles,  vana  spcrncntes,  miindana  cuntemneiiics, 
eo  quod  Dens  eis  dcmonstraverii  iuincn  vei'itati$,ac 
liiccriiam  qux  abscondiia  cr.it  sub  niodio  ,  qu.-^nivi* 
vidcretur  posiia  essc  super  candclabrum  (Matth.n), 
id  est  bealum  virum  Stcplianum ,  quem  Dominus 
Deus  omnipotens  sua  boniiate  niiriflca  voluit  uni'* 
versis   manifestari  ^>opuIis.  Gaudete,  inqiiam,  vos 
viri  Grandimoiitenses  ,  qiiibus  Duminus  lalciu  ac 
tantum  pastorcm  providii,qui  vobis  fldditcr  osten- 
disset  veriiaiis  viam,  jiisiiiix  scmitain,  sanclxe  rc- 
ii^ionis  rcgulam,  caste  vivendi  forrnam,  vigiiiaruiu 
Jejunionimquc  observantiam,   rccie   viveudi    nor- 
mam,  corrigendi  niorcs  disciplinain,  amandi  amplc- 
ciendiqiie  paupertatem  consiantiam.Uxc  suiii  opera 
pro  quibus  gaM>ierc  vos  admoneo,  et  iu  quibus  de* 
i)elis  operam  dare,  quia  vobis  in  liis  et  aliis  Justi- 
liae   fideiquc  operibus  excinplum  prxbuit.   Amalor 
C  cteiiim  fuii  verilatis,  sectator  jiistiti»,  et  sanelitaiis 
fundalor,  et  institulor  oplinias   ac  vcnerandx  reli- 
gionis,  nuiritor  castiiatis,  conservaior  inlfgerrirov 
virginit.itis. 

Quapropler  vos  admoneo.  cliari^simi,  qualeuus 
eiiui  iii  qtiauium  potueriiis  imttemini,  seciando  ju- 
stitiam,  conscrvando  palicntiam,  amando  tiumiliia- 
(em  veram,  toleran  Jo  paupcrtatem  volunlariam  aq 
neccssariam,  babcndo  iidcm  rcciaui,  spcm  certam, 
cliaritaieni  non  fictam.  Mi^c  sunl  ver»  bouitatis 
sunriitatisque  opera»  quibus  exstiiit  adurnalus  ai- 
que  rediniitus  B.  Stephaniis  Paler  vester  sanctissi- 
nius  :  qnein  si  audicritis  et  cjus  viain  sequi  voliie- 
ritic,  Iwita  terre  viveniium  comddetis,  ct  regctu 
decore  suo  vidcbilis,  cum  ad  regnuin  cce- 
ipso  beaio  Sicphanu  ducenle  ac  viani  dctnoii- 
straiiie ,  perveueritis,  procuratite  Domino  iiostro 
Jesn  Chi  isto,  cui  est  boiior  ci  gloria  |ier  omuia  sx.r 
ciila  sxculorum.  Amen. 

Explicii  tilulttt  Gernldi  vertcrahllit  priorit  teplimt 
GrandimoHleutii  tn  Yiia  S.  Stephani  conftttorit  ef 
eremiia:  peifeclissimi. 


1011 


S.   STKPIIAM  CUXNUIMOMKNSIS 


luii 


INCIPIT 

VITA  SANCTI  STi;PHAM  CONFKSSORIS, 


I.  bi  S.   $lei)liaiii  pareitnbui—  P<iler  ejnt  linrium 
oraniii  cauiu  jieitfi:. 

Fuil  igiuir  iii  Arverniap  parlibus  homo  quidam 
nubilissiinus  iioniiiie  Sl«piianus,  ciijustJani  ojipiii, 
qiiod  vJicebalur  Ti<'riiium  seu  Tonias,  «lomiiius  nl 
vicecomcs,  cl  uxor  ejusCaiidiila  nunciipabaliu.  0"' 
nimirum  non  sine  lausa  lalia  sortili  stinl  vocabula. 
Erant  enim  filiuin  habiUiri,  qui  de  Y>rgiiiilale  et 
diuiissiina  corporis  affliciione  lanquam  de  redolen- 
tihns  liliis  rosisque  vernanlibus  a  Duniino  erai  co- 
ronandus.  Cui  s<iue  prxsagio  evcntus  rei  poslmo- 
dum  fidem  fecit.  Divino  namque  nuiu  natus  esi  eis 
ntius,  qiii  scmper  virgo  permansit  ,  e(  in  signum 
coi-0ii3R  quam  meruit,  de  nomine  pairis  Siepiianus 
esl  appellaius  :  quem  progeniiores  sui  morc  nobi- 
liuin  diligeiUi  sludio  educatuin  ,  cum  ad  intelligibi- 
lespervciiisset  annos,  ad  discendum  lilleras  (radi- 
ileninl;  tanlo  charius  eum  diligentes ,  qiianto  ct 
elegaiitioris  furmx  et  boiix  inJolis  piier  ccppit  ap- 
parere.  Crescenie  ilaque  puoro  ,  el  iu  litieraruiu 
scienlia  mags  magisqiie  pioricientc,  palri  ejus  coe- 
liiiis  csl  iiispiratum,  ut  ad  gloriosum  corpus  B. 
Micolai,  quod  de  Mirrea  inetropoli  Liciae  nnpcr  (li) 
tiaiislatiim  fueral  Bariiim,  causa  orandi  festiiiaret. 
liluc  namque  cx  diyersis  mundi  pailibus  ridclium 
populorum  uiuli'tudo  lunc  ^einpcris  concurrebai, 
tanti  confcssoiis  gloriosa  inttTccssjone  pcccaniinuni 
suoruni  veniam  petitum.  PaicjUe  igilur  illo  sum- 
ptns  et  socios  eligcnte,  ilcr  cuiii  vellct  aii ipcie,  cl 
lilium  snum,  quem  unice  diligebat,  sccum  duccre, 
perurgebatur  adraoJum  gravi  (eniaiione.  Timebai 
enini  nc  infantix  sux  teneritudinc,  vcl  itineris  lun- 
gitudine  puer  debilitaretur;  dimitlere  aulem  cum 
uolebat,  quia  eum  ante  omnia  diligebat,  ot  idoo  abs- 
que  eo  esse  nun  poterat.  Et  quid  ptura?  Ipsc  cum 
co  ad  sacratissimas  reliqnias  Ixtissimus  propeia- 
vit,  ignorans  qnid  deeo  Dominus  Deus  facerc  de- 
crc^isset.  Erai  cnim  jam  diiodeimis.  Vctlobat  au- 
tem  omnipotens  Dcus  ac  disponcbat,  quatenus  pucr 
ea  xtate  sibi  scrvire  inciperet,  qua  li|ius  suus  a 
parentibus  sccundum  carnem  ad  templum  dediicius 
cst;  cl  (|ucmaiimodiim  pucr  Christus  remansit  in 
Jerusalem,  ignorante  Joscph  ei  Maria(Luc.  ii),  sic 
piicr  iste  remansurus  erat  iii  ilinere,  palre  igno- 
raiitc  cl  Deo  disponeiilc. 


A  11.  Dt:  iiifirmtlate  puen  apud  DenenentoMm  chlla- 

tein. 

Ctim  autem,  Christo  ducentc,  post  factam  ora* 
tionem  palcr  cum  filiofeliciter  remcaret,  ul  ex  de^ 
volo  de.volior  Geret,  [>cr  Rcncvcntanam  urbem  traii»- 
iluni  fecit,  ubi  quid  acciderii  sine  dolorc  quis  po* 
(ciit  enariare  ?  Nam  ibidein  iniirmalus  csl  puer,  ct 
gaudiuin  quod  de  parvulo  coniiie  suo  paicr  habu- 
ciat,  ver^um  est  in  mocrorcm.  Trisiis  ergo  nimi.i 
effcctus,  orando,  elccmosynas  largici  do,  omnipo- 
tenlis  medici  et  B.  Nicolai  aiixilium  iinplorat,  sed 
dc  iilii  sui  sospilatc  niillum  coinpcrit  indiciuin. 
0  pietas  patris !  o  providcntia  supc:  nx  dispcnsatio- 
iiis !  posluiat  palcr  pucri  saiiilatcm,  sed  Dcus  puero 
alium  providit  palrem. 
B    III.  De  archiepiscopo  Beneventancecivitaiit  MiLne. 

Eiatenim  tunc  in  cadcm  ui-be  archicpiscopus 
bealissirous  Milo,  qui  dc  Arvernia  oriundus  huic 
Airo  ab  infaniia  fuerat  noiissimus.  Hic,  cum  vidc- 
rci  quoil  puer  non  convalcscerei  ob  volura  tt  amo- 
rem  nobilissimi  viri,  rogavit  eum  ut  suum  sihi  di- 
milterei  filium.  Qui  de  iilius  amiciiia  coilissimus, 
et  de  prudentia  elprobitate  non  igiiarus,  infantulum 
quem  reducere  non  pcicrat,  ci  (anquam  iidclissimo 
vii-ofidelissimum  comm'siideposiiuin,ol  srcraiismui 
lis  precibus  ut  si  puer  cvaderel,  iiluiu  faccrel  cru- 
diri,  quatenus  sciret  lcgcm  ejus,  cui  jam  parvulus 
fiierat  oblatus :  sicque  caro  pignore  dcstitutus,  de- 
solaius  et  moeslus  ad  propria  reversus  est.  ?ost 
paucos  vero  d'es,  divioa  opcrante  clemenlia,  puer 
sanus  factus  est,  et  quasi  obliius  pairis  el  patri:e, 
hilaris  ct  gaudens    in  tena  fuit  aliena. 

l\.  De   puero   instruendo  ab   arcliicpisfvpo. 

Unde  archiepiscopus  pluriraum  betus  non  solum 
sacris  tradidileum  littcrisimbucndum,  verum  etiam 
i|isc,  vclul  pius  pater  ct  ridolis  doctor,  bonitatem  ct 
disciplinam  et  scientiam  ipsum  sludiosius  edocebai 
{Psal.  cxviii).  Semper  enim  pucrum  a  schotis  va- 
cantemopeiibussuisassidcre  facicbat,  vcl  cum  dioc- 
cesis  su;eplacila  pertractarci,  vel  cum  Romani  poii- 
tijicis,  cui  Benevenlum  scdes  atque  thalamus  est, 
causis  sive  judiciis  intcresset.  Talibus  quippc  nc- 
gotiis  propier  veritatem  ei  mansuetudinem  et  jtisii- 
tiam,  quae  in  eo  evidenter  cmincbaiit,  fteqiicnlis- 
D  sime  insislere  cogebatur.  Sed  sicul  ait  Aposiohis: 
Qiiis  novit  sensum  Domini,  uut  quis  consiliariut  ejus 
fuit?(Rom.  xi.) 


(12)  Veram  pcregri'iationis  St^pliani  vicecomitis 
Tifriioiisis  causain  ignorassc  viileltir  Gerardtis  Iiu- 
jits  ^ilac  auctor  :  naiii  (un&ians  cst  oinnium  aucto- 


ruin  senteiitia  corpus  S.  Nicolai  Bariuin  trniislatiiii) 
fiiisse  aiino  1087.  ac  pioinde  aliquibus  post  aiiiiU 
quam  [cregrinatioiicm  susccpissct. 


mi 


V.    De   Dct  pioiidinliu  erga  pucrutn. 


VITA.  n>ii 

A  neiis  eis  rveinpliitn   istoruiii  ab  omiii   nipliJiljti . 


Vl  doctoieui  invcniiet  juiliiix*,  ul  palrem  habe- 
rei  spirituaictii,  carnalis  paler  uil  exleras  nalioncs 
riliura  <1u\il,  nescieas  quiii  facerct.  Cxleruin  ille 
sriebat,  qui  cuin  puero  cl  de  piiero  aliquid  nia- 
gnuin  farcrc  cogilabai.  Egrcssus  csl  ciiiin  piier 
de  (erra  et  dc  cognaiionc  sua  ct  dc  donio  palri^ 
sui  (Ccii.  xii),  ul  iiiter  gentcs  quas  iicsciebat,  vi- 
vendi  rurmani  discerct,  ad  (|iicni  poslinoduin  nia- 
xima  inultiludo  liominuin,  vel  de  Ur  Cliald;vcruiii 
el  /Kgyptia  scrviiutc,  ad  leiram  proiiiis.sionis  et 
virtulum  moiilein   Oiius  coiivolarel    (Gen.   xij. 

VI.  De  religiotis  Calabricc,  et  vita,  el   coutertatioue 
eoiuin, 

Florcbat   enim  eo  lemporc  in  Calabiix  finibus 

Justoruin  quxdam  religiosa  congregalio,  tanto  bo- 

nis  coelcslibiis  ul)erior,  quanto  ab  omni  cura  teui|K>- 

ralium  erat  rcmoliur.  Pecudibus,  possessionibusqne 

ac  universis  reruin   mundanarum    occupatioiiibus 

iiapeaitus  rcnuntiaverat.quud  uiidc  proressores  sui 

aJ  tutnultuin  saeculi  revocarcnlur,  non  babebat.  Lt 

ul  dilalalo  cordc  pcr  arctam  viam  qu.x  ducit  ad  vi- 

tam  [Miitlh.  vii),  quicunquc  ad  eam  accedebant,  in< 

lelerent,  nullus  in  ea  aliquid  proprium  possidebat; 

«cJ,  sicut  in  Aciibus  apostolorum  iegitur:  Eraiii 

itlii  ovinia  communia,  et  dividebatur  tingulis  prout 

cuique  oput  crai  {Act.  iv)    Vcrumtamen  iiullos  nisi 

seipsos  liabobant  miiiistros  ,  ut  major  locum  miiio- 

lis  oblincrct,  et  prxcessor  liercl  niinistrator.  Cor- 

(loialis  aulcm  subsidii   soirKiiiidincm  solumniodo  C  <Iuo  in  Itoiiiana  ciiria   pcr  qualuor  continuos  an- 


quai  radix  omhiuui  malvrum  cst  {I  Tim/si).  cav<.'i<- 
lium,  solisque  coelestibus  inliiaiiiiuMi. 

VII,   Qualiter     appetchal     tirorvm    nuiiradictoium 
imiluri  cxcmplum. 

CuiiiigilurStepbanus  jam  pucrili;c  nictas  cvecdcns 

biiiic  .sanctissimuin  virum  iii  liujusniodi  viia  ceriie- 

roi  adeo  cumplaceic,  dcsiderio  iiiiitaudi  mores  cl 

actus  illius  religionis  alleiitius  iiivcsti^aic  studuil . 

et  fidcliier  memori;e  commeiubvii.  Kccciat  enim 

Chrislus  Dominus  iii  ejus  pci  lore  niansioncm,  cl 

iilco  Minorc   illius  omiiia  deseiore  cupicbat,    sed 

qualiter  pcrfecte  id  agerc  potiiissel,  laiiqiiam  pru- 

deniissin)U5  adulesceits  et  Uco  pleiius,  diligoiitissiinc 

delibcrabat. 

Ylll.  De  visitalione  ierrte  nativilalit  iv<e  ac  paren- 
lum  tuonun. 

Erudiius  itaqnc  et  nutritus  a  S.  Milonc,  Ocncveii- 

(ano  arcbiepiscopo  (15)  duodcciin  annis,   accepta 

liccntia  ab  eo,  dccrevii  in  conie  suo  quitenus  visi- 

tarei  (U)  patriam  el  parentes  suos  ;  qui  ciim  vidis- 

sent  eum,  ullra  inodum  Ixtatt  sunt  ct  congraiula- 

bantur  ei  vcluti  a  mortuis  surrexisset.  Ciim(|uc  ibi 

morara  aliquam  fecisset,  rctro  per  Dei  misuiicor- 

diam  ad   ipsum  arcliiepiscopum  redirc  disposuil. 

Cumque  Romam  fiiissct  ingressus,  comperit  euiu 

\iara  univcrsx  carnis  jain  fuissc  ingressum,  ct  lunc 

remansit  apud  quemdam    prudcnlissimum    virum 

sacrosanrtK!   Romanx  Ecclesije  cardinalom  ,  cuiii 


iii  Deuiii  projecerant,  unaiiiniiter  iii  claustro  vivcn- 
tes,  ct  obcdicntiam  liumani  generis  reparatriccra 
pro  suis  viribus  in  omiiibus  cuslodieiiles  ;  ct  quia 
inuiulum  sibi  et  se  niundo  crucilixerunl,  cl  in  cruce 
Cliri>ti  ^loriabanlur  {Calai.  vi),  operuni  praxlica- 
lionc  lcstimonium  pcrhibcntcs  vorilaii,  tanlam  apud 
Dcum  el  bomincs  invcneranl  graliam,  quod  ct  vir- 
luluin  gratia  reduiidabat,  et  in  cibis  et  vcslibus  bii- 
inana;  naturx  sufTK  ieniiis  non  carerenl.  Hoc  itaque 
proposiluin  sapimtissimiis  arcbiepiscoptis  Milo  iii 
<>ennoiiibus  quos  ad  populiim  faciebal  jugitcr  eoni- 
nicMiIa'  at,  et  cum  eoruindein  Palrum  aliquem  vi 
dcrc  polerat,  iil  Cliristum  in  scrvo  suo  loqucntem 
au.lircl,  omni  po<li)osilasolliciludiiie,  toius  ci  \a- 


nos  (i.^)  iiitrans  ot  cxicns,  dc  diversis  divci&a- 
rum  religionuiu  actionibus,  cl  dispcnsationibus  lo- 
tius  Ecclesi.-c  Calholicos  virossxpissiincdispiilante.i 
audiit.  Cumquc  dc  omnibus  qux  spcctant  nd  sa- 
lutein  aiiiinx,  ci  cliuin  ad  sxculi  salutarc  consiliuiii 
suflicienlcr  edoctus  fuisset,  et  conccpluni  dcside- 
riuiii  scrvicndi  Dco  ad  cxseculionom  o|K:ris  aniniuin 
perurgcrcl,  a  Rumanu  pontilicc,  cui  beite  iiolns 
erat,  dcvolissiiue  petiit,  ut  ordiiicm  quem  in  Cala- 
bria  observari  didiccrat,  in  rcmissioncm  poecalo- 
rum  suorUi-n,  qux,  ui  rcor,  pauca  crant,  sibi  ali> 
cubi  observare  concedcret. 

I\.  Qualem  te  htibebnt  apud  Romunum  pouiificem. 
Licct  aulcm  su(>ercrogare,  si  vel  legerc,  vcl  au- 


cabat.   Audiebat   eniin  dc    conversalionc   corum  ,  ^  dire,  vel  dcsuper  inspiraluin  esse  contingeret,  uiidc 


undc  postinodum  elcricoru:n,  laicorum,  aliorumquc 
rtligiosorum  vitam  nd  alliura  innammabat,  piopo- 

(13)  Ilic  cespitat  auctor  non  p.nrum  in  bis  qux 
de  Slopbani  apud  Miloiieni  .Trcliiepiscopnm  Dciie- 
ventanuiii  per  :iniios  xii  eoiiiaK.ialione  iiarrat,  cum 
cuiistel  Miloncm  vix  ttiiolms  aniiis  sediiii  Benevrn- 
tanam  occupassc.  Id  ooite  patel  el  ex  bre\i  Ciiro- 
iiieo  neneventaiio  apiul  nos  iiis.  ubi  ad  aniium  iUT-i 
Milinis  ordiiialio  coiisijriialiir ,  ejus  veio  obilus 
.'iniio  seqiieiili,  Ki)flVcdi  ve  oejus  succossoris  «leetio 
aiiiio  lOTli.  Et  (X  iiiMruiiuiilo  ijisiiis  Milonis  apiid 
llglielluni  relalo,  iu  qno  Milo  priiiium  siii  pnesiila- 
tn>  aiiiiuni  cmiii  aiiiio  Cliri>,ti  1075  coinponit.  .Ma- 
billoiiiiis  exi-^liiiial  .Miloiieni  siiperstilein  fiiis^c 
.•iniio  1078,  «|Uo  pcr  aucloritnlem  pnptr  tjregorii 
tcptiiui  ci  }U'T  lc.slinioninm  )t.loiii$  nrdiiijiiscopi,  <fni 


primum  bonuin  cl  mensuram  cotferlam  el  coagita^ 
tam,  ei  superelJlueHicm  {Lue.  vi),  redeuntc  Doinino, 

prius  decnuns  Parixiensis ,  ab  aposlolico  ordinalus 
esl  archiepiicopus  Ifenevenianun,  queiii  dc  liac  re  iii- 
tercetsorem  apud  pnpum  liabuit.  Juaiin.s  qiiidaiii 
eoiislrnx  I  cellam  S.  Kb«renlii  prope  Dolum  iii  Ar- 
nioriea.  Vcrum  aliqiiol  aiitc  aiiiiis  intercedne  pu- 
tiiit  Milu  quaiii  eell.i  il'.«  eoiistruerelur,  «l  eeiif  iii- 
vietissimis  IJ^Iielius  prnbal  ai;;uiii''iilis  lluirredtmi 
.Miloiiis  siiccssoreni  sedissc  aniio  1070. 

(14)  De  liac  par<»iiuiu  visilaliom;  silet  Vila  a  Uol- 
laiido  cdila. 

{V.W  Si  qiialuor  cciilinuns  aiinos  posl  Milonis 
morlcin  niuiaii»  fi-eil  euiii  (|UO(laiii  cardinali  S.  Sle- 
phaiius,  onliiiis  sui  fuiidumeiilu  jaccrc  noii  |ioiiiil 
.111(0  annuni  tOSO. 


1015  S.  STEPIIAM  GKA.NDHIONTENSIS  1010 

fxsi^cctarel.  Cujr.s  |»i;n    |»clilioiiis  affccltim  ailmira-  A  lua-  i:ovo  hosjvili   hiio  p<-lmii  fiifi^lissimiim  cl   ilo- 

niuiii  M^nUk  ex{>osilaiii  otTci (iis,  aOliriionem  corpo- 


liis  aJmitaliilib  Palcr  uposlolicub  ,  u;lat«iii  juveiiis 
el  scTenlatrm  ordinis  coiisidcraiis,  priroo  quiilein 
olistupuil,  dc.iiidc  promitlcndo  ei  lionores  eccicsias- 
licos  ci  immcnsa  bencficia,  ut  a  tali  pcliiionc  pariicr 
H  \olun>.alc  dcsislcrct,  monuit ;  forlassc  eiislimans 
(juMi.  vcl  lcvita;c,  scu  aliqua  ingrucnie  ientatione, 
p(>r  tam  arciam  ct  arduain  viam  vellet  incederc.  Vc- 
rum  qnanlo  nia;;is  pios  PaiP^r  probanilo  spiritiim, 
si  cx  Doo  erul,  illuin  itc  talia  poslularei  dchortari 
vid.jljatur,  lanto  ad  e.isoq;iciidum  quod  proposue- 
rat,  ci  quod  poscebat  impctranduin  illc  (erveolior 
raicicbalur  el  iiistanlior. 

\.   De   confirmalione  beali  Stepliani  per   iummum 
poutificem. 


ris  ct  requiem  mcntis  manifcslis  indiciis  promiile- 
Iwt.  Porro  lula  silvosiris  ct  slerilis,  et  fere  ooial 
lcmpore  Ircmalis,  liomiuibus  iiisucta,  3«sucla  feri!», 
aliud  non  polprnl  polliccri. 

XIV.  ite  irtfjreitu  erernt. 
S  d  non  mctuit  teulalionesqui  sensit  Dei  cone^y- 
lationes  ,  nec  nimis  esurit  panerT>  hominnm, 
qwi  frequenier  coirt«-dit  panem  angelorum  {Ptai. 
Lxxvii )  :  ciijus  rci  nm  ignarns  scnrns  rei , 
io  spem  rjus  de  quo  legitur,  quia  crat  in  ucserio 
cum  bcsliis,  et  angcli  ministrabant  ei  (Matih.  iv), 
fervens  et  inlrepidus  ad  unum  acccssit  foniem,  ei 
gaudcns  de  solitudinc ,  quam  jutta  cor  s  uin  a  I 
Compcrta  iiaque  ac   probau  ipsius  constaotia,  "  «lucondam    paopercm     vitam     apiani     invencrat , 


D 


Cliristi  virarius  tandem  quod  petcbat  annuit ,  et 
auctoiiiatc  sua  aposlolica  ct  potestat^»,  qua  eunctis 
p*xemint't  moriaiibuf,  omiic  bonum  quod  agerct  ei 
in  pu!nitcntiam  ct  virtutis  pr.Yintuin  injunxit.  Tunc 
illc  de  jus<:ione  sunimi  pontificis ,  quam  iriuilum 
'tptaverat  (;auJcus,  cum  ejus  benedictioiie  discessit 
a  curia,  elquasi  fuiurx  convcrsatiouis  jam  mcdiutii 
liabens,  visum  est  ei  iionuin  ea  iiueruionc  redire  aJ 
;>atriam,  ut  quod  corpore  nolcns  et  inscius  rclique- 
rat,  mcnte  et  corporc  sponlaneus  ct  prudens  desc- 
rcret. 

XI.  he  ingresiu  Arvernia:  velpalrice  $u(e. 
Itcr  igitur  arripicns  in  in<;rcssu  juvcnlulis  suse 


omMibits  diebus  vitae  suae  ibi  sc  Deo  scrvituruni 
spopomlit,  ut  cum  quodam  annulo,  qocm  de  oiiiij 
stihstaiitia  mundi  laiiium  bibebat ,  seiiietipsum  e;i- 
stissimuin  virginem  Chrislo  desponsavil,  ditciis  : 
XV.  De  profesiiune  ejutdem. 
Ego,  Stephanui,  abrcnvnlio  diobdo  el  onmittn 
pompis  ejus,  et  ojfcro  atque  reddo  meipsum  Dro  Pa- 
tri,  ei  Filio  ejus  el  Spiiitui  tavcio,  triuo  el  uni  De<> 
vivo  et  vero.  Et  scribens  professionem  suarn,  posuit 
cam  super  caput  suiim,  el  dixit :  Omtiipotens  et 
misericon  Dominui,  Paler,  et  Fili,  el  tancte  Spiri- 
tus,  qui  semper  et  idem  permanens  vivis  et  rcgnus  Ifi- 
nus  et  unus  Dcus,  ego  frater  Slephanvi,  promitto  libi 


Arverni.im  rcgrcssus  est,  sed    i>arvam    ibi    faciens  C  *"^  "uiodo  serviturum  inhaceremo,  in  fide  caHiod- 

ca  ;  et  propter  hoc  pono  chnrtam  islam  super  capui 
menm ,  et  annnlum  istum  in  digilo  meo  ,  ut  in  die 
obilus  mei  sil  mihi  hccc  promibsio,  et  lncc  clmvta 
scutum  el  defensio  contra  iusidias  inimicoTum  u.eo  • 
rum.  Qna^so,  Domine,  ul  reddas  mihi  vestem  nuptia- 
tem,  et  in  numero  fitiorufn  sanelte  Ecctesiee  me  amnu- 
merarc  digneris,  et  ad  cainam  uupliarum  Filii  lui, 
tcnclissinie  Paler,  animam  mcam  de  corpore  exeun- 
lem,  charitalis  tU(E  veslem  indutam  in  regunm  luuni 
cum  sanctis  omnibut  inlroducas  ;  qui  vivis  el  rcguat 
Deus  cuni  Filio  tuo  el  Spiritu  sancto,  per  omvia 
scecula  sceculorum.  Amen.  Item  dixit :  Sancta  Maria, 
maler  Domint  nostri  Jcsu  Cliristi,  Filio  tu»  et  libi 
commendo  animam  meam  et  corpus  meum  et  tensum 


inoram,  a  parcntibus  ct  frairibus,  -et  coinatis,  et 
amicis,  qui  dercgressii  ipsius  aJnioduin  gaudcLant. 
«olus  lalcnter  reccssit. 

Xll.  De  egressu  palriw  snn'  et  de  visitatione  gratia 

divince. 

Cum  autcm  egredi>rctiir  dc  patria  sua,  reliciis 
parenlibus  suis,  do:no  ct  omni  parcntela,  et  cogna- 
tlonc  siia,  scin  tqiie  reiio  tumquam  se  reversunim, 
rospevit  post  sc,  ultimum  valc  faclurus,  et  subiio 
divinilus  e.vcus.S3  suiil  onini.'^  ossa  cjus,  ila  at  vi.!e- 
rctur  sibi  quod  disjungerentur  et  solverentur  omnes 
eJHS  junclurae  :  undc  credinuis  qtiod  signum  hoc 
fuit  indicium  futurx  sanctilaVis  ejus  .ic  boniiatis  : 
quaproptcr  dicere  poluit  veraciter  :  Dirupislt,  Do- 
minCf  vincuta  mea  {Psat.  cxv).  Perambulans  el  per-  D  meum.  His  diclis,  non  est  ultra  reversus  ad  siecu- 


lustrans  piurimarum  provinciaruin  partes,  ea  loca 
qux  ad  scrviendum  Deo  et  agcndum  poRiiiteiitiain 
magis  sunt  idonea  diligcniissiine  consid.rabat. 
Sciebat  enim  quod  quserentitius  et  diligcntilHis 
Dcum  frcquentia  honiinuin,  et  copia  rerum  iiociva 
sutit,  ulilia  vero  puuperlas  et  solitudo. 

XIII.  De  loco  ercmi  apud  Muretuin  inveiito. 
Denique,  pcragratis  muitis  eremis  ct  solitudini- 
bus,  et  de  canonicorum  ,  inonacliorum,  eremita- 
riimque  vila  ilia  qiia;  imitanda  siint  memorise  com- 
ineiidans.  in  Aqiiitaniam  aJ  ncmorosum  montem, 
qui  non  longe  dislat  ab  urbe  Lcmovicarum,  el  Mu- 
reluin  dicitur,  Cliristo  ducento,  pervcnit,  iibi  funtes 
rcpciii  ei   nipcs,   terranique  desertam  et  inviam. 


iiim,  sed  facto  dc  virgultis  parvo  tiigurio,  anno  a!» 
Iiicarnalionc  Domini  1076,  trigesiinum  agoiis  xiatis 
suae  annum,  crcmum  liabitare  ca-pit  in  jejuniis,  vi- 
giliis  ac  oralionibus  conlinuis  scrvicns  Doniino  die 
noctoque. 

XVI.  De  cibo  ejnsdem. 
A  dic  namquc  i!la  cibus  ejus  panis  et  aqua  fuil, 
ct  interdum  farinulx  siliginex  modica  sorbitiiiucul:*, 
qu:c  cxicris  cxteraruni  farinularum  sorbitiuiicniis 
niinus  sapida,  nocessitati  utcunque  servit,  noii  «le- 
lectationi.  In  scneotutc  tamen  sua,  a  triccsimo  sci- 
licot  coiiversationis  su;e  anno,  modico  vino  usiis 
esl  proplor  stomnclium  (/  Tim.  v).  qiicm  ciboiiira 
ariditas  ct  peiiuria  niniis   aictavcral ,    sed  camein 


1(il7  VITA.  fOIS 

vil  saglnirn  nullo  lcmpore  convprsioiiis  sux  sanns  \  dobilis,  agcn.Ia  vidclicel  Jiii  cl    bcatx  Mjri.u,  cl 

fidelium   defuiirtnnim,   a  prima    die  qna  veiiit  in 


((•nieilil  aul  .'vgor.  C;Eleraiii,  si  qiiis  scire  Toluorit 
und>i  ciiam  i.h  (ciiiiis  stibKtantia,  qiiu  corpus  ejtis 
ft-.istenial  »tur,  ilii  aderal,  prx>sortim  cum  diu  soUis 
iii  fiemo  lial»it:ire»,  liec  exirct  aJ  s.wulum.  rcvoccl 
al  mciiiuiiani  qiioinodo  AlKliaspropliet.is  Domiiii  in 
npelunca  absconditos  pro  Di  i  aniorc  pane  pavit  ct 
aqua  (IIJ Reg.  x  ui),il  novciii  qiiodniiiiloininuscir- 
cunutanlium  v.c  noium  charitas  snla  divina  inspi- 
ialioi.«  liu  c  Dci  s  rvo  dcreiebat.  Q.ii  enim  Danicii 
in  lacu  !eonuin  iui.liiso  prandiuin  mihit  pcr  Ilalia- 
cu  ;  {Dan.  xiv),  qiii  pcr  ininlslcrium  corvi  et  vidii.-c 
KliAm  a  raniis  lii)cravil  iiijuria  (///  Reg.  xvii),  ^tii 
quutidic  dal  jumcntit  escam  iptorum,  ct  pullit  eof' 
vunim  iinocaniibut  eum  {Ptal.  csLVi),  hominis  tan- 
tiz  fi.lei,  qucm  ad  se  (liligcndum  abscondcrat  in  al:8-  ^ 
lOiidito  faciei  suae  a  conturbaiionc  iiominuni,  non 
poiuit  oblirisci  (Ptal.  xxz).  Solis  igilur  intcnius 
coflestibus,  alimcHia  curporis  a  dcvotionc  lidciium, 
iTrecUoaem  veromentisctunciionem  spiriius  adivi> 
nx  loiitomplaliouis  bcncficio  aCDuenter  sortitus  est, 
iVII.  De  lorica  ferrea  qua  iuducbatur. 
Nam  quomodo  noii  gustaret  qiiam  suavis  est  Do- 
minus  {Piul.  xxxiii),  et  dulcedinis  ejus  slillicidia 
^illantia  non  liaberet  (Pja/,  Lxxi),qui  corpus  suum 
rtt  igandn  et  in  servitutem  redigendo  perdistriclam 
al  Ktiiieniiam  (/  Cor.  ix),  etiam  lorica  ferrea  contra 
rariiis  insidias  ct  mentis  lasciviam  {Epltes.  vi)  lan- 
«iu  incessii  armalui,  quousquc  loio  evsiccaio  cor- 


ercmum,  usqiie  ad  ultimum  dicm  vilx  siix.  ordi- 
nem  de  sancta  Trinitatc  cum  novein  lcctionibiis  ct 
horis  canonicis,  singulis  dicbus  ac  iiuctibus  dcvo- 
tissimec('lebra\it. 

X\i.  De  gejiuflexionibut  ejutdem. 

Numcrum  auteni  gciiun<;iionuni  ojiis,  qaat  ler- 
ram  deoscuhndo,  et  cum  frontc  nasoque  percHtlendo 
humiliter  faciebat,  scire  nnn  possumus,  qiicni  uti- 
que  propter  earum  sxpissimain  iterationein  ipsuui 
ctiam  credimns ignorassc.  Scimiis  tamen  quod  ma- 
iiibus  ac  gcnibus  in  moduro  cameli  canimdem  assi- 
duitatc  geniiflexionuin  callos  conlraxorai,  el  nasuin 
curvavorat  in  obiiquum. 

IXII.  Deptatmodia  et  ormtioiiibnt  ejus. 

Psalmndiam  voro  ct  familiares  orationes  in  lan- 
tiim  amabnt,  el  graliam  illius  cxcollentissiinx  coii- 
templaliunis  in  qua  Deas  melius  cognoscilur,  tain 
cinraciter  habcbat,  quod  nunc  liujus  dulcedinc  rj- 
plus,  nunc  illarum  occopatione  detontus,  frequen- 
ter  biduo  aut  triduo  a  corporali  vacabat  eduiio  ;  et 
quia  non  potuit  luccrua  accensa  latcre  sub  modio 
{Matth.  v),  longc  lateque  sanctitalis  ojus  opinio  di- 
vulgata  est,  el  veuiebant  a^l  eum  undique  iniilii  sux. 
saluiis  monita  audirc  cupienles.  Verum  si  pro  co- 
runi  colloquio  quibus  scrvata  cliarilale  decssc  non 
poterat,  ea  qux  orando  facere  vel  diccrc  consucvc* 
rat,  statutis  horis  sivc  teinporibus  quandoquc  iion 


po  0,  plenara   de    seipso  oblinuerit  vicloriam.  Ad  f  ''"plcr*l.  «Jiffcrri  quidera  polerant,  nonomitli.  Posl* 


cnjus  eximix  p«rfectionis  curoulum  tanta  parcitas 
Tesliiim,  leciique  accossii  durities,  qux  cunctis  hu- 
inanx  condiiionis  faculiatem  ccrnentibus  vires  ho- 
miuis  vidcatur  excedere. 

XVIII.  De  indumeutit  ejusdem. 

Inilumenta  narnque  qiiibus  super  loricam  indue- 

batur,  nullo    tempore   angebantur,    nuUo   minue- 

bantur  ;   sed   in  Iiiemc  et  in  acstate    aU   repcllen- 

i!um  frigus   et  cjiuma  cqualia  semper  erant  et  ea- 

XIX.  De  ttralu  ejutdem. 
Slratus  vero  in  quo  post  niniiam   caniis  sux  fa- 
ligalionem  ad  quiesccndum  se  modicum  conferebat, 
adeo  diirus  erat  ct  quicii  contrarins,  ut  in  eo  dor- 


quain  cnim  ab  eo  qui  advcnerant  rcccdebani,  qu?^ 
cunquc  hora  tunc  esset,  antcquam  comedoret  vei 
dorir.irct,  onmia  qux  dc  consnetis  orationinus  nc- 
ccssario  intormiserat,  omni  cum  devotione  resti- 
tuobat.  Ufidc  plerumque  usque  in  crastinum  nul- 
lum  sumcbat  cibum,  Christi  discipulorum  imit;«lor 
vcrus,  qui  propter  vcnientcs  et  redcunles  mandu- 
candi  spaliuni  non  habebat.  Purus  igitur  rigidus* 
que  sui  exactor  primo  sux  conveisionis  anno , 
humano  carcns  solatio  soTus  in  cremo  fuit ;  se- 
cundoquemdam  de  stcuIo  in  suam  rccepit  custo- 
diam  suamque  disciplinam,  qucm  altor  posion  <:ub< 
sccutus  est.  Hi.s  duobus  solummotio  diii  comit:iius 
fnit  :  plnres  enim  od   austoriiaieni  convcrsaiionis 


mieiis  voxari    potoral  non  fovcri.  Erat  enim  ex  la-  ^  cjus  accedere  ir*;pidal'anl.  Vcrumtamcii  disiiiclio- 


bulis  ligneis  instar  sepulcri  in  terram  consertis, 
omni  slraincnio.  omniqtie  lecii  siramine  carcns, 
prxter  illaro  iuniram  fcrrcam  quam  semper  ad  nu- 
dam  gcstahat  carnem,  ct  vilissimuin  duntaxat  ha- 
bitum,  quo  desuper  nianebal  indutus  ;  illa  ad  stra- 
tuiD  vcniens  secum  affcrebat,  illa  de  strato  surgons 
secum  doferebat.  Ko  absonte,  stratus  cjus  nudus 
erat  ct  vacuiis  ;  eo  prxsentc,  lalibus  culciiris  lali- 
lius  ;ue  lintoolis  crat  Qrnaliis.  Sed  quis  ad  bxc  i.on 
Niliolur  ?  qtits  iion  obi^tiipcscal  ?  Siquiditin,  nl  ve- 
nim  raloamur,  parcus  iii  cibo,  paicus  in  lcclo,  par- 
cus  iii  somno  luil. 

»XX.  De  perscveranlia  i»  rfti»>its  officiit. 


nis  sux  rcgulam  et  mciisuram  possibilitatis  ipsc 
neaiiiii  imponebat  ;  sod  quemadmoduni  inclio:i- 
vorat  sibi  quidcm  orudelis  ct  asperus,  aliis  pius 
longeqne  modoralior  erat.  Sciobat  oiiim  quod 
socundum  collatam  sibi  cielilus  graltnin  alius 
alio  fortior  est  ,  ot  non  omnia  possunius  om- 
ncs. 

XXIII.  De  prudentia  (fuam  habebat  erga  discipHlos. 
Ncc  quxreb.ll  discipuloruin  suorum  corpma  no- 
carc,  scd  vilia  :  undc  tanquam  fidelit  Jispensaicr  el 
prudcns  quem  contliluit  Domiuut  tuper  familiam 
tuam  {Luc.  xii),  in  cibis  ct  vislibus,  cxlcrisque 
buntati.x-  fragililalis  necossilaiibiis,  cis  xquo  libra- 
inins    indulgcb.it :  boc   lanluni  .iib  Ci$  cxig.iial,  u; 


1019  S.  SiKCIIWI  CK\>rHM()NTt.NSlS 

Doiiiinuiii  supei  omiiia  (Iihii.ril.s  ci  vciatiu-r  dicurc  A  inler  alios,    qiii  ad  cum  vi»ilaii<li   giiilia  vi 


|)os>>(:iil  ;  1'iopicr  le  inonifintmur  tota  die,  aidi- 
muli  iumui  sicut  oi'e$  oiciinjuii  {l'iiul.  xi.iii).  Ac 
posl(|iiani,  (lib|)OticiiU:  Dco,  di6cii»uloruin  cj.is  iiu- 
iiM  ru8  crcvii,  noii  ijuasi  uiius  cx  illis  iii  illis  faclus. 
i>C(i  iniiior  oiniiiLus  illis  (Lnc.  ix). 

XXIV.  l)c  linniililnle  eju>>dem. 

Naiii,  sicul  coiisuitucJo  rcligioiiis  csl,  iii  rcfcclo- 
riu  atl  meiisas  scdcntibus  cl  v<;sccntibu8  iliis,  ille 
liuinililcr  liumi  residchat,  Ic^ciuio  passioiics  saii- 
cioniin  vcl  Yitas  1'alruin,  &cu  aliain  a'di(icanlcin 
Kcri|)luram,  ul  corporca  aiimciita  capicnl^^s,  iiliiis 
stnlcntio!  rccordarcnliir  :  Non  in  solo  pane  vivit 
homo,  sed  in  nmni  verho  quod  processit  ex  ore  Dei 
{Malth.  IV).  Legcral  quippe,  legcral,  inquam,  et 
inemorix  maii.lavcrat  :  Qucnto  majnr  es,  humilia 
te  in  omnibus,  ct  coram  Deo  invenies  (jrnliam  {Eccli. 
iii)  ;  et  illuU  :  Qui  voluerii  inler  vos  major  esse,  cril 
oinnium  servus  (Matth.  \\\\). 

XXV.  De  doclrina  ejusdem  facta  ad  discipulos. 

Qii:im  prudciiter  auiem  ct  qiiam  solliciic  de  re- 
li^j[iouis  obscrvantia,  de  morun:  maluritate  et  de 
oninibus  quse  ad  salutem  anima;  spcclant,  qu:e  viva 
voce  saiictotuirt  senteniiis  el  exemplis  discipulos 
suos,  el  cos  qui  cum  eo  loqncbantur  doccbat,  qucm- 
admoduin  in  senleniiis  suis  scriptiim  est,  sub  si- 
leiilio  praelcrimus.  Nimirum  ad  ca  cvidcntissima 
sp.nclitatis  ejus  indicia  fcstinamus,  quibus  lidcs 
niagis  est  adliibcnda  quam  verbis.  Quis  eniin  no- 


B 


cum  eo  sciiicl  assislcrct,  qiiasi  uniis  dc  sli 
liiiiiibus  locutus  cst.  Ail  ciiiiii  :  <  ObsCcTo  l 
Dci,  noli  pro  iiie  boniiiiuin  «icprcf  ari.  i  A 
aiitcin  illc,  rcspondil  ci  :  «  Quid  lioc  c-t 
Cur  ila  loqucris  ?  »  Milcs  ait  :  «  Quoddan 
luin  iii  laiitum  diligo,  quod  iiullatcnus  il 
odire  vel  reiinquerc  volo.  Tinieo  aiitcin 
inibi  contiiigat,  si  lu  pro  mc  rogavcris.  T 
oralionibus  aliis  auxiiiarc,  niilii  vcro  iiii 
llis  ditlis,  inilcs  diaboii  reressil  latus,  sc 
atblcia  Clirisli  tristis  rcmansil  ci  anxius. 
sus  capituium,  tjlnilani  pulsat,  francs  coi 
scd  pra:  lacrymarum  iiiipctu  qua  causa  id 
vix  illisinsinual  :  tandem  reserato  eis  »erm 
litis,  jubet,  borlalur,  ut  pro  stuIt'ssimo  mil 
co  Dominum  studcant  exorare.  Kecniora,  | 
rediit,  et  de  jam  dicta  Rlullilia  veniam  po 
cordectore  sux  iniquitali  rcnuntiavit.  In  ( 
que  faclo  datur  agnosccrc  qiianiain  cbaritai 
buerit,  qui,  doncc  erranlcm  proximum 
veiiiatis  reduceiet,  prcces  cum  lacryrais 
fundere  non  cessaut.  Est  et  alind  Gdci  cjus 
rissiraum  opus,  buic  non  dissiinilc. 

XXIX.  De  familiari  cujusdam  liberalo 

Nam  liomo  qnidam  in  re  fainiliari   satis 

tus,  victualia  qu£  (idclis  populus  ei  in  erei 

duc  commoranti  charitative  miitebat,  ferre 

vcrat ;  scd  quia  longc  manebat  ab  ejus  cn 


vil  cogilatioiies  Iiominum,  nisi  qui  fiuxit  s?V/t7/flfJm  p^  ad  cam  una  die  potcrat  pervcnire,    io    iti; 


corda  eoruni,  el  iulelligil  vmnia  opera  corum  {Pfal. 
xxxii),  aut  cui  voiuer.l  ipse  revclare  ? 

XXVI.    De    coynilione  coqilatiomim   discipulorum 

suorum, 

Cujus  grati»  pra^rogalivam  ab  iilo  Patre  lunii»um 

ft  quo   omne  dalum  opiimum,  ct  oniue  donum  per- 

fectum  {Jac.    .wii),  tam  cflicaciter  vir  islc  acccpc- 

lal,  quod  prxscrlim  discipulis   suis    quid  cogita- 

baiit,    ct  tcntationes  quas  a  diabolo  patiebantur, 

apcrlissiine  dicebai,   cl   qualilcr  pravis  cogiia>io- 

iiibus  el    iinportunis  tentalionibus  viiilitcr  resii^ic- 

rent.  tanquain  pius  paler  cl  dc  sulule  eorum  beoc 

sollicitus,  cos  instruebat. 

\XVII.  Quantam  vim  obtinebant  oraiiones  ejusdem 
apud  Ueutn. 

Freqiionter  ctiam  cum  corum  posccbat  innrmi- 

(as,  nc  in   boc  mari  niagno  ct  spatioso  bujusmodi 

fluclibus  submergercntur,  suis  cos  oiationibus  ju- 

vabat.  IHraiit  enini   prcces  ejus  tanlx  virtuiis  ante 

Domiiium,  quod,  ipso  cooperante,  al)  ipsis  da;ino- 

iiuin  fau<'il)us  et  pravis  macbinationibus  bomiiiHin 

captos  polcrant  libcrare  :iquod  ut  manifestum  sit, 

<l«:  pluribus  miraculis,  qux  per  fidein  ct  orationes 

ipsius  Doininus  operari   dignalus  cst,  bic  bicvilcr 

duo  iiarremus. 

XXVIII.  Ue  miUlc  per  cumdem  a  quoaam  crimine 

liberato. 

Igitur   milcs  qu'j9m  geiierosus  ciijusdam   im- 

niiitsi    crimiuis  lcnchatur   lous.  llic   enim,   cuiii 


providcrat  bospitium,  in  quo  icns  bospiia! 
rcdiciis.  Noveral  autem  illius  bosp  tii  < 
hunc  Dei  scrvi  famulum  habere  diviiias,  < 
suadcntc  diabolo,  tradidit  euni  duobus  lati 
qui  ut  ad  rcdemptionem  illum  cogerent, 
luiicis  ct  in  cavernis  terrae  cum  eo  lat 
li^atum  eum  tenentes  et  captum.  Post 
vero  dics  nuntiatum  est  servo  Dei  quod 
ris  suus  in  via  qua  ad  euni  venicbat,  ab 
hominibus  furtim  fucrat  captus,  et  quo 
balur  adductus.  Quod  ille  audiens  pr 
inulla  loca  diligcntissimc  fecit  eumrequiri,  >. 
latcnus  potuit  inveniri.  Tunc  (ratribus  su| 
conqucrcnlibus  ct  dolcntibus  dixit :  «  C 
D  anxii  ?  Scio  cui  maiiifestum  est  de  honii 
sit,  ct  quoniodo  se  habeat.  Nudatis  igitur 
camiis  io  oratorium,  ct  gloriosic  Virginis 
Domiiii,  in  cujus  obsequio  captus  est,  imp 
auxilium.  Nullus  enim  carcer  nullusque  lu 
de  quo  siiic  mora  eum  nobis  rcdderc  libcr 
non  possit.  i  Vlt  cuin  huc  factum  fuissct,  e 
slina  die  diluculo,  proditor  bos|>es  cum  du 
tronibuset  hominequcm  cepcrant,  aJcellae 
pulsantcs  astitcrunl.  Homo  vcro  qui  captii 
elligaius,  soiuius  et  liiier;  fures  el  tradiloi 
lis  crant  ligati  :  quod  Iraler  osliarius  iiit 
dc  miraculo  inullum  gaudeiis,  patri  spiriti 
niore  soliio  cadem  hura  discipiilos  instruel 
<rclo    maiiilVslavit.    Scd  Cbnsti    scrvus  { 


lOi! 


VITA. 


(022 


iDOiilis  \ultti   tli.^simiilaiis,  veiliiim  qiioJ  iiico^ptMat  A  qiieiiiibus  faceic   consiicvorat,   IiuniiliitT  rospon- 


iniiiiniu  prjclonntsil,  ilans  fradilius  cxcnipluiii,  ul 
iioii  iii  iniraculis,  scd  in  solu  l>i>niiiio  j^ioriarcntur. 
Deiiiccps  coinpK-lo  sermoiiu,  fures  ac  prodiloirin 
a  viuculis  quibiis  erant  religali  solvil,  ot  cuin  frx- 
liilus  D«.*o  et  boalissiin£  virgini  iMatix  giatias 
a^'ons,  tulos  et  liLeros  abire  pcnuisil. 

X\X.  De  ajjlueiilia   lirorum   ar   muiierum  venieH- 
liitm  ad    mm. 

Veiiieltant  itaque  ad  cum  niulti  parvi  et  ni  gni, 

pauperes  el  divites.   Erat   enim  cclcbcriinix    opi- 

iiionis,  omnibus  prollciens,  nocens  nuUi.  Nun  cniiu 

eral  luanus  cjus  cxtcnia  ad  a£cipienduiu  et  ad  dan<- 

dum  collecia,  sed  libentiusconferensquaiu  capicns, 


dciis,  do  doclore  suo  vcncrabili  Miloiie,  Bonoveii- 
laiKu  uibis  arcliiopisco|)o,  primo  nioiilionoin  fccil, 
illi:iii  Clirisli  seriuoncm  iii  corde  suo  rcrogilans : 
Si  ergo  tfloriftro  meipsum,  glvria  tnea  uiliil  ttt 
{Jotui.  viii).  Sod  caidinalos  dc  lam  cilcbri  viro 
illuni  lo(|ui  audientes,  iii  vorbis  ojus  pauliiluni  hx*- 
sitsveruni.  Sciobantcnim  illius  sanctissinii  viri  »bi* 
tum  loiigo  rotro  temporc  exslitisse.  Quo  agnilo, 
Dti  servus  ait  :  i  Dubitalis  super  hoc,  domini  ineiT 
C<'rte  si  iion  fosiiiiarctis,  et  licciel  ausciiltare 
uiriini  veia  diceromus,  illico  probarctis.  t  Tunc 
illi  usquc  ad  ultimum  vcrbum,  qiii  tquid  illc  dicC" 
rct,  so  libentcr  audiie  promisorunl. 


Spirilualera  lemponilcraque  alimoniam  ojendicanti-      XXXIV.  De   assertione  cujusdam  abbatit   Lemovi 

\ « -..: .   •.•.i«_:  ....ii..     1:1. 1:. »l.«»     1*         -• .     -,J     /:  .i~-     /i.._/.- !.-_..     ir.. 


l>us  Ixto  anirao  et  liilari  vullu  libcraliter  erogabat, 
arguebat  peccanics,  ct  de  peccatis  suis  uiuestos  con- 
solaiis,  quid  agcrenl  indicabat;  justis  pius,  afllictis 
compalieus,  egepis  raiscricors,  omujbus  patcr 
crat. 

XXXI.  De  fragranlia  miri  odorit  qius  ah  ipto  pro^ 
cedebal, 

Viri  aiilem  odoi  is  fragrantiam  cum  eo  loqgenies 

et  astantes  circa  eum  ex  ipso  proccdere  scniiebant, 

cujus  rei  plures  adbuc  legitiiui  lestes  inveniuntur. 

Qux  profecto  fragranlia  non  soluiu  sicut  .senticntes 

faiebanlur  cl   aliis   prxdicabanl,  totius  suaviiatis 

auclorem   in    eo   requiescere     testabaiur:  vcruin 

leliara,  quantum  nobis  datur  inlelligi,  incritum  erat 


centii  ad  supradiclot  cardinalet  vro  bea(o  St*' 
pliano. 

Dicebat  auiem  cis  quidain   abbns   Lcmoviccnsls 

qui  cos  addu.\eiat :  f  Nequai|uam  suspiceniini  quutl 

iste  Dei  scrvus  falsum  proferat  verbuin :  priuscniiii 

pcnnilteret  amputari  cajiut  suum  quam   scienlcr  in 

aliquo  mcnlirctur  scrniuiie.  1  Ttinc  ortu.^  a  princi- 

pio  scriatini  iliis  ictulit  «|ualitcr  in  pucrilia  ad  He- 

iicventum  a  patre  sui)  ducius  cst,  ubi  a   sancto  &li< 

lone  duoilecim  annib  educalus,  liano  regulam  didi- 

ccrit,  de  ciijus  eiiam  viia  cldoctiina  mirabili  mulla 

quaj  ipsi  noveianl  iiiicrscruil.  Quocirca   eum  vera 

loqui  pogiiovcrunt,    et  quidquid  ultorius  dixerit, 

Ia;tabundi  reccpcrunt.  Solutis  crgo  univcrsis  corum 

fluo  iutogerrima  virginiias  ei  bumiliias  aniinae  et  C  qu^esiiouibus,  quoniam  quidcm  paraiissimus  sem- 


corporis,  qux  in  co  einincbant,  etiain  in  bac  viia, 
duu)  viveiel,  donabantur.  Paticiiliani  voro  qua  JC' 
jiinando,  vigilando,  frigus  af;stus(|ue  lolciando,  cru- 
ccHi  Dominicam  coide  bajulabat  et  coipore,  cba- 
liuiein,  soluietaiein,  disereiioncm,  cl  bilaritaiera 
,'juibtis  cunctis  indigcnlibus  consulebal,  sequc  pra> 
bcbat  aflabilera,  loiigum  est  cnanaro.  Dcus  lixc 
oumia  novit ;  nos  cnim  per  Qiniicm  nariaiionem 
iKistrani,  ea  dc  ipso  lacenda  fore  censuiinus  qiix> 
iinslri  leinporis  Gdem  forsilaii  faccreni  baesilare. 
Ile;!olcb3i  tamcii  adcoconvcrsaiioiiisojussanctilas, 
quod  cl.am  supicuios  bomincs  ad  sui  iiotitiam  po- 
,tcral  ooiivocare. 

XXXII.  Deadvtntu  cardmnlium  Romanorum. 


per  aut  ad  saiisfpclionem  oinni  poscenltse  rationcnt 
de  ca  quam  babcbai  lide  ct  spe  (/  Petr.  iii),  in  fine 
loculioiiis  suu;  subjuiixit,  ct  ait:  (  Itaque  cum  do 
fallaci  mundo,  ducciite  |ios  Christi  gratia,  volui- 
mus  c.xire,  a  Roruano  pontilicc  in  curia  ubi  cuin 
quodain  cardiiiali  a  Iransilu  sapiontissimi  ct  san- 
clissimi  doctoris  iiOblri  ai'ciiiopiscopi  Milonis  fuc- 
ramus,  prout  mclius  poluimus,  noslram  susccpi- 
iiius  paMiiioiitiam,  et  cuin  ipsius  prxcepto  et  obc- 
diontia  in  remissioneiripeccatorum  iioslrorum  hujus 
paupcr!ai's  et  abjeclionis  viam  scqui  proposuiinus  : 
ei  si  snnctos  et  laiidabilos  cremitas,  quos  pcr  totain 
scptimaiio.m  abs(|uc  corporali  cibo  diviiiai  conlcm- 
plalioni  vacassc  logimus,  fiagiliiatc  nostra  non  pos- 


txrcllcntissimi     iiainqiie   cardiuales,   Crcgorius  ^  s>"""S  imilari;  laincn,  quia  a  vla  publica    aliqiian- 


vidolicol  cl  Pi-trtis  dc  Lco,  inter  quos  postinoduin 
dc  pnelalioiie  Roniani  papatus,  ut  notiim  est,  scbi- 
sina  fuit,  cum  a  suniiiio  poniilice  in  Gulliain  iiiissi 
logalioiic  sua  in  partibns  Lcmoviciiiix  fungcrcnlur, 
ad  hunc  virum  Doi  paritcr  coiivciicrunl.  Qut  pritno 
vivendi  formani  (juam  iiabcbal,  dciiid^t  a  quo  cam 
didiccial,  \cl  si  i'ssol  oanonicus  aiil  nioiiaoiius  s<'u 
er.  niila,  taiidtm  cur  iii  aiiilo  golidoqiic  inoiilo,  ciir  nol 
iii  lcrra  slcrili  cl  inculla,  sinc  animalium  ct  oinni 
toniptiraliuin  roium  adiniiiiciilo,  cura'n  liuiniiiiini 
a;i;"io  c*jcp;'ial,  dilij;c;itcr  qu:)'sicruiit. 

XXXIII.    Dc    reiponsioiie  beati  Sliphnni  ntl    caidi- 

»((i/i'j. 


lulum  doclinavinius,  cl  rralrcs  qui  in  Calabria  siiic 
pecudibus  ct  possossionibus  Deo  scrviuiil  ul(iiiii|ue 
soquiniur,  in  cxtroroo  judicio,  cum  Cbristus  vonc- 
rit  judicare  vivos  et  tnoiluos,  cjos  miserioordiain 
cxspcciamus.  F,i  ecce  vesiiLus  inoiiachorum  ci  ca- 
nonicoruin,  dc  qiiibus  inlorrogatis,  non  uliiuiir,  iil 
vidclis,  qitoniam  iliani  laiit:v  sanclilatis  vo«ai»iila 
nobis  iion  usurpanius.  Nain  canoiucoriim  inslilulio 
quo!  babot  poloslalein  iigaiidi  aliiiio  solvondi  quom- 
adiiiodum  apostoli,  siipcrotuinct  polcsiali  mona<;liO' 
riim,  idcoqiK.',  til  dixiiiius,  Msiirparc  vilain  illoimii 
iuinime  audcnius.  Tairla  namqiic  perfoclio  ad  ro 
giiiini  oooio-.iariim  esl    nooessaiia,    qiiod    |>oif.  0:»» 


Qii;b;is  illc,   quciiiaditioduiu    ciinctis  sccuni   )o-      tannn  looli-ros  mx  aut  i;uiw|uaiii  iiiillaii   son-nie 


IW3  S.  srnPIlANl  CnvNOfMONfENSIS  iOli 

niuft,  iriipcrfcclos  vcro  cl  iiiuttlos  iiullo  m<tdo  tequi  ,\  Jud;i;is.  Umle  ?  ah  JfTOsolyniIs.  Cui?  J  :iiiin  ^iJeW 


(leljemiis,  ncc  soliim  iios  opoi  tcl  ciipiililjlom  a  no- 
Ms  eii>elier«*,  sctl  t-liaia  oiiinia  uiitJe  possct  [>ro(e- 
dcre  :  qiiiii  eiiaiii  si  ecclesias  nos  liaborc  coiiliii({c- 
rel,  quoinoilo  ciiiam  agorciaiis  alioruin,  quimoilni 
suinus  inuiido,  ct  incniiji  is  abscissis  a  sxculo,  pe- 
dibus  cjrcniiisad  nminihuidiim,  ore  ad  ioqucndiiiu, 
ct  ideo  rtcc  iiosiri  cuiam  a;;iinus,  vcl  possumus  ; 
quanlo  niiiius  e(  alioruni,  queuiadinoJutii  |*asiorcs 
Ecclcsi;c  ?  Nomine  autcin  nionac*iorum  non  utiinur, 
quia  nomen  sanctilalis  vcUingulaiitalis  sortiii  suiit 
vocabiilum.  quanquain  omiics  Clirigtiani  possunt 
vocari  monachi;  aiiamcn  illi  spccialiter  roonaclii 
dicuiitur,  qui  siii  amplius  curam  agunt  [f.  non 
agunt],  iiccaliud  cogitant  nisi  tantunmiododc  Deo. 


cet.  Adquid?  L'l  iiilf.rro^fiircnt  euni.  Dc  qin)  ?  Si 
ipse  cssctCliri.sltis.  Siinilitcr  ct  isti  diio  lc^ati  iiiis<M 
sunt ;  scd  a  quilxis?  A  viris  rcli^iosis.  Uiide?  A 
Lcmovlca  civilate.  Cui?  Scilicet  B.  SiopUano.  Ad 
qiiid?  t'i  interrogareiit  eum.  Iiitcrro(!alus  est  Jo- 
anrics  tripiici  modo,  iitrum  es.>^ct  Cliristiis,  aii 
Klias,  an  proplicta  "*  quoJ  toium,  iit  audistis,  iic- 
gavit  causa  lnimilitatis,  quaiuvis  vcracitcr  lijrc 
omnia  de  se  alTiriuarc  posst-t,  si  vellet,  juxla  tcsli- 
nioiiium  Scripluiarum.  Kain  cbristus  dicilnr  mm- 
cius,  et  ipse  unclus  cst  oJeo  invisibili,  id  es(  r«-plc- 
lus  Spirita  sancto,  scrundum  Lucani,  ex  utcro 
matris  snae;  luec  est  anctio  spirilualis  de  qua  di- 
citur  :  Cmctio  ejut  docet  lot  de  omnibn$  (/  Joau.  h). 


£remiiarum    vcio  vilain  imitari  miiiinic  valcmus,  ^  Dominus  auteni  Jesus  suis  discipulis,  dum  loqui- 


quia  in  Jioc  spccialiter  cst  viia  oniuiuin  cremitarum 
dcvitare  sapculi  lumultus,  et  pcrmanerc  in  ccllulis 
suis,  qttalonus  vaccnt  orationi  ct  silcntio.  > 

\XXV.  De  cxlcllenlia  vin  justi  facla  a  cardinali- 

Lut. 

Qailus  auditis,  cardinales  lcgati  ipsius  prudcn> 

ilam  ct  hiimiloni  responsioncm  adinirantes,  omni- 

Ihis  qui  iliic  aJcrant,  conslantcr  aiebant :  i  Dicimus 

vobi-,  ul  tcs  ificamiir,  quod  aliqiicm  Iiuic   viro   si- 

niikm  iiusquam  iiivcnimus,  sanctus  enini  Spiiitus 

loquitur  in  eo.  »  Et  convcrsi   ad  eumdcm  Christi 

ntiliieni,  laliicr  ioculi  sunt :  i  Homo  Dci,  6i  fucrit 

pjssibiic  ut  tisque  in  finem  ita  pe:'scveres,   profecto 


lur  dc  Joannc,  dicit :  Etias  jam  tenil,  et  fece- 
ruHt  tH  eutn  qucecuuque  volaerant,  et  ti  vttliis  tcire, 
Joaniiei  ipte  est  FAiat  {Malth.  xsu).  Aiibi  Domi- 
Dus  loqueiis  ad  tarbas,  interrogavit :  0«i(i«xt> 
i(it  tn  dwrtuui  tidere*  Proptielaatf  Ihco  w- 
6ts  .'  Et  plus  quttm  propUetam  {Matth.  xi).  Siini- 
liicr  autem  cl  B.  Stcpbantis  requisitus  est  ab  cis  an 
csset  canoiiicus,  aut  manaclius,  ecu  creniita?  Quod 
toluui,  ut  in  saperioribus  dictum  cst,  causa  liuini- 
Htatis  vilavit,  nc  vidcrctur  ab  liomtnibus,  quanquam 
verissime  lomm  de  se  profiieri  possel.  Canonicui 
cnim  regulans  inlerprctalur,  et  ipse  juita  EvangcUi 
regulam ,  quse  cst  caput  omnium  regularum ,  in 
cam    apostoiis  in    regno   ccEluruin    numeraberis;  ^  quantum  valebai,  vivebst.  Monachus  veroioint  vel 


Iixc  sunt  enim  iiiorum  vestigia.  >  Sicque  daia  ei 
berieJic.ione,  et  commuuicatis  inviceni  orationibus 
liiscessci-unt  ab  eo.  Ubi  st  divinx  piet^itis  dispen- 
sationc^m  diligentcr  e;  caute  pcrpendiinus,  evidens 
iniraculuoi  possumus  iRlueri.  Vuiuit  enini  Cbristus 
ut  scrvus  suus  qui  a  suo  viiario  apnsloiico,  scilicet 
ia  esordio  proposiii  sui  bcnc  agcndi  babueral  prae- 
ceptum,  a  viiis  apOotolicis  vicarii  sui  vicariis,  in 
fino  sua;  convcisatioais  saiicliiatis  liaberet  tesli- 
moiiium. 

XXXVI.    SimililHdo. 
Hic  eiiini  quainduiu  coniparaiionem  ac   verissi- 
inain,  Deo  annuentc,  faccie  possumus,   ut  tuelius 
«aiictiias  ac   bonitas    ipsius  ostcndalur,  ct  quem- 


cuitos  tut  dicitur;  ipse  solus  quia  in  soliludine  spi- 
rituali  iocum  sii>t  praeparaveral  ad  babitandum  cum 
Dco ,  ut  dicere  possct  veracitcr  :  Elongati  fugieps 
in  tctutuline  e(  tnanti  (Ptal.  liv).  H«c  est  soiiluJo 
spiritualis  de  qua  dicitur  :  Sedebit  tolitariHS  el  ta- 
ubil  (Thren.  iii);  bsec  cst  custodia  sui,  unde  dicitur 
iQonachus,  id  est  cuslos  sui  ipsius.  Unde  dicitur  : 
OmKt  eustodia  terva  cor  tuum,  quoniam  ex  ipto  vita 
procedil  (Prov.  iv).  Stephanus  autcin  bcaiissinuis 
sdus  sedebat,  id  est  quic^^ciibat,  et  cusios  sui  cflti- 
cius  erat,  quia  de  omiii  supellcctiii  mundana  niliil 
penilus  sibi  vei  discipuiis  suis  retinucral,  nisi  pa- 
rum  soliiudinis,  in  qua  nimirum  cum  fratribiis  suis 
Dl>o  serviret.  Ercmiia  dicilur  al»  eremo,  seu  aiia- 


adiuodum  Dcus  oninipoicns  cjus  sanctitalem  certis  D  cliorcia,  k\  csl  remotus.  Quis  ur.quam  ampiius  po- 


)'oluit  dedararc  indiciis.  Recolamus  igit-jr  vcrbo- 
fum  illoruin  qux  scripta  suat  in  Joannis  Evangc- 
}io  de  Joanne  Caplista,  ubi  dicitur,  quod  niiserunl 
Juda:i  ab  Jeroitoltfmis  saeerdotes  et  levilat  ad  Jonn- 
\tem,  ul  inierrogareul  eum  :  Tu  quis  es  ?  El  confes- 
sus  est :  Quia  uon  sum  ego  Clirisius,  Et  interrogave- 
runt  eum:  Quis  ergo?  Eiias  es  tuf  El  dixit : Non 
sum.  Proplieia  es  tu?  El  respondit :  Non.  Dixerunt 
ergo  ei:  Quis  es  tu,  ut  responsum  d^mus  his  qui  nii- 
scrunl  nos ':  Quid  dicis  de  te  ipso  ?  Ait :  Egovox  cla- 
mcntis  in  descrto,  paratc  viam  Domini,»sicut  dixii 
Isaias  propheta.  Et  qui  missi  fuerant,  erant  ex  Pha- 
rismii  {Joun,  i).  Inieiligite  vcrborumconsonanliam. 
Missi  snnt  s.icerdoios  ct  ievjty,  a  quibus?  scilicet  a 


luit  B.  Slcpliano  i»sse  a  saculo  rcmotior,  qui  niliil 
sibi,  ut  dixiinus,  in  mundo  pcnitos  retinuil?  Oinui» 
oninino  pro  Dco  reliquerat,  creinum  coiebat ,  quia 
ibi  pa'niicntiani  nimis  auslcram  die  noctuque  iidcr 
liler  peragebai.  El  quemadmodum  dicitur  de  Joao- 
ne,  dum  deinde  interrogarciit  iliuin  quis  esset,  vel 
qiiid  diccrel  de  seipso,  cum  iion  essel  Cliristus,  vel 
Elis»s,  aul  prophela,  ul  responsiim  d.ircnt  liis  qui 
miior.^^nt  eos.  ipsc  ait  :  Ego  vox  clamanlis  in  deserto 
(Joan.  i).  Similitcr  et  isti  duo  h-gali  B.  S(cp)ianuiH 
inlerrogaveiunt  diccnles  :  Quid  erg»  dins  dc  le  i/mv 
(ibid.),  cum  f^teris  quia  non  canonic-us  aut  iiiona- 
cbus  vel  eresniia  ,  quia  his  tribus  ordinibus  seii 
gradibus  fukitur  oinnis  viia  roligtosorum.  qsilbtis 


io?r 


^ITA. 


<'M<> 


Ijuii.illima  ratione  ,  ttrmi  Joaniics ,   ot    superhis  A  slanior  adlixscrili?,  nec  »b  >>ac  vrrilniis  via  tlcdi- 


scriplum  cst,   respomlil.   Iiaque   cuin    de    fallaci 
inuiido,  elc. 

XXXVU.  Ilem  de  exiolleniia  ejutdem. 

Nunc  igitur,  dileclissinii,  animadvertite  el  iiUel- 

ligilc  qualiter  divina  bonilas  sanclum  suum  majo- 

riliu»   digiiioribusqiie    personis   similein    reddcbal 

«orbo  cl  operc.   Ailamen  non  rtquiparamus  J  anni 


navorilis,  ipse  juxla  providenti.im  stiam,  qua  niiia- 
bililor  giibornalomnia,  vobis  qiiod  cxp^diro  iiovcril, 
iargictur.  Si  vcro  (qiiod  alisil!;  amando  tcmporalia 
ab  ejus  amore  rcccsscriiis,  nolo  vohis  relinqucio 
undc  ad  ipsnra  impiignandutn  pascftiiMni.  Sciali» 
autem  pro  cerio  quod  in  li.io  solicndine  fcre  quiii- 
quaginta  (16)  annos  cOmplcvi,  <|nonm)  :\\\\  in  ni.i- 


fiapttsta.',   cui  Cbrislus  Dominus  tanium    conltilit      gna  egcstate,  Alii  iti  magna  forfilitato  fransieruit. 


lesiiinoniuni,  quod  iiiter  iialos  niulieruni  co  inajor 
iion  surrexit  (Matth.  xi) ;  sed  quia  lonum  nobis 
esse  videlur,  ut  coniparationc  acluum  lanli  pro- 
ptieix,  quo  iicino,  ut  assoriliir,  major,  aclus  U.  Slc- 
phani  duin  aliquatenus  in  .iliquo  assiniilari  possnnl, 
ampiius  el  nieiius  respicndoant.  Non   ciiim  contra 


Divina  vero  boDilas  sic  sompcr  ad  menfiuram  niihi 
omiiia  coiilulit,  quud  in  c$;csia(is  (omporc  nihit  nc- 
ossarium  dcfuit,  noc  \t\  obcrlale  quidquain  Mipcr- 
abundavil.  Similitor  vobiscvci;icf ,  si  viiantcsomne 
Siiperfluuin  ,  nam  neocssaria  nt  ininrni  [f.  i;cnto] 
damnavit,  in  liac  rcgula  dc  Evnn^clio  siimpia  porse- 


dignitaieio   propbetx    loquimur,  si   ejus  primitus  "  veraverilis.  »  Cumquc  pcr  quatuor  dics  hxc  el  alia 


I 


dicia  vel  facla  ostendtinus,  et  poslea,  ulcunqtio 
poisumus,  ei  similem  in  aliquo  B.  Slcpbanum  de- 
iooiislramus.  Cum  Joannes  cvangeiista  de  Domiiio 
Jesu  Christo  dicat,  quod  cum  ^pparuerii,  siniilei  ei 
irimut  [Joan.  iii).Ccrte  soinius  qiiod  Joaniies  Da- 
ptisla  vcstiebalur  pilis  oamolorum,  et  esca  cjiis  meF 
silvcslre  ac  locusue;  Slophani  eial  esoa,  ut  dixi- 
mus,  paiiis  lixivio  confecius,  sivc  pulies  de  siligiiie, 
qaa«  raro  suinobat,  vcslis  lorica  feirea.  In  his  ila- 
qiie  oslenditur  austeritas  prupbcUe,  et  austeritas 
slncii  eonfessoris.  Ik-ncdictus  Deus  pcr  oninia,  qui 
;jles  anibos  focil,  el  facci-c  sic  potuit.  Amcn. 

XXXVIII.  De  perfeclioue  ejundem  oralionis  et  co«- 
firmalionit  erga  discipuloi  circt  finern. 

Ootavo  nainque  die  ab  eoruni  recessu,  lioc  es( 

pridie  Nonas  Febiuarii,  nullo  adhuc  taincn  doiore 

vexalus,  ab  cxloriorum  coepil  vacare  cuiioquio,  se- 

que  totuin  conlulil  doclrinx  discipulorum  suorum 

c(  oralioiii.  S<-ivi(  enim  per  Spirilum  sanclum  diem 

stii  obitus  propinquare,  voiuitquc  cos  in  proposito 

pau|k.'rtalis  ad  quod  vonerant  conlirmaro,  el  suis 

apud  Deuiu   obtinere  precilius ,   u(  in  eo  seniper 

vcllont  porsoverare.  Cum  autem  dt  diligeiido  Deo, 

dc  ainauda  paiipcrlate,  el  de  observandis  institutio- 

nibus  quas  eis  focerat,  eos  ardoiitissime  commoiie- 

rel,  accidii  pcr  Doi  providenliam  quod  ipsi  coram 

co  iinaiiimiter  astanles  dixerunt  : 

XXXIX.  Quotuodo  fnnquesli  snnl  disciputi  upud  Pa- 

Irem  spirilualem. 

i  Saiiftissime  Palcr,  quandiu  lccuin  fuimus,  pro 
tuo  amure  Dcus  r.oliis  prsebiiit  necessaria,  sed  posi 
luoriem  luani  quomodo  vivcre  potcriinus?  CiiiiCia 
nobis  aufors  teinporalia  ,  et  unde  susicnlabiinur?  > 
Ad  hxc  pius  Pater,  in  (idc  Christi  Grinissimus,  sic 
irspoiidil  : 

XL.  De  respousione  ejusdcm  ad  ditciputos. 

(  Deuni  sulum  vobis  relinqno ,  cujus  sunl  uni- 
vcrsa,  cujus  eiiam  amore  ciincta  pariier  et  vosmot- 
ipsos  reli<iuislis.  Si  ainando  pauperlateni  ci  coii- 

(iG)  Guilleiinus  dc  Dandina  in  Vi(a  HugOfiis  de 
I.aooria,  ail  sanrliim  S(i-pl'.a;;iim  qufidfniciimo  et 
scAio  couvenionis  nnv  urn.o  li-re  aJ  oi/:li=iii  lui- 
ttasse. 


qux  iii  libro  Rcgulx  aliisqiic  voluminibtis  scripta 
sunt  multo  lervcnttu^  solito  eis  dK-eret,  ila  qiir<d 
n:anifitsle  cognosccrcnt  ioquefidi  gratiam  eiduplica- 
tam  forc,  quinlo  die  summo  diiucuio  Kihalis  dolor 
ojus  iiivasil  incmbra.  Tunc  in  oratorium  se  poriari 
fccil,  iinperans  fratribtis  ul  divinum  cclpbiarcnt 
oOicium,  suisqueoraiioiiibus  insianlcr  Domino  sup* 
plicarent,  quatcnusin  pacc  aitimoim  cjus  susoiperet 
XLI.  De  transittt  beali  Siephani  confessorit. 
tandein  finita  missa ,  posi  s:\crain  unciionem, 
post  recepiionem  corpcris  el  sanrruinis  Domini, 
fratribus  fl^^nlibus  psaliiiosQuc-canlaiUibus,  ootoge- 
siino  xlaiis  su.^e  anno,  in  ordine  diaconalus,  soxta 

Q  feria,  sexlo  Idus  Fobriiani  diccns  :  /n  manus  tua$, 
Dowine,  tommendo  spiritutn  meum  (Luc.  xxiii),  fe- 
iicilcr  migrav*t  ad  Dominum. 

XLII.  Item  de  iramilu  ejusdcm. 
Mox  vero  inonachi  de  Ambasinco  (17),  cism  c.i- 
peliano  ejusdem  vici  el  magna  picbis  muilitudiac, 
ad  cclla;  januani  pulsavemnl,  cum  nicerore  claman- 
tcs  et  dicenies  :  <  Boni  viii,  )on:  viri,  roiite  nol-is 
cclare  donmi  Stephanl  inoricin.  Vere  scinius.  vcie 
ecimus  qiiia  mortiius  cst  nostcr  &mabilib  p£tci .  > 
Ja:iitor  autem  haec  audiens,  cl  voloiis  cos  a  sepui- 
lura  rcmoverc,  quatetsus  fraires  laiili  funeris  exso- 
quias  sine  lumuitu  dignc  ct  devoli-.si!Tjr}  cchhra- 
r6iit,  quasi  consolando  tlixit  cis  :  Quitl  osi  hoc? 
Dicitis  quia  mortuuscsl?  lino  iTiuilo  inilius  soiiio 

^  illi  credimus  essc.  » 

XLIII.  Uiraculum  pueri  de  Amhasiaco. 
Cui  saccrdos,  qui  cum  inonachis  et  p:>piilo  vi>- 
iicrat,  ait  :  i  Dominc,  hene  sciinos  quia  nioriiius 
cst.  In  vlco  ctenim  nostro  puer  qtii.lnin  iro.Io  i-s 
cxlremis  posiliis  ab  lu  ri  ol  nudiublorlius  loquciatu 
amiscrat,  qui  cuin  a  malro  sua  cxili/m  prystoiatlc 
servarolur,  subil»:  in  hxc  vorba  prornpi!  :  Vidoo, 
inquit,  scalam  lucirijssimam,  cijus  allera  p:irs  cic- 
lum,  altcra  tangit  Murcliim,  et  aiigcli  nuillt  dosoon- 
dunl  porcam,  iil  aniniam  domni  Slo.pl«aiii  Dco  g'a- 

(17)  GMca  Awbezac,  vico  media  a  MnrctoIoM"» 
dislunle,  nbi  <'r:it  ocili  s<ni  piioraliis  a  inonasloric 
S.  AtigiiViii.t  Lfp.iov.con-::s  'Icjmii  :.  ■ 


1C?1  S.  STEPIIANI  GRANDIMONTK.NSIS  |().8 

lihsiinani  pcrtiucDiit  ad  gloriaiii.  i  Qiiod  m.iUr  ojus  A  fnnlla  liona  I'K!uli  sunl.  Qiiihiis  audilis,  oninrs  qui 


auiiieris,  miraia  esl  valdc,  oi  egrcsba  doinum  vora- 
vii  nicct  monachos  ((uos  ^tddis,  el  narrans  noliis 
iioc  vcrliMin  (|iiO:i  puordixeral,  duxil  nos  in  domum 
siiam ;  «jui  prilor  anlc  piicrum  vcnieiitcs,  cnm  ad 
itiiiniatiunnM  mulieris  )C'|uiicrenius  ah  eo  (]iiid 
diccict,  laiii  iios  ()uam  phiios  alii  r|ui  illic  ailerant, 
ah  orc  ijus  idipsum  aiidivinius ,  ct  suhjunxit  : 
«  Nuiic  andio  <  ir(:uiii({ii.ique  pcr  <?(Tlesias  ct  por 
nionaslcria  soiiare  sijjiia.  »  Kt  iloruin  ait  :  t  lloc 
(;ril  vobis  iiuliciuin  (piod  dico  vorilau-m,  quia  jain 
nioriar,  noc  nltra  loqiiar  vohisrum ,  sed  asccndam 
cuni  sanclissimo  ralre  cl  angolorum  mullitiidine.  i 
Quihus  ditlis»  cxspiravil,  un(ie  sine  dubio  crcdimus 
veriitn  csac  quod  dicimus,  inigrassc  scilioct  glorio- 
sissimtlm  Patiem.  0  folix  visio!  el  quis  conf^ruon- 
tius  virgini  toslimonium  dehuit  perliihere ,  qiiam 
virgo?  Ambo  namque  virgines  eranti  el  iidolis  Dei 
servus,  ot  pucrqui  vidit  et  retulit  visionem.  Quanii 
cnim  nlcriti  rueril  apud  Deum  hic  alhleta  Chrisli, 
aiiud  miraculurn  quoquc  polenlcr  oslciidit. 

XLIV.  Derevelalione  transitns  ejusdem  apud  Turo- 
tiemem  civilatem  el  Verzeliacum. 


adorant  Dco  (^ralias  i-gcruiil,  ct  ractu  ahsolutione, 
cardinales  dixorunt  :  t  Nos  oravimus  pro  illo,  nunc 
vero  doprecomur  illum,  ul  orct  pro  nohis  ad  [>oinK 
iiiim,  quia  sine  duhio  plus  possuiil  nos  juvare  illius 
saiicta  merila,  quam  ilium  noslra  suflragia  :  cuia 
Christo  namque  vivil  in  gloria.  » 

XLVtl.  De  eteclione  domni  Petri  Lemovicani  ierumdi 
prioris. 

Pio  igilur  Patrc  dostitiili  ol  orhali  fralrcs,  de 
ronvontu  suo  unum,  Peliniii  sciliccl  Lcniovicaniim, 
in  priorem  ct  spiritualciii  Patrcm  sibi  coiicorditcr 
elcgeruiil.  Hic  priiiii  in  sa^culu  vcncrahilis  sacerdos. 
nunc  vero  in  rciigione  palernx  traditionis  ei  vuli 
quod  feccrat  xmulalor  exislcns,  DvO  ct  liomiiiit.ns 
"  charus  et  amahilis  eral  :  sub  cujus  regiiniiio, 
grege  Dominico  in  aiigmcnium  rcligionis  pioli- 
cienic,  iocum  dc  .Mureto  in  quo  Deo  servii^ba:.!, 
diuqiie  oum  sanctissimo  Palrc  suo  »erTicran(,  mu» 
naclii  S.  .Augnstini  caiumniari  coeperuiit. 

XLViil.  De  inquisitione  divenorum  locorum. 

Sed  qiii  potius  aurcrenii    tunicafn  pallium  voie- 
hant  dimittcre,  quam  uirde  ad  piaciia  et  litigaiidi 
Nam  mira  Dei  dispensatione  decessus  illius  apud      consuetiidinem  liahcrentHr  iiabere ;    locum  aiiuin 


Turonum  ei  Verzeliacum  eodeni  dic  divulgaiuse  l 
qu«  duo  ioca  ah  invicom  eia  Murelo  a.leo  lomota 
sunt,  quod  nisi  miraculose  id  ricrct,  lieri   ncqua- 
qiiam  po3sct.  Cujus  rei  testes  idonci  fuerunt  pcrc- 
grini  Lemoviccnscs,   qui   illuc  caiisa  oraiidi   tunc 


vigilanier  perquirere  curavcrunt,  ubi  capul  religio- 
nis  suu:  convcnienter  constiluerent,  libere  etquicie 
gcrvirc  Deo  poiuissonl.  Locis  ilaquc  divcrsis  sedulo 
peragratis,  nullo  tamen  iJoneo  repei'lo,  laiidem 
divinitus  illustrali,  saluhrc  consilium  omncs  uiia- 


orant,  certamque  rci  veiilatcm  postinuduni  fratrihus  Q  nimiter  inierunt,  u(  prior  sciiicct  cum  omni  humi- 

rctulcrunt.  litaie  et  devutionc  missam  celcbrarci,  cl  cum  fratri- 

XLV.  Qtwmodo  transilum  sutim  per  noclem  retelaiit  '^"*  """  ersis  affcctu  praMrordiali  Domiiio  supplioa- 

cuidam  cinwnico  (\H).  rcl,  nt  clcmentcr  eis  consulcrot,  et  quod  po^tula- 

Sequenti  vero  iiocle  cuidani  canonico,  familiari  banl  indicarc  non  diCTerret.  0  inira  Dei  clemeniia  et 

suo,  per  visuin  apparuit,  habitu   roseo  decoritus;  pcrcnni  memoria  commcndanda  !   Puluit  foiias>>c 

iicc  mirum  si  roseo,  quia  Chribti  niartyr  exstiterat.  livor  Dei  servis    moiiri  caiumniani,  sed  uiidc  eos 


Cui  cunga:idcns  iii  visione  sua  canonicus  a.l  : 
«  Paternii,  quac  caiisa  fuit  hiijus  pra'fulgida)  ve- 
stis,  qiiam  iisque  inodo  non  induisli?  >  i  Itomani 
pontificii  mihi  a  Christo  collati  signuiiicst,  »  inqu!t. 
A*.i  lixc  canoniciis  respondit  :  i  Dencdictiis  sil 
Deus;  nam  pcr  lalcm  p^ipam  recle  sancta  rogelur 
Kcdesia.  »  Illico  evigilans  inli^llexit  illiim  mortis 
dcbitum  porsolvisse,  ct  ccleritor  suigons  pro  com- 


compriinerc  voluit,  inde  amplius  dilatavit.  Nam 
immensa  ct  ineffabilis  superna:  dispcnsatiunis  pro- 
vidcntia  latiorein  iocum,  et  ad  observanliam  rcli- 
giosu;  conversalionis  et  siiu  ct  nomine  magis  ido- 
ncum,  eis  a  mundi  consliluiiune  paravcrat,  tujus 
loci  nomen  eliain  per  ipsam  divinain  voccin  auJi:e 
merueriint. 

XLIX.  De  revelalione  loci  Grandimontentit. 


luciidatonc  anim.'»;  ojus  cv  inlogro  divinnin  dccaii-  ^      Priore   namquc,  sicul  coiidictum  crat,   inissam 


lavit  clTiciuni.  Ms:tua  iiamque  charitalc  ainho  iiitcr 
sc  condixerant,  ul  illc  qiii  diuiius  viverct  exscquias 
alterius  ceiehraroi 

XLVI.  De  nu)ilii,%  ad  Uujatoi  Romfinos  missis. 
Daio  iiaque  saiiciis;iim(i  corpoic  sopiiUurae,  di- 
scipul;  cjiis  jani  diclis  o:\rdinalihus  tiansilum  illius 
per  lidcras  et  nunlium  niaiidavcnint.  Cuinquo  in 
coiicilio  quod  apiid  Carnotuin  congregavoraiit,  ei.t 
litttnc  reddcrentur,  mox  ohituni  ojns  oninibns  dc- 
niinliaiitos,  corain  omni  ooiiYiiilu  aiolcepisc^kporum 
ai(|ue  ponlilicum,  et  c;elcrorum  sapieiuiuin  do  mi- 
tuiibiis  cjus  et  fidei  puritatcquam  invesligaverant. 


celcbrante,  cum  Agnus  Dei  ter  cantaluni  fiiifset,  ct 
tam  ipse  quam  omncs  alii  fratrcs  ardeniibsimc  Do- 
ininum  cxorarent,  quxdam  ca-testis  voi  audila  cst 
diccns  :  f  In  Giandimontc,  in  Grandimonlo,  ia 
Graiidimonte.  >  Hanc  sane  beatissimaiv  voccm 
prior  ct  iionnuili  dc  fiatribus  audicrunt.  Finita  veio 
inissa,  qu£sivit  prior  a  fratribus,  si  c(£licam  au- 
dieranl  vocem  ;  ct  cum  unus  cornro  confcslim  co- 
ram  omnihus  diceret  :  Ego  audivi  cam  lcr  diccnlom 
I  lii  G''andimonte,  >et  aliussimihier,  cuncti  allluen- 
ter  Ixiati  sunt,  et  consolati  sunt,  ci  confurtati 
YL'!iemcntcr  divinae  pieiatis  largitatero,  propier  gio- 


(18)  S.  Gauchero. 


I1.-2D  VITA. 

riosu:   rcvelatioiiis   folicilaicm,   mirari,   lamlarc  el  A 


io:o 


LIV.  Dfpannoqni  nonpolutt  comhnri. 


1,'lorincare  slinlii*  ruot.  Fl  quia  in  Gran<1iiimnlo 
ailv«;rsn!i  i»rinri|)es  cl  polostales,  aclversiis  inundi 
rerlores  lcii<b:nrum  liaruin  inililes  Chrisli,  ne  per- 
dcrcnl  coel<slia,  scnipercranl  piigiialuri  (Eyfm.  vO, 
merito  ihi  au.liium  esl  nomen  ejus,  ubi  victoria 
qiiam  ab  anti<|uo  liumani  gciieris  hoslc  Clirislus 
habuit  4]uoti(iic  cclobratur. 

L.  Dt"  (rdiftcio  ejuidem  loci. 

Pergcnlcs  i^jitur  ail  locum  divina  revolatione 
omiporluni  (salisoniinMuiclOTiciniimest  [18i),  ec- 
clcsiain  cl  domos  ad  habitandum  jussione  Homiiii 
ciijus  crai,  omiii  cum  rcslinalione  fcccruii!.  Quibiis 
viii  schciiiale  ulcu:ique  paclis,  rcvcrsi  sunt  .Muiclum, 
iibi  nonnulli  dc  fratribiis  lomanserant,  el  accipicn- 
tcssanclissiini  Patris  sui  gloi  iosuin  corpus,  iranstn- 
I.Tunt  illud  iii  Granilimoiiiem,  pa.icisquc  scicn- 
lihus  rccoiidciunt  sul.tus  prcshyicriuin  anle  allure. 
Li.  Miracutum  de  pane  dulu  cuidam  militi. 

Cum  Paler  pius  vivciel,  B  isoni  Dercses,  illuslri 
virn,  dic  sancto  cociix  pancni  dislribuit,  qucm  iilc 
diii  revcrenterquc  servavit,  el  muUi.>  languenlibus 
frusialim  disiribuit,  quos  omr.cs  virlus  divina 
sanilali  rcstiluit,  multai]ue  miracula  uiio  pane  pcr- 
pclravii. 

LIL  De  mitile  ionato  miraculum. 

Postroodum  vcro  iiiiies  quidam,  qiii  Raimnndus 
de  Planladio  diccLalui,  ad  i!|jm  novam  Dumiiii 
planialioneni  sc  liefcrri  fccit,  ul  in  oiatioiiibus  fra- 


Paiiniis  cliam,  quo  sncr.-p  ossium  ejiis  rcliqiii;r 
involulx  fuerant,  a  sacerdolo  qiii  dc<  onliori  painio 
eas  involveral,  semci  ct  ilcnim  atqiic  iieruiii  pro- 
jectus  in  ignoin  comburi  non  poliiit. 

LV.  De  vcrbis  correcloriis  qu(r  liabuil  prior  secun- 
dus  ad  eumdem,  iinpcclit  miraculiii  potl  transilunt 
ejusdem. 

liispeclis  ilaquc  prior  miracuiis  limiiil  sibi  et  al.i  > 

qiiictcm    miniii,  ct    intern.-c  suaviiatis   dulcediiiom 

tardius  cxpcriri,  si  popiiloruui  turb.i;  miraculorum 

causa,  locum  ad  qucin  vciicrant  fro(|ntmlareii(.  Kt 

venicns    ad    sepulcruin  homini8   Dei   ante  altarc, 

tanquam  spiriluaiis  paupcrlal  $  vcrus  amator,  ci  ac 

si  vivcrel,  ila  loculus  cjl :  «  Servc  Dci,  tu  osteiidisli 

R  nnbis  paiipcrtalis  viam,  ct  ;olo   coiiamine  tuo  ilo- 

cuisli  nos  incederc  pcr  eain.  Nniic  v.  ro  de  arcla  ol 

ardua  via  qux  ducit  ad  vilam,  ad  lalain  el  spatio- 

sam  qu.T  ducil  ad  morlcm  tiiis  nos  miraculis  vis 

revocare?  Praedicasli  .soltiidinem,  iiunc  in  soi.ti;- 

dinc  fora  nundiiiasque  vis  congrcgare.    Non  duci- 

mur  curiosilale,  ut  tua  miraciiia  vidc:e   veliniiis; 

saiis  tax  credimus  sanciilaii.  Cave  igiiur  dc  ca-lero 

ea  miracula  facias,  qux  tuamcxtullanl  s:inclilaioiii, 

el  noslram  dcstruant  humilitatem.  Non  sic  laudi 

iiix  provideas,  ul  nostrx  sis  iiumemor  salotis.  iloc 

tilii    prxcip:mus,  iioc    a    tua    poscimus   charilaic. 

Quod  si  aliter  feceris,  dicimus  libi,  et  per  obcdicn- 

liam  quam  iibi  proiiiisiinus,  conslaiitcr  asscrimus, 

quia  ossa  tua  iiide  cxtralicmus,   et  spargomus  iii 


irum  recipi  mcruissct.  Ilic  eo  moibo,  qui  paralysis  C  j^^^^^,,    ,  Ergoquia  pura  lidos  et  cbarilas  vcia  m.T 


dicilur,  iia  corporis  mediotatem  amiseral,  qiiod  cx 
illa  parie  nulluin  cjus  membrum  in  aliquo  prxvale- 
lat.  Loqiicns  ergo  cum  priorc,  verl)0  quo  poteral, 
pcliil  ut  in  ccclL'si:im  ad  allare  duccrclur.  Cunique 
a  qiiodain  filio  suo  cx  uno  latcrc,  el  ab  ipso  piiore 
px  alloro  totu.s  fere  porlarclur,  poslquam  snpor  la- 
pidem  sub  quo  anie  altare  sanctissiini  hominis 
torpus  sepulliim  erat,  peJes  suos  tcnuit,  libera 
voce  cxclama;is  ait  :  i  Siiiiie  me.  iiolitc  nicjuvare, 
rgo  eiiim  in  lioc  loco,  in  (|uo  podcs  loneo,  modo 
sanus  factus  sum.  Dico  autem  vobis  quod  h  c  .saii- 
ctus  jacci  aliquis  tumulatus,  pro  ciijus  merilis  ct 
amore  mihi   Dous  conliiiil  saiiil'.ilciii.  •  liicrop.-ivii 


gis  amaiit  opera  quam  sigtia,  taccamus  miilia  ini- 
racula,  quH!,  dum  ndhuc  vivcret,  ab  ipso  audivimus 
el  logiiiius  ftiisse  facta,  ct  qiiolidie  iii  procuralioii^ 
oinnium  nostrum  sinc  posscssionibus  p  cudibusqnc 
ac  roditibus,  Deo  coopeiantc,  !ieri  vidcmus.  Sc- 
quaniur  auiem  ipsuin  por  ostcnsum  nobis  sarct:e 
convorsatioiiis  exeniphim,  ipso  auxiliaiitc,  qui  vivit 
clregnal  Deusper  oiiii:ia  sxcula  sxculoruin.  Amon. 

LVL  De  PetroLemovicano,  uepolc  sccuudi  prioriSfV  r 
tisionein  innaio,  iniiaculnm. 

Pctrus  Lcmovicaiius  picsbyicr  revercndus  fralcr 

Giaiidimoiitis ,    nepos    Petri    Lcmovicani,  sccuniii 

prioris   Grandimonlis,   C(dunibiiia:  simplicilalis   ol 


iilem   cum  piior,  cl  ut  ncc  ipsi,  ncc  alii  (|im  cnm  p  (i,,,.j,j.^   virginilalis   splondore    vernabal,  lluvioque 


00  crant  hoo  dicerciit,  vchemoiitcr  prohibiiit.  Scd 
iiuunlo  instaiiliu.s  lioc  prohilcbat,  laulo  qiii  suiiiis 
factiis  fucrat,  pra?  gaiidio  validius  chwnahai  :  llic 
saiiu^  fjclus  sum.  Lt  qiii  siuc  huniano  juv:itiiiiio 
ctiam  a  janua  ecclc.-iix  ad  ailaic  paulo  aiilo  progrodi 
nuii  potuit,  solius  divitix  misoratioriis  au.\ilio  ad 
doniuni  propriam  nunc  incolumis  remcavil  :  sioquc 
lulus  ^^aiius  faclus  cst,  ul  dcinccps  in  ejuseor- 
pore  illiusxgriludiiiis  nullum  remancrct  vcsiigium. 

LIIL  De  discipulo  ejusdem  saiiato. 

Nih.Iominiis  auloin  quidam  ojus  discipiilits,  «lui 
luiiicn  amiserat  cxlcriiis,    pro.Niratiis  ct   urans  ad 

tejus  sepulcruin,  pristiiiuin  rccopil  visum. 


lacrytnarum  ffoquoiilor  alDuolial,  ct  1:iim  Marlli;e 
(|tiam  Mar:;e  ofiii  iiim  solli(  ilo  gorobal.  (}ui  diviiia 
pormissione  co?pil  ccriler  xgroiaio,  ciimquc  pon.Irs 
gravissimum  laiiguoris  anrnissimi  vi\  portarc 
siilHooiol,  piimo  Patri  iioslro  Slcpliaito  sanolissimo, 
p:ili()iiO(|uo  sno  pr:ciiomiii;ilo,  liiii:iirtcr  supplK.ixil 
iil  divinam  clemeiiliam  oleiucnter  cxoraivt,  quaio- 
iius  dolorein  nimium  sic  lcmporarot,  ul  ip&uiu 
qiiuquo  n^odo  sitslinorc  vulciol.  Postoa  diviiiae  (/la- 
lii  beiiignilalis  diios  cochslos  mciiicos  ful^^enlcs  ol 
gloiiosos,  scdicel  Slopli:iniiiii  Chiisli  famuli:.ai,  cl 
Polruiii  Leniovicaniini  putriium  siium  videla:ger 
ad  se  veniciilcs,   liiilcainciiiiiic  nivcuin  aflcrJtilcs, 


({h'}  Inaduulavni  li-uca  distat  Gia.idisiiions  a  .Murcia. 


am 


S.  STKfHANI  GRANDIMONJENSIS 


1051 


<\\\o  lotum  corpm    suum   a  c.ipite  tis(iui!  ad  pedrs  K  pu»    i  Ki  dixit :  <  Soin.le  Dci  Su-jiliaric,  afijiiTa  me. 


(O^IKMiiiit  lojiiliT  cxler^;cr<*  (>iiO(l  (Jiiin  racuri-iit, 
ipiidqiiid  rnili-aiiriK*.  taiigcli.iiil  iiiox  .saaatuin  fiebat. 
Qiio  raclo,  (JiKcrunt  :  i  Hic  totiis  est  i>attus.  »  Quo 
(ii«'io,  disparuerunt.  Petrus  vero  I.cniuvicaiius  pcr- 
f*>ci;n  sanctitalis  muncre  lxti(ic:itus,  iiiirabiicm  Dii 
palruni()(ic  pra^dicloium  visitaliuncm  mira:;i  ct  lau- 
(J»rc  coepit  air<:cliiose.  Hoc  autcin  miraculum  iidelis 
socius  cl  cliarissiiuus  fratcr  nicus  ipse  primum 
nuiii,  po^ttuoJuin  vcro  caclcris  fiatrilus,  rogalu 
in«;o.  vdlni  dcinisso  ct  vcrecundo  manifestavil. 
I.VIl.  Iiem  aVittd  miraculHtu  de  quadam  muliere. 
llomo  (jtii.Iam  cial  in  territorio  Piclaviensi  cum 
iixorc  sna  r(>troaiila  nominc.  Isti  vc:ro  alTecluose 
cliligclaiit  fiatrcs  nostrosde  Alonia,  et  muUa  bona 
cis  s.xpissime  largicbaiitur  et  mulloties  eos  visita- 
ban!,  crodiititatom  magiiam  lial)cnles  in  eos  et  in 
B.  SicpliciHitit.  Habehaut  autcm  fratrcs  islos  pru 
(iliis,  co  «juoii  prolc  infecuudi  cl  steriles  perinanc- 
buiit.  Erat  citiin  illis  consueludo  talis  quod  annua- 
liin  iti  fcsto  I>.  Stepliani  procurabant  fiMt.i^es  pro 
am  ^re  cl  bonoie  ipsius,  el  vct:iebaii!  ad  cos  ipsa 
die,  aGcrciitcs  nujit  cis  craiti  necessaria.  Cutn  nutem 
ox  coiisuctu«.iine  in  U^stivo  die  ipsius  cuni  ontni  ap- 
pa:-alu  suo  gaaJentes  et  exsultantcs  viamque  car* 
pcdtcs  vciiirrnt,  et  ipsa  otulier  supra  doisum  ju- 
metiti  lidens  procedcrel,  ecce  subito  juinentum 
iilud,  ne.scio  qiiocasu  pedcin  incauieposuii  et  ini- 
rabiliter   corruit,   cl  illico   inulie;'  ilia   cadcns  de 


Sanctc  D(,'i  Sl(  plia;u",  (xauili  ine,  ora  pro  nio,  nu:<c 
appan.al  gloria  tua,  Ixinilas  lua.  Si  (|uid  {KitcK,  uJ- 
ju.a  mc,  ct  rcddc  niilii  uxorcin  mcani ,  qaia  in  tuo 
scrviiio  ntortua  cst.inodo.  »  Cumquc  talia  loculus 
fuisbCt,  cuni  omni  (i>!ucia  accessit  ad  corpus  usMri» 
dcruiiclX',  ct  nit  :  i  Doinii..i  Puroiiilla,  domina  P  - 
tronilla,-rebponde  milii.  Domina  inea  ,  amica  inoa  , 
Koror  moa,  responJe  iiiilii.  »  £t  cum  boc  dixissel^ 
ad  voceni  ejus  divino  nulu  ip  a  rcspoudit  :  •  Ihu^ 
mi  domine,  ul  quid  pro  iitc  aiixius  fui&ii?Cetlc 
bciic  cram,  niullo  niLJius  cxstitjraui.  >  Tuiic  vir 
ejus  gaudio  plcnus,  as.sumpsit  eai»,  ct  ilcruiu  lcva- 
viteain,  ct  posuil  supor  ipsuni  )utiteiiiuiu  ,  cl  cuui 
gaud.o  et  cxsulJatlojie  perveneruiil  (juo  lciidcbanl, 
cl  pariavcniiit  fratribus  suis  qux  sibi  occi.!eiaiil 
in  via,  ct  laudavcrunt  pariter  Dominum,  qai  salval 
spcranii'8  in  se.  El  factum  cst  gaudiuni  um-^uuih 
iiiis  in  illn  dic  el  deinceps.  tloc  auicin  mirabile 
signum  prcsbytcr  vilae  vcnerabilis  ct  rnorutn  pro- 
b:lalo  conspiciiiis  veiaciter  carrav^t. 

LYIII.  Ilcm  aliud  miracututn. 
Aliud  Ron  niiiius  mirabile  niiraculuin  cliaritaii 
vestrae  insiiiuabinius.  Temporc  domni  Slepbani  de 
Liciaco,  V. ne.-abilis  quaili  prtoris  Grandiinoiili-, 
*Jiri{abalurecclcsia  in  Grandimonie.  .AcciJit  auicw 
quadam  die  cum  opciarii  qiiemdam  hpidein  nia- 
gnum  ac  quaJiatum  sursuni  ia  altum  dtierrent , 
obvium    babueru!:t    Geraldum  maglslrum   opc-ni 


n.si  l!o  exspiravil.    Yidens  autem  vir  ejus  uxoretn  c  'P^ius,  quem  inviti  ct  ijtcaule  ignoianies   expulc- 


suam  csse cicfuticiain,  coepit  ejulandoclantarect  di- 
ccre  ;  <  Heu  ine,  Iteu  me  miseruin!  hcu  medesola- 
lum!  hou  me  oiuiiiuo  dcsiiluiuin  I  uxor  mca  mor- 
iiia  csf,  solus  sum,  el  non  babeo  consolatorem  ne- 
qce  suhlevaiilem.  0  Deus,  quid  faciara  ?  quo  iLo? 
«luid  agaiii?  nescio.  Si  re(iiero  ad  domuin  nicaiu  , 
vidcbuiit  nie  viciiii  inei,  ct  audient  me  lugenlein 
ac  la:i:ci.latttem,  ct  initnici  insulianies  tjictun  sunl: 


ruiil  a  suiumitale  arcium  ,  el  corruit  ia  icrrruti  , 
qui  graviter  collisus  occubuit.  saiiguis  veto  «jus 
per  oculos,  per  aures,  pcr  naies,  ac  per  os  dcnuc- 
bat.  Quod  cum  viJerenl  operarii  Tchcmen:cr  cju- 
lanies  clamare  coepcrunl.  Vir  auicro  do:nir.i  Sio- 
phanus  lunc  letuporis  oralioni  insisiebat.  Cum  vcro 
subiio  tantuin  clamorem  sudirei,  velicnicnter  ex- 
j;avil,  et  surgens  illico  ab  oraiione,  tremcfaclus  ac 


l'bi  cst  uxof  tua?  quo  remansit,  quo  pcrrexil?  Et      coi.cilus  pcrrcxii  iliuc  ubi  corpus  defuncli  coopcr- 


cjro  trtitis  ct  atixius  res]>oitdeie  niinime  poiero. 
Si  hitc  diu  persliicro,  obvium  me  babebunl  trans- 
euntes  per  viain  banc,  et  ititcrrogaLunl  nie  quid 
ii)ilii  nccidit,  cl  circumda  or  riibore  ct  anx.iela(e. 
Si  ad  f!alic.s  perrcxcro,  angustiabu;!t;tr,  dule!)unt- 


uim  jacebai  exaiiimc.  Flebani  itaque  Cirincnlarii 
el  aiii  operarji  graviicr  super  eum ,  quos  intucns, 
i:t  erat  vir  magna»  austeriiatis  ac  probilatis,  iucie- 
pare  c<Epii,  ei  expcllcre  a  !oco  illo,  ac  vehementcr 
conviciarj  cos  cur  llcrenl,  aui  cur  tlaraarent,  di- 


que,  cl  convcrictur  gauJium  corum  in  m^Dsrorem,  ^  cens  :  «  Recedile,  boni  viri  imposlores,  fugiie  ab 


el  feslivitos  in  iri^l.liam.  Gt  qui<l  dicam?  Vena  esl 
in  luctum  cilliara  tnsa,  ei  orgauum  msmn  in  vocem 
jflenlium  {Job  xx\}.  >  Cuiiique  sic  Otrct,  ut  iia  la- 
liieiiuuetur,  et  jain  dcsperaict ,  vciiit  ei  j;i  meroo- 
riani,  qiioniodo  pio  bonorij  ci  anioic  B.  Siepiiaui 
csseni  in  ilincrc;  e!  idco  boniim  s:bi  visuni  Cbl 
ui  aiixilium  cjus  fi(Hilcr  exposinlarcl.  Hciumit 
i^ilur  vires  suas ,  ct  in  se  rcveisus  d.xil  :  <  Dcus , 
prnpilius  csto  niihi  peccaiori.  Pcr  incrila  B.  S:c- 
p!ui:i,  reJde  niilii  u:;orctn  incani,  ut  cutn  ilia  te 
hiu.lare  qucam.  Apparc.1t  iLMUir  iiuiic  saiiclil.is  li. 
!^3lcplia!ii,  pro  quo  eiainus  iii  hoc  itinore  nos  scrvi 
lai.  Oa  nobis,  DuT.im;,  siuvilium  e.\  islH  triliula- 
Uor.c,  el  rcveilatti:-,  ol.,scc;o  ,    ai:;i:u  cjus  aJ  coi- 


isto  loco,  non  esl  njoriuus  iste  opeiarius,  .sed  doi- 
mit.  »  Et  expulsU  ecs  fora:s ,  et  clausit  o.,iiuni. 
Tiinc  coniidcns  et  spe:'ans  in  bonitatc  Doinit:i  ct 
meriiis  B.  Sicphani,  vocai  fiatrcs,  el  congrcgat 
in  c.tpilulo  ,  diccns  eis  :  «  Fratres  et  filii  mci ,  ini- 
micus  humani  generis  nos  hodic  graviter  nnadcie 
ac  sauciare  tcntavit,  Eaproptervos  admoneo,  ac 
vobis  lirniilcr  prs-jipio,  qualenus  di.scalcealis  \\c- 
dibuscuingeniilibus  ci  lacrymis  veniatis  anle  alla:e 
15.  .Marise  semper  virginis ,  et  pjslmo.lum  aJ 
sepuicrum  sancti  SlcpliDni.  i  Fl  voce  hoiTibil;  vc- 
ncruni,  Oiaverunt,  (levcrunt.  Dcindc  prior  Slcplia- 
i;us  duxil  ad  scpiilcium  D.  Palris  nosiri  Stc- 
pliaiii,  cl  vocc  iioniLili  ar^iucrc  cuin  incip  t  Jicciis  : 


0 


«  llnlvle,  rodJr  ciim  veluilrr.  f.iir  sic  iios  afnixisH  '  A 
«ji.^ic  l.or  susliiiiiisli  ?  C  to,  »ilu  appaical  IxtiuLts 
lira,  viitas  tiia.  Si  quid  poica,  et  cerlc  creilimu» 
ijuia  i>4)les,  adjuva  nos  misrrliis  iiostri.  i  Ciiini|iie 
rom^lei^sel  oraiioiicm,  tidiis  dc  [>ci  misericordia  et 
de  iKri  Ccnilricis  au&ilio,  e(  dc  bcali  Slepliaiii  be- 
iif  ficio,  cum  fratribus  acccssil  ad  corpus  dcfuncli  , 
di!>cooperiensque  eom  apprebrndit  maiium  ejus  tlcx- 
Iram  ,  ct  quasi  increpaiido  diiit  ad  eum  :  <  Ge- 
rardc,  eiiri^e,  surg^  dico,  operare,  et  ad  opus  (uum 
r<>vertcrc,  s«rgr  velociler,  i»ec  raoreris.  »  Ad  lianc 
vocero  reviviscens  boiuo  ille  surrexit  •(  diiit  : 
I  Ecce,  doinine,  adsiim  el  nullum  habeo  vel  seiitio 
fiuium.  •  Videnles  autem  fralres  qui  adcrant ,  ti- 
niueninl,  et  prx  gatiilio  flcverunt,  et  laudaveruiit 
Domiiiuin  et  beaiam  Mariam  inairem  Doniiiii,  oi 
tiealo  Stephano  gratias  e^erunt.  Tuiic  vciierabilis 
fitcrdiaoHS  prior  a|>eruil  iliis  liowinibus  quos  ind« 
cKpuiera(,  dicens  eis  ;  «  Kcce  inagister  ves(cr  Ge- 
rariiis  sanus  c(  incolumis  persevcra(.  Rcverdniini 
igiiur  cum  eo  ad  opus  vestnim.  »  Videnies  aulem 
honiiiicRi  vivum,  qucni  mortuum  reliqiierunt,  $tu- 
pcfacti  ct  admirantes  clamare  coepernnt  :  <  0  Do- 
uiiiie  Deus,  (jui  fjris  mirabilia  magna  soius,  ci:/is 
iiomen  est  beuedictum  in  sjecuia  !  Yu  enim  non 
dereJinquis  qaxrentes  te,  Domine.  Ecce  vidcmus 
opera  inajjna  el  prodigia  qus  fiuiii  per  beati  Slc- 
pliani  merila  gloriosa.  >  Tiinc  Stepbanus  prior  quar- 
lus,  ac  Deo  dij^niis  incrcpavlt  cos  ,  diceus  :  «  Vi- 
d<ie,  silelc,  cavetc  ne  cui  manifcsturo  reveloiur  a  p 
vnbit  h(ic  sigiium.  Si  ciiim  a  vuhis  revelabitur,  de 
vobis  viodicaliilur,  et  ita  cum  gaudio  fit  ab  cis  de 
rxtero  operis  consumniatio.  i 

Ll\.  Aliud  miraculum. 
Aiiud  autem  niiraculuni  non  niinus  mirandum 
narrabimus  cliariiaii  omniuni  ves(ruro.  Tcmpore 
faujus  veiierandi  prioris  era(  puer  in  Grandimonie, 
Audoeous  nomine,  progenilus  nobili  germine,  sed 
dedilus  crat  iiimije  infantiae.  Suslincbalur  autcin 
proplcr  nimiam  (eneriiudiiiem  juventulis  su«  a  fia- 
tribus;  qui  cum  qiiadam  die  vellet  ludere,  aseeiidit 
iUc  puer  super  quaindam  porticum,  et  ei  trans- 
verso  posuit  se  super  eam  ,  e(  cappi(  se  exagitare 
b«c  alque  illuc.  Videns  autem  eum  presby(or  qui- 
dam,  iioinine  Guido,  vir  religiosus,  timui(  iie  (ali  D 
ciiorntilatc  puer  ille  pericli(aretur,  et  accurrens  ut 
eiini  iacroparet,  anlequam  ad  eom  accederet,  for- 
iiiitu  cecidit,  ci  collisus  exspiravit.  Cucurrit  aulein 
sac^-i-^s  iile  ad  putrcm  fcpiritualem,  e(  indicavit  ei. 
<Jui  audiens,  concitus  venit  ad  puerum,  et  invonit 
cnm  ja;ii   defiinctum.   E(  accipiens   euin   in  ulnas 

LRuas,  aituii(  cum  ad  bcali  Stcpliani  scpulcrum  , 
qiiod  (u:ic  (einporis  era(  iii  claus(ruin  c/)i)tliiiim,  ct 
di\i( :  I  Eccc,  S(ephane,  vir  amantissime.ccce  liliiis 
luus,  ecce  discipulus  (uus  jam,  ut  cernis,  est  inor- 
luiis,  redtle  iiinin  nobis,  rcdde,  aut  cerie  a  loco 
is(o  pri.jiciam  tc.  Vide  iie  lardavcris,  nequc  moram 
foceris.  Vidos  quia  dolemiis,  quia  aflligimur,  quia 
Irilmlainur;  da  iiobis  consolationom  c(  tuo  noraini 
......... 


A.  tO'A 

liunorom.  »  .N-.c  moia,  posl  oiatioiiom  factam,  rc- 
ci'|>ii  juvcnis  vilain.  G;iU(lo(  piior  cuin  fraliilius, 
quia  re^ixi(  adolosccntuius;  inde  laudalur  Duiniiius 
et  cxloiluur  beatus  Slopbanus. 

LX.  Jtetn  miraculum  aliud 

Per  idcm  tcmpus  fratrcs  oi»orabanlur  iii  ncmo- 
re,  et  dum  vcllent  ligna  caedere,  oportuit  arborcra 
vortoie  ab  aliolatcre,quxrctiiiuitfratromquemdam, 
Joanocm  nomiiie,  videiile  jam  dicto  priore,  qui  ibi 
loquelialur  fortc  cum  quodani  rdigioso  homioc. 
Frater  autem  ab  arbore  tencbatur  ,  manus  cjus 
cum  bmoliio  dcstruebatur,et  a  fratribus  rum  eolcm 
priorc  clamabatur  :  <  Quid  agis,  beate  Stepbane  ? 
ik(i  (uo  discipulo  in  ariieuio  inor(is  posi(o  fe&(inus 
succurre.  i  E(  cum  bxc  d>xissen(.  illico  Ut)era(u!i 
cs( ,  et  laudaverunt  Doniinum,  e(  b€a(u  Stepitano 
gradas  cgcrunt. 

LXL  Item  uliud  miraculum. 

]n  (erritorio  Lemoviccnsi  prope  domura  nostrain 
dc  Podio  Gisberli,  erat  lionio  quidam,  qui  donuim 
supradictam  obnixe  diligehai,   e(  fradibus  ibidem 
maiicntibns  multa  bcncficia  conferobat.  Ilic  habe- 
bat  mairom  vcliilam  cl  mulliludine  dierum  iiivote- 
raiam.  Accidil  aulem  quailaii)  dic  ul  anus  febriuin 
morlw)   corriperelur  :  Tuiic    ait    illi   iilius     suus  : 
<  Mater,  jubeut  cam  ad  sacerdotcm,  quaienus  ac- 
cipius  de  maiiu  ojtis  corpus  Domini  e(  sanguinem.  > 
Cui   inalcr   :  <  Ltique,  lili  mi.  >    Perrexi(   i(a(iue 
liomo  il/o  ad  prcsbyterum,  c(  adduxi(  sccum.  Qui 
cuin    vcnisseii( ,   invenerunt  eam   jam    murtuam. 
Tuiic  ait  illi  sacerdos  :  <  Cernis  quia  mortua    est 
nrjtcr  tua  el  nibil   potest   ci   proficcrc   aiimonitio 
iDoa,  pnopara  quae  fac(urus  es,  c(  mi<nc,    Deo  vo- 
Iciito,  revoriar  ad  to.  »  Et  bis  diclis  prosbyter  re- 
versus  es(,  e(  homo  isle  coepi(  contristtrri  et  moeslus 
essc,  qiiia   matcr  cjus  obierat  absquc  corporis  et 
sangniiiis  Clirisli  pcrceptioiie  et  sine  confes»ionc. 
Tunc  anxie  CQ;pit  noracn  Domiiii  invocare,  et  auxi- 
lium  bcati  Sicpliani   per  tolara  noctera  illara  prx- 
slolari.  Cumque  diu  hoc  agcrc(,  cura  fiducia  ad 
corpus  ma(ris  ac«cssi(,  c(  clamare  cofpil  vclicmcn- 
tissime  :  «  0  ni:iterl  o  matcr !  »  Cui  iHa  rcspon- 
dens  ait  :  <  Quid  vis,  fili   mi?  Cur  nic  inci(as(i  ? 
Ccr(c  bcne  niihi  era(.»  Ai  filius  cju6  gaudcns  el  ex- 
sultansait  illi  :  <  0  boiia  matcr,  sitibi  placuerit,  ut 
itenim  vadam  ad  prcsbylcrum,  et  tradal  tibi  corpus 
el   sanguincin  Dominicum.  »   Cui  illa  :  <  Fiat  vo- 
luntns  tua.  >  Ivit  aulciii  iicrun)  hoino  illo  ad  sjRpe- 
diciiini  prcsliylerum,  oi  a((uli(  iili  veleran.x  corpo* 
ris  o(   sanguinis   Doniini    saciamcndim;  ct   facta 
primiiiis  coiifessionc   communicavit,  et  s(a(iin  i(e- 
rum  obii(,   c(  bolati  suiK  qiii  adcran(  universi,  ct 
laudavcruia  nomcn  Doinini  o(  magiiilicaveruiii  me- 
ri(a  bea(i  Slcpliani,  pro  ciijus  honore  (ale  sigiium, 
Deo  volenlc,   coii(igi(.    Vir  au{cm    iste   annuatim 
solilus  es(  candclam   afforrc  siipradiolie  domui  in 
fCii(o  saiic(i  S(ophaiii,  ob  meuioriam  et  revereniiam 
lanli   miraculi.   Qui   bxc  vidertint   et  audicrunt , 

33 


ms 


S     STEPHA-NI  CRANDIMONIENSIS 


lO'^* 


lain  clcrici  quam   c.ni\c:si,    vriiiMri    iiol.ib    rclii    A  <Ie  gmvi  soiniio  rvigilans  ail  :  i  Qiiis  cs,  f)t>m':i.e*  t 


loniiit. 

LXII.  Ilem  aliud  inirorulu.)i, 
Qiiodam  aulom  irnij»  ne  «lomniis  Sicphnnus  dn 
I.iciaco  vcnerabilis  prinr  qnartus  .Tgrolaltat,  cl  liint 
tcinjioris  rcliqui*  corporis  bcati  Sl<'|>haiii  cranl 
8l)6condilx*  iu  quoJain  vase  ligneo,  ij;noiaiitii»iis 
fratribus  quampluiimis  ;  qiii  cum  jiraviler  filnici- 
larel ,  jnssil  ul  in  quodam  sarcopliago  lapidco 
absconderenlur.  Qiiod  cuin  prsoparatuin  fuissct  , 
iinperavit  ut  anlc  cum  reJiquix'  aflerrcnlur,  qua- 
lcnus  eo  cernenle  condirenlur.  Ipsc  aulem  graviler 
dolove  febriuin  pcrurgebatur.  Cumquc  dclulaB  fuis- 
scnl  reliquiye  corain  co,  ul  exinde  in  alio  vasc  ho- 
norilice  lumularenlur,  cx  improviso  prior  vencra- 


Ciii  illc  :  I  Kjro  suiii  Stcpliauus  qi.cni  iii  i'.r0(:.r3 
non  ccssasti,  cl  huc  ail  lioc  vcni,  ul  inlciitiis  sim 
tiiar;  iibiTalioni.  >  Expcigi  factiis  aiilcm  inib-s  ille 
rifpil  veiicmenliiis  iilum  «•xomrc,  qnal-niis  cUgne- 
lur  cum  oniiiino  lilH;rarc.  It  qnid  ''  Caduiit  iiianicx 
a  bracliiis,  ci  cx  uno  pode  libnratur  a  pedicis.  Ciini 
autcm  Bcnlirct  sn  ossc  liberum,  procedit  ad  carciTig 
osliuin  quod  inveiiil  oliscratuni.  Iiulc  vcTlii  se  ad 
feiicstram,  qiiam  rcpciit  apcitani.  Coiisi.lciajis  au 
teni  vallis  profiinlilalcin  siipcr  quam  cininclat 
doinus  illa  aRdiliiata,  tiniuit  p»  rinde  pios  lire,  scd 
poslmodum  conforlalns  divino  Spiritu,  in  seiiict- 
ipsum  rcversus,  ail  :  «  Mrlius  cst  miiii  sic  mori, 
quam  iteruni  in  carcere  rccludi.  i  Et  statim  c<<i:fi- 


bilis  a  fcbribus  omnino  libcialur.  Quod  cum  anim-  ^  sus  de  bonitatc  Domini, 'ct  mcrilis  IJ.  Sl  pbani, 

saltuni  illum  fecit,  et  pcr  Dci  misfric  Tdiam  illss::» 
cvasil,  cui  fuit  quidam  juvenis  obvius,  qui  ei  p.',sl- 
modum  exstitit  in  itiiicre  socius.  Ncc  mo:a  ad  fli)  • 
vium  Dordoniam  vcniunl,  naviculani  sibi  a  Doniiiio 
prxparalam  reperiunt,  transmcato  vidclicel  fliiini:>.->, 
ad  domum  noslram  de  Vaisseras  accedunt  piospcro 
itincre.  Pulsaiitibus  illis  ad  januas,  fialrcs  cx  mo!« 
surgunt  ad  matutinas,  dcinde  iilis  maiiifcstaliir 
quod  milcs  ille  pcr  D.  Siephaniiin  a  Domino  s  l 
libcralus.  Cui  fratres  vcniunt  graliiliindi  obviam,  ( I 
adducuiil  secum  in  ecrlcsiam.  Narial  eis  inilesqua  I 
factum  fuerat,  rt  qucinadmodiini  Dcus  cuni  p(T  B. 
Siepliaiium  mirilicc  liboravcral.  r.auilcnt  igitur  fn  - 
trcs  de  miraculo,  laudes  canunt  ( l  reddunt  Domino, 
ac  po>linodum  cum  dncunl  a  I  hospiiium,  ubi  inaii- 
sil  per  tridu:im.  Qui  Iitc  viderunt  iiobis  fnJclilcr  ae 
veraciicr  nariavcnini. 

LXIV.  Item  nliud  miniculum. 
AJo  lenipoie  ingressa  est  mulliturio  homiuura 
malcficorum  ciim  magistro  suo  noininc  Luparde, 
te:ram  Lcniovicani  epiicopatus,  ul  eam  dcpopula- 
rel.  Ll  qiiid  dicam  ?  Ca|iicltantur  hoinines,  viola- 
l.-aiilui  uxores,  Iniridabantiir  ipsoruui  iiiiatiics ; 
u«ide  factuin  es',  pcccatis  corun»  exigonlibiis,  qii.Kl 
casteiliun  de  Pciraco  tum:  temporis  forle  ab  illis 
captuin  cst,  et  inler  caeleros.  quinquc  bomines 
ca|ili  sunl,  ct  leciusi  in  quodani  spccii  gublerraneo» 
quorum  duo  i!x  ipsis  valdediligclianL  D.  Slcphanura 


advcrterct  domnus  praediclus  prior ,  exclamavit 
et  dixit  :  i  Quarc  lioc  fecisti  ?  Putabain  cerie  quod 
occasione  hujus  invalctudinis  me  modo  lecum  antc 
Iribunal  Christi  veraciter  ducere  vellcs,  et  tu  quod 
nolcbam  mihi  attribucrc  praesunipsisti.  Certe  no- 
veiis  pro  ccrto  quod  exindc  tibi  ingratus  existo 
Qiiod  desiderabani  prolongasti  ,  ct  quod  nolebain 
dedisli.  Non  curo  de  tuis  miraculis;  scd  pliis  gau- 
doo  de  opcribus  tux-  sanciilatis,  increduli  cl  imlje- 
cillcs,  ct  inrnnii  signis  et  prodigiis  indigcnt,  fidclc» 
ct  justi  ac  (irmi  lidc  his  opus  non  habent.  Hoc 
sigiiuni  miiil  ossot  .'^aUitifcrum,  si  me  pr.xsctitarcs 
coratn  Doniiiioin  n^gno  caiorum,  »  Post  hoc  signum 
aliud  nariabimus  dirtu  inir.nbilo 

LXlli.  tlem  miraculiim  aliud. 
Miios  quidain  dc  Gasconia,  consanguinrus  uxoiis 
Pontii,  fluondam  domini  de  Baiiiagio,  qii.T  Gaiilarda 
imncupabatur,  caplus  fuit  a  Guillelnio  dc  Gordonio 
in  quodam  procinclu,  dcductusque  csl  apiid  Domam 
cppidum,  mfSsusque  in  carcerem,  in  dnino  cnjiis- 
dam  mililis,  nomine  Geraidus,  qui  gravissinic  ca- 
trnis,  pedicis,  manicis,  cl  pondcre  ferri  preniiiur. 
Oilia  carceris  et  iencstra^  dauduntur,  el  ipsc  intiis 
j;;raviter  aftligilur.  Cumquc  gravi  dolore  lorquoii!- 
inr,  el  jatn  de  vila  sua  dc.speraret,  ad  arma  spiri- 
tnalia  rccurrore  foslinnt,  cl  nomcn  Domini  iiivocat 
4:1  li.  Slcpbanum,  ui  ipsuiR  liberarc  ct  exaudire 
dignetur,  inodis  omnibus  ciim  lacryniis  anxie  expa- 


slulat.  Sic  ccrle  assiduus  in  oratione,  die  nociuijue  0  ct  ordinem  nosiruiii.  Cumque  sic  a  malelicis  inclu- 


jllum  inlerpellarc  iniiiiine  cessabat.  Lt  quid  pliira? 
Fcrsc^^cranti  salus  a  Dotniiio  proniitiilur.  Sic  iiani- 
«jue  in  Evangolio  dioiusr  :  Qui  perseveravcrit  usque 
infutemjtic  iclvwi  ?ril  {}lati!i,\}.  Dum  autem  miles 
isie  in  oralionc  pcrseveraret,  dum  assidue  noinen 
Domini  invocaret.  quai^niis  ob  aniorem  B.  Sle- 
piiani  sibi  auxiliuni  conlVrre  dignarctur  de  coilis, 
iiiiitiliir  ei  B.  Slepbaiius  adjulor  de  sijpernis.  Qua- 
d:un  aulom  nocle,  dum  vebeuienter  oralioni  insislc- 
rct,  et  auxiliuin  a  B.  Slcpli^ino  magnis  vjcibus  qudc- 
«erel,  subilo  soiuno  preiiiilin\  ct  ([iiasi  morluus 
cfficiiur.  Scd  a  B.  Supliaiio  ex  iniproviso  coiiciiti  - 
lur,  el  cur  eum  laiilis  clainoribos  vexaret  roquiri- 
iur  Quae  cu!0  milcs  slupofacttis  auilisscl,  ot   ([insi 


derenlur,  et  cippis  et  catonis  forlitor  ligaientur, 
a^sidueque  cuslodircnlur.  S.  Stephaiiuni  sibi  pro- 
pitiuni  bomines  illi  rcquirere  ca.-pcrunt,  quoiuni 
unus,  Pelrus  nomine,  faniiliaris  ac  scrvieiis  crat 
cujusdatn  domus  ordinis  istius,  qu:e  Boiiavallis  vel 
Serra  dtcilur  ;  alier  vero  Geraldus  dc  Monii  llio  vo- 
cabatur.  Hi  duocxim  cauoris  tribus  voheineiiter  ex- 
orabant  Dominum,  quaienus  per  morila  B.  Sie- 
pbaiii  eos  liberare  dignarcliir  de  manibus  inimico- 
runi  suoruin;  qui  ciim  ex  corde  vehoineiiler  ora- 
liuiii  iiisislorenl,  ccoi  B.  Siepl'aiius  a|tpaiPl  illis 
fulgidus,  ei  dixit  ci*:  :  «  Siirgilo,  nc  liiiiucrili>,  ol 
me  sei|uiiiiiiii.  >  Qni  respondcnlos,  dixorunl :  4  Quis 
«3  tu,  Doiiiiii',' ■•  I   Ki  iHe       (  Ego  sutn  Sioi)li.A".m» 


»or.J  ^" 

Cram]"mK)iUensi6  onlims  |>asloi  prinnis.  »  Al  i!li  p  x 
gaudio  fkro  copperunl,  aUiue  dixcruiil  :  «  0  do- 
niine,  o  pa!>tor  I-Aoolsi,  liitora  iios  de  iiiiiuicis  iio- 
stjis  islfs  (TudciissiMiis.  »  Tiiiic  virililor  as.suiuciis 
eot  duxit  pcr  mcdiiini  casirorum,  vjdciililius  cun- 
<t»5,  €l  nciiio  alicui  corum  iiocuii  viM  nocerc  |.oluit, 
el  ila  iiberi  cffecli  pcr  niiscMicordiain  Dei,  pci  bca- 
liiin  Slcp!i«!iuii»  niiiabililcr  cvascruiit. 
LXV.  ItCMi  aliuii  vmacutu.n. 

Ilcrtiin  narrabiitius  aliiid  sigiMiui  niirBbllc.  Ilonio 
(]iudam  eral  iu  tcrrilorio  Lomoviccnsi,  uominc  Ue- 
'^inai.lus,  qui  valdc  diligcbat  U.  Sioplianuin  cl 
«kHiiinJin  Hngonem,  csclcrosijiio  disci|>iilos  cjiis,  -.ic 
•uluni  ordiiicm  noslriun  ,  ciijiis  cral  coiisucliido 
ial.s  aiinuAliin  visilare  duinuiii  riiandinioniis  el 
<lomum  Mureli.ac  donHiin  de  Plania.  Accivlit  nulein 
4|uodam  lcnipore  dum  ex  more  loca  supradicta  cum 
omni  diligeiilia  et  uxore  propria  visiiasset,  cum 
i-cdiiot  ad  viUain  ifi  qua  inancbat,  videret  ipsam 
viUam  $ubito  igiii  acceiidi  :  quod  cuni  cernerct 
ccBpit  daniare,  di-ccns  :  •  0  Dimis,  quid  faciuin  ? 
Faiigatus  sum  ex  iliiierc,  ncc  valoo  donium  mcam 
ab  islo  igtie  defcndcrc.  Succurie  milii  liodic.  Do- 
inine,  mcmcnlo  quia  U.  Slopbanum  dili^o,  cl  o;di- 
new  ct  discipiiios  ejiis,  a  quoriim  visitaiionc  iiaiic 
wvertor,  IJeo,  Domine  nii,  obsecro  per  niiserico:- 
(fiam  tuam,  (|ualenu$ob  aniorem  li.  Stcjdiani,  ct  por 
inerita  ipsius  in  h.ic  hora  ab  igiii\oinis  flaininis 
domum  ineam  cum  omni  bU[»eUeclili  sua  liberaift 
digiicris.  >  Qui  ciim  coiiiplcssct  oiationcm,  i^nis 
iJle  nunquain  ausus  fuil  domiim  illam,  iiec  eii:im 
festueain  unam  lj»dcre.  Testabanlur  etiam  liomi- 
nes  villiC  illius,  quod  ciim  ignis  coiicrcmarct  domos 
q'JXcoiijunct;je  cranl  doii  ui  liomiiiis  islius,  scque- 
baturfeslucas  comburendo  domoruin  al  aruni,  iiilcr 
l^aleas  donius  illius  homiiiis,  quas  quasi  tiiiieiHlo 
oraiiino  vitabat.  Quod  cum  vidcrciit  qiii  aslabaiit 
tam  prosbyleii  quam  boniincs  c.elcri,  lamlavcrunt 
Doniinum,  qiii  pcr  B.  Slepbani  inorila  itoc  inira- 
culiim  taiiium  coram  illis  fccissct,  Postea  vero,  lam 
Rogiiialdus  quam  prcsbytcri  cl  alii  pliircs,  boc 
gij^Miuiii  frairibus  dc  Eiilicfis  et  Gaufrido  piohby- 
lero,  qiii  nobis  rolulit  vcracitei'  cl  al.icrilcr,  iiarra- 
veruiit.  Poslmoduni  aulom  homo  isic  islius  ordiiiis 
habiluiii  sumpsil,  et  usque  in  tincm  nobis  videiili- 
bus  ac  sciciitibus  iidclitcr  persevcravil. 
LWl.  Iiem  nliud  rtiiracHtu:iK 

Tempore  doiiini  Pclri  Dcniaidi  prioris  vcncra- 
bilis ,  coadtinalo  uni' Tsali  capiluto  iii  Grandi* 
monte,  ceiebrala  esl  iranslatio  corporis  bcalissnni 
Slepbani ,  piseseiite  domiio  Gcrablo  Lemovicensi 
episcupo,  bcquetili  die  praecursoris  ac  pnccoiH^  Do- 
iiiini  Salvaloris  :  ct  crat  ibi  rialcr  ()uiLlam,  noiniiie 
Giiill«lmus,  qui   niinia   surdilale  ambariim  aurium 

Lcoiifundebaluraiixie.  Q'ji,  cum  videiot  sanclum  Doi 
a  supradiclu  priorc  et  ab  omni  convenlti  a  claublro 
in  ecvlesiam  iransfeiTi,  accossit  vdociier  ad  sarco- 
pliagum,  ei  invenit  sotiiiarcs,   accipit  nsqiiu  eos  in 


ITA. 


40' 


D 


A  vios  iiifra  soluiaics,  el  indc  exiralicre  quodcun(,uc 
iiivcniro  piilcrat,  ac  iii  auriculas  suas  deindc  irans- 
foiobal.  Ciiimiui;  ila  ploiius  boiia  ri.lc  ac  sjic  cerlis- 
sima  diiilius  locissct.,  amlituin,  (iticm  uiiusiat,  vc- 
lociicr  rc4.-iipo:a.it,  et  pusiiuuduui  ij;>sc  vcraci  scr- 
uione  uairavii, 

LWII.  //i'i«  ui>)act.7um  aliud. 
Ilfin  diioclioni  '.csliai  aliud  deolaiav.niiis  mira- 
cubitn  iiiiiiiiiic  lacciuluin,  qiiod  lcmporc  iloniiii 
Giiillolnii  6o\li  piiiiris  (irandimotitis  acci.lorit  iit 
Soiioiicusi  civilaic  Galliarum.  Eiat  enini  ibi  cano- 
nicus,  iiominc  GoiMilfus,  qiii  ordincm  no^lrum  boiia 
fidc  ac  voluiiUalc  cl  U.  Stcplianiim  diligcbal,  cl  acdi- 
licia  citjiisdani  doniiis  iiostri  ordinis  coiislrucrc  d»} 
suinplibiis  suis  lidcliler  feccral.  Hic  autciii,  ciini 
siipradicla  civilas  igiie  vchcmonlissinio  gravitcr 
coucrcmarctnr,  domiim  suam  lidc  plcnus,  alqtie  dc 
Dci  niiscricofdia  ct  de  B.  Slepliani  auxilio  niiiiime 
dubitans,  ndiicialiler  ingrcsstis  csl,  dicciis  :  «  Nuiic 
qii;rso,  Domiiie  Dciis,  apparcat  viritis  et  sancliias 
D.  Slophaiii,  priiiii  Palris  ordinis  Graiidiiiionleusis, 
quatoiius  domiim  meam  et  omiii:i  quse  iiilus  sunt, 
pro  cjiis  amorc  defondas,  nc  ab  boc  iiicendio  con- 
crciiiaiiliir ;  siii  autcm  cum  illa  cgo  concremabor.  » 
Slalial  vero  vir  illo  Ircpidus,  et  ctini  a  famiilis  suis 
dicerelur  ;  «  Domiiie  nii,  rcccdilc,  jam  univeisa 
civiias  acccnditiir  ci  comburiiur,  ac  flainmae  undi* 
qiie  domiiin  isiain  lanibcie  saiagunl,  ncc  polesl 
ccricc\aderc  laiittim  inccndium  quiii  combuiatur. 

Q  Saltiin  vestra*  pcrsonse  qu«  iiobilis  esl  et  digna 
omni  honorc  salulem  et  auxiiium  pia;bcte.  •  Qui- 
bus  ail  :  « iNunc  in  isto  cognoscam  si  ordo  Grandi- 
moiitensis  sanclus  esl,  seu  vora  sunl  S.  Stepliani 
iiiiia  el  stiipcnda  quneaudivi,  aut  si  plaocnl  Domliio 
ca  quae  pro  amore  cjus  in  ipso  ordiiie  gratanter 
ol.tuli.  »  Ll  quid  plura  ?  Depopulata  cst  igne  islo 
eiviias  el  ultra  quam  crcdi  polest  omnino  dcstrucU 
e^l,  cl  canoiiici  islius  doniiis  sola  divino  nulu  el 
auxilianie  B.  Stcpbaiio  illaesa  ct  incoinbusla  pcr- 
niansit.  Sic  certe  divina  boiiilas  serTiim  siiuin  lorigo 
latcqut;  multis  et  innumeris  indiciis  mirabilium 
sii^iiorum  dodaraiial. 

.LWill.  Miracutuin  atiud. 
Qin?dam    mulicr  bcnigno   Palri  pia^sontans  ova, 

D  jussu  illius  ante  illuin  pluiesque  alios  lam  viro$ 
(iuain  fominas,  qui  causa  ;rdi(]cationis  ad  eum  ve- 
nc.anl,  posuil  oa.  Illico  vir  saiicliis  Spirilii  saiiclo 
illuminatus,  alia  ab  aliis  virga  soparavil.  el  fcminai 
disil  •  «  lla^c,  si  placei,  reiincbin.us;  ilia  vero  do- 
muin  rcporta.  »  Mulicrait  :  «  Doiiiine,  munusculum 
paiiperialis  mca;  iioli  rciiuero.  »  lllc  rcspondil  : 
«  Nisi  molcstc  ferrcs  liiijus  leicaiisam  libi 'loclara- 
roiii.  I  llla  iiiqiiit  :  i  Patoi,  non  ;je-rc  feram  :  iino 
libi  siipplico  ul  hoc  iniiii  maitifosiaic  digner.s.  » 
lllc  subjunxit  :  «  Quia  lucc  ova  suiit  galli;iaj  lua; 
illa  vero  alienae ;  Ideo  nolnmus  ea  reline.e.  >  I!  a 
stalim  ciubescoDs  et  obslupescens  ante  ipsum  s(;s« 
prosliavil,  propriuiiique  reatum  cornm  cuiict.s  pia;« 
scniibus   huuiiiil«r  coDfessa,   vcrbum   illius   uu« 


m')  S.  STFPMAM  GUANrHMONTF.NSiS  lOiO 

vcriim  «sseniit.   Qnibtis   visis  cl  andiiis  orniics  (ini  \  rr.Tf-.iliis  vcro   inil.js  iiiiilios  'ohsiiIi-ik  in«'«litos,  ui 

iii  cosfxpriiilciis   pluiiiiia     iiullan)  potuil  suiuitn  lO 


atlcraiil  vnlilc   mirati   suiit,  ct  Djiniiium    btijrire 
voeperunt. 

L\l\.  Ilstn  aliud  miraculum. 

Qiiseiiam  femina  servuiu  Dri  dovolc  visilans, 
ii)«|uil  ei  :  <  Paler,  liunc  pahciu  vuhis  oflcro.  > 
II le  protinus  cam  inlerrogavit,  niidc  panem  Iia- 
Ixierat.  Ipsa  rcspondit  :  <  Justo  lahore  mco  ip- 
sum  pcrquisivi,  agro  namquc  nico  ntesse  vacuato, 
Kpicas  quae  remanserant  soilicitc  collegt,  unJc 
pancin  istum  feci.  >  Deinde  panis  divisus  est,  ct 
cnicnlus  invcnius  apparuil,  ci  stuporcm  et  hor- 
roi^vra  nuximum  in  feminam  gcncravit.  Mox  vir 
spirituaiis  ait  mulieri  stupcfacise  :  <  Quia  reliquias 
segetis,  quas  icx  divina  pauperibus  coiicedlt,  eis- 
dcm  rapcre  pra:sumpsisti.  ideo  juslus  Judox  ad 
lerrorcm  et  tiiam  corrcctioneia  et  aliorum,  hujus- 
modi  mirat  uluni  dignatus  esl  perpelrarc.  » 
LXX.    7^'»»  atiud. 

Cuin  fratres  Muretenses  Palris  rcvereiidi  men- 
sam  vilem  ct  prcliosam  fralii  Ameiio  de  Lacrozyia 
Foiiliscrosae  (19)  dispensatori  super  ea  aL  eo  diii- 
geiitcr  rogati,  per  Girauduin  David  millerent,  ipse 
iiuntius.  causa  lidei  et  devolionis,  mens;e  particu- 
lam  abscidil,  el  pro  reliqiiiis  longo  lcmpore  serva- 
vit  :  qui  parum  de  ligno  ssepe  radebat,  ct  inaquam 
luiliebat,  mudisque  tVebricitantibus  bibere  dabat, 
nioxque  Dei  graiia  cuuctos  curabat.  Idem  etiain 
cadem  medicina  a  febre  sanatus  est<  Inierea  con- 


B 


sibi  invcnlrc  iiicilclam.  T.-iii(li:iii  (•ijiiversiis  ad  l>o 
minuin,  in  tote  cordo  suo  rontriiiunciii  conli^  ii»- 
lciiorcm,  j>cr  copiosaiii  iacryniaium  efriis:oiietn 
et  exliibilionein  boooruin  opcrimi ,  «>xtcrius  ma- 
nifesla.ns,  se  fcrri  ft-cil  ad  domum  Cranilimonie»- 
sem,  noi)  bumanum,  scd  (livinum  jiosUilans  con- 
silium  et  auxiiiuin.  Vocalo  siquidein  Stepli^uo  d« 
Liciaco,  luiic  tcniporis  pixfata:  domus  gerent« 
prioralum,  projlravil  se  iiiimililer  ante  pedes  cjus, 
osleiidens  illi  doiorem  corporis  intolerubiiem,  se 
nibitoininus  in  cord*;  pati  sigiiiiican&,  vcrba  pro- 
ferendo  magnar'.  Iiuniiliiatis,  ot  profusius  lacrynan- 
do,  credens  procul  diibio  propler  pcoxjala  sua  tam 
graviJer  a  Doniino  fl.i;^cllari.  Quo  viso,  1'alcr  vcne- 
rabilis  obstupui:,  qu.xrens  a  niililft  quid  petcrel. 
Milili  voro  causa  recupcrani];e  sanitatis  bumililcr 
ct  cum  lacryinis  rcsponilenli  dixit  prior  :  <  Fra- 
lcr,  non  siiinus  niedici,  ncc  nobis  nec  aliig  aii- 
quid  mcdicinae  corporalis'  consueviinus  exliitjere 
rcmedium.  >  Disit  quoque  miJes  :  <  Dooiine,  bu» 
mano  consilio  dcsliiiiiiis  pariler  et  auxiiio,  td 
spiriiualem  confiigio,  poslulans  sanciissimas  hea- 
lissinii  viri  Sicphar.i  confossoris  rcliquias  milii 
peccalori  omnium  miserrimo  iriiscroruni  iiiisi.'ri- 
corditor  ostcndi.  Credo  naniquc  per  ejus  orntio- 
niim  merila  ab  boc  inceiKiio  iiilolc.rabii-,  divina 
fa^enlc  gratia,  liberari.  »  Prior  autoin  tinicns  sibl 


ligit  ut  domus  de  Orca,  ubi  lignum  erat,  et  quai-  q  et  aliis  fralribiis  quietem    jiiiiiiii,   el  iiiiernrr  sna- 


cunque  in  ipsis  erant  comburerentur  ;  iignuin  au- 
tora  pannuinque  iineum  et  pellcm  candidam  qui- 
bus  «^rat  involutum,  di\ina  potesias  penitus  ab  igne 
prolexit.  Cujus  roiraculi  magnitudo  Girauduin 
David  super  rerum  suarum  amissione  plurimum 
confortavit.  Sed  cam  vita  mirabilis  proefulgeal 
Diiraculis,  cumque  eremita  eximius,  quo,  tesle 
Domino,  inter  natos  muUerum  raajor  non  sur- 
rexit,  pauca  vel  nulla  iegatur  fecisse  miracula, 
non  cst  summopere  talibus  immorandiim  ei  glo- 
riandura.  Suis  enim  discipuUs  in  signorum  gioria 
gloriantibus,  sic  ait  magister  liumiiitatis  :  Nolite 
gaudert  quia  vobis  spiritus  subjiciunlur  :  gaudete 
autem  quod  nomina  vestra  scripia  suuiin  ccelit(Luc. 


vitatis  uulccdincm  lariius  expeii:;,  si  poiiulyruin 
turbaE  miraculorum  causa  loctim  illuo)  :ae|jius 
fieqiieiilarent,  ulpote  qui  saipiiis  cuni  licaio  viro 
qiiasi  cum  vivo  ioquens  boniinc ,  super  Fiiiracii- 
lis  quie  fariebat  durius  increpaverat,  niinituns  ossa 
ejus  in:le  extrabi  et  io  flumeii  projici,  niti  fefrS".- 
ret  a  miraculis,  dixit  ad  mUitem  :  <  frater,  beaj 
viri  domini  Stephani  ussa  vix  aul  nunqiiam  ab 
aliquo  possunt  videri ;  sed  vade  ad  alios  saiicios, 
ad  quorum  memorias  rairacula  creberrime  fiuni, 
et  nos  iibenler  orabimus  pro  te,  ut  Donunus  iri- 
buat  quod  tibi  necessarium  esse  cognovorit.  >  MiLs 
vero  rcspondit  se  nullo  modo  recessurum,  donec 
saliem  adeundi  sepulcrura   l^eali  viri  Siephani  sibi 


X).   ToUs  viribus  summo  regi  suppli.^amus,  ul  nos  I^  licentiara  indulgeret.   Tandem  con\ictus  prior  pre- 


mcritis  el  precibus  tanti  Patris  nostri  faciat  per- 
petuo  parlicipes  siix  felicitatis.    Aiuen. 

LXXI.    De  niititc  curaio  de  igne  inexslingnibiti. 

In  territorio  Lemovicensi  erat  quidam  miies 
rlaro  quidein  gcneie,  non  multa  morum  boneslatc 
refulgens.  Accidit  vero  quod  divino  judicio  fla- 
geilatus  est  inorbo  iiicuraliiU,  ignc  videiicet  inex- 
siiiiguibili,  qui  dicilur  infernalis.  Igiiis  ilie  inev- 
stinguibilis,  utpote  noa  deficiens,  donec  sul>jeclam 
luateriain  omnino  consumpserit,  pedem  pr«dicli 
niililis,  carnem  videiicet  cum  ossibus,  nullo  inter- 
venienle    rcraedio,   imraisericorditer   consumebai. 


cibus  railiiis  et  socioruin  ejus,  concessit  ei  licen- 
tiam  adeundi  viri  bcatissimi  sepu!turara.  Tune 
gavisus  est  miies  plurimum,  et  de  fuiuro  reniedio 
speio  bonam  conoipieiis,  ad  sepulcrum  l>eati  viri 
per  manus  sociorum  suorum  quam  cilius  csi  de- 
porlalus.  Mox  prosiralus  humililer  ante  sepul- 
cruin,  oravil  cum  iacryiuis  el  mulla  devotiono, 
speraiis  ad  Dominuin ,  ut  por  mcrita  seni  soi, 
cujus  corpus  ibidcin  rcquicscebai,  dolor^s  into!e- 
rabilis  darot  ci  remedium  cl  ulcoris  ban;talem ; 
lavansque  lapidcni  super  (juo  torpus  Iteatissimi 
^iri   sepuiluni  oial.  aqua,   canidoin  aquam   infun-' 


(19)  In  dicecesi  Piciavionsi  anncxa;   prioiatui  de  Qu.i:ta 


<t  :i 


VITA. 


mi 


tJrLnt  ulccii,   el  confcsiim    cxsliiioJus  csl  igiiis,  cl  A  ilie  faiuiliaris,  el  indicavit  janilon  qu«   sibi  acci- 


riirilus  osl  miles  ab  ulccic  pariler  et  iloloro,  cl 
i|iii  anUia  sine  hiimano  jnvamine  aliciilii  piogredi 
noii  valeJjal,  solins  diviii^K  niiberarionis  anxilio, 
iiimc  aJ  domuiii  iiropriam  samts  el  incolumij  rc- 
oicavit ,  sicquc  saims  fa«  lus,  (levotus  de  c.Tlero 
ergj  Dei  scrvitium  el  opera  pictatis  usque  iii  l\- 
ncm  consianicr  pcr<;cvera\il. 

LXXII.  liem  uliud  miraculum. 
Narrabimus  adliuc  dil.iiioni  vestrae  niiraciiliinj 
minime  silendiini,  quod  teinporc  viiae  su.-c  niira- 
ciilose  acciderit.  Qiiadam  namquc  dic,  dum  qui- 
dam  fami'ijris  ejus  c\  more  de  qiiadain  vilia  ei 
panerii  afferrct.  oh\ios  rorie  babuii  iairunnilos, 
qui  in  ncfiiore  illo   per  quo«l    iransilum    facicbat, 


ileraiit  in  via.  Ingredicnsque  cuin  latrtinculis  aJ 
Dei  liomiiicm  obtulit  cos  illi,  ct  narravit  ci  p<T 
ordiiiem  qiia;  facta  fucrant.  Quo  audiio,  vir  Dei 
convocavil  atl  sc  janiloreni,  cl  ait  illi  :  «  Affoiie 
nol.is  i\c  panibiis  illis,  qui  nobis  ablali  sunt.  > 
liitcioa  lairunculi,  provoliili  podibiis  ejus,  vcniam 
postulabaiit  ab  eo,  qnalenus  pro  cis  Deuni  omni- 
polonlom  rngarcl,  ut  dimiticrel  eis  haiic  noxam. 
Vcnieiite  aulein  janitore  ciim  panibus,  acccpit  eos 
Doi  serviis,  ol  qiiasi  subridendo  frangere  co?pit,  et 
porrigore  Inlrunculis,  dicens  :  i  Nunc  vidcte,  filii 
mci,  qiiomodo  frngilos  fuistis,  qui  reccntcs  panos 
istos  iniiumc,  iit  asscrilis,  frangcre  potuislis  ?  » 
Ipsi  lanicn    niliilomiiiiis    magis  ac    magis  Yciiiam 


caiisa  latitabanl  malignandi.    Qiii    cum    vidisscn'      cum  larrymis  cl  cnm  o:nni  liumilitale  rcquirebaiit 

hominem    jtimonium     pane    oiiusium    duceiilcm, 

t.'avisi  sunt  valdc,   el    accij)ionles    paiicni    dcsupcr 

jiimenio.   posueruiil  iii  lena,  ul  iiide  relicerentur. 

yiiotl  cum  vidisset  faniiliaiis  ille,  capit   incroparc 

cos,  dicons  :  i  Quid  est  hoc  quod  agiiis,  homines 

nuiitiosi  aiqiie  pcivcrsi?  Panem    istum  quciii   vio- 

lenler  et  injuste  rapilis,  l>caio  viro    Siepliano  do- 

fero;  quapropter  vobis  cx    parlc   Dci   ci    Domini 

iiostri  Jesu  Chrisli,  ct  lucioriiate  boniialis  ipsius 

prohibco,  ne  ipsum  panem  amplius  tangore  prx- 

sumatis;   quod. si  feceiitis,  noveriiis  pio  certo  vos 

iram  el  indignalioiicin  Dei  omnipotentis  siiie  mora 

incursuros.  »  Eral  autem  homo  isle  fidelis,  halebafc- 

quc  fiJuciam  niagnam  in   Domino  et  in  beato  Sle- 

jdiano.    Cui    fures   illi    quasi   subsannando    dixe- 

ruiil :  4  Kiiamsi  essel  Deus  prxsc.itialiier,  non  pos- 

suinus  panem  hunc   dimitlerc,  qiiiii  maiulucemus, 

ab  heri   et  nudius  icrtius    neqtie    nianducavimus, 

ncque  bibiraus,  incoinparabili  faine   cruciauiur.  > 

Quid  plura?   Exlrahunt    gladios  dc   vaginis,  ot  in- 

vadcre  cupiuiit  panem  atque  fiangorc  p<'r  frusla, 

sed  niinime  poluerunl.   Adfuil  ccrtc  viiius  divjua, 

qus  sic  iiiduruit  panem  illum,  et  dcliilos   roddidit 

latrunculos  illos,  quod  nu!latenus  paiiom  incidcrc 

vel  frangere  valuerunt.  Vidciis  autein  familiaiis  illc 

quje  (iebanl  prodigia,  coppit  claniare.    dircns  :  «  0 

niiseri .'  0  maleaci !    Noune  dicebaiu  voliis  ?  Certe 

nunc  timeo  de   vobis,  iie  ignis  dt  caMo  dosccndat, 


ab  00.  Qiiibus  ille,  ut  crat  omnium  mitissimus, 
bcnignc  lociiliis,  consolalus  est  eos,  cl  admonuit 
nc  amplius  talia  faccre  praesumerciii,  ul  reliii- 
qiicront  cui  deserviobanl  iniqui  latrociiiii  cl  ra- 
pinic  ncgoliuin  :  ct  sic  dimisit  illns. 

LXXIII.    llem  aliud    uiirHCuluin. 

Pcr  iJcni  lompus  vonil  ad  eiini  qiiidam  liomo 
de  Moiitc  Cuculli,  nomiiic  GcralJiis,  cujus  uvor 
pcr  miilla  tcmpora  jacucral  claiiJa  iii  lectulo,  ct 
ait  ad  \irum  Dci  Siophanum  :  <  Scrvc  Dci,  quid 
faciam,  quia  conjus  inea  gravi  inliriiiitale  qiioiiJie 
allligitur,  nec  liabco  undc  eam  vcl  uiio  die  cliaiii 
suslentarc  qiioam  ?  Angit  uic  ac  dctinct  paupcr- 
las  iiimia  ;  iioii  cnim  ab  ca  rcccdcrc  vaico  aliiiua 
Iiora  dici  proptcr  gravem  inlirmilatcm  ipsius,  ut 
dc  aliqiio  laborc  mc  el  ipsam  reficcre  possim ; 
undc  a  vicinis  nicis  frequenter  el  assiduc  admo- 
neor,  quatcnus  cam  apud  Muntctn  Maurilicnscin 
dcfcrani,  ut  ibi  in  domo  paupcrum  vicluin  et  legu- 
mcnlum  habere  possit.  >  Quo  audito,  vir  Dei  in- 
tcrrogavil  cuin  si  legali  luatrimonio  cam  sibi  coii- 
junxcrat,  vel  quid  ei  proniiscrat  in  manu  ca- 
pcllaiii  sui,  cuin  cara  in  uxorcni  susccperat.  Cui 
liomo  ille  siispirans,  ail :  «  Cerle,  doinine  nii.  cgo 
niiscr  ot  dolous  buua  lide  coinpromisi  ci ,  ul  sa- 
nain  aul  intirmain  eam  pro  viribus  nicis  conser- 
vareni    :    quod   usquc    ad  prxscns  fidclilcr ,  proul 


el  vos  omnes  consumal.  Non  credcbatis  niihi  cum  n  polui,  adimplerc  curavi ;  sed  deinceps   hoc  facere 


vobis  dicebam,  quia  bonus  ac  sanctus  cst  lionio 
isle,  cui  panem  istuin  dcfero,  el  qui  increduli  fui- 
6lis,  Deus  oranipoteus  vobis,  quamvis  indignis, 
Muctilatem  illiiis  ostcndere  voluil  iu  hoc  facio.  > 
Cui  latrunculi  stupefacti  ac  treniebiindi  dixorunt  : 
I  Certe  sciinus  quia  vehemenier  poccavimus,  ct 
ideo  poenitcntiara  coram  te  tulo  cordc  agimus,  ct 
deduc  nos  ad  servum  Dci  Slephanum,  cujus  piis 
prccibus  vcniam  de  laiilo  reani  .ipnd  Doiim  con- 
6equi  mereamur.  >  Familiaris  autcm  ilic  ccrncus 
quod  ex  loto    corde  poenitercnl,  conforiavit  eos, 

Le.t  duxil  illos  ad  viriim  Dci,  cum  fiiniculis  tralicns 
illos  posi  se  quasi  caplivos  ac  miscros.  Cum  au- 
, ~ 


miiiime  polcru,  co  quod  inopia  ac  paupcriatc  cou- 
sumor.  >  Cui  D.  Slcphanus  dixil :  t  Vide,  iili,  n» 
aliqua  pcnuria  dcprcssus  eam  dimitlcrc  pra-sumds, 
sedsiculprouiisisti,  ita  lideliter  ac  veraciter  aJim- 
plcre  fcstiiia  ;  ulitcr  cuim  vitain  xtcrnam  conscqut 
ii.inimc  potcris.  Considera  diligeiilcr,  si  lc  lalis  iii- 
iirmitas  detineret,  velles  ut  ipsa  te  derelinqucrcl. 
Audi  qiiod  Dominus  in  Evangclio  jubebat  :  Quod  tibi 
non  vii  (icri,  alii  ne  feccris  (Tob.  iv}.  Conforlaio 
igitur  ci  esto  robustus.  Doniinus  cnim  consolalor 
ot  siibIe\alor  cst  paiiperuin  ac  piipillorum,  cl  pro- 
videbit  libi  ea  qii:c  fuerinl  ncccssana,  si  lamcii  in 
vcrilaic  atque  justilia  pcrnTanscns.  >  Cum  aMlein 
hxc  cl  lioiuni  siinilia   loculus  cuin  hoiuiiiO  fuiiiiit. 


fOiS 


S    STLMIANI  ChANDIMONTENSlS  lOi» 

ExK.pocl;»  paitlisfxr,   doiirc   rovcT-  A  lub  vidciicct   sriccnlos  cum  jolo  nniiiblro.  i  'Rever 


ilixit  a;I  euni  ;  < 
l:ir  ail  le.  »  El  ini^icbsii^  itoDiiiiii  allnlil  ci  loiirlam 
|i.'inis  ct  niuiiiiiiim  uii(im,ct  incliisil  iliiim  iri  nianii 
lioniiiiis  illiiis,  cl  ail  nd  ciim  ;  «  Eslo  scciirus,  et 
vadr,  ac  dc  ifcto  paiic  ct  numtiio  isto  piociiia  iixo- 
rem  tiian,  proiil  lil  i  i!iiraveriJ.  Cum  vcro  dcliciot, 
fiduciililcr  al  iios  rcvcrlcre.  >  F,l  sic  diinisil  eiirii. 
ftcvcrs'is  aul<Mn  iioino  illc  ad  donuim  !>(iaiu,  gnu- 
dcfis  cl  cxsullans  iiunliavil  uxori  snne  qnuj  sibi 
\ir  Dci  dixcrat  :  (|ni,  ciim  aperniirsct  nianunr: 
suam,  in  qi:a  U.  Slcpliaiitis  iitimmum  unitm  ini  lu- 
Scrat,  iliico  sic  multiplicutus  cst  nuninuis  ille  qiiod 
luilio  modo  rnaiius  Cjus  rctincre  posscl,  Cadcbant 
«nim  ex  onini  parlc  iiumnii  de  manu  ejiis  et  inulii- 
plicalanlur  vidcnlibus  illis.  Uiide  stupcfacli  ct  ai! 


lcnic  aiilciii  fralrc  illo  in  locum  suiim  ,  vocavit  cl 
alium  idein  B,  Hugo,  qtijerens  itcrMm  ei  itcrnni  at> 
co  [ira-dictoin  veibiiiii.  Cui  ct  dixii  fratcr  ilfe  : 
<  Ccrte,  doiiiine  nii,  nemincm  ibi  video  pr;plcr  so- 
luin  prcsliylcrum  cum  suo  socio.  » iroc  niilftni  tclum 
faciehat  ,  qiialc:ius  silii  mdiu»  cicd<»rcliii",  cnm 
poslinodum  al*  ipso  alicui  lixc  tam  cclebiis  visio 
manifcsiarelur.  Scriplum  esl  cniin  in  icgc  divina  : 
/h  ore  duoTum  vel  tiium  testium  comtat  onine  ter- 
buin  {Deut.  xu^.His  itaquc  peraclis ,  clsaciisrais^ 
saruni  solciiniiis  rilc  ac  vcnerabililcr  pei tractatis, 
saiiclus  Stepliantis  confcssor  opiegiiis  ac  Grandt- 
montensis  ordinis  paslor  et  Pater  primus,  noltiil- 
dis^ipiiliim  siiiini  qucni  valdc    dilcxerat  ,  ct  qucrnr 


iraiiles  laiidavcriint  iion>en   Doinini  ,  el   qtiandiii  "  laiita  ac  lali  visioiie    vcl    vi,sitatione   calitiis   ilfu 


m 

vixit  muliftp,  numini  illi  nunquam  dcfccerunt ,  scd 
seinper  suam  necessilalem,  largicnle  Uoinino,  sup- 
pleverunt ,  (|iiemadmodum  de  Elia  legittir ,  qui 
inissus  ad  vidoam  Sarcptanam  ,  ciijus  Iiydiia  fai i- 
nx  noi)  defecit,  nec  olei  lccylhus  non  est  immiiui- 
tus  (///  Hefj.  xvii).  Vir  autcm  sic  poslea  ,  posi  li an- 
sitiiin  B.  Slcpliani,  fralribus  aptid  Murcltim  toluni 
lidclt  nurralione  nc  veraci  indicavit ,  de  qiiorunt 
numero  aliqui  suj>c:sliles  cxist-.iiit. 

LXXIV.  De  visiove  quam  vidil  (Ujminis  Hngo  dt  La- 
:crta  apud  .Wnien.m 

Qiiadam   igitur  die   dum  B.  Hugo  discipulus  B. 


siraverat,  insalulaliini  din.illcre,  scd  ronvcrsus  ad 
eum  alacri  vultu  et  I:rta  facie  ei  subridens,  palmas 
snas  extendit ,  et  statim  dispartiit.  Credimus  si- 
quidem  qtiod  vir  Dci  Slcplianus  lali  extcusione 
manuum  convocarct  discipuluin  smim  ad  icrlosle' 
rcgnum  ;  nam  eodcm  lcmpore  fidelissimus  Hiigo  II- 
deliter  migravit  ad  Cliristnm.  Cum  aulein  egr  ssti» 
esset  a  ioco  ilto,  et  cttm  socio  supradiclo  isetus  el 
IfClabundus,  vel  dc  tanla  consolatione  ac  visione 
consolatus  ,  secum  cogilando,  viam  carpercl ,  in- 
vasil  cum  fralerCuido  tali  ntodo,  dicens  ei  :  •  Dic 
qiiaeso  ,  mi  Palor,  ciii  multa  manifeslare  consue- 
visti  ,  ct  qui  mo  indignum  mulia  fitmiliaritate 
Slcphani  confossoris,  a  Grandinionle  quo  cauia  ^  nmiK.fjuc  gn^ore  jamdudum  amplecii  dignalus  es, 
visilandi   pastorem  suum    Stephanum    de  Liciaco      ^„i,i  ^.^^  i.o^.  ^„0^  r,ojie  vidisti  ?  Ccrte  crcdo  quod 


vcneral,  ctim  socio  suo  Guidone  de  Miliaco  iter  ar- 
ripiens  descenderel,  et  versus  donuim  noslram  de 
Castenalo  tenderet  ,  accidil  ut  canipana  ecclesi;« 
Mtirctensis  loci  ad  niissam  a  fralribus  pulsarelur. 
QuA  audila  ,  prsedictus  Ilugo  socio  suo  Giiidoiii 
dixit  ;  <  Fralcr,  ingrediamur  domum  Mureti,  ut 
missarum  soleniniis,  Deo  volenle,  inleresse  possi- 
iiius.  >  Qiii  respondens  :  <  Praislo  sum ,  »  ait.  Di- 
vertenles  vero  ad  iocum  illum  ,  ingrcssi  sunt  cum 
omni  festinatione  (ionuim  oralionis,  et  locum  visio- 
«is  diviitae.  Prcsbyter  atit(;m  ccllye  illius  solus  cum 
solo  ministro  prseparabal  se  ad  officium  missse. 
Pr*dictiiselenim  Ihigo  cumsurrcxisset  ab  oralione, 


aliquid  tibi  Dominus  revelarc  dignatus  est.  Viilc 
ergo,  Pater  amijnlissimc,  ne  milii  indigno  pecca- 
tori  tua  benignitas  lanlnm  salagat  abscondere 
visionem.  >  Cui  ille  ;  <  Certe  nescis  quid  petas, 
aut  quid  reqiiiias  a  me  ,  perge  velociter  et  am- 
bulemus  simul.  Desine  ab  Iiac  slullitia,  ct  noli 
quaerere,  nec  altum  sapere  quod  non  oportet.t  lle- 
rum  fraler  ille  adjecit  :  <  Precor,  Pater,  nec  moram 
facias,  sed  indica  mihi  visioncin  hanc  quam  vidi- 
sli  :  animadverli  elenim,  diiiu  lccuni  esscm  in  ec- 
clesia,  te  plus  solito  sollicitum  esse  circa  allaris 
officium.  Cur  enim  cupis  alscondere  Dci  donum 
ct  graliam  ?  hidica  mibi  pio  Dei  amore  ,  qua  el 


ct  oculos  suos  ad  altate  et  ministros  altaris  intcn-  D  qualis  fuit  ilia  visio  quam  vidisli.  »  Cumque  Pa- 


tt?s  sublevasset,  rcpenle  vidit  sanclum  Slephaiium 
leviticis  ornamentis  indutum  ac  refulgentcm,  vciiil 
diacoiium  allari  et  saccrdoti  cum  omni  dcvotiono 
lionorifice  ministifantcm,  cl  eliam,  ut  sibi  vidcba- 
tur,  audicbai  cuin  ovangelium  pronunliantem  ,  dc- 
inde  ,  ut  moris  Ci^t  diacono  ,  illum  saceidoti  obla- 


ler  ille  amanlissimns  haec  el  hortim  simiiia  % 
fiatre  illo  audisset ,  protestatus  est  eum  dicens  : 
<  In  virtute  Spiritus  saiicti  et  sub  periculo  anima> 
tii;e  iiiliibeo  fialcrnilali  tuse  ,  ne  cui  ,  dum  vixero  , 
maiiircstare  prresumas  hanc  visioncm  (iiiam  a  me 
pciib  iilii  enucleari,    >  Cui  illc  rcspondit  :  t  Pro- 


tioncm  piajsianlcm.    Quf*  viso,  vir  Dei  jam  s.Tpc-      inillo  tibi  per  salutcm   anitii.i^  mcae  ,  qiiod  ncniini 


diclus  Hugo  alacris  eniciuir,  lacrymis  pcrfundilur  , 
et  a  supcrno  luniiiic  iilustratur,  ac  taiita  visionc 
l:i'tati)r,  cnjiis  lam  cclcberrimyc  visionis  ac  gloriosae 
vipitalionis  ut  cerlissimos  tcslcs  baberet ,  vocavii 
untini  de  fralribus  qui  in  ccclesia  cranl,  qtia^rens 
ab  co  quoi  vel  qti:>  li  essent  ministri  allaris.  Qiii 
rCi^po.idcns,  aii     •  Dominc.  non  sunt  iiisi  duo,  so- 


pMiidani  ,  duin  vixcris.  >  Poslmodum  illc  saiutis- 
simtts  Palcr  indicavit  ei  per  ordinem  fidcliter  vi- 
sioncm  quam  viderat ,  ct  adjecit  :  <  Scio  me  in 
proximo  egressnrum  de  ergastulo  corporis  mci ,, 
el  ingrcssiirtiin  viam  universje  carnis ,  quia  voca- 
vit  nic  mai.'isler  tneus  ad  nuptias  Agni  immaculali, 
•     inhabitem  in  domo  Domini  omnibus  diebut  vl- 


mt  vita.  ti)46 

i:c  inea:,  cl  salicr  ab  uboiibns  coiisolalionis  <^jus,  »  A  falcr  GuiaO  Lduc  visiunem  fraliibm  rtrtlarc  cu- 
Pusl  IraiisiUiiii  aulcm  pi<i>d!cli    ('lUiuni  Hugouis  ,       ravil. 


GKUAUDrS  DFJ  f.UATIV  GRANDI.MONTENSIS  PUIOR  VII. 


I.  I>e  rcvclHiione  bcdti  Stcphnni 
Diiin  ordo  Grniiclinioiilrnsiiini  iliii  posl  (raiisi- 
lum  B.  Slcphani  coiilcssorib  (ilirisli ,  divina  lar- 
gi»Milo  gralia,  nlijjionc  ,  sant  lilale  ,  ac  iioniljie  , 
populis  iiiuliiplicaliis  in  iiia^iia  pace  ,  cbariiale  , 
lioiiore  ot  prosporilaie  iioii  modica  pcrslilisscl , 
uliimo  aiiiio  papains  Lnrii  111,  IMiilippo  rcge  Fraii- 
coruiii  tl  llciiriio  tc^p  An^jlorum  legiianlibus,  ob- 
orla  rst  {;ra\is  (lisscnsio,  prccalis  nosiris  exij;emi- 
bus,  Deo  pcriiiillenii',  cl  ininiico  liiiinani  gencris 
instiganle,  iii  ipso  ortliiie  iioslro.  t'iidc  necessiLas 
toogil  ut  fralrcs  inviccm  alicrcanlos  ad  curiani  ac- 
ooloraront.  IIcu  !  Iicu  !  prob  dolor,  qui  diu  paci» 
flci  etslilcranl  ,  inodo  facli  sunl  discordos;  qui 
»cse  dilexoranl ,  modo  facli  suiil  iiiimici ;  qui  san- 
ciilalii  virtHle  pra-ominobaiil,  in  deilecus  ct  sub- 
sannalioncm  a  nuillis  rodigunlur.  Ft  quid  dicam  ? 
Fb  baiit ,  liigcbant ,  lamontabantur,  angusliabanlur 
ponc  oinnos  amici  onliiiis  ,  co  quod  vidorcnl  cl 
tiudii-cnl  falsidicos  01  ininiicos  verilatis  impia  ver- 
ba  profcrre ,  g;niiic,  stro|>oio  conlra  religionis 
obsorvaiiliam,  adversus  cbarilatem  frateriiam.  Ti- 
niebanl  auH^m  de  ordinc  nc  subvcrlerelur,  niula- 
rctur  ,  dostituerouir  ,  oiim  aspiccrent ,  cerncrcnt 
{icrturbari  undi(iiic  staluin  ordinis,  disciirrcru  fia  • 
Ircs  ac  vagari  por  sTculum  ,  alios  invilos,aHos 
Kpoiitancos.  Iiiviti  dcfendebant  ordincm,  spontanei 
coutr.i  ordinom.  Ft  quid  pliira  V  Dispersi  sunt  lu- 
pidcs  tancluaiii  in  capile  omnium  plalearum.  Qut 
•o/iii  eranl  tcsci  in  croccis ,  amplcxaii  sunl  ster- 
tors  {TlireH.  iv).  Ciiaritas  fratcrna  veititur  in 
odium ,  voritas  in  mcndacium,  bonitas  in  t^ediuni, 
sanctilas  in  opprobriiini ,  sobrietas  in  derisum  , 
biiiiiililis  iii  coiitcmpluin,  religio  in  dctriinentum  , 
obedientia  in  niliiiuin,  ferc  omnis  virlus  in  viiium. 
Quid  crgo?  Facti  sunt  cives  Jernsaleni  civcs  liaby- 
loni%,  spiriiuales  facli  siint  carnales  ,  aniin;>les  , 
bestialos  ,  contra  qiios  Apostolus  :  Cum  sit  inier 
tcs  letus  et  conlcnlio,  nonnc  /lominet  estis?  Nonne 
earnalet  eslis  ,  cl  secunclum  hominem  ambulatis?  {i 
CoT.  III.)  0"'s,  inqujin  ,  lalia  viderct  ,  talia  audi- 
rot ,  et  a  flclu  ,  a  gemiiu  ,  a  siiigiiltu  ,  a  suspiriis , 
a  laciymis  cessare  possct?  0  Dominc,  Jesu  bone  ! 
o  rodcmplor  gcnoris  biimani  piissimo  I  o  paslor 
bcnipiiernc  !  o  Palor  misericordissimc  \  o  Salvator 
*niaiilissime!  quarc  boc  suslinuisli?  quare  hoc 
permisisli?  quare  lioc  ul  sic  licrct  disposuisti  ,  ul 

Lpopuliis  luus  vcnono  diabolico  sic  male  inlerficere' 
lur,  domus  tua  confuiidereUir,  religio  perlurbarc- 
tiir  ,  ordo  venorabilis  ila  Iractarctur,  suiisannare- 
inr  in  detrimonlum  ct  dedecus  verterclur?  l!bi 
osi,  Doniiiic  mciis,  nlii  csl  proicclio  lua  ,  ubi  c-t 
r ~~' 


xiv)?  Quarc  non  nos  visiiasti  ?  Cnr  scolcrilius  no- 
striii  iion  obviasti  ?  Cur  facinora  noslra  iion  de- 
lcsti  ?  ilcu  ,  Domiiie  mi  !  Iiic  dclicit  soiisus  ,  liic 
dclicit  eogitalus  ,  bic  igiiorantcs  facti  snmus  ,  liic 
realiiin  noslnim  cogiioscimus  ,  hic  peccauiin  no- 
strum  conlitcinur  :  uiuic  voniam  pclimus  ;  inise- 
ri4'ordiain  et  indiilgoniiam  a  le ,  Duminc  ,  mise- 
ricordiler  atque  suppliciler  poslulaniiis.   Indulgc  , 

UDumine,  quia  potciis  cs,  qnia  miscricors  ,  (juia 
suavis  ,  ct  initis  ,  piiis  ,  bonignns  ,  qiii  omniuni 
niisercris,  ct  niliii  odisti  coruin  qu;c  feoisti,  Donii- 
ne,  dissimnlans  pcccala  hominum  propler  puuiiten- 
tiain.  Purce  ,  Doinine,  parce  populo  luo  ,  el  ne  des 
hareditatcm  tuam  iii  perdilionem  (Jocl  ii).  Fac  cum 
sorvis  liiis  misericordiam.  Visila  nos  in  suliitavi 
tuo  {Ptul.  cv),  ei  esto  placabHif  supcr  ucqmlia  po- 
puli  lui  (Esod.xww).  Ei  si  obloculi  siimus  ,  Do- 
inine,  isla  sic  dioenles,  Se  mcmiucris  iiiiiiuitatuin 
mslraruin  antiquarum ,  scd  cito  anlicipcut  nos  mi- 
sericordice  tHW,  quia  paupercs  fucli  sumns  nimis. 
Adjuva  uos,  Deus  salutaris  tioslcr,  et  proplcr  glo- 
rium  nominis  tui  ,  Domine  ,  libcra  nos  ,  et  propi- 
lius  esto  pecculis  uoslris  propler  nomcn  tuum  {Psal. 

C  Lxxviii).  Forsilaii  ob  iiiiquilaieni  nostram,  et  pio- 
ptcr  scelus  iiostrum  cecidil  cxcilas  iuvc  cx  pane 
super  populum  tuuin,  talis  lcntatio  ,  ut  aliis  cssel 
ad  probatioiicm  ,  catciis  ad  pciempiionem  ,  id 
cst  boiiis  ad  bonuin,  inalis  aulem  ad  maiuin  ,  vcl 
forlo,  ut  qui  in  ordiiie  lalilQbant,  el  sub  ovina  pcii^i 
scipsos  arie  siinulaloria  lesobant,  agnoscerenlur, 
undo  ct  vitarcnlur,  ropudiarenlur,  contcmnerentnr, 
vcl  qui  prxdcstinati  iion  eranl  iii  ordinc  ut  salva- 
rciitur,  ogicdcrentur,  vcl  ul  ordo  pacem  et  con- 
cordiam  vcl  bona  spiritualia  quaj  amiserat ,  le 
iniserante ,  conscqui  possct.  Eigo,  Doniinc  ,  audi 
voccm  deprccationis  iiostrx  ct  inlende  oraiioni* 
bus  nostris  ,  ct  qui  apcruisti  oculos  Agar  aii- 
cilijB   tujc  ,  apcri  oculos  cordium  noslrorum  ,   cl 

D  reveiare  Uigncris  nubis  famulis  tuis ,  ul  volunlas 
saiicta  tua  erga  iios  sit  ,  ut  laudcmii«i  nonieu 
tuum  assidue,  quod  esi  bcnedicium  per  s;icula. 
Ainen. 

n.  Jlem  ad  nonilio  ad  frntrcs. 
I^itur,  diiecUssimi,  lix-c  audicnlos  compung'niiiil, 
ct  nulite  peccare  vci  coiitristari ;  sed  rocuiilc  quein-' 
admuuum  Deus  oinnipoicns  miro  et  inrcstimabili 
modu  permi:>il  pcccalis  liominiioi  lerian>  Jorosuly- 
Qiilanam  ea  teinpeslale,  qua  iuec  apud  nos  Incia 
sunt,  in  inanibus  Ailopbylorum  translcrri,  populuiu 
suum  ab  cis  inicrlici,  captivari,  torqiicri.  lijuc  aiir 
tcm  sxpi»B;me  in  divinis  libris  invenmntur,  qucm- 
admodum  Paler  misericoidiariim  suos  paiilur  hodic 
babcre  ab  imiio  !<cculi  p' rsccuiioncb  ac  inbulaiio- 


mi 


S.  STtPHA.M  (iRANniMO.NTLNSIS 


1048 


ne».  Quid    cniin   de  Noc  jus(o  fatluni  esl?  Noniic  A  fr.ilrrs  sipiisiine.  et  rftvcrlebanruf  |>arum  sut  niiiil 


pas.sus  e.sl  calaclisnii  loiincnlutn''  Nonne  Abialiain 
iidelis  «xsul  faclus  esl?  Nonne  Moyscs  niilissiinus 
liominain  insecutus  esl  a  fliaraonc?  Ki  Israel  Uei 
populus  noiine  perseculus  csl  a  IMiaraone  ipso  et 
>liKyptiis?  Quid  David  juslus,  qucni  I>oniinu5  mn- 
niurn  invenil  scrundum  cor  suuni,  passus  esl  ab 


proiicicntcs,  usquc  a<i  K-rnpus  Cleinentis  pap;*:  Pl, 
qiii  iteruiii  posl  con(irina(ioncin  AdriMii,  Aleimdri. 
Lucii  pia-deio^sornm  suorum,  regularn  instimtio- 
iie^quc  conlirina\il,  priviicf^ia  inuovavil,  Jtt09<|ae 
priores  (|ui  tunc  tcin|»ori8  inviccm  erant  conlnirii 
dcsliluit,   cl    licentiam   eli|{endi   priurem   iDduJMl. 


inipio  Sauic?Quid  iteruni  el  ileruin  fdii  Waei  passi      Aecepta  igitur  licenlia  fratrcs  ab  eo,  complelisque 


sunt  a  Nabucliodonosor,  et  a  cailcris  a  quibus  sa:- 
pisKime  captivabantur?  Quid  saiicii  palriarcliai  ? 
Quiii  propliclx?  Qiiid  sancli  aposloli  ei  santii  mar- 
lyi-es,  et  sanctx  Ecclesia;  doclores  ab  infiddibus 
passi  sunl?  Rocolile  ipsum  Dominum  palriarcha- 
rum,  prophetarum,  apostoiorum,  inartyrum,  con 
fessorum,  virginum,  caeterorumque  lidciium,   quo 


negotiis  in  pace  el  gaudto  rcvertuntur,  adunatuqu* 
universati  capimlo  in  Grandimonle  ex  prsecepto  ik>' 
miiii  pupx>  in  feslo  S.  Michaelis,  tractaliir  ei  more 
dc  Higendo  pricre;  allamen  non  df^fuerunt,  qui  hoc 
ul  non  lieret  perturhare  nilebantar.  Alii  dicebanC 
sic,  alii  vero  sic,  ferc  uiiusqui»(|uc  suum  quarebal 
priorem.  Scd  non  esi  sapieutiu,  non  ett   prudentia^ 


modo  pro  omnibus   cl  a  quibus  passus    est.   Quid  ^  uon    est   consitium    contra    Dominum   (Prov.    \\t). 

mirum  si  Laiiia  vel  (alia  ipsc  cl  sui  passi  sunt,  si 

permisit  nos  iribulari,  qui  peccalores,  qui  fiagiles, 

lutea  vasa  porianies,  el  ideo  debiles ei  Mnbeeilles 

»amas?Ne  miiemini  igitur  si   ita  facluni  est,  quia 

a  Domino  Deo  nosiro  sic  permissura  esl,  et  esl  mi- 

labile  in  oculis  noslris;    ab    ipso    enim  est  omnc 

<ialura    oplimuni   et    omne  donum   perfeclum,  qui 

6UUS  in  boc  mando,  ut  audistis,  permillil  trihulari, 

lorqueii,  cruciari,  ul  postmoduiii  ab  eo  consoleii^ 

tur,  visilenl(»r,   reinunerentur,  coronenlur,  giorifi- 

centiir.  Unde  Aposloius  :  Si  socit  "passionnm  fuimus, 

erimus  et  comolaiionis  {II  Cor.  i).  Et  alibi  :  Tribu- 

latio  patientiam  operatur,  probalimem  patienlia,pro- 


Cuinqu?  vidissel  divina  bonitas  eorum  corda  vcbe- 
metiler  ab  invicem  csso  divisa,  ex  improviso  adfuit 
in  eorum  convenlu  sancti  Spirilus  prjesenlialiter 
consolaliix  gralia,  qu;c  eorda  eorum  TchemenieT 
acccndit  cl  inflammavii  et  iii  unuro  c^nverlit.  Faeta 
esl  igilur  iu  capiluio  tranquiliil.is  m.igna  et  exsul- 
lalio,  ila  ut  ibi  viderelur  quod  Deus  omnipolcns  tn 
medio  eorum  descendissel.  Flebanl  igiliir  ft-alres 
fere  omues,  et  consolabanlnr  invicem  el  Ixiaban- 
lur,  Dominum  benedicenles  rum  gaudio,  coriienteir 
Dei  prx>sen(iam  adfuisse.  0  divina  bonilas  !  o  inef- 
fabilis  Dci  pietas!  o  inenarrabilis  Domiiii  suavitas, 
quae  qiiam    citius    vis  omnia  disponis,  oinn  a  con- 


batio    vero   spem,    spes   antem    non  confuiidit,  elc.  q  traria  ad  luum  velle  rediicis!  Quis  uliquc  lam  cilo 

posset  menles  corum,  quae  ab  invicem  discordcj 
eranl,  ad  unilatem  leducere  et  ad  concordiani  re- 
vocare,  nisi  lua  praisens  adfuissei  gialia?  Verum 
esl,  Domine,  veriuu  esl  quod  dicis  :  Sine  me  mhH 
potcslis  facere  {Joan.  %\).  Tibi  laus,  libi  gloria, 
bonor,  virliis  el  iniperium,  quia  non  dereiiiiquis 
qiiaiitBtcs  le,  Doaiiue,  nec  prxsnracutes  non  dcse» 
sed  de  le.  Cumque  sic  visilaii  fuissenl  a  Domiiio  et 
CMisolali  per  dlniidiam  fere  horam  unaniiniter  con- 
cordantes  dixerunl  :  <  Eiiganlur  fralres  duodeciiti 
cx  nobis,  sex  clerici  et  sex  conversi,  qui,  Deo  vo- 
ienle,  et  facta  priinilus  orationc,  siiii  ct  iiobis  ac 
loliusordinis  uliHlati  provideanl,  ei  eliganl  paslo- 
rom.  »  Quod  i(a  lactyin  cst,  ct  Deo  volcnle,  atquo 

servum   Dei    non  oporlet   littgare{I!  riw.  u);  sed  D  universali  capilulo  conscntiente,  C<-raldus  cligitur  a 


{Rom.  v).  El  alibi  :  Quod  lima  ferro,  quod  fornax 
ouro ,  quod  flagellum  grano,  hvc  facit  tribulatio 
justo,  Ergo,  dileclissinii,  suslinele  palienter  per- 
secutiones  si  venerint,  lentaliones  si  inva.serinl, 
tribiilaliones  si  occurrerinl,  necessitates  si  adfuc- 
)  int,  dicenles  cuni  Job  bcatissimo  :  Si  bona  susce- 
pimHs  de  maau  Domini,  ele.  {Job  i).  Consolaniini 
igilur  inviceni  in  rerbis  istis,  el  audile  Peirum 
apostolum  dicenlera  :  Si  quid  palimini  propier  ju- 
stitiam,  beati  (/  Peir.  iii).  Nunc  aulcm  viriliior 
agite,  el  conforletur  cor  vestrum,  et  exspectalc  Do- 
minum,  qui»  veniens  voniet  ei  non  tardabit.  Cavele 
igitur  ne  aniplius  in  vobis  sint  scliismala,  sed  eh- 
gite  charismata  meliora,    quia,   ul   ail  Aposlolus, 


semper  el  assidue  pax,  patientia,  g.iudium,  lon^a- 
nimitas,  bonitas,  benigniias,  charitas  non  ficia, 
humiiilas  fructuosa,  quibus  virtutibus  dcccntcr  or- 
nali  valeatis  liicere  lanquam  Uiminaria  in  munii(», 
in  medio  nalionis  prava  et  perversse,  verbum  viUR 
continentes  el  siipporlantes  iuvicetn  in  timore  Chri- 
sti,  imitanles  et  sequenles  vesligia  ac  mandala  Pa- 
tris  nostri  Siephani  beaiissimi,  cujus  menicria  in 
bcnedictione  esi,  quem  Doniinus  Deus  sua  piei:ite 
nostris  lemporihus,  in  quos  fines  devenerunl,  rniri- 
iicavit  ac  revelavil  tali  modo. 

III.  Item  de  revelaiione  B.  Slephani. 


B.  Stephaiio  prior  vu.  Gaudent  luleles  et  cxsuliant, 
laptaiUur  in  laudibus  diviuis.  Proiniltitur  «i  obe- 
dieniia  ab  omnibus.  Eraiii  eniin  ibi  fralres  «»ngre- 
gati  fere  numero  quingenti,  niinus  vero  viginii,  du- 
ccnli  clcrici  ct  amplius  vigiuli,  ol  ducenii  conversi 
el  scxaginla.  Mis  ii-ique  ex  concuetudine  peractis, 
Iraelalur  de  revolaiioiie  heali  Stophaiii.  Consilio 
haljiio  ciim  domno  Hclia  Burdegalensi  episoopo,  el 
cuin  Seibrando  Leinoviconsi  episcopo,  et  ciim  Dor- 
liando  Agcnnensi  episcopo,  qui  lunc  lomporis  in 
Crandinionle  coiivoncranl,  et  acceptis  iitteris  ab  eis, 
ct  a  csDleris   cpiscopis,  arcliifpiscopis,   aljbatihus, 


Cumque,  ut  piasliLavimus,  isla  disscnsio  fcre  per      priiioipibus,  ipse  prior  Gcraldiis  duos  de  liiscipniis 
iriennium    gravilcr  perdurasset,  ibant   ad  curiam      suis,  l^lobcrlum  saceidotcin  ol  Guillelmum  frativm 


1049 


VITA. 


1050 


coiiversum,  versus  curiam  rum  altoslaiionilius  su- A  gtMiibus    supi-licape  digiiemini,   qualoiiiis    innpiMe 


praiiiilis  ul  irenl  ileslinavil.  Qiii  virililer  suscoplo 
iii)posil<M|ue  sibi  negolio  ciini  omni  prusperilalf, 
ac  Doo  tliiconle,  meritis  B.  Slepliaiii  Roinam  veiic- 
runt.  Siiscepii  igitur  a  siinimo  poiitilice  et  a  qut- 
basdam  amicis  suiscardinalibus,  liileras  allesuiliu- 
nis  quas  kccum  doluleraiil  oslenderuni.  Vi&is  pcr- 
leclisque  liltcris,  domnus  papa  cum  cardinalilius 
ncgotium  tstud,  Dco  disponente,  (ideliter  adim- 
plere  curavit,  credons  (\uoii  si  suo  lcmpore  lalo  ac 
lantum  opus  porlicere  possel,  magDuiii  pr.Tniiiim 
•pad  Deam  mcrilis  B.  Stepliani  peronnitcr  olitinc- 
rel.  Habitoque  cuin  suis  fratribus  coiisilio,  dcsliiia- 
tH  dominuni  Pr<£iiestitium  episcopum,  Joaiitiom 
tancti  Marci  cardinalem  et  apostolica'  se(.lis  lega- 
lum,  dans  ci  privilegium  atque  mandaluin  qiialcnus 
feioci  ciirsH  ad  Grandimoniem  accodorcl,  ol  san- 
rium  D«i  lionorillce,  ut  docobat,  caiioniznrot,  et 
unctorum  catalo;;o  conjungeret.  Nobis  aulcni  el 
capitulo  noslro  iale  priviic(,'ium  per  rialres  noslros 
transmitlere  curavit  iii  huiic  modum  : 

CLKMKns  cpiscopus ,  servus  servoru-n  D«-i;  di- 
ledis  iii  Clirisio  filiis  Gi:r*ldo  priori  et  fratrt- 
bus  Graiidimoiitis  •alulem  el  apostulicam  beiiedi- 
ctionein. 

IJeo  sacroMiiclam  Romanain  Ecclosiam  ,  elc. 
YiJe  in  Clemenie  111,  Palrutvgia;,  tom.  CIV. 

Acceplis  iiaqiie  liiteris  doiiiiiii  papae,  el  r«cupc- 
rilis  bonorilioe,  ut  decobat,  niinliis  nostris,  adniD- 


B 


su.e  re\olalioiiis  iios  visitare  ac  coiisolaiv  di^ihiur 
aliquiljus  >ik;tiis.  Yos  cnim  ccriiilis  quilMis  lon:-liir 
Dei  populus  obligalus  vinculis  ex'cilatis  alquo  iiili- 
delilatis,  et  iiisi  vidciinl  sigiia  et  prodi^i:i,  cerle^ 
niiiiime  credont.  Signa  nuicti)  daiitur  inlidolilius, 
iioii  lidelibus.  Ilcquiiat  itaque  vesira  liuinilius  ab 
eo  ut  tiaiil et  appareanl  aliqua  miiacula  cjus merilis 
el  precibus  diviiio  munerc  in  Dei  populo.  >  Quo  au- 
dilo,  adiiiodnm  pavisi  sumus,  ct  exsullantes  :)c  l.p- 
tabiin.ii  cis  diximus  :  «  Venite  ergo  ol  coni',rot:a- 
niini,  et  camus  aiite  sepulcrum  bcali  viri,  et  invo- 
cemiis  uomcn  Domini,  utqui  eum  mirilicjire  iiicip'l, 
diversis  dignotur  cum  honorare  miraciitis.  »  Tu:ic 
fratrcs  oiiines  veiiiunt,  oraticni  insislcrc  iioii  de- 
bisluiit,  Dei  qu:eruiil  auxilium,  laudaiites  iiouieii 
Domini  quod  est  benediclum  in  sxculis. 

IV.  Dv  miractilo  quod  anle  revelationem  beati  St«- 
pliani  accidit. 

Cuiuqoe  tempusrevelalionis  appropinqii.ircl.  ecce 

liOino  quidam  csecus  et  seiicx  ducitur  iii  Gtaiidi- 

nionte  de  parocliia  vici  Aaibasiaci.  qtuBrens  el  p«- 

slulaiis  aiixilitim  Doiiiini  el  viri  Dci  Steplinni.   Iit 

qiiiii  ?  Manibus  sui  ductoris  Iraliitur  iii  ecclosiam, 

nolis  videnlibus  alqiic  pnecipientibus,   iiilremitli- 

liir,  ad  aliare  deducilur,  oralio  a  frattilius  pro  «-o 

sanaiido  ad  Dominum  fiiiiditur,   signo  verx  crucis 

consignaliir,  illico  iliuniin:\lur,  luincu  recupciatur, 

sanatus  hctalur.  Qui   siiic   dii<lo:is  nianii    ingic.Ii 


dum   la'iaii  suiiius,  ot    Doo   gralias,   iit   poluimus,  Q  nou  vaUiit,  absque  ilucloris  auvilio,  viiletis  ot   l.c- 


cum  itign.s  laudibus  cxsultaiites  et  alacres  reJdi- 
dimiis.  Tuiic  oniiii!;  fralrum  coiiveiilus  cuin  mAgr.a 
devoiione  nobis  siipplicavii  ittquo  evliorlatusest,  di- 
iriis  :  «  Doiuiiio  l'uior,  vestra  discielio  novil  quo- 
uiodo  01  quniiadnioduu)  paier  spiriiualis  duiiiiius 
IVirus  Leiiiovu  .luns  prior  soiiiiidus,  doiniiio  ac  vo- 
iiorjliili  paln  priiiio  U.  Stopliano,  ot  quasi  iiicre- 
paudo  a<  iiiiiiaitdo,  cuiu  oeriit-roi  qiiDd  Deus  pcr 
«iCrila  ipsiiis  pntiti^ia  et  signa  facerot,  oum  ne  la- 
liter  agcroi  protiibiiii.  urilaor  dicens:  Qiiitl  osl  lioc? 
quid  o.^^t  quod  agi.s,  1'ator  aiuaiilissime  ?  Quaie  vts 
Bi.i  s^TVus  snnciiijiis  luie  perpetrando  miracula  lua 
e\iludt-re  ab  liao  paoperf:ilis  tiuniilitaiisque  via? 
Noiine  si^iia  ai   iiuiai  ul.i   lurlias  con^rec^ationestiue 


tubunihis  exivii.  iloc  vidiinus,  lioc  le>l:imur,  cl  lo- 
stimoniuni  istud  verum  est.  Appropi  quaiilc  aiit  ■ii» 
festo  S.  Augiislini,  et  jam  defunc:o  rccoiiier  H  n- 
rlco  Aiiglonim  rege  illusirissiino  (SO),  cum  mnjna 
volocitalc  doinii.us  legatus  ac  vehici  c;irsu  aJ  tian- 
dimonlom  accedit.  Convocatis  ii^itur  el  coa.loiialis 
ibidem  episcopis  el  arclii»'piscopis,  vider.cct  domiio 
lleiiiico  Biliiriccnsc,  Raiiiaado  Apamioiisc,  qiii  luac 
l.  mporis  a  Iransiua:  iiiis  parlibus  exsul  liuc  veiic- 
lat,  nociion  et  Moliu  nindigiilciise  arcliiopiscopis, 
el  Seibrautlo  I.emoviccnse,el  Ciiillolino  Piciavionsc, 
el  llt lia  Xantoiunse,  et  Adomaro  Pciragoriccnse,  et 
GoralJo  Calurcenso,  ci  Doiirando  Ageimcnsc  ej»i- 
scopis,  abbaliliiis  eiiaiii  etviiis  loligiosis,   et  pb-be 


lioiiiinum  rei|uiiiiiit  ?    Ki  qiiomoiio  poterimus  per-  D  inutiiiierabili.    Tiiiic   ciiani   clorici,    qui   usquo   a«l 


iiiaiierc  iit  seor«'to  sidiludiiiis,  si  uiidiquc  tii:li.c  ad- 
Teiiiunt,  auditis  ot  visis  niiraculis  tuis  ?  Nunquid 
iioii  credimtis  sanriil;ili  lu.*  '  Cerle  credimus.  l't 
quid  ve.vare  iiOm  cupia?  quid  libi  ct  mir:)ciilis  ?  De- 
siiie,  dcsiiio,  cave  d:co  ab  eorum  ponipis,  iiiliil  tibi 
et  illis.  Dosiste,  ini  domiiie,  aut  si  non  fevciis 
ferle  non  diligam  te,  ei  ab  islo  loco  inlioneste  oiii- 
niiio  excludaiu  te,  el  projiciaui  te  in  :il.quoni  locum 
>ilissimum  et  iiilioiiesiuii).  >   l{:ec  snnl   vorba  qiue 

Iiiabuil  cum  B.  viro  Stepiiaiio  i*aier  <imabilis,  causa 
magn.-e  leligionis  et  bumilila:is.  «  .Nunc  vcro  si  pla- 
1 


lemptiS  illud  discordcs  exslileraiU,  Deo  in>>piraiit<' 
ad  pucem  rcleuiit,  et  vidonlibus  cuiictis  quo->  sup.  ji 
iiomiiiavimtis,  in  capiluio  obodie:ilia:  nuslrio  jngo 
I  umduoi ,  iil  docebat,  colla  suliiniltuni,  ol  iii  osculu 
pacis,  a  nobis  el  a  fralribits  devoie  su»oipiuiitur. 
Ilis  iiaquc  peradis,  ac  hetaiililius  ei  evsiitliiiitibiis 
iu  Doiiiiiio  uiiivcrsis,  veiiimus  ad  locuiii  ulii  coipiis 
l>.  Slopliiuii  cum  digno  lioiiorc  Iiuniuluiii  jairliril. 
Tuiic  doHiino  Icgalo  jubciite  aiquc  prii-cipionie  a 
t.ria  eljvatiir,  ei  per  claustrum  oum  maiiiia  devo- 
lionc  ccreis  ardeiiiibos  ei  tliuiibiilis  fiiiiiig:iiiiil'U'* 
poiiatu: ,  populo    prsctjcdcnlc  ct  subscqucute,  cuin 


(iO)  Obiil  anno  1189  apu  l  Cliainoncm  sepuUus  iii  ccclcbia  roiiiis  Ebial.li. 


10S1 


s.  STKiMiAM  gka:idimomk.ns;-. 


10.' i 


iiyra.ijs  ct  laii  .ii.u-)  i:i  ec'Cli;sia    (l>-4liiciliir,  i>l  ki^pci'  A  Vciiil  ::ult;iii    pjtui    ().!:>   (iii<-iii  ('«riiilis,  cl   ullulil 


;i!t;\reB.  Marix  lioiior.nrc  poiiitin.  Ooiiiniis  anlcin 
lienricus  niluricciisis  tirclii.  pi.i<oj)iisel  priinasA(|iii- 
laiiicu»,  jiissu  01  pracccplo  (Joniini  lc},'.  ti,  prxp:ii':it 
t^:  ad  odiciuiii  iiiis-:u;  iii  hoiioic  S.  Stcpiiaiii,  cl  iii- 
cipitur  a  caiiloiiliiis  bolciniiiter  aiili|ilioiia  Os  juai. 
bcindti  iios,  3CC*  pla  liccnlia  a  (luinino  1  '^alo,  iii 
a.ia  cry|ila  inxparaiiMH  nos  ciini  ininislris  ad  iiiis- 
saruni  sol.innia  iii  lionorc  D.  Slepliaiii  cclel>ran.!a. 
Cuinqu.:  iiiis.<Nai  uiii  Kuiciiiniis  cuin  oiuni  dcvoliunc 
el  liiiiorc  iiil<  iili  cssciniis,  cl  ad  canoncm  posl 
Samlui  in^. cssi  riiibscinus,  tccc  sulilo  cx  inipio- 
vi.>o  fialcr  qiiiihiin  prcsbjlcr,  iioinine  Siin<»ii,  vci.il 
clainansiic  C(c'esi;i,  <|iiciii  :i.l  ciisloJiciuluui  0.  Stc~ 
phani  corpus  ibidcni  iicii<|iicranius,  adiluiciis  sccuin 


(■iiiii  [{.  SKphain)  cuiii  lacryniis,  qual;-nus  ci  auzi- 
iioin  conr-rrcldc  cud-stiliiis,  qui  jain  niirandis  co- 
niscat  \iiliiiil;iis  :  <|'ii,  dnni  oiatioiii  vcl.eiiK^nler  iii- 
si.->t(  icl,  »t  auxiliiiiii  diviiinm  <|ii;crcr<'t,  ca;pit  vr- 
si<'a  fii;;cic  ,  iiicntnni  <jiis  a  pcilore  di:>runipcre. 
Tuiic  piicr  <'oii'cpliis  (liilorc  iiiniio  claicaic  roepit 
dcnuo,  0  Ucus,  qu:a  doli  o,  sana  me  pru  amure  tuo, 
sana  nu;  pcr  cjiis  incriln,  rujiis  poslulo  sii(ria^'ia> 
CiinK|iiC  pitcr  li;rc  diccn  t,  iilico  sanatns  Okt.  Nuiic 
ciKo,  Palcr  iiii,  Dciini  hciicdicile,  qui  not  vikitavit 
liudic.  I  Kccc  duo  niiiacula  lcinporc  suiit  parvo. 
Ad  haiic  voi:cni  prcsl.yl-  ri,  lotiis  iii  nie  contrcinui, 
ccriicns  Dci  nia^nalia  qiijc  r;i(la  suiitpro  licuti  viit 
gloiia.  Iic|uiii   l;ici  viiiis  pcrriiiniiinur,  ci  ad  lcrrara 


p:ieruni,  ei  dixit  :  Djinini'.  Patcr,  doiiiinc  I\i:cr,  vi-      pi'ostcrniiiiur ,  niai.us   ad    cu-luni    iciulinius.   cum 


«lcie  ct  a^picitc  si^^na  ol  iniraciiia  qiuc  Dciis  onini- 
p;)lcns  S!.a  inira  oiiiuipo'cat:a  ntodo  pcr  bcatiini 
Stephaiiuin  Patrcin  niirilicuin  in  pucro  isto  niiraht- 
litcr  nobis  videiitibiis  opcrari  dignatiis  cst.  i  iSos 
Yoro  cuin  de  tanto  clainot-e  ac  suLito  pcrtcrriti  ad- 
tnoJuni  riiisscmus,  iiec  niiruni  qui  tanto  pondcrc 
prcssi  cl  oi.ligali  crainus,  laincn,  ut  poluinius,  rc- 
spoximus,  ct  ipsc  qui  lali  neccssitate  Silentiuin  inli 
loco  violaveral,  quod  ncquaquani  prjesuincrcl,  iiisi 
m.raculoruin  slupor  eum  cogerel,  loqui  adjecit : 
«  Ecce,  doininc,  puer  isle  quem  vidctis,  cx  utcro 
m:  l;is  su;c  claudus  <'xslilit  ct  mutiis  ei  nianiltus 
Jtiidus.    Kccc  pater  cjns  qiicin  agi:osco,  Helias-Va- 


hyninis  it  cum  laudihiis  doninuin  laudarecoepimua. 
A<!uiiaiitur  <  t  congrc^anlur  piipiili  ad  spertaculuin 
talis  ac  iaiiti  miia<uli,  la(ii!a:itcs  nonu;n  Domini  cl 
sanclitulcin  bcali  Sl<>|)haiii. 

Y.  De  vuella  tauala. 
Coniplctls  igitur  missaruin  solcmniis,  adesl  pro 
foriliiis  tcitiiim  miiactilum,  iniraciilosum  atqiie  glo- 
riusuui.  Piiclla  quxdain  dc  Bcrciaco  vico  curn  ca> 
tciis  ailvcncral,  quii^  niaiiiim  devliain  curvani  el 
aridam  ck  utcro  niatiis  sux  habcbal.  Venil  cl  ora- 
vit,  ct  fciepcr  (liinidi;ini  liorain  ad  oralionein  stetit, 
cl  qua:  ccrva  ci  aiida  m;iiius  cxslileral,  Dci  virtute 
orii^ilur,  :«d  signaiiduni  se  exlenditur,  digiti  ab  iii- 


l:;ris  noininc,  el  uxor  ejus  matcr  istius  p'.ieri,  qui  p  viceni  di.sjiingunlur,  op  ra  Dci  a  populis  iaudibus 
Iioc  tcstaniur,  et  ideo  a  Lemovicensi   villa,  cnjus      cxtolliiiiiur,  a  dcricis  hynint  ei  cantica  canuntur. 


cives  sunt,  iiuc  eum  adduxerunl,  ut  Dcus  umnipo- 
l.Mis  per  B.  Slcphanum  sanando  visilarct.  Ecce, 
doininc,  cccc  vi.iclis,  libcrc  loquilur,  ecce  amhulat, 
manus  a;!  lihitum  suuni  movet.  Puer  isle  jam  dc- 
ceni:is  cssc  pflest. »  Cumquc  ipso  taha  loquciite  ac 
dicente,  stupi.f.icli  ac  niiianles  hx^c  diu  ceineremus, 
ronsolatiiiiiis  ac  visitatioiiis  siiperna!  prae  gauilio 
pal;tias  ad  coeliim  lendiiiius,  lacrynias  perfundiinus, 
ft  ad  lcHrain  pro.slernimur,  Doiniiium  omnipolen- 
lem,  iit  poiuimus,  cordc  ei  ore  iauifaviinus,  aiquc 


Et  quid  dicaiii  ?  replclur  clamoribus  eccicsia,  mi- 
ranlur  aiquc  cxt<^lhiiitur  Dei  magnalia,  vencranlur 
atque  iaiidanlur  B.  Siephani  mcrita,  cognosc  lur  ac 
rccipilur  praescuj  Dci  giaiia.  Qiiare  ?  quia  addu- 
cunlur  cieci  et  illuminanlur,  clandi  et  cnrantur, 
muli  ct  faiiinr,  ilaciiioiii.ici  cl  liherantlir,  amcnies  et 
mut:inlur,  legri  ct  sanaiilur,  moitui  et  siiscilantur, 
surdi  et  adjuvuiitur.  Dc  quoruiii  iiiuliiludinc  signo- 
ruin  pauca  voluinus,  si  po.ssunius,  adinoduin  sul> 
hreviiate  transcurrere,  ne  verboruin    proxilitas  sil 


cuni  bisqui  aJ  spcctacuiuin  istudconfluxeraiilipsutn  legciitibus  vcl  auilicnlihus  onerosa.  Boi<a  enim  sc 

lienedixinius.  Puer  aulem  iuqucbalur,  ambulabat,  brevis  leclio  aliquando  legenlibus  iit  uliliseruditio, 

el  popiilus  Dci  supcr  bis  gratulabalur.   Eiat  aulein  quantoque    fil    prolixior,   laiiio  est  oncrosior.    El 

puer  pulchcr  aspeciu,  et  dccora  /acie.  Nos  aulcm  D  qnid  plura  t  quamvis  mulia  divinitus  apparucrint 


ad  locum  canoiiis,  quem  retiquerainus  exsuilanics 
ac  coii.solaii,  de  miiacuiis  rcvertiniur.  Cuuique  ex 
morc  ipsuin  canonem  feslinantes  proscqueieniijr, 
post  consuinniatam  jani  Doininicain  Oiationem, 
ecce  is.lcm  prcsbytcr  qui  supra  adducens  alitini 
ailolescenlem  m:ijorcin  pri nc,  liliiun  ciijiisdaui  bur- 
gensi>  Leinoviccnsis,  nominc  Pclri  de  Uscrchia,  et 
clamavit,  diccns  :  <  Domine,  doniine,  ecce  reccns 
n;iraciiluni  et  non  niodicum ;  adolescciis  isle  vesi- 
cain  n:agiiam  et  non  mndicam  iu  collo  halicbal, 
qnae  fum  grav^ter  alDigehal,  nec  valebal  sursum 
as|)icere,  nec  faciem  suara  aii:;uorsiim  verierc,  nisi 
sininl  ru  n  toto  co:'porc,  quia  incnlum  ejus  conglii' 
liiiaium  c(  coiijutictum  pcinisnclal  cuin  coipo:e. 


signa,  tamcn  pauca  ponuntur  in  hac  pagina,  dc 
quibus  vosirx  dilcctioni  vcsliiiequc  ulilitati  incliora, 
cerliora,  gratiora  scribero  proposuimus.  Nam  die 
revclatiunis  S.  Slcphaiii  cuin  nocte  subsc<|ueiiti  de- 
ccm  ct  seplein,  gralia  Dei  operanle  ac  merilis 
ipsius,  patueruiil  niiracuia.  Qn^cddm  quidcm  vidi- 
uius,  qiiu;dam  niiiiime  vidiiiius,  sed  auJila  crcdi- 
mus.  Nuin  vicecoines  Lemoviciruni,  ul  fcrtur,  Ade- 
niarus  puerum  a  nativilale  cxcuiii  ipsa  dic  revela- 
tioiiis  pcr  licalum  Sleplianuiii  diviiiitus  iliiiiiiiualiiiit 
duxit  secum  ad  iiutiieinluni.  fiuc  audiviuius,  ;>ed 
non  vidimus,  cum  in  illo  loco  fuibscmus.  Non  eiiiin 
oniiiia  qu.e  ihi  ipsa  <lic  facia  siint  vidimus,  et  si  noi 
vidinr.s,  nun    creJemus  '  Wulto  raajora  sunt  qu* 


! 


10'5  TITA.  ior.i 

aiiilivimus  qiiam  ca  qii.c  vi<liimis  .  noiiiie  dicil  Apo-  A  o;;'.ssel  cl  oMatiuncm  fccisscl,  fiini  omni  fiilu(ia  ad 

inalrcin  rcvcrsa  cbl,   cl  invciiit  malrcni  suain  ;.aiii 


stoliis  :  FiJcs  cst  cx  audilu?  (Rom.  x.)  itlco  fiJcs  ail- 
liibcnila  cst,  mnxime  liis  qui  veiitatcm  loipiniitur, 
ac  vcrilati  olx-cliimt.  Doniiiiiis  cnim  liicit  iii  E\aii- 
gclio  :  .\o/i  esse  incrcdulus,  sed  fiddii  (Joaii.  ix). 
El  item  :  Qni  noii  ciodit,  rcccdit ;  ct  qiii  crcdit,  ac- 
ccilit.  Fidcs  autcin  liabct  apud  Uuminiim  niagiiiiin 
mcriiura,  si  lioiiis  ftiUialnr  npeiibu.-i.  Sunl  cnim 
qn:cdan-.  invisiiiiiia  qiia^  ocnlis  carnis  neqiiaquaw) 
viiicri  possnnl,  scd  ocnlis  (idi-i  vcradlor  coiispi- 
riunliir.  Allaincn  inultoiios  vi(!ori  piiiaitliir  quam 
pluriLus  noc  viilciitur,  iii  csl  corpiis  Dominiium. 
Poiiitur  in  altare  jianis  cl  viiiiirn  ;  conliciliir  cnim 
veibis  divinib  a  saocrdoie,  nec  inulalur  rolnr  vcl 
sapor  iii  extorioiibns  crcaluris,  scd   inlcrins  vij^cl 


sanaiam,  ct  qnani  surdam  rcliijucrat,  niodo  la-lan- 
t''ni  at(p!e  audioiitcm  diviiio  mnncre  ar  incritis  H. 
Slcpliaiii  vidobai  cl  audicl)at.  1  ii  i;audiuni  niagnuin 
cl  cssnltalio  in  doino  illa,  tain  do  piioro  saiiato 
quani  dc  vclula  illa.  lindc  et  tilia  cjus  itcrum  cuin 
^audio  reversa  esl  in  Grandimonte,  qualcnos  Oeo 
ct  B.  Slopliano,  qui  (lomnm  sium  ineiitis  ipsins 
visitavcrat,  gralias  cum  laiuiibus  agorct,  cl  niira- 
cula  (\»x  in  doino  sna  accideranl  omnibiiH  nianirc- 
slarot.  Folix  nuilicr  ct  inclyla,  qn.x  divinornin  ope- 
rum  nunliatrix  cssc  polnit,  ct  ciii  Doininus  IVus 
jjloriosi  confossori.s  sni  suffrapaitlibns  nicriiis  t:n.la 
Lcnolicia  lai',;iri  dignalns  osl  !  Nunqnnm  cnini   talia 


virtiis  iii  siibstantiis  sanctitatis.  Oc.ili  vcro  exterio-  ^  ac  tanla  miracula  in  tain  fainosa  villa  abscondi  po- 


res  Ikvc  mininie  (^ernere  possunt,  nisi  qu3R  exlc- 
riora  poiiuntur.  Aporioiidi  igilur  sunt  oculi  inicrio- 
rcs,  id  esl  iiiicllcclualcs,  ul  vidcanl  et  iiitelligant 
qua:  intrinsccus  latent.  Fxlcriora  eniin  extcriori- 
bus  oiulis  vidcnlur,  id  esl  paiiis  et  vinum,  el  inle- 
riora  intorioribus  ociilis  c.crnunlur  cl  coiUonipi:in- 
lur,  id  esl  corpus  ct  sangu  s  Domini.  Il.et  sunl  sa- 
crainenta  cl  arguinenta  venc  lidci.  Fides  eniin  esl 
sperandarum  iubstauliareruui^argumeiitumuoii  appa- 
reiilium  {llebr.  xi!.  Nnnquani  anlem  crdidimns 
nisi  vidoriinus?  .\udiie  ergo  haiani,  inio  Spiriluin 
Kancluin  dioontcm  at(|uc  niiiiantcm  :  Nisi  credide- 
riti!t,  uon  pcrmuncbilis  {Isa.  \\i) ;  et  Domiiius  iii 
Eva:igclio  :  Xisi  sifjua  et  prodiijia  viderilis,  uon  crc- 
ditis{Joiin.  iv).  Crtdite  ergo,  credile,  utpermanoa- 
l  s,  vidontcs  sig  a  ct  prodigia,  et  aiidientes  inira!  i- 
lia  <|u.-e  facla  siinl  nosins  leinporibus,  largiciilc 
d  vii  a  gralia,por  bcali  Sicpliani  vcncranda  meiila, 
el  1  oliic  ob.luiarc  corda  vcstrn,  quia  poteiis  esl 
Dcjs  facere  siipra  id  quod  potestis  credere. 
VI.  Item  aliud  miiaculum. 
A^ihuc  auteni  narrabimus  aliud  miraculum  prc 
tinsuin  al(|ne  jiicuiuium  quod  accidil  tomporc  su:e 
revcblionis.  Eral  qu.xdam  mulier  apud  Lcniovicas, 
inaier  uxoris  lloliae  Vylaiis,  de  quo  supra  nieniio- 
ncni  feciinus,  cujus  filiiis  pr^r  Dei  gr;ili3ir.  Iriplici 
miracnio  sanatus  est.  ii.v.'C  iniiliir  per  icnipora 
niulla  surda  exstitcrat,  nec  oir.nino  aliqnid  audirc 
valeLal  :  (|u.y,  cum  vitlisset  rArei  tissc  filiam  suain  D 
el  generum  siMim  cum  nopole  suo  s.-vnalo  a  Crandi- 
nioiite,  roquisivit  a  filia  sun  uiide  vcnisscl,  vcl  qii3e 
esset  necessilas  cnr  taiilo  lonip  rc  abseiil;i«soi  sc  a 
domo  sua  .  qux  innuens  oi  lom,  indicavii  qii;c  ac- 
ciderant.  Cui  matcr  :  i  0  bona  liiia,  si  libi  placui;- 
rit  ul  retro  prn  nie  rcvcriaris,  forsitan  D.mis  oin- 
nipotens  p'r  sniK  Inin  siiiim  nic  inisoram  cl  iiiili- 
gnam  luis   biiiorilnis  Uiisi|iiO    oialioiiil)its    intcrve- 

Liiientibus,  n siiicro.ei  consolari  digi:abiliir.  Video 
Drpoiem  nieuni  oinnino  saMatuin;  se.l  aiulire  no- 
queo.  Reveriore  igiliir,  boiia  lilia,  (iu:oso,  lovirloic 
enim,  filia.  Nudis  pcdiuus  ac  VLSle  laiioa  iiuUiia, 
portansque  candclam  in  manibus.  >  Vciiit  accciicns 


po- 

luorunt.  Uinle  el  in  cadcni  villa  eo  tcmporc  nnilla 
signa,  Doo  volenlc,  per  bcatum  Slcplianiim  perpe- 
trata  suni.  Hoc  autcin  prcbliytcr  qui  audivii  et  par- 
tini  vidit,  nobis  vcracitcr  rclulil. 

Vii.  liem  aliud  miracuiuiiu 

Factum  est  aiitein  ciim  hscc  fosiiva  cclebrarcii- 
tiir  in  cadem  villa,  et  publicc  fcre  pr.Tcdicarenlar, 
audivil  qu.Tdam  puclla  paupcrrima,  qux  in  ntero 
nialris  sii;c  clanda  cxsiilcral,  qiiod  Dons  cl  Domi- 
nus  nosier  in  Grandimontc  ad  tiiniuUim  beali  ac 
sancti  lali.i  faccrel,  ingcinniJ  cl  dixil  :  «  0  DomJne 
Dcns,  qiiiil  faciam,  qu'a  noii  babco  consolatorem 
qui  me  illuc  iransl"or:it,  co  qiiod  inopia  ct  paupcr- 
lalc  perniaxima  aggiavor?  Sed  scio,  Doininc,  tc 
csse  coDsoIatorcm  ct  sublovatorcm  panpcrum  ,  tu 
csto  milii  adjiilor  ci  consolalor  in  liac  tribulalione 
nica,  ct  per  merila  bcali  Slopliani,  si  vcra  sunt 
li;i;c  qiUR  audio,  ct  credo  qiiia  vcra  sunt,  auxiliaru 
inilii  miscrse  aiicill.B  lu.ie.  Tii  eniin  liic  miiii  pcr 
ipsum  potcs  mcjuvarc,  qucma.!modnin  si  esseno 
anie  ejiis  scpiilcrnm,  baiic  ndiiciam  Iiabeo  iii  te, 
et  in  viriulibus  ejiis.  Fac  crgn,  Domiiic,  f;ic  niite- 
ricoriliain  cuin  ancilla  lua  pcrejus  sancla  mciita.  » 
Cnmqiic  oralioncm  snam  romplcsset,  rcspcsil  a:! 
pieccm  ejus,  et  cxaudiln  csl  a  Domino,  el  ut  posiu- 
laverat,  a  Domino  sanaia  est,  inlercedeiilc  B.  Slc- 
pbaiio.  Ei  sio  nimirum  dc  die  in  dicm  divnlgaban- 
lur  cjus  sancii  mcrila,  ct  signa  ac  prodigia. 
VIII.   Jtem  aliud  miraculv.m. 

F.odcm  Irmpore  quidam  borgonsis  in  codom  op- 
pido  Lomovicaiiim,  noiniiie  Stoplianns,  oiijus  iixor 
Matliildis  noniiiic  diccbauir.  Ili  lialrliaiit  filiuin 
iioiiiinc  Slcpliiiiinm  cx  utcro  niotris  sii;e  jaiii  fore 
pci-  qualiiordocini  annos  daudum.  Qni  ciini  audis- 
sc:il  sii^na  o(  prodigia  lioii  a  Dco  in  Granirnnonl*', 
per  li(:ili  Sl(|il'ani  bonilalom  ,  strr.vorunt  asiiinn; 
(t  iiiiposiioi  iiiit  iiiirnm  claudum  <iim  scabollis  3u- 
pii  ciini,  ol  v.  isiis  (iiaii(Iiini!nlrm  cnm  nia^na  li- 
(luiia  veniio  r<rporiiiil ;  cl  cum  csscnt  in  itincro, 
jiiinoninin  illiul  noscio  qno  casn  podcm  snum  in- 
caiilo  posiiil  ( t  (orruit,  et  fraila  siinl  soalx  ll;i  cl  n'- 
di  a.lolcsccnlis  0""«'  tum  vidissol  clidulus,  dix'1 
mairi  j:u*  :  «  M:"ior,  nunc  scU>  r.io  san^ndum  f«nT, 


'C-.-;  S.  STKIIIAM  CHAMiIMONTI  NlilS.  1050 

<"in   pcr^erioro  ai!  tiiinuluin  H.  Slcpiiaiii  iu  Craiiili-  A  ciirnMi;  ct  ailjux.nre  (Ji^narilur  per  iiifTila    ipjiiits, 

qu;L'  iiiulia  ct  ni.iMia  suiit  ii  itiis  apud  f)cutn.  (!uin- 
(|U(' roiiipjcsschius  urnlioneio  noUiain,  ncc  mora 
6iirrc\il  palir  noslcr  et  rcvitil  :  ct  ccce  «lctuliinu» 
80  lari*iin   istuJ  in  lcstinioniutn.  »  IIjijc  ciim  auJi- 


111'tntc,  ct  l  (>c  cst  iiKiicimii  iikm'  saiiilalis,  toiifia- 
(Uc,  Ma''l!()ruin  niioniiii  (|iiibus  suslciilaii  <on- 
S'i«*vcrarn.  •  IIoc  ilixit  (iiinsi  proph-la  rccupcrandaj 
Mic  '-atiitalls.  Vciiiciilcs  aulcm  aJ  sepuicriiin  sanrli 
(oiifcsKoiis,  oravcruMl,  ncveruiit,  et  fonsolalioiieni 
a  Doiniiio  incrocruiil,  ct  vidciililirs  noltis  oninilus. 


vissoiii,  adniiratiis  stiin    vcliciniiiti^r,  cl   (;Iorilic9re 
crrpi   iionicii  Doniini    ciiin   r^-clcri?>  (|ui  Uyc  audie- 


piicr  (lui  claodos  fuerat  c\   iniproviso  fiurrcxit,  cl      baiil.  ct  rcpl,  li  suiii  oiniics  siupore  H  adiiiir^tliorxt 
cn  chis  a    Doiiniio,   succurrenU*   illi  B.   Stcpliaiio,      dc  ro  (|uod  coiili;,'erat  iilis,  el  (|uia  Dcns  talibub  si- 


Iiilaris  »1  ^aii.iciis  ire  ca"pil  :  Ouein  accipiiMites  pro- 
priis  iiiaiiilMis  posuinuis  supcr  allaio-,  cHricl)at  vo- 
lociier  a  corou  allaris  iisque  ad  aliud  cnrtiu.  mani- 
luK  ad  ca^Itiin  ercclis.  fiaudrbaiit  nmncs  qui  ad- 
crant,  et  piae  i;;auilio  al.i  flcliani,alii  l:i*lanl»s  iiym- 


gnis  taii(|uaiu  apertis  suum  sanctuiii   decorabat  ct 
honorabilcm  reddcLyl. 

X.  Item  iitinicuium  alind. 
Post  Iioc  anli^ni    iiiiranduiii  iniraculum  narrabl- 
iniis  aliud  signtim  (|iiod  tomporc  sux  revclationU, 


nos  (-1   iauilcs  Deo   canchant,    cl  saiicli   Slc|)liani      Deo  niiseranlc,  accidcril.  Iiiler  cajtcros  qui  congre 
incrila  prxdicalianl.  Ihinc  ai:lcm  pucnini  a  paren- 
libus  suis   dona.utn  rctiiitiiious  nobiscuni  ad  iiti- 


iricnduni  ob  taiiti  miraciili  (cslimoniiim. 
iX.  Item  uliud  miraculitm. 
Ilcm  quxdam    mulier,  iioniinc    Joaiina  Biu^iola 
de  Monte-gaudii,  qiii  iocus  sitiis  esl  Juxla  oppiduin 
Lcinovicarum,    vciiil  cnm  piiero  niuto  el   manco. 
Krat  cnim  iiifans  illc  eiiormis  ad  vidcndtim.  Os  aii- 


gati  fucraiit  inlirmo.s,  advcncrat  quidam  juvcnis  de 
vico  qui  dicitiir  S.  Ililarius  juxla  lieiicvcnli  (^l) 
cocnobium,  nominc  Slcphaniis,  qui  ca>cus  a  iialivi- 
lale  cxstitcrai,  cral(|ue  unicus  lilius  matris  vi«!u.R 
paiipcrtimae.  Ilic  duin  ornlioni  ante  scpulcrnm  H. 
Stcpliruii  ctim  cajlcris  vciicnicnfcr  insislerct,  cl  bA 
iniscricordiam  anxiiis  cxpostularcl ,  sanclumqiie 
Siepbanum  ut  sibi  co:.ferrct  auxiliitm  magnis  voci- 


tcni  cjus  disicrliim  vcisus  sinistiam   niaxillain,  ct  bus  iiiTucarct,  suliito  adcst  vi-lcs  divina,  qujc  roe- 

deiites   iiioriliiiaii    inoreijiis  erant,  nec  eial  nv-  rilis  be;>li  Slepliani   ci  resliluit  qua  minqiiam,  ot 

rum,  si  loqui  iion  poieral,  certc  comedcre  vix  va-  ipse  poslmodum   nobis  rclulii,    iiahucra;   lumir.a. 

lebal,  Manus  cjus  curva  admodum  et  dcbilis  crat,  lliinc  autem  pro  amore  Dci  ac  pio  bonorc  };loriosi 

ecilicet  siiiistra.  Et  qnid?  oravii  pio  pucro  mater,  coiifcssoris  Stepliani,  qtiia  [.auper  crat  cl  irdijicbat, 

stipplJcavit  nomcii  Doiitini  invocando,  cl  auxilium  ct  «b  lcslimoiiium  la:iti    miiaciil!,  in  domo  nnsira 

B.  Siepliaiii  pobtulando.  Quod  cum  fecisset,  meruit  Q  ad  milricndum  el  confovciidMm  reccpiiiuis  ac  ri  li- 

cxaiidiri  a  Doiniiio,  opitulatUe  B.  Stopliano  coiifcs-  iiuimus. 


sore  revercndissimo,  ct  sialim  locutus  est  mctus, 
ei  aiiniiraUB  sunt  turbae,  ct  tinior  magniis  iiruit 
Biiper  cos.  et  benedixrruiit  Deum,  qui  dedit  potesta- 
lcm  lalem  liorninibus,   atque  sanetilatcm  viri  Dei 


XI.  Jlem  aliud  miraculum. 
EoJcm  aulcm  die  qiio  iixc  facla    sunl.  mulier 
quajdam,  (jua;  jam  fere  p.T  ocio  aunos  lunicn  aiiii- 
seral,  Dco  piopiliaiile  ci    sa:icio     D<  i   auxil.ai.ic, 


omni  admiialionc  pleni  ac  sUipefacli  exlollere  C(E-  nobis  videnlibus  ct  niullis  aliis.  fciiciler   rccupcra- 

p^nnU.  Divulj,'antibus  fere  omniVnis  signa  ct  prodi-  vii.  Cui  ipsa  Iiora  ob  miraculi  rcverentiam  tonlu- 

gia  quie  quoiidic  Dei  bonitale  el  lieali  viii   inerilis  limiis  parvi  ninnusculi  alimoaiam.  Eiat  eniui   ccrie 

liebanl  iii  Grandimonlc  ac  niuUis  io    locis,  iii  qui-  lalis  coiisiictudo  uinc  temporis  apud  sancluni  isUim 

bus  memoria   nomini»  illius   bal)eliatur,  ccepcriint  de  quo  loquimur,  qiiod  phis   auxilii,  plus  Leiiclicii 

luulti  vcnire  coiicursu  ct  occiirsu  ex  provinciis  di-  confcrebal  viduis,  orpbanis,  viiginibus,  infaiiiibus, 

vcrsis,  iit  iiicritis  ipsiiis  de  necessitaiibus  suis  me-  pauperibus,  quam  divilibus.  Uoc  certe  animadvcr- 

rt-ienuir  a  Domino  Deo  cxaudiri.  Iiuer  quos  venc-  li;iius  in  miraculoriiin  ejtis  opcribus,  et  coinproLa- 

riinl  duo  juvciics  quoddam  sudaritim  in  nianibtis  vimus,   et  etiam    aliud   mirabile  el  miraculosum. 
stiis  loncnies,  qui  a  aobis  reqiiisiii  uiide  csseiil  vcl  D  Dutn  eiiim   pauca   iumioaria  per  diem  aiile  euni 

qiiid  (iiixTerent,  aiit  tiir  iniid  sudarium  poruirei.t,  corosfarciit,  pauca  vel   nuUa  ab  eo  ficfcnl  signa 
liiimJitcr  respondorunt    •    (    Domine,   iioiiiie   vos      aul  piodigia;  setl  cum  mulliludo  populonim  occur- 

prlor  estis  domus  istius'  »Quibiis  tale  dedi  respon-  r^-bal,  el  inulliplox  inullipliciias  luminuin  ac  ccrco- 


sum  :  4  Ita  cst,  filii  mei.  •  F.t  iili  .  t  Domiiic,  iios 
de  Lemovicensi  provincia  liac  orli  siimiis.  Causa 
pro  qua  iiiic  sudarium  istiid  dcfcrimiis,  lixc  csl  : 
Pal(ir  iiostcr  qucm  liabcmiis  supcrslitcm,  niodo  i« 
li;ic  bebdomatla,  gravi  ur;j;enlc  iiilirmilatc  di  f.iii- 
clns  est.  Audiciiles  aulem  signa  cl  proiligia  bcali 
vifi  Slepiiani,  invocarc  copiiimus  viriutcm  ejus  sii- 
p;'r  palre  nosl  o,  iil  Dcus  ct  Domiiius  nostcr.  si 
vcia  essent  Iiaec  qux*  audicramus  de  viro  islo,  suc- 

(■2-1 )  Bcncvenlum  c<almon:i>;tPritiin  onlinis  >.  Aii- 
gu^l;ni,   (luaijiis  al;  uibo   L:niu\'n3  disiar.s   loticij, 


riim  circa  cum  acocndercntur,  el  ciiain  omnis  f  rc 
Cfclcsia  iiitus  ct  foris  plurimis  luminaribus  solcii- 
niter  corustarct,  tunc  signa  ct  piodigia  diviiiiius 
lietant  ab  co;  quod  cuni  aniinadvcrliinus,  iiiulio- 
lics  lia'C  ceiiK  lilcs,  adiniialione  cl  Uelilia  rcplclta- 
iiiiir,  elurbana  vcrba  invicem,  pioiit  liceiiai  ac  .lc- 
ccb:t,loqiiebanuir,Ctedimus  cortcquod  Dcus  omi.i- 
polcnsiali  honoicac  laiiio  eum  iriadiare  \oi(l;ai, 
eo  quoil  ip-se   sanctus,  dum    in   muiid»   vivcicl,   a 

ciiji!sr(Nlitns  ynno  !(;!3:>  cccL-six-  Qncbeccnsi  allii- 

buii  suiil. 


«J>7 


VITA. 


10:< 


niiniJi  liiijiis  cognitionc  ac  vcncratioiif,  iii  (iiiav.tuni  \  stiMil,  oravil    ct  a  bcato  S:c|iliano  niivil.um  aiiv  * 


vuii;b.nl,  sc  virililer  el  tiimiiliior  occult-.ibal.  S.opis- 
Kime  vero  conlingchat  ut,  tnrl>is  advcniontibus,  vrl 
cnm  illi  ab  ali«iiio  m.-^gna  donaiia  D>i  amoro  oJTor- 
roiitur,  ut  inJe  Clirisii  pauncros,  qiii  ciiin  oo  «log-- 
Laiit  snsientarcntur,  ipsc  ccrnons  fugiobal,  ac  la- 
crvmabili  vo«e  dicebat  :  «  Dcus,  absoondc  nic, 
Dcus,  absconde  nie.  >  CuiiH]no  fialrcs  ci  (liccronl, 
rl  qnasi  increpamlo  eum  rcprrhcnilcntcs  :  «  L)t 
(]uid,  domine,  niodo  fngiii  qiiando  revorti  dobcros, 
cli.tui  si  fugisfos,  cuni  cornis  (c  a  f)omino  visilatiiin 
futMo?  >  Quibus  ip«e  linmiluor,  nt  erat  omniiiin 
iiiiiissiinns  ot  bonignissiiiius,  ^erbis  paoiru  is  rc- 
spondobat  :  *  Tiinco,  frati<'S,  iic  Di;iis  (i|nod  -jlisii!) 
moriia  mca  qnx  fcrc  parva  aiit  nnlla  sunt,  inilii 
iiidigno  rcthltuat.  •  Sic  niiniruiu,  sio  coilc  reriini 
tcniporulium  vitabat  flo  ftigiob.tt  ain  iciili;un  ct  of 
fliOiidain,  ct   si   qiiando  iiequiLal  curporc.   lanicn 

lOlilO. 

XII.  7ft'iii  aliud  miittcutum. 
E.iarrcmui  adiiuc  de  liis  qna:  vidiinus  vcl  aiidi- 
\iiiius  aliqiia  signa.  Iiiler  oyL't/«a  (juic  suj^  lovola- 
iionis  loiiijioie  fiobonl  proJipi.i.  veneniiit  fortiiitu 
percgriiti  in  Graiidiiuonte  oansa  oiaiidi,  lovcrlviiles 
de  Hiipc  nnialoris,  ubi  mcmoria  boatx-  virginis 
Marix  roliiur,  addoccnlcs  seoiiin  luniicieni  halten- 
leni  inannm  aridam.  Erant  enim  liomiiies  illi ,  ui 
audivimus,  dcNonhinannra  naii,  qiii  cuni  vidi^seiit 
ct  auilissoiit  qux  rutilabanl  iri  Crainiinionlo  luiic 


i) 


pro  filio  virilitor  eNposlnlavil.  Iloc  cnm  fciis.sct, 
recop  t  iltioo  fiiins  cjusgre&snm,  cl  solidatiC  suni 
l.asos  cjiis  ot  pIant:o  ct  aJniiratar  siini  cuil»;v.  Timo 
qiii  astabunt  populi  traxoiiiiil  chord.ini  ovmjali, 
hudaiitcs  nomeii  Domini  causa  lanti  inuaonli,  ou  - 
jus  Konum  cuin  aiidiv.mus,  nos  sc  Ilcet  e(  archi- 
rpiscopusad  erolosiani  venimiis,  claudum  ambulan- 
tom  iiiNcninins,  ct  laudcm  Doo  nddidiinus,  a(i 
allare  deducininr,  miranlcs  hoc  iniraonlum.  Turlia 
addncit  aliiini,  qni  c.tcus  jam  exstitorat,  qucm  l>cus 
visitavcrat,  ad  tumiilum  (/raxerat,  pro  quo  lnmcn 
roccporat,  unde  gaudol  Ecclcsia  cernens  Dei  m»- 
gMnlia,  laudalnr  Ooi  famulus,  congaudot  oinnis  po- 
piiliis,  vidons  divina  muncra,  ct  Stephaiii  p:odigia. 
Archicpisoopus  niiralus  csl  de  ca'Co  qiii  illiiminalus 
cst,  non  habens  ullra  spirilnm  pjoptcr  lantum 
prodigiiini.  Ex  una  partc  giaiiiiiir  rlandus ,  qm 
innr  aspitiliir;  r;rcns  aspiril  lumina  (ini  nuDqiiani 
vidil  lalia.  Ihcc  suiit  duo  miraoula,  facta  pi-r  paiva 
spatia,  (|(i:c  cernit  omnis  popiilus,  iiiido  laudrttur 
Doniinn^,  sanclus  Dci  extollilnr.  liidc  lans  Di 
otitiir,  ct  psalnius  Deo  oaiilauir,  co  qiiod  olaudMS 
graditnr,  lucc  ca:ciis  pcifiuilur.  Oinnos  laudcmn» 
D  miiiiuni  propter  duplex  niirariiluin,  aiii  sanctuiu 
sunm  scrvuhim  exaltavii  in  sscrnlntn. 
XV.  llt'inalii'd  niiractiluin. 
Adhuc  rcslanl  niiraoula  qii*  rrrlpil  Ecrlci:* 
Crandiinonteiisis    ordinis    8p:ilio    illiiis    lOMipotis. 


tcinporit  divina  opera  por  B.  Slophani,  mciila  glo-  (;  Piiella  qnofJain  adduritur  de  villa,  qux  Nobiliarus 

ditilui,  non  habcns  liimiiiaiia  qiiibub  vonianior 
Oinnia.  Kiaiil  quasi  lapilluli,  duri  v.li:  crvsljlluli  : 
tiiiilc  ad  sanrliim  dncilur,  ct  ad  lcrrani  prostcrni- 
(nr.  Oial  crgo  Ecclesia  pro  illa  Christi  funuila,  nl 
himcn  mundi  videat,  ct  Chrislns  eani  exaitdial. 
Squamx  caduiit  o.\  oculis,  quae  eranl  siiniles  cry- 
slallis,  ci  videt  qu»  iion  viderat :  quain  lunc  Dous 
re.spexorat.  Maria  ista  dicitur,  qii.-c  cornit  et  qiia; 
cernilur,  quod  a  nobis  sic  qnserilur,  ci  sic  nohis 
innuilur.  0  nova  Christi  miincra !  0  nova  Christi 
grstia,  qu3c  rutilal  por  s:ecula,  ei  fiilgol  in  EccJcsia, 
iiIm  sanclus  cxtoltitiir,  uhi  juslns  cognosciliir!  Quis 
unquain  \idit  latia  qiix  fiunt  iii  ccclesia  Graiidi- 
inontcnsis  ordinis  cuin  cxteris  prodigiis?  Lauduiur 


riosa,  insii.uanles  dixerunl  ilti  ninr.eii  :  <  Taiige 
c.\Q,  ut('uni;ii.?  poteris,  ntaiiii  ilt.i  arida  lociint  uui 
qiiiCsoui.l  liimulala  sancli  hujiis  nicmbra  sacraia.  » 
Qiije  ruin  f.^ci^sct,  illico  sanala  cst. 

Xllt.  Ilem  uliud  niiraculuin. 
Eodem  igitur  temporc  qui.lani  honio  amens,  no- 
inine  Guillelmus,  dcductus  csi  a  inalre  &ua  in 
(jrandiinonie,  de  vico  scilicel  S.  Marliiii  terra: 
Sudoris,  ut  Dcus  omnipolcns  (tcr  bcaium  Sloplia- 
i.oro  confcssorom  ei  reddeie  dignaroiur  sensiini  et 
meiilis  sobriolaloro  :  qii.-e  ruin  vcnissel,  ferc  per 
iridiiuin  ad  mcmoriain  Leati  Sloptiaiii  oraiido  el 
pi^sliilaiido  blclit.  .\ttamcn  sancio  Uci  inio.rcedeitlo, 
adoptu.s  e«t  priBlinam  incnlis  sux  sobriclaiem  :  qui 


IKtstoa  Lelus  et  essuttans  ciim   fiatiihns   noslris  ^  Dei  famulus,  apptaiidit  omnis  populus,  in  hyinnis 


« 


inloifuil  vindcmiis,  adjuTaiis  cl  vindcinians  sobric 
runi  ei». 

XiV.  Aliud  miracnlum. 
Doindc  iiarrahiniiis  miraculum  qiiod  vidiinii<;. 
.\dhur  injitobanl  in  Grandinionie  doir.nus  logaliis 
et  .\painionsis  archicpiscopus ,  cuiii  qiio  forit-  de 
quibusdum  negoliis  traclabainus  co  loinporo  v<-l 
bora  qiia  miraculum  istnd  acoidil.  Nox  enini  die 
jani  reccdcnte  accesscrat,  ct  pop-.ilus  cuin  luinina- 
riuus  acccnsis  tuinuluin  sancti  viri  ciicumdrdorat, 
et  niulicr  qiixdam  dc  Lemoviccnsi  cpiscopalu  liliiini 
ex  ule:o  ctaudum,  utcuni^iic  polcr.il   adduxil  ;  qt:x 


el  ciim  canlicis,  visis  tantis  miraculis.  Nuiic  igilur 
adiniramini,  o  fitii  cliarissimi,  daiilcs  honoiem  Slc- 
phaiio  Patri  voro  sanolissimo. 

XVI.  hem  aliud  niirnculnm. 
Dc  cxloro  enaircmus  aliud  landalih  sittiinm , 
quitd  D.  iis  cl  Ddiiiiiitis  iioslor  ad  lioii(>rom  tanti 
l'utris  ot  laiidcin  sui  noiiiiiiis  co  lciiiporo  osU-iidifC 
siKt  popiilo  voluil.  Apud  Suleniniac:iiii  viciiin  ^ii) 
(|uiilaiii  piitr,  noniinc  Otgciius,  grasi  iiiliom  lait; 
foltriiim  ubtjiio  porioiilah.ilur  aii  mnrtcin  :  (|ii(i(l 
oiiin  pator  ojus  (iuillolnius  ol  niator  ijns  AiliiMa 
nimio    d.doic   alllioti   vi.lisseiil,    vdxoiiml   ouiii  U. 


(2'2)  Solcmiiiactim   vicus    diinbns   a  I>cmovicis  (jiss'lus   liuiis.   nbi  l.abciur    nionaslCMun)  ordiiiis  S. 


Boiiciticii  a  saiiclo  f^li;^io  fuiidatuin. 


i^tjft                                  s.  sri:rnAM  chANiuMOMriNsis  loco 

Slcphano  el  Maliin  cornaluii,  cl  saiui»  factiis  csl.  A  lia»»  prialinai  baniutis  roftliiucre  digruirclur,  pro- 

Uocsignuni  picbbylcr  qiiiilani  iioiiiinc  Pclrus,  qui  millcns  el  volum  fac.ftns,  ul ,  acu  pla  fcanilale  et 

vidil  cl  audivit  cuin  mnllis  alii?,  iiobi»  poslei  Mc-  iiicolumilalc,  po&l<  a  ad  <jii6  uicnioriam  in  Ciandi- 

lilcr    .etulil;    ct    clian»    alius    presltylcr,    nomin»  nionl«  jiralulabiuKius  acc.krarel ;  <jiiod  tl  ila   fa- 

(iuido,  liujus   ordinis  Iralcr,  qiiod   cum   qiiadam  clum  csl.  Complcla  oraliom?',  illico  sanalus  esl,  ct, 

nocle  lemporc  rcvclalionis  bcali  coiifei>soris  Ste-  ul  vovcral,  in  Orandimontc  veiiit,  el  Dco  ac  btalo 

pliaiii   cum   caetcris   fralribus  custodiret   san^  tum  Slcpliaiio  I^lus  cl  irirohimis ,   nobis  ccrneniibus 

ejus  scpulcrum,  et  plebs  innumcra  ulriusque  sexus  aique  gaudenlilius,  «ralias  pcrejdl.  Cui  pio  amore 

causa  orandi   advenissct,  nuilicr  qu*dam  iiiter  cos  f)ci  ct  lionoic  lanli  miraculi   cappam  unam  dcdi  • 

tum  filia  cacca  adliiil,  quaipro  ipsa  fundcns  oraiio-  mus.  lllo  aulem  ia  lcmpore,  id  csl  in  Nalivilatc  S. 

iicm  cum  magiia  fiducia  ad  Dominum,  qualeiius  ob  Maria;  viiginis,  quinquc  iniracula,  lam  caecorum 

amorem  cl  honorcm  li.  Sicpbani  Buae  liliaB  visum  qnam  tlaudorum  aliorumve  iufirmorurn ,  r>ei  vir- 

resliluerel,  quem  lereper  oclo  annos  amiscial.  Ncc  mic  cl  B.   Slcpbano    inlcrccdcnlc,  ac  meritis  Dei 

mura  :  illico  visuin  rcccp.l.  et  Deo  omnipoicnii  qiii  Genitiicis,.  nobis  videniibus  el  audientibus,  mira- 

viderunl  astanlcs  popuii  graliascjiciunl,  acS.  Stc-  bilitcr  anle  lumulum    beali    Slepbani    pcrpetrala 


pbano  venerandft  confcssori. 

XVil.  Ilcin  miiaculum  uHud. 

Ilcm  alius  frater,  Joanncs  iiominc  de  Puichra- 

arboro,  nobis  vcraciicr  relulil  quod   eo  lcmpore 

venit  qusedarn   mulicr  de  villa  sua,  nominc  Pelro- 

niila,  cum  lilio  S'.io  arido,  ciijus  paler  jam  dcfun- 


B 


sunt. 

XXI.  Uem  aliud  miraenlum. 

Dcinde  in  exalialionc  sanci»:  Crucis  cum  di>inis 

laudibus  vchemcnter  insisleremus,  ecce  subilo  cla- 

mor  magnus  in  majori  ecclcaia,  ubi  corporis  beati 

confessoris  Stepliani  reliquix  lionorifice  tumulaiai 


clus  cral.  Qiicm   cum  vidisset  fraler  ille,  miseri-      crant,   orilur   el    vcliemenler   exlollilur,    Cunique 


cordia  moius  cst  supcr  eum  ,  et  apprebcndeiis  dc 
turba  flducialitcr  ohlulil  cum  bealo  Stepliano  ad 
sanandum.  Quod  cum  orasscnt  pro  co  ipscelalius, 
noinine  Aimerictis,  qui  lunc  temporis  tuniuluin 
viri  Dei  forle  cuslodiebani,  visiiavit  Dominus  Deus 
pro  amore  li.  Slcphani ,  el  sanatus  est,  et  accepit 
mater  sua  cum  dc  inaniims  fralruni,  el  abiit  gau- 
dcns  ct  exsultans  cuin  siiiiato  liiio. 

XVIII.  Ilein  aliud  viiracuium, 

Dic  autem  revelalionis  milcs  quidam  noiiilissi- 
nius,  nominc  Eschivardns,  cuin  lociilum  pori.iret 
pcr  clauslrum  cuni  ceeleris  ad  processionem,  in 
quo  eraiil  reliquiie  corpoiis  S.  Stephani,  a  quarla- 
iiis  fcbribus  meritis  ipsiiis  viriiiler  sanatus  est. 
XIX.  Ilem  aiiud  iuiraculum. 

Alius  vero  niiles,  nomine  Josselinus  de  Soloco, 
vir  nobilis ,  per  cumdcm  confessorem  Skphanum 


laiilo  ciamore  slupcfacti  cssemus,  et  cito  requisis- 
semus  cur  tantus  tamque  vchcmens  ciamor  in  ec- 
clcbia  fieret,  compcrimus  quia  muius  quidam , 
quem  nialer  sua  ad  sanctum  Dei  virum  ,  scilicet 
Slophanum ,  cum  magna  fiducia  adduxerat,  ob 
inerila  ipsins  recle  loquebalur.  Inlennissis  igitnr 
divinis  laudibus  ob  taiiti  clamoris  fragorcm  ac  ve- 
Q  nerandi  miiacuii  honorem,  cgiessi  de  locis  malii- 
linalibus  cucnrrimus  ad  iocum,  ubi  qui  a  nativilatc 
mutus  exslilerai ,  loquebalur.  Jam  eiiim  turbx 
cum  cum  cuslodibus  ante  allare  beaue  virginis 
Mariaj  adduxcrant,  laudanies  ac  benedicentes  Do- 
iiiinum,  qui  per  bealum  Stephanum  illum  visila- 
verat.  Cuin  auiem  illuc  venisscmus ,  invenimus 
eum  loquentem  ac  dicenlem  :  <  Dalc  mihi  ad  bi- 
bt^mhun,  date  mihi  ad  bibenduin.  >  Cucurrimus 
igitur  veiocitor  ad  aquam  quae  prope  dcfluebai ,  et 


ab  ipsis  quarlauis  eodem  anno  mirabili  niodu  sa-  dedimus  ei  ad  polnndum,  el  hoc  vidclicet  in  tesli- 

iiatus  est  :  qui  poslea  cum    fralre  suo  abbale  Su-  moniuni   tanli   mi.^-aculi.  Compieverat   atilcm  ,   lit 

icmniacensi  ad  tumulum  beati  viri,  ut  ci  et  Domiiio  nobis  videbalur,  juvenis  isle  lerminum  jam  fcie 

Jesu  Chrislo  gralias  ageiet,  incolumis  et  gaudons  duodecim  annorum. 

accessit;  sic  namque  longe  laleque  Dominus  Deus  XXI!.  Ilem  aliud  miraculum 

sanclitalem  ojns  diversis  declarabal  miraciilis.  ^     Illis  aulem  diebus  aluis  juvenis  qui  foreperunum 

XX.  llem  aliud  miracnlum,  annuia  in  lectulo  languidus  jacueral,  ad  tuinulum 

Cum  aulem  ha;c  mirabilra  qnolidic  ad  sepuloium  sancli  confesioris  Stephani  ab   amicis  suis  dtl.it  $ 


talis  ac  tanli  viri  in  Giandimonle  per  merita  ipsius, 
i)eo  disponcnte,  apcrtissimo  fierent,  el  rumor  tan- 
lorum  operum  pcr  divcrsas  regiones  admodum 
pervolarct,  accidit  ut  iii  oppido  quodam.  quod  Por- 
geria  dicitur,  homo  quidaiq,  nomine  Joannes  Gor- 
mundi ,  gravi  usque  ad  moriem  fere  per  unum 
aniium  urgerelur  infirmitale  :  non  cnini  valebat 
inanuni  ad  os  adducerc,  nec  pcdem  moverey  ut  ipss 
nobis  postmodum  relulil.  Audiens  ergo  S.  Slephaiii 
viiiiilem  ct  in^ignia,  lolo  cordc,  quia  orc  ncquibat, 
ctepit  invoc.ire  nomcn  Domini,  qiialenus  per  me- 
riia  beaii  Siophani  coiif'^ssoris  clarissimi  sibi  gra- 


esl.  Cumqiic  ad  sepulcrum  ejus  orareni,  ecce  sub- 
ilo  languidns  ille  Du-i  virlute  erigitur,  ct  abs^ue  ali- 
cujus  hoininis  adjutorio  incedcre  coeDit,  et  nobis 
ccrncnlibus,  qui  lunc  temporis  ibidem  cra.  js,  v- 
denles  ei  asiiicicnles,  gadus  lapideos,  qui  ai.te  al- 
lare  compoiili  sui.t,  viriliiei  ac  mirai.iliter  asccn- 
dit.  Crat  enini  hoc  signum  mirabile  et  d:ctu  incre 
dibilc  :  nam  brnchia  ejus  erant  quasi  ligiiea  sicca, 
et  tibia:  ejiis  siinililer,  manus  ejus  grandos  cl  pc 
des,  corpus  ejiis  niniis  inacilentum,  faciis  ejns  pai- 
lida  ac  vclicmenttr  deformis.  Quis  unquain  eum 
aspicc-oi,  qui  uon  oLsiuiWicerct  ?  Ex  una  jaite 


«06i 


VITA. 


10  54 


conipalicbamiir  ci,  ex  alierr.  conjiratiilaLaniur  ci    A  si  oie.  VidonU^s   atilcm  cjus   paiciUes   li«c,   proui 

XXlll.   lum  a'iud  miiaculum.  poliicruiit,    iii    Giaiulimniilo    ml    nicmoriam    luMli 

Arflinc  aulcin  iion  pij,'cal  vos  amliro  miiaiuliiin  Strpliani  atlduxcruiil,  ul    Dciis  cl   Oom  iius  ncsicr 

^iniuim   aKiiic   ploni^suiii,    (|iiotl   Oi  iis  oniiiipou  i's  cuin  pro  anioie  ipsiiis  a  ilanionc  libcraicl,  cl   scn- 

siia  mirifica  jjoniiale  pcr  Ik'uIum)  \iiuiu  Supl.ar.um  suin  ci  rcdiiorel  :  <|uoil   Dco  volciilc  il   Lealo   8:5- 

af.uJ  Gluloruin  ^illam   opcnui  di^natus  csl  cod.  m  pliano  ini  Tccdc.Me  ita  faclum  cst.    Deimlc  juvcr.i» 

aimo  SU3B  revclalioiiis,  id  csl  iii  fcslo  S.  Mlcliaclis.  islc  scnsu  rccuperalo  ac  libcralus  a  (l;c  nine,  a  no- 


In  prxfiita  vllla  nuiidin.T,  ut  moris  illiiis  vilhc  csl, 
rclcbrabanlur  :  cl  eccc  subilo  lioiiio  (jiiii.Iaiii,  iio- 
niiiic  Aiidrcas,  in  ipsis  niindinis  lcbribiis  anxic  iii- 
vad.tur.  Comquc  fi  bricilaicl  pciic  uscinc  ad  mor- 
lcHi,  el  vidcrciur  sibi  qiiod  amplius  vivcrc  non  pos- 
set,  convocavil  Eccle»ia;prcsbylcrosaiqiie  cltTicos, 
r^etcrosiiue  aniicos  s>!os,  cl  conrcssipiic  facla,  cor- 
poic  et  saiiguinc  Domini  iioslri  Jcsu  Ciirisli  muni- 


bis  cl  a  fratribus  nostris  ex  injur.a  fratribiis  i.o- 
slris  ill;'.ta  vcniam  iiumiliter  pctiit  1 1  impi;iravil,  ac 
promisit  qiiod  dciiiccps  mil'am  moUsliam  cis  la- 
cerc  pr.Tsumerct.  Cognosccbal  cnim  et  conliii  b »- 
tiir  manifcstc  quod  Dotis  cum  |iio  l.inio  iacincre 
a.l  Qa;{cllaiu1iim  Salanx-  Iradidissjt.  Sic  ni.ni- 
rum,  sic  ccrtc  potrslis,  si  placl.  animadvcr:cre 
qucinadmodiim    Dciis  omnipoiens  injuiiain  scrvo- 


vit  tc.   iHiii.de  jussil  juxparari  omiiia  qua;   funeri  ^  riim  suoruin  vebemenier  ulci^ciliir,  et  boi.ilatcm 


suo  crant  ncccssaria,  et  dum  cxsequi;c,  ut  viiiiin 
laeral,  paiarciitur,  inlirmus  illc  (;ravitcr  ca'pit  ni- 
u)io  dolore  alHigi,  el  ad  nioilcm  usque  pcrdiici. 
QuoJ  cum  viJcreiit  qui  asU(l;aiil,  deposticrunt  cum 
(lc  li'cto  in  lina  supcr  stiainoitta,  ul  moris  est 
Cbrisiianis  mori,  uiunusquc  ojus  siii)cr  pcctiis  cjiis 
i:iiplicantur,  ociili  claiuluiilur,  .'\:il;clilus  ojus  rcrc 
ex  iDiu  csstinguilur.  Ciimque  ccrncict  sc  mori,  ul 
potuil,  in  cordc  suo  exoiarc  ct  invocarc  c(rpil  H. 
Su-pbauum  Grandimonlcnais  ordiiiis  paslorem  pri- 
inuiii,  ut  sibi  coiifoiTCt  auxiliuin  :  qi.od  si  faccrct, 
ad  tumulum  suum,  duiu  convalosccrei,  coiic  lus 
properaret.  Lt   qtiid    dioam  ?    Lccc  islc  qui  sic  iii 


coi  um  ac  sanctitatem  diulius  abscondi  miuiniu  pa- 
litur. 

XXV.  Ilem  miracultim  uliud. 
nciiiiie  eiianomus  aliud  miraculum  quod  nou 
esl  silc:il>o  prj^lercundum.  lo  illis  diobus  infiMna' 
Laliir  quidam  aJolcsccns,  nominc  Pcirusde  Sclio'a, 
npuJ  vicum  qiii  S.  llilaritis  dicitur  in  lerrilorio 
Lemoviconsi.  I!ic  autcm  cum  gravi  mo  Lo  pciicli- 
tarclur,  usquc  ad  M)orlcm  pei  ducius  cst.  .\uilicn- 
les  vcio  oius  viciiii  ct  cogiiati  convcnciunl  iii 
unum,  qualciius  ci  cx.sequias  prj.>pat'arenl  ;  sed 
inalor  cjus  nimio  dolorc  ainicia,  suli:u  ariipicns 
slupcum   (iliim,   (^t   acccdcus  a  i    liliitui  suuiii    qtii 


corde  suo  loquobalur  (iiam   orc  ULquibal»,  a  cir- c  '»  iLMia  jacclial  oxanimis,  nihil    peiiilus  xulcns  ne- 


cumslantibus  ;am  moiluus  pnlabalur.  Et  qni,]  ? 
Ecce  b.  Sti-pbaiius  coufcjsor  pius  ac  vcneiandus 
i  «pparuit,  et  in  specic  biiiiiiiiis  candidissiini,  ciijus 
i  Larba  prolixa  ct  cauJida  ;  veslimcnta  aulem  cjiis 
eraiil  aiba  sicul  nix,  ct  capilli  ejus  candidi  ;  cujus 
facies  velutsol  rutilabat,  liabeus  pbialam  ai|ua  sa- 
lulifera  ploiiaiu  iii  maiiu  sua.  Cumque  Doi  sancius 
luiidoict  aqiiam  illam  supcr  corpiis  iiilinni,  qiiasi 
subridciis  a<;  iu-labundus  ait  illi  ;  i  NdIi  limorc, 
quia  inodo  iio.i  ir.orieris,  sed  sanabciis.  1  QiioJ 
:'Mn  dixissot ,  disparnil  ,  ot  illico  qiii  pulabatur 
ii.ortuus  siirrcxit,  el  sanus  facliis  est,  cl  nari.ivil 
clrcumslanlibusomnia  qua;  sibi  accidcranl,  ct  mi- 
lali    sunl    iini\cr.^i.    Poslca    vonil   iii  Graiulimon- 


qut  audiens,  mcnsuravit  <  iim  a  capiio  usqiie  ad 
podis.  ut  inde  heato  Stcpbano,  cui  cum  vovebai, 
cl  pro  quo  ei  bumilitcr  siipjilicabal,  cinilcla  lierol, 
qiiam  posloa  juvcnis,  si  couvalesceroi,  ad  scpul- 
crum  viii  Dci  gaudcns  et  exsultaiis  dcf<  r;ct.  I.a 
mnlor  pueri  aiixia  de  lilio,  posiulabat  auxiiinm  a 
B.  Su  pliano,  dicons  qiiod  si  filium  suuin  ci  re  l<io- 
rol,  ad  cjus  liiinulum,  Deo  volonle,  ducorol.  e;  om- 
nosqiii  asiabanl  simiiitcr  oraLaiil.  Ccriubji  t  ul 
moiluum,  plaiigcLant  quasi  viam  univors;c  cariiis 
ingrcssum.  Maier  ejus  jam  crat  dc  viia  ejus  dcspc- 
rula,  uiule  flcbat  quasi  dcsolala  cl  vi.lu;ita.  Et  (piid 
plura  ?  ad  oralioiiem  niati  is  reviviscit  fa^  ics  jiivo- 
nis  ;  circa  galli   conliciniuiu    juvc:ieni    \ivuni    cl 


lcin,  ut   sanct;»  viru  promiscrat,  visitarc  cjiis  se-      inciduincin   circiiniaslanles  aspi<  iiml   ai:|iic  susoi- 


» 


piilcriiin,  el  ba;c  omnia  nobis  veraciler  vi\a  vocc 
rclalit  ,  cl  (|UCina.'.inoiltim  ojus  corpus  inagnum 
acocpit  rcrrigcriiii;i  ad  e/rubioncin  a.jii.i;  illius  salii- 
lifcra;,  ita  ut  vidcrelur  sibi  quod  Cssol  in  paraiiiso 
Dci. 

XXIV.  Ilem  aliud  miraculum. 
hto  in  teinporc  juvcnib  qui.iam  rustious  dc  vil- 
lula  qux  vocabiilo  Boi^vi  dicilur,  r  [il.tus  spii  ilu 
inali;;iio,  alquc  iia  cl  inJii^natione  pUnu'>,  advcrsus 
fialrcs  iiosiros  (ie  Excliisa,  cruces  (|uas  pro  melis 
tirca  iieiiiiis  suuni  posucrant,  violcnlcr  cxlraxit  et 
i;:ui  cumbussil.  Qnod  cuin  fecis.sct,  arrcplus  cst  a 
d;i:uiuiie,  ct  cfr,iii  ciini  vcbcmonlcr  exagitare  el 
ravil.r    cllligne,    ila  ul  r.cmir.fin  posscl  cognrj- 


pinnl.  Oinncs  auloni  lieiim  lunc  laudaie  iiiripiui.t, 
cl  sa;.ct  tau-m  Lcati  Sicpliani  dignis  lauiii,;iis  cx- 
toliuni.  Cujus  I  'iam  mator  foio  pcr  loluiu  aoir.iin 
iii-vil  sudariaio,  qiiod  pnslea  e\olutu  anno  ad  sui- 
cii  viri  Dci  s^pulc^uni  iii  Giaiol.ini.nte  dviliilit  su- 
pcr  ca))ut  siiuni.  Il;ec  atilom  oiiinia  ab  co  ui- 
('.iciivius  ct  a  inatie  sua  ct  a  coiisoi<iino  sno,  ol 
ab  aliis  qui  ci:m  co  \ciioraiit  up;id  iios  in  Giji.di- 
raunlc. 

XXVj.    Jtcui  viiraculum  nliud 

ApuJ  Ati\e  iam    o|pii!iini  orat   <;u;c.lam    vdiia, 

iiominc  Dca,    cojus   filius,    i;oiiiiiif  i  eiiiius,  ii  llr- 

maLa!ur  usquc  aJ  iii';rlcm.   Palii  Laiur  auieiii  iror» 

bum  gMluris  gravis:.imiini,   ila  ut    ucc  quiJcm  to- 


n\s 


S.  STI  PIIANI  (:RANmXIONTE.NS:S 


ior.i 


«|i.i,  no<*   rnmodorf,    nrc  s.alivain  (1o<^lulirtr   xalrrcl.  A  in  Ifinpoic  <.o;i((ri  ^;;iliis  <"ial  goi.cralls  convonlin  iii 


Kr:«t  ciiiiii  fjrios  cjus  ci  jiuia  iiiinis  livida,  cliiKCiig 
fi  rc  i]iiasi  \ilreiiii).  J:iccl):il  aulcin  in  lci  tiild  huo 
ijuasi  morluui,  ct  iJc  vila  ejus  pcnc  oniiics  dcspo- 
ral>aiil.  Malcr  vcni  cjus  niinis  aiixia  rl  Irislis  flc- 
i  nt,  hmiciiiahaiur  ,  cjulaL>al,  dcsol:il):itur,  criiics 
suus  a  capite   vciiil   ainciis  cflfccu  cvcilclial,  vcsli- 


Graniliiiioiilc.  iil  csl  in  fcslo  S.  Mic!>afli».  F.l  lioc 
sigiiuni  vitlcriiiil  i:l  aiiilic:  iinl  fcrc  pliisqijam  diiccnli 
fralrcs,  qiii  ihi  coiivcncr;inl,  c(  iniilti  ci  illit  prz 
(^audio  laorvnias  rundctianl.  ac  noLis  \idcntiLns  ci 
iniraiitilias  ci<a:rici$  iljjs,  quasi  vcsligia  Palris 
siii    pic   okciil:iliaiittir.    Nos    vero  iii    lcsiimonium 


mciita  sua  Si-indcl>al,  auKiliinn   dc  8U|>cit)is  qiurrc-      tanii  niiracuii    laniquc  ccleliris  digitos    nostrot   iu 


Ikat,  ncc  csnijdiri  poluii  prolilio  usqiicquo  cuin  vo- 
vit  R.  Slcpliano.  (aimqiie  vovis&cl  cuni  sancto  Dci, 
ct  illiiin  dcprccala  fiiisset  qualcnus  Miiiiii  sunm 
rcddcict,  iicc  niora  :  Juvcnis  illc  maiicm  siiain  co;- 
pil  invocare  ac  diccre  :  Bonn  inalor.  >  Cui  illa  : 
<  Adbuni,  tili  mi.  >  El  (ucurril  ad  cnm.  Tuin  ille  : 
«  .Malcr  Uona,  Ircs  percgriMi  liac  iioclc  vcnluri  sitiil 


B 


cicatricihutf  illis  inrcrre  prxsumpsimus.  Clam  au- 
lcm  nialcr,  ul  siipradixinius,  lilium  suum  iU  sana- 
liim  rcpcrisscl.  slupcraclj,  cl  ouiiii  admiralionc  et 
cxsiillalionc  plcna  ca-pil  clamare,  el  cuin  larrymii 
diccrc  :  <  Yciiilc,  vviiitc,  viJete  Dci  omiiipolenlit 
niagnalia  cl  prodigia  qux  fccit  super  lilio  iiao  pi  r 
B.  Sicplinhi   n.crila  ;   respeiil  ccric    miscr  ain  ao- 


ad  liospitium,  qiios  prccor   ut   bcnignc  cl  lioiiorificc      cilKc  siix,  lil>erans    niiuni  mcum  a  niorle  per  san- 
rccipius,  ac  snrsuin  in  aliiori  cu-naculo  cuin  digno      cluin  suum  ct  rcslitucns  viu*.  >  Congregala  esl  igi- 


lionorc  ascciidcie  facias.  Nani  S.  Sicplianiis  vcnlii- 
rus  est  ciiin  cis,  cl  post  galli  c.iiitiim  mc  prisliii.T 
s.iniUli  resliliict,  cl  dciniio  INliO  c.Tpcllano  liic 
aiiie  inc  lcclum  ad  «|uicscciiiluin  pracpararc  nii- 
nimc  diUcras.  >  Cunujue  l;oc  ila  disscriiissct,  si- 
Iiiil,  igt;oi°aiis  qiiid  dixcrit,  sicul  poslmoUim  nol  is 
iii  Grandimoitlc  aiile  altaic  cum  matre  ct  siipradi- 
clo  Pctio  presliytcro,  audicnl.bus  nuiUis  cx  iio.siris 


lui  omiiis  muU*tudn  popnli  oppidi  Au\etix  in  domo 
biijus  \idu:f.,  ul  vidcrcnl  sigiM  cl  priNiigia  qux  Dcus 
pcr  l].  Slcpliaiium  ibidcm  niirabililcr  fccerai,  ct 
oiitnes  ntiraii  suiit  de  liis  qu:c  vidcbanlur,  cl  lau- 
dave:'unl  Dcum  in  coclebtibus,  qui  facit  mirab.iia 
magna  »olus.  Amcn. 

XXVII.  Item  mifarulnm  aliud. 
Adliuc  non  pigcat  cliaritali  vc^lrie  audire  signiim 


fralrilius,  fidditcr  narravil.  Al  vcro   nialcr  vciiiens  pcr>piciiuin   ac  vcrilalc  pcrlucidum ,  qiiod  tcnipora 

juvcnis,  cuni  ii.-«c  a    filio   audisscl,  astaiit.'^    ibiilem  revelalioiiis  li.  Slcpliani  gloriose  ac   inaiiifeslc  ac- 

Sii^pcdicto  capellam  ct  nuillis  aliis,   sliipcfacta   et  ciderit.  Eraienim  iii  vico  .Vmbajiaco  liomo  pauper, 

^audio  rcplcla,  co  quod  liliiim  loqucnlem   qu.c  jain  nomine  Sicpliatiiis,  cui  erat   filius,  Pclrns  nomine, 

ab  licri  ci   nudius  lcrlius  aiidirc  neqiiaqiiani  polc-  q  ex  utero  maliis  suac  claudus  ei  jam  fere  decenni». 

val,  ronpit  pr:c8tolari  ndventum  D.  Sicphani  ct  pro-  Hic  eiiim   quasi  qiioddam  icplibile  rcptabatur  pcr 

missum  citni  fiduci.i  sui  cliarissimi  lilii.  Illis  aulem  tcrram,  cura  volebat  incedere.  Cumqite  pater  cjus 

cxspi  ctant;l)us  ct  pire  gaudio  adniiraittibus  ac  cu-  auilissct  signa   cl   prodigia  multa    qu:p  licbant  in 

riosc  vigilantibus,    invicemque   ioqueiitibus,   dum  Grandimonic,  rogatu  el  consilio  viciitornm  suorum 

gallus  senicl  aut  bis  voccm  ex  niore  dedisset,  subito  puerum  portavil  ad  tumulum  D.  Stepliani  confessu- 

acgrotns   niatrem  ad  se  venire  fcsiinanter  vocando  ris.  Cum  auleni  ibi  per  biduum  aut  iriduuin  mo- 

im(>cral  :  qu:c  cito  consurgeiis,  cclcriicr  ad  ftum  rain  rcissct,  fame  coactus,  et  quasi  diflidcns  d« 

propcral,  ct  quid  vcllct  clemciilcr   ab  eo   rcquirit.  Dci  bonit:.!e  cl  B.  Siephani  sanctilate  rever.siis  est 

Cui  ille  :  «  Maler   bona,  ccce  S.  Slephaniis  confes-  ciim  filio,  niliil  penitus  proficiens,  quia   intredulus 

6or  cjregius  ct  venerahilis  ordiitis  Graiidimoiitcnsis  pcriiia:;e'.iai,  ncc  peiseverare  volucrat  vclul   con- 

pastor  p  imiis,  mc  miscruni  modo  dignalus  est  vi-  teinncns.    Videnlcs   vcro   vicini  cjus   et    qui    eum 

silaie,  cl  ircs  digitos  suos  in  gulturc  meo  pie  ttans-  agnosccbnnl,  quod  quasi  slultus  et  iiicredulus  tam 

figere,  ci  ila  sanare.  Quac  st  fortc  diihitas,  accclcra  ccierilcrel  ciiunnitcr  recessisset  a  tumalo  viri  Dci, 

cl  \iJe.  Ccrlc,   Dco  propiiiante  ct  B.  Slcphaiio  iii-  ncc  spem    aut  tidcm  haberel  in  optTibus   divinis, 

tcrccdciitc,    sanus  ct   incoliimis  effectus  sum  ac  si  D  qux  jiigitcr  ihiJe.n    divinilus     fiebant,   increpare 

ntaluni   nunquam    iiabuisscm    vcl  perscnsissem.  >  eiini  caD|>erunt,  ac  vcrbis  durissimis  fottiter  redar- 


Tunc  mater  accensis  Inminaiihus  cum  Pclro  sa- 
ccrdote  el  aliis  qui  ibi  adcrant,  accessit  ad  lilium, 
ct  inquisivit  diligcnlcr  utrum  vera  esscnl  qti.-e  dice- 
baiUur  a  filio,  an  non.  Et  cum  diligenler  exploi  arct, 
invenil  paniios  quibus  coopcrtus  crat  juvenis  illc, 
coiitagio>ic  Inorbi  madefaclos,  ct  tria  foramina  iii 
guliurc  cjus,  duo  a  sinislris  et  unum  a  dcxt:  is  ip- 
sius  gulliiris.  QuoruiD  trium  fornminum  cicnlrices 
posica  in  Grandimonlc,  cumeum  mater  cumpres- 


gucrc,  cl  cuiu  omni  (iduci.i  ei  diccre  :  «  Revertere 
iniscr  el  niiscrahilis,  rcvertere  cum  liiio  iii  Grandi- 
moitlc,  et  noli  incredulits  pcrmanere.  Uesuine  igi- 
liir  vin-s  lioiiiiuis  liddis,  el  tolle  filiiim  el  puno 
anic  allarc  ci  Dci  viii  st  pulcruin.  <  Crcdidit  i^ilur 
honio  vcrbis  lidi  l.uiii,  ct  ni  r.raiidinionlc  nlliilit  li- 
iiiiin,  ct  hiteiilcr  logicns  ihi  diniisilcum.  Put  aii- 
lein  claiidus  sic  ucquilcr  a  pairc  incrcdulo  diniis- 
sns  pcriiiancitat  jiigiter  ad  januani  ccclesia,  peicns 


Lytcro  siipradiclocl  aliis  quamplurimis  adduxisset,  eiecmosynam  nb  introcunlihus  in  templnm.  Ciim 

fei'ent«m  in  capitc   sudarium  et  candclam  in  maitu  aulem  perscvcrarei  pulsans,  et,  prout  novcrat  orarc 

persp''xiini!s,   iit  quasi   in  ore   duornm  vei    trium  vel  ah  aliis  insiriictns ,  qnacierct  aiixilium  de  s«- 

ustiiiui  slaici  onuic  vcrluni  {Deul.  \\\).  Nam  illo  pcn.is  ,   iit   Dcos   cl  Doiiiiiiiis   nostcr   pcr    recrila 


iOOi 


.)0 


VITA 


m^ 


B.  Stcpliani  revelarc  [f.  relevaro]  dignarelur  iiul)e-  A  et  gravi  perurgcri  niolesiia.  Aiigcbaliir  dc  tlic  in 


cilliiaiom  sui  corporis ,  cxauilivit  depiecationiMii 
ojiis  inibcricors  el  iniseralor  piut.,  qiii  salval  onincs 
sporaiiles  in  <c ,  el  qiii  vuli  oninos  aJ  agiiitionem 
veriialis  vcnirc,  apori<'iis  oi  siniini  iniscricordi;u 
su;i',  dando  ei  saiiitalen)  perfoclain,  qiiia  consoli- 
dai;e  siiiil  bases  cjiis  ol  |)iaiilvP-  Hiijiis  lei  testos 
sunl  proiniscui  scxcenli   viri  et  niuiieros  innuinc 


dicni  infirniitas  cjus,  in  tantuni  quod  ncc  nicdici, 
ncc  aliqnis  alins  oi  proficere  possct.Kl  quid  dicani? 
pene  usque  ad  inortcni  deducta  esl.  Ciiniquc  ocrnc- 
rct  sc  niori,  ct  fere  do  sanilalo  siin,  lani  ipsa  quam 
vir  cjiisct  cxlcri,  dcspcraicnl,  posila  est  in  cincre 
01  oilicio  ,  ul  mos  cst  ("lirisliaiiis  mori.  Tunc  ipsa, 
prout  poliii!,  cum  viro  siio  lociila  esl  diccns:*  Ecce, 


rabiles  qui   cuin  pi iinitus  agnosccbant.   Nos  vcio,  Tir  nieus,  nl  ccrnis,  morior,  cl  viain  iiiiivcrs3C  car- 

111  dc   lanlo    lam(|iie   prelioso   miraculo  ccrtioios  nis  ingiodior.  Ungo  te,   iii   nnminc  Donilni    noslri 

rcdderemur,  ol  liilaiiorcs  oilicoionuir  .jussimiis  oimi  Jesu  Cliii>>li,  qnaicnus  me  olT.ras,  et  vovi  as  H.  Slo- 

adJuci  ad  nos,  quein  \idiiiius  ciectuin  ct  anibulan-  phano  confessori,  primo  vidolicel  ordinis  Grandi- 

lem,  atque  c.x  cjus  oic  audivi.nus  suani  quain  pri-  niont^^nsi:)  insliiutoii.  >  Tunc  vlr  ejiisad  voccin  ip- 

luitiis  liabuit  iiifirinila:cn)  ;  (leiinic  vero  sanii.ilem,  siiis   liium  acoipiciis  i.li;peum,  mcnsnraYii  cum  a 

quani   per  H.  Slopiiani  iiuiita  divinilus  rocepciai  ,  capile  nsijiie  ad  pedes,  .".c  doiiido  oa-pil    lilnm  ccra 
veracitcr  proiuinliaiiloni.  H;t'c  >idimus ,  liac  audi-  ^  siiperinduere.  Ipsa  vero   niulicr,  prout  valcbat,  in 

vituus,  lijcc  lestamur,  ha^c  cliaritati  vesliae  lidcliter  corde  suo  B.   Stepbar.um   lirvocabal.  Cnin  aulom 

annuntiamus  ,  ul  credalis  signis  et  prodigiis  isiis  porscverarct  in  oralione,  subito  appaniit  ci  B.  Ste- 

quie  audilis,  ot  sic  (idolilcr  credonles  vilam   ;»;ler-  plianus  multitudine  discipMlorum  snnriim  constipa- 


iiain  liahe;)ii>.  Aiiien 

WVIII.  llcin  aliud  miraiulum. 

Cum  dicat  aposlolds  l'aulus  .-  Cliarilas  non  <]uoe- 

rit  qu(e  iua   tuni,  scd  qua  Chrifti  (I  Cor.  xiii);  el 

Doniiiiiis  in  Evangolio  :  Qui  crediderit,  el  baptiza- 

lus   fuerit,   salius  erit   (Murc.    xvi}  ;  ct  Aposloius  ; 


tiis,  cl  apprcbendens  maiium  mul  eris  (te\train , 
qnasi  subiidons,  ail  iili  :  «  Sur.;c  velocilcr,  non 
enim  moricris,  sed  sanaberis  ab  bac  i:)firniitatc.  i 
Hunc  aiilein  nemo  videb;it  vcl  audiebat  nisi  sola 
iiiulier.  Cuinqne  lcvassot  cam  B.  Steplianus  a  lcc- 
oiulo  infirinitatis  sna',  suncxit  niulier  sana  el  in- 


Sine  fide  impussibilc  at  yUicere  Dcu  {Uebr.  xi)  ;  ct  columis  cffjcla,  et  ita  disparuil  S.  SlcplKinus.  Yir 
idein  aposliiliis  :  Fides  esl  sperandarum  subslaniin  aiitcm  cjus  cum  aspicerct  eam  surgenlem ,  niniio 
rerum  ,  argumenium  non  appareniiuiH  {iiid.};  id;o  siiiporc  circum  iatus,  roqiiisivit  ab  ca  quJd  boc  es- 
dileotio:iein  vosiram  modis  oinnibus  cxhoiiair.ur  i:i  set,  dicens  :  «  Heii  ,  doinina  mca !  bcu  !  qnomodo 
Oomin  .,  fiatics  clKtrissinii,  ut  corda  veslra  ad  an-  ^  ita  cst?Pulabam  te  niodo  niori,  nunc  viden  tc  sa- 
dienduin  etcrodciiduin  prxparclis,  qualcnus  ca  qu;e      "am  et  inooliimem  atque  liilarem  cffeclam,  (luid  esl 


(1«  l{.  Slopliano  viro  sanctissimo  Palre  noslro  iti 
voluiniiic  islo  scripla  ropeiiciis,  cum  ( inni  fidiicia 
ac  boiiignilalc  rccipiatis,  credatis  ,  diligatis  ,  pia- 
nuiiliotis.jboiontO!»  pro  ccrlo  qnod,  iii  quaiiluin    po- 


lioc?  )  Cui  illa  arri.Ions  ail  ;  <  Cerle,  mi  doniine  , 
D.  Sloplianus,  cui  mo  \ovisti,  modo  dignalus  cst  ad 
ancillam  suam  veniro,  et  cum  miiililiiJine  discipii- 
lorum  suoniin  nubi  indigna?  muliori  apparere,  cl  nt 


tiiiiiMis,  l)oo  inspiranie,  ul  supra  diximus,  vera  (>l  cernis,  saiiam  cl  incolumem  bonus  el  sanctus  vir 

\c  issiina  oonscripsimus,  nec  ctiam  oiiinia  qu>c  de  Dci  mc  iii  pacc  diniisit.  t  Tiinc   facta   esl  Ix-litia 

eit  sc.il  ciida  erant  vol  scribi  pcterant,  liuic  pa^iiia;  inagna  elcxsuUalio  in  domo  iii.T  cl  in  omni  caslello 

(oiiiniciuiaic  \oIuiinus;  (1110.1  sisoriberetilui',  forsitjn  illo  in  illa  die  et  deincops.  TN»slea   vero  niulior  illa 

niiiiiiii'- orodoienlu;'.  Mulla  siiiuidom    sigiia  et  nii-  visitavil  fratres  noslros  qui  babiiant   in   provincia 

ra  iil.i  qii  0  pcr  merita  ipsius  a  Dco  perpetrata  sunt  illa,  ct  in  coiilinio  castolii  ejiis   apud  Auram-Von- 

div.ijis  iii  locis  sivc  provintiis,  noslris  loinporibiis  tosam,  et  narravit  eis  qux  sibi  acoi.leranl,  et  qno- 

qi:ai:qiiaiii  a  lcgiliniis  peisonis  revclatioiio  jiiridica  niodo  Dcus   per  D.  Stophanum   visilare   ol  s.inare 

faola  aiulixiiiiiis,  sub  silciilio  prxlciire  disponimiis;  dignalus  cst.  Ttadi.liUiue   tres  solidos  Rotc::e;tsis 

sod  p:iu(  a  el  ooitiiira  liuicM  riplurx*  coinnioiid.iiniis.  D  inonetJC,  quos  deforrcnl   nobis  iii   Craiidimonto   ad 

.Audiviinus  siquidem  quod  iii    Uodcnsi  cpiscopatu  faoicndam  slatuam  ceream  in  memoriam  (anll  nii- 

(picmdani  piieiiim  Dcus  per  euin  suscilavorit,  tiijus  racuii,  qiiam    poncrenius  antc    tumulum  B.   Slv 

11113^:0  oeiea  :i|»ud  qiianidatii  domnin   r.Os.liani,  iiu;c  phai.i. 

dicitur  S.  .Mio!i:io!is,  dclala   Cit ,  tibi  in  moiiioiiani  \\1\.  Iic-ii  miracutmn  aliud. 

laiiii   niiraculi  iii   ecoli'si;i   co:isei  vatur  ac  denioii-  l;i  co-ioin  loriiloi  io  apiid  castolluin,quod  S.  Bau- 

;-lra;ur;el  etiam   in    Uolencnsi   opiscopalu    mulla  (iolius   dioilur,   erat   qTciiain   miilior  nobililatc  ot 

eum  fecisse  sigiia,  quT  ut  r.obis  vi.lelui",   oblivioni  goncre  peispicua,  quic  fralres  noslros  perinaiicnles 

iDiiiiinc  sunttiadciida.Nam  uxor  ciijusdain  militis,  apud  Auram-Vonlosam,  cl  ordinom  nostrum  valde 

Aniaudus  noinine,  doininl  vidclioet   tujusdam  op-  obnixcquc  dilij/.linl.  Hiijus  \ero  inulioris  (ilius  par- 

pidi,  quoJ  Uiipis-oxcisa  vocatur,  per  ipsuni  sanata  vulus,  temporc  revelationis  B.  Slepliani  confcssoris, 

csl  boc  modo  :  Monse  deniiiue  Augiislo,  annovide-  gravi  infirinitaie  iiivadiliir,  el  penc  nsque  ad  nior- 

Iiccl  ah  liiCi.nialioiic  Domini  1192,  stipiadiola  niii-  t. m  dcducilur.  Quod  cum  vidissol,  maler  ejus  no- 

l;or  qiia^  Horoiitia  ditilur,  gencre  ac  nobililale  son  biiis,  anxia   ortioiltir  ac    ft  l.ilis.    liilinnilas  autom 

pioii.iate  noioiis  .   ox  improiiso  fobritilarc   cuepit,  pueii  dc  dic  in  dioiu  a:i^moiila'atur ,  unde 'ct  sa- 

PATBOL.  CCiv.  3V 


iMi 


s  ^if:i'hani  GnANDiMoNfrNsi^ 


lot^ 


jtrailicU  tlomiiia  ^inxior  (■llii.it.-buiiir ,   a<.  <ii)li)rc  iii-  A  iji^lr'*  si>o,  Mi>rcatore   nuiiiinr,   rtpiii<e  ar  iiiali(i.e 

rr.iO  |ioiliirli:il)alur.  Quu;  luiii  aiwJiNsei   viiluu-.s  B.  (icsurviie  consuevcral ,  in^K  ssa  e»i  causa  r.ipieiiCii 

SU>|ilMiii,  ({iix  .isskIuc  rieiiaiit  iitOraMUiiiioiito,  vovU  ((;rriloriiim   I.ffrioviccnsis  cpiscopatus.   Faciura  «st 

ciiiii   R.  Klrpliano  coalcssori ,  cl  si:iliin  puer,  beo  aulcm,  cuiii  dcvaslnront  rt-rc   uiiivcrs^e  terrx  iiliu.i 

viilfiilc,  rcsliliitiis   cst   pristiii:c    haimati.    Fralrcs  qu.'e  .sita  c^t  jiixta  Grandiino.itttm,  c(  circurii<|(iaqiie 

4|!ii  lioc  vidcrunl  el  audicrunl  veracilcr  nobis  r^-  diffiisi  p?r  t(;rr:tiii  illam,  qnidam  iilurum   vciitrunt 

liiliiiiiit.  ad  quenid.im  vicum  S.  Salvaioris,  ubi  capi(>ntcs  i.i 

XXX.  lum  aliua  mtraculum.  pioditioiK-  qiicfndam  cieri/um,  norninc  Geran  uiii, 

Ilcm  in  territ-rio  Lomovicensi  apud  vicum  S.  Ju-  duxcruiit  caplivnm  apnd  AmbasiacJim  viciin»,  queiu 

iiiaiii  eraiil  duo  lioiniiics  ^'encre  cl  nobiUiatc  per-  nimiis  cruciatibus  ainigcnlcs,   vcrbisque  duriskimis 


f-picui,  quornm  unus  I((^rius,  allcr  Pctrus  vocaba- 
lur.  Qui  qiiadam  dic  cuin  ej^rcdcicntur  de  vico  su- 
I>radic!o  ad  proniovcnda  negoda  sun,  obvium  ba- 
bncrunt  qucmdam  niililcm  profui^um,  iiominc  Ge- 
i-a(diini  (le  Oraioiio,  qiii  caus.i  rapiiMidi ,  si  aliquid 


el  incrcpationibiis  pariier  coinminanles,  ac  manicas 
fcrrcas  cjiis  manibus  appl.crinJes  ,  dislricic  iii^avi.- 
ruiit  ad  stipitcm,  pr.cslolanlcs,  ui  mjuie  faclo  i  unt 
divcrsis  criKialibiis  intciiiiicrciil,  eo  qiiod  uniim 
dc  consortio  suo  apud  viciim    supnKJicium  incrie 


fortiiitu  invenirel,  lcriam  iliani  cum  complicibus  crutlclissima  pciilidissent.  Clcricns  cKuiim  iilc  vir 
iiivadcrc  ciipicbal.  Cumquc  ob\ios  baberct  supra-  bonus  eiat  ali|uc  suavis,  et  magnam  liduciam  ha- 
(liclos  viros,  gavisiis  esl  valde,  ulpoic  qui  de  rapina  bcbal  iii  lloinino,  ut  qui  (ali  ac  tanla  proditionc  ab 
fc  cl  siios  fovebat.  Gapiens  autem  illos,  transtuiit  ips^is  nialclicis  caplus  fiieral ,  nullo  m.ido  creJeie 
»os  in  tcrian)  aliam ,  ac  rclrusil  in  earcerem ,  uLi  poterat,  qiioil  l)cus  cuni  :ib  ipsis  dintius  torqucri 
fatiic  ol  inedia  ac  fcrro  alllicti  fere  per  duos  menscs  ^e'  tcncri  pcnnilteret  :  iiiidc  sciiietiiisiini  oralio- 
jiioram  fcccrunl.  Cum  aulem  cerncrent  se  ninois  nlbus  nii\\\c  vigiliis  pcr  tolam  noclcni  illaiu  alacii- 
n (K i:»lilius  allligi  alquc  tor^iueri,  ae  dc  sua  salulc  l''r  offcicns,  loto  coide  coppit  invocare  noiiicn  Do- 
«•t  lilh^iationc  fcrejani  dcsperantes,  elaniare  coepe-      mini  cl  auxilium  H.  M.iri.ie  virgiiiis.  I>eindc  divcrsis 

nint  ail   Doniiiium ,   ut  {Mir  auxilium  verae  crncis,  «xborlationibus  atquc  doprocaiionibus  cocpit  invo- 

qiM;ciat  in  Granditnontt;,  ct  pcr  nierila   B.  Sle-  carc  B.    Stophanum    coiifessorcm    saiirtissimiim  , 

pbani  confcssoris,  prinii  pairis  ordiiiis  Graiidimoi)-  alqiic    t:)libus  vcrbis  cum  obnixc  olHagitare  :  c  O 

(cn>,is  eos  liberaivl.  Factiiin  csl  aulcni ,  Oco  inisc-  beale  Sti>p!iaiie  !  o  oonfcssor  saiulissimc  !  o  Paler 

laiito,  cum  sic  p 'rscvcrassciil  per  totam  noctem  amantissimc  !  milii  indigno,  miliique  niiscro  scrvul(v 
iltani  cx  iittiino  cordis  afficlu  Deiun  deprccimles ,  q  tuo  cclcrilcr  succurrc  modo  ;  succurre,   iiiqtiam  , 

adfuit  iliis  divina  luii^cratio,  qiiae  per  virtutcm  su-  nam,  ut  ccrnis,  captus  siim  jiuta  sfpulcriiin  Uuin, 

pra  lict.x  cruois  vivilic:e,  ct  pcr  inerila  D.  Stcpbani,  ubi    mulla   miraciila  ,    ego   in(ti;{n<i8  ,  oculis   ineia 

Iil)cravil  eos  iali  niodo.  Mane  dcniqoc  faclo   diei  porspexi,  qua;  divina  largilate  ac  boniiate  sxpissime 

illius.  qnac  eral  anie  vigiliam  B,  Joannis  Baplistx,  sunl  pcrjicliaia.  Eia   iiunc,  doniinc,  f:ic  ciim  sorvo 

ex  iinproviso  cccidcrunl  maiiicae  de  nianibus  Ilc-  tuo  miseiicordiam,  et  libera  mc  ab  liorum  nialfli- 

rii  viii  supradicti,  seddc  altcrius  manibus  /itinimc  C:)rum  cruddiiate  ,  iic  ji;aiidoaiit  supcr  m«  oiiine* 

ceciderunt,  usqncdum,  Dco  duccnle,  voncrunt  ad  qui  affligunl  mc!  Siirge  in   a.ljutorium  meutn,   el 

«lomum  nosiram  dc  Castancariis,  ubi  a  fralribus  ostoiide  polcnfiam  quam  te  vciaciter  credo  oblineie 

cum  giuidio  el  alacrityto  pro  hor.ore  ct  rcvorcnlia  apud  Dci  bcncvolenliam.  Si  ciiim  meliLerarc  decie- 

lanii  niiracult  susccpli ,  pcr  tres  dies  quicvcrunt.  vcris,  cl  ad  sopulcrum  tuum  me  salvun)  dediiseris, 

Fralres  autem  loci  illius  nuniium    nobis  goncralc  invocalio  noinen  tuum  assidue,  et  tua  magnalij  iiiiu 

capiluiura   celebranlibus  in  GraiKiimonlc    liac  de  ccssabo  manifeslare.  »  Cumque  Iiaeo,  el  lioruin  si- 

causa  feslinanter  dcslinavcruiit.  Qiioaudiio,  uitra  n\\\\:i  pcr  lolam  iioclcin  illam  anxius  diccrct,  ap- 

inodum  gavisi  sunius,  el  ad  nos  ui  venireiit  fialrcs  propinquantc  jam  diluculo,  ccce  subito  obdoriniuni 

obviam  illis  transmilicrccuravimiis.  Vonicntcs  vero  U  qiii  ciaiit  in  babitaculo  illo.  Dum  autcin  jaccnnt 

viri  illi  cum  fratribus,  a  nobis  cl  ab  oinni  convcnlu  qiiasi  morlui,   cx  improviso  adfuil  graiia  Dci   ct 

tionorilice  suscepii  siint  in  Grandiinontc.  Manicas  auxilinin  B.  Slepbani.  Liber:aur  clcnim  clericiis  , 

siquidcni  ferroas,  quibus  gravitcr  aslricti  fuerant,  cui  auxiliuin  conliilit  Doniiuus,  pro  qiio,  ui  crc<li- 

accipientes  de  inanibiis  corum,  cum  hyinnis  cl  lau-  mus  ,   i  ogaveral    B.  Sicplianus  ,    ul   liberarctur  a 


(iibus,  eteosdcm  paritcr  ad  scpulorum  B.  Sicpliani 
conrcssoris  gaudentcs  obluiimus,  ubi  qui  adveniuiit 
in  lostimonium  Inni  pr.voluri  miraculi ,  pcndcntcs 
illas  manicas  assidiic  ccrncre  possunt.  Ha^c  autcin 


iicxibus.  Liijcratui  siquidcm  :)  stip  (c,  nuiio  obslante 
bgaininc.  Sed  adliiic  depciKknt  iii  nianil.>us  cjus 
iii;vnica;  fcrrcie.  Vidcns  vero  scliberiiin,  Dci  qiiauic 
auxilium  ,   ul  pcr  B.  Sicpbunuin   suum   diictorei)) 


omtiia  peracta  snnt  anno  qninlo  revcialionis  ojus-      pixvium  reducalur  ad  bospitium.  Egrcdilur  de  do- 


Uctn  B.  Stopbani  confossoris. 

XXXI.  Iletn  (iliud  miracutHtn. 
.tlailcm  auicm  tompi-siale  accidit  cl  aliud   niira- 
culuni  non  minus  mirandum  ao  cclebranduin.  (>i'iis 
tnim  ()eslifcra  alqne  rrudcliSijima  .  (iu;c  ciim   in;»- 


mo  ciim  fidiicia,  apcrta  rcperit  ostia,  qucm  divioa 
clcmcnlia  ad  iiostra  duxit  liiniiia.  Laudes  canunlur 
Doniino,  qiias  nostra  ps  illit  coiicio ,  pro  liberaio 
miseio  a  |»ravoriini  cigaslulo.  Durae  franguiilur 
inanica-,  t|iia>  (ran.-itulit  de  carccrc  ,  suspendunlur 


for.9 


VITA. 


1070 


aJ  innuituin,  piopler  lanlom  ii:iiaculiiiu.  Laudalur  A  ac  «upor  fiim  poneiHes,  alque  diceiilos  .  t  SaiiC*) 


inde    Doiiiinus.,  ct  bouus  pastor    Sloplianus  ,  por 
qiiein  diviiia  iiraiia  fecil  lanla  prodigia. 

XX\.I1.  Ilem  viiracitlnm  aUud. 
Qmnlo  anno  icvelalioiiis  l»e;«li  Sl.nliani  confes- 
soris  accidil  qiioddam  iniraculuin  apud  Angiiiiacnin 
vicura  in  lcrrilorio  Lcuiovic«'iisi,  lali  niodo.  Erat 
ibi  prcsliylcr  quidain  nominc  Gcraldus,  gonoro  oi 
digiiitaie  perspicuus,  capelianBS  crclosi.e  S.  Mar- 
lialis  apostoll  qu*  sila  csl  in  loco  illo.  Cni  ox  ini- 
proviso,  nescio  quo  casu,  lalis  surJitas  acridil, 
qiiod  si  oinnia  cyinbala  pulsarentur  vel  tynipana  ad 
aures  ejits  movcrentnr,  niliil  pcnitiis  audire  possot, 
ul  isdeni  picsbylor  postniodum  in  Grandimoiite 
conm  nobis  pluribus  rctuiit.  Qui  cuin  cernerel  se 
attditum  oninino  amisisse ,  perrexit  in  ecclesiam 
Sancti  Martialis,  ubi  cst  nieiiioria  beati  Slcpliani 
runfessoris,  ad  aliare  B.  Marix  seinper  virginis,  ct 
ojusileni  n.  Stepliani  confossoiis,  cujus  dciitcm, 
«|Uom  eidem  presbyioro  dcdimus,  pro  reliqiiiis  accc- 
pii,  iiidulus  liiieis,  cl,  manibus  abluiis,  consignavit, 
ct  lotigit  undique  aiires  suas,  baboiis  iiduciani  ina- 
giiain  in  Uoinino  ct  beato  viro  Stepliano.  Qui  nocle 
suii^e  ;aente,  ei  Deo  miseranto,  sancloque  Stcpliano, 
ul  ciedinius,  succurrente  ac  pro  ipso  orante,  me- 
ruU  recuperare  auditum  ,  ila  siquidcin,  ut  ipse 
poslea  nobis  Grniiter  rctulit,  dupliciler  quam  prius 
audisset. 

XXXIH.  Jtem  alind  miraculum. 


B 


Slopliane,  confessor  L'ei  egiogie,  succurre  iicbis 
IkmIIo,  ul  rcvivisral  piicr  iste  nam  si  cuin  pcr  lo 
icciipcral)iinu<:,  ipsuin  cuin  candela  hac  ad  tiiniu- 
luin  tunin  in  Giaiidinionle  alacres  porducemus.  > 
liitcriin  duin  liax  ago  eiitur ,  vidcbai  visionom 
i|uamdani  adoloscens  iii  liunc  inoilum  :  apparcba'. 
siquideni  ei  qnidani  senex  capite  candido,  acbarba 
prolina,  iiidutns  no^tro  l.aLitu,  ct  dicebal  ei  :  <  Ve- 
ni  niocuin  in  Grandiinontc,  ibique  saiiaberis  ad  tu- 
niuliini  B.  Slcphani  confcssoris,  Doniino  propi- 
tiaiiie.  I  Sequebaiur  eum  aJolosccns,  ut  sibi  vide- 
batiir,  viam  carpens  ,  sed  vir  ille  disccdcbat  ab  eo 
in  itinerc  :  unde  pucr  qui  qiutsi  inoiluus  jaocbat, 
inagna  vuce  cunclis  qni  aderaiit  audieniibus  cl  mi- 
raiitibus  clamabal :  i  Hcu  !  hcu  !  ubl  csl  vir  ilic  qui 
nic  diiccbat?  Nescio  quo  ivit.  >  Et  sic  videnlibus  ct 
gaudcntilnis  cunclis  qui  adcrant,  Dco  iniserante,  et 
bcato  t^lephaiiu  pro  ipso  oranle,  rcdditur  vita;. 
Igitur  qiii  adslabaiit  iiiicrrogare  euni  coe|)erunt , 
qua  caus.1  sic  clainavcrit.  Quibus  ipsc  ait :  <  Ignoro 
nlriim  riamavorim,  an  non  :  sed  mibi  vidcbaiiir  ut 
a  quodani  eanclissiiiio  liomine  ducercr  ia  Gruiidi- 
inonle,  qui  alii|uando  rocedebal  a  uie,  cum  cssciuiis 
iii  itincre.  Et  liac  de  causa  fortc  rcquirebam  nbi 
pcrgcret  illo.  »  Andicntes  siquidtiiu  bxc  oniocs  qui 
ad  exscquias  dcfunclionis  ejus  confluxcranl,  adini- 
ratioiie  mullimoda  sliipcfacli  iaudarc  cu;pcrunt 
nomcn  Doniini,  ci  bcatnni  Stopbaiium  niagnis  vo- 


l'er  idom  lempus  accidit  aiiud  miraculum  in  Ca-  C  cibiis  et   landibus  ovtollere.  Deindc  pra:falus  Itcr 


dnrcensi  tcrrilorio  apud    Saliiiiacnm  vicuni.   Eiat 

ilii  qiiidani  fainili.iris  fralrum  do  Lassiaisscras  et  dc 

Podio  Girberli,  iiomiiic  Arnaldus,  cujiis  filius,  Der- 

nardus  noininc,  gravi  torripilur   fcbrc  in  Angiisti 

inense.  Vidcns  vero  patcr  adolcsccnlis  filiuni  suum 

quem  vaide  d.ligebal,  nimio  dolorc  porlurbaii.  ocR- 

pil  ansius  esse,  cl  quid  a^orct  ignoraLal.  Attamen 

inisil  ad  qucoidain  amicuin  sunin,  Bcrnarduiii  €on- 

st.-(iitiiii  nomiiio,  i|ni  apnd  Sarlalcnseni  viciini  tuiic 

teinporis  niorabalnr,   iiidicans  ei  intirinitalcm  lilii 

sui.  Nani  isdein  Bcrnardus  suuni  iioincn  puero  iin> 

posuerat,  ciiin  de  sacro  foiitc  liaplisniatis   ipsum 

iiifanloni  olevassct.  Undc  anxius  cflicilnr,  cl  usquc 

ad  blialuin  pucii  fobricitantis  concitus  aceelciavit ; 

cuinque  vonissel,  iiivenit  adolcscenlem  jam  peniius 

desliaitum  ,    nec  videntcm  ,   nec  audientem  ,  scd 

qua»i  inoituuiii,  iii  cilicio  ct  cinere,  ut  moris  est 

Clirislianis  vifain  liiiire,  projccliirn.  Paler  voio  ado- 

lebceiiiis,  ct  qui  cum  eo  eranl,  flcbant  ct  laincnta- 

baiitiir  siiper  dcstiliit:one  juveois.  Bernardus  autcm 

Couslantini  cccpit  consolari  patrcin  pucri  el  cxtc- 

ros  qui  iii  illa  doino  erant,   talibiis  verbis  :  «  Fra- 

tios  ililcclissimi,  vidcte  ne  fltverilis,  ncque  dolore 

alii|iiw  |H>rturbeiiiiiii,   scJ  omncs  iiivicein  deprcce- 

■  niur   Deuin    oiniiipotenti>m  ,   quateniis   pro  amore 

iH-aii  St.pliani    coiifcssoris  Grandimoiilis,  puerum 

isiuiii  prisliiix  restitual  saiiitati.  •  El  placuit  om- 

nibus  seruio  isle,  et  vovcrunl  eum  onines  S.  Sic- 

r— 


nardus  Constniitini,  palrinus  ipsius  pucri,  dukit  cuiu 
secnm  in  Grandimontc,  ul  vovcral,  ad  scpulcruni 
bcati  Sicpliaiii,  qiioruiii  fidoli  nairalione,  audionli' 
busqiiniiipliiriniis,ilivina  gratia  largicnte,  bxc  om- 
nia  didiciiniis. 

XXXIV.  Aliud  niiraculuM. 
Eodom  aiilcni  anno  quo  lixc  fat  ta  sunt,  id  ost 
circa  fostivitatem  S.  J..ucx  cvangclistie ,  uccidit 
quoildam  miraculum  aique  .stupendum  apud  cas- 
tellum  qund  dicitur  Mons-Mauriiicnsis.  Ignis  in- 
gens  atque  copiosus  cx  iniproviso  cocpit  vastare 
domos  supiadicii  castclli,  in  quo  pcrmaiicbat  homo 
quid.im,  noniine  Peirus  Soutarius,  familiaris  cu- 
jusdam  doinus  nostra>  rcligionis,  qu:c  Entrefis  dici- 
tur.  Ilabebat  siquidcm  homo  istc  doinuin  raagnam 
inter  oeteras  quae  ab  igiie  coniburcbaiilur,  plenam 
monsilibus  el  bonis  quamplurimis  adoruatam  alqiie 
oniislam,  contra  quam  ignis  vclicincns  quasi  mi- 
nando  ul  eani  omiiino  incendcrct  atquc  popularct, 
vcniebat.  Videiis  vero  familiaris  supradiclus  ignem 
vehcmentem,  cum  suinma  fcslinatione  de  domo 
egrcditur  intrcpidus,  nihil  secuni  dc  boiiis  omnibus 
educens  vcl  rapiens,  cocpit  clamare  roagnis  vocibus 
et  dicore  :  «  Sancte  Sicphane,  confessor  cgregie , 
atque  instilutor  ordinis  Grandimuntcnsis  veneran- 
de,  tu  scis  quia  loto  tempore  vitx  mex,  in  quanium 
valui,  Deo  inspiranle  ,  dilezi  le,  et  liliis  atque  di- 
scipiiiis  diu  est  quod  fldclitcr  dcservivi.  »  Tunc  qui 
adsiabant  omnes  amici  cjus ,  et  qui  vcnerant  ul 


«071 


S.  STKFMIAM  (.riANhlV.ONTENSIS 


iori 


ismi   adjuvarcnt,  r{jcpcrurit  (Miin  vclioiiKtntrr  itKTe-  A  nos  rmiilins.   qiialci.us    oratiotiihiis    noMrls    apud 


pare  al(|u(!  reilarj^ucrc,  ct  v.i  cuiii  rnagiia  iin!i{{tia- 
tione  diceic  :  «  Quid  agis,  luiscr  hoino  ac  miscra- 
bilis?  Nonnc  coniljurcnleiii  altjuc  (lcvaslaiilcni  orn- 
nia  ij^iicincopiostini  aiJ  tiii  [»criii<icin  vcitirt;  ccniis? 
Pcriiiillc,  ol>sccianius,  iil  alii  ad  cxs|)oli:iii(Iaiii 
donium  iiigrcdiamur  ,  alii  siip^r  tcctiiin  asceiida- 
mus,  ut  Yci  sic  doinum  liiani  et  uiiinia  liona  tua  ab 


I)iiMii  <l  B.  Sicplianum  ci  aiixilii-.pi  ctjiifcrrcmiis. 
AiKliciitcs  s>:(|uidi'iii  iiival^tuditicm  sui  forporis  , 
(;ravil.-r  a(nii.'iiiiiir.  Eiat  ciiim  aniiciis  iioslcr  at  jiKf 
(ohsaii^iiiiKMis  ,  ;,'(ncic  tiuoquc  al(|i)c  noliiliiatc 
pcispituus.  tiiili;  f.aircs  iii  uiiiini  ronvocaiilcs,  ct 
rcin  ipsain  cisdcm  significanlcs  ,  irijunximus  ul  pio 
co  oiarcnt,   ei  auxilium    a    Domino  pcstalareiit. 


ignc,  Dco  volciitc ,   cripiamiis.  »  Qiiibus  illc  ail,  ut      qiialcnus,   inlcrccdcntc  licalo  SKpliano  ronfessorc 


eral  magnac  lidci  ct  proliilalis  vir,  quasi  sultsair- 
nando  el  iiicropando  respondit  :  «  Vidclc,  cliaris- 
feiiiii,  videtc  ne  fccerilis,  conlido  in  Dco,  qiiia  do- 
mus  inca,  Ojo  aiixiiiat.tc,  et  bcato  Stcphano  siic- 
curieiitc,  nc((uaqiiain  ab  isto  inccndio  inodocoinburi 
vcl  dcvasiari  polc:it.  Rccoditc,    ictcditc,  aliis  ^.uc- 


saiictissimo,  Dciis  ci  Doniiniis  n().«U;r  ei  auxili(jm 
dc  feupcrnis  curilerrc  digiiarctur.  Poslmodum  vero 
vcloci  cursu  iiunlium  nostrum  cum  ferculis  acgro- 
tanti  necessariis  millcre  curavitnus.  Cumque  do- 
nmm  afgroti  festinus  intiaret ,  iiivenit  eiun  jam 
posiluin  in  cincre  el  cilicio,  ul  moris  esl  CLrisiia- 


«•iirrile,  milii  vcio    miniinc.    Est    alius  queni  vos  ^  nis  mori,  amicos  cjus  cjulantcs  ac  flcntcs ,  cl  es- 
jicscilis  vel  vidcrc  potcslis,   qui  ine  juxabit  et  do-      sequias  prxparanles,  clericosqne  psalmos  psallcn- 


iniim  meam  ab  isto  iiicendio  libciabit.  >  Et  iicriini 
alqiic  itcruni  claniabat  cuin  niagna  voco  :  «  Saiiclc 
Dci  Stcphane,  mihi  indigno  famulo  luo  auxili:trc  , 
ct  donniin  mcain  ({Uin  tua  cst  ab  isto  igne  dcfcn:!c.  > 
Ad  baiic  vocem  sulito  ignis  ille  disgolviliir,  fugit, 
ct  conculilur  ,  domus  illxsa  ab  ipso  rclinquitur  ; 
fii  us  vero  bcncdiciliir  ,  et  sanctus  Dei  Slephanus 


tes  fct  cancntes.  Jacebat  siquidem  quasi  morluiifi  , 
nibii  pcnitiis  videiis  ,  necfiie  aiidicns.  Erat  enim 
vigllia  Omiiiuin  Sanctorum.  Convocans  eum  cuiii 
magr.o  claniore  nunlius  pisedictus,  et  <um  magno 
cjulalo,  cccpit  ci  dicere  :  «  Dominc  Iteri  ,  ecce 
adsum  nunlius  doniini  prioris  Grandimoiitis  ,  oh» 
sccro  vos  pro  amore  ipsius,  ct  pro  dilectione  quam 


niagiiis  laudibus  cxlolUlur.  Nec  mirum,  quia  ignis      crga  cuni  habetis,  quaienus  in  corde  vestro,  si  ta- 


ille  omnes  doinos  devaslaveral  circumiiuaque  , 
iiec  domum  illam  unqiiam  tangere  potuerat  , 
quia  virtus  divina  illam  pcr  bealum  Slcphanuin 
obsei  vaverat.  Poslca  vcro  vir  ille  cuni  filio  sno  in 
Grandimonte  venit,  ct  Deo  ac  beato   Slcphano  pro 


nien  ore  non  polestis,  orationem  fundalis  ad  Domi- 
num,  qualciius  pro  amorc  ct  bonore  beati  Stcphani 
confcssoris  vos  cx  hac  invaleiiidine  relaxare  digne- 
l!ir.  >  Et  quid  dicam  ?  ad  vocem  ei  aiiininiitiouf  ro 
liu]us  nunlii  iniiiinus  ille  cocpit  eum  iii  cordc  in- 


beiKficio  hujus  miraculi  laadcs  el  gralias  rctulit  ,  *-  vocare,  ct,  prout  potcrat ,   bealo  Slephaiio  suppli- 


ct    nobis   vcracitcr  ac   lidelilcr    haec  omnia   lese- 
ravit. 

XXXV.  Itetn  aliud  miraculuw. 
Accidit  eodem  tempore,  circa  fesiivitalem  B.  Lu- 
€X  evangelistse,  apud  vicutn  S.  Juniani  in  territo- 
rio  Lemoviccnsi,  miraculum  gloriosum  la!i  inodo  : 
Iterius  de  Monte-Valerii,  de  quo  raentionera  siipe- 
rius  fecimus  ,  quem  Dominus  Deus  omnipolens 
ipso  anno,  per  virtutem  vivillcae  crucis  el  oi)  anio- 


cabal.  Tui.c  onines  qni  aslabaiit  simililer  pro  eo- 
dcn!  oralioneni  ad  Doininum  fundcie  iion  ccssa- 
Lai.t  ,  et  B.  Slephanum  oralione  as&idua  depreca- 
bantur,  ut  pro  ipso  fesiinanter  oraret.  Facta  auicni 
ora;ione  diulius  ab  omnibus  ,  inhrmus  repei.te 
sanalur,  vuilus  ejus  in  melius  commulaiur,  Ijp.tus 
elTicitur.  Ita  siquidem  ut  vesligium  invaletudinis 
in  ipsiiis  corpore  penitus  non  remaneret.  El  qui 
prius    fleLant  amici  cjus  ,  ir.odo  Iselantur  ,   eiquc 


rem  beali  Stephani   conlessons,  ue  ergastulo  car-  congralulanlur ,   et  lacia  est  Ixiitia  magna  el  ei- 

ccris   liberaverat,  ex  improviso  lethargico   morbo  sultaiio  in   illa  domo  die  illo  ci  deinceps.    Post- 

invaditur,  et  fere  usquead  mortem  deduciiur.  Fle-  ea  vero  venit  s&nus  eflecius  el  alacer  in  Grandi- 

Ijant  igitur  sui  ,  et  oinnes  nali  ejus,  eo  quod  vide-  nionle   tumiilum    bcati    Stephani    visilarc,    cl  ei 

ronl  omnes  lali  ac  tanta  eum  invaletudine  labo-  ^  gralias  referre  Dro  duplicalo   beneficio  sanitatis , 

rure.  Jam  enim  desperabant  de  vita  ipsius  ct  inco-  ct  iiberatione  carceris  facta  in  spalio  parvi  jein- 

luntitate  sui  corporis.  £t  quid  plura  ?  dirigunt  ad  poris. 


S.  STEPHANI  DICTA  ET  FACTA, 

Stepharii  de  Liciaco,  uti  conjiciaius,  jussu  conscripla,  et  a  Gerardo  Ilerii  in  Vita  ejusdem 

ta  se  composila  inserta. 


l.  Bie  breviter  comprehenduntur  atque  concludunlur      Grandimonit^nsis  institutor  primus,  dilectus  Deo 
virtutei  conversaiionis  atque  sanclilaUs  beali  Sie-      ^t  hominibiis  ,  aKiue  eremita  perspicuus  ,  humi- 

pnant  confessori».  , ....        .     . 

lilalis  ,  virgiiiitatis,  veriiatis,  obedientix,  abstinen- 

&.nctus    igitur   Stephanus,    venerandi    ordinis      ,:je  ^  patsenti*,  lidei,  spei,  chariiatis,   pnMlcniio:, 


II 


1):5  LICTA  ET 

jiisliliac  ,  forliiudiiiis  ,  tenipcrautir  ,  c;vloiai  iiin- A 
quc  vtrlutuin,  ut  suimtius  pru^dixitiius,  urnutu  do- 
coralus  exsUtil-  Parvus  fuit,  ut  ita  Jicam,  ct  nta- 
giiiis;  huinilis  et  altus|,  pnupcr  ei  dives  ,  spiritua- 
lia  rariialibus  ,  %tcrna  tcmporaliliiis  pra^posuil , 
cl  scipsuni  intcgre  Deo  sacrilicavit  ,  cl  proplcr  il- 
luiii  solum  omnia  rctiquit.  Speciosus  corporc  ,  scd 
$p'.'ciosior  corde ;  graliosus  SLTinonc  ,  sod  g^alior 
opire ;  nobilis  generc  ,  scd  nobilior  ^aiictitaie  , 
foi ina  nii^iunis,  uorma  porfcctionis  et  via  fuil  sa- 
lutis.  Vi{;iiiis,  oiationibus,  suspiriis,  geinilibus,  la- 
cryinis,  gcnunexiouilus,  jejaniis,  elecmosynis  va- 
caiis  stuJiose,  vila  spiritali  el  doi^li  iiia  salubri  flo- 
lebal  el  rcdolobal.  Pennis  sanclje  conlomplationis 
frequentor  sur-.uiu  volabat ,  ardenti  desidorio  in 
cffilis  habitabal  ,  totuiu  cor  in  Doiui  o  tigore  sal-  ^ 
agebat.  Diviniius  illuatinatus  aliob  itluininabai , 
cadilus  iiiQammatus  alios  inflaminabal,  medullitus 
impinguaius  alios  impinguabal,  funditus  inebriatus 
alios  incbriabat.  Torita  feriea  die  ac  nocle  indu- 
lu&',  arinisqne  ^!i\inis  uii-.liijue  munitus  regaum 
perenne  lum  sil.i  quam  pluribub  aliis  viiiiilcr  ac- 
quisivil ,  e(  aunis  roie  quiiiquaginla  in  propt^silo 
sanclitutis  sanclisbiiue  persevcians  ,  niiles  glo- 
riosus  ad  rogoni  };'oriosiiiii  lino  glorioso  m  IJus 
Februarii  mi(jra\il,  Sleplianusque  inerilo  voca< 
(us  ,  quanta  sit  gloria  el  bonore  coronalus ,  non 
boluin  pioprijB  |Hjf80i:«  iniranda  perfeclio  ,  ve- 
ruiii  cliam  inultiplex  argumcntuin  lilix  suoe,  Graj.- 
diinonicnsis  videliccl  religionis  ,  tcstatur  ct  dc-  q 
clarat. 

II.  De  cliaritaU  ejusdem,  mansuetudine,  longanimi- 
tale,  ccelemque  virludbus. 

Seclabatur  itaque  vir  isle  sanclu?,omni  boniiate 

plenus,  jugiler  charitatem  ,  mansueludinein  ct  lon- 

ganimitaiem.  Diligebai  Deum  ex  loio  corde,  et  ex 

luta  anima,    aiqne   ex   lota  virtule.  Erat   quoque 

(ranquillus  moribus  ,  et  serenus  aspcclu.  Gerebat 

vuUuin  placiduin,  Hioderatam    specicm  ,   ornaluiji 

aspecium,   quietum   sensuin ,  aniiuiiin  Isetum,  hu- 

inileni  sapientiam.  Seinper  opera  bona  factis  am- 

plius  quain  verbis  oslrihiebal;  coipus  fauie  casti- 

gans,  jejuniuni  potius  quam  epulas  amans,  dolen- 

(ein  coiisolaiis,  spem  suam  Dco  commiltens,  ora- 

(ioiii  frequenler  incuinbcns,    niliilque    amori    Dei  D 

praeponens,  quoJ  credL-bat  docebal ,  quod   docebat 

imilabalur.  Seinper  enim  anle  oculos  ejusdies  ul- 

limus  versabalur,  scmperque  niens  ejus  praecepla 

ccEleslia    nicdilabatijr.   Orabat  aulem   frequenler, 

qnia  didicerat  quod  oporlet  sine  cessationc  Domi- 

nuin  rogare.    Salagcbat   m.ignopere   ne  secundns 

cuiquam  in  operibus  bonis  invenirelnr.  Eraleliam 

erga  Doi  famulos  valde  liuinanns  aique  benignus 

Charilaiem    vero    super   omnia  ol  ipse  diligebat , 

et  oiniiibus  servare    martdabai.    Existchat    utiquc 

Lu  ciiiiciis  casibus  Grmus,  omniaque  adversa   pa- 

tienler  ferebat.  Pericula  aliena  in  se   pertimesce- 

bai,  alioruroque  tasus  suos  esse  judioabat.    Fincm 

quoque  viitC  sux  somper  cousiderabai,  uietucnsne 


FACTA. 


so  ijiiquam  fur  liora  il!a  inornioni  oomprchonde 
rot.  tuni  opere  ttiam  loclioni  vacaliat  ,  siietis 
qiiod  lettione  sonsus  augetnr  ot  inloUectus  tril  ui- 
tur  ,  ct  quod  lootio  doccl  quid  cavoatiir.  Erat  ve- 
ro  erga  oiiii:os  huniilis,  niiniumque  in  huinililale 
fiindalus,  iitilli  se  pi:i>poneiis  ,  itullo  $c  supcrio- 
rem  doputans,  scions  et  illiid  ,  quia  si  quis  per- 
fccta  contentus  cril  humililale,  liabcbit  ex  illa 
gloriam ;  et  quaitlo  quis  humilior  fuerit,  (anto 
eum  ullitiido  gioriae  scquelur.  liabeliat  enim  tem- 
porumoiilnin  iii  prospcris,  pa(iciitiam  in  adversis, 
mer.ten)<]iic  nec  gaudio  ncc  niocrorc  a  Chrisli  uu- 
qiiam  ainorc  rcvoeabat.  Irascentem  quoque  pa- 
tioiiiiain  deliniebal ,  el  biandiuicnto  iracundiam 
furonlis  toinperabat,  ac  sic  alienam  uiiseriaiu  taii- 
quam  suain  lugoba(.  Eratque  ei  in  grossu  siinpli- 
citas,  in  motu  purilas,  in  gestu  gravitas,  iii  incessu 
honostas ,  iii  jejunio  hilaritas.  Animus  ciiim  ejui» 
in  modeslissiino  corporis  habitu  apparebal.  Erat 
ciiain  parciis  in  sermone,  biandns  in  eloquio,  iri- 
btein,  iraoque  dolentcm  dulci  cottsolabatur  affatu. 
Hoc  proferebat  ex  labiis  quod  roenlcra  «dificarct 
audienlis,  fiebatquc  ejus  sermo  auditioni  populi 
ulilis.  Nihil  enira  ex  omnibus  qux  cgissct  bouis, 
meritis  suis  tribucbai ,  nihilque  in  viribus  snis 
unquam  pra:sumebai ,  sed  omne  0{his  suuin  ad 
Dciim  semper  confercns  ,  in  cunctis  actibus  ejus 
auxilium  ii»iplorabat.  Bonum  quod  didicerai  do- 
ccbat ,  vetba  lamen  operibus  praccdebui,  sticns 
quoniam  noii  est  laude  dignum  quod  docet  quis, 
nisi  diciis  facta  conjunxerii ,  sed  polius  si  quoJ 
docet  et  facit ,  tunc  gloriosus  liabebitur.  Lnde  et 
Apostolus  dicil  :  A'€  cum  aliis  prcedicaverim ,  tpsj 
reprobus  efficiar  (1  Cor.  ix).  lioslem  prxterea  in- 
visibilem  orationibus  ct  pretibus  repellere  jiigiier 
coniendebat,  ptignans  ore  ,  non  gladio;  oralioni> 
bus,  non  telo,  precibus,  non  ferro.  Cunctis  aulcm 
dicbus  ,  cunctis  lioris  Dei  flagitabat  prxsidium,  ut 
diguus  post  inundi  luccm  posset  pervcuire  ad  bra- 
viitm.  Ues  (emporales  tribuebal  cgenis,  ut  per  cas« 
dem  mertaretur  paradisi  delicias.  Devilaltat  qiii- 
dcm  superbiam ,  amplcctcbalur  liumilitatem,  Dei 
gcmper  auxilium  rogans,  liiiera  jugiier  felicem  po- 
stulans.  Quis  enim  illo  tempore  bumiliiatcra  ejus 
cernens  ,  non  protinus  compungcreiur  ?  au(  quis 
aaiator  pecuniae  ejus  humanilaicm  ac  parciino- 
niam,  devotionent  quoquc  ct  studium  aspiciens, 
non  confcstim  admirando  obstupestcrcl  ?  Nam 
quidquid  bonorum  in  principio  arripuit ,  usque 
ad  fincin  viiae  nuUis  uegotiis  passus  est  irapticari ; 
sed  iniegrunt  et  sanctum  proposiium  servaus ,  in 
nullo  coeptam  regnlam  coinmutavit.  Sub  habitu 
cniin  alterius  seniper  aliari  inililavil,  et  quidquid 
habere  poluit  in  inundo  ,  Cbristo  tradidit  exto- 
10.  Poliebat  magis  ac  magis  in  viziliis,  jn  jejunji» 
atqiie  in  cbarilalc.  Erat  enim  in  elccniosynis  lar- 
gus  ,  in  vigiliis  sedulus,  in  orationc  devotus ,  in 
cbarilale  perfectus  ,  in  humililate  profusus ,  in 
docirina  praecipuus,  in  sermone  paratus  ,  iu  locu- 


J0T5  S.  STEFIIAM  CRANDIMONTENSIS  KTC 

ttoiie   cauliis,   in  convmalioiie   saiiclissiious  ,  iii  A  valis  et  extrancis.  Inlcioa  ri.m  doniiisi  lui   Urrcni 


nulia  muiidi  coinpedc  catciuluR  ,  in  ot)se(|uiis  scr- 
vorum  Dci  »uccinctus,  in  rucicmplioue  capttvoruiu 
tullicitus,  in  egcnoruin  largilioiie  diilitsiis,  iii  du- 
ris    |>»S6ionil>us  fortis  ,  in  boaii>  opcribun  liilaris, 
iii  lciitalione    furtissinius,  in  bospilalilatc   latissi- 
;nus.  Iitlcr  opprobria  t>ccurus,  intcr  o>lia  lienelicus, 
in  prospcris  etiani  ct  iii  advcrsis  ca;lo  seniper  in- 
tcntus.    Non  enim  polerat  iu  eo  invcui)-e  liuinaiii 
generis  iiiiiuicus  nec  quod  fraudc  dccipercl ,   ncc 
«iuod  simulatione   fuscaret.  Sinccritatein  quidcm 
luenlis  vultus  screnitale  monstrabal,  ct  pietaicin 
clemenlissimi  cordis  ostcndebai  in  leiiitale  sonno< 
nis.  Nihil   quippc  ejus    aniiiio  clcmcntius  ,   nibil 
illius  scveritalc  jucuiidius,  jucunditaie  nibit  sevc- 
rius,  iiiliil  risu  gravius,  iiiiiil  prorsus  tiisiiiia  sua- 
vius.  Si  paupercm  vidisset,  susleniabai;  si  divitem, 
ad  bcnefaciendum  coborlabatur,  Dcuin  lcslctn   in- 
vocans  pro  ejus  nomiiie  cuncla  ba.'c  se  ficaro,  To- 
lus  clcniin  visccrilus  cb.iriUilis  ainiiebat   vir   isUa 
saiictissimus ;  crucem  Uoininicain  niente  et  cos  poro 
bajiilans.,  unum  soHicitus  erai  oinnino,  pcccaiores 
ad  viam  verilalis  reduccrc.  Quoiies  enini  uli(|uem 
invonirei  verbum  Dei  audire  volcntein,  non  causa 
cibi ,  vel  causa  somni,  non  frigus  aul  u^sius  re- 
tardabal  ab  boc  opere  Chrisii.  Diveisis  ilaquc  di- 
versa  roonila  salulis  dare  providebat,  verbis  suis, 
ut  altcnlius  audirenlur,  convcnientia  inducens  xiii- 
ginata,  quasi  mel  in  cera  rcclusuin  prxieiuieus|»  ila 
diccndo  quibusdam  : 

111.  De  eoHiiliis  quibusdam  dalis  (25). 
I  Plures  sunt  quibus  boc  convenit,  ut  bona  qux 
faciunt  operenlur,  prxcipue  cuin  pcrdiUonis  credu- 
liute.  Quisquis  enim  detinetur  in  aliquo  crimine, 
Cuien  idcirco  cessare  uon  debet  a  bonis  operibus, 
iino  festinaniius  studeat  bona  peragere  quantum- 
cunque  poterit.  Hoc  antem  credat  siue  dubio,  ei 
cogitet  inccssanter  iu  corde  suo  dicens  :  «  Domine 

<  Deus»  bxc  bona  facio;  sed  tamen  non  dubito  me 
«  damnari  ^ine  fine,  si  moriar  in  crimine.  Tali  vero 

<  inlcntione  solummodo  boiium  it»tuJ  operor.ulme- 

<  ie.ir  resurgere  ab  iniquitatc  mea.  i  Et  haec  est,  in- 
quani,  utilis  credulitas  perditionis.  Nain  si  pccca- 
tor  as&idue  taUa  medilabitur,  qoantocius  per  bunc 


necessilale  coa^tus  taiilurn  illuc  icris,  currc  priur 
quasi  raptor,  c:  «juosninquc  videris,  fac  tit  ipsi  fu- 
giant;  vcl  si  capicndi  sunt  ab  aliis,  priuft  illo!;  ap- 
prcbende,  ut  po^tintxium  lilx  ros  diiiiitterc  valcas. 
Et  ccce  Clirii^li  nioitacbus  sub  cIyp<:o  cs  abscondi- 
lus,  dum  obs^rvaveris  istud.  i 

V.  Ilem  ne  atiquis  dc  rapina  eleemoiynat  faciat. 

<  Dc  rapioa  vero  cave  iic  facias  cleemosynas, 

quia  majus  est  pcccatuin  cum  paupcribus   ofiei  tur, 

iiisi  tanliim  con(|uerentil)U8,  quam  ciini  aurerieliir 

ipsis  possideiitibus.  Credebas  ctenim  veraciler  le  iti 

rapiendo  peccasse,  sed  de  boc  quo^  obtulisti  puias 

esse  absoluius.  Deus  autcm  sic  acccpial  tale  ftacri- 

ficiiim,  quemadinodum   inierfccto  unico  filio  tuo 

^  acccpiarcs  sanguinera,  si  cum  aureo  tcypiiu  tibi 

propinaretur.  • 

Yl.  Qualiter  clericot  et  sapientes  virus  ut  btne  age- 
rent  inslritebat. 

Praeierca  clericos  ct  sapienies  viros  juxta  scien- 

tiam  illorum  et  conversationcm  aliter  adnionebai, 

non  scinetipsum  pcr  doclrinam  eiallans,  sed  sem- 

per  in  biimililate  dcpriinens.  Unde  cuidain  sapieiiti, 

consilium  sub  teutaiione  pctenli,  tale  fertur  dedisse 

lesponsum  :  <  N^unquid  in  corde  tuo,  dooiine  ini, 

cogitasti  quod  rcciuin  essc  Judicarcs,  et,  dum  cogi- 

las,  placerel?  —  Utique,  i  respondit  ille.  t  Rur 

sus  in  animo  luo  quidquam  meditatus  es  quod  in- 

justuni   siite  dul>io  libi  proisus  apparel?  i  Iieruin 

ail  :  <  Eiiara.  i  Tandem  inquit  bomo  Dci  :  «  ila- 

^  bes  igitur  iu  te  ipso  quod  quaeris  ab  alio,  ut  com- 

pleas  opeie  quod  rectuin  raentc  disceniis.  i  Tuiic 

sapiens  illc  congruenter  sab^Jidit :  <  Nequaquam  bic 

solus  habiias,  plurtts  sunt  socii  tui,  Duiniiius  et 

angcli.  I 

VII.  Qualilerviros  retigiosos  ttdjttstitiaminformabat, 

Religiosorum  quoque  mores  ad  justitiam  infor- 

mabat,  dicens  eis  compctentcr  :  •  Cavete,  fratrcs, 

ne  mundum  ametis.  Si  ssecuium  sequamini,  nequa- 

qoam  assequemini.  Si  fugiatis  ab  eo,  veniet  post 

vos,  compellente  Dco.  i  Insuper  dicebai  discipulis 

suis  :  <  Quaravis  sufllGienter  religiosos  viros  pro- 

curare  nequeamus,  tiahendi  sant  tamen  ad  hospi- 

tiuin  :  quoniain  Ipsa  pauperlas  est  «tiiis,  et  bonesia 

sufficientia  nostra.  Alioquin  si  dirigimus  eos  alibi 


cogiialumapravilateliberabitur.  etbonaquaefecilDjjj   hospitium  divitis,  subvenientibus  erit  lucrum 


dura  in  criminc  permansit,  reservala  fideliter  eruiit 
sibi  a  Domino,  qux  noa  Itabuisset,  si  tunc  agerc 
dimisisset.  > 

IV.  Quale  eonsitium  militibus  ad  rapinas  eurrere 
volentibus  dabal  (2i). 

Mililibus  quoque  con&iliwm  supcr  rapina  peten- 

tibus  ista  dicebat  :  «  Fraler  mi,  &i  volueris,  cum 

ad  rapinam  incedis,  Cbrislum  potes  lucrifacere. 

S.d  boc  in  primordio  versetur  in  corde  tuo,  ut  sic 

vovoas  Domiiio  :  Dcus  meus,  vadain  illuc,  non  ui 

alicui  noccani,   imo  tuuin  militeni  soluminodo  in 

bac  via  me  deputo,  quxrons  salutem  omnibus  pri- 


quod  a  nobis  reinovimus.  Ea  vero  nocte  qaa  nobis- 
cum  coRversaolur,  in  laodem  Dei  a  sxculo  cuslo- 
diunlur.  i 

Vni.  Qua  ralione  meretricibus  et  hislrionibus  boiia 
temporatia  iargubalur. 

Dcnique  meretricibus  alque  hislrionibus  sua  li- 

benter  etiam  corporalia  cura  spiritualibus  impen- 

debat,  dicens  super  hoc  negoiio  :  «  Percalor  ve- 

niens  ad  nos,  si  verba  crudelilatis  audierit,  Deum 

Ciudelem  exislimans,  iniquitali  su%  gravius  adhx- 

rebit.   FaciliMs   aulem  obedicl  annunlianti  aniinas 

sux  saluiein,  si  prius  accipiat  corpori  neccssaria. 


{fhi  Conler  cap.  57  SenteniiaiHm,  Infra. 


{"IV)  Confer  cap   63  SeiUcnt. 


1077  OICTA  ET 

MiiUi   cnin»   pficoaiil   ul   ii.opi:nii  suam  cN|Kllaiit,  A 

qiiaiiivis  jtaiipciiores,  noii  (liliorcs,  perscrleia  lijiil. 

UikIi^  si  «piridialia   iiiiiiistrainla    siiiil   iilis,   ut   al> 

iTiore  iiberenliir,    intillo   inagis   tcinporalia  ilaiuia 

snnl  ipsis,  ul  (>ltristo  famiitinliir,  qui   niiscricoiiii- 

tvr,  iioii  i<;noraiiler,  cxs|:C-i':at  cos  iit  cunvcrlanlur.  i 

Al  |ier   iK>c   faclum   sapiciucs   agnosccre    possunl 

((^ianluiii  0.  Slcpliaiiiis  Pauhint  scculus  apjsloiuin, 

siiperoro^gabal  a.l  saiiainla  viiliicra  iliius  qui  inciilc- 

lat   iii   lalrones  (Luc.   x),  scd   aJmiiabiii  cliarilato 

pcccat«tres  retialiebal  ab  inii|uilale,  dicciis  cis  beiil- 

gfiissiiiK*,  cum  vidcrct  pj-iiitcntcs  aliiiuanluluiii  lic- 

1'Maiilcs  :  «  Fraler  iiii,  iic  tcrrcaris,  Dcuin  viiiccrc 

iion  polcs,  ut  plus  valeas  pcci  aie,  quam  ipsc  diinil- 

lerc.  Parva  siiiil  pfcc.iia  Itia,    c!ini  onveilaris  ail 

Dcuiii.  Si  nieis  ada"t|uani)iur,  aiiipli.is  a^grjvaic  - 

ris.  Certc  Pelrus  aposlolus  nuiKluni  IVaiidcs  diabo- 

lic:is  |K'r(°ectc  cogiiovcrat,  cuin  Cbiistuin  iniciTOga- 

iTt,  uiruin  fratri  pcccanti  scplies  d.niillcrcl  :  scJ 

Jcsiis  inr>lliplicn\it  vcniain,  iion  alleiiJcns  discipuli 

i^noranliaJii   {^laith.  xviii).   •   Talia    pa-iiitentibus 

«licebal;  obsliiialis  aulcni  et  dcfcndciilibus  su  rijji- 

iliis  orat.  non  discedeii.;  laincn  a  inodcslia. 

IX.  Qua  ralione  coiifraternitules  ia^cularinm  liomiuuin 
vttubat. 

Inlcrea  gralia  ramiliarilatis  rogabattir  a  qiiibus'- 
tl:Mii,  ut  prc  redemplioiie  animarum  ci  uiiliiaie  pau» 
pi  ruin  permiderel  ibi  lieri  conjunclionein  lioininiiin 
<|uu:  viilgo  soiet  appellari  convivium  fralrum  :  t|uod 
ciiin  atlcntiits  invcstigaverat,  tanquam  ipse  pciiiliis 
igiioraiel,  solerter  requirens  quolies  iii  aniio,  refe- 
leniibiis  e(  «piaai  docenlibus  cavciis  a  cupiditaie, 
Dolens  perdere  quietem  viriliier  rcspondcbat :  «  Vos 
aiinuum  consortium  inetituere  iiionetis,  iios  aiilcm 
conlinuuin  illud  observare  niiiniur  Quid  cniiii  aliud 
agimus  quotidie  liisi  opera  publica?  Bona  noslra, 
si  qua  sunt,  communia  suiii  oinnibus.  Scilolc  quo- 
iiiaiii  rvalrum  oralionibus  alias  prolixiores  super- 
addere  ncquimus.  Quid  igilur  ampiius  vobis  pro- 
raittamus,  ut  vestra  magis  accipiamus,  qnandoqiii- 
dcin  alia  non  daremus?  »  Poslmodum  discipnlis 
cuis  populi  petilionem  secreto  declarabat  diccns  : 
«  Sic  ct  sic  admonent  nos.igiiorantcs  etiuidem,  sub 
spccie  bonitatis  fieri  Simoniacos;  sed  absil  a  nobis 
diviiium  vendere  officium  !  Opus  esl  enim  mcrce-  D 
narii  lunc  orare  cum  aliquid  dalur,  el  a  prccibus 
cessare  cum  nibil  datur.  > 

X.  De  distribulione  eteemoiyuarum. 

De  pauperibus  aiilcni  exterioribus  quanla  cura 
scmpcr  buic  viro  fucrit  explicare  non  possumus. 
Ucstiiiaverat  cnim  in  cordc  suojactans  cogitalum 
&IIUUI  in  Domino,  singulorum  clccmosynas,  prout 
ab  aliis  accipiebat,  disiinctis  fideliter  rcponcre  lo- 
culis,  diceiis  tribuenlibus  :  «  Ul  quid  iios,  ftaler, 
Oiieras?  >  Dcinccps  a  nobilibus  clcricis  acccpla 
Mianeia  paupcribus  cjusdcm  mdinis  rcddcre  solli- 
ciluseral,  discrete  scicns  quid  orpbanis,  aut  viduis, 
jui  aliis  universis  debercl  tiibucre,  ne  inaledictus 
►-sscl  opcra  Oci  facicndo  negligciiler. 


l  ACTA.  »078 

XI.  De  diffvrentia  clecmosyuarvm, 

Sed  qiKV  de  ipsa  parocliia  suscipiibal,  |>aupcii- 
biis  cjusdoiii  parocbi:v  ttbi  lialtitabal,  iion  cxlraiicis 
iiiipeiiilcbat,  iianc  propoiicns  ralioncni  :  t  Nos  in 
locum  islorum  puuperuni  vciiimiis  aliunde,  eleenio- 
.«synas  dcbilas  illis  suscipicntes,  qiias,  si  pussumus, 
oporlcl  cisilem  icddcrc.  » 

XII.  Qualiter  se  liabcbat  crgn  ])auperes. 

Quaiidoqiie  vcro  dic  ailvcspcrascciitc,  cuni  inul- 
liludo  nobiliiim  virorum  qui  vcncranl  cum  .tudiie 
disccsscrat,  cgcnoruin  luiba  cuin  co  i-cinaiit-bal. 
Tunc  piissinie  paralyiicos  tanqtiam  fiatrcs  oscul-a-< 
batiir ,  lespoiidciis  discipulis  suis  ailnioneiil.ibiis 
enm,  iilad  ipsos  faligalus  non  iiigrcderctur  :  t  Modt> 
cuiii  Cliristiis  advcnil,  inc  rccedere  dicilis,  qui  lio- 
die  nioralus  sitm  cuni  s:ccnli  liujus  polcnlibns. 
Absit  boc  a  mc  dedcciis,  ut  Clirislo  non  atcurruni  ' 
Verilas  cnim  qure  fallcre  vcl  faili  iion  potcst,  nuii- 
qiiam  paupcrcs  sitos  iii  vaniim  direxissct  lin<-,  iiisi 
scirel  aliquid  apiid  iios  cssc  quod  cis  c<)!iferri  pos- 
scl.  lM)i  vcro  tol  nuntios  iiivciiircmns  niod«)  quoii 
miiteremns  adipsos,  ut  debcrcmus  raceic,  nisi 
Cliristiis  adduxisset,  qiii  sohis  eligcrc  iiovil  ?  i 
Nenio  ctenini  ab  eo  paiipcruin  vacuus  reversus  cst 
aliquaiido,  illtid  jngilcr  nioiilc  icplicans,  qttod  Ik)- 
miiius  in  Cvaiigclio  dicit  :  Beati  misericordes,  i{uo- 
uiam  ipsi  misericordiain  conseiiuentur  (Mattli.  v)  r 
ncciion  et  illud  :  Sicut  aqiia  exslinguit  iyiiein,  ila 
tleemosijiia  cxsiinrjuit  pecratuin  (Fccli.  xxxm).  Kl 
illud  :  Verumtanien  daic  cleeinoxtjnam,  et  eccc  oinnia 
muuda  suut  vobis  (Luc.  \i).  Nam  sicul  de  bcatoJoh 
dicitur,  janua  cjus  omni  vcnienti  patcbat;  sic  et 
ipse  ctim  Job posset  v<!ce  liboia proclamarc  :  Oslium 
meum  tiatori  patiiil  (Job  xxxi).  Erat  pes  clatnlo- 
riim  et  ociiius  cjccorum,  orpl:anorum  palcr,  ac  vi- 
duarum  consolaior,  quiqtic  noii  carcere  clausis,  iioii 
segriludine  faligaiis,  uiiquam  sutim,  in  quantuin 
facullas  supi)cdilavil,  ncgavit  aiixilium;  scdoiiini- 
bus  inisericordilcr  consulcns  miscris  pra'bui(ailini- 
niculum.  Qucm  eniin  ca^cum  non  suum  vocavil  bjc- 
redem  ?  Aui  qucm  debilem  non  sustciilavit  inaniis. 
Fores  quippc  cjus  a  miseris  erant  ohsoss:^;,  et  iii  liis 
Christum  conspiciens,  eos  amplecti  gosticbat,  atqiic 
his  indumenta  tribucns,  Chrisli  sub  inopis  vcste  sc 
legere  mcmbra  credebat.  Iloc  certc  se  rcputabai 
pcrdcre  quid(|uid  cleemosyna  non  assumerct.  Id  so 
tutissimc  congaudebal  rccondcic,  quod  egcnliuni 
sibimct  diira  necessilas  aufcrrct.  Valdc  qnippe  dc- 
volus  in  corum  usibus  siibstantijK  exaggcrabai  (lon- 
dus,  ut  quo  pauperior  sxculo  cssct,  locuplclior 
Dco  ficret.  Considcrabat  quidcni  quia  qiiotidio 
deesse  iion  potest  quod  pcccctur,  idco  nec  quotidian.u 
cleeniosynje  dcesscnt  quibus  piamina  lergerenlur. 
El  ob  boc  cuin  Doniino  suo  pccuniam  dividciis  sub- 
slaniiam  gauJcbal  sociare  cum  Clirislo,  facicns 
euui  sibi  pos»essioiuim  lerresirium  p.irlicipem,  ut 
elChrislus  lacerel  i!lum  sibi  rognorum  coelcstiuni 
iob:viedem  llli  sciMcet  assignahat  facullalcs,  u( 
ipsc  cssct  cuslos  porp<-uius.  scicns  quod  patrimo- 


1070 


S.  STKfHAM  (;UA.NDIMO.\rt.NS:S 


10$ » 


iiiuin  Deo  cmlilum  nec  rcs  publica  eript,  ncc  fi-  A  li»  ni,  dc  siiiu  F'alri.->  iii    lcriam  Jcscendil,  ciciue 


scus  inv;»(11l,  nec  caliininia  aliiiiia  forcnsis  e\erlil 
Siieiis  Ciiam  scriplum  csseqnod  «-a  ItcrM;  iix-;c(lila3 
recondilur  qiisR  Deo  cu>to.lc  servalur.  Hiijus  naiii- 
quc  apiid  suos  monita  niliil  fneiunt  aliud  qiiaiii 
inagisleria  divina ,  fundamenla  scilicct  cormbo- 
randae  IJdci,  nulrimenta  fovendap  animx,  gulicrna- 
ctila  diiijjcndi  ilincris,  praesidia  oblinenda;  salulis. 
Dignuni  crgo  esl  nt  cum  religiosi  imilenlur  i-t  dili  • 
gaiit,  plcbs  colal,  noxii  timeanl,  quem  ila  divina 
virtus  illu.slravil,  ul  sub  laicali  ctiam  liabilii  liabuc- 
ril  a  Deo  collaia  doiia  Uoctrinamciue  mellinuaiii,  ct 
Spiritu  saiicto  condilam,  desiilcrio  Christi  sal  laiii, 
de  xlerna  beatitudine  soHicitam.  Quic^ue  sic  roli- 
giosus  cxstilit  ac  timcns  Dcum,  ui  su^culi  oblitus 
dignitales,  omne  consorlium  cuin  egenis  ct  religio- 
sis  liabcrel. 

\III.  hem  de  eodem. 
Sed  inter  c.tlcra  seniper  focnerabai  pauperibus 
paupcr  sinc  foenore,  el  viduis  ac  pupillis  consolalor 
existiMiat ,  viduac  nimirum  Sareplonsis  iniitator 
(///  Heg.  xvii).  Ipse  plcrumque  csuriciis  sui  juris 
snbstaiiliam  Chrisli  visccribus  erogabat.  Si  inlir- 
muin  vidisset,  clementcr  consolabatur.  Si  in  Dei 
quenipiam  amore  ferventem,  cohortabalur  ad  stu- 
dium.  Si  quispiam  ad  cuin  yeger  dcvcnisset,  ita  cjiis 
fovcbalur  minislerio,  nt  nec  delicias  urbiuin,  ncc 
matris  desidcrarct  aflVclum.  Tantum  ilaque  ad  ob- 
sequia  debilinm  se  cx  dcvoiiune  diiludeiat,  ul  muili 


B 


onificfii  siii  laborcm,  oinncmquc  dilcciioncm  iiirun- 
dciis,  boiiani  terrain  sui  cordisjiigi  cullu  indebi- 
neiitibus  cxercitiis  excolcLat.  Et  vcluti  quis  c«;urh;ii» 
ac  bilicns,  sic  ille  avidilalcm  quamdam  suslinens, 
illiid  crebiius  Psalinibt;e  dictuio  voce  flebili  conqu'- 
relatiir  :  0"'J  dabil  viihi  pentiat,  licnt  columbie,  et 
volubu  cl  reijuieicam  '!  (Pi,al.  i.iv.)  Et  illud  :  Quando 
veuiatn  et  appurebo  ante  faciem  Dei?  (I'inl.  xli.) 
1.1  illud  Saloinonis  :  Post  le  in  vdorem  uuguento- 
ruin  tuorum  curremun  (Ccnt.  i).  Porro  settabalur 
iii  otiiiiib:is  niuiisiictudincm  et  fidcm,  iicciion  et 
(liaiitalciii  |>ci(c<(ani,  qux-  spirittialis  aidificalioiiis 
csl  vinculum.  Sludebat  sc  vas  sanclilicalum  exbi- 
bcre,  ut  babitalorcm  Deuin  in  mentis  sua:  liospilio 
poss(;t  rcciperc.  Saliitaiibus  quoque  aclibiis  jugiier 
eial  occnpatus.iit  (|uotics(  unque  tentatoi  urccdci.  t 
quotics  li<>slis  ral!i  !us  adiluin  i|ii;crei'ct,  clausuin 
sempcr  adversuni  se  pecioris  oslioiii  iiivfiiirct. 
Orabat  freqnentcr,  secundum  Apostolum,  pro  om- 
tiibus  liominibus,  pro  regibus,  el  Itis  qui  in  iuLlitni- 
tate  sunl,  ul  quietam  et  tranquillHtn  vitam  agcrciit 
in  onini  pieiale  et  cltaritate  (/  Tiin.  ii),  scieiis,  sc- 
cundum  cumdcni  Apostolum,  boc  bonum  esse  et 
acccptiim  cssc  cornm  Snlvuture  nostro  Dee,  qui  om- 
nes  liomiiies  vult  salvos  fieri  et  ad  aynilionem  tetila- 
lis  venire  (ibid.). 

XIV.  De  extollentia  viri  jusli. 
Quid  pliira  lo(|iicndo  inimorer?In  omni  convcr- 


paiipeium  saiii  langucntibus  inviderent,  atque  it;t  q  satione  sua   qua^i    Lucifer    inler  astra   rernlgcns. 


ob  Cliristi  amoreni  eorum  assiduc  curani  g<;rcbat, 
«t  omnes  paupeies  eum  quasi  palrem  se  liabcre 
proprium  lalarentur.  Sciebat  enini  qiiod  in  l^azaro 
aliquando  divcs  purpuralus  uon  feceril,  qiialiquo 
supcrbs  mcns  relribulionc  damnata  sil  (Lue.  xvi). 
Idcirco  magis  ae  magis  crga  omnes  se  misoricor- 
dem  oslendens,  clementer  misei  is  jngilcr  succnrre- 
bal.  Quoenim  dolentc  non  doluit,  vcl  quo  pereuntc 
non  gemnil'  Quem  nuduni  vel  vereciindum  non 
ejus  veslimcnla  texcruni  ?  Wl  qnas  pro  sjie  aiter- 
«itr.tis  uon  pertulit  an;xusiias?  Famcni  scilicet  el 
{iilim.  lutali  il;><ine  proposilo  perseverans,  piaibuit 
se  in  futurum  v;is  clectionis  ct  ulile  Dco  ad  omne 
<>piis  bonum  paralum.    Ruiilabat    quideni    spccie. 


inslar  niagn:e  lair.padis  micabat.  Senipcr  enini 
perfeclos  a;mulaliatur  ad  bonum.  Semperqiie  alio- 
rum  virtutes  sibi  proponebat  ad  cxeniplum.  Tardus 
eral  ad  loquendum,  secundum  aposlolum,  et  velox 
ud  audiendum  (Jac,  i),  eiatqne  sermone  siibiilis, 
liuniililale  subtimis,  elecmosyuis  divcs,  cbarit:tle 
loiganimis,  vigil  in  jcjunio,  pioniptus  eloqiiio,  fl»- 
grans  sludio  sanclarum  Scriplurarum,  iicmpc  ul 
utili^^as  in  Cltrisli  domo.  .Ad  miseroruin  eloquiuin 
non  pigcr,  ad  orationem  «aratus,  ad  eleemosynam 
piofiisus,  a<J  tribueiulum  largissiraus,  mansueludi- 
ncm  colens,  paiipci  tale  valde  gaudens,  bonilatem 
tencns,  puritatiMii  cordis  semper  amplericns,  omnia 
oinn  bus  pioidieaiis,   cui  non  fuit    aliud  vivere  nisi 


robuslns  erat  virtnlc,  Sic  se  pra-bebal  qiiasi  quoti-  D  Chrisiuni  cur.i  dilcciione  timerc,  ei  cum  limore  di- 
idcirco  repugnaiitem   carnein  in-      ligere.  0  verc  felicem  saiculi  iniuiicum,  cui  mnn- 

dus  tanlopere  fuil  crucilixns  et  ipse  mundo.  Qui 
ila  sapientia  exstitil  pervigil,  leiiitate  placabilis,  ut 
et  serpenlis  asiutiani  ciim  discrelionc  gcrcivl,  el 
colunib;i;  siniplicis  aninium  non  ainillerei.  Cujus 
qnidci.i  in  meiite  virlutum  omniura  decorem  coiio- 
cavil  vakie  sobiinm  sapientia  domicilium,  vcre 
{lignissiinum  in  qno  Domiius  l.abitarct  lempliim, 
jejuniis  nuindum,  oraiionibus  ornalum,  puiilatc 
vefeituni,  \igiliis  cxorcilatuin.  Qiiis  eiiiiu  esset  iia 
obst.natus  qui  cjus  niodcstiani  intuens,  non  con- 
fcstini  admirando  obsinpescerel?  aut  quis  ai  rogans 
sohiiain  cius  vitaiii  consideiaiis,  iion  illico  ad  ;cqiii- 
lalcm  sciuelipsuni  convertoiel  ?  Cresccbal  nimirum 


die  morilurnm, 
edia  subjugabat,  ct  ultricis  gelienn;e  sacva  tormenla 
praevcnier.s,  ipse  sibi  pcrsecnlor  existebat  el  tortor. 
N:un  S!  contulisset  sors  tc^raporis,  cupiebat  martyr 
lioti  pro  siomine  Coiniitoris.  Sed  qu;;nquam  cum 
pugno  [lersccuior  eum  non  transfixeri!,  quotidia- 
num  sibi  libens  ipse  martyiiiim  indixit.  Fuilque  ei 
famos  pro  ungula,  silis  pro  flamma,  nuindi  cala- 
niilas  pro  bestiis,  abslincntia  pro  criitu  ula  :  qui 
sub  imagine  marlyrii  veUiti  calena  rig.?nlis  ferri, 
sic  dura  lcgcconslrictus  scmclipsum  sibi  abncgavit, 
Ml  Cluislum  sibi  lucrifacere  possct,  illuni  deside- 
?ans,  illum  ingcnti  aviditate  sitiens,  qui  pro  aiiiore 
bumiuis  Uonio  faclus  Cjt,  ct  ut  ni3s  ad  c-xiuin  tra- 


lOit  Dir.TA  tT 

iii  eo  <iuoli(!ic  opinio  r;iiiiii1:it!i\  >iiliiliim.  Scminiv  A 
bat  iti  plei>**iii  M-.ilalis  verl;a  fniolu  fulei  rciUiiulaiin 
lia,  Siiniiifiili  salo  Odiidila,  cl  voliil  aroiiiatit  is  iin- 
giientis  infnsa.  Tanqnam  sivoiilaior  clciiim  a  Do- 
inino  conslilt  (iis  |)iaetlicalia(  ^cilnini  ciini  omni  an- 
ctoritatc.  Iiisial  at,  sccundum  Apostolum,  vpportuiie, 
imporlune  argucns,  obsccrans,  incrcpans  in  otmi 
padiHtia  el  doclriua  {II  Tim.  i\),  siiavcni  scmpcr 
l.abons  ile  liis  «]iij'  Hci  sunt  vd  allocutioiicni  plo- 
Lis,  vcl  cuUatioiiein  rialctnic  fanuiiaritaiis. 

kV.  Itcm  dc  codcm 

Sane  si  qucm  viilissci  pcccatis  noxiis  vnlncraliini 
el  saj^illis  diaboli  confi\um,  nio\  adliibcbat  dignas 
ruiaiiones  scrinonnii\  et  vcrbi  Dci  salul  rc  incilica- 
iiicntutn,  oslenlcns  coiitra  vnlnora  inccntoris  sa-  " 
lubre  ii)alai:ina  confessioiiis.  Inilisciplinationcs 
iiuoquc  et  IransKrcsbionos  siiori;in  a  rcgnia  boncsta 
el  rccta  aignobal  clemeiiler,  cl  toloiabat  palicnicr. 
E;  a!()ue  in  co  mira  in  cunotis  operibus  discreiio,  et 
iininulalulis  erga  omnes  diioctiu.  Erat  ergo  Sleplia- 
nus  opore  casius,  (ide  Catboluus,  ciiaiitalc  difTusus, 
iiitorpreLalionibus  cautus,  iii  tide  finnissimus,  in 
»<peribus  bonis  promplus,  in  SiTnionc  verissimus, 
Lji  jiidicio  juslus,  iii  consilio  providus,  in  bonitate 
eouspicuus ,  in  cbaritale  pra-olarus,  Deo  sedule 
scrvicns,  erranies  corrigens ,  correclos  fovcns, 
obstiiiaios  sperneiis.  bumiles  seinper  diligens.  Exu- 
beral-al  quoque  in  eo  cor.slaniia  fidei,  purilas  di- 
lectionis,  sinoeritas  pacis,  ainor  cbarilatis,  alque  ^ 
ad  acternatn  vil;im  doclrinx  sua;  filios  jusli  studio 
incitans.  quos  erudicbat  bortatu,  praivcniebat  e,\eni- 
plo,  qii;c  (locebal  agcns,  cl  qux'  agcbat  docens,  nec 
aliiid  010  piomons,  aliud  coide  volvens;  sed  quod 
urc  docebat,  opere  conoborabal,  et  quale  babebai 
verbuin,  lalein  et  vitam;  qualem  cliani  vilam,  tal.; 
quoque  vcrbuin.  Sumitia  (j^iioque  bonilate  subdilos 
regobai,  sumina  sevoritate  sciiietipsuin  domabai. 
Non  salis  crat  tcrribilis  in  subjectis,  nimium  valdc 
austcrus  in  piaculis,  in  se  sei  vabal  oensuram,  in 
alids  praefcrebat  juslitiani.  Rigorc  utebatur  in 
discusbionc  justiti:e,  niisericordia  in  delinilioiie 
scntcnliai.  Disliicliuiiis  vcro  censuiani  scinpcr  lciii- 
perabat  miscricordia  ,  scioiis  scripium,  quia  in  eo 
quod  ju  licat  quis  judionndus  osl  (ilaUh.  \i\),  (.•l  ^ 
<|iio;l  potentcs  poienlcr  lormenta  palientur  (Sap.  mj, 
el  ('lUod  jitdic  uin  eril  duyi.isimum  liin  qiii  pnesunl 
{ibid.}.  H#corgo  scduia  inciitfc  poriraciaiis  in  onmi 
actionc  discrclioneni  tcnuit,  nec  in  illo  pciiiius  in- 
leinperate  se  gessil,  .sed  oinnia  diligenier  dislin- 
giions,  ct  in  disciplina  el  in  niodestia  modum  setn- 
pcr  ac  temperaaienlum  servavit,  diligens  iii  primis 
Doiiiinum  e.t  loto  corde,  e\  lota  anima,  ai(|uo  ex 
[lota  viiiiitc  ;  dcinde  proximum  sicut  scipsuni 
Mallli.  xxii).  in  lege  Domini  sino  la.<^siliidine  per- 
sistiiis ,  morcs    bonns    nulla   iioxia    convci  saiionc 

IiiMjuivabat,  vilain  lcmporaUtn  pro  exsilio  ducoiis, 
»itan»  aitcrnam  omni  coiiciipisccnlia  spiritiiali  dcsi- 
r~ ■ *•"'■ 


FAl.TA. 


mi 


t 


liiiii  mcntis  jua'  a!  Dciiui  scnipcr  dcftxum  babcl  at, 
alj  oinnibusqu.u  lo.\  vetat  solorti  cura  abstiiiei.s,  a 

0  )gitatione  quoque  iioxia  aiiimam  revocabat,  scioiis 
liomincm  et  de  cogitatioiiibus  jiidicandum.  Nibil 
prapterca  de  sc  prxsumens,  bona  a  sc  facta  divino 
iiiiincri  ascribebat,  <>dien(es  etiani  ad  paoein  iiivi- 
(aiis,  discordes  ad  concordiam  rcvocabal.  ConsiliuM 
el  opns  suiim  ad  Dcum  sompcr  convertens,  iii  omtii 
conatu  biio  Ciiristi  auxiliun)  flagilabal.  Podcs  cjus 
scmpcr  dirccti  ad  cvangcliianduin  pacem,  aJ  evan- 
gelizandum  boiia,  sub  specie  linncsta  aiiiino  beiii- 
gno  inccdcbat.  Ac  sicut  iidoli»  servus  et  prudens, 
qiiem  conslituil  Dominus  supcr  faniiliain  suaiu, 
ut  det  illis  ciLuin  in  tomporc  nccess;Mio,  sic  popu- 
luin  sibi  conimissuin  omniniodis  fcstinabat  spiri- 
(ali  rcficorc  cibo  ,  clemcnler  docens,  opliiire  in- 
sti  ueiis,  a  consu«  (udinc  peccaM;!i  tola  oiniies  virlule 
roliabeie  nitens.  Erat  prailerea  spiritu  fervens.  sol- 
licitudinc  impigcr,  moribus  tlaius,  opcribus  orna- 
liis  oninique  siiavitalc  conspiciius,  in  oralionc  assi- 
duus,  iii  jcjuniis  strenuus,  iii  olcemosynis  largus, 
:;ti|ue  iia  iiilor  divjics  ct  paupcrcs  ineJiiis,  ut  pau- 
potes  cuin  quasi  patrcm,  diviios  (iiiasi  sup;  riorein 
sibiaspicercnt.lpse  enim  iton  ad  pcrsona;  poleiitiain, 
sed  potius  ad  morum  clogaiiliaiu  atl  ijdolial,  et 
lanto  unumqucmque  cmiiicnlius  boiiora!  at.  quaiito 
vivere  sanclius  didicciat.  Krga  ogenos  quoqiic  el 
adveiias  ita  se  soUicitiiin  cxliibebat,  ut  vere  Cliri- 
siui.i  esse  in  ipsis  fide  integra  crederct,  et  non  tam 
illis  quod  conferebat,  quam  ipsi  Chrislo  sc  eadein 
coiifcrre  gauderet.  Ipiis  quidem  niinistrabat  cibum, 

01  oculis  suspicieUal  coelum.  Ipsis  aliuienta  prapbe- 
b-Jl,  et  Ciirislum  cuin  fiducia  invccalial.  Uinas 
lcnuebal  in  dando,  inciccdein  prociil  dubio  exspc- 
ci-.ins  ex  alio.  Kani  qiianiam  niolem  sulstaiitiu: 
Stepbanus  disperserat  amorc  Dei  siiccensus,  no- 
strum  noii  cst  tanlum  rcferrc.  Quom  cnim  panpe- 
rem  non  ejus  pcnetravit  clcciuosyiia?  aul  qiiis  cle- 
ricoruin  non  ejus  substantia  refocillaliis  cs(?  Quis 
peregriiius  uoji  ojus  csl  rcceplus  bospilio'  aiit  qui- 
bus  aiivenis  non  suum  inip<-ndil  obsoquiuni  ?  quos 
curiosissime  omnibus  locis  pcrquircns,  damninu 
saum  pulabat  si  qiii>quam  debiiis  aiil  esurions  l>€- 
nefioio  sustentarctur  aitcriiis.  Ardcutiusima  quippc 
fide  tolo  Salvalori  animo  conjunclus,  reddcbal  ci 
quod  ali  ipso  accoperal,  ac  per  singulos  ejus  laiiiii- 
lo5  Clirisluni  se  videro  credciis,  qui(li|uid  in  illis 
coiilVrrol,  C(UiluIisse  se  iii  Deuin  lu^labatm,  illud 
semper  rcvolvens  quod  Dominiis  in  Evangclio  dicit: 
Deali  u  isericordcs,  iiuvuidin  ipsi  miseiicordiam  coH' 
icqucnlur  (Matlli.  \).  E(  ilUid  :  Sicul  aquo  exstin- 
guil  igneni  ,  ita  eleemostjna  CTCStinguil  pcccatuv» 
(t.cdi.  iii).  Kl  illud  :  Futile  vobis  amicos  dc  iniqvo 
mammona,  qui  los  recipinnt  in  Kterna  tabernacvfn 
(Luc.  xvi).  Et  :  Datc  cleemofyncw,  el  ecce  amni(t 
mnnda  sunl  vobis  (Lnc.  xt).  Hiijnsiiiodi  saiicf.i* 
Sieplianiis  studiis  cxercii.-^lMs  divii.a  'j:'a'.ia  co:::i- 
ta!  aliit  ubciius. 


fO^ 


XVI.  De  exlotlentiu   kenttutuiu    itUnt    utqiti 
$cieiitm\ 


S    STKIMIWI  CRANDIMO^nENSlS  m\ 

K      S(!iJ  loii;;uni   iiunc  (>$l  p^r  siiignb   virlulutn  «^us 


El  I11U.T  ca'leia  Lona  s^^rino  (|ii<M|uc  ojiiti  sapicn- 
lix  alqiie  scicnlix  ct  consobtioiiis  galc  aiOu*  nlcr 
conditus  eral.  Huiiii!il:a(>Mi  nuteia  Cliiisti  bupra 
iiiodum  el  cliaritatcni  ;cqiialiier  possidcbal.  Non 
I>ix>poiiel)at  iii  lionoie  ioniplcieni  paupr.ri,  nec  pi  iii- 
cipem  vcl  noliiiem  suljjdto  \ili  piajfcitbai;  sed  iiis 
s«  austeriorem  cxliib-  tis,  iUis  niodoslioreiii  piu-sla^ 
l)at.  Discipulos  quoijiie  snos  iioii  allligebat  niagi- 
stronim  niore ;  sed  l):i  i^Mic  ac  inodestc  fralenia 
charitate  diligcliat.  Jam  v«ro  iii  pcivcisis  toleiaii- 
dis  a'quaniniilas  qualis  et  qnaiila  paticnlia  eiat? 
Inslabat  niniiniiu  liicicdulos  ad  fidein  suadendo 
lloclerc,  obsoqiiio  iiigralos  leiiire,  contradicentibns 
lenitcr  respondcie,  snpiibos  bumiliter  supporlaro, 
cxistebalque  ad  otniiem  loleiaiiliaiii  foriis,  ad  su- 
stiiieiidam  injiiiriin  initis,  ad  faciendam  uiiscricoi- 
diaiu  facilis.  Tiibuebat  egenis  substantiam,  com- 
inittcns  Cbiisto  pecuniam,  ut  ab  ipso  ajierna  per- 
cipeiet  pracniia,  dicebalque  res  suas  non  esse  suas, 
scd  paupcrum,  quorum  procurationem  quoJanimo- 
do  agere  videbatur.  Dcnique  omnes  opes  in  tbcsau- 
lis  coelesiibus  largiendo  egcnis  condens,  cunctam 
supelleciilem  jiista  operalione  ad  paradisum  remo- 
vebat,  illic  videllcet  transfcrens,  ubl  fructns  capc- 
rct  possessio.iis  «lernae,  illic  thesauros  abscondcns, 
«bi  fcliciter  glorioseque  viveret  sine  line.  Erat  pi\e- 
terca  bic  idcni  vir  bcalus  in  fide  Cbristi  Itrmus»  in 
opeie  jusliis,  in  judicio  providus,  in  bumililate 
pei  foclus,  in  devotione  praccinctus,  moribus  sua- 
vissiiiuis,  scnsu  doctissimus,  animo  pacilicus,  coide 
piissimus.  Tencbat  jugiicr  in  actibus  sinccritalein, 
i«  corde  purilalem,  in  operc  virtutem,  in  nioribus 
disciplinain  Gcrcbat  in  simplieitalc  innoccntiam, 
i(i  cliai  jiatc  concordiam,  in  buniilitale  niodcstiam, 
in  adminisiratione  diligentiam,  in  adjuvandis  labo- 
ranlibiis  vigilantiam,  in  fovendis  pauperibus  mise- 
ricoidiam  ,  in  defendendis  dogmatibus  constan- 
liaiii.  Etatque  senipcr  scrnio  ejus  cbaritate  et  leni- 
late  cond.ius,  qao  mcntcs  audionliiim  tanquam  lu- 
luinare  lucidissimum  irradiabal.  0  vere  irnilabilem 
virum  !  0  senten  Abrahai  bcnedictum!  0  pra;leren- 
dum  omnibus  Slephani  exemplum!  Jure  itaque 
Abrahx  fiiius  nuncupatur,  duin  ordinem  gloriae 
patonia;  dignitatis  cxsequitur.  Meiito,  inquam, 
Abiaiiae  soboles  ascribitur,  fide  scilicct,  non  ge- 
ncre;  imitaiione,  non  progcnie;  devotione,  non 
«tirpc.  Ncnipe  Abrabae  benedictio  nieruit  filium. 
Stc'/'  sr.iis  vero  bcnedicius  tiaiisfertur  in  iiumcro 
filiorum.  lUe  Doniino  oblulit  lilium,  iste  potiora 
doiiis  omnibus  obtiilit  scmetipsum.  Gi  Abrabam 
q'iideiii  Iradidit  hjercdein,  bic  nihilominus  ha-redi- 
latcn».  tlle  sobolis  innoccnliam,  hic  onincin  sub- 
stantiam.  Nocesse  crgo  est  iil  similitudo  olficiorum 
siiiiilituditicirt  confcrai  meritorum.  Postremo  Ahra- 
bam  quod  habuitpignuscxhibuit;  Stophaniis  vcro 
loMim  quod  lnl)crc  in  miiiido  poNiit,  Doinini  juri 
jrbilriofiuc  rouiimsit. 


iiisignia  vorbis  irc ;  pr.isortiin  cum  lilicr  jan>  su- 
pia  inoiluni  lofoitiis  fiii«'in  pnMitlaiis  scriiioiiom  ru- 
jiciat,  ct  ariditas  nostri  scrinonis  atlcnuala,  vtlu- 
tique  \oir\f,<i  tramitc  ponf  defcssa,  saccnmbat  :  uoii 
quo<l  oiiiiiia  qiiao  dc  H.  SupliaHo  narraada  craiit 
cxplexcrit,  i|uippc  qui  itrc  ad  cciilesimum  cjus,  ul 
ila  dikorim,  allingoie  potuil,  quaiita  in  eo  boiioruiii 
(tiiiniiini  oniamenta  qux  sunt  vcl  prctioba  vet  nia- 
xitna,  t[ujf  supcrncR  rcmiineralionis  conlulcrit  pra.- 
rogativa;  scd  (iiiod  vdiil  «juidaiu  ciiiinciis  iii  sii 
blinii  bcopulus  niugna  jaiit  cx  parlc  adtiliLis,  ipsa 
sui  proliiitatc  fronti  sc  cnar.antis  opponat.  Cofifi- 
dimus  eniin  iton  itostris,  sed  ip^iiis  meriiis  opua 
cocptum  fidel.ter  atquc  fclicitcr  ad  finem  usqnc  pcr- 

"  duccrc  ,  si  ipsc  digneliir  pio  iiobis  Clirislum  Do- 
tiiinuin  intoipollare  in  co^lis ,  qui  ejus  munere 
meniit  lanta  inirabilia  opcrari  in  terris  pcr  cum- 
dcm  Domitutm  nostrum,  qui  cum  Deo  Piilie  cl  Spi- 
litii  saiicio  vivit  et  regnat  in  sxcula  sxculoruin. 
Amen. 

Indpiuiil  vertm  de  rirluiibui  ejusdem. 
Grandimontensis  fundaior  rolJigionis 
Post  Cbristum  Slcpbanus   Irivit  capul  aiubitionit. 
Hic  fuit  Arvernus,  tiatalis  gloria  gcntis, 
Rex  erat  xiernus  luiela  viri  sapienlis. 
Christi  discipulus  fuitin  Cbristo  studiosus, 
Escelsi  famulus  fuitexcelso  prctio&us. 
Se  Doniino  junxii,  Dcus  liunc  intiinseciis  uii\it. 

Q  Ipse  Doi  cultor,  rigidus4]uc  sui  fuit  ultoi . 
Kegi  biderco  servire  fruique  iropbaeo 
Vir  cotilondebat,  carneroque  domare  !>iudobai, 
Miles  rcgalis  inundi  scelus  etitialis 
Vincere  sudabal,  sursumque  volarc  parobai. 
Nigris  praeclurus  fuit  hostibus  hoslis  ainarus, 
Actibus  et  dictis  erat  oppositus  malediciis. 
Hic  aniinam  lovit,  cui  carnem  bul)dore  novit. 
So  Domino  vovit,  qna^  suiit  rentovcnda  remu^ii. 
Urbis  opes  sprevit,  meritorum  culutine  creviu 
Justitia  plenus,  dives  fuit  hic  e(  egenus ; 
Ma\imus  et  minimus  fuit,  et  sublimis  el  imus, 
Hinc  divina  viruro  fecit  ctementla  mirum. 
Felici  vita  felix  erat  hiceremita, 
Vir  fuit  angelicus,  divinse  tegis  amicue. 

^  Provida  simplicitas  in  Patre  sacio  reniiebai; 
Florida  virgiuitas  in  Patre  pio  redolei)at; 
Intima  nobililas  huiic  maturum  faciebat. 
Cum  decus  essetei  sublimis  progeniei, 
Nobilitas  morum  magis  hunc  reddebat  hoiiorum. 
Virgo  lolumblnus  fuit  a  colubro  peregrinu^; 
Vir  Domino  plenus  fuit,  a  lubricisaliciius; 
Vir  Domino  gratus  inerilis  erat  irradiatiis. 
Diutius  lotum  cor  fixit  in  aetherc  totuni. 
Iii  Siopbano  nituil  lumen  vivie  rationis  ; 
In  Slephano  viguit  robusli  sudor  agonis, 
Agnus  euin  docuit  frauden)  vitate  diacouik  ; 
Agiius  ei  ti  ibuit  robur  cassarc  leonis. 
Sitminoperesluduit  placaro  cnput  bonitatis, 
El.  quantum  valuii.  t  ipui  obruit  iinpieiati». 


408.? 


StNTK.MI.VUl  .M  LlilKR. 


mi 


junclus  aniore  pulo  gauilubat  principo  solo. 
Princeps  prxclarus,  fainulo  super  ouuiia  cliarus, 
Illi  soianien  feiix  eral  alqiic  juvanion, 
El  (Jilcctoris  custos  eral  omiiibus  lioris  ; 
Vir  mcnlis  inniiJje  gemilus  promcbat  aliuiKic, 
Ahxius  ct  la^tus  fuiulcltat  nuiiiina  flclus, 
Culpx  culpaior,  gr('gis  CKstililxJiricatur. 
Pacis  plunlatur,  lilis  fuil  evacualor, 
Juris  scivjtor,  frauiiis  fuit  aiiniliii.anr. 
liitus  cl  c.Ttci  ius  fieri  cupicns  Iionio  «tivus. 
Slatiiia  quxiebat,  labenlia  (tespicicbat, 
Cbrislo  vivebal,  nuindoquc  niori  saiagcbat, 
Regia  captabat^  sc  rcgi  saci  ilkaLal, 
LaciJa  cuiabat,  virlutuin  lucc  niitabat. 
Paliis  scdulilas  erroris  fada  cavebat, 
ilcrniicolx  boiiitas  picialis  gcsia  gcicbal, 
Bclligcri  probilas  iniinit  i  tcla  ferebat, 
Virginis  iiitrgritas  amplexuni  regis  aniauat. 
Ilic  caruil  vitio  teiicbrosx  JupliLilatis, 
Quiu\  niiuit  radio  revereniiae  siinplicitatis, 
tlrcdcre  consilio  non  ccssavil  deitatis, 
Affcclu  niinio  sociari  glorificalis, 
Olisi-ens  cordc  suo  coluit  regein  pielatis. 
Elii  ius  ille  fuit  dulcediue  spirituali, 
Miliiix  «tuduii  fore  consors  impcriali. 
Ific  sibi  displicuilluxus  inisersRbrevilatis, 
Ourtd  sibi  rex  Iribuil  vcl  pcrpetu%  uovilatis. 
Mullimodx  viguil  virtutis  iioLililale, 


A  Iiide  fiui  nicroil  paradisi  prospeiitate. 
Smplcx  ct  iccUjs  coeicsti  niellc  rcfectu<~., 
T-.ini  dape  carnali  quam  cibo  spiriluali, 
Mullos  pascebat,  iiiidos  vcstire  studebal, 
Cbristo  rcddcbat  quod  Cbristus  ci  tribuehat, 
Pastur  hiudnndus,  inirabiiis  cl  vcncrandus, 
Sumnii  pa.sloris  vigil  iiiqaii^ilor  liunoris. 
Impia  nolcbat,  divinum  vclle  volcbal. 
Pcclorc  prudcnti  piautlobat  Canclipotcnti 
Kcgi  glurifico  psallebat  curdc  pudico. 
Patri  niivando  rcson.ibai  pcclore  blando. 
Regi  fcslivo  jiibilabal  pcclorc  vivo. 
Laus  Psalnialoris  vox  i-jus  cordis  et  oris, 
Is  rcspoiidebat  nicnli  nomiiiO(|ne  placebal. 
Ncclan:  divino  perftisiini  pccius  babcbaC, 

"  Aurcs  diviiias  ccndis  clamorc  icplebat, 
Kl  prccis  cjns  odor  plus  tliiirc  Dco  redoleb*t. 
Ad  Uoiiiini  iHUiiiii  Doinino  parcrc  stalutuin, 
Uivcs  ditavit,  mirandus  miri^cavit, 
Summns  lioiioravit,  siibliiiiibus  adnumeravit. 
Flos  ercmiiarum  lucruni   .silicns  animarum, 
Qiiod  iioccl  liorrcbat,  quod  proflcit  csiiriebat, 
Noxia  vcllobal,  semcnque  salnbre  .scrcbnt. 
Saevos  mulcebat,  lascivos  corripiebat, 
Duros  llccicbal,  dcprcssis  subvcniebat; 
Quod  liipus  urg(*|)al  ad  ovile  redirc  nioncbat, 
Quoil  nianci  ardebal,  quidquid  fugit  effugiebat. 


LIBER  SENTEINTIARUM 

SEU  RATIONUM 
SANGTI  STEPHANI 

Iti^tUuloris  ordinis  Giaiiditnontensis,  vulgo  Bonorum  Ihytninurti. 

{Haximtt  dt  tainl  Elitnne,  intliluteur  de  fordre  de  Grandtnont,  dxt  des  Bons-liomnies;  tradultcs  des 
originaux  du  saint  par  Adricn  BiiLLET.  Paris,  1707,  in-ti.) 


PROLOGUS.  C 

Muiiis  modis  domnus  Stephaiius  discipulos  suos 
ed<K;ebat  qualilcr  se  dc  viiA  sua  inquirentibus  rc- 
spoiidcrcut,  hoc  cis  diceiis  :  i  Fiatrcs,  ne  niiremini 
si  noiinulli  a  vila  vcslia,  majoiibusquc  dissenliunl, 
quandoquidem  ab  eo  qnod  itli  tciient  dissidclis,  «l 
iiou  vultis  cos  scqui  in  boc  ((uod  faciuut.  Qunl  igi- 
t'.ir  vos  dc  illis  adniircmiui?  a  ca'lcris  vero  religio- 
sis  miniine  requirilur  quam  Rogulam  leiieant.  Naiu 
vcsliincninin  indical  de  quibusdani.  I-li  suiit  in 
Rogula  saii£ti  Auguslini,  ct  ab  iis  t-nclur  Ordo 
sancti  Bvncdicti.  Iiaquc,  fralrcs,  a  mullis  vobis  di- 
r.elur  :  Novilai  cst  boc  quod  a  vobis  tei'£iur ;  ncc 
esl  ordo,  ncc  rrgula   doctorum  sanii.c    ficclcnx. 


Sed  quainvis  illc  qui  lioc  vobis  dixerit,  babeat  in- 
dtimenla  signumque  religiuiiis,  dico  vobis  firmiter 
quod  vitam  suam  abnegavit,  ignorans  quid  sil  ordu 
vcl  Regula.  ('ui  vos  boc  modo  rcspondele  : 
RESPONSIO  FRATRUM. 
(  Quandoquidem  vitam  nosliam  ao  inorcs  repro 
licnditis,  osleiidite  iiobis  iii  quo  :  ct  libcuter  cmcn« 
dabiiiHis,  si  aiiclorilalc  evangi-lica  nubis  boc  iiidi- 
care  polcslis.  Deind.',  fialics,  si  confeslim  illc  vol.is 
iioii  ic.spon(l(;al,  iniipilc  ci   nKriitioncm  fa«crc  \c- 
hiraruin  inslilulionum  lioc  modo  :  Nunqiiid   pastot 
nostcr  proplci  lioc  cxccdit  on^incm,  vcl   Rcgulaio. 
qiiia  pcricaiicnilo  incl.iustro  siio  cniain  gcril,  ciiiii 
aiijiiliuio   divin?    ^iati.^,  aniiuaruni   disrlpuluruir 


i»87  S.  STIJMIAM  Gft  XNDIMONTLNSIS 

buoruin  u  Doo  silii  r(»ii!missai'iim  ?  Kjicit  nos  iiloo  A 
pasiur  iioslor  ab  oiilirie  vol  Kcf^iila,  quia  coiiM:r\ai 
iiiler  iios  coininunilalcin  ointiiiini  nrruni,  curn  Uci 
a  Ijiilorio  iMilli  pcriiiillons  liabcrc  proprium,  iiisi 
lairuni  anianJi  ac  ca-lcris  s^TvieiKli?  Inliniatc  iio- 
bis,  vos  qui  morcs  nosl»osrcpiclieii(lilis,  si  pablor 
noslrr  ab  onJiiic  vcl  Hegula  nos  expcllit,  quoniam 
ad  rognalorum  nostrorum  doinos,  qiias  rcliquinius, 
iios  ininimc  rcdiic  pciiniltit,  iicc  vuU  ul  cis  ad  nos 
vcnientibus  paiipcrialctn  nostiam  indiccinus?  Ex- 
cludil  nos  propleiea  pastor  noster  ab  ordine  vcl 
Iti-guia,  qiKtiiiani  in  cuslclla  vcl  civilatcs  no<i  iii- 
trare  non  patitur,  iiisi  ilcr  a  iiobis  exigcret  aliumlc 
Iransire  iicqueuiiiibus?  llerMm  ejicil  iios  pastor 
nostcr  ab  ordinc  v.-l  Regnl:>,  quoniain  iiundiiia!>  et 


lOM 

Cat.  I.  —  Qniil  iHcdlur   el  oflrtidatur   Soiilio 
reliijujiiint  inlraiiti. 

t.  Sicni  Jcsus  Cliii-iltis  ait  iii  Kxangdio  :  Qui  tult 
tciiire  poit  1110,  tolliit  crucem  tHiiiu  el  teqnalur  me 
(Luc.  IX)  :  sirnililcr  pa^lor  iKJslcr  cis  diccbat  quo» 
in  dis'  ijtlina  sua  rccipifbut.  (^um  aliquis  caiisa 
venicndi  ad  cum  cbarilatcm  ab  co  postiilaret,  anlc- 
qnaiii  ci  tribuercl,  lioc  niodo  rcspoiidcbat  :  «  Fra- 
(cr,  quoiiio<lo  polcris  onus  suslincrc  quod  libi  vis 
imponcrc?  Aspicu  cruccni,  iiiuliutn  csl  didicile  ibi 
nianere.  Si  huc  advcncris,  iii  ea  condgcris,  et  aniit- 
tes  dominalioncm  quam  liabcs  in  tcmctipsn,  in 
oculis,  el  iii  ore  ac  in  cKteris  mcmliris.  Mandu- 
candi,  jejunandi,  dorniicndi  ac  vi^'ilandi  tii.im  rc- 
liNqucs  voluntateni,  inuUarunique  aliarum  rcnim; 


fora  nos  aJire  no:;  co:iccdit,  nolens  nos  esse  iiego-  ^  et  lioc  quod  in  sajculo  diligis   coii'ingct  tibi  odio 


lialores,  neque  njcrcalorcs?  Nunquid  paslor  noster 
ab  ordine  vel  Re;>ul.i  nos  cjicit,  (|uia  dccimas  ct 
redilus  magnasque  terraium  possessiones  iHd)is  lia- 
bere  non  permiiiit,  unde  freqtiftiitcr  cum  saeculari- 
bus  judicio  caniendcre  iiobis  contingeret?  Itein  ex- 
pcllit  iios  pastor  iiostcr  ab  ordinc  vel  Rcgula,  quo- 
iiiani  cccle&ias  et  les  ad  eas  perlinentes  nos  ncci- 
pcre  non  permiuii?  Nunquid  paslor  iiosier  ab  or- 
diiie  vd  Regula  nos  extludit,  quia  sine  cura  be- 
btiaium  riobis  vivere  pr*cipii»  ut  eo  libcrius  Deo 
scrviie  vaioamus?  Rursus  pastor  iioster  idco  trans- 
Rreditur  ordinem  »<cl  Regulam,  qiiia  fcminas  in  siia 
religioiic  non  rccip  i,  nec  cas  vcJ  in  cellis  jacere. 


habere.  Exinde  non  revcrlcris  ad  domum  cognalo- 
rum  tuorum,  et  si  ipsi  ad  lc  vciici  iiit,  ncquaquam 
cis  luarn  paupcrlatein  oslen.lcs. 

2.  €  Polerisne,  fraler,  fossor  csse,  ligna  ct  fimura 
portare,  el  cunclis  fralribus  servire?  Iloc  loinm 
essel  facitc,  sed  caplus  tali  carcere  manebis,  ubi 
non  csl  foramcn,  per  quod  ad  sa;culum  reveiiaris, 
nisi  lu  ipse  fcceris  :  ct  ego  tui  curam  iioii  agair, 
nec  lemctipsum  agere  sinam,  a  saecolo  quippe  incos 
abscidi  pedcs  :  ct  si  propler  me  non  redco,  propt^r 
te  non  redibo.  Adhuc  aliud  supeifuerit :  rorsitan 
mittcrera  te  in  aliquod  ncmorum,  ct  aniionain  quani 
mnnil  ui  cuin  lignco  ligonc   laboiando  aci^^uisicris. 


iicc  cum  fralribus  periuiltit  laborare?  NuiKiuid  pa- q  cgo  acciperoin,  et  eis  qui  loe  liic  custodiunt  iri- 
8;or  no.stcr  ab  oid  ne  vcl  Rcgula  uos  ejicit,  quia      buerem. 


\adimonia  non  accipil  tani  ipse  qnaro  discipuli  ejus? 
Taiulem  espellii  nos  pasior  nosier  ab  oiulnc  vcl 
ileguia,  quia  iiijilum  saecniare  ncgoiiuiii  quoJ  reli- 
quimus  nobis  conccdit  rccupirare,  pra:cipiens 
nobis  in  eremo  tanquam  mortuos  ct  abjecios  a 
muiKJo  perinancie. 

<  Fiaircs,  buj'isnjoJi  verba,  vitani  vestram  rc- 
pic!)cndei;tibus  respondcre  polcslis.  Qui  vero  volsis 
osteudei-ct  qiialiler  a  negolio  saculari  ainpljus 
elongarenjini,  de  hoc  ci  libenter  crcderetis  quicun- 
que  esset,  sive  deinius,  sive  deforis  ;  sed  de  aug- 
nieistaiione  mundana  nulU  unquam  credaiis,  quo- 
cunque  sensn  pojleai:.  Si  enim  Dei  Filius  iii  teTram 


5.  <  AliuJ  vero  resiat  horribilius,  ceniupUciic" 
libi  melius  est  dananari  in  sxculo,  quam  bic  :  (|ui 
enim  ab  altiori  cadit,  ainplius  Ixdilur  ;  ct  si  biiic 
in  infernum  caderes,  oinnibus  aliis  penlitis  inferior 
esses.  Tu  vero  pergere  potes  ad  quodlibei  mona- 
stetioruin,  ubi  inagna  iiivenies  aedilicia,  cibosquc 
delicalos  suis  leinporibus  conslitulos  .  lllic  bc^tias 
icpcriis  terrarumque  laiitudinem,  bic  taniuui  cru- 
ccm  ei  paupertatem.  » 

4.  Talibus  veibis  vir  bonus  expericbaiur  si  ille 
fiiinum  reUnquendi  sxculum  cor  haberet.  Simo- 
niacum  enim  euiu  sestimaret,  si  cujusliljct  terix-nx* 
rei   promissione  in   religionem  veiiiret.    Sinillitcr 


advenicns  mcliorcm  vsam  ad  ascendcndum  in  cai-  ^  etiam,  postquam  advencrat,  si  quid  ex  consuetu- 


lum  paupertaie  sciret.  fllaui  eligeret,  ac  per  cam 
iocedcrcl.  Pauperlalem  ergo  diligite,  quandoquidcm 
eam  Jesus  Chrislus  ui  mcliorcm  elogit;  sed  non 
intclligatis  ul  ego  rae  vei  vos  couimendein  in  boc 
qiiod  vobis  iocu^us  sum.  Deus  enim  sohtmuiodo 
jioyit  qua!es  nos  sumus.  Wdtc  veio  vila  quin  sao- 
cta  sit  nulla  est  ambigtiilas.  Si  a  quulibet  vitupe- 
leiur.  a  vobis  cxaltetur;  si  quis  vos  laudat,  buuii- 
liate  vos :  sic  cnim  sunctus  PhuUis  apostoius  la- 
i.iei>al.  Sciaiis  aiitcm  linnilcr  aliam  non  cssc  tegii- 
lam  nisi  diviiia  pr:ecepla  :  a  qiiocunque  ter.enlur, 
rciigiosus  esi;  quisquis  ab  iUis  discodit,  exiia  oin- 
iit  in  ordinem,  vcl  Uegulam  cxislit.  Quidquid  etiim 
Siiif:  Dco  lil,  nihil  est.  » 


diue  postularet,  landein  eo  respondentc  :  f  Piopter 
boc  totum  sustincuduin  liuc  veaire  desidero,  nec 
crcsccndi  causa,  sed  miuuendi,  »  pastor  euni  inter 
alios  fratres  recipiebat,  ipsuatque  cuiii  eis  comiuu- 
liiter  lalibus  verbis  edocebal: 

C\v,  II.  —  Sermo   ad    noviter   conversos  de  gralia, 
justitia,  atque  cuslodia  toiius  religiotiis. 

i.  Religioestgralia.juslilia  atquecuslodia.  Ciim- 

quc  Deus  aliquem  in  eani  adducit,  ipsum  in  paradi- 

siiin  reJucit.   Sicut  auicm  Dominus  Adx  quod  nou 

crat  ei  iiC(;essariuii)  prohibuit,  cxtera   vero   omnia 

oidom  conccssit,  similitcr  facit  iilis  qui  in  veritatc 

consislcrc  vulu.-it.  Dum  coiitcnti  sunt  iis  qiiae  sibi 

snnt  uiilia,  in    rcquic   pcrinancnt.  Cum  vero  scsc 


lOS)  SENTKNTIAnUM  LIBF.n.  lOCO 

rxtcn.lum   ad  calora,  qu;o  sibi  non  expctliuiil,    iii  A  clanien  aulcm  iii  siimniilale  moiili .  ii.oipil,  scd  per 

Jriluilalinncm    ol   aMguiliam   corruiiul,   sicul  focil  collcm  fninl  connirlationcs,  cl   osl   iinus  supe;iur. 

A<iam  (Cen..  iii).  Q»i  enim  in  Deo  ilolooialiir,  ub:-  allci  infcrior  vicissim,  ci  qiiis  (loviclus  fuorit,  ip;no- 

quc  parailisiiminvenil,  ct  iii  coelo  convcrsntur  :  qui  ratur  :  vonimlamon  al  phniim  (luaii.ltMiuc  vonionl. 

sc  ab  illo  soparat,  oranilius  in  locis  infornum  ropo-  el  tunc  appao.nl    cujns   fiior.l  \i  tor  a.  Mons   o>l 

ril.  Idcoiiue  vir  rolijjiosus  in  oinni  qnoil  loquilur  cl  amor  diviiius  qiio  s;voiilum    ooi.K  iiMiilur,    ii>    illo 

«poralur,  debcrct  Doi  meililari  prjpsciitiam  qui  sem-  amore  non  eodem  scmpor  moilo  poimanel  alinui^, 

pcr  cuin  intuclur,  el  angoli   sui,  diaboli  etiam,  qui  quoniam  a  dial  olo  sempor  infcstaliir.  Al  saUcni  por 

vnlteura  exlialieie  a  paradiso.  !lle  onim  nnnqnam  clivum  (qnod  est  lidoi    ot  boiia  opcra)   colluclandi» 

a  boiio  discodil,  in  lantiim   vult  illud   dissiparc,  ot  rmn  co,  jus  nominicum  ab    homine  dofondaliir. 

laincn  lolus  iiide  scparalus  esl.  Noc   mirum,    dum    coliuclaiionos  fMinl,  dial.oliim 

2.  Ki  qiii  laniiipcie  spfotalnr,  valde  ei   necessa-  qii;\ndoqiie  fore    suporiorcm,    hominemqno   \aldc 

rJum  est  ul  silciroumspcctus  alquc  sollicitus,    de-  irnlalum.  Dominus  quippe    poblmodum  illum  siia 

betque  discere  Io(|ni,  ambulare,   sedore,  aspiccro,  gratia  consolalur,    tuiicque  supcrior  consislit.  Ve- 

oporaii,  Deumqiie  deprccari,  alqiie  omnia  alia  ali-  rumlamen  in   exlrcmo  l.:ctannnis,    id  est  iii  (inc, 

tcr   faccre  quam  in   s;oculo  faciobat.   Loqui  discal  tunc  homo  pcnitus  pcdem   lcncal  super  gulam  ip- 

hoc  modo,  quatenus  in  sermone  suo  tale  retenlacn-  siiis. 


lam  faciat  ut  senipor  qiiod  dixerit,  vcruni  csse  pos- 
sit :  quodcur.qiie  enim  vorbum  aul  senlcnliam  vir 
religiosus  dicat,  nisi  sit  fruclus  oorporis  vol  ani- 
nix,  sibi  vcl  alieri,  sxcnlarilas  esl.  Irc  dcbel  bonc- 
sle  ac  sine  strepiUi,  sedoie  humilitcr,  aiquc  col- 
lectus  laborare  sine  murmnre,  ac  modcrale.  Oum 


C.*P.  V.  —  De  diver.<iitate  teiitationum  quas  paltliir 
noviter  conversus. 

Dum  mundiis  ab   bomine  dili^itur,  ittimtcus  cnm 

post  sc  (rahit  ad  libilum  suum.  Cumquc  sa;culum 

ah   aliquo  rclinquilur,  diabolus    postpositiis  muliis 

cum  modis  iiisequilur.  Ipsc  enim  mille-artifox  nuii- 


aliqnid  concupiscibile  aspcxcril,    ocnlos  iii  carccre  cnpalur,  vonilquc  cum  divorsis  potionibus    ul  sciat 

tonoal,  ne  c  s  rbi  dcfigal,  sed  visum  avertat.  Quan-  qnam  ipsc  reocperil.  caiiique,  in  qua  pliis  oijm  de- 

do  Dominiim  rngabil,  lumulluni  non    faciat,    Dcus  lcclari  c«»ijno£cil,  posimodumdiu  sublialiit,  ut  cir- 

eiiim  vocein  cordis  exaudit;  qiii  vero   sic  orat  ut  ^^  (inem   ipsum   inde   proslornat ;  ac  ni.ijort  pro- 

aliis  nooeat,  ab  oratione  charitalcm  extludit,  quam  ditionc  pcrmiltit  hominem    longo   lcmpore   qnie- 

ibi  Dousainplius  diligit.  inm    in    bona    viia    maacre.     .M:ijor    enim    socu- 

3.  In  omnibus  lus  atqne   in   cseieris   oporlet    iit  q  rjiag   cst    qnantio   eum    in    piimis    duriiis  impu- 

fratribiis,  cum  (|aibus  est,    caveat  ne  pravnm  cx-  gnai. 


eiiiplum  ostendat,  undc  in  ipsum  scandalizonlur. 
Quisquisaulem  non  mutat  corporis  gestus,  cum  ad 
roligioncm  advenerit,  non  est  simile  quod  habiliim 
immuict  anima;,  sed  semper  ejus  animus  sit  in  s;c- 
ciili  vanitale.  Exterior  enim  composilio  inleriorem 


C\p.  VI.  —  Qualiler  evilenlni  a  viro  religioso  ZubuU 
insidio!, 

1.  Pro.plor  hoo,  ingoiis  sensjis  ncccsaanus  osi  ad 

diabolicas  dcvitandas  insidias,  qnia   scmpcr  jtiAla 

bonum   est,   nunquam   cuin  bono :  quemadmodum 


ostendit  aliquando,  ol  qui  saecularis  est  in  dictis  et      aliquis  rniliboi.  iniorosl   coiiS-lio,   ncc  (amen  cum 
aclibus,  quomodo    religiosus    crit    in  suis  cogi-      consilio,  voUns  iilud  (iissi,oa:o.  Deus  quoque  uiii 


lalionibus?  Facilius  enim  valel  aliqiiis  ad  libi- 
tum  suum  membra  corporis  reliiiere  qiiam  cogita- 
tionom. 

Cap.  III.  —  Dc  tenlnlione  prima  neophytorum. 

Piimas  mitlit  diabolus  insidias  liomini  ad  conver- 
sionem  venienii,  qnatenus  ei  boniirn  cnm  quo  veiiit 


que  existciis  cst  in  malo  lioiiiine,  iioc  lainen  cuin 
00,  quia  miiiimo  conooruat  cum  co,  qucniadniodum 
dicit  Evangcliuni,  quia  lux  in  teuebris  lucel,  et  te- 
brce  eam  non  conipreltcndcrunl  (Jonn.  i).  Inio  aiige- 
tur  sua  paMia  pravo  homini  quia  divinam  rospuil 
gratiam,   noo  vi(i<'l    in   somolip.,0   tlariiatem  illius 


aufcrat,  id  est  lidcm,  quain  habebal   in  saecnio   de  I^  quae  fulgot  ubi(juc  cain  inlneiilibus.  Simililer  bono 

bono  quod  erat  in  roligionc.  Hanc  ei  primain    vult  honiiiii  sua  oorona  acoicstit,  rospoonJo  tcncbras  a 

anforre  diabolus,  quando   videt  fralros  quod  sibi  diubolo  sibi  illains. 

necessarium  csl  0|>erantcs.   Ilomo  namque  iiovitius  2.  Dulcius  ingr(^diiiir  diabnlns  aliquaiuio    i:!  ho- 

amplius   tenlalur    dc    bonis   quse  sibi  non  plaajcl,  miiioni  qiiam  si  nul  oi  favu  ssii,  vr!  aliadiilooJocor- 

quam  de  alia  re:  non  est  autoni  siniile  quod  boliuni  poiea.  Si  eiiini   piimum  adveiiiejis   oum  tali  gladio 

supeiet,  qtii  in  primis  actibiis  cadil,  el    arina  sua  perculeret,  tiiide  dolorcm    sontirol,  homo  fu;.'eict; 


W 


aniittit  :  cl  est  mullum  dcbilis  qucm  iiifirmus  pi';i:" 
Cipilal,  id  osl  diabolus.  "^ 

CiP.   IV.  —    De    conflictii     xiri    religiosi   '■um   Za- 

bulo. 

Uoc  dcberot    mcditari   vir    rcligiosiis   quod   in 

moniem  alttim  ascendil,  ubi  Deiis  oum  addiixii  a.l 

pugnandum  cum  diabolo,   suum(]uo  jiis  dof..'iidcii- 

Ouui,  qucmjdmodum  aliqtiis   pugilcui  str.iin.  Lu- 


iico  quod  sibi  admonct  unquam  pcrpetrarcl.  Adhuc 
diaboius  est  in  tantum  calliiius,  qnod  nonniillos 
hominos  vuli  bona  oj>ei  a  faccre,  ila  umm  ul  pos- 
sit  eos  iii  iino  ciimine  lenorc,  nndo  haboat  ons  iii 
fioe.  Cumqiio  ad  su-iin  lodenni  coiisciontiam,  di- 
cit  eis  diaboiiis  :  Nunquam  proptcr  hoc  damnabc- 
ris ,  <|U(>niam  h;cc  ot  h.xc  bona  opera  lu  p'.T3gis. 
Postrcmo  si  quid  in  Iioc    dnbilas,    sjilloiii    iii    Jine 


4001 


S.  STF.rnAM  GRANDIMONTENSiS 


toai 


coiililori  poloris.  Hoinini  vcro  religloso  miniinc  vuU  A  cl<'  l)Oiii  .  i  Miiliuin  dcl>«5  gauJere,  quia  Uiiitiiin  l>c- 


(liccrc :  I  Isttitl  criiiicii  pcrlice,  >  lidoiiiam  u({iios(  o- 
rctur. 

5.  Alilcr  autrni  incipil  ci  consulcrc  :  «  Si  rnodo 
illic  CS5CS,  isliiiJ  peraj-iTCS,  ainplius  vigil;)n;:s,  ji'ju- 
nan-s  ac  dc  Dco  ioqiicicris  in  illa  n-iigioiic,  (|ii;iin 
liic  cuin  isla  paupcrc  gcnte,  t(»la  d<c  iii  adlictioi^c 
Jaborandi  p«rniancnlc  (qiicniadmoiliini  alii  labora- 
lorcs  S3Ecularcs),  el  »-liani  in  disciplina  :  vcl  si  ad- 
hnc  forcs  in  saeciilo,  salis  quandofjuc  po.sscs  Imic 
advcniic.  >  Ciini  liujusniodi  specic  facit  cuin  coii- 
lcmncrc  et  odio  iiahcre  bonuin,  ad  qiiod  ve- 
iicrat. 

4.  MuUotics  eliam  ir.vital  eum  ad  lioc,  di;  quo 
certissimc  scil,  quia  nunquam  ci  crcd<'tur,  proptcr 
Iioc  soluniniodo  u(  po&sit   eum  rctaniarc    uno  mo-  "  dclict  haLere  in   semetipso  el  in  aliis  rialriijiis,  ct 


n('(iciutii  viMiit  in  lianc  coiiKrcgalioneni  proptcr  le, 
iiunqiiain  aliipiis  dc  patria  tna  liuc  advenit,  doitec 
tu  advciiisti  :  quin  ctiam  pnlcr  tiius  et  n^ter  tua, 
niiiiquain  advenironl  nist  tu  adfuisscs.  >  Quisquis 
autcin  (lial^olic.is  ignorat  insidiati,  dciectatur  in  U(tc 
qiiod  ah  co  bibi  diciiur,  venim4{iic  esse  repulans 
vanam  inci  Wt  gloriain.  Ncc  solum  isle  qucin  paren- 
tcs  visilant,  scd  illi  qui  cum  gcntc  ssiculaii  lo- 
quuntur,  arliiti  antcs  caus»  stti  Imnum  in  aingrega- 
tiinem  advcnirc,  hoc  ipsum  incidunt  vitium: 

Cap.  VIII.  —  De  inani  gloria  quce  aliquando  aufert 
hoinini  fidem  tfnnm  dehet  liabere  in  AomtMO,  et 
fiulribut  et  teipiO. 

i.  Inanis  aiiteiH  gloria  aafert  homini  lidero,  quam 


iiiento  ab  ainore  divino.  Cumqtic  diabolus  ita  labo- 
let  ad  homitiem  rciarilandum  nc  asceiid;it  in  cu;lum 
unde  cecidit  ipsc,  sinc  utililate  quam  inde  prx* 
.slolctur,  nonnc  homo  saiuiem  cxspcct.ins  debtrei 
ei  valde  rcsistcrc  atque  illud  facere  quoil  ei  dis-pli- 
cercl,  proptcr  cjus  solunimodo  displ;ccnii:im  ?  De- 
bcrcl  Dcum  quisque  diligiTC,  quanivis  aiullum  sci- 
rct  aliud  inde  commodiim  habcre  :  qwemadmodum 
ille  qui  dimicat  in  sxcul>>  mulla  opcratiir  sinc  nlia 
utilitate,  nisi  tanlum  ut  iiiiinicus  cjus  fiat  indc  ira- 
tus. 

.'».  Omnilas  consiliis  a  diabolo  sibi  iliatis  rc- 
jipondcat  discipiilus  :  t  0  ininiice,  bcne  scio  qiiia 
slullus  cs.  Qiiid  nicrum  loqueris  ?  an  ignora.s  quo- 
modft  leccrim  ?  meipsum  dcdi,  nicus  non  sum.  Si 
inccumvis  dimicaic,  vadead  paslorcm  meiim  cujus 
sum,  ct  ipse  libi  rcspondcbit.  Ego  sumpostcjus  cly- 
peum,  el  vcrba  Dci  qu;e  milii  loquiiur  ab  univcrsis 
luis  ine  protcgciit  jacnlis  :  quanloque  impcluosius 
vonies  cum  malis  cogilalioiiibus,  tanio  niagis  dc- 
bonestalus  alqiie  dcvicius  rcvericiis  oxcun.lo  a  no- 
l>is.  > 

G.  Pra^lcrca  lantum  cst  versulus  diabolus,  quia 
«iuosdam  bomines  adducil  in  reiigionoin,  postea 
rcducit  cos  in  sseculum,  vcl  lenct  eos  iiiobeiiicnteb 
iii  claustro  inier  alios  fiatres,  ut  ntiijorcm  poenrim 
habcaiil.  Mullo  niagis  cniiH  Dcum  ainiltil  iiii|iius, 
cum  viro  justo  seso    iioicns   emondare,  qiiaia  ( um 


C 


etiain  iu  Domino  ;  semrtipsum  cnim  dei)ct  unu»- 
quisque  crcdcrc,  scire  atqiie  cosnoscere  plus  c«- 
lcris  fratr;bus  csse  pcccatorcro.  Nam  si  bonus  est, 
mclius  SU.1  pcccata  videt  qunm  aliena,  debctque  se 
sulimitlcre  cuncti»  raploribus  atque  mcrctriciltns, 
crcdciis  sc  fuie  dclcriorem  :  ncc  cogitet  divinam 
gratiam  nisi  usqtic  ad  sc  non  possc  rliingere.  Tuuc 
enim  hoc  cogitat,  si  aiios  dcspicial  qui  possunt  a 
peccaiis  in  quibus  sunt  surgcrc  ;  ipse  vcro  a  hono 
in  quo  cst  docidcre. 

2.  Non  cnim  magnum  est  si  cunctis  se  sol>jiciat 
fratribus  qui  boiii  sunl,  prout  dcbct  credcre ;  debet 
etiam  approbare  ac  diligerc  huiiiilitatem  ipsorum, 
rnagisquc  quam  suain,  quandoquidcm  meliorcm  ac 
majorcm  cam  cxistimat.  Iloc  enim  facit  vir  Jiistus, 
postquani  longo  tempore  in  aliqua  congre;;atione 
pcniianscril  :  quanto  ampliiis  in  co  Dominus  ho> 
spitatus  fucrit,  lanlo  melius  inlcHigil  aique  cogno- 
sciloniciiim  ct  opus  quod  habcnt  omnes  alii  in  rc- 
ligioiic.  Unicuiqtic  etiam  proprium  locum  invcnil, 
scmctipsum  considcrans  niliil  aliud  ibi  cssc  niiii 
iinpcdiinciildin  :  ei  tainen  Deus  forsilaa  alios  ejus 
atnore  procural. 

3.  Omnem  i.slam  fi.lem  aufcrt  homini  Yaiia  glo- 
ria,  iiisupcr  et  divinam,  dum  dc  bono  quod  Domi- 
nus  per  gratiam  siiam  soiuinm<jdo  operalur,  hono- 
rcm  ilii  stititrubil,  credens  iiltid  causa  siii  fieri. 
Ccrlissiine  iiainque  unus(|uisqnc  appclil  abalio  lau- 


aiio  qucmadmodum  JiMJas  ciim  Jcsu  Christo.  AiiliT  o  dari.,  cuiiiqne  grattim  sibi  cxistere  dc    lioc  qiiod  in 
cnim  niliil   ampliws   bomiiie   ibi  Dciis   '.iderot,    si      animo  suo  cogitul  :  <  lloc  fit    piopter  rne.  >  Vana 


niutalione  ab  utio  castro  in  a!i'>)!!id  nonitis,  esset 
allquis  bonus  sine  opcribus  lonis.  Dumiiius  atilcm 
alqnando  convcrtil  cuin  per  gratiam  stiatn,  (jucni 
diabolus  ibi  adduxcial,  suiinique  repulabat,  p:;»'- 
beiido  ei  buinilitnlem,  qua  ejus  omncs  Ia(|ueos  cai- 
cat,  qui  siinl  cliam  densiores  quam  fila  aranex 
apparoiilia,  qiiando  nia;^nus  cnlor  iil  in  ^slate. 
Cap.  \I1.  —  Jlemdc  diaboii  insidiis  vitaudis. 
7.  Esl  alius  diaboli  laquciiS,  qiii  {jravilcr  potest 
iiitclligi  graviusqiic  vilari.  Cum  aiiquis  homo  s;e- 
culuiii  rcliquerit  .ic  bono  aniino  rciigionem  ingivs- 
sus  fueril,  noti  cjus  iooiim  qnaiidoqoC  visitaiit  qno 
advenciil.  Tunc  iiicipit  ei  dicore  diabolus  snb  spe- 


quippc  gbiria,  prout*sil»i  vidctur,  habcl  id  quod  non 
halK;i,  magnum  sensum,  magiiunique  possc,  pru- 
dcnles  cliain  scrmuncs  al(|nc  alia  lioiia  quainplu- 
rima  :  graviusque  decipitur  ariiiirando  se  iiabcre, 
cuin  nibti  liorum  iialical.  Mullos  enim  facit  l)ms 
crcdi  bonos  pnq^icr  utilitatcm  altorum,  qtii  taiiluiH 
1  oni  sibi  in  cis  iuvenitur,  quantuni  credunt.  Ipsi 
vcro  pciilmnl  de  quibus  crcdulitas  habetur,  ni^i 
boni  sinl. 

4.  Sed  hujusmndi  attractione  et  occasionc  vull 
Dcus  suis  auxiii:iri.  Ne  quis  autcin  hunc  diaboli- 
ciini  incidal  laqucum,  stia  opcra  qu»  fccU  inspi- 
ciat,  ct  si  bcne  se  discutii,  cognosccl   sine  Uubio 


1095  SKNTEMIARLM  LIBEn.  lUM 

sc  niliil  nisi  poen^m   meniis»^.  El    \{.\  (mbl,  pro-  A  ah  eo  qno«l  loquilur  vel  opcratur,  ip»«*  consiilcrttlnl 


pler  alios  qui  diulius  Dco  sorvicrniit,  boiiuin  in 
jTligionem  adveiiirc.  Seil  si  qiiid  aJvcrsiialis  cvc- 
ncril,  inde  scniclipsnui  inculpct. 

5.  Nullu!»  caim  scrrao  vel  scripiura  sic  lioiniiicin 
facil  Dco  prosiiuuin,  qucniadinoJuni  suoruin  co- 
gnilio  peccaloruin,  uiidc  ipsius  poslulaUir  au%\- 
li:ini.  Niliilque  L>eo  acceptabiiius  csl  iii  \iio  jnsio  a 
qud  valdc  diligilur,  quain  cuiu  justus  niiii4  in  so 
icpcril  quod  Uco  placcat,  nisi  quod  Dciis  in  ipso 
opcratur.  Ncc  cliam  vull  juslus  pro  Itono  suo  a  Uoo 
adjuvari,  vel  Mlvare  ni'ji  graiia  ipsius.  Pci  i|iioqiic 
Eitiue  qui  dc  coelo  dcscciulil,  scions  qnomodo  tlluc 
ascendcrctur,  diiil  cl  dociiii  nomincni  iilnc  asccii- 
suruiu  nisi  sc  liuiniliaiido  {Mnllli.    .wiii).    Vornni- 


divitias  vol  polonliani,  ccniumvol  litlcrarum  scicii- 
li;un  qii;c  lialtoh.Tt  iii  s;vculo.  Niinc  ;tuloin  icniinis- 
cntur  si  proplcr  qnoilliltol  liornin  inajoroni  liabu'l 
potoitliain  ni;iluin  oporuiidi,  vcl  niiipliiis  n  Dco  di- 
srcdoiuli.  ^niHl  si  in  cordc  siio  iiivonirc  valcal, 
puMtiioat  cuni  uiiqnam  liabiiissc  vcl  ccnsniii  ,  vel 
divilias,  qnibns  Donm  iinpii^nabal.  NiiiM|ni(l  sc  «li- 
liorcm  3'Slimarcl  qnia  m:ijoroin  b^ilniil  in  s;ocnlu 
raciiUntcin  iumIuiii  ;i;;ciidi,  quuni  aliqiiis  paiqioi  ? 
Non  snnl  nlix  divili;o  vcl  ccnsiis,  nisi  l>co  aitba'ic- 
rc  :  qiii  vcro  ab  illo  scparalur,  qniib|nid  ftalK'al,  ci 
in  dcdocus  vctlilnr. 

Ti.    Noii    osl    ;iiiloiu  iniriiin    si    animnlis    liomo 
qnando    noviicr    nd   convcrsionoiil    vciifrit ,    viill 


taiiicn  HiJijor  iuiuiilitas  (|uje   possit   babci  i    ooram  B  Chrisli    iiicmbra   re^'crc    :    ipsi  nanM|nc  discipiili 


Dco,  supcrliia  csl,  pioul  lioino  dcbol  nioditari  ; 
nuHiis  oniin  valol  sc  lani  niisoruin  ;csliinaro,  <|iiin 
delcror  sit,  cl  si  qiiis  Jcsu  Clirisli  buiiiililatcm 
aspiciat,  omuino  iiiliil  sua  orit.  \}»i  vcro  lanlnm 
babol  quanuim  valcl,  Dous  iii  co  liabitat,  cl  ci 
Miam  conccdit. 

C\r.  IX.  —  Aliui  $eimo  nil  uovlter  conversos. 

i.  Multi  maUinl  iii  docondo  dainnari  (|Uain  in  ili 
so.iido  salvari,  volenlcs  csso  pasloros  qnia  ncsoinnl 
cbse  disoipuli  :  qnod  priniiliis  soirc  doboiont  ; 
qucinadiuoduin  siiiil  oiiinos  qiii  noviior  .id  roligio- 
iicni  vcncrunl,  inoipicnlcs  pi;ciic  aiiloqnain  sotpii 
iiovoiiiit.  Moilo  liio  nnus  adsit,  loqiianuirquc  oiini 
co  :  I  0  lu  qui  rcccntcr  a   sa><:ulo   advonisli,  qm;- 


Domiiii  libciiler  illuin  iloccrciii,  si  vcilol  illis  crc- 
dcrc,  ciqiic  consnlcrcnl  nc  niorlcm  i»nsoipcr«-t  ant 
passioncm.  Talc  csi  s;ccnlarc  consilinin  ciica  roli- 
gionis  ncgoriuin  qiinlc  ipsi  Jcsti  Cbrisio  inbucbani. 
Kl  sicui  iliscipuli  nnnqnam  iiiicllc.vcrunl  opcra 
Doi,  liccl  ea  vidcrciil,  donec  i>crtransissciil  angu- 
Miain  lic  moric  cjiis  liabilam,  cisqnc  Spiiitniii  san- 
clnm  dedisscl,  sic  liomo  in  pcocatis  dintins  dolc- 
clnlus  ,  iioii  valet  iiiteiligerc  <lulccdinoni  Dei,  doiicc 
portiaiis<-ai  aiignsliain  (|nam  cvigil  ciii.v  Jclj 
Olirisli  sulTcrcndam.  Idco  iiatni|nc  Doiiiiniis  iioti 
dodoral  aposlolis  Spiriliini  sanctnni  ,  dnin  cs- 
sei  cnin  cis ,  qnia  posba  ,  (juando  ipsis  ciuii 
iribnit ,   placnil   ipsis   iiiors  illins    cl  dolor  quom 


Modo  vis  doocrc  quod  ncstis  ?  Nonnc  roi^iiiain  liiain  C  babiicranl  indc,  oi   quoniain  ab  cis  rcccssil  corpo- 

ii-Iiqiiisli,  quain  iios  doccrc  posses,  si  :o  K^qnisissc-      laliior. 

0.  Et  queinadiiioduni  li^Minm  qiiod  m^nsil  iii 
nqua ,  rcccnlcr  iiitic  ab.^^UMCUiiii  thiro  iion  valri 
aidcrc,  doncc  sil  cxsicoatuin  ,  siiiiilili-r  boino , 
quandiii  plcnus  cst  liumorc  vitiorum  ,  iii  aniorc 
divino  non  valct  iiicalosooro,  doncc  sil  c\sic(atus. 
Niliilquc  vidcrc  potosl  aii(|iiis  claiisis  oculis  ,  oculi 
ianicn  niliil  vidcut  iiisi  :iliii(i  cis  iliuocsca!,  scd  duin 
cbrilascorpoialis  coiijiiiijjilur  ci  quu;  csl  in  Iionii- 
ne  ,  tunc  ipsc  polesl  vidcrc,  siinililcr  csl  dc  spiii- 
litnli  dum  nU(|uaii(uiiini  cx  ca  iii  sc  liabcl  honio, 
iotciligilur  nlia  (|uu:  ali  ipso  uuditur.  El  proplcrca 
vir  s;ccnlaris  duin  do  qiiaiibot  parva  rc  sibi  diciuir : 


luus,  cl  ad  noslrani  iion  rcqnisiuis  ail>ciiisii  ?  So- 
quorc  piioics  viam  scicnlcs  ubi  nondiiin  lnisti, 
jinilluniquc  gaudcas  si  cos  scqui  valcas;  si  cnim  ad 
doxlciam  vcl  ad  siiiisiram  divortas,  \opros  cl  spi- 
nas  invonics,  ac  latroncs  tibi  iiisidiaiitcs. 

i.  .MciriCiilo  ctiam,  duiii  in  poloslalc  liia  cl  rc- 
giiniiic  fuisli,  pcr  quas  vias  ambulabas,  vcl  qnali- 
ur  li'.  rojjcbas  :  proplcrca  qu.tsisti  diictorcm,  qito- 
iiiain  iic  ncscicbas.  Oporlol  it;iqnc  ut  cum  scipia- 
lis,  iiJiii  si  lu  aociis  prior  inoeilas,  iii  rovoam  ca- 
•Irs,  ol  alii  lc  seqnonics.  Aii  ncsoi^  qnod  iiiilla  iiii- 
.(|uaiii  cioaluia  lucrala  sit  aliquid  in  suo  icgiinino  ? 
(Viigolus  bcnigiius  factiis  osl  diabolus   qiiando   sc-  p  iFrnlcr,  lioc  esl  ollonsa,  >  iiC(|ua<iuani  abcofcogiio- 


iiiitipsuni   rcgcre   voluiu    .\dam    quoqnc   scqucns 
euin  exivit  dc  paradiso. 

5.  Tale  iiain<iuc  consilium  csl  boinini  prlmitus 
ia-ccs!,ariuiii,  iic  de  sc  habcal  oonsilinm ,  id  csl 
taiiiuiu  sciisns  habcal,qui  vult  soijui  noininum 
i  huin  Christum,  quaiciins  !!CRSum  suuin  aniiUal 
Miiue  abjiciat,  si  se  iiivcnire  dcsideial;  in  ni- 
,  bilum  quoque  sc  rcdigal,  si  Dei  Filiuni  vuU  iinila- 
<  ri,  qiii  scmetipsum  cxinanivil.  Taiitiiin  cnim  boni 
iiooessarium  esl  liomini  cognosccre  in  sc  niliil  lia- 
liori  boni,  nisi  Dcus  ininiillal  alquc  oustodiat.  El 
li.ec  csl  prinia  via  qua  Dcns  vonil  ad  boniinein 
oognitio  sua-  i^iiojaiilix. 
«.  Scd  luriassc,  duin  fralcr  iioviliits    relrahiiur 


I 


scitur  :  lol  alias  liabct  iii  bcipso  iuaiorcs  clurilalom 
ci  aiironnli  s. 

7.  Sed  iii  qiiaiiliim  bonio  iiovitius  siiani  tl.  roii- 
dil  su>cui.aiiialeiti,  luiiliinidcni  ;(lius  (|!ii  diu  siolil 
in  juslilia  dcfcndal  raliocinaitdo  suain  rciigio.  cin, 
ipsuini|uc  verbis  ei  opirribus  doco-jl ,  juv;>i..s  ctiiii 
spiiilualilcr  ac  corporalitcr  pro  pobbc  suo.  Mclius 
ciiiin  crcdit  aliqnis  sibi  bunutr.  fuoioiili  (|uaiii  alii , 
nisi  (Lcmonos  iii  sc  iiabcat ;  quisquis  :iiiioin  miniiiio 
cicdii  alii  omtiibus  niotlis  sibi  subvcniciili,  quo- 
inodo  crcdcrcl  si  malum  sibi  facerct  ?  Siitiiina  su- 
pcibia  cst  nc  qiiis  ctnciidctur,  diini  ali  alio  coiii- 
pilur,  ncc  proptiM  oblivioiioni  dcMitii  Ikhmo  (piod- 
libol    n^vvc  .    p(ibl(iuain  ci  oslensuin  i&l  ,  sod  pro- 


\m 


S.  STEPIIAM  CnANnr.lONTENSiS 


1033 


pier    supcrLiain   <'ii  p   ci   uAVd  inotrniriarii  ;    lniini-  ,\  forpiis  dispoiirit  cl  a:iiinnm,  ne    '.ilii    \y.y\rtm   fa 

(ianl  iiijiiriain.  Nil:il  (-iiiiii  allcritni  aUcri  cx  sil)i  de- 
liilis  valct  sulilralieic  quin  (iaiiiiMini  sil  ninholuis 
coriiniutic.  Corpus  dclict  po  aiiirna  vigilarc  ,  jcjii- 
hnre  ac  laiiorarc  ;  Ot.Mis  ciiiiii  niiniinc  condonal  ci 
qncni  vull  tcncrc  in  jrslilJa  ,  duin  r^trporalc  bciw;- 
nciiini  csl  ci  ncccssariuni,  qiicmadriiodum  aliis 
rialribiis,  qnin  ipse  simililer  operelur  pro  posse 
suo.  Esl  ciiiin  aiiqnis  prius  incipieng  vitam  cuii- 
(cmplativan)  qiiam  novcrit  acii\ani,  ciiniquc  scsc 
i.ispicit,  noti  csl  .Mai  tlia  iicc  Maria.  Quanlu  cniin 
libcrior  tsl  ab  omnilius  opcribus,  co  amplius  nialas 
confjcrit  cogilatioiics,  cl  qiii  de  niinori  nescilcurani 
g«rcrc,  id  esi  de  disponeudo  corporc,  vix  facie:  dc 
fliajori,  Yiijditel  du  anima. 


litr.SfiiiMi  .stnip"!  iii  iimoic  pcriuaiicl  diiliiiqncii- 
di ;  kiiperhia  vcio  iion  .cuiat  quidquid  bibi  di- 
calur. 

Cvr.  X.  —  De  tcieiitia  neccsr.uriu  ad  seiTiciiduVi  Dco 
rationabtliler. 

1.  Qiii  magis  Dcuni   dili^il  sapicntior  csl  alquc 

rcligiosi  ;r,  scd  iii  nulla  rc    tanla  scicnlia    ncccs-a- 

r\n  cst  liomini,  quaiila   ad   scrvicndum   Li<  o  rali-)- 

nabililor.  Doininiis  antciii  liadit  tidcli  suo  supi-llc- 

clilia  cl  iitciisilia   antori  stio  n»  (X'ssaria,  siciili  ili- 

vos  ali(|uis  auam    muuit    doiinim  ornaniciitis  sibi 

convcniciitii)US.  In  nullo  <|uoque  (am  dclinquil  vir 

rcli^iosus  quaiii  in  lioc,  quia  uiiniiiic  iiid^lligll  quiC 

.Miil  ulcnsitiaaDco  sibi  coiiiinissaad  suiini  scr\iliuin 


pciagcndum  :  nain  idco  (juia  noii  cofjiioscil  ca,   in-  '^      5.  Quainobiem  necess.irium  est  ui  niius  inisqiic 


cipil  aliqiiando  opcrari  cum  supellcciiii  ncqua- 
quaiii  sibi  a  Dco  (nulila ,  ralij^atusquc  coiuinuo 
poshnodutn  illud  verccunde  dcserit,  qiianJo  pnc- 
suiiiil  virlulem  nunduni  sibi  attributain  ,  pi;c- 
lcrmiticns  aliam  in  qua  vellel  Dcus  ul  ipsc  cxc:- 
ceicluf. 

2.  Dominus  cnim  nnn  uni  ciinctas  virlutcs  al- 
iribnil ;  siipfrbia  quippo  pioslerncrct  cuin,  m  pos- 
scl  eas  babeic  ad  lil)i!uin  sutini  ;  fac  tqtte  Deus 
niagram  miieralioncm  dencgando  homiiii  quod  a 
se  posliilat,  dum  illud  ci  malum  fuluium  .ngiio- 
scit,  sicuti  matsr  non  vult  infanli  iradeie  cijI- 
telitim  qiio  sosc  incidevct.  Unani  aiitcm  ^irttiiciii 
«ni ,  aliam  vciu  Iribuit  alii  ;  postremo  qi.oijiic  lo-  /- 
tus  convciilus  unius  religionis  formal  Jesuin  Cbri- 
•tuin. 

5.  Vull  cliam  Deus  ainplius  virum  justnm  gra- 
tulari  in  bono  quod  habct  coiomiine  cum  c;cleris 
in  fide  ct  unitatc,  quam  in  viitule  pia^  ipsis  bab  ta. 
Illa  nainquc  niliil  ei  prodcssclalisque  uiiilale,qi;cm- 
admodiiiii  oculo  nihil  prodesl  visio  postquam  sc- 
inoti:s  cst  a  ciipite.  Octilis  atitoiii  i&iiium  lcm  placet 
auililus  :uir.um  qiianttini  ir.titilusipsorum.  ac  pro- 
pter  unilatcm  qu;E  csl  iii  tiicmbris,  oculus  v;idi(, 
pes  vidtt,  os  audit,  auris  loqiiiiur  ,  ct  si  qtiid  ali- 
tui  licccssarium  cst,  caciera  oinnia  ei  siibvciiiuiit ; 
el  laincii  si  quodlibel  proprium  tiimilte;cl  cfficiuin, 
nullalciius  iioc  agerc  posset.   Qitisqiiis  atittm  pcs, 


probct  sollicile  quanto  cibo,  qtianlaque  doiniilionc 
quanlisquc  pannis  poterit  sustincri ,  et  iii  juslitia 
pcrmanere.  Deus  cnim  fidclis  esl,  non  crudeiis;  c-t 
sinc  qucrela  corporis  ct  anim.-v  vitlt  ul  sibi  scrvia  ■ 
tur  in  gaiidio  cl  limorc.  Quisqiiis  aulcm  noii  va!  t 
sufferrc  ac  Dco  scrvire  cum  sibi  necessariis,  viv 
tolcrarel  si  omnibus  iiidigcret.  Propier  quod  mc- 
lius  esl  unumquemque  cibum  sufficientcr  sumorf, 
cl  obcdientcm  csse  ,  quain  ullra  inoJum  jcjiisiajc, 
aliosquc  conlcmiicre  ct  Dei  scrvitium  prstctniil 
lere.  Modum  e:iim  excedere  nullatenus  est  ab&tiicii- 
li?i,  denique  quoquo  modo  faciat,  sc-ipsum  inde  re- 
ptohcndat. 

Cxv.  Xl.  —  Itein  sermo  de  coriectione. 

1.  Cum  uniis  fratcr  corrigit  aliui!!  cx  cbarilate, 
quanlum  valet,  et  ille  irascitur,  faciens  discipliiiam 
pio  pcccato  suo  irain  illius  conlingcre  crcflai,  a';- 
cusetquc  somclipsuni  quia  iicscivit  ciim  r<  prc- 
bcndeic  co  modo  et  ea  iLnilale  qua  debertt,  cl  ille 
iii  pace  suscipcrci;  ct  hac  humililatc  qiiam  coiisi- 
derabit,  Dciis  illum  miligabit ,  si  ad  bonum  pis*- 
visus  esi.  Rursus  ille  qui  fecil  disciplinam  el  se  <!e 
ira  altcrius  iiuulpavit,  si  postea  rcprelioiiditiir  ct 
inde  giavalur,  oiniiino  debct  credero  qiiod  pro  poc- 
calo  suo  illam  gravitalcm  patitur 

2.  Veritas  enim  semper  est  dulcis,  nec  ob  aliud 
difiitilis  esthomini  isisi  propter  rub  ginem  viiiorum 
quam  babcl  in  se,  qucmaJmodum  acgroius  piopicr 

vcl  manus,  vcl  aliud  meinbrum  debet  esse  in  cor-  D  amaiiluJiiiem  in  qua  esl  ,  iiivonil  escam  amaram 


porc  Jl'Su  Christi,  et  indc  si  se  sublrahit,  Dominus 
ei  iinputal  quod  cum  demeinbravil ,  et  a  cajteris 
niombiis  omnibus  accusalur,  quia  rcccssit  ab  eis, 
c(,  (jiiaiilum  valuit,  ea  dchoncstavit.  Domiiius  aiMcm 
tam  sapicns  cst  ut  loco  illius  leponal  alium,  ipsi  ta- 
nicii  nulla  rcpendatur  gratia,quia  corpus  Josu  Chii- 
sti  deinceps  honorabilur. 

4.  Idcirco  oportel  ut  unusquisquc  fiater  suam 
probel  virlHlcm,  el  qua  partc  poieri»  traiisiic  ad 
Deum.  Qucmadmodum  aliquis  vialor  curn  ad  ali- 
quam  paludem  venil,  prius  eam  tenlat,'vJdei!S  au- 
lcm  sc  transirenon  posse,  diverlii  aruinde,  si  ciiim 
in  lulum  caderct,  se  suosque  socios  rct.iniarci  ; 
g.m;Iil"r    via'    roligiosus  debet   piobarc    .juou;o.!o 


qu3P  ei  cssel  dultis  si  csset  incoluinis;  oculo  quo- 
qiie  non  vidcnti  nibil  csl  clarum.  Idco  falsus  reli- 
giosus  iieqiiil  auscultarc  justitiain,  qiiia  timct  ul 
tam  opciibus  lcneie  c(tg;»iur ;  vix  aiiteni  opus  fa- 
cict  qiii  vcrbum  lolcriMo  noii  va!cl. 

5.  Est  eliam  laiti  insipiens  abqiiis,  qu:a  m.i^is 
vuU  audi;e  in  aliquo  sermone  reprelicnsionem  vi- 
tiorum  unde  non  esl  citlpabilis,  quam  alioriiin  i|':.ne 
habet  in  se,  de  quibus  ei  linclius  o.>sct ,  ul  leprc- 
hcndcretur;  nullamque  reprehiMisioncm  lam  bcne 
r.^cipiet  quisqiiam,  quain  tum  ipsc  prior  rcprehen- 
tlil  se. 

4.  Ille  qui  noii  vnlt  ab  alio  corrigi  bcncfatit,  si 
talis  cst  discipulciS   in  quo    iion   invciii:itur    uiule 


i0i*7 


SENTEMIARUM  LIBFR. 


<Of)c 


rfprchendatiir.  Disoiplina  >ero  rul)iginen»  non  affTt  A  lus  •"  <^o    forameii    invc.ial    a  iiuo    tcnciur    ob- 
in  homincm,  scd  submr.vcl  eam.   Sicifi  virga   noii      sessus. 


iiiMniilit  cinerem  m  livivium  ,  sed  suUmovet  il- 
iuni  qui  iihc  aderal ,  unde  likivl«jm  fil  turbi- 
diim  ,  sic  illc  cui  dispiiccl  quando  reprehcnditiir, 
iHMi  Rc  bene  purgavcral  eo  qiio.i  iii  eo  al)  alio  repe- 
ritur. 


t.  Audions  aulcm  n'li;j;iosus  ninicum  suuni  pnx- 
iiantem  iii  sxculo  cuin  pejore  inimico  quem  illic 
iiai)eat,  si  .implins  vclit  iit  amiciis  oppriniat,  ct  ir- 
jiiriam  raciat  inimico,  quam  inimicus  .iinico,  nul- 
iatenus  est  in  religiono,  sed  io  sscculo  Iwlliim  geril 


5.  Verumiamen    nemo  dchet    nppelerc   ab  alio  jacicns  lapi.Ies  et  jacuhi,  quoniam  a  corde  suo  ju- 

l.-iiidari  vcl  vilupprari.   Qui  cnim  scienter  agil  il-  stitiam  sxpulit.   Proptcrca   bonnm  esl  nc  qiiis  dc 

lud,   undc  blasphcmatur,  insipicns   cst ;    qui  facil  sna  patria  rumorcs  aiidiat  r.isi  quominus  potiierit, 

hoiium   vidcns  inde  lau.iari ,  slultus   est  similiter.  ciiinquc  sic  incidat   aliijuis    in  maniis  diaholi  sola 

Cui  veru  displicel  dum  viiuperatur,  placet  duin  lau'  cogitati me,   pcnilus  incideret  si  corpore  ot  aniina 

dntur.  ad  sxcuium  exiret. 

Cap.  XII.  -/>f  mhericordia  qnam  Deus  facU  hommi  ^^*»"-     XIV.-  Ouomorf»   unkuiquc  ^il   Dfus  fideln. 

ad  religionem  venienti.  \.    Tantuin  unicuii|uc  (idclis  cst  Dcus,  qiiod  nc- 

{.  llanc  misericorJiara  facit  Deus  homiiii  ad  re-  B  qnaqiiam  oi  consulit  pro  saiiile  aliorum  damnarc 

iiginnem    venicnti    cum    ccteris  ,  quoniam    illud  seipsum,  inio  pra?cipil  ei  ul  scipsuin  prius  saiviim 

quod   magis  pertimcscit  vidctuique  sihi  non  posse  lacial,  Dominiim  prx  omnihiis  diiigondo  ac  bona 

tolerare,    in  majorem    postmodum  ci  diilccdincm  opera  faciondo;  poslca  vcro  in:uiuni  proximo  por- 

Titriii,  diim  jusiiliae  consentit  ,  et  similiier  in  om-  ''gal,  cl  oiiin  ad    regimm    ooehiruni  scdim  traiial. 

iiibus  qnae  pro  Dei   ser^itio  fiunt ;    sed  in  eo  quod  Itcruni   cum  Dciis  hoinini   pr.coipiat  diligerc  pr.ixi- 

iDinime  limetur,  major   aliquaMJo  diilicultas  inve-  mrm  siiiim  sicut  scipsiim,  niilhiin  exce  tit  iiiodum  ; 

niliir.  Ille  vero  qui  nondum  pcrtransiit  nequaquam  nihil  cnim  in  eo  iiisi  boiium  iniporat  diligcnduin  : 

sibi  dicenti  credit.  Hoc  aiuem  cxcmijlo  posseianim-  bonum  aiitem  sic  est  diligenlis  sicut  ct  faoienl's. 

advertere  :    muliercs  ad    inoniimcntum  pergenies  Ciir  ergo   rcm  suain   unusquisqiic    non  diligerel? 

rorpuS(|ue  Jesu  Chrisii  inungcic  volcntcs  ,    magis  Idcirco  vir    lionus    audicns    hona    opcra    aiterius, 

erant   anxiic   de   lapide  revoivcndo,    qiiam  de  alio  laudal  Dcum  iii  cordc  suo,  dicciis  :  <  Dcus,  bencdi- 

yUarc.  xvi),  et  de  hoc  pritnitus  consilinm  iiivcne-  clussis;  hoc  enim  bonum  osl  mcum,  et  isle   qt:i 

riMif ;  corpus  Jesu  Chrisii  qtiod  ibi  corlissime  fore  pio  aniorc  luo  laborat,    niihi    oporalur  sicul   el 

putabanl  minime  reperpr;:nt.  Discipuli  iiuoque  qui  sihi.  i 

fugerunl  quando  dixii  eis  Dominiis  qiiod  nisi  car-  2,    Ncc  solum   recte  vivens  delict    Deo   gralias 

jicra    suam    manducarcnt  el  sanguinein   bihorenl,  agerc  duin  audit   bonum  alterius,  scd  cliam  dum 

vitam  ?elernam  no:i  haberenl  (Joan.  vi),  si  anlea  atidil  malum  :  dc  bono  la-lctur,  qnia  suum  cst;de 

fiigisseni,  tunc  reverti  doherent ,  qnoniam  in  nulla  nialo,  Dco  gialussit,  qiiotiiam  indc  sesc  protexU 

re  majoiem  miscricorJiani  eis  diccrc  Doininti.s  po-  ah  iilo  quod  audil,  vel  a  pcjori ;  qnia  nuilus  eura 

init.  inlcrfecit,  nec  ipse  alium  ;  n<.c  sibi  quidpiam  abs- 

2.    Sod    veriias   in   primis    dlflTicills  est   liomini,  tulit,  ncc   ipse  alii. 

postmodum    in  duiccdinom    red  ens   sempiternam ;  Z.   Ilomitii    quippe  vcracitcr  justo    niliil    valct 

inendaciuin  atque  pcccatum  primitus  placot,  doinde  auferri  de  suo.    Cerisum  ciiini   ooiporalein  si  ha- 

poslmoJum   angustiam    incidit    homo   perpetuani.  heal,  nequaqiiam   pro    .>uo  ivpuiai ;  divitias   spiri- 
Cui  vero  difficilis  est  religionis   inslitutio   deberel      tuales  nullus  ei  rapere  potest,   irao  augentur  duiii 

cogilare  iaborem  in  quo  fiiii  in  saeculo,  ct  prjeseii-  ei  census  lumporaiis  miniiilur   sicul  Job.    Quanto 

k-ra  leviiis  loleraret ;   quin  ctiam  passionem,  quam  niagis  cnim  Doininus  vult  virum  juslum  csse  pau- 

Jesus  Chrislus   perliilit   aiisque   pecojio.    Noii   csl  perem   et  ufflKtuin  pioplcr  se,  lanlo  amplius  euin 

ergo  miruin  si  t'jl:;rcX  homo  miserias  quas  ineruit,  9  boiiis  ditat  spiriiualibuSv  ita  tamcn  ul  corporaleni 

ac  qtioiidie  peccando  raerclur;  qui  vero  pcimanel  paupeilatcm  palienter  susiincat. 


in  justiiia,  de  Iribulatione  quam  biii>et  dicai  iii 
cwrde  suo  :  1  Deus,  bcnedicaris,  quia  nunc  nu;  de- 
feudis  at>  illa  lieleclatiotie  pro  qua  forsilan  abirem 
iu  infemum.  » 


C\p.    XV.  —  bc  diliclione   Dei  erga  hominem, 
ln   hO(  valoi   iiiielligi   magna  dileclio  quam  Deu« 
fei  l  honiini,   quia  quidqnid  .liiqnis  ad  suam  vcrani 
iitililaloin    corpoialilcr   vcl  spiiiimiilor    opeiatiir, 


Caf,   XIII.— /)«   comparatione   imperiti   nUlttis    et  ^*'"^   P'"'^    ^""  compulat.   Cum   autem    facit  quod 

veri   rdigwii.  sibi  nocet,   Deus  homini    irasciliir,    quia   miniine 

I.  Itnperitus  e5t  miles  qui  sine  coactione  et  ahs-  sihi   vivil ;  et  proptor  lioc  amplius  irascilur,  quo- 

que  pavore    de  munitione  sua  ubi    tute  consistii,  niam   honio  pio    iiihilo   disoedit  ab  eo.   Ista  vera 

egrediens  vadit  foras  iitter  inimicos  suos  a  i|uibus  diloctio   quain    Deus    exhibci    bomini,  magnusqiie 

ubsidetur,  faciens  ut  ab  eis  capiatiir.    Simihtcr  vir  lahor  quein  pro  ipso  perlulit,  supcr  omnia   deboi 


reiigiopus  secure  permanet,  quaadiu  est  in  claustro 
81.0,  si  illud  de  semetipso  fecerii :  nam  aliud  clau- 
•iruu)  non  est  nisi  ut  homo  se  claudal,  ne  diabo- 

rATaoL.  rciy. 


ei  suorum  afferre  verecundiam  pcccatoruin.  Nani 
propter  bonuni  quod  Deus  confert  homini  et  quia 
suum  loquilur  ei  commodum,    redditur  ei  ab  ho- 

00 


«099  S.  STF.PIIANl  CRANDIMONTKNSIS 

miiic  nlriljulio   inall    Donuin  cnini  bi  afJsiJ,   Deus  A  »<>"  Jiabilus  toliij^atur 


tliuJ  solumnioiio.  facil,  lanluiii  rniiii  Dcus  honii' 
ncin  diligil,  quia  luiic  graiuialur  cuiii  ab  «o  sua 
gratia  libcnlcr  accipilur. 

Hkp.    XVI.  —  Quid   sil   reiiluplum   evangplicum. 

Idcirco  vull  Iiomo  habcre  lemporalia  ui  <  t  in 
ipsis  gaiiJeal,  el  indo  Tiverc  valeat.  llniiiii  <jiiippe 
Kandium  babetur  de  Glio,  aliud  de  uxorc,  cl  sic  de 
sinj^ulis.  Omne  vero  {^audium  quod  inde  babetur 
a^taugel  Deus  innuniciabiliior  iiomini  propt>;r  ee 
sreculum  relinqucnti,  eumquc  sequenti,  quolies  ei 
iribuit  advenientes  viiicerc  tcnlationeii,  prolegeus 
eum-abaliis  a  quibus  proslerneretur,  si  advetii- 
rcnt ;  gaudiiiin  quoqiie  quod  balictur  de  victoria 
qux  agiiur,  fidcique  conlirmatio  quant  lunc  Domi- 
nus  iideli  suo  de  salute  tribuit,  vocalur  a  Jesii  " 
Citristo  centuplum  in  Evangelio  (A/ai/A.  xix).  Ma- 
gis  eiiiin  vir  bonus  in  eo  Isetatur  quod  nOH  habet, 
sed  Iiabiturum  se  speral,  quain  inalus  in  ccnsu 
sxculi,  si  suus  C3sel  universus. 
Cap.   XVII.  —  Quam  sit  horribile  a  Deo    separari. 

Tantum  est  horribiic  a  Deo  separari  quia  vix 
aliquis,  nisi  quolidie  videret  et  alius  sibi  diccret, 
deberct  «ledere  quod  sb  ilio  quispiam  audeicl  rc- 
cedere.  Dcus  enim  per  gratiam  sxiam  voluit  esse 
particeos  humanx  paupertaiis  ac  niiserix  ;  homo 
vero  tantum  esl  supcrbus  atque  dedignans,  quod 
iion  vult  esse  parliceps  divitlarum  cjus  ct  glo- 
rix. 


1100 

qiiod  cst  difTIcilius.  IIu- 
mililas  expclit  ul  in  infcriori  loco  retumbal.ir,  ibi- 
qiie  citius  quilibei  adfuerii,  cum  ad  niipl  as  veiie- 
rit;  supcrl.ia  vult  ul  in  altiorcm  nsc^ndalur  :  quod 
est  laboriosius.  Ac  propter  Uxc  omnia  Jesus  Chri- 
6tus  debet  laudari,  quia  mioime  dixit :  «  Opulentior 
vel  eloquenlior,  sive  fjciiere  nobilior ,  rnajor  eril 
in  rejjiio  coelorum,  »  sed  miiiori  mujus  promisit 
{Matth.    xviii),  quia  facilius   est  ininvii  quam  au- 

geri. 

Cap.  XXI. — Ci»r  ($omo  damnelur. 
Magis  vuU  aiiquis  sequi  diabottim  et  qiias  admo- 
net  angustias,  quani  Doininum,  et  rcqniem  quam 
prflecipit  :  proptcr  quod  hono  justc  damiiabilur. 
Major  enim  labor  est  mentiri  quam  diccre  verum, 
quoniam  mendacium  vull  abscondi  et  opcnri  ne 
agnoscatur,  vcrita?  vuU  manere  noda  ei  discoo- 
perta.  Jesus  Cbristus  consuHi  ut  intreiur  per  oi.- 
lium  in  ovile  ovium  (Joan.  x)  :  quoJ  iaiiliusest 
quam  cum  diabolus  insinual  ul  iiluc  aliquis  ex 
allo  corruat. 

Cai»,    XXII. —  Quomcdfi  fideles  hujus  iCBruti  curam 
fupra  Dominum   ponaul. 

Dominus  suis  imperat  (idclibus,  ul  eum  dilijjere 

vaieaut  liberius,  quatcnus  hujus  saecuU  cu:am  su- 

per  eum  ponant  et  ipse  erit  corum   di^pensator  : 

facilque  majorcm  miseralionem,  qnoniam  eos  inde 

lii)erat,  quam  si  dicerel :  <  Quidquid   vobis  neces- 


T«i«0. 


sarium  est  procnraic,  el  posica  dlligite  n>e.  t 

i^AP.  ^Vm,  — 1>«  /Sde  jinti  quam  habet    in  Do- C  Cju>.    XXIII.  —  QMOmorf.9  inislUgatur  dulcedo  divi- 

nornm  pneceplonim. 

Oplime  poicst   intclligi   magnam    esse  dulcedi- 

nem  Doroiui,  cum  ejns  prxcepta  tam  dulcia  iion- 

nuliis  sinl  homiiiibus,   ut  eos  odisse  faeiant  quoJ 

in    hoc   saeculo   magis  diiigiinl,  uxores  et   liberos 

aique  alias  possessjones.  Iii  hoc  quoque  scire  po- 

lesl  aliquis    nunquam  eicccos  in   regno  cceioiuta 

compassionem    habituros  de  perdiiis,    quandoqui« 

dtm    eliauj   nunc  in  hac  vita  divinus  amor   facil 

jubtos   oblivisci  quos   socundun)  sa:cul«ra   dilige- 

Lant. 


Proptcr  hoc  ciedit  vir  juslus  polius  quam  pro- 
pter  aliud  quod  Deus  eum  in  coiio  secum  regnare 
faciet  in  pcrpeluum,  quia  tanium  Dominus  se  di- 
giiatur  humiliare  quod  lu  viro  justo  qui  vas  ler- 
ruiium  cst,  et  in  hoc  sseculo  dignaiur  habitare. 

Ca.p.    XIX.  —  De  dilectione  hominii  ergu  Deum. 

Nlhil  ex  loto  corde  potesi  homo  diligere,  nisi 
Deusn  solummodo;  si  enim  muitum  aliquis  quod- 
libet  diligat,  nequaquara  pro  eo  deserel  quin  aliud 
ccncupiscat.  Non  igilur  illo  amore  totum  cor  adim- 
^iclur,  quandoquidcm  adbucab  eo  amplius  capitur, 
bola  vero  diviiia  dilectio  totum  iliud  adimpiet  ex- 
pcliens  inde  cupidilalem. 

Cai'.    XX.  —  De  dutcedine  mandatorum  Dei. 

{.  MuUum  deberct  unusquisque  mirari  duicedi- 
neiu  mandalorum  Dei.  Si  enira  Dcus  homini  uice- 
ret :  <  Nequaquam  tuam  orationem  exaudiara  nisi 
iiiagna  gens  audierit  duin  rao  rogaveris ,  neque 
iuam  eleemosynam  recipiam,  nisi  dum  eam  fece- 
ris  a  mullis  videalur  hominibus,  »  difficile  ei  foret 
seiuper  congregare  populum,  quando  vellet  f.icere 
bonum.  Sed  cum  Deus  bonam  in  abscondito  lieri 
jubei,  mullo  facilius  est  quam  si  dicerel  :  <  Nul- 
l-.itenus  iilud  accipiatn  nisi  nb  omnibus  vidcatur.  » 

2,  Similiter  levius  esl  ut  aliquis  sit  pauper  et 
humilis  quara  superbus  et  dives,  secundutn  o|>era 
quae  requtril  humililasel  superbia.  Iluniiiilasesigil 
ui  tcasus  hal)ilu3  contcran  itur,   superbia  vcio  ut 


Cap.  XXIV.  —  Qualiier    hotno    Dominum   inye.iire 

potesi. 

Multo  levius  est  homini,  si  ipse  inielligeret,  quia 
D  meiius  poiest  prope  Dorninum  invenire,  quam  si 
abiFct  euio  longius  quaerere,  id  csl  in  semelipso, 
quem  habel  propius  quam  aliad.  liomo  vero  tain 
insipiens  est  quod  magis  vuU  quae.a-re  gaudium  et 
requjem  exlerius  in  nibilo,  quam  in  semeiipso,  ubi 
repcriret :  nec  vull  aliquis  faccre  gratis,  quod  cer- 
tissime  scil  sc  faclurum  ingralum,  hoc  est  ccniem- 
nere  s£culuin.  Vix  auiom  habebii  gaudium  cui 
omne  gaudium  est  oJiosuin,  id  cs(  Doininus. 

Cap.  XXV.  —  Qualiler  homo  delecletur  in   operibus 
Christi,  et  quanta  sit  virlus  patientice. 

i.   Bonuai  esl  delectari  in  operibus  Chri.sii.  Ipse 

namqoe  suos  inisit  discipulos  sicut  agnos  inlcr  lu- 

po")  {{Lur.    x),   el  si  quilibet  alius  vellet  cum  Itipis 

pii^^riaie   oosquc  devinccre,  .iicqiiaquam   agnos  ad 


SENTENTIARUM  LFBER  1102 

Domiiius  autem,  causa  majoris  A  Cap.  XXIX. —  Qualiier  nomo   exemplum  tumat    da 
honoris,  maluil  lupos  cipugiiare  cum  agnis    quam 


1101 

pugiiam  eiiijcrct 


cum  ursis  vei  lconibus. 

2.  £t  quoniain  agiius  ntagiiain  noii  TaU;t  ferrc 
onus,  •uouera\it  eos  Deus  a  cura  s.TcuIi  qu£  fo- 
rcl  eis  impedtmentum,  fccerunique  suain  in  patien- 
tia  \ictoriam.  Palieniia  namquc  lalis  cst  virlus 
quo«i  quicunque  ca  carel  seipsum  non  iiabet;  qui- 
cunque  vcro  scmciipsum  non  ha}}Ct,  cuni  quo  l)ea 
scrviet? 

Tap.  XX^VI.  —  De  duUedine  iii  verbis   Dei   cjji- 
tteitie. 

1.  Propter  dulccJinem  in  verbis  divinis  cxisten- 
lcm  placet  multum  viro  justo,  quia  nunquam  tri 


malo  ad  bonum   faciewtum. 

Quredam  sunt  in  quilHis  magna  sapientia  est  ex- 
cnipiui»  e\  inaio  sumcre  ad  l)onun)  facienduni, 
sicuti  csl  lioc  :  <  Ilomo  prodilioncin  aliquam  vel 
iiliud  poccaium  cogiiaiis,  magnopcre  cavel  ne  alius 
scial  qui  sibi  illud  inipediat,  cum  tainen  sibi  ne- 
cessarium  cssi^t.  >  Cumqvie  sic  ille  malum  cnsto- 
dia(,  oinnino  boniim  operans  debet  cavere  iic  inde 
se  jactet,  quoniam  a  vana  gloria  sibi  subripere- 
lur. 

Cap.  XXX.  —  De  ilto  qui  in  retigionem  advenil  quo- 
modo  iequaiur  exemplum  prcBcedenlium. 

i.  Quisquis  in  religionera  advenit,   si   non  valcl 

cxemplum    sumere  ex  bono  quod    aliiis  operatur. 


buil  Doujinus  homini  tcrminum  benefaciendi.  tum- ^  sa'lem  ab    ipsis  maiis    in  quibus  exstili»,  sume- 


qtie  Dcuin  malus  accusct  quod  lioissui  diem  igno- 

jct,  boiius  cuin  laudal  ct  dicit  iii  corde  suo  :  <  Deus, 

quaro  facis  magnam   miscricordiam,   quia  minime 

vis  ut  suam  luurtem  sciat  aliquis,  scd  scmpcr  eara 

coram  se  tencat,  ut  unusquisque   mclius  in  requie 

lux  dilectionis   inlciitus  eiistal  !  » 

2.  Non  enim  forei  siinilc  Deum  tanlopcre  vclle, 

quatenus  Iiobm)  scnipcr  sibi  serviret,  si  finem  scirc 

tribuerct,  quaiidoquidcm  ab  illo  sescparat  cum  diem 

vel  horain  nesciat.  Tantuin  placel  virojuslo,  quia 

nullam  sibi  Deus  intermissioncm  beuefaciendi  tri- 

buit.  Quod  si  quis  ei  dicoret :  <  Una  die  permane, 

nc    bonum    opereris,    >    tantunidem    valeret   ac 

si  diccrctur  :  <  DisccJe  a  gaudio  et  in  ira  coo-  C  ^"^'""'^'  *1"^'*  "^™**  P*^'^^^  ^'"^^"^'  *'""'  *'''l"'^  '"  "^ 

consistit. 


re  dcbet  excmplum  hoc  niodo,  quatcnus  tan- 
tam  sollicitiidinein,  tantumquc  hborcm  quanlum 
pro  suo  incommudo  tolcrabat  pro  sua  ulilitate  bU- 
stincaL. 

2.  Donus  liomo  debet  seinper  luqui  de  Dco  vel 
cum  Deo;  nam  in  orabione  sua  cum  Dco,  cuin  pro- 
xiino  loquitur  de  Deo. 
Cap.  XXXI. —  Jgnorantia  vel  eacitat  delictorum. 
lu  nulla  re  polcst  aliquis  mclius  lua  impcdi- 
ineiita  videre,  quam  in  hoc  quia  non  cogiioscit  ea. 
Abundantia  quippe  dclictoi-um  impedit  ne  videan- 
tur;  tunc  cnim  cogiioscuntur  quando  delcla  sunt; 
queinadmodum  toncbra;,  cum  aliquis  inde  egressus 


siste.  > 

3.  Ciux  enim  Christi  sua  rcquies  cst,  malus  ho- 
mo  dicit  c  conlrario  :  <  Ad  Dcum  converteier,  si 
dicm  Quis  mei  scirem.  i  I>c  hoc  sibi  credendum 
non  est  quod  iii  se  Deo  serviret,  si  sciret  absque 
dubio  sc  adhuc  uno  anno  victuium,  quandoqui- 
dem  ab  illo  discedit,  ct  non  csi  ccrtus  viLe  unius 
diei. 

Cap.  XXVII.  —  i\e   aliquis    terminum  interponat 
ad  Dei  scrviiium  facicndum 

Grandis  esi  admiraiio,  cum  Deus  sempcr  bomini 
sit  nc-cessaiius,  ci  semper  ci  vclil  et  possit  auxiliari, 
tur  cum  semper  homo  non  diligat.  Cumque  sine 
line  veJil  homo  a  Deo  salvari,  ct  post  mille  aniios 
iiolil  a  gloria  ejici,  injuslumcst  ut  aliquis  terminum 
vcl  intci  positioncm  po.nal  ad  ejus  servitiuDi  facien- 
Jiini. 

C*r.  XXVIII,  —  De  veritate  proferenda. 

liic  qui  veritalem  ioquitur,  Dcum  deprecctur  ut 
esni  sibi  dicerc  tribuat  veraciier.  Mcndaciter  enim 
■taiii«i(«u,  iiisi  operibus  leneat  quod  ore  pronunliat. 
QiieinatJtnodopj  est  dum  in  Psalmo  dicitur  -  Oculi 
tuet  jtemper  ad  Dominum  {Psai.  xxiv),  quamvis  ver- 
buin  Dei  sit  verax,  quisquis  illud  loquilur  men- 
titur ,    nisi    cum    Deo    concordet ,     nec    bonum 

ibi  bonum  est,  dum  iu  corde  suo  minime  placet. 


^^11)1  L 


Cap.  XXXII.  —  /;  modo  audiendi  verbum  Dei. 

Qui  verbum  Dei  audit,  si  bonum  habet  ani- 
muro,  piins  accusat  semctipsum  ex  eo  quod 
audit.  Si  autem  malam  habeat  voluntatem,  re- 
movet  a  se  accusatiooem  retorquendo  supcr 
alium. 

Cap.  XXXIII.  —  Qualiler  te  aecuset  vir  perfectut  in 
bonis  qua  nperatur. 

Perfeclius  est   ut  aliquis  scmelipsum  accuset  in 

bonis  qux  facit  quam  iii  malis.  Quis  enim  nesciat, 

dum  malum  pcrpetrat^se  culpabilcm  csse?  Seddum 

bonum   operatur,     lunc  sapienter   cogilet   quanta 

mala  in  se  retinet,  ut  inspiciendo  culoas   virtnles 

])  cum  humilitaCe  custodiat. 

Cap.  XXXIV.  —  De  cogilattone  quam  debel  habere 
aliquis  in  dulcediue  consitiorum  dtvinorum. 
1.  Multuni  deberel  cogitari  quam  dulcitcr  ct  abs- 
quc  difficullate  Ocusconsulit  homini.  Facilius  ciiim 
possct  semelipsum  unusquisque  discuiere  ct  quid 
intus  habcat  iiispicerc,  quani  aliiiin  :  propter  quod 
a  Domino  prxcipitur  quia  levius  esi,  et  major  uti- 
lilas.  Diabolus  monet  e  coiitrario  ul  bomo  descrciis 
suum  oculum  tiabem  habcntem,abcal  purgarc  alic- 
nuin  ;  inultiquc  ipsius  consilio  malunt  longius  abire 
el  in  tumullu  mancre  alterius  oculum  curaiido, 
quain  propc  remanere  ct  in  pace  consistere  semet- 
ipsos  disciitiendo.  Non  est  autem  simile  ul  qui 
alium  icpreheudit  de  eo  mide  culpabilis  est  inagis 


\m 


S.  '^.TnfllAM  CRANOIMONTLNSIS 


tm 


»|)sr!,  iHiid  cx   cliarilale  facial,  jed  odio  vel  invidia  A  fi  nialurM  aliqiiarido,  ciini  siljj  plac';t  olccmosyiia» 


sou  inani  (,dQria. 

2.  Idcircf)  rcclurn  ffil  consiiiiim  quolies  aliquis 
incipit  murmurjrc  adversiis  alium,  qualcnus  ad 
«emelipsiim  redicns  suas  inspicial  cogilaliones , 
dicta  quoqu«  sua  el  facia.  Cuniquc  sc  bene  discus- 
•erit,  videbitaliiim  dc  qiio  murmurabat  tam  procul 
anle  se  currere  quod  nunquam  eum  conseqiii  pote- 
rit:  et  placcbil  Domino,  quod  sibimelipsi  displice- 
bit. 

3.  Estetiam  mciius  nt  aliquis  vincatur  et  vincat, 
quam  ut  vincat,  et  poslea  vincaiur,  sicuii  militcs  in 
prselio  majus  habent  honoris  qiii  primitus  fiigiendo, 
po.stn)udum  vero  rcverlendosuos  vincunl  inimicos, 
quam   alii  qui  fugabant   et   postca    devincuntur. 

€ap.  XXXV.  —  Qualis  debet  es$e  quisquis  e»t  in  via 

Dei. 

1.  Observare  debel  quisquis  est  in  via  Dei  ne  se 
iorpo;c  retardet,  neque  superbia  corrual.  Nullus 
rnim  in  agrum  messis  vcniens  lotum  habet  onus 
suum  ad  primam  spicam,  nec  sanctus  Pelrus  totum 
suum  peregit  lucrum  eo  die  quocrucifuus  esl  :  diu 
spicas  collcgerat,  scd  tunc  suum  inlegravit  fascicu- 
Iiun. 

2.  Prima  quoque  via  qua  ad  Deum  pcrgitur  est 
poenac  forinido,  cum  iii  tantum  aliquis  Dominum 
pcrtimescii  quod  iiiferni  limore  malum  agere  dese- 
ril ;  quod  bonum  cst.  Nemo  vero  debet  in  hoc   de- 


B 


tribucrc,  .id  orationes  pcr^fro,  cl  ali.i  qn.-imi  luri- 
nia ;  scd  cum  ipso  descrit  inalum  el  bonmn  quod 
agcrcvalf^t  proptfr  meliux,  scmciipsum  Donjno  iri- 
biiciis,  iicqiiti  inm  magnastamquc  accptal.ilet  Deo 
clccmosynas  facere. 

2.  Nam  cjp.leri  cleemo.synarii ,  qnamvis  ma- 
gniim  censuni  prxbeant,  semper  aliquid  vcl  semcl- 
ipsos,  vcl  aliud  relincnt.  Deinde  ciiin  homo  se  re- 
liqncrit  et  ad  po-des  Jesu  scse  projrcerit,  propier 
scrnioiicb  illius  aiidicndos  cjiisque  volunlalcm  fa- 
cicndam,  nequaquam  ei  Dominus  praecipil  ut  itrrnm 
3d  Marlbae  soUiciludincm  rcgrodialiir,  id  est  ad 
bonum  quod  in  saeculo  facere  possct.  Pliis  onim 
laudavit  Dominus  IMariam  pedibus  suis  as>ident(;m 
cl  illius  verba  auscultanlcin,  quam  Marlbain,  qux 
niini&lrabat  et  sororem  suarn  niliil  ajjcre  rogilabal. 
Tamer)  Maria  tiinuit  ne  Doiiiinu.s  sibi  diccrel  : 
«  Snrge  et  adjuva  ilhra  :  >  ilc  vcro  min  me  dixit , 
imo  defendil  cam,  et  aii  quod  melius  isia,  et  bo- 
niim  faciebat  illa  {Luc.  x). 

'■^.  Dcinccps  cuoj  vir  boiius,  qucm  Deus  propter  se 
laudandum  elegil,  bona  corpo:ali;i  recipil  quae  sibi 
a  saecularibus  afferuntnr,  iiihil  dc  alienis  accip  l, 
»cd  ei  sua  redJuntur.  Neque  cogiiat :  Ille  vel  ille 
nie  procurat,  scd  Deo  soluinmodo  gratias  refercns 
pro  6uis  minislratoribus  orai.  Deus  enim  propier 
bonos  omnia  facil,  et  sustinet  et  procurat  eiiam 
malos,  qui  nihil  habent  juris  in  membris  quse  p^  s- 


sidia    remancrc.  Mclius  est  eniin  Deum  diligcre  ac  C  sident   quoniam  a  Deo  'discedunt,   nedum  aliis  iii 


bona  opera   faccre  arnore  justili*,  quernadmodum 
Martha  facicbat,  quae  Jesum  Cbristum  bospilabatur 
.  cl  procurabat  propter  araorem  quem  illi  defercbat 
{Luc.  x). 

5.  Supcrbia  lamcn  aliquando  prsecipiiat  ho- 
Biinein  ab  hujusmodi  bono.  Aliud  autcm  his  om- 
nibus  habctur  praestantius,  omnem  saeculi  curam 
•oblivisci,  el  in  Deo  solummodo  deleciari.  H  oc  esl 
l>crfecta  charitas  a  qua  nunquam  aliquis  damnabi- 
4iler  corruet,  postqiiam  eara  semel  habuerit ;  quis- 
-quis  auiem  cam  possidet  in  tantum  diligit  Dcum, 
^uaiitum  videiur  8ibi  non  posseeum  diligere.  Quo 


rebus,  quamvis   babcant  poleslaiem   ad   majorem 
damiialionem. 

Cap.  XXX VII.  —  De  Chrisli  pauperibtii. 
i.  Chrisli  vero  pauperes  qui  semelipsos  reliquc- 
runt  et  majores  eleeraosynas  quas  poluere  fecerunt, 
nihil  habcntes  proprium,  nec  se  riec  aliud,  magis 
dfibcnt  gaudere,  quia  nequeuni  eJcemosynas  dare, 
quam  si  rursus  eis  potestas  tribuerelur.  Est  enim 
aliquis  qui  Deum  amitiit  propier  bonum  qood  agere 
valet  et  agit,  quando  de  Dto  loquilur  vcl  eleemu- 
synas  iargiiur,  quae  sunt  bona  opera,  et  ea  piopter 
vanam  gloriam   operaiur.  Sunt  alii  qiii   lucraniur 


enim  ardentius  eum  desiderio  spiriius  amplectitur,  Dominum  propier  bonura  quod  nec  agunt ,  iiec 
coamplius  sibi  videtur  illum  araittere,  el  a  se  Deum  ^S^''*^  possunt  ui  sibi  videiur,  sicuti  sunt  isli  pau- 
eiongare.  ^  P^i^es  Christi,  cum  alios  conspiciunt  eosque  juvan^ 


i.  Non  enim  vuItDominus  ut  in  hoc  saeculo  vir 
jiistus  satielur  amore  suo,  sed  semper  habeat  fa- 
roem  silimque  justitiae.  Ei  sicut  pater  filio  po- 
mum  afferens  vcl  aliud,  rctrabit  illi  capere  vo- 
lenli  causa  majoris  coramotionis ,  sic  Deus  seinel- 
ipsum  retrahit  se  valde  diiigentibus  causa  majoris 
incendii,  sed  semper  eos  de«erit  sua  gralia  conso- 
lato». 

Cai».  XXXYI.  —  Qualiter  vir  jnstut  eleemosynas 
eccipiat, 

1.  Pcrfeclius  est  viro  justo  elccmosynas  unde  vi- 
vai  accipere,  quam  donare.  Hoc  modo  duro  aliquis 
^st  in  saeculo,  in  potcstaie  sua,  potest  agere  bonum 


voiunt,  nec  v<4!ent  agere,  quia  non  habent.  Uiide 
Deus  ill  s  impuiat  quod  omnia  fccerunt,  propier 
bonam  volunuiem  :  et  fortasse  si  facullatem  babu- 
rent,  bonum  cor  amitlerent,  niliil  enim  ita  boiiam 
voluntatenQ  geirerat  sicut  spiritualis  pauperias. 

2.  Sed  adhuc  isti  qui  liberi  sunt,  si  rursus  in- 
quiiant  qualiter  eleemosynas  agere  valeant,  non 
se  bene  reliqueruiit;  et  simiie  est  eos  aliquid  reti- 
nuisse  unde  eas  faciant.  Si  enim  se  bcne  reliquis- 
seni,  nec  pedera,  nec  manum,  nec  aiiud  ffiembruoi 
Iiaberent,  quibus  eas  facerent. 

CiP.  XXX  VIII.  —  Qualiter  pastor  erga  subjeclot  te 

habeat. 

\.  Verumtamen  pasior,  cui  licel,  si  ^uid  exie- 


i103  SKNTENTIAia.M  LIBER.  HW 

rioribus  triliuil  pauperibus,  tmic  oinnuio  ca\cal  ne  A  qiialibel  re  possessa  alius  inde  (lanuiuin   habeai, 
interioribus   noceat,  quaniloquiJem  omne  boiuim 
quod  agil  est  commune  disoipuiis,  caule  debet  ob- 
•ervare  ne  illud  eis  aur.T.a.   Quiiiam  enini  si  vide- 
rent  eleemosynani  iribui,  iiiianivis  lunc  es  plaoe- 


ret,  posiea  sibi  ('  spliierti,  i!uin  guulilet  ioJige- 
reut,  conquerentes  dicerent  :  <  Propter  lioc  quod 
pa!<lor  nosier  pr;ebuit,  habenuis  nuiic  inopiani.  > 
Et  hz>c  est  nalura  viri  sapientis  quod  luiic,  cum 
bonum  operatur,  pcnitus  caveal  ne  sibi  vel  alii  no- 
ceat. 

Ckf.  XXXIX.  —  De  relributivne  juslomm  qui  caterit 
prabenl  bonum  exeinplum. 

Quitquis  bonum  ostondit  cteuiplum,  de  cunctis 

audienlibus  bonis  cl  nialis  suain  liabet   rcinunera- 


vcl  ipse  a  Dei  praecepio  discedat.  El  seniper  cuni 
aliquis  ^ult  peccarc,  siiper  oniiiia  dainna  debcrel 
lioc  cogilare  :  <  Nunquan»  boc  faciani ;  anior  nain- 
que  divinus  uide  niihi  ininuorelnr  :  >  ct  hoc  liinore 
a  Deo  prolegerelur.  Fortaret  etiain  vtrrerundiam 
anle  pcccatum,  non  peccatum   aule  verccuiidiam. 

Cap.  XLIII.  —  De  giatin  el  bonitale  divina  qua 
quisque  visitatur. 

1.  Deus  iradil  bonuin   suum  unicuique  homiiii 

lali  pacto,  quasi  dicercl  ei  :  «  Cum  hoc  bono  ausi- 

liare  niihi,  quantum  potciis,  et  si  juxla  facultalem 

luam  operaris,  cgo  qui  Deus  sum,  perliciam  quoil 

tu    faccre  neqnis,  gratia  mca  te  salvabo,  ct  quoJ 

oninia  fcceris  impulabo  ;  si  vero  cum  hoc  quod  libi 


lioueiQ  :  de  bonis,  quia  eum  sequunlur;  de  malis,  ^  coininisi  niilii  non  scrvis,  si  amplius  libi  traderem, 
quia  nolunl  eum   soqui  ,  et  sua  sponte  faceront.      esset  in  perdiiioiie 


Deus  aulcm  illi  iinpulal  eos  oniiies  salvos  fecisse; 
pax  enim  qu<c  ab  audiloribus  non  recipitur,  ad 
praeJicalorcm,  si  (idclis  csl,  re\cililur. 
Cap.  XL.  —  De  consilio  unicuique  houtint  necessurio. 
Si  quis  spuiite  sua  pcocala  dcscrit  criminalia, 
optiuie  piacel  Deo ;  sed  si  levilas  loquendi  vel  ira- 
sceiidi,  seu  aliquid  lale  culpabilo  crat  in  eo,  inagis 
Deo  placct,  ul  illud  cxpugi-.et  liuod  scmpcr  euin  iii- 
sequitur.  Hoc  esl  ciiim  abnegare  atque  reiinqueie 
&cmeiipaum. 

Cip.  XLI.  —  Dc  di/fcrcntia  paenarum  infernaiium  et 
gaudiurum  ca:lc^(ium. 

Homo  damiiaiulus,  si  pccnas  et  lormcnia  \idcrct 
inlernalia,  qualia  sunt  et  passurus  ost,  nulluni  tra- 
herel  ad  sc  menibrornm  quae  possidet,  ibidem  ter- 
rore  morerelur  :  qiii  veio  salvabilur,  si  gaudia 
vidercl  cueleslia  qnalia  snnt,  el  habilnrus  est,  con- 
feslim  prae  dulccdine  iransniigraret.  Non  Dotest 
cnim  res  corporulis  iii  liac  vila  suslinere  spiritua- 
lein,  ul  eam  intucatur. 
Cap.  XLII.  —  De  amore  dirino  qualiler  habcndus  sit. 

1.  Idiii-co  amorcni  inimisit  Dcus  in  auro  ei  ar- 
gento  cceieiisque  icbus  terrenis,  ut  suus  amor  cs- 
eet  inde  cl.ai  iur  meriiique  majoris.  ipsuin  habitu- 
ris.  Cum  enim  aliquis  vult  concupiscerc  quodlibet 
hujus  saeculi,  a  Dco  sibi  datur  optio,  quasi  dio^- 
ret :  <  Elige  quod  malueris.  aut  me  qui  sum  Deus, 


2.  Ideoque  in  oinnibus  in  quibns  Deus  majus 
alicui  quam  capteris  auribuit,  dcbcl  inspiccrc  d  s- 
posilionem  qua  Deus  illud  eflicil.  Si  ccnsuin  ha- 
bet,  cogitet  eum  a  Dco  sibi  tradiluin  ad  suos  pau- 
peres  procurandos,  el  in  eo  speral  alqiie  conli.lil 
de  illis.  Idcoijue  pcriniltit  eos  habere  inopiain  ut 
eos  dives  sibi  pascat,  sicut  debct  credere.  Oinnis 
eniiii  census,  ulMCunque  sit,  seinpcr  Dei  esl. 

3.  Cunique  cuin  niulat  aliquis  et  pauperi  tribuit, 
nibil  ibi  Deus  nisi  volunutem  inluetur.  Nullus 
enins  lanlara  cleemosynaruni  valct  facere  congericm 
qu«  caluin  aUingat,  sed  bona  volunlas  onincs  c(je- 
los  penetrat,  cuni  cleeinosyna  prail-.ctur  propicr 
hoc  laulum,  ut  Deus  inde  iauilelur.  Et  cst  ccrtuni 
diviUjin  ampiius  lucrari  cum  paupcre,  qiiain  pau- 
perem  cum  ilio. 

4.  Si:iiililer  quisquis  esl  forlis  adlaborandum,  vd 
sapiens  aJ  loquenduni ,  credal  suam  foriiUidincm 
alquc  sapicntiain  alios  inciuisse,  et  lani  pro  .se 
qiiain  pro  aliis  eam  sibi  a  Deo  doiiulain  luisse.  lloc 
idem  dc  singulis  dcbct  cogitari  virUilibus. 

5  Tunc  eniin  bonuin  prodesl  liomini,  cuni  illud 
a«c  reinovet,  credens  a  Deo  sibi  tradiluin,  ut  inde 
ca^teris  dcscrviat.  Ideoquc  melius  debet  credere 
quoniani  ipse  potest  damnari  propler  virtotcs  quas 
habct,  nisi  eas  ab  clatione  cuslodial,  et  alius  iiido 
proliciat.  Maluin  vero  debet  quisque  sihi  proxiniaie 


aut  rem  temporalem.    Si  ine  cle},'oris,  magis  libi      boc  inoJo,  quod  qualicunque  modo  sibi  contingat 


dabo  quam  concupiscerc  possis;  si  aliud  elegeris, 
totum  amilles.  ■ 

2.  Atlainen  Dominus  bcne  concodit  homini  quid- 
quid  sibi  necessarium  est,  nullusque  prupter  hoc 
unquam  damnabiiur,  si  oninem  censum  congregct 
queiii  acqtiirerc  polerit,  tali  inodo  ne  sibi  primuni 
inUe  faciat  injuriara  iicc  alii.  Eo  iiamque  modo  quo 
coasus  ab  aliquo  coUigilur  Doininus  disponil  ut  ex- 
peudalur.  Quisijuis  eniin  perveisc  el  injusle  coii- 
gregat,  insipicnier  dcvasiat:  qui  veiD  jusle  conge- 
ril,  D*o  cooperante.  in  boiium  expendit. 

5.  Nec  ideo  pauper  spii  ilu  essc  dc  istrt  qy.yq^ii'! 
illud  solumniodo  concupiscil  cuin  quo  Deo  s«rvii'; 
possit,  scd  in  luilla  raric   sui  corilis  volK.  'u  ii« 


iUud  se  nicruissc  credat ;  el  eum  Deus  iinniuncni 
faciel,  quoniam  inde  s«se  accusabit. 

C^p.  \Ll\. —  Qualiler  se  aliquis  apua  semclipsjm 
habeat. 

Mcliiis  |iolcsl  videre  homo  id   qiiod   csi,   quain 

id  quod   non  est.  Cogiioscat  igiiur  liomo   se  cs.sc 

peccL-lorttm.fct  cognoscel  veriutem.  Nequaqiiain  so 

juwuiH   credat,   quoniara   nicndax    csscl  ;    ia    hoc 

eniin  est  omuis  viri  justilia,  quateuus  credat&oluiu 

Deuio  liabcre  jnslitiani. 

r   :      \!  V.  _-  X)£;    remvmratione    eleemosyncB    ab 
atiquo  pcrpetratie. 
\    Poslquam  aliquis  sepullusest,   nulluin  hab  l 
•a:i.  Loniiiu  aniituin  quin  ab  iilo  discedal  yc  do 


fI07 


S.  SH.PnAM  GnAMMMONTFNSIS 


110» 


mum  rcdeal.  Noii  longe  vero  kunl  (l%moii<'S  Miiiinani  A  prailifai,  (avens  no  ajjnosralu:.   Dcus  cnrni  iiiani- 


rapArc  vo|(>nles.  Sola  aiiUMii  clccinosyna  nun(|iiani 
8l)  illo  (libccdil,  si  ab  eo  pcr|)cnnla  fucrit  •  imo 
pracccdil  ct  aiiimam  po6l  sc  poiiil,  |ir.i-paraiis  cly 
pcum  suiim  conlra  dxmoiics  qai  voliinl  irrucrc, 
rosque  repcllens,  dicit  eis  :  •  Nuiiquid  fiic  mr  noii 
toiispicilis?  I  l*ostea  dicit  aniina.*  :  <  Ne  timcas  » 
Tandera  ad  judicium  anle  Dominum  venicns  di;rbo- 
lus  liuas  narrat  accusatioiie»,  diceiis  ;  <  Sic  ct  '^ic 
nieum  operata  esl  obseqaiuni.i  Elecmosyna  respon- 
det  :  <  Quidquid  fecerit,  ab  omnibus  pcccatis  ejus 
immunem  facio.  > 

2.  Oonum  esl  igilur  iit  lalis  socius  acquiralur 
Est  vero  multum  avarus,  qui  Jcsu  Cliristo  panem 
el  vinum  deacgat,  quod  nequaquam  suum  cst  nisi 
propier  dispensationem  ,  quandof|ui<!em  ipse  car- 
ncm  suam  ct  sanguincm  pro  liomioc  dedU.  Sunt 
5utem  nonnutli  majoi^m  gcrcntes  solliciiudinen»  de 
solo  condiinento  ciborum,  qualiter  sit  eis  sapidum, 
quam  de  anima  siia,  somniaBlqne  raanus  lialjeie 
plenas  divitiis  ;  expergiscenies  vero,  et  ab  hoc  san- 
culo  proiicisceiues,  nihil  uisi  vanii^tem  inveniuni. 
Cap.  XLVI.  —  De  differenlia  itulli  et  viri  hapienlis. 

1.  In  muUis  dissident  sapiens  et  stultus,  sed  in 
hoc  omnino.  Stultus  dnm  bonum  opcralur  non  ihi 
divinani  aspicit  voluntatem,  sed  propriam  ;  cum- 
que  vuli  elcemosynam  suam  ci&  iribuere  quibus 
non  est  magna  uccessitas,  et  possenl  iode  suflerre, 
Deus.ilit  ex  adverso  respondct :  «  Quid  de  illo  censu 


B 


fc.sinl  l.dniim  «iiKxi    nrculuinr ,   facicn-i  illu.l   obli- 
vis<i  qiioi'  oslriilatiir. 

3  Quis((iii.^  crgo  vnU  lionorari,  imnin  iiilfntio- 
ncm  III  iiommo  ponst,  seropcr  claboiaris  qtialiicr 
boniini  sniini  Ti»'^cal. 

(.*r.  XLVIII.  —  Dc  tnbrenliotip  pavpcrutn. 

1.  Pcrfcctius  cst  aliis  Mibvi^nirc  p3U|>crilius  ihi:m: 
suis  cognalis    Quamvis  cnim  sancla  Sciipliira  ini 
niine  prohibeai  propinqsornm  auxiliuiii,  ioio  coii- 
ccdat .  tamen  earnalitas  trahii  homiiifm  al   iHuin 
amorem,  quo  sinistra  subripil  aliquid  d'  ilrit.  Quod 
Jesus  Chrislus  prohibct. 

2.  Praeterea  bonum  csl  siiccurrere  cuiictis  aiixi  • 
iiiini  poscentibus,  orphanis  et  viduis,  c<fiU:ri%<\ue 
pauperibus  sapcr  lioc  quod  requirunl  ;  se^l  niulio 
Rielius  ac  Dco  acccplabilius  est  ut  ci  <orporalili-i 
ac  spiritualiter  "bveniatur,  a  quo  salus  aniiux 
suae  postulatur. 

Cap.  XLIX.  —  De  diicretione  necetiaria  ad  bmum 
perficiendum  tfuod  incaptum  (uil. 

i.  In  initio  boni  uon  parva  deliberatio  neccssa 
ria  est,  el  magna  firiDiias,  dum  aliqui^  iUud  o|>cia- 
tur,  ne  ipsum  dcserat  donec  perftciatur. 

2.  Hnc  ralione  quisqais  caus»  oraiidi  Jcrusalcm 
aut  quemlibet  sanctortim  adire  desiderat,  priuii  de- 
bet  meditari  universum  obscquium  quod  Ecctcsia* 
sux  in  oblaiionibus  cxlcrisque  rcbus  factunis  e\M, 
dum  imniorabitur  in  eundo  ac  rcJeundo  ab  oraiiu 


facies  quem  tibi  commisi?  quo  vis  eum  defcrre?  £  nibus;  quod  debitum  prius  abco  persolvatnr  anie- 
tlic  nie  adjuva  \n  isto  paupere  ubi  raagis  ailligor      quam  illuc  proficiscalur.  Nam  propter  qiioJlibet  bo 


fame,  frigore  atque  miseria,  et  me  visiiante  careo.  > 
Stultus  respondet :  <  Ilic  te  adjuvem  ubi  tu  vellcs  ' 
Tae  sibi  qui  hoc  fecerit,  imo  tibi  buc  vaiam  au.vi- 
liari  iinde  nullam  mibi  repcndas  gratiam  ?  » 

%.  Hoc  dicit  operibus.  Nam  eleemosyna  qiiani 
tribuii  nihil  ei  prodesset,  ut  sibi  videtur,  nisi  prius 
oatn  ainisisset  quam  ab  eo  iieret.  Hoc  enim  illi  Dcus 
respondet :  <  Si  faceres  ad  placilum  nicum,  ego  te 
laudarcm,  ct  ab  omnibus  angelis  meis  te  iaudari 
facerem;  quiavcro,  juxla  ddiberationcm  tuam,  hoc 
agis,  idipsum  quod  postulas  non  habcbis.»  lia  stui- 
tus  supcr  arenam  xJiflcat,  et  quantulacunque  plu- 
via  laudis  humana',  dum  ah  aliquo  dicitiir  quod  be- 
ne  fccerit,  lotuin  indc  dcfert  xdificium. 
Cap.  \LVII.  —  Ilem  de  meditatione  viri  sapientis. 

1 .  Vir  antem  sapiens  aliquando  dc  qualibei  parva 
re  ineditalur  :  <  Istud  pro  anima  mea  tribuam,  sed 
niniis  e&t  minimum  :  attaioen  secundum  Dei  vo- 
lunlaicm,  si  possiim,  faciam,nc  penitusminualur.t 
Si  vero  magiium  estquod  vuli  tribuere,  tunc  om- 
nino  vir  prudens  observat  ne  ignava  electione  iliud 
aniillat,  diccns  in  corde  suo  :  <  Dcus,  ubi  inavis  ui 
hoc  tibi  reddam,  aut  cui  membrorum  tuorum  am- 
plius  csl  ncccssarium  ?  nam  ilii  veliem  erogare.  » 

2.  Dum  hoc  autem  sciscilatur,  elcemo«yna  sudat, 
iiorct  et  (ructiiicat  in  manu  viii  sapientis  Cumque 
suam  chapitatem  aliquis  vcrccundn  pauperi  tribuit, 
magna   miseraiio  esi  ut   ci    vcrccundc    sunilitci 


num  quod  bomo  velit  agcrc,  nequnquam  Dcus 
consulil  injuriam  facerc,  imo  prohibel.  Et  ha?c  esi 
priiiia  justitia  injustitiam  devitare  :  proptcr  bdc, 
ante  oiuaia  debel  Elcclesiae  debitum  persolvere»  cu- 
jus  (ilius  esl  ,  multumque  decipilur  qui  pro  nihiio 
bonura  operatur,  quod  universi  faciunl  qut  divi 
nam  ibi  voluutaiem  non  inspiciunt.  Scd  ccrte  huc 
moilo  omne  bonum  quod  perpetravent,  ei  labotem 
qucm  in  peregrinaliune  toleraverit  Dcus  recipiet 
graltus  proplcr  justitiam  quam  erga  suam  ipse  fe- 
ccrit  Ecclesiaiu :  quin  etiam  omne  diviaum  oQjciunr 
quod  in  ea  fiet  erit  suum. 

3.  Prseterca  cum  va  lit  ad  orationes  debct  hoc 
cogitarc,  dicens  in  cordc  suo :  <  Sed  ego  quo  pergere 
volo?  quandoquidem  cum  illo  sancto  nihil  loquar, 
nec  ipse  di<-et  niihi  aliquid.  Deus,  propicr  hoc  illuc 
proficiscor,  quoniam  ipse  tibi  scrvivil  ;  fa^^iam  ergo 
siiiiiliter.  >  Aique  ciim  hoc  animo  potest  rf>iiianere; 
vcl  si  vult,  illuc  abire. 

Cap.  L.  —  De  superbia  ^nam   facit  atiquit  relin 
quendo  proprium  caenieterium. 

l.  IIxc  cst  uliima  superbia  qux  fit  in  fine,  cuin 
aliquis  proprium  coemetcrium  descrit,  faciens  se  in 
alio  scpeliri.  Tunc  enim  omne  honum  abnegat 
quud  in  Erclesia  sua  receperat,  ubi  ▼eniehal  causa 
consuieudi,  cuni  se  vellct  emendare  et  a  vitiis  sur- 
geic. 

2    Nulhis  cnim  reciior  csl  pcregrln»is,  quam  ille 


no9 


RENTEM!\Rl'M  LIMKR 


llfO 


luj  ad  ecclebiani  suam  proflciscitur.  in  lioo  i|iio(|Ut  A      <>*''•  ^V.  —  De  di/fercniia  nitentiunii  lujuilil-el. 


pulcst    inlelli(;i   miscricordia   quam    I>cus   cxliibct 
naupcribus  ,  (juoniam  ipsi  ubi  dcbcnt  sepcliunlur. 

Cap.  L1.  —  Cur  Deus  peccuntibus  suu  secrelu  cclarc 

COIISUCVlt. 

1.  Plnrima  pcci  aia  (|iue  fiuiil,  proplcr  incrcduli- 
lalcm  liuiil.  Quniics  ciiiiii  aliquis  vull  peccatum  fa- 
cere,  ilivinum  ei  pr;i;cfpliim  ilicil  (contra  :  «  Ne  fa- 
<-.ias.  »  Et  a  conscicnlia  rcprchenililur ,  cl  hoc  lo- 
lum  (liscrcdil  liomu  cum  peccal.  Nam  quirunque 
|)eribil,  nuii(|uam  gaudia  crcdidit  ccfileslia,  nec  poe- 
nas  inrcrnalcs,  (luainvis  diccre  audial,  vcl  in  Scri- 
piuris  legat,.sivc  ca;lcris  annuntict.  Nun  ciiim  ma- 
vull  Deus  ab  inimicis  suis  secrcla  sua  cognosci, 
qiiam  aliquis  sacenlaiis  honio  a  suis  malcvolis  ct  a 
quibus  (luoiidic  inipiigtiatur. 

t.  Deus  autem  ciim  sibi  placct,  conlirmallidclcm 
suuni  in  lide  el  in  dilcclionc  boni,  aliqiiando  plus, 
aliquando  minus.  Cumque  iidcs  iila  alquc  diU^tio 
clongatur  ab  oo,  sallein  reminiscatur  quod  cam  sc- 
mcl  liabuerii;  ct  eum  ibi  Dcus  reducci,  si  se  a  malo 
cusiodiat 

Cap.  LH.  —  De  illo  qui  iu  pratenli  sua  bona  recepit. 

Nihil  esi  pcjus  homini  quam  in  hac  vila  habuisse 

oninia  bona  sua  ,  niliilque  mclius  ({uam  haliuissc 

omnia   mala    sua.  Illo  nainque   qui  oinnc    bonum 

siiu!)!  habuit,  quaiitumcun(|ue  duravorii,  in  transitu 

fuit,  gravius(|uc  suslincbit  anguslias  in  qiiibus  fuc- 

rit  iii   aiternum,   alius  qui  mala  pcrlraiisiit   cum  ..,..,. 

.     .  ...  .     ,  1  r.  Cap.  LMl.  —  ISc  altquis  defiuat  operan  boiiutn  dum 

majon  gaudio  booa  iccipii,  et  omiiis  labor  quem  C  pernumet  in  criminc. 


\.  Univcrsa  opera  qu:R  tiuiit,  bona  vet  niala  siiiit 
prnptor  inlciitionom.  Judas  auicni  ct  Juda:i,  quan- 
tum  potucruiU,  de  niorle  Cliristi  tractavcruiil,  uiide 
muiidus  rcdcmptus  esl;  nihilqiic  sibi  profuit,  quo- 
niam  prava  crat  intenlio.  Saiictiis  Pclrus  ct  alil 
discipiiti  Ooniinu  moriciitc  conlrisiati  sunl,  ncc  in 
illa  tristitia  damnum  aliquod  habucrunl,  qiiia  boniis 
fuit  intelluctiis. 

2.  Propter  hoc  otiam  fit  pictiira  crucis,  cum  Adam 
ad  pedos  orucifi.vi  dopingitur.  Ipse  naniquc  desigfial 
omncs  juslos  qui  cranl  in  infcrnu  prxstulanles 
muriom  Jcsu  ad  suam  libcralioiieni ,  iriultumqDC 
sib:  placuil  cum  oain  ipse  perluiil  :  piopicr  quod 
.\dam  Icvat  manus  ad  Dominum  pr;c  gaiidio  i\\u\\ 
B  habct,  quoniam  ipsc  csl  in  crucc.  Mator  vero  IVi 
cl  sanctus  Joanncs  cvan^relisla,  qui  juxia  pingunliir, 
Iristcs  oraiU  dc  passioiic  ipsius  ct  cis  sua  salus 
displiccbal.  Tantiimcst  homoncscius  in  hoc  s;ccuii)? 

Cai'.  LVI.  -   Qutr  fiiil  infirmilas  sancli  Puuli. 

Inlirmilas  sanoli  Paiili  crat  sibi  Ct3v;s  virtuluiu 
Sicul  cniin  aliquis  divcs  ihesaurum  suum  rescnai 
in  quodam  loco  sccrcto,  luio  cl  valido,  cl  postca 
firmat  oslium ,  rie  quis  fur  ingrcdialur,  ila  fccil 
Deus  in  diloeio  suo  Taulo.  Misil  in  eo  tliesauros 
sapienti:e,  ct  posimodiim  firmnvit  oetium ,  ciavoin 
iiide  dcforciis  :  cumque  cam  Apostolus  ab  co  ro.qui- 
sisset,  iioluit  ci  iraderc.  Thesaurus  enim  minuuro- 
tnr,  si  oum  Deus  ab  iiifirmilate  sanarct. 


{icrtulit  placet  ci  propter  rei|uieiri  in  qua  pcrmanot. 
IIoc  Abraham  rospornlit  divili  qui  cruciabatur  in 
infernu  :  t'ili,  recordare  quia  rcrcpisti  bona  in  viia 
Ina,  et  Luzarus  similiter  tnata;  tiunc  autein  hic  coti- 
solalur,  tu  vero  cruciaris  (Luc.  xvi). 
Cap.  LIII. —  Ratiocinatio  subtililalis  divini  cxaminis. 
Si  qiiis  electurum  murialur  ante  jiidicium  slaiiin- 
que  resurgat,  foccriique  pcccaium  aliquod  uiidc  sil 
ei  neccsse  purgari,  laiitam  pocnam  tamquc  loiigam 
in  uiio  momcnto  temporis  moricns  siislincbil,  quan- 
tam  alius  tulcravit  pro  codcm  poooalo,  qui  mille 
.iiiiiis  vel  co  aiiiplius  perniaiiscrit  iii  ignc  pnrgalo- 
no.  Nisi  ciiiin  ila  essot,  tempore  Dciis  indigcrol  ad 
suam  juslitiam  facicndam ,  ipsc  vero  plus  polost 
agercqiiam  humo  diccre  vel  cogilaro. 

Cap.  LIV.   —  De  falua  anxielate  stulli 

I .  Slullus  esl  anxiiis  de  boiio  viro  quid  agal,  duni 
vidct  cum  in  unu  luco  inaiicntcm,  iicc  aliqind  opc- 
ranlcm  ;  in  hoc  aulcm  possel  aniinadvcilere  qnod 


Esi  aliqu'S  cui  oonvonit  bonum  operari  cum  cre- 
duliLiic  pcrdondi.  Quisquis  est  iu  uno  criminc  no  • 
Icns  illud  rcliiiquere ,  nequaquam  pro  C6  descial 
bunum  agorc  quod  potcrii :  iino  illud  inolantius  fa~ 
ciat  tali  intcntionc  ut  iii  cordc  suu  dicat  :  <  Dcus, 
cgo  boiium  istud  opcror,  sed  ceilissiinc  scio  me 
sine  fine  damnandum,  si  in  hoc  pcccato  dcprchen- 
susfuero;  sed  idcirco  bonum  laciu,  ul  des  inihi 
criincn  odio  habci^e.  t  Et  hac  fidc  Deus  illum  eriicL 
a  poccato,  cl  tuno  umne  buiium  suuni  rccupcrabil 
quod  primitus  feccrat;  alioquin  si  pularet  se  sal- 
vaiiduni  cssc  cum  criminc,  despcratus  csset.  Est 
cnim  spcs  iit  boiium  opcrando  salulein  aliquis  a 
{)  Deo  pr.Tsiolctur;  a  spe  cccidit  qui  maluni  agcn.lu  se 
salvandum  arbitralur. 
Cap.  LYIII.  —  Ve  ansiduitale  slulli  mahun  opcranlis. 

Pejus  operatur  in  lena  slultns  cui  cniditur , 
(piam  cxercilus  alienus.  Exercilus  cnixn  brcvibus 
dicbus  abit,ct  a  stulto  longo  lompore  devast.iiur. 


aliquis  laburalor  m  ininima  porlione  tcrra;  lola  die      Hinc  Saloinon  ait  :  V(b  lerra:,  cujus  rex  est  puer! 
rcpelit   quid   faciat,  nulbque  cst  necchsitas  ut  sit      {Ecde.  x.) 


otiusiiS.  Cur  crgo  cogitaret  dc  illo  aliqiiis,  qui  cum 
Det/  permanci  ct  cum  Dco  ambulat  pcr  ccclum  ct 
per  lerram  togilauoiie,  quatciius  ci  dosil  opcralio. 
2.  Nam  quolibct  angusto  luco  vir  buiius  spaliosc 
consistil  proplei  cbariiatem  quaii)  hospilatus  ost; 
iiialus  aiitcm  ab  universu  rogiio  capi  noii  valcl,  imo 
injiiieisti.cie,propteriramquamfcit  ad\crsiisa'iun). 


CKP.LW.—Qnaliier  aliquis  debet  mtindum  relinqueie 
\.  Omnia  pccoala  displicenl  DoMiino  ,  sed  penitus 
ci  displicot,  cum  aliqui»  peccal  sp;;  boni  faciendi. 

2.  Verbi  gralia,  quisquis  aliquid  opliiniiiii  vult 
agere,  scilicot  relinqncrc  saeoiiluni,  vcl  aliud  (luod- 
lilK:l,  ci  spc  luijnsmodi  prjii^  fatil  unum  do  oiiiiii- 
nibiis,  ']iM;ns  iii  cuidc  suo  :  «  Diiivcrb.i  pcccal.i  in 


ffil  S.  STEPIIANI  CKANDIMONTKNSIS  Hl=i 

«liiibus  niaiico  biinul  relirifniam.  >  Tunc  quasi  iii-  A  Cah.  LXll.  —  De  jut  ilia. 

Oniuc.  (\u(u\  lionio  expeinlit  forftsibi  nec^Mtnuiii 


lerdicit  Dumino  ne  si:  atJ  lionum  pcrdueat  f|iioil 
cogitabat,  facitque  simiiitcr  ac  si  aiiquis  in  liilo 
Tolutaretur,  cuin  s*-.  vult  balnearc  ;  d«-l)frrc(  aiilcm 
potiu^  s(U>.s  pe.ltis  abluere,  ut  ab.squc  kordc  baineuin 
inirarel. 

Cap,  LX.  —  Tructatus  de.  utrtrn. 
1.  Oiiis(|uis  usuram  atcipit,  dclinquit  :  et  qiii 
eam  liibuit,  siniiiitcr  hoc  modo.  Cuni  aiiqois  im- 
inodcrantia  sua  fccil  expcnsam  quam  sua  nequit 
t  /ieiare  facultas  in  cibo  vel  in  vostibus,  sive  caeleris 
icbus,  possotque  vilani  suain  qioquo  inodo  cum  re 
possessa  sustenlare,  poslinoiluin  propler  iliam  su- 
pciflu^lalcm  pergens  aii  feneralorcm,  simililcr  per- 
cat  in  censu  qucm  iiti  iribuit,  quemadmodum  allcr 


ut  cx  jiislo  p^i.^^siderct ;  sin  auli-in,  »alt<-fn  illud  quod 
juslius  iialieicl,  iii  expensaiii  paiiis  iiiitteret.  S»;piu& 
eiiiin  elecmosynai;  de  panc  quarn  de  c«leri»  rebu» 
liuiit.  Kl  r|iji  non  vall  oninc  nialum  relinquere  ad 
pix'scn3,  tamen  qiianidam  partcni  descrat.  Sic  debet 
vir  sapicns  maliim  lioniiiiem  ducfre.  Cum  eaia 
oinninoconverierc  non  valet,  demonslret  ei  qualilcr 
in  ipsa  nialili.t  quoiiijict  bontini  fariat,  et  ciedel 
sibi  ci  melius  qiiain  si  dicerel  ci  maiem  univer.>-uni 
rclinquoie. 

Cap.  LXIU.  —  Quomodo  mile!,  in  expeditiore  $e 
habeal. 

1.  Mirahilis  scientia  est,  inullumque  Deo  pi.icct. 


quiaocipil.  Nulliis  eniin  unqiiam  inopiam  liaberet,  "  iii  liomo,  dum  malis  iiiterest  o|ieribus,  a  nialo  &e 


si  iii  niodcslia  porinancret,  el  uiiuni  criinen  impeilit 
euiii  in  aliud ,  nuiiquam  eliaiu  sine  i<:opia  fiieiil 
qui  i-cinper  suos  redilus,  antequaio  illos  iiabeal, 
expcndit. 

2.  Mullis  modis  in  usura  dclinquitur,  sed  ab  eo 
penilus,  a  quo  pignora  capiuiitur.  Postquam  cniin 
ca  stisccperit  circa  fincm  vit»  suae  filio  suo  vel  cui 
vull  ea  relinquere,  dicil  ;  hoc  vero  dicil  operibus 
validius  sermoue  loqueniibus  :  i  Fili,  cgo  nioiiar, 
et  Deum  iinpugnavi,  quandiu  vixi,  nec  miiu  suflicii, 
s£d  te  vicariuin  pro  me  relinquani ,  ul  ilium  cum 
hac  eadem  usura  impugnes.  > 

3.  De  isto  potesl  dici  quod,  eliam  postqnam  nioi- 


conlineal;  quod  polcsl  boc  moilo  fieri  :  Miles  in 
expcditioiie  proficiscens  causa  dornini  si:i  naiuraii» 
cui  se  non  valei  sublrahere,  si  M:lt  Deo  adhaercre, 
dicat  lioc  in  corde  suo  primilus  :  «  Doniine  Ueus, 
iii  hanc  cxpedilioncm  ibo,  seJ  vesliuiu  milileni  ibi 
me  fulurum  assero,  nihil  in  ea  nisi  vestiuui  ager« 
voiens  obsequium,  dissipare  nialum  cl  iiiquirere 
boiium  liiiic  et  iliinc  quanlum  polero.  > 

2.  Cum  hac  inlenlione  abire  incipiat,  praecurrens 
ac  si  ^ellel  oiiinia  capcre,  qiios  autem  vidcrit  faciat 
cos  fugerc  nc  capianlur ;  aiil  si  alius  coi  capere 
volueiit,  miles  Dei  prior  eos  capial,  el  posiea  sol- 
ral,  suosque  socios  a  malo  defendat,  elalios,  quan- 


lousest,  adiiuc  foneralor  est,  el  assiuue  peouiiiam  mn>  potcrit  :  cl  ita  polest  esse  monaclius  clypeum 
Kuain  dat  ad  usus-am.  Quidquid  enim  lecipilur  pra;-    '  q^^Wq  deferens,  et  reddere  quae  Caesaris  sunt  C-,«sari, 

ler  id  quod  coinmissum  esl,  usura  est.  et  quse  sunt  Dei  Deo  {Matlk.  xsu). 

4.  Rursiis  aiiquis  haereditale  peccalum  palris  re-  3,  Sed  peuilus  unusquisque  caveat  ne  de  rapina 

quirit,  decimas  quas  absiulit  vel  aliam  terram  :  cleemosynas  faciat;   amplios  eniin  peccal  aliquis 

quod  lanlumdem  silji  valel  ac  si  infernura  liaeredi-  eain  pauperibus  tribuendo  quain  aliis  auferendo. 

tale  postularel.  Sciat  auiera  indubitanler  se  nun-  Ouni  enim  iilaui  auferret,  nialum  esse  non  dubitat; 


quara  illic  adfuisse;  nam  si  unum  tantura  ntornento 
ililc  exstilissct,  nunquara  pro  universocensu  rauiidi 
illuc  redire  vellet. 

Cap.  LXI.  —  De  viro  sapiente. 

i.  Vir  sapiens  scrmonem  suum  considerat,  aiite- 

quam  illum  proferat.  Slultus  vero  qui  minime  ra- 

tionem  suara   providet ,  dicit  aliquando  cum  audit 

Lona  opera  allerius  :  <  Multura   debet  Deus  huic 


cum  autera  eam  paupcribus  erogat,  iude  se  liberura 
putai  csse,  et  sic  a  Deo  recipitur,  ac  si  quis  coran» 
paire  filium  interficeret,  el  postmodumei  sanguiiieni 
ad  bibendum  cura  scyplio  aureo  deferrel.  Est  etiai» 
majus  petcatura  auferrc  quam  furari,  quia  majcr 
est  superbia. 

Cap.  LXIV.  —  De  nllione  inimicorum. 
NuUo  niodo  valet  aliquis  tam  bene  se  ulcisei  J« 


esse  gralus,  (jui  tantuin  boiium  illius  amore  opera-  ])  inimico  suo,  quara  boc  illi  auferendo  cum  quo  sibi 


lus  est.  >  0  slulie,  cur  boc  dicis,  quod  Deus  hoiniiii 
iJe  bono  sit  gralus?  nunquid  Deus  ent  gratus  ho- 
iiiini,  quia  videt  oculis  vel  ore  loquitur,  vel  incedit 
pedibus?  Sed  bomo  Dco  gratias  agat,  quia  sibi 
tribuit  pergere,  Io<iui  alqu«  vidcre ;  ct  simUiler  quia 
praebet  sibi  bona  opera  perpcirare. 

2.  Adhuc  dicit  insipiens  de  iilis  qui  suos  device- 
runt  iniinicos,  quosdaro  capiendo,  alios  interfi- 
ciendo  :  «  Isli  quod  sibi  esl  utile  peiegerunt. >  Er- 
ral  qiii  hoc  didl  ut  hmno  suam  utililatcm  operetur, 
cura  a  Deo  discedit  et  infernuin  acquirit.  Nonne 
quisque  se  deceptura  arbitraretur,  si  tantum  quod- 
libet  mcrabruin  abeo  auferretur?  quid  ergo  de  illo 
lict  qui  corpus  et  animara  suani  inierficifi 


maluin  ingerit ;  si  vero  malum  pro  malo  ei  rcdda- 
tur,  inalitia  augebilur,  nec  inde  quisquam  ultus 
fuerit,  imo  eam  adauxeril.  De  boc  profeclo  nemo 
se  vindicat  quod  pliis  augei,  quam  minuat.  Qui  vero 
bonum  pro  malo  suo  reddit  inimico,  lunc  de  raa- 
lilia  se  plene  ulciscitur,  quia  destruit  eam,  auferen» 
ei  locuin  suum  ubi  manebat ,  videlicet  iilius  aiii- 
mum  qui  aliquando  ad  bonum  converlilur;  aul  si 
non  convertitur,  pcnilus  ei  pcena  infeniaiis  augetur, 
el  inde  valde  uUus  esl. 

Cap.  LXV.  —  Qnaliter  fiat  oblatio  altarit. 
1.  Dominusdicil  in  Evangelio  cuilibet  offerre  vo- 
lenti  :  Si  offers   manui  tuum  ad  altare,  el  recorda- 
tus  (ucris  quia  fruler  tnut  hahet   aliquid  adversum 


1113  SENfENTIArxLM  MUFR.  Uli 

'.e,  relinque  ibi  mutius  tuuin  anU  allarc,  el  vade  prius  A  l'eo  ccn^um  cum  quo  Dco  serviam,  vel  unde  eleeiiio- 
reconciliari  fralri  luo  {Mullh.  v).  Iloc  auleiii    duo-       synas  raciam.  » 


uui  inodis  clebel  iiiicliigi  :  iilc  iianiqne  qui  fec.t  iii- 
luriain  juslo  judioio  Jel>ol  p;icein  inquirere,  nec 
magnam  fecit  pertcciionem,  imo  iictcan-i,  nisi  lioc 
agereL 

i.  Cum  aulem  aliquis  sibi  injoriam  feotTit,  el 
poslea  racior  ejusdeni  niaievolus  ruerit,  (unc  csi 
peiTi-clio  ul  pacem  inquirat.  Sic  eniin  Josns  Cliri- 
slusegii  in  cruce  :  prius  suis  crucilixorilius  condn- 
luric,  untequam  ab  iilo  rcquirerrnl.  1'roplciea  dc- 
bemuscrcdere  quod  similiter  in  ilto  scrmone  cv.-^n- 
geli.  0  pra;('ipit  ct  vult  u(  ita  liat. 

3.  Ruibus  quisquis  alii  feceril  injnriain,  si  |)o- 
Stnlet  ab  co  veniam,  ille  vcro  nullo  niodo  sibi 
velit  indiilgere,  Dcns  vertil  senteutiam  su|H!r  isiuin 
de  maiefa<  lo,  ncc^irupieraiiud  [H^ccatuin  quisquam 
L-eo  ilemandat  ne  sibi  induigcat,  nisi  cuni  »<io  non 
vuli  dimiltcre  inimico. 

CkP.  LXVI.  —  Quumodo  amens  cusiodialur 

1.  Aliquaiido    turba(ur   liomini  cerebrum  ,  sen- 


"i.  Vir  au(em  sapicns  oslciidiit  eum  locupioJcjn 
li->r  modo,  quatonus  oi  dical  lioc  :  1  u  itaiine, 
fratrr,  cum  ita  sis  pauper,  quo  pretio  pedom,  vel 
qnodlibet  nienibrorum  tribneres  ?  >  forsiian  res- 
pondcbit  :  i  Nullo  ,  Duinine.  >  Iiem  ;  «  Ooulos 
quantu  censn  a  te  erui  permitteres  ?  •  vix  dicct  : 
«  1*10  tanlo. »  Sapicns  vir  potest  ei  dicore :  <  Mul- 
tuni  igitur  rs  dives  quaiidoquidem  pro  inagno  ccnsu 
noii  dnres  quod  possidos.  •  Diligcnter  ilaque  mcm- 
bia  cnstodi.scd  laiitum  ca  dilige  ne  perdas  ca  pe- 
rennitor  in  in^erno. 

{'.\f.  LXIX.  —  Quatiter  se  habtant  viri  religiosi  cum 
itliquii  infert  tualum. 

\.  Ciim  aiiqiiis    inferl  malum    rcligiosis,  et  ipsi 

clainorein  ad    Deuni  faciuiit  l«'gentes  malcdictioncs 

pro  siiis  inalofactuiibus,  tuncquasi  interdiciint  Do- 

mino  nc  sumat  inde  justitiam.    Dcus   autem  qui 

pr«sto  aderat    ad    faciendam   vindictam  respondet 

eis  :  «  Rcvertar  itaque,  quoniatn  inc   non  exspecta- 


susque  mutatur,    aLncgat   e(iain,  jiirat,   ignor.ms      s(is,  cl  vos  iJ)sos  ulti  esli»  malodiccndo. » 

omne  bonum    atque  seraelipsum.    Si  vcro  in  lila         2.  Prius  enim  malefactor convonri  debeiclquare 

peiturbalione  mcriatur,   credi  ncquaquam  dobot  ut      ]ioo  egissct.  Si  vero  rcsponderel  se  fccisse  propler 


ideo  damnetur,    si    anlca  dum   convaicsccret  iion 
crat  in  crimine,  cla  inalo  »c  conscrvans  Deo  adli;v- 
reret.  Deus  enim  est  fidolis,   et   judicabit  eum  sc- 
cundum  memoriaui  sanitalis. 
i,  Tale  vero  consilium   forei  ei  necessariuni  qui 


iiiopinin,  rcligio  ei  succurreret ;  si  aulem  prcpter 
superbiam  boc  cgissei,  universus  chuslri  convenlus 
Deuni  c\  toio  corde  rogaret  ul  lioc  ei  dimitteret ; 
ci  aui  illum  Deus  converteret,  aut  suam  abeoju- 
stiiiam  sine  dilalione  sumeret. 


liac  iunrmitale  detiaetur,  ne  quis  eum  ad  sanctos  ^  (.^,.    l^X.    -  ^e  liceat  cuiquam,  vel  pastori,  aul 


Juceret.  nec  alibi  iiisi  quominus  posset.  Fopnlus 
enirii  'cde  rident,  el  in  ecclesiis  amittunt  suam 
oratiocem  ;  quin  etiain  verberatur  et  omnino  tur- 
bator  ei  cerebnim ,  cresciiquc  iiifirnnLas  et  e&l 
niagiium  peccatum  :  verumtameu  in  quadam  doiuo 
''eberet  secretius  teneri,  teniperatc  custoditus  a  fri- 
gore  et  a  calore,  ct  amici  sui  orarcnt  pro  illo. 

Ca^.  LXVU.  —  Se  aiiquis  Liicus  clencos  maniier 
reprehendat. 

1.  Aliquis  laicus  piopter  peccata  sua  defeodeiida 

dicit    aliquando  :   «    Cur    peccant  clerici    scientes 

Scfipturas  atque  secrela  Dci  ?  »  Vir  autem  sapiens 

Loc  modo  ei  respondeat :  <  Amicc,   quandoquidcm 

clerici  reatum  agnoscis,  sapienlior  illo  es  circa  rem 


discipulo,  clauflruni  suuni  exire  causa  orandi. 

1.  Paslori  licet  mittere  discipulum  suum  ubiquc 
pro  sua  religione  sustinenda.  Si  vcro  discipulus 
Musa  orandi  Jerusalem  adit,  \el  quo^libct  sanctos, 
siia  dcliberatione  vilam  i:uam  abnegat,  ignorans 
bonnm  ad  quod  vencrat.  Nam  pccuiiiam  illuc  fcrre 
non  valet  iiisi  diu  caeieris  eam  fuiatus  fuerit. 

Postreino  quoniodo  pergct  Romam  vel  alibi  qui 
sibi  pcdeR  abscidit  ? 

2.  Taiidem  cuin  pastor  et  universus  ctmvcntus 
absolvunt  discipulum  inobediontem  causa  ilUic  ab- 
cundi,  nc<(uaquam  cis  suClicit  ut  ipse  solummudo 
a  Deo  disccdat,  nisi  simul  omnes  peccati  sinl  par- 
ticipes,   abilque  discipulus  in    infernum   liber  ut 


Iiujusmodi;  cur  ergo  non  caves  ne  iilud  faoias  unde  D  sibi  vidctur,  quoniarn  ab  cis  absolulus  cst.  Si  enim 
aliura  repreliendis  ?  Scriptura  cordis  qnam  Deiis  Cicommunicarctur,  fonuidaret  jugiter  et  forsitau 
libi  imniisil,tibi  semper  ostendit  quid  relinquercde-      reverteretur. 


bea.<;  vel  agere;  sic  ilaque  scienter  peccas  ac  si  cle- 
ricus  esses.  > 

2.  Certissime  scias  quod  nunquani  tibi  pr<>dcrit, 
ti  alius  pereal,  et  tu  illum  sefjuaris.  •Slultiuren) 
enim  lationem  iiemo  reqnirat  quam  iilius  csi,  qiii 
paslori  suu  dicit :  <  A  te  requirar,  si  ine  ad  perdi- 
tiunem  deduxeris.  » 

Cxp.  LXVIil.  —  De  consHio  dalo  unicuique. 


5.  Si  vcro  pastor  causa  orandi  quopiam  pro- 
ficiscitur ,  ille  peniius  claustrum  absque  leteiita,- 
culo  perforat,  dicens  aliis  omnibus  ut  siniiblcr  fa- 
ciant. 

Cap.  LXXI.  —  Qualiter  sermo  dirinus  auilialur. 

Cum  aliquis  scnnonem  audil  Doroinicuin,  qiiam- 
vis  toliiin  ictinerc  non  valeat,  tantum  pioficit  cuiii 
sil>i  pbcet,  qiianluiD  deficerel  si  displiceret.  Atsal- 


4.  Pliis  conquorituF  bomo  multolies  de  lioc  quod  toni  quisque  taiituni  oiiiti  doberet  ul  inde  rctinercl 

»ibi  non  expediret,  quoJque  Deus  ab  eo  nunquam  uiidc   pos.scl  aiiiina  viverc,  donec  itcrum  loqui  de 

requircrel,    quam   de  coelero  proptcr  qnod  dani-  Deo  audiiot  .  qiun);uInioduni  aliquis  ad   incnsam 

nabiiur.  Qucmadinodum  ille  qui   dicit  :  «  >on  lia-  rcsldcns  tanii-ni  dc(ibo  siiinii,  \.t  ad  aliain  come- 


■ 


«iiS  S.  STKIMiAM  CP.AMHMONTKNSIS  |||6 

slionem    alliii^ivre  possit.    ttr.que  CDiiii   iMH:cs8a- A  am.in  |;oimi»  plurai  gau  lio,  cl  diilrcdine  alifiuanJo. 


riiHti  esl  ut  ciiiicihtt  laui  roipori  (ptaiii  aiiiin%,  et 

iicMirum  diu  val-l  vivcic  poslquain  ci  cihus  omniiio 

(i<'ficil. 

C\v.  LXXII.  —  De  bouo  quolibel,  qualiier,  vcl  quein- 
admoduiH  ftal. 

1.  Mnltis    cxcinplis    quis<|tic  posROl   anima()v<;r- 

tci'c  ;  quidani  cniin  radciiilo  lionuin  suuni  nictiun- 

itr,  quiilum  autcrn  accumiilant,  iiuuniilli  ciiani  ail- 

«litamciili  poiMinl.  Quando    bonuni  iil  rctraliencJo, 

iiic  ciim  magiia   voliintalc,   luiic  fit  ra.leiiJo  ;  ciim 

opus  l)onum  placct,  placcrc  ct  delcclari  est  cumu- 

ks  hoiii.  Itcni  nontiullis  ol)  inaj  ireu  perfeclioncm 

displiccl,  qiiia  mcliiis  non  cgcrunt,  et  ecce  addita- 

nionta.  llujusiiioili  vcro  bonum  cumiilartim  el  coa-  .     .-    • 

..  ,  /n  ,  .      ,  r»  pot("st   cx  corde  dimiilcre,  iiiahis  vcro  mmimc. 

pilaluin  ac  supercdlncns  dcbet  homo  Doniino  red- B  *^  «    «  .       .         .      ...    .    •       .-....„.  ^ 

dere,  qui  compaiavit  cuni  charissiino  pretio  sui  san- 

gninis. 

2.  Ruisns  nialiim  ita  crescit,  dum  placet,  sicut 
et  bonuin  :  qnaniuhrem  majus  peccalura  esl  suum 
inimicum  occ  dcrc  qiiani  amicum.  Nam  de  inlerfe- 
cto  amico  iiiiusqoisquc  iratus  est.  et  a  Deo  diinit- 
lilur  (quoniam  Iiomo  indc  ex  corde  poenilet.  Tan- 
luni  vt  ro  place!  alicui  so  inimicum  suum  occidisse, 
qiiia  vix  iiidc  valcl  ad  indulgentiam  pervenireiel 
p  siquam  iudc  cliam  judicium  surapseril,  deinde  in 
corde  suo  dicil  :  i  Dcus,  boncdiclus  sis  qui  me  dc 
isio  ad  poeniieiiliam  pcccalo  adduxisti.  Veruiniaincn 
iliuhum  milii  placet  ilium  csse  morUium  qui  mihi 
iioct!bal. »  El  dum  hoc  considcral,  uunquam  lam 
iongc  fuit  a  pocnilcntia. 

5.  Est  cnim   poenitentia,    ut  quisque  po^.nitcat, 

(luam  Deus  soluinsiodo  homini    pcr  gratiam  suam 

.•»tliibuil.    Nam    prcsbytor  facieiis  judicium   prius 

pcccatorcm   iMerrogal  ulrum  poenilciitiain  afierat, 

VI'!   ei    ppccatum   displiccat  ?  Si  ipse  respondet  : 

«  Mii^me  poenitct,  >  qiiod  judicium   potest  ci  fa- 

core,  nisi  pcinilcal  ?  Si  vero  dicat  :  «  PcenitGl  me,  » 

patest  eum    judicarc  ct  poenitudiiiem   conccdere, 

«|uam  Deus    illi   iribuit,  vidcliccl  ut  semper  iiidc 

jtoiiiiteat. 

CxP.  LXXin.  —  De  majore  tabore  quem  paltlur  ali- 
quis  iu  modico  iono,  quatn  si  bouum  esset  ma- 
gnum. 

l.  Majorcn.    laborcm  palitur  aliquis    in  modico  ^  ,^„^  ^^  f^^iy,,^  ^^  j^j^  j„^li  5^^^  custodiuni.  Sciri 

poicst  itaque  quod  magnam    poenam   sunt  liabi- 


Maliis  vcro  miniinc  viill  rgrcdi  de  tribulaliune  iii 
qna  coiisistit  ita  ul  iiiorialur ;  liinct  enim  ut  iu 
inrcrno  sibi  au^oatur  :  jiislus  'julem  ei  duloediiia 
iii  qua  manei  spi>  iii.-ijoris  inigr.ire  desiderat  Vo- 
tesl  ctiam  unosquisque  ccirc  qiiod  magnuni  cril 
gaiidiiiin  quando  ridobit  liomo  cum  l)oo,  <|uan- 
doqiiidcin  in  piaescnti  tanliim  esl,  dnm  iarryma- 
lur. 

Cav.  LXXV,  —  De  differenlia  viri  jusli,  et  nequam 
honiiuis. 

1.    In  mtiUis  siinl  sitniles    vir  bonus  et  malus. 

Ambo  possunl  vigilare,  jojunare,  olc<;mosynas  dare 

cf.   alia    bona  quaniplnrima    facere ;     l)onus  autom 


2.  Qucmadniodum  si  cuilibet  viro  ditissimo  dice- 
relur :  «  Pra?bc  unum  oboluni  ant  inlerficieris,  » 
facile  pr.T;bcret  cuin  pro  viia  salvanda.  Si  qiiis  au- 
lein  diceret  alicui  paupcri  :  «  Da  mille  marchas  ar- 
genii,  vel  suspenderis,  »  stispendi  possct,  el  iiun- 
quam  eas  tribuercl,  quoniam  non  babcret.  Sic  et 
vir  bonus  esl  lam  opulcntiis  in  bono,  quod  minime 
gravalur  dum  ex  corde  dimitlit  :  tantum  repletur 
indulgentia,  quod  aiitca  condonat  qiiain  ab  eo  po- 
stuletur.  Malus  vero  lam  paupcr  est  in  bono,  quod 
nullalenus  hoc  valct  ageiT,  ncc  cliam  crcdere  «piod 
a  bono  perfic.alur. 

5.  Est  autem  aliquis  qui  ob  supcrbiam  respuit 
indiilgcntiam,  cum  a  viro  justo  sibi  iinpcndiiur, 
C  diccns  :  <  Non  curo  ut  mihi  dimittas.  »  Qui  vero  rc- 
missiouem  exliibet  eam  nolenti  reciperc,  sic  agii 
ac  si  prunas  siipcr  caput  cl  humeros  ei  perDaret. 
Tjintopere  snpoi  bienti  atque  dedignanti  p<Bna  iufer- 
nalis  augelur. 

Cap.  LXXVl.  —  De  poinis  qaat  potiunturinjusli. 

4.1u  hoc  potcsi  inteiligi  quod  magiiA  fuerint 
poenx  quas  impius  patictur.  Vuli  enim  Deus  ui  sut 
fideies  in  hac  vita  tribiilationes  suslineont  pro  suis 
pcccatis  rediniendis,  quil.us  suani  niorlcm  addidit 
atquc  siium  laborcm  ad  illorum  redeiuplionem. 
Ctiniquc  iHors  itla  nihil  prodest  periluris,  inio  pce- 
iiam  eis  adauget  :  nec  propter  pcccata  sua  laborcni 
tolerant  qucm  Deus  recipiat,  imo  quantum    prxva- 


i>->no,  quani  si  bonum  cssel  inagnum  :  nam  par- 
\um  bonum  in.ninie  perdiicil  hominem  ad  pcifcctio- 
(icni  (Jiviua;  dilcciionis  in  qua  requios  csl,  scd  ma- 
giiuni  boiiuin  facil  cuin  ibi  pcrvciiiio. 

t  QuO(}  si  qtiis  qua-iat  qtiod  boiiuin  esl  parvuin 
v;'l  quod  ma^fium  ?  (|uisquis  boiia  facil  opcia,  po- 
lcsi  hoc  in  seiiielipso  videre,  nam  aiii  non  oxpeiJit 
s  ire.  Si  honum  ei  placet,  et  iti  icquie  maiiei 
dum  illud  operatur,  magnum  cst  :  si  aulcm  d>v 
|)iicel  el  in  inquictudine  consislil,  par^uiuesi  bo- 
itum. 
i.KV.    LXXIV.    —    De  iracundia   el   anxieUae  ne- 

iliiinn   lioininis ,    el   de   ijaudio  al  duludine   vni 

itiali 

M.ilu3  hoino  ploral    iracundia  et  .>iixiolylo  ,   \ir 


tiiri  ;  sed  voluiilas  pcccaiidi  aufcrt  eis  forniidiiicin 
p«jeiiae. 

2-  Tam  fidolis  csl  Dcus  quod  mavtilt  a  so  po- 
slulan  nia^;itim  aliquiil  quam  minimum.  Cum  vcro 
liiinus  aii  co  postulaliir,  vidclicoi  hujus  sa'cuii  di- 
viiis,  quandoque  dencgalur  :  majuR  autcm  si  quis 
ql>  eo  henc  peticnt  daj.il  sinc  dubio,  ^ideliccl  suum 
regntiio:  et  ut  lrah.il  ad  mclius,  sublrahil  aliquando 
dcieiiu^. 

Z.  Quiifjiiis  iii  pace  et  gaudio  sustinel,  cum  ne- 
r.;.,ia!i:)  viclui  non  babet,  nonduni  perfecte  esl 
ahPtiiKiis,  .Tii;-mcii  bcno  faMl;  sed  tunc  esl  absti- 
nciifia  pcifccla  duiii   liabct  ooiam  sc    qiiod  coriivfc 


iW 


SEMKNTIARIM  I.IBER.  1118 

ol  irid*    sc  conlinet  ne   eo    iilatur.    in  A  iiiina  qii^  feeit  iii  safrulo.  ipii.-)   iiamqiie  reiiiissio 


conciipisti 

hnc  :uiU'i'i  in.ijdr  csi  r>lt>«tiiienlia.  (luod  alKiuis   lU'- 

n.s  api»  t  i  <1t'  rr)<us  lnijus  sxculi. 

C.\r    I.WVII.     -  De    boni  el  mali  magnitudinc. 

1.  I:i  inn;;iiit(icliiie  boni  esl  aliqiianilo  inali  ma- 
giriuilo  .  iiuin  (jui  l>oniinuin  plus  ai^noscit  (quoj 
cst  ina^iiitiKlo  lioni),  vnlidiiis  delinquit  cum  al)  co 
tlisscntit.  ProptiT  linc.  tam  niagnnm  fuit  diaboli 
p.>ccatiini,  «]uia  lantoperc  Domiiium  cognoscclial  ; 
01  (leinde  pcccatum  Ad;^,  quoniam  iii  taiilo  bnno 
consistchat.  Sniiilit  r  uni)siiiisqu(^  honio  quo  aiu- 
pliiis  ei  Dcus  Itoua  sna  liibuit  coiporalilcr  vel  spi- 
riiual.ler,  majo  om  iiijiitiani  facii,  cuin  ab  co  dis- 
sciilil.  Mocvliaiii  dcb*^!  nninittorc  m.'i},'num  timortin 
oinnilnis   boiniiiibus,  quod    an<;cliis   boiugnus  pro 


fon  i  ci  danuialio  nisi  a  Deo  dcfenderclur,  qiieni- 
uiiniiHluin  iii  Kvangclio,  servo  ani  diuiitterc  alu 
noliiit 

Dciis  autem  tam  sapiens  csi  custos,  quod  bono 
suo  malinn  adjici  non  permillil  :  cnm  vero  aliquis 
sibi  illud  altribiiil,  Dcus  eiim  in  inaiius  inimici  tra> 
dil.  Valdc  auiom  dccipitur  qui  pro  liono  suo  rc- 
piobalur. 

C.kP.  LXMX.  —  De   reprrliensioue   vcrborum  stulti 
qnalitcr  ci  rir  saf.icm  respondeal. 

Alii|iiis  slultus  dicil  hoc  :  i  Satis  cssot  inihi  man- 

sisse  uiio  anno  in  religionc  ,  tanlianulme  Dominus 

in  lino  in  lionis  operibus  invcnircl,  ct  posscm  esse 

conntons.  >  Vir  antcm  sapicns  hoc  modo  sibi  rc- 


quadtim  inala  cogiiaiiono    faciiis    csl  diabolus,    ci  "  sp«mdcat     i  Fiater,  >is  ut  post  mille  annos  a  glo- 


cccidit  peroniiilor.  Qu'd  iqitnr  fiet  dc  hoininc  qui 
quolidie  maluni  cogilal  ct  opcralur' 

1.  Majus  boiiuin  arbitralur  nialus  bonio  se  facerc 
pro  Domuio  cum  ad  tempus  a  malo  sc  abslinct, 
quaiu  bonus  duin  assidue  boniiin  operalur.  Qui- 
cnn:|ue  ciiitn  jnslior  est,  magis  omne  bonum  suum 
(lcspic.t,  (]uainvis  cliarius  habeal  qiiam  alius  qiiod 
\i>Jcl'ir  ess'w'  coiilrarium.  Si\<i  hoc  modo  debct  in- 
I  lli^i  :  Quisquis  amplius  claborat  pro  Domiiio  ct 
nii^liti  iii  bonis  enilitiir  opciibus,  in  lanlum  incilat 
euni  sai:Clu8  Spi''ilus  i|Ui>d  o|K'.ra  qn:^'  facit  parvi- 
pciid  t  qiiia  iicqnil  ea  facro  nidiora,  vidciiirqiie 
sibi  lariari,  quia  toluni  non  valet  agero  qnod  ci  siti 
sjiiriliis  volunias  hUggcrit. 

5.  I:a  fa^il  IViuiinus  \irum  jiislum  parvipenderc 
btinum  suani,  ne  iliinl  ainiual  el  iliud  taiiicn  tan- 
luni  diiii;U  quod  nitiiu  modo  viill  ab  co  separari. 
Quisquis  a-item  hoc  non  inlelligil,  non  mulliim  dc 
ditina  d:L^clione  sensil. 

Cap.  LXXVHI.   —  De  limore  riri  tapicntis  quem  ha- 
bet    erga    bona    divina. 

1.  Magis  pcrlimescit  virjiislus   de  bonis  in  qui- 

bus  est  nc  se  coram  Dco  accuseiit,  quain  dc  crimi- 

nibiis  qua>  fecil  dum  es.sctin  sxculo.   Nain  dc  cri- 

niiiubus  bene  novit  unusquisque  quod  dimissa  stinl, 

ila  lainon  ut  invlc  poeniteal,  ncc  doinceps  ad  ca  rc- 

deat  :  Loua  vero  niultis  niodis  homo  potest  pcnlcre, 

n  alium  inde  dcspicial,  aul  ea  ex  se  arbilretur  ha- 


riasua  lc  Dciisprojiciat  'an  iil  tc.  perpctuo  salvct?  i 
Forsitan  rcspondcbil :  <  Salutcm  exopin.  >  iiaque 
cnin  sine  lcrniino  el  absqne  (ine  vis  a  Deo  salvari, 
cnr  ci  vis  interponere  tcrininiim  vel  intcrinissiqnein 
ad  sutim  sorvitium  faciendum  ? 

CkP  vXX\.  —  Deconsilio  dalo  nnicuiqne  ne  a!iqui$ 
$tuliilia   stia  bona  diffcrat  operari. 

i.  S'iinina  slullilia  cst  ul  honio  difliiral  pcccata 
sua  conJitcri,  Doniiimni  cxorare,  clcemosyna^  dare 
usiiue  ad  fincin  vil.-e;  studiosc  ciiini  el  pro  posse 
.Mio  Duininum  iinpiignat  aliquis  triginla  annis  vcl 
quadragiiiia,  ct  postniodum  qiiamcitius  vull  ut 
Dcus  sibi  i-emillal.  Tantunidcm  aulem  ad  niinus 
Q  deborct  claborarc  ad  faciendam  concordiam,  quaii- 
tum  elabotavit  ad  discordiam  :  amplius  enim  quis- 
quc  inoralur  ad  abluendnni  ali(|Uod  quam  ad  con- 
taminanduin. 

5.  Postrcnio  vero  in  nullo  opcrc  lanla  incuiumi- 
tas  vol  lanta  vis  cst  homini  necessaria,  quanta  ad 
Deiim  deprocandum,  ct  ex  toto  corde  diligendum. 
Ciiinqui^  corpus  doficit  atquc  memoria  sibi  luiiiui- 
tiir,  qnomodo  cuin  exorabit  ac  confessus  fueril  T 
Magis  cniin  laborat  aliquis  solummodo  in  ociilis 
snis  a()ericndis  cum  valde  ioiirniatur,  quam  si  una 
dic  pcrgerct  diiin  convalescit.  Ncc  cst  rcctuin  con- 
siliuin  cum  aliquis  dicit :  <  Ego  Dcuro  deprccarer, 
nisi  xgrutarcm.  >  illi  qut  bencfecerit  rcspondcl  l>o- 
mii.us  -  <  Cur  alias  uralioncs  rcquiris  nisi  inc?  Ego 


bcTe  ;  vel  si  dignum  se  creJal  quia  sibi  trihuit  Dcus  D  sum  hic  tecum,  mf^uin  pcragt^ns  oniciiim.  »  Si  vcro 
fircr»;  ca:  sive  pulct  quod  proptcrca  dcbcal   »  Deo      ncgligi-nlcr  cj^eiil,  dicil  ei  Deiib  :  <  lJ«;iic  scio  qua- 


bulvari.  aut  si  laiidari  appctat,  ul  indc  Dco  hoiio- 
lOiD  auf  rat,  scii  propicr  aliam  rcmuncralionem  f:t- 
ciji  quH:n  in  lioc  sasculo  haboat. 

i.  .Miiliis  cl:am  modis  aliis  damnntiir  aliquis  pro- 
I  lcr  Dci  bcnelicia,  proptcr  cjus  sacrum  eloquiuni, 
ci  prdptcr  sanctx  Ecdosice  sacramcnta,  quoniMn 
arniui^  accodil  a  1  ca  cum  sit  indignns.  Majorrtn 
rtiiin  pa-iiam  patietur  qiii  pio  bono  ei  malop<>i!- 
bit,  sicuii  l.iUi  Chrisliaiii.  quain  .^ui  pro  mato 
UiUiiin  dainiiabilur,  quoinadinoduin  incrednli. 

3.  Cumquc  Dominus  prutcgit  (idoloni  suuni  ab 
omiiihus  iiisidiis  boiinin  impediciilibus,  (;raliur  cst 
ti  ct  umpliub  pum  laudai  qnam  quia  donal  sibt  cri- 


lilcr  e{;eris  duiw  csscs  sunus.  > 

5.  Qnin  eiiam  non  expcdircl  Iioniini  ut  in  fiiic 
buo  haberct  uiidc  sibi  vcl  uiia  eli-.cino$yiia  ficret  vcl 
qiio  invoIvcrcUir  :  magis  citiin  una  sibi  proiieril  si 
.sanns  oain  fecciit,  qiiain  iniiuuic.rabilos  facix  post 
niortoin  snam  ;  Cl  \ix  dili^clur  ab  alio  inagis  quuiit 
a  soinotipso. 

4.  Tanluin  enini  slullns  cst  aliqiiis,  quoniam 
oinno  (|uod  possidcl  vult  csse  boiium,  lani  inajus 
(|uani  iniiiKb.  Voriinilameii  de  anima  qux  toium  gu 
bcriial,  oporibiis  ditit  :  <  Sil  cujuscunqnn  possil  » 
iiain  in  polesiau  iiiimici  cain  iradil.  cuni  a  nialo  tnr 
nimc  8C  f  usKnlii 


iMi) 


S.  STtrH\Nl  CKANDJMONIE.NSIS 


H?0 


Cai*   LXXXl.  —  De  feitinauiia   ud  boituin    jucien-  \  »i'.n(;nuiil3iiitui:m,el '^o%ln:o<\niu  iii  ipsoDeogia- 

Uum 

1.  Oninibus  horis  alque  xlaUbu!)  iDuituin  Deo 
placct,  b',  quis  aJ  eum  converlilnr:  seii  dtiiu  ^li- 
quis  esl  juvenis  el  coipiis  vii id»-,  sanguisfmo  ft;rve- 
stil,  oiiinino  placot  Dornino  si  quis  ei  servire  in- 
cipial,  membra  rolrahfifii:  a  mal.i  quodpossunt  agc- 
re,  et  ad  bonum  ea  convcrtciis.  Tunc  enini  fil  hoslia 
viva  et  Deo  placens. 

2.  Ideoque  deberel  qulsquo  fesiinare  ad  bona 
opera  faoienda,  quoniaiu  illo  qui  unara  oralioneir. 
amiltit  vel  abud  bonuin,  nunquam  deinceps  illud 
recuperabit,  quemaJmodum  terapus  prccteriium  re- 
tvo  redire  non  vab.i.  Nec  tantiimmodo  reddet  homo 
raiioiiera  Domino  de  supcrfluis  cogitalioiiibus   va- 


lulaiur. 

Cap.  LXXXV.  —  Quulxle.r  aliquii  a  boiio  atiquanJo 
reualieiiduf,  iil. 

1.  Esl  aiiquis  cui  melins  cst  ut  a  bonu  rclraliatnr 
quam  a  malo.  Non  est  enim  necesse  ut  viro  bono 
dicalur :  C;tvc  ab  bomiciilio  v«l  ab  aiiis  crimiiiibus. 
Si  enim  bonus  est,  cavcl  qnaatum  valel. 

2.  Sed  curn  bonum  operalur,  lunc  debet  ei  dicere 
quandoqiie  paslor  a  quo  regitur  :  Melius  posses  hoc 
agf-re  ,  quati-nus  disfipulus  eo  magis  humili- 
tatcm  custodiat,  quia  reprebtnditui  a;',ue  rctialii- 
lur  ab  ipso  bono. 
Cap.  LXXXVL  —  Z)e  bono  humllilaiis  eognoscendo. 

I.  In  hoc  pote$l  videri  bonum  liumililatis  :  iiul- 


nisque  sermonibus  ac  maiis  opcribus,  sed  de  bonis  "  lus  cnim  tam  pe(  calor  est,  si  ei  cordc  se  bumiliat, 
quai  deberel  agoic,  dum  mala  perpelrat.  Qiiotie^ 
enim  quisquis  non  agii,  qiiae  Dco  placere  cognoscit, 
criraiiialiter  peccat :  nec  de  hoc  solo  peccato  valet 
quispiam  ageie  poenitentiam,  n'si  Deus  ei  rcmittat 
per  graliara  suam. 

Cxr.  LXXXII.  -—  De  gravi  tentalione  cujuslibeljusli. 
l.  Aliquando  contingit  viro  juslo  gravis  lenlaiio 
In  oralione  sua  ;  et  ecce  cum  ip.se  dicil :  c  Domiiie 
Deus,  adjuva  me,  i  tentationes  ei  crcscunl.  Domi- 
nus  vero  rfspoodct  illi  spiritualiter  :  «  Modo  tc  a  ]- 
juvo;  quaiiio  validius  tenlaiis,  tanto  melius  tibi 
subvcnio,  nuia  lc  vinci  a  leiitationibus  non  permit- 
lo,  nt-c  vales  .ililer  corooari  jusi   legitime  cei  tave- 


qtiiii  eum  Deus  ju.sliim  faciat.  Mulluni  igilur  adaii 
get  virtuies  viri  justi,    quandoquid.  m  omnia  deli  t 
mala  peccatoris  :  et  valJe  Deo  placet  quando  justus 
sese  bumilial,  cum  sibi  tanlum  placeat  de   pecca- 
tore,  quia  cum  ocorcordat. 

2.  Svipeibia  econtia  viitiiles  desiruit  cum  se 
viio  bono  inserit.  Sciri  polcsl  ilaque  quia  malos  pe- 
jiires  reddit. 

3.  Multum  debet  Lomir.i  f.lacere  in  boiia  %ita  diii 
vivere;  raulios  enim  dies  tiibuit  ei  Deus  cum  Cjnta 
gratia,  qiii:.)  si  quiiilet  malus  unum  ez  iilis  in  (iiie 
vil3e  su»!  haberct,  absque  dubio  salvus  (ierel.  Ma- 
giiuiu  igitur  Ciil   fiaciis  pigemian».  q  i  q;iolidie   Iti- 


rjs  •  quid  enim  tibi  modo  f;tceret  consolatio,  donec  p  crai.ur  Dei   rcgr.um,  qucinadmodura  raalus  acquiru 
arigustias  pcrtranseas,  ei  quam  tibi  necessarius  sira      inlernum. 


agiioscas.  » 

2.  FiduJis  auicm  Deus  esi,  nec  tai.tum  vult  suum 
Oneraic  iiimentura,  quamvis  videat  validum,  ut  ei 
6pin<i  frangatur,  iiec  verbeial  ut  illud  prosternat, 
scd  ui  in  viam  reducat  et  citius  pergat. 

Cap.  LXXXIil.  —  Ilem  de  eodeni. 

Ilac  ratitme  vir  justus  validius  tentatur  quam 
alius,  quia  magis  sibi  displicenl  lonlalioiies.  Non 
enini  p-jus  cogilat  cieteris  qui  malara  voleniatem 
sequuntur,  sed  quaiiio  melior  est,  taiiio  ntagis 
sibi  displicei  raala  cogitatio,  el  ampliu?  inde  se 
reum  existimal  quara  aiius,  duiu  inala  opfra  per- 
pelrat. 

Cap.  LXXXIV.  —  Jlem  deevdcm. 

\.  CoJein  modo  placct  Deo  cuni  vir  bonus  suffcrt 
lcnlaliones,  quemadmodum  piacet  ijuia  gralulatur 
de  visilatioiie  divims  dulcetlitiis  :  quoJ  hoc  excniplo 
potcsi  animadverti  :  Quisquis  uxorcm  habel,  si  eo 
tifasente  alius  cum  illa  de  adulterio  I6quatur,  nec 
iW-^  coKsentiat,  nuilatenus  eain  idco  minus  diiii^il 
<'uaiido  revertilur  ;  iino  lanlumdein  placct  ei  ({'jia 
iicse  defendit,  quanlum  placel  gauiliuai  quod  habet 
'{uofiiam  ipse  venit, 

?..  Miiites  etiam  cujuslibet  munitionis  si  se  ab 
aiiquo  defciidani  exercilii ,  abser.le  suo  domino, 
i:;iituin  placebit  advententi  domino  quia  sese  de- 
i-~  nfieiiiit,  quantiim  quoil  habebuiil  de  suo  3dvei>ta 
'i<iL(i.liuni.   Simililcr   plucct  Djo  quainlo  vir  boni  s 


C.vp.  LXXXVII.  — L>e  recordalior.c  pecralorum  qui~ 
bus  vir  re/iVjficius  fuit  uiiquando  conuviui  in  soe- 
culo. 

1.  In  boc  cognoscit  rcli^iosus  peccala  In  qtiil.us 
eral  in  saeculo,  quia  contingit  aliqua  uieium  ut 
defleal.  ei  in  lanluui  se  accuset  quoJ  Deus  eum 
faciat  ab  omnibus  criminibus  immuncm.  Sed  post 
bonum  cordis  affcctum  invenil  in  se  peccata  iniiu- 
merabilia  ipsa  die  qua  defleverat,  quainvis  posl 
poeoilentiam  non  sit  lapsus  in  crimeii.  In  quo  po- 
test  intelligere  peccata  in  quibus  erai  in  sacculo, 
quando  cum  Deo  mininie  concordabal. 

2.  Aliud  est  vincere  scmeiipsum,  e».  aliud  vinci  a 
D  scraelipso  :  qui  vitia  caicat,  seipsum   supcrat;  qui 

a  viiiis  prosternitur,  a  scmelipso  deviiicilur. 

Cap.  LXXXVUI.  —  De  admiratione  ccetesliuin 
gaudiorum. 

i.  Hoc  erit  mirabile  in  coelesti  gaudio  cum  csete- 
ris  bonis.  Omnes  elccti  pariier  ibi  adluerint;  nul- 
lus  praeceJel  alium  quamvis  prior  natus  sii  et 
ubieht;  nuliique  videbitur  larde  se  iltuc  advenisse. 
Omnes  enim  siinul  videbunt  qualiter  divina  Provi- 
dentia  in  regno  coelorum  aJfuerinl,  antequam  mun- 
dus  Jieret. 

2.  Cognoscent  etiaiii  quomodo  pro  peccaio  suo 
illad  gaudium  amiserunt ,  quod  postmo<Jum  <is 
Deus  per  graliam  suani  restituit,  et  sicul  lauJabunt 
Domiimm,  quia  salui  coruiu  fuiC  ca;cbit,  I;m!.'.4- 


1121 


SENTENTIAUUM  LIDER. 


\m 


l)unlciiam  quia  nunquam  habuil  iniiium  in  conspe-  A  "Of  ilispliceat  quoniam  a  Dco  loleraris,  cur  accu- 


clu  Dei. 

Cap.  LXXXIX.  —  Ouatiter   Deu»  honoratur  tam  in 
reprobis  quam  m  eli^ciis. 

\.  Emlera  honorabilur  modo  Deus  in  reprobis 
quemadinodum  el  in  elcclis.  Sirui  aliqna  poicsias 
praplians  cum  alia,  si  polcsl  cam  in  pr.clio  dcvin- 
cerc  el  in  oarcerem  suum  millere,  tantum  hono- 
rem  habcbit  in  deviclis  inimicis,  quanlum  in  prae- 
mio  quo«l  dabit  suis  coadjut  )ribus  :  sic  erit  laus 
Oeo  poena  quorumdain  et  sahis  aiiorum. 

2.  SeJ  alhuc  erit  aliiid,  quia  misericoriliani  fa- 
ciel  Dcus  in  liis  qui  pcrihunl,  non  eis,  sed  in  cis 
faciel  eam  cJEleris.  Qucmadmndum  si  aliqiiis  mali- 
gnuni   r.nplorem  destruit,  magnam   niiscraiiomni 


sos  in  alio  suam  iuisericordiani,  cum  siinililer  tibi 
sii  neccssaria?  Malitia  honiinis  dcbct  tibi  displicere, 
scd  Dei  niiscricordiain  dches  admirari  el  ex  loto 
cordc  laudare. 

2.  Alio  iiioJo  displicct  homini  justilia  Dci.  Cor- 
lum  cstquod  snper  omnia  deheret  Deum  uiius(|uis- 
que  diligere  ;  quisquis  antom  hoc  iion  ag  t,  sallrm 
placcal  ei  semper  amor  qiii  sibi  confertur  divinilus. 
Item  si  valdc  noii  placcl,  cavcat  ne  displiceal  sibi, 
et  hoc  ei  sufricict.  Respondebit  aliquis  : «  Nunquam 
niihi  displicebil  amor  qiicm  Dcus  niihi  exhibcl.  > 
Verumlamcn  Iioc  inlclligat  :  Toties  incidit  hoino  in 
hanc  displicciiliam  quotics  ei  displicet  dispo.Mtio 
divina   et   jiisiilia    in    qua    Dcus    vult    iilnin   le- 


facit  in  ejus  dcstrHclione  populo,  qiicm  nialus  op-  "  uere  cum  a-gritudine  vel  paupertate,    sive  aiigu- 

primebai  :  sit  Dominus  in  repiobis  miseiicordiam  sliis  qnas  sibi  immiliit,  ut  deseral  malum  et  facal 

faciel  elcclis  suis,  quia  removebil  hos  ab   iilis  ne  boiiuiii. 

deinceps  eos  alHigere  valeant.  3.  Proptcrea  haec  virlus    esl  homini  rccessaria 

3.  Ilanc  miscricordiam  Jesus  Chrislus  fecil  disci-  prw  cxieris  omnibus,  qnalenus  reclo  corde  coiicor- 

pulis  suis  quando  corporaliicr  ab  eis  icccssit,   et  del  cum  oiniiibus  divinis  aclibus  alque  sermonibus, 

iiide  Judam   amovit.    Nimis   enim    illos  Texarel  si  nullumque    rcproheiidat.    Propria    vero  displiceam 


cum  ipiis  remanerct.  Scd  dtim  Dcus  corporaliler 
adcsset ,  ipse  permiliebat  ui  J.idas  expensri.M 
defcrret,  quaienus  cjeteri  esseni  expedili,  ul  cl 
latro  occupalus  essel  in  nihilo  in  auo  suuin  habc- 
Lal  animum. 

CiP.  XC.  —  De  diviuis   viiieralionibus  erga 
animuKi. 

i.  bialiis  esl  cujiis  p  ccala  niillus  videt  nisi  ipse,  q  his  qui  recie  vivunt 
el  Deus  :  h-KCcl  enim  una  de  roagnis  miseralioni- 
bus,  quas  sese  diliger.ii  Deiis  exliibct.  Viiia  quse 
habel  in  se,  miiiime  Deus  dclct  ex  lolo  quandiu 
vivii  in  hoc  ssculo,  sed  legit  ea  quemadmodum 
legiltir  ignis  a  cinerc  ;  nec  ea  vidct  aliiis  iiisi  Deus 
et  vir  bonus.  Cum  vero  Dci  famulus  ca  cogno- 
scit,  a  semeiipso  disscniit,  ei  illa  discordia  paci? 
esl  inilium. 

2.  Poslrenio  bonum  quod  Deus  imniitlil  iii  eo  pcr 
graliam  suam  osiendit  populo,  faciique  virum  ju- 
aluin  laudari ,  ex  hoc  quod  nihii  ad  illuin  at- 
linel.  Verumtamen  omnis  hoiior  esl  Domiiii  :  iitillus 
eiiim  bonus  xslimarelur,  si  alius  \iderel  quod  ipse 
quandoque  medilatur. 


opcra  unicuique,  quia  ciincta  sunl  iimlilia  ;  el  lau- 
del  ca  quae  Dei  sunt,  a  quo  bona  fiunt. 

i.  Quisquis  aiiiem  hoc  igiioral,  sese  prorsus  ac- 
casei :  pcccala  quippe  siia  impcdituit,  quuniam  hoc 
non  intelligit  :  Et  iii  nullo  potcst  aliqiiis  mclius 
cognoscere  se  esse  peccaiorem,  qiiam  in  hoc  quia 
non  videt  secrcta  Dei,  qu;c  sunt  aperliora  quam  dies 


Cap.  XCII.  —  De  magna    misericordia    qunm   facit 
Deui  liomini  justo. 

{.  laniam  misericordiam  facit  Dous  super  uno 

jiisto  qui  diu  in  bona  vila  permansil,  oum   cum 

salvat,  quanlai-o  super  aliquo  peccatorc,   qui  circa 

rmem  vilae  suae  convertitur.  Quod  si   quis  quaerac 

qiiomodo  hoc  csse  valeat  quin  sit  major  inisericor- 

dia  salus  peccaloris,   qui  pro   ea  nullum  laborem 

perlulit,  quam  justi,  qui  diii  laboravit,  nos  ei  re- 

spondeamus  •  t  Non  esi  solummodo  tanla  aiiseri- 

cordia  salus  jusii,   sed  eliam  majoi'.  Certum  esi 

enim  qiiod   in  eadein  peccata  in   quaR  cecidit  abus 

vel  iti  pejora  corruisset  jusius,  nisi  semper  divinis 

manibus  lenerelur.  » 


3.  MuUoties   enim  videlur  aliquis  obi  non  est,  t>      2.  Coiruplio  namqite  viliorum  esi  in  cunctis  ho- 


II 


cl  non  videlur  ubi  est  :  corpus  in  bonis  vidclur 
opcribus,  cor  autcin  longe  esl  abeo.  Proplerea  Deus 
facit  inagnam  misericordiam,  qula  celal  bominis 
cogiiationes. 

Cap.  XCL  — DeDei  misericordia  ct  ejusdem  juslitia 
quce  uliquando  diiplicei  honiini. 

i.  Aiiquaiido  displicet  homini  Dci   misericordia, 

aliqiiando  vero  ejusdem  justitia.  Hoc  modo  coniin- 

gct  aliquein  impium  esse  in  qualibet  pairia,  dicel- 

que  populiis  ;  i  Ciir  patiiur  Deus  maliliam  isliys? 

niiniiiie  dcbercl   pali.  >  Tu  vcro  qui   conquereris, 

dc  lemciip.so  qiiid   dicis?  fecisli  nunquain  aliquid 

insipicnlfcr?  quod  si  feceris,  >.n'ut  le  Deus  disi^er- 

dat?  Respondebis  milii  :  i  Nolo.  >  Ilaque  cum  tili 


miiiibus  dupliciler.  Iiaqiie  Dcus  facit  juslo  suam 
misericordiam,  cuin  eum  protegit  ne  pcccct,  el  ei 
iribuil  dclcciabilitcr  vivere  in  operibus  justilian, 
postmodum  illum  salvans  pcr  gi  atiam  suam.  Noniic 
major  csl  virliis  ut  ignis  el  calor  vitioium  iion  ar- 
dcal  u))i  adest,  quam  si  |>enitus  defuisscl?  Tandem 
juslus  poena  carebil  quam  alius  palielur  pro  pec- 
calis  suis  sive  in  boc  sseculo,  sive  in  igne  purga- 
loiio. 

3.  Eccc  alia  miseiatio  :  proplcr  hoc  etiam  Deus 
facit  niajorem  grait-^^m  siiper  jiisto,  cum  euni  salval, 
quam  super  alio.  ^ui  enim  juslior  est,  majorem 
hai)el  neccssitatem  ..lajusquc  salvandi  desidcrium. 
llle  vcro  qui  subvciiit  homini  necessitatcni  palienii ' 


4<55 


S.  STKPIIANl  (MUMilMOMKNSlS 


ilii 


cl  ni(>ii(licanli  ex  eo  qood  opial,  inujorcin  facii  mi-  A  ci  (|uasi  coiam  ocnlis  siiis  niorleoi  leneref,  quoli- 


scriconSiain  quani  si  sulivcnirct  :ilii  corani  iioti  lia- 
liCHli.  Iin|iin8  vcro  iiulliim  lialicl  afrecliim  iiec 
curain  i>aluti8,  justus  suspirat  ct  ploral  ((uoniam 
iiiiic  abost.  Quaniobrcm  niajor  e.m  miscricordia  ut 
Dcus  cjus  d(>si(lcriuin  adiinplcat. 

Cap.  XCIII.  —  l)e  extollenlia  divitiarum  Dei. 

1.  Tanta  csl  altiludo  diviliaruni  Dei,  quia  si  de 
illo  niliil  amplius  sciret  aliquis,  nisi  suluminodo 
scriptum  reperisscl,  (|uod  semel  in  ccfclo  tolius 
iiiundi  mciiiinisset,  magis  dcbcrct  lionio  Domiiio 
deserviie  pro  illa  sola  memoria,  quani  serviat  ei 
pro  omnibus  qux  fccit,  ct  quoiidie  facit  ad  salutcm 
hominis. 

2.  item  si  Deus  dixisset  :  i  lllos,  qui  fccerint 


dii:  quuqiic  Ijona  opcrn  r.iccrcl  jiro  iinius  dici  iiidu- 
ciib,  quusi,  nl  ila  d.cain,  pcdcni  teucret  huLievjluiit 
cansA  niulandi  iii  aliud  sicculum. 

'i.  Postrcmo  cuin  in  ;f;griludinciii  vcnciit  cl 
tognosccl  iioii  dinlius  sc  victurum,  posliuam  coii- 
f(!hsus  fuerit  1 1  pipiiilueril  de  prcratis  sn  s,  toiiver- 
tal  cor  suum  ad  graliam  Josu  Chrisli  cl  ad  amu- 
rem  qucm  habet  crj^a  mcmbra  sna ;  incinineril  etiaui 
majoris  boni  quod  ci  Deus  faccre  tribuii,  ct  indc  ei 
gratias  agat ;  laudem  cum  mcmoria  bunorum  ope- 
ruin,  cum  (ide  quoque  ct  spe  ealulis  mijjraret  ei 
boc  sxculo. 

3.  YerumtameM  unicuique  nccessariiim  cssi  t  ut 
ad  hoc  diu  laboraret,  et  ut  sallcm  audcrct  obire, 


voiuntatem  mcam  sinc  linc  salvabo.  »  Et  ab  co  qua>  "  delerct  quisque  vclle  in  jnstitia  pcriiianere  :  qui 


reretur  :  <  Domine,  dic  eam  nobis.  >  Jpsc  vero  mi- 
nime  dicerei,  nec  ab  aliquo  iierct,  tunc  posset 
liomo  qualemcunque  excusationem  habere  de  pec- 
catis  qux  facit  per  superbiam,  posselque  dicere 
venicns  ad  judicium  :  <  Ego  malum  noii  egissem, 
si  scirem  quod  Deo  displiceret.  i  Dcus  autem  mini- 
me  suam  celavii  voluntalcm  ;  prius  per  pairiarchas 
el  proplietascam  annuntiavit;  ipsceiiam  in  lerram 
advenk-ns  penitus  cam  locutus  est,  ct  postmodum 
apostoli,  caeterique  doctorcs  ;  adbuc  dicit  eam  uni- 
cuiiitie  homini  in  conscicntia,  quando  tribuit  ci 
dibcietionem  boni  et  mali. 
3.  Quin  eliam  divina  prxcepta  sunl  lanla  dulcc- 


onim  Oeum  diligil,  aliquamio  inigrare  appet  l  ipsius 
videndi  desidcrio,  nec  proptcr  aliud  debel  aliquis 
vellc  mori. 
Cap.  XCV<.  —   De  charilate  et  cxcellenlia  charilatit. 

1.  Vera  cbaritas  suum  habet  honorcm  iii  corIo, 
et  majori  exccUentia,  quia  Dcus  est  suus  amicus, 
nec  vult  se  degenerare.  Ex  omnibus  quae  ccrpcrali- 
ter  aspicil,  niiiius  scmpirr  appctil,  viliora  vcsti- 
mcnla,  ct  detciiorem  cibum,  tanluni  ul  quoquo» 
modo  prjEsenlcm  dicm  iransire  valeat,  et  fiequenlcr 
reviscre  tbesaurum  thalanii  sui,  videlicet  Jesuiu 
Cbristum,  quem  habet  in  corde  suo. 

i.  Pluris  facit  rex    hujus  s«culi  quemdam  obo- 


dinc  plena,  quia,   quamvis  ea   Deus  non  dedisset,  ^  *""•»  Quam  charitas  universas  mundi  divitias  :  nmi- 


bomo  deberet  ca  ratioiiabiliter  ab  eo  posiulare  et 
diceie  :  i  Domine  Dcus,  concede  nobis  hoc  agcre, 
quod  iiobis  erit  levius  nos  invicein  diiigcic,  et  iii 
pace  coiisistere.  >  Itaque,  cuni  Dcus  hoc  prxcipiat, 
aonne  csl  multum  ci  udelis  el  luugna  pu^iia  dignus 
qaisquis  non  vult  hoc  agere  ? 

Cap.  XCIV,  —  Qualiter  sit  corvui  Chrisli 
accipiendum. 

IIoc  rationabiliier  dici  possct  communicare  vo- 

lenti :  <  Fratei ,  vis  recipere  corpus  Jcsu  Christi  ? 

vis  etiam  ut  totum  Dcus  se  libi  pri&beat  ?  Si  hoc 

dcsideras,  Deus  paratus  est  ut  sc  lolum  libi  tribuat 

lali  pacio,  ut  totum  ei  similiter  te  pr^beas,  quandu- 

quident  illum  baberc  lotum  exuptas.    >  Considcia 


quaiu  enim  meliorcni  vult  habcre  doinuin  quain 
coelum.  Potest  etiam  dici  qucid  inuituin  cst  cupida, 
cum  lotus  mundus  ei  sufliccre  non  valcat.  Quisquis 
auiem  eam  babct,  non  curat  ut  aliquis  de  illo  lo- 
quatur;  magis  vull  abscomntus  et  abjcciiis  in  boc 
sa;culo  permanere,  observatquc  plenius  divina  pr.c- 
cepta;  non  enim  lerret  eura  adversitas,  nequcpan- 
pertas.  Rex  vero  coiilcstis  facit  admirabilcm  pul- 
cbtiludinem  ipsius  cunctis  suis  civibus,  (}uia  sesc 
abjecil  •  unusquisqiie  angclus  sc  t  melius  laudarc 
ct  boiiorare  Dei  amicuui,  quani  mundi  boniincs 
univcrsi. 

3.  Uein  inuUura  placct  vcrae  charitaii,  quia  Dcus 
ei  piaicipii  iiMinicos  suos  diligere,  levius  enim  ma- 


quoque  in  corde  tuo  si  Deus  ultra  uiodum  aliquid  d  iiel  dum  eos  diligit,  quam  si  odio  haberet,  et  peiii- 


lequirat,  quia  libi  dicit  :  <  Te  tolum  mihi  da,  ego 
me  totum  tibi  dabo.  >  Ettu  fraior  quod  illi  tribues 
retinebis,  eritque  luum.  Ca:terum  quod  retinebi.s, 
nec  ei  dare  volucris,  erit  in  pcrdilione  Qui  enim 
amai  animunt  suum  perdet  eain,  et  (jui  pevdiderit, 
lucrifaciel  eam,  qucmadmodum  dicil  Evangelium 
(Marc.  viii). 

Cxp.  XCV.  —  De  cogiialione  necessaria  circa  finem. 
1.  Cuin  hac  cogitalione  oportcret  uiiuinquemque 
surgere,  atque  cubatc  el  omiiia  opera  stia  facere,  ut 
scRipor  voce  cordis  diceret  :  <  Domiiie  Dcus,  hodie 
tanluin  nie  dcfondc,  ne  disccdam  a  :e;  heri  quippe 
iion  me  bene  continui,  sed  hodie  ine  inodis  onini- 
bus  emendabo,  quandoquidcnx  finis  mcus  aiicst :  > 


tus  gratubiiur,  quia  Deus  ei  jubet  pro  suis  oraie 
persecutoribus.  Hoc  etiani  considcrans  maximain 
cis  misericoidiam  faciet  Doininus  qiii  pro  illo  labo- 
res  paliuiitur,  quaiidoquidcm  pro  caaeris  amicos 
SU06  t.irqueiitibus  vult  rogari ,  eisque  vull  ini»c- 
reri, 

4.  Hiec  sunt  opera,  et  cogilationes  vera;  chariia- 
lis.  Sed  foilassis  dicct  aliquis  :  Ecquis  eam  po- 
test  babeie?  Procul  dubio  hxc  est  via  per  qua.n 
sanctus  Petrus  caterique  clecli  asceiiderunt  iii  coe- 
luin.  Qui  vero  tantunideni  vult  babere,  quanlum 
unus  ex  ipsis,  ct  sic  saKari  desiderat  siciit  et  illi, 
nonnc  faciet  quidpiam  de  hoc  quod  ipsi  fccerunt  ? 
salicni  laniuia  faciiil.  Crcdit  absque  dubio  iiuoJ 


\m 


sente>tiari:m  liber. 


im 


facere  debcnl.  Qund   si   honc  cre»lit,  declinabit  a  \  sese  damnavcrint.    Dcas   enim  nemiucni    un([uaiii 


nialo  el  faciet  boniim  pro  viriiitis  suis. 

Cap.  XCVII.  —  De  grnlia  Jem  Chrisli  erga  eUctos. 

1.  Qiii  totum  Iiabet  cor  sunm  in  gralia  Jesu  CIiih- 
sti,  Ixlatur.  Quoniam  Abraham  cauterique  Palrcs 
Vcteris  Tcslamciiti  dcsccndebant  in  infernum  cuin 
morercntur.  Si  quis  eiiim  solis  bonis  operibus  pos- 
sot  xalvari,  nuiiquam  .Moyses,  nec  sancius  Joannes 
ILplista,  et  alii  quamplures  iiluc  dcscendissent, 
qui  perenniler  ibi  adesscnt,  nisi  Dci  Filius  eos  indc 
libcrarct. 

i.  Opcra  quippe  justoruro  omnium  qui  sunt  ab 
initio  inondi  usque  ad  lincm,  si  cuncta  forcnt  unius 
videlicet  ab  illo  facta,  roalum  quoquc  quod  alii 
feceriinl  cssel  boiium,  el  totum  forel  cjusdem, 
ailhuc  ei  non  suniccrel  ut  uiio  taiiliim  moiucnlo 
ooclestcm  viderel  gloriam,  si  Dei  gralia  defuisset. 
Nullus  enim  vaL-t  viribus  suis  quidquam  promereri 
nisi  pocnam.  Illi  vero  qui  obscculus  esl  DoiniiEO 
amplius,  salis  Dcus  fecisscl,  si  eum  taiilum  a  pcenis 
inferoalibus  iil>eraret,  ncc  non  ctiam  roalri  suae, 
qnaiido<]uidem  omnes  horoines  cas  Dseruerunl  C)o 
poccalis  in  quibus  nasountur. 

3.  Hoc  cst  autem  summura  cunctis  hominibus 
consilium,  ut  unusquisquc  recte  vival  quo  ainplius 
potucrit,  prxstolando  Doroinuin.  Ipse  vero  quod  ei 
piacucrit  faciat  sive  de  pcena,  s.ve  de  salute.  Quam- 
\is  enim  certissime  sciret  aliqiiis  se  fore  damnan- 
dum,  non  ideo  oporterel  ut  a  Dei  servitio  cessaret. 


B 


damnaltit,  iiec  liubct  uiule,  nisi  quis  ei  liadiderit  : 
imo  libentcr  eos  salvat  qui  eum  sequi  dcssidc- 
rant. 

2.  TufiC  homo  delectatur  in  Deo,  cum  Dciis  pri 
mum  deleclat;ir  iii  eo;  tunc  aliqiiis  leqiiicscit  iix 
Dco,  cum  Dcus  primuni  requiescit  in  illo ;  tunc 
hoino  Deum  rccipii,  cuni  Deus  esl  in  ipso.  Deus 
eiiim  in  nulla  re  valcl  rcquiescere  ncc  dcleciari  iiisi 
iii  semciipso,  ncc  aliiid  Dcum  potest  iccipcre.  Nisi 
enim  ita  csset,  aliud  bonuin  Dcus  invcnissct  pra:li  r 
scaietipsiim,  in  quo  boiium  esl  universum. 

Cjir.  C.  —  De  securitate  qua  debet  haberi  tanlum- 
modo  in  Uomino. 

1.  In  nullo  potcst  invcniri  securitas  nisi  in  Deo. 
Qui  enim  vitas  sanclorum  auscullat,  el  quus  pro 
Doiiiiiio  labores  pcrpcssi  suiit,  niliil  aliiid  sibi  di- 
cunt  nisi  quod  itidein 'faciat.  Koruii)q<!0  passioiies 
non  siint  redcmptiones  aisi  sibimclipsis;  imo  suiil 
tcrroies  ci  qui  non  vult  illos  iinilari. 

i.  Simililer  crealurx  ratione  cnrcntes  ol  assidue 
in  Doininica  disposilioiie  pcinianetitiis  debcni  ho- 
mini  niagnam  verccundiam  magnumiiue  terrorcni 
iiicutere,  quoiiiam  ipsc  ralionc  utilur,  et  taincn  a 
diviiia  disposilione  disccdit:  ct  sic  in  cunctis  relus 
tcrror  iiivcnitur. 

3.  Sed  solus  Jcsus  Christus  se  diligenti  dicil  : 
«  OiDiiia  opcra  mca  fcci  pro  te,  tibi  suiit  natus 
atque  baptizatus,  mca  mors  cst  vita  tiia,  inea  w- 


i.  Quandoqtiidem  Jesus  Christus  omnia  perogit  q  surrectio  tiia  remiss  o,  mca  ascensio  esl  tua  glori- 


qux  hunians  saluli  sunt  necessaria,  nec  in  illo 
defuerit  quia  homo  salvelur,  iiisi  in  culpa  uniuscu^ 
jusque,  cur  ergo  aliquis  suum  subtrahcrelei  servi- 
tium?  Vertimiamcn  nnn  est  Dcus  crudelis,  sed  lidc- 
lis,  et  salvabil  obscquenics  sibi.  Boua  vcro  opora, 
qux  Deus  operatur  in  honiine,  ex  graiia  sunt, 
salusqiie  similiter :  et  ex  una  gratia  vult  Dous 
ui  sperctur  et  alia.  Qiii  vcro  primam  respuit,  id 
est  bona  opcra,  non  cst  dignus  sectinda,  hoc  est 
&alutc. 

Cap.  XCVIII.  —  De  honore  jvttlorum. 
Multis  Diodis  Deus  se  dili;;cntem  honorat.  Mjjor 
mippc  iionor  crii  hoiuini,  quia  Deus  eum  laiitiim- 
iDodo  gralia  sua  salvabit,   quam  si    salvarel  ouni 


ncalio.  1  Apparet  itaque  quod  CT^tcra  omiiia  terrcnt 
hoininem  :  et  Deus  solummodo  qui  pro  co  passus 
est  eumque  magis  diligit,  sccunini  rcddit. 

CiH.  Cl.  —  De  qvccstione  discipuU  facta  ad  pcslo- 

rem. 

1.  Quidam  discipulus  qu.esivit  hoc  a  pnsloic 
nosiro  :  i  Domne,  cum  in  totlantisque  rebus  jus 
divinuin  dofcndis,  qiia  ratioiie  prxccpil  Dominus 
liliis  Israel  ut  ilicsaurtim  ab  i£gYpiiis  mutuarcnl 
secunique  dcferrcnt  (i-iorf.  xii)  ?  vidolur  csse  ra- 
piiKi.  )  Cui  responuil:  <  Fraler,  lioc  aporle  jusluni 
fiiit;  isti  namque  diu  illis  scrvieraiii,  isti  vcro  pru 
servilio  maloni  illis  relribueiant  ;  juslo  quoquc  ju- 
dicio  Dons  jusliis  judcx  voluil  iit  illi  mcrcciloni  la- 


bonis  suis  operibus.  N-.nnc  honorabilius  essel  cui    D  ij,„is  siii  sccum  dcferronl,  qunm  isli  sibi  dofiauda- 


I 


libet  pauperi,  si  quidam  rex  abirel  illum  lunge 
qiisrerc  in  alienani  lcriam,  cumquc  adduceiis  ad 
curiam  suam  sibi  coiisedcre  facerct,  ac  rcgiii  sui 
dominum  constitueret,  quain  si  pauper  rcgem  qua>- 
rerel?  Siiniliier  ovis,  quae  porieral,  iionne  honora- 
bilius  rediit  ad  domum  cuin  ipse  pastor  eam  qux- 
sivil,  suisque  humcris  iroposuit,  quam  si  siia  spoiite 
venire  iiiciperei,  ner  alius  eam  deferrct.  Sic  est 
niajor  bouor  homini,  quia  Deus  est  de  cjus  salutc 
soUicilus. 

Cap.  XCIX.  —  De  inhonestale  reproborum. 
1.  Hac  eliam  rationc  potest  intelligi  dedecus  et 
iuhoneslas  reproborum  ;  illi  naniquc  nulli  rei  cui- 
paiii  iinpulabuni  nisi  sibimr.tipsis,  qiii  voluntaie  sua 


voraiii.  Est  autcin  alius  spirilualis  iiitellcclus. 
Quod  siinililer  nicmbra  Chiisti  ilicsnuruin  sanct.c 
Scripturx  accopcriint  a  Jiiila^is  roiiianenlibus  in 
./Egyplo,  id  osl  in  htijus  sxculi  tonobt  is.  > 

2.  Iierum  disripiiius  i.iotn  hoc  oum  iiittrrogavii : 
i  Dumne,  lu  dicis  quud  nicrosolyiiiilaiiam  lcrniiii 
Dcus  dilexit  in:igis  quam  aliam,  iti  lanium  quod  de 
cxlcris  rogiouibiis  illuc  amicos  suos  adJuxit;  ipsc 
otiiim  ibi  dc  Virginc  natus  ost,  ot  froquenler  iti 
Scripluris  vocal  cam  tcrram  pioniissionis.  Miruiii 
est  itaque  quia  voluit  eam  lalcm  csse  .  i.on  enitu 
ibi  sunt  prata  spcciosa,  nec  opliini  fontes,  nec  di- 
tissima  fliimina ;  scd  aqua  iii  cistcrnis,  as[icrilfls 
ctiam    ot   calor   magis   qiiain    iit    ninltis    lciTis 


^,,7  S.  STEPIIAM  (UANDiMONTE.NSIS  <i58 

llaiic  qarslionem    pastor   S(»!vil  lior.  niodo  :  «  F,a-  A  l>«'Uin  HiliRPret  H   im:liiis  cioraret  ;  Maria  Magda- 
lcr,  n>  Iioc  polcsl  conbidciaii  (|iiani  adniirabilis  sit 


dispositio  diviiia.  Idco  iianique  rorporaloin  imlc 
rcmovil  del^-.ctationcm,  ul  aniici  sni  in  co  tanHjm 
ddectarentur,  cl  ainor  suus  rsscl  cis  praium, 
fons,  nnmen,  ot  qiio  Ilibct  alind  rer»giuin.  INisi 
cnim  Deus  sciicl  aliiid  sECulum  rsse  melius,  iiul- 
latcnus  amicos  suos  illuc  Iransfcrrel,  quin  eliam 
iiullo  modo  malrem  suam  deciperet. 

3.  «  Sed  pro  ccelesli  gaiidio  prsesens  subtraliit 
aliquando,  iion  lamcn  co  modo  qiiaienus  amicos 
suos  in  hoc  saccnlo  Iristcs  deserat  ac  dcsolatos,  sed 
tanlum  quasi  Deus  boc  vult  agere,  qiiia  tunc  &er- 
vos  suos  in  majori  lenet  lequie,  cum  mundus  con- 
sidcrat  quod  ipsi  laliorem  paliantnr  ;  magis  ciiim      vobis.  Omiiis  enim  vis  oralionis  est  iri  nugnitudinc 


lcric  inclinavit  se  ad  pcdcs  Jcsu.  Mciico  ciini  ali- 
qiiis  in  oralione  sua  »ccrcliu8  fuerit,  co  mi>do  sc 
.-idaplet  qpo  Dciim  arnplins  diligcre  polucrit,  vel 
scdendo  sitc  stando,  aut  humi  prostraliis,  »i»e 
flexis  geiiibus. 

3.  Vcruiiilamcn  sccum  ducal  Inimililalcm,  sine 
qiia  Dominus  iliiiin  noii  audict  ad  suam  iitilitalein. 
(Jum  cnim  ipsi  di.scipuU  sanctus  Jacobus,  sanctus- 
quc  Joannes  Jcsum  Christum  absqne  huniiliiaie  ro- 
garent,  rcspondit  cis  :  iVon  esl  meum  dure  vobit  i<- 
dere  ad  dexlerum  meam,  vel  ad  hmiitram,  ted  qui- 
but  pavatum  est  a  Palre  meo  (Maiili.  xx).  Esiote 
alii  quam  modo  silis  pcr  humililatcm  ct  dabilur 


inde  honoralnr,  cum  in  aiigusliis  eos  rcquiescere 
frcil.  Aliquando  vcro  nl  iiifideles  erubescanl , 
osiendit  populo  dulcedinem  in  qua  corporaliier 
ainici  sui  consisiunt,  dnin  criiciantur,  sicul  legilnr 
de  Iribus  pueris,  qui  bcnedicebant  cum  in  fornacis 
jgne  (Oaii.  iii) ;  aiios  vcro  quos  ila  non  libcral 
corpoialitcr,  ut  fideles  ibi  sumant  exemplum  pa- 
tientiae,  lanlopere  consolatur  in  spirilu,  quod  majo- 
rcin  laborem  patiuiUur  qiii  eos  cruciant,  quam 
servi  Dei  qui  cruciantur.  i 

Cap.  Cll.  —  De  divina  dulcedine. 

MuUum  csl  Deus  dulcis  Dominus  ;  quolies  enim 
aliquis  vult  cum  eo  Iiumiliter  loqui  in  cialiorre 
sua,  Dcus  adest  paratiis  ut  hjminis  sermonem 
audiat.  Si  quis  aulem  vcUet  loqui  secrolo  cum  C 
quadam  saeculi  potente  persona,  posset  lieri  quod 
iiequaqiism  ipsa  Uie  cum  ipsa  ioqueretur  qua  antc 
eam  venisset. 
CAi>.  CIH.  —  Dedoctrina  satutari  ad  unumquemque. 

lioc  debes  intelligere  quicurxjue  cuin  Deo  lo<[ii[ 
faniijiariler  csoptas,  quod  Deus  non  te  esaudiel, 
!tisi  tecura  fueris  cum  eum  rogaveris.  Nam  quo- 
modo  luus  amicus  ad  le  veniret,  si  tu,  cuin  eum 
Jnvilas,  pnor  fugercs  ?  Cave  ilaquc  ne  vanis  cogi- 
talioiiibus  cor  tu.im  discedat  a  te,  et  in  oralione 
lua  Ueum  praescnlem  invenics. 

C.vp.  *CIV.  —  De  (ju(Ssiionc  cujiudam  discipuii  facla 
ad  magisirum  cinn  de  oraltone  toqueretur,  et  de 
rcsponsione  ejusdcm 


divinae  dilcctionis ;  amor  vero  divinus  locuin  suuni 
non  invpnit,  nisi  in  humilitatc,  rt  ideo  Jesus 
Clirislus  huraililati  promisil  exceilcntiam  in  rcgno 
ccelorum,  quia  nihil  aliud  in  terra  rcperit  a  qtio 
diligator. 

4.  In  omnibus  eliam  operibus  vnU  Deus  ut  lem- 
pus  observelur  ct  locus,  nisi  in  oratione.  Secun- 
dum  tempus  vuit  ut  psalmos  dicat  aiiquis,  et  dc 
Deo  loquatur,  audiatque  ioqiii  aCqiic  laborel ;  et  sic 
de  ca;teris.  .Nam  propicrea  diversa  Deus  dedit  prav 
ccpta,  ne  qiiis  in  servitio  suo  faslidiret,  pos  elqoe 
inulari  ab  uiio  in  aliud  causa  majoris  dcleclationis; 
sed  in  unoquoque  opere  vult  ut  semper  eum 
quisque  deprecetur,  dicens  in  cordc  suo  :  t  Deus, 
boc  lantum  'acio  ut  te  diligere  valeam.  > 

.5.  Alicui  vero  quodlibet  agere  volenti  uicit  Domi- 
nus :  <  Si  velles,  ego  tccuro  pergerem,  leque  juva- 
rem  in  hoc  quod  agere  disponis.  »  Tunc  qui  saecu- 
ium  ditigic,  rcspondet  :  <  Alii  auxiliare,  mihi  vero 
minime.  »  Hoc  opcribus  dicii,  quoties  a  divinis 
prsceplis  discedit,  ct  ob  superbiam  qua  homo  divi- 
nam  lespuit  societalem,  respondet  Dominus  ei' 
posimodum  in  oralione  sua  .  <  Quia  me  noluisli 
liabere  in  illo  opere  socium,  ego  modo  precem 
tuam  non  iccipiam.  t 

6.  In  cuiictis  operibus  placet  disciplina  Domino, 

sed  penitus  in  oraiione,  hoc  modo   :   Quando  vir 

bonus  Deum  deprecatur  pro  tribuiationc  sui  ipsius, 

I.  Cum  paslor  de  oralior.e  loqaeretur,  praeJicius  I>  "'«'  "''te*-i»is,  et  tandem  sic  ad  Doraini  vol.ntalem 


discipulus  interrogavit  eum  qualiter  esset  ibi  ma- 
Jiendum.  Cui  lespondit  scrinyncm  bujuscemodi: 
Moyses  in  oralione  sua  inanus  ad  Deiim  erigebaf, 
cuin  Josue  minister  ejus  piijjnaiiat  cum  Amalec , 
et  q!i;*ndiu  inanus  elevalas  lenebat.  populiis  suus 
viiicebat :  cum  manns  dcinillebaiitnr,  ille  vinceba- 
lur  :  landcm  Aaroii  et  Ur  sustentavcrunt  ci  manus 
donec  victoria  fuit  pcrpctrata  {Exod.  xvii). 

2.  Alibi  leperitur  quod  Maria  Magdalene  ve- 
nicns  ad  Dominum  pro  suorura  remi.sione  peccato- 
rum,  procidit  ad  pedcs  ejus  r  cui  Deus  condona- 
vit  propler  magnam  dilectionem  qua  replebatur 
(Luc.  vn)  :  nam  anlea  diligebat  cum,  quam  ilh.ic 
advenisset.  Et  ita  Moyses  inanus  Icvabat  ui  magis 


suam  converiit,  quod  nec  audet  eligerc,  nec  vult 
dicere  :  <  Deiis,  ita  pcrrtce  ;  »  sed  totum  ponit  in 
cjus  eleciione,  lunc  jiiA^tus  in  Dei  pcrmanet  disci- 
plina,  undc  oraiio  ejus  esl  commoda,  quemaduio- 
dum  fulelis  discipulus  iti  obedicnlia  sui  pastoris 
consisiit,  posiquam  semetipsum  abnegavit ,  nec 
vult  suaro  eligere  volnntatem. 

7.  Qaisquis  autem  firmam  Iiabet  fidem,  sic  lau- 
dat  Deura  ex  eo  quod  sibi  denegat ,  quemadniodum 
de  cailero  quod  sibi  altribiiil,  tam  lu  rebus  corpo- 
ralibus  qnam  splritualibus.  Sicut  enim  Deus  cen» 
sum  prsebet  ul  inde  sibi  serviatur,  ita  subtrahit  ut 
magis  diligatur  ;  ot  quem&dmo<ium  una  virtui 
unamj  viriutcm    juvarncn    (ribuit    ad    salulein , 


fi^ 


SENTCNTIAU13M  LmEI\. 


1150 


iU   soblraliit   aiiam    iie  quis    corniat   iii   supei-  a  ^ ""'  1""^'  '"  ''<*^'"  canitiir.  dicens  iiiis  :  Muudaium 

uovnm  dovobii,  ut  dihgatit  iniiiem  (Joan.  siii),ho<: 
est  cliarilas,  quac  noniinatiir  canlicuin  noviiin,  quia 
rcwivai  hop.iiiiem,  ei  de  filio  lencbrarun»  facit  lucis 
rilium.  • 

t.  (  llxc  csl  cliaritas,  quc  est  in  tern  cantlnim 
novuni  hoiitiniliu<>,  et  oliam  in  coclo  i-aiiticum  no« 
vimi  .•^ngelis.  Quolieseium  qiicinliliet  (•lerforum  ▼!- 
deiii  siirsiiin  .iscen.ierc,  de  asccn«if  illius  cantiroin 
nnvum  couciiiniit ;  el  si  niliil  habcrenl  amplius, 
unde  Dfuni  laii(hrcnl,  nMnqniim  do  itio  solo  ail  K-> 
ncin  pcrvenirciii,  (|unndo(|ui.lein  snper  uno  |M;'.Ta- 
torc  iKrnikMiiium  agciilc  groliil:inIur,  ul  ait  Doini- 
iiiis  in  Mvani^elio  (Luc.  w).  Peniius  cotigaudent  vi- 
denlcs  cuin  salutis  sux  r-.onsortcm,  alque  scienles 


biain. 

8.  Omnc  boiium  coinmune  melius  esl  quam 
Bliud.  Aliainen  aliqiiando  rogal  Dcnm  aliquis  pro 
cuo  familiari  amico  (qiio<l  ot  bonum  agcre)  hac  in- 
ieutionc,  qualcniis  considerel  proplcr  illaiii  Ara- 
tionem  se  inagis  posse  Dominum  diligere.  Qiio  enim 
ampiius  homo  quodlibel  appclil,  eo  inajori  (leside- 
rio  rngal  eum  qui  sibi  valet  indc  subvenirc .  ct 
quocunque  modo  quisqiiis  vnleai  ad  Deum  accc- 
derc,  boiium  cst  ei,  vel  rogiiido  pro  somclipso,  vcl 
pro  amico,  sive  pro  iniinico,  seu  pro  omiiilius  com- 
iituiiiier. 

Cap.  CV.  —  ttem  aiia  qutcstio  facla  ad  tnaffislrum 
a  supradicio  disctpulv. 


Rursus  difcipulus  a  paslorc    siio  (]n.X'sivii  qiia  ^  qiiod  ipsc  non  dciiiceps  delin(|uct.  Oumquc  dc  fkt 


latioiic  Scriplur*  (licaiit  :  Luudale  Deum,  liaiedi- 
eite  Deuvi,  cuni  Dcus  humaiia  bcncdiclioiic  iion 
indigeat.  Cui  ita  respondit  :  <  Sancla  Scriplura 
iiihil  prxcipil  nisi  ad  salutem  homiKis  ;  cuiiique 
ipsa  admoiiel  ;  Laudute  Deum,  Benedicite  Deum, 
otoiHs  ulililas  ad  homiiien»  revertitur.  Quoiics  eniiii 
aliquis  bouo  dicitanimo;  Deuii,  Jauderis,  Deiis,  bc- 
nedicaris  ,  Dominus  respondct  coiitiniio  :  <  Et  tii 
qui  me  laudas,  lauderis  ;  ei  qiii  mo  bencdicis,  I  cnedi- 
caris.  £i  Uacratioiie  potesl  iiilelligi  Dciim  hoc  iiiodo 
responderc,  quia  iiuiius  valel  Dcuni  benedicerc,  iiidi 
prius  a  Deo  benedicalnr,  et  sun  gralia  praevcnia- 
lur.  Itaque  cuin   benediclio   prius  a  Deo  pruveiiinl 


Filio  vidoiitcs  cuni  carr.c  iiidiilum,  et  asccndcnlciN 
iii  r(jeliim  adniirati  sunl,  dicontes  :  Quis  esl  iste  Rex 
gtorim?  (I^sal.  xxtii.)  bcne  prac  gaiidio  niirantHr^ 
caiilaiit(|iio  nuviiiii  caiilicuni,  quando  membra  ca- 
put  b(N|Uiiiitur.  I 

C\p.  CVIII.  —  Dc  honore  juiterum. 
1.  Mullis  inodis  honorabit  Domiiius  «iiios  saiira- 
bit;  nam  dc  oinni  malo  quod  agcrc  posscnt,  et  pio 
0(^0  a^cro  nolucrunt,  mcrcedem  suam  habebunt ;  d^ 
peccaLs  quoquequx  fcccrunt  uiidc  a  DiO  conversi 
suiit,  gloi  lain  cl  hunorcm  possidebunl.  Nam  qtiaiit» 
ainpliiis  qiiisque  peccavit,  taiilo  niagis  aspiciet  cuni 
omnis  coeleslis  cuiia  paiilerdicciis  :  <  Videte  liunc. 


pcnilus,   cum    homo    Dcum    bencdicit,  ipsc  suam  p  admiramini  liunc,  qui  lolum  infcrrium  m;riliis  fue- 


II 


Ik 


auget  beiiediclioiiem  atque  dilcciioiiom.  i 

Cap.   CVl.  —   Quod    sii    perfeelius    Deum  laudare 
^uum  rogare. 

1.  Pcrfectius  est  Deum  laudare  quaro  rogare. 
iiie  namque  qiii  iaudat,  adeptus  est  quod  exoptai ; 
jamquc  rniiiisleriura  facil  iu  terra  quod  ah  angclis 
fit  in  ctelo  :  alius  qni  rogal  noQdura  sccurus  est, 
imo  in  dubilalione  permanet. 

2.  Si  quis  autem  recle  viveret  semperque  Deuni 
dilij^crer,  nunquam  sibi  occessarium  esset  cum  ro- 
gare,  sed  laudare,  et  ampiius  absqiie  dubio  ei 
Oeus  impendcret  qnam  ipse  postuiare  icirel.  IJomo 
vero  qui  loium  cor  suum  habct  in  Oomino,  muUo- 
ties  hoc  cojisidcral,  diceiis  in  spirilu  suo  :  <  Do- 
miiie  Deiis,  quid  a  te  postularem  ?  Mulio  pliira  D  faciendo  spcrel  salutcm 
fecisti  propter  hominem  quara  ulla  crealura  cogi- 
lare  valerei,  letnetip&um  et  cxiera  onmia  d«>disli 
accipore  vuicnti,  el  voluntalem  luaui  facere  dcsidc- 
ranti.  >  In  hac  cogilalione,  vir  bonus  Deum  laudat, 
nesciens  quid  ab  eo  requirat  :  sed  qiiin  propler 
fragiliialem  suam  nequit  scmpor  in  hac  conside- 
ratione  pormaiMre,  ilerura  sunt  preccs  o€C(s- 
sarix. 

Ckl'.  CVII.  —  llem   quetstio  supradicii  discipuli  ad 
magislrum. 

4.  «  Itursiis  idcin  discipulusquxsivit  ubi  tol  can- 

tica  nova   inveninntur  qux   assiduc  canlanlur  in 

coelo?  Cui  pastor  dixit  :  <  Jesus  Christus  siios   in 

Evangelio  docuit  discipulos,  quod  est  canticuni  r.o- 

Patrol.  CCIV. 


rnt.  quem   posimudum  Dcus  bona  inililia  et   \iiiU 
cerlamine  inde  liberavit.  » 

i.  Quemadmodunt  railes,  peracta  victtiria,  ma- 
gnuin  habel  honurem  in  ictibus  quibus  sesc  ab  ini- 
micis  suis  dcfendii,  simulque  iaudatur  dc  plagis 
quas  suslinuit,  qiiia  se  miiiime  prosiraveru::l  :  sic 
amici  Doi  lionorem  haliebunl  in  virluiibus  quibus 
sese  defenderunt,  ct  in  peccniis  qii.T  jn  ipeis  fue- 
runt,  nec  eos  ad  damnatioiiein  prj^cipiiaverunt.  Et 
tunc  adimplebitur  quod  Apostulus  ait :  Diligeiuibun 
Dtum  omHta  cooperatur  Spiritus  uinctus  iii  boiium 
(Rom.  viii).  Verumlamen  Deiis  iiou  vult  ut  hunio 
miserieordiam  eju«  vei  istum  bonirem  cciisiJerct 
ideo  ut  malum  faciat,  sed  ut  peniteat  et  bona  opeia 


Cxr.  CIX.  —  De  awocniiaie  in  ^u«  consittit  tirjuitut 
aiiijuando. 

1.  Ncmo  pcr  scripturam,  vel  sermonera  quem 
audial,  valct  inteliigerc  delcciaiioncra  i»  qua  \ir 
bonus  consistil,  nisi  aiiqiiid  indc  senserit.  Tantum 
eniin  delcctaiur  in  Dei  servilio.  .quin,  quamvis  ve- 
racilcr  scirct  nonquam  pro  criminibus  lore  se 
damiinndum,  nullatenus  ca  iaceret.  Tantum  placenl 
ei  virtuics  !  Ct  quia  cocpit  in  tcrra  cslitus  viverc, 
inullolies  cliam  in  cordc  suo  medilatur  qiiam 
dulcc  crii,  ut  liomo  cognitus  ad  ca'lostc  regnum 
venial. 

2.  Sicui  enim  mih^s  cum  ad  rcgis  curiain  venii 
et  pioccres  cuin  ngnosocnies  ciquc  assurgcntes  aJ 

36 


«131  S.  STKPHANI  GRANDIMONTKNSIS  il33 

fedeiuluin  invitant,  (!e  iiia  suscepliotie  (^raluiatur  :  A  doi|ni(Jein  deorsiiin  in  torra   Dci  Filium  inlcif<jcit, 
sic  pl.icct  juslo,  cuii)  as(;en(!it  iii  C(Kluni,  ct  nrig(;li      viiicns  curn  canir'.  iiKJutum. 


cognosciMitcs  cum,  cuin  gaudiu  Sdsciiiiunl  pro|>t(>r 
socict^iicin  (|uan)  cuni  ipsis  liahuit,  (pjaiuliu  fuil  in 
lioc  s^culu  suspirando,  lacrymando,  I)uiiiiniimi|iie 
collaudando.  l*ro  hac  sola  cognitione,  (|uaiiivis  ca;- 
tera  dccsscnt,  vir  boiius  enititur  a  1  boiia  opcia  fa- 
cicnda. 

3.  Alio  quo(jue  exemplo  polcsl  inlelligi  cxspccla- 
tio  {juam  liabcnl  augeli  in  Itominis  salvaiione.  Posi- 
(|uain  divcs  ali(iuis  sponsam  suam  fu^deravit,  diem 
qua  vult  suas  c(;lobrare  nuptias,  suis  amicis  noli- 
flcat;  eosque  sccum  congrcgans,  mullis  modis  allo- 
quitur  de  uxorc  ducenda,  quaienus  cam  advenien- 
tcm  lionorjfice  suscipiaiit;  ipse  vero  sua  sponsalia 
misit  ubi  illa  inoratur.  Mulium  esl  auiem  imperita 
niulier,  cum  pio  uno  pomo,  si  a  quodam  garcifero 
fiibi  pr;escntctur,  re.-puit  donum  qr.od  ci  suus  spon- 
siis  uiiserat,  et  ad  illum  irc  recusal.  Aiiima  bomi- 
iiis  csl  sponsa  Chrisli  quam  prelio  sui  sanp;uinis 
iavit.  tiursum  ubi  ipse  csl,  eam  cum  amicis  suis 
pnicslolalur  ut  sibi  consociel  :  deorsum  in  terra 
carne  sua  relicit  eam  ac  sanguine,  ne  muiiatur 
fanie.  Nonne  iiaque  csl  nimis  slulia  inreiix  anima, 
cuoi  pro  quodam  pomo  quod  iliico  pulicscet,  id 
cst  8xculi  ncgotio,  &e  venit  in  mcndacium,  cuin 
diabolo  facicns  adulterium  ,  respuilquc  veslem  cha~ 
riialis  quam  Jcsus  Chrisliis  vult  ei  iribuere,  cum 
qiia  procedat  ad  illum.  Fidelis  auiem  aiiima  lantura 


B 


2.  Omrics  quoquc  nprobi,  qui  nunc  illum  8C- 
qiiuntur,  ccrl»  qiialiter  ei  couligcrit,  evidcn:er  oiten- 
duiit  opcriljus,  quia  si  tunc  cum  co  forent  angeli  In 
carlo,  simililer  cum  se<iucrcntui-.  Et  oro  his  omn:- 
hus  bohi  viri,  alque  ari;,'cli  Domintirn  coHauJantj 
qiiia  propicr  lionorem  iilorum,  el  ut  melius  cO- 
giioscaiit  requiein  in  qiia  consistuiit,  voluit  Dcus  ut 
esscnt  diaboli  cl  poensr;  inferiiales. 

Cap.  CXII.  — l)e  dono  Spiritus  taiicii. 

i.  Idcirco  J«sus  Cliristus  non  dcdil  aposlolis 
Spirilum  sariclum,  dum  esset  cum  eis  in  lcrra  cor- 
poraliler,  quoniam  ipse  consolabatur  jeos,  et  crat  eis 
Paradctus  :  et  si  tunc  eis  daret,  quimadinodum 
poslea  dedit,  C3et*ri  fldeles  possent  lioc  eogitare,  di- 
centes  :  i  Non  aniodo  Spirilum  sanctnm  habebi- 
miis,  sicul  habueruiil  aposloli,  quia  Jesus  Cliristiis 
amodo  nohiscum  non  erit  in  terra  corpo:  aliter  sicut 
fuil  cum  illis ;  >  sed  in  die  Pentecostes  misit  eis 
de  coelo,  ut  exinde  semper  eum  exspeciemus. 

2.  Immisitque  saporem  eis  in  cuiiclis  operibus 
suis  :  uiide  festiviias  illa  potest  vocari  condim«n- 
tum  cxterarum  feslivitatum.  Opera  quippe  divina, 
quamvis  essent  dulcia,  forent  eis  insipida,  nisi 
Spiritus  sanctus  in  eos  adveniret.  Poiest  autcm 
sciri  quod  magnam  dulcedinem  in  semctipsis  amici 
Dei  .sentiunt,  quandoquidem  ainaritudinem  alioruni 
dulcorant,  cum  eos    suavitate  sui  sermunis  laa- 


lianc  veslem  diligitquod  antea  totuin  corpus  sccari  n  gunt. 


penniiterct,  quam  ipsam  desereret  :  quare  ab  an* 
gelis  lecognoscilur  veniens  inter  illos,  ei  hono- 
latur. 

Cap.  CX.  —  De  casu  angcli  et  requie  jnslorum. 

1.  Diabolus  in  coelo  nullam  requiem  invenii,  ubi 
requies  est  universa,  qiioniam  ibi  a  Deo  dissensil. 
Abraham  et  multi  alii,  in  infenio  ubi  tormenta  sunt, 
iiullam  poenam  pcriulerunt,  quoniam  ibi  Deum  di- 
ligebant.  Ideopoiest  sciri  nullara  esserequicm  nisi 
divinara  dilectionem. 

2.  IIoc  idem  contingit  quotidie,  quod  ranius  homo 
nihil  boni  invenit  ubi  bonum  est ;  vir  autem  bonus, 
invenit  iilud  ubi  non  est.  iloc  modo,  cum  aliquis 
Dei  servus  cu;Iibet  pravo  homini  subvenit  in  noniine 


Cap.  CXIII.  —  De  solemnitale  Penteecttes. 

Festivitas  Pentecostespotest  comparari  diei  san- 
cto  Parasceves,  quando  Dei  Filius  inhor.estc  de  Je- 
rusalem  ejectus  est  crucem  coUo  deferens.  Pro- 
pter  quod  Pater  coelestis  tar.tum  honorilicavit  eum 
iii  die  Ptjntecostes,  quod  niagis  ipso  faeiente,  lau- 
daius  ac  testiiicatus  cst  ab  uno  discipulorum  suo- 
rum  (Act.  ii),  qiiam  omnes  increduli  eum  dehone- 
siassen!.  £t  certum  quod  propter  iliud  dedecus 
boiioiem  lucralus  est  :  ta'is  enm  est  palieiitia. 
C.\p.  CXIV.  —  De  differenda  boni  et  mali. 

Konuin  quod  agilur,  (juoampiius  placet,  eo  ma« 
jus  esi ,  et  malum  simiiiter.  Yerumtaraen  nemo  ma- 
lum  in  tanlum  conciipiseit,  quin  aiius  bonum  vali> 


Jesu  Chrisli,  suscipiens  eum  in  nomine  justi,  tan-  ^  <'>"s  desideret.    Hoc  aulem  exemplo  polesl  int.Iligi. 


lum  boni  in  co  sibi  reperit,  quantum  credit,  Malus 
vyro  cum  virum  boniim  aspicit,  niliil  in  eo  boni  in- 
venil,  quia  niliil  inesse  credit  •  (iiiemadmoduin  Ju- 
das  in  Jcsu  Chrisio.  Et  idcirco  boiium  aliquis  non 
rrcdil  jn  alio,  quia  uon  habet  h>  sometipso;  quain 
vis  tanlum  boiii  ncmo  crederc  valc.Tt  in  viro  jnsto, 
qiii  valde  Deum  dili^il,  quin  amplius  habcaUir.  Si 
eiiim  bonus  est,  Dcus  in  illo  habiiai,  ei  buiuiin  D(i 
a  neminc  valet  comprehciidi. 

Cap.  CXI.  —  item  de  zcbuto. 

i.  Si  quis  consideict  cur  dialolus  tam  cilo  de 
COilo  cecidit,  aperle  potest  inteiligere  qualiter  in 
iupcriiis  ageicl,  si  Duminus  ei  permiilercl  :  (jusii- 


Nulla  delectationc  peccati,  vel  quolibel  censu,  vult 
aliquis  in  corde  suo  ab  aliu  inlerfici ;  si  vero  dica- 
tur  cuiquam  Deum  diligenli ;  <  Aut  a  Domino  disce- 
d;S,  aut  ifiterficeris,  >  morlcra  sustincbit  ac  Deo 
adlisrebit.  Poiesl  igilur  intcUigi  quia  magis  ipse 
diligil  bonum  qiiam  »lius  malum. 

Cap.  CXV.  —  De  auxilio  sanctorum. 
Hoc  modo  sancti  auxiiianlur  r0j^a:.t:bu$  se.  Cura 
aiiquis  bcatam  Mariam  vel  quemlibet  sancioruin 
deprocaiur,  Dominus  sustipiens  oiati.;iicm  propier 
bonam  devotionem,  oslendit  hoc  in  semelipso  ei- 
dem  sancio,  quasi  dicerel  ei  :  i  Hanc  miserlcor- 
diam  pio  amore  tuo  fcci  me  deprecaiiti.  t  Nec  dc- 
lct  crcdi  (juod  aliquod  iiovum  iu  coelo  Doo  refera- 


H53 


SEMENTIARVM  LintR. 


ii^i 


tur  :  nulhis  cniin  bonus  <.piriUis  aliquid  nuvit,  nisi  A  qnalis  futurus  est  in  rcgno  Dci  :  sed  pciiilus  bo- 


quod  pi  Dcns  ostfndit.  Cum  vcio  sancii  iii  Doo 
cernuat  iiiis^Taliones  quss  pru  a:iiore  iUoiuin  facit, 
lau4iaiit  eiin)  ijialias  agentcs,  el  u:ia  conspecla  sia- 
lim  aliain  aspiciuHt,  nec  liabent  necL>ssitalem  ro- 
^ajuli.  sed  laudandi,  alque  dili<;;endi,  sicut  ail  Psal- 
niisti  :  Beaii  qui  liabilani  in  Jnmo  luii,  Domitie^  iu 
s<pcula  iwculorum  laudabunt  le  {Psal.  Lxx.viii). 
C.kf.  CXVI.  —  De  remuneratione  justorum. 
1.  Nullits  in  lioc  sxculo  valct  Deum  rognuscerc 
vcl  laudare  digiie  :  el  qnidquid  proplictx,  ei  apo- 
Rtoli  ca'lerique  sancti  de  illo  dixtMunt,  fere  potest 
(iici  qiiod  tiihii  est,  ct  dedecus^  ad  couiparatioueiu 
diviiiaruro  Dei.  M:<gis  ei.im  uiii  daLil  electorum, 
«luani  cuncii  polueruiii  excogitare  ,  neduiu  dicere. 


num  esl  ut  assidue  cogitet  qualis  debel  esse  in  lioc 
saeculo,  quandin  vivit.  Bcnc  facil  qui  a  diabolo  so 
vinci  non  permittii;  scd  non  niullum  pcrfeclus  est, 
nibi  diaboJum  vincat.  Ilie  se  viiici  a  diabolo  nou 
perinillit,  »iui  se  a  inalo  cuslodit  :  ille  vincit  diabo- 
lum,  qui  caeteros  ab  ejus  scrvitio  reinovef,  niajoroni 
facicns  perfeclionem.  Nulla  major  esl  pcrversitzs 
quam  aliqncm  vclle  laborem  (oleiarc  ut  cat  ad 
pceiiam ,  el  nolle  iii  pace  permaucre  ut  cat  ad 
gau  liiiin. 

Csv.  CXJX.   —    ik  misericordia  quam   Deus   ferii 
Siisannoe. 
«.  Majpiain  iniBeiicordiam  fecit  Dcus  Susanna:, 
dcfoiidciis  eam  ne  lapidaretiir  ;    sed   majorcm  ci 


Kunt  ctiain  in  pijeseiai  >ila  aliquis  vir  bonus  tan-  D  '"«^«■'l   niij.eraiioiiem    protegi>ns  eain  a  peccalo,  ne 

falsoruiii  jiidicum  volunlali ,  conscnliret.  Si  enini 
lapidarciur  ciim  non  peccasset,  nullum  esscl  iu- 
coniinodum  nisi  corani  populo  ;  si  peccarel,  iiifer- 
nuni  mcruissct. 

2.  Ad  priorera  vero  miseraiionem  Deus  nuIluM 
habuil  niinistruni ,  nisi  semeiipsum  quia  cor  mjj- 
lieris  aspiravii  :  unde  penitus  major  fuit,  ct  eliam 
ideo  nijyor  fuic,  quia  prinia  miseiicordia  pcrdiult 
eara  ad  secundam.  Ad  sccundaiu  auiem  niini- 
strum  habuil  Danieleui,  ciii  disii  ;  i  Vade,  et  dic 
Babyloniis  quod  eos  omnes  Siisanna  dcvicil,  quai:>» 
vis  omnes  ignorent :  ilia  i.amque  permansiliu  veri- 
late,  et  illi  in  falsilaie.  > 
Cap.  CXX, 


lum   quandoquc  de  divina  senlit  dilectione,  quod 
ipse  neqtut  dicere,  nec  in  scriptura  ponere. 

i.  Cumque  hoc  quod  hal>et  in  semctipso  iion  va- 
leal  hoino  loium  cognoscere  nec  dicero,  quid  dignc 
de  Deo  loquerelur  redpectu  magnitudinis  ejus  ? 
Quin  c4iani  de  uno  solo  membro  ,  si  diligciiler  in- 
^piciaiur,  nemo  valet  ralionem  rcddere  cur  os  noQ 
audial,  cur  oculus  non  luquatur,  cur  auris  non  vi- 
«leat;  curo  bacc  tria  in  uno  sint  capite.et  unospiritu 
vegetentur.  In  hoc  vir  sapiens  divinam  poientiam 
iiliniralur;  slulius  eiiam  non  valel  auscultarequa- 
ler.us  hoc  sil  mirabiie. 

CkV.  CXVH.  —  De  mufua  churitate  re§ni  caelcslis, 
et  (.diniplelione  ejusdem. 

l.  Charitas  non  eiit  plena  donec  sit  in  regno  coe- 

loruin  :  sed  tunc  adimplebitur  cum  quisque  eiecto- 

ruin  diligct  uiiumqueinque  aliorum  sicul   semet- 

ipsum,  et  omnes  alii  diligent  eum  tanquam  scmei- 

ipsos.  Postmodum  vcro  pariler  oinnes   lam  angeli 

quam   hoinines  amorem  suum  convertent  ad  Do- 

niinum  ,   ipsumque  magis   diligent   quam   semet- 

ipsos  :  sed  nunquam  Deus  victus  fuerit ;  naro  ma- 

£is    unuroqiiemque  illorum  diligel ,   quam  omiies 

iuvic^m  sese  diligere  noverint ,  vel  Deurn  diligant. 

Dabitetiain  se  tolum  unicuique  non  particulariter, 

80d  inlcgre  :  sicut  mulli  homiiies  soiem  aspiciunl, 

Dullusque  alii  facit  impediiuenlum  ,  sed  unusquis- 

que  tolum  habet. 


De  eo  quem  Deus  permillita  se  in  pace 
recedere. 

1.  Majus  infoituiiium  csse  nequit  homini,quam 
cuin  Deus  eiim  pacitice  prrmiuil  a  se  discederc. 
Deus  enim  spinas  et  sepos  eieciis  suis  in  via  ponit, 
ciim  se  ab  illo  volunt  elongare.ut  nit  prophcta  (Ose. 
ii),  ne  suam  pravam  voluniatcm  operibus  adimplcic 
valeant.  Caeteris,  quos  Deiis  non  esse  salvandos 
praevidii ,  aliquando  prospcriialem  in  via  permit- 
lii,  unde  sibi  graviores  pceiise  fuerini  infcrnalos.  IslL 
a  Deo  in  pacc  disccdunt,  quibus  Dominus  absqiio 
omni  contradiclione  perinittil  in  hoc  s-neculo  suuru 
maliim  adimplerc  desidcrium. 

t.  Non  esi  mirum  si  homo  non  vidcns  eligii  dc- 
terius   ex   circumslantibus.  Qui  saeculum  diliirunt 


a.  Sed  muli^m  est  homo  dt^idiosus  :  si  eiiim  r)  ^°"  '^"^^"^  '^^"•«s*  "'^'  ^•''"l"'"  '"  ca^-nc  :  spiriiua 
cerlissime   dignosceretur  quod  unus  apostolorum      '''  '"""  <=''"*^''  ^'^  cupidilas.  ideoquc  delcrius  eii 


a  - 


Dci  alicubi  dcscendissel ,  el  loqaerclur  ad  popu- 
liiin,  quain  plures  lioniines  illuc  concurrc:eiil !  Cur 
ii{ilur  illuc  iion  curritur  ubi  siiiit  omncs  ?  Idcirco 
del)el  eniti  vir  snfficienter  edoclus  bonis  sermoni- 
bus,  ul  cos  exerceal  operibus  ,  qualeiius  sil)i  pla- 
ceaiit.  Sicut  enim  favus  dulcior  csl  hoiniiii  illiim 
comedenti    quam    aspicionti  :  sic    sermo    divinus 

Idulciur  est  aniinse  illum  peificieiiii  ,  qiiani  si 
auditu    vel   scriptiiris   scirct ,  el  miniinc  perage< 


Quaiis  debet  esse  vir  juslus  in  medi- 
tatio7iibus  sttis. 

Bonuci  est  ut  vir  buous  aliquando  considerct 


guut.  Boni  viri  mcliiis  eligunt,  quoniam  illud  clare 
vidcnt  alque  cognoscunt.  Si  qujs  csset  in  aliqiia 
platea  circa  meridiem,  non  valcns  solis  aspiccre 
claritalein,  cnni  dies  esscl  pr.Tflarus,  cerle  pcsstt 
dici  quod  nihil  viderei,  Ilaque  peiiilus  est  caecus 
qui  Dci  clarilalcm  non  iiituotur,  a  qiio  sol  illuinina- 
tur.  Qui  Dei  noii  meminii,  iicc  ejus  mandata  dili- 
gil,  videtur  sibi  qiiod  Doniinus  iion  sit  i.iomor  iN 
liiis  ,  nec  curaiu  h.nbeat.  Si  enim  scircl  fjuoniddo 
Dominus  iiiluctur  onine  malum  quoJ  cog.laletopc- 
ratur,  nullo  niodo  faceret, 

C\p.   CXXI.   —    De   sermonibus    diiinis  au- 

diotdis. 
i.  Qiiicunque  diviiios  scrmoncs  noii  vuU  opcrl- 


ilZt 


».  STKPIIAM  GUANblMOMENSFS 


11S6 


bus   atUmplcie,    vitledir  sibi ,  cuin  ros  audil  pio-  A  jicis,  a  quo  liabcu,  iiisi  ab  illo?  FoililoJo  tua  el 


iiuDliari  ,  noii  osse  honun)  sicul  a  Dco  (Jici- 
lur ;  sed  ita  boiium  esse  qiicmatlmodoni  ipse  vult 
agerc. 

2.  Qui  toto  cordc  vciict  Di.Mim  diligcrc  ,  mngls 
(lcLeret  gaudere ,  audicns  alii  rensum  attriliui , 
vcl  potcntiam  ,  si\e  dignilalem  in  lioc  sajcnlo , 
quani  si  sibi  inbuerclur  ;  bac  rationc  quoniam  iio- 
vcril  alius  inde  melius  proficcrc,  ilUidqnc  mclin? 
disponcre  ct  iii  bonum  cxpcndcrc,  prout  ncdcrc  de- 
bct.  Itcm  alia  rationc  dcbcl  idipsum  ptniius  placcre : 
unusquisque  bomo,  si  salvari  appclil,  debel  niaf^is 
vellc  ut  alius  babcal  impcdiiiicnlum  aniinx,  quod 
csl  iii  lioc  saeculo,  et  clongalioncm  a  Deo,  quam  dc 
Bcmctipso. 

Cap.  CXXU.  —  De  decimis  iernw.. 

0  homo  injusle,  suas  Domino  decinias  au- 
ferens,  ausculia  suum  jus  ci  raiiunem  quara  Deos 
babet  in  dcciniis.  Tu  opcraris  in  tcna,  el  jacis  an • 
nonam  in  eam,  acposircmo  colligcns,  rescrvas  eani. 
Nunc  autein  inlellige  qiialiicr  Dominus  ibi  quod 
suiHTi  est  faciat.  Ipse  lcrrain  siiam  babet  in  qua 
laboras,  fcrrumqne  suum  alquc  lignum  quibns  opc~ 
raris.  Deus  siias  ibi  iradil  besiias ,  qua^  le  juvanl 
«d  laborem  faciendum.  Annonam,  quani  illuc  pro- 


n 


bracbia  iionne  sunt  sua?  rostquam  annonain  iii 
lcrrani  8p;tr->erig ,  atqiie  f  um  pulvijre  misciiiTis, 
qiiis  eam  inde  libi  colligcrel,  nisi  Dcus  taniam  cu- 
rnin  agciel  'f  lllc  suain  rnittit  pluviam  altjue  »okm, 
biiumquc  frigus  alqtie  calorem,  suumqne  rorem  al- 
que  pruinam,  acremque  &uiim  lemperatum  :  quod 
totum  ibi  cst  necessarium.  Denique  unicuiqac  gr»> 
110  scgelis  suam  ihecain  fjcil  ut  crescere  Taleal 
aiqiii;  muli.iplitari.  Tandcm  advenienlibus  messio- 
nibus,  qualiler  ageres,  nisi  tunc  Dcus  polias  suam 
solem  illuc  tibi  miltcrei?  Poslquam  eliam  annonam 
inessueris  atque  Iriliiraveris,  necessc  esl  ul  Domi- 
nus  vcntuni  smim  immiliat  ad  teparanda  gnina  a 
paleis.  Ad  utiiinuai  nisi  sepiempliciter,  aut  eo  aro- 
plius  invenires  quam  seminasli,  conqucrcns  dc  Do- 
inino  laborcm  tuum  planperes.  Apparet  ilaquequia 
juslo  judicio  novcm  partes  Dei  sunl ;  et  decinu, 
tua  propter  laborein,  queiu  ibi  sustinaisti.  hea% 
autcm  taiitse  est  clementix,  qaud  novem  partes, 
qvae  sui  jnris  sunl,  tibi  concedit  ad  ODinia  facienda 
qux  tibi  sunt  neccssaria  Iiaque  redde  ei  deciinaiu  : 
si  reiines  cam,  onme  aliud  lucruin  verli&  iu  iuju- 
sliliam. 


REGULA  SANCTI  STEPHANI 

CONFESSORIS 

AUCTORIS  ET  FUNDATORIS  ORDINIS  GRANDIMONTENSIS, 

(Divione,  apud  Petrum  Palliot,  typograpbum,  regis  bibliopolatn  et  calcogmphuin,  sub  sifno  Reginse 

Pacis,  anle  cameram  raiionum  regiarum,  16i5.) 


PROLOGUS. 

De   unitate   ei  diversitate    Regularum. 


Filii  mei  et  fratres  dilectissimi,  quamvis  sit  ardua 
et  arcta  via  quaediicit  ad  vitam(.Wfl<l/i.  vii),  magna 
lanicn  est  domus  Domini,  et  ampla  ac  spaliosa 
valde,  nuliis  coangsistala  terminis,  ad  quam  per 
:;rdiiani  el  arctam  viam  illam  pervcnilur.  Ad  do- 
imi;»  illam  Patris  summi,  in  qua  Fiiius  mulias  le- 
statur  e&se  mansioncs  (Joau.  xiv),  diversx  viarum 
optiones,  Iriiae  scmilarum  diicclioncs,  mulliplices 
graduum  ascensiones  sunt,  de  quibus  per  Psalmi- 
slam  ad  Doroinum  dicilur  :  Bealus  vir,  cujus  est 
auxilium  abs  te,  asccnsiones  in  corde  suo  disposuil 
(Psul,  T.,xxxi!i).  Pcr  bas  ergo  ilur  de  virtiile  in  vir- 
lutcin,  ul  vidcatur  Deus  deorum  in  Sion  (ibid.). 
Qiuc  viarum  diversiialc!;;  quamvis  a  diversis  Palri- 
bus  scripto  sinl  commciidala!,  ita  quod  appelletur 


C  Regula  beati  Basiiii ,  Regula  beati  Augaslini,  Re' 

gula  beati  Benedicti ,  lamen  non  origo  rclif^ionis, 
sed  propagines  sunt;  noa  radix,  sed  frondes  sunt  : 
una  esl  cnim  fidei  cl  saluiis  prima  ac  principatis 
Regularuin  Regula,  a  qua  omncs  aliae,  quasi  qui- 
dam  rivuli  de  uno  fonte  derivanlur,  sanctum  vide- 
licei  Evaiigelium  aposlolis  a  Salvatore  traditum,  ac 
per  ipsos  in  uttiversum  mundum  fideliter  annun- 
liatum.  E>c  bujus  itaque  plcnitudine  fontis  inexsic- 
cabilis  omiies  quolquol  lidelesanle  nos  transieruiit 
accipienles  hausluni  incxplicabilcni,  nobisqui  hodie 
vivimus,  aliisqne ,  qui  post  nos  usque  in  finem 
iiiundi  futuri  sunt,  reliquernnl.  Fons  isle  vivus  pa- 
tel  omnihus,  nulloque  repellenle,  inde  pro  suai 
quisque  capacilatis  viribus,  qui  possunt  capere  ca- 


1157 


RLGLLA. 


!i5S 


piuul  (IfuMA.  xix).  Habemiis  namque  fn  ipso  qu3B- A  renlos,    Evangclii  ejus  praccpla  ,   quanlun*,  ipso 


daiii  nobis  sub  certis  maudaturum  lerminis  onines 
generaliter  ascripta ;  iiabemes  cl  iii  ipso  spccia'ia 
consilia  per  ipsum  cui  diclum  cst  a  Domino  :  Si  t;i 
p*rfecius  €S$€,  vade,  vcudc  uintua  quie  liabcs,  ei  da 
pauperibus,  el  habtbis  ihcsnnrum  in  ccclo;el  veni, 
$equere  me  {ibiJ.),  ad  maxinjaia  nosirjt  salulis  per- 
fectioncm  conccssa;  et  aiibi  :  Qui  rcliqueril  do- 
tnum,  aut  fralres,  aut  sororcs,  aut  palreni,  aut  vta- 
Ircm,  aul  uxorcm,  aut  filios,  aut  agros  proptcT  no- 
vien  meum,  cettltiplum  accipiet,  ct  viiam  aiernam 
postidehit  (ibid.).  Fuil  igilur  mirabilis  sumrai  P^tris 
pi«las  el  inciTabilis  supenue  providciUiaD  dispensa- 
tio,  ul  ea  nobis  mandala  imponcrentur,  in  quo- 
nm  obedienlia  humananj  naturam  ipse,  quem 
nallum  secretum  latet,  novii  esse  compoiem,  si 
plene  ac  diligenter  in  auclorcm  suum  velit  inten- 
dere.  UnJe  meriio  inobedienlis  rea  judicaretur,  si 
ca  surda  aure  praclerire  praesumerei.  Ea  vero  da- 
renlur  iii  consilio,  quorum  obsequcla  ila  gravis 
esae  viderctur,  ul  huniansR  facultaiera  nalurse  pene 
Iraiisccndere  plures  exisliment ,  quorura  taroeu 
irjiisgressores  iiiol>edientiae  culpa  non  damnenlur. 
Sunlor^o  ista  taiia  Domiiii  consilia,  ante  votum 
libertas,  et  arbilrium,  post  volum  vero  in  Jegem 
transeunt  ei  in  debitum.  Cavendum  itaque  suiumo- 
ptre  Yobis  esl,  fratres  niei,  nc,  postquani  ad  ara- 
Irum  gratuiio  niisistis  manum,  relro  respicialis,  nc 
foric  venialvobi5in  opprobrium  uxor  Lolb  (Luc.xvii) 


B 


donante,  poteritis  adimplere  curalc,  ul  qu;vreiiti- 
bus  cujus  prurcssioiiis,  vel  cujus  Rogulut  ciijiisvc 
oidinis,  vos essc  dionlis  Cht istianae  religionis  priinar 
ac  principalis  reguls,  Evaiigclii  scilicel,  quod  ora- 
nium  rcgularum  (ons  esl  alquc  priiicipium,  qua- 
lescunque  vos  observalores  confi:cri  non  erubesca- 
lis  :  /n  multis  eiiim  offendimus  vmnes  [Jac.  \n).  Ncc 
non  aposlolicis  ac  canonicis  inslitutionibus  sub- 
jcctos  cl  sancloruin  ratruin  vestigia  sequi  quo(|uo- 
modo  cupientes  dicere  audeatis.  Veruiutamen  si 
quis  .1  vobis  sive  bono,  sive  non  bono  animo  (non 
enim  omnes  obediunt  f.vangelio  [liom.  x])  veslri 
morcs  ordinis  inlerrogaverit  de  oiiinibiis,  qua:  au- 
dire  voiucrit,  sicut  a  nobis  acccpislis,  beoigne 
respondete  quibus  auditis,  si  in  aliquo  tradilioacK 
vestras  Evangclio  cuntrarias,  aut  sanctorum  Pa- 
Iruin  raonilis  opposilas  vobis  ralionabililcr  osteu- 
derit,  corrigendas  esse  doctorum  arbilrio  concedo, 
quas  ego  peccalor,  licetexigui  sensus,  sccunduiit 
quod  a  doctoribus  et  vaide  religiosis  accepi  viris^ 
el  juxla  Patrum  regulas  diu  incumbeiido  didici, 
Deo  opitulante,  disposui.  Confido  itaque  de  vobis, 
fratres,  in  Domino,  quod  nullius  calholicx  rcligio- 
nis  imniuncs,  nullaruin  rcguiarum  prsedictoruni 
Palrum,  vel  aliorum  orthoduxoruni  cxpcrles  csse, 
ab  aliquo  calumniari  polerilis,  si  vobis  in  ununi 
inanentibus  juxta  formam  aposlolicam  sit  cor 
unum  et  anima   una  in    Domino  (Aci.    iv).   Ecce 


cl  suslota,  iterum  involula  luto,  et  canis  reversus  C  cniin,  ulcredo,  gustastis  quarn  dulcis  cst  Domi.ius 


ad  voiaitaai  (//  Peir.  ii),  ncve  silis  oronibus  sub- 
tannatio  ct  iiiusio  (Psal.  lxxviii)  ,  secundun)  ilhid 
Ev?ni;cl;ci'.iD  :  hle  homo  cocpil  ccdificare ,  e(  non 
potvil  con':i.mmarc  (Luc.  xiv).  Sacrificale  ergo  Deo 
sacrificiura  vcspertinum  (Psal.  cxl);  quoniani  qui 
jnrstvtraieril  usque  in  finem,  salvustrit  [^aUh.  x). 
Ciirislo  igitur  vcrx  vili,  tanquam   palmites  adh^- 


{Psal.  xxxiii),  el  quani  bonura,  quamtiue  jucunduin 
habitare,  (ratres,  in  unum  {1'tal.  cxxxi!).  5int  ergo 
vobis  omuia  commutiia,  sit  muiua  chariias,  ei  uiius 
invicem  dileclioiiis  affcclus;  ncc  qtiisifjam  vestru.» 
existimcl  sibi  aliquid  essc  proprium,  nisi  ul  inviceai 
diiigalis,  invicem  obeuialis. 


REGULA  SANCTI  STEPHANI. 

BULLA  CLEMENTIS  PAPyK  III 
QLA  SAKCTI  STEPIIAN!  REGLUASI  CONFIRMAT. 


Clemeks  tpiscopus,  serxus  servorum  Dei,  dileclissimis  fihis  [raliibus  Crandimonlensibus,  salutem  et 
apostclicam  benediclionem. 

Rationis  ordo  requirit,  et  consuetudinis  ecciesiaslica  norma  commendul,  ut  qu«e  dubitalionem  in  obser- 
vanlia  Chrisliana:  rcligionis  adducunt,  provisione  moderalionii  apostoiuce  declarenlur.  Neigiturde  Regula 
teslra  in  posterum  quceslio  referatur,  quam  bonce  nicnioricc  Vrbanus  prwdecessor  nosler  de  consilio  et  as- 
tensu  cardinalium  el  mullorum  episcoporuui  llaVa: ,  pnvbCnUbAs  tx  vobis,  taui  clericis  quam  conversis,  ad 
ejus  (irmitalem  ct  perpeiuam  pacein,  per  osculum  pacis  assenshm  prwbenlibus  noscilur  correiissc  ;  qnod  in 
ejusdem  privilegio  plcnius  conlincinr,  eam  tnt  sigtllo  in  pu-.icni.ibus  scriplis  de  vcrbo  ad  verbujn  (tuximus. 
iitseiendiim.  qua  lalis  esl  . 


1139  S.  STtMIAM  CUANDIMONTENSIS 

CAPUT  PRIMUM. 

De  obrdientia. 
(15)  Qui^quishnnr  icIigioncrD.Dpoinspiranlo,  in- 
grfidiclur,  primo  promi^lnl  obcilioiili:iin  Wo  ot  pa- 
clori  qui  cuiii  rocipiet,  siiisquc  siicccssori}>HS,  <Joiii(le 
fiaCribns  lam  pra*senlil>nsquam  fuluris.  Polliccalur 
ejiam  pra'senleni  Regulam,  cl  csctora  Iiiijus  rdi- 
gionis  insliluta  usquc  iii  fincm  se  fideliler  olisorvJi- 
turuni.  Et  propicr  hujusmudi  professionem,  quam 
primo  facturns  esl  vobis,  fratrcs  charissimi,  in 
«num  congregaiis,  ut  uno  corde  Deum  diligaiis 
priiniim  pia-cipiinus  in  obedientia  Dei  et  pasloris 
vestii,  cl frairum  invicem  sine  murmure  et  h?esita- 
tione  consianler  perseverare,  quoniam  adversum 
se  tanium  dcbi't  qiiisque  murmurare,  non  ei  ad- 


1H0 


A  gcl  (26).  Corlum   esl  oliam  qnia  qHiciinqire  >ponfe 

6ua  non  vuh  ohcdirc  homini  tn   lioc  saecoi«,   obe- 

diet   iiivitus  cunotis  infcrni  dxmonihas  ,    foretque 

silii  mclins  iil  osset  ohcdiens  oniversis   mundi  ho- 

minihus  quam  uni  tanliitn  diaholo. 

CAPUT  II. 

De  non  eligcnda  ohedienlia. 

Prsefcr  harc  omnia,  dohct  cavcre  discipulus  ne 

unqunm  eligat  quid  .<»ihi   paslor  praeoipiai  :  nam  si 

hoc  cligercl,  neuler  inde  pf>ssct  proficere;  imo  scial 

fratcr  absquc  duhio  quia  si  clcclione  siia  velit  ali« 

cuhi  mancre,  ul  mcliorcscihos  c(   vcslcs  Iiabeat,  et 

delicaliiis  vivat.  pastore   hoc  forstian    ig^iiorantp, 

eumqoe  in  propria  voluiitale  scqnentc,  si  foitc  rbi 

morialur,    timendum  est  animae  sua;,  sicut  cnrm 


versus  alium,  lum  propter  mulliludinem  bonorum  ^  Dominus  ait :  Qui  amal  aiiimam  iuam  pcrdet  eam  ; 


Jcmporalium,  quibus  indigne  utilur,  tum  propter 
piavitatem  morum  uiide  reus  habetur.  lixsiiaiio 
cst  coiitrn  fidem  quam  dcbciit  hahere  fratres  istius 
i',ongrogatioiiis,  in  obeilieniia  pastoris  sui,  cum  di- 
cil  :  «  Fralres,  vos  i»  quemdam  locum  pauperem 
ibilis ;  scd  necdum  ihi  libti  sunl,  ncc  eiiam  a:din- 
ria.  >  Quod  si  quis  prcpter  hoc  hxsilet,  sic  ei  re- 
spondeatur:  <  Non  esl  pcritus  religionis,  quem  ter- 
rei  p.inpeilas  ;  nulla  res  enim  tantoper.^  securum 
reddit  hominem  in  amore  divino  quemadmodnm 
paupertas,  iiium  prjecipue  ciii  placet  e.\  corde.  Qui 
autem  s:ecuium  liiligil,  se  liherum  arbitralur,  cum 
temporalis  honor  vel  aliquis  census  ei  donatnr ; 


el  qui  odit  animam  suam  in  hoc  mundo,  in  titam 
(clernain  cuslodil  eam  (Joan.  xii).  Rursus  dcbet  div^ 
cipnlus  obedicntiam  adeo  diligere,  ac  propler  pasto- 
ris  pui  volanlatem  propriam  odio  habere,  quale- 
nws  hoc  ei  dical :  «  Pater,  vos  illuc  mc  mittitis,  ubi 
jHSSU  ve^tro  maneo;  allamcn  si  scirem  vobis  magis 
placere,  ut  me  alio  milleretis,  et  propler  dispHccn-* 
tiam  meam,  inde  mc  transmuiare  recusaretis,  ne- 
quaquam  anima»  meae  pastorem  providum  vos  re- 
pularem  :  vos  cnim  volunlalem  meam  sequercmini, 
non  ego  vcstram  :  >  ideoquc  debetunusquisque  plus 
alicnam  volnnlatcm  quam  propriam  diligcre,  ei  li- 
bentiv.s  facerc,  qnia  magis  in  hoc  lucralur.    Item, 


quivero  Deum  ainat,  seseimpedituni  indccxislimat.  q  sive  frater  orct,  sive  aliud  faciai,  semper  siiparaius 


Ncino  oiiidem  tantum  est  expediius  qoantum  obe- 
d  cns  discipulus;  quia  nunquain  se  retardal,  scd 
Deo  semper  appropinquat.  Obcdienlia  nielior  quam 
victsmie  (/  Reg.  xv)  :  quisquis  enim  ohediens  est, 
fiese  Dco  sacrificat,  el  hoc  magis  placet  Deo  qu.iin 
si  aliud  oITcrret  ac  seipaum  reiinerel.  Rursus  a!ia 
ralione  evidentius  oslendcrc  possunnis  quoniodo 
obeJietilia  melio:- est  qnam  victitr.ae,  sicut  cniiri 
ait  Apostolns:  Cltiislus  (actus  est  obediens  uaquc  o.d 
tnorlem,  mortein  atilem  crucis,  propter  quod  el  Deus 
illum  exaUaiil  ei  donavil  illi  nomen,  quod  cst  super 
omnc  notucn  {Pliilip.  v).  > 

Qiiotios  cliam  fidelis  discipulus   pr.TCPplum  pa- 
storis  vcl  rralruin  lihentcr  perficil,  Deus  ei  pcccaia 


obedire,  nihiiobcdientice  prseponendo  :  nara  assidue 
laudat  Dominum  qui  jugiter  facil  ejus  volunialera. 
Ncc  propler  quamlihet  virtutem  Deus  horoini  lan- 
lopcre  sccrela  sua  revelat,  qufnmdmodum  propier 
ohedientiam  ,  cum  ab  eo  sultiliier  ei  absquc 
jnora  intelligilur.  Quisquis  auiem  eam  injungil, 
debei  ibi  communem  uliliiatcm  diligeiiicrinspiccre, 
inquo  maxima  discretio  sibi  nccessaria  est,  ne  pro- 
feclum  suum  magis  qnam  aliorv.ui  in  hoc  cousi-i 

derct. 

CAPUT  III. 

De  premio  ubfdienliec. 
Certisime  debet  credi  quia  quisquis  in  obedicn- 
tiaraorilur  delnceps  noM  judicabitur;  d  abolus  cnim 


siia  dimiltit.  Obedienlia  quoque  virmtcs  inse.il ,  j)  n;hii  iovenit  iinde  d  scipulum  ohedienlem  tcnere 
iiiscrlasqne  custodil  :  iiam  sine  obcdicntia  nnllum  possit.  Jesus  Chrisius  etiam  nullalenus  euni  judi- 
csl  honum  salulare;  homo  quippo  inobediens  nihil  cabit,  qui  sesc  judicavii,  ac  propter  ejus  cruccm 
valcl  a!?orc   quod    ci  pioficiat  ad   salulem.  Ilem,  si      bajul:uidam  scipsum   illi  ohtulit.    Scd  polius   cnni 


in  qiialibel  parte  cordis  sui  vir  religiosus  possit 
invcnire  qiiod  velit  lcmporallter  e\aliaii,  nondum 
saecuium  plene  reliquil ;  hoc  scilicet  luinime  reli- 
quit,  qiioJ  adhuc  in  seipso  reperit ;  nec  dcljol  se 
ouispiam  a  sxcnlo  ahscinslere,  sed  prorsiis  cra:!i- 
tare  :  radix  cniin  pullularel,  si  ihi  remanorot  • 
alilcr  cniin  iioqnit  csse  perfcctc  obediens,  doiioc 
iiidc  icccdaL   iiitogro,   ac    seipsuir.    pcnilnp   ahnc- 

(25)  Ihcc  vcrh?  ctcailcia  hiijus  religionis  insliliila 

SHl>lat'i  siinl  al)  ltiiiot<'Ut.  IV  io  conc.  I.uudiiticiisi. 

Ci^jAbhoc  verho,  ctitumibi  loliqua  hiyi'»  •'-i^ii- 


co.  quom  staluel  a  dcxlris  suis  in  die  judicii,  ca,-lc- 
ros  jiidicabit  [Maltlt.  xxv). 

CAPUT    lY. 

De  tcrris  non  habendis  (27). 

Omiics    lenaruin    possessiones   <iiiiR  suiil  exlia 

mrijs  locoruin   vcstrorum,  vobis  lanquam  peieuri- 

nis,  cthic  inaiicntem  civitatcm  non  habcnlihus,  sod 

iuUirani  iu  ca;lis  in^iuirentihus  (Ucbr.  xiii),  ex  loto 

inli  siiblaia  siiiit  .li)  inn.  IV. 

('27)  Toiuiii  !oc  c;ipiluliiin    cs'-   sunialum  ah  In- 
noc.  IV. 


fl41 


RECULA. 


i\ii 


lutcrJitimus  ;  qiioniam  cum  caeleiis  mundanis  in-  A  ralionc,   scilicel  qriia  cnm  cxlcris    munJanis  cas 


grcilienies  eremura  eas  dimisisiis,  el  ad  anicriora 
•cmper  csl  exlciiJendnm.  Nam  unituique  homini, 
cuni  mortuus  csl,  laninin  icrnr  suiricit  ubi  sepe- 
lialur  ;  vemmlAmen  grandis  essut  admiralio,  posi« 
«juaro  in  sua  reclusus  est  sepuUura,  si  alii  mortuo, 
qui  esl  juxta  eum,  suum  aufcrret  sepulcrum.  Fra- 
Ifc-a,  ila  el  vos  debetis  cssc  mortui,  qnantiim  spc- 
dat  ad  negotium  sxculi,  ut  cnim  ait  Aposlolus  : 
Oportel  Bos  moii  peccalo  ul  \ivamus  Dco  {Calat. 
\\).  Noniie  lai.ium  tfrr«  vol>is  suflicit,  unde  clau- 
stnim  ad  ii  iliilandum  ra<-iatis?  Clawstrum  voro  ip- 
sum  nemus  infra  lerminum  liabitationis  vcstrae  vo- 
bisdalum,  ul  ibi,  ne  vita  vcstia  s!t  oiiosa,  laborcm 
vtsirum  cxcrcoatis,  cl  aedilicia  vestra  constnialis. 
Tantam  auiem  violentiam  inferre  dcbetis,  cxtra 
clauslrum  vcstrum,  terras  possidcntibiis,  quantani 
infert  uiius  morluus  altcri.  An  ignoratis  magnuni 
felorem  exire  ab  liomine  morluo.cum  de  sua  cxira- 
liitur  sepultura?  minimus  est  fetor  ille  :  non  cnim 
longe  lateque  dilTundilur  respectu  feloris  ct  infa- 
miac  quae  procedet  ex  vobis,  ac  per  multas  disper- 
geiur  et  senlieturprovincias,  siproposiium  vcsiiura 
relinqucntes,  tenas  acquirerc  tccpcritis.  Nomen 
cnim  Dei  per  vos  blasphemabitur,  et  dicet  populus: 
(  Isti  sub  spccie  humililatis  ncmus  inlroicrunt,  scd 
raodo  capila  levare  incipiunl.  i  Paruin  quidemcon- 
cnpiscerel  qui  lerram  mundi  universam  vcllel  ba- 
bere,  iicc  aliud.  Deuin  vclil  homo  habcre,  el  coehim 
ct  terra  pariter,  et  quidquid  cst  suum  erit,  dicente 
Apostolo  ;  Tanquam  mhil  habenles  et  otnuia  pos- 
sidentet  {II  Cor.vi).  Et  iterum  :  Omnia  veara  sunt, 
vot  auttm  Clirisli,  Chrislut  aulem  Dei  {1  Cor.  iii).  Vos 
profccto  lerras  habuistis,  s«id  scientcrcas  reliquislis, 
quoniam  Deo  vos  clongalant.  El  quia  ttrras  palri- 
monii  vcslri  absque  injuria  possidere  non  potcratis, 
umnino  pertimcscimus  si  alienas  acquirereiis,  vos 
inde  Dcum  penitus  offensuros;  ut  enim  [aii]  bcatas 
Hieronymus  :  Nemo  tcrram  islam  pcr  maiisuetudi- 
ncm,  scd  pcr  superbiam  possidct.  Terrarum  vcro 
bi  vultis  liabere  sufficientiam,  nuilam  pcnilus  lia- 
bcatis  extra  clau.suram  sivc  mctas  locorum  vestro- 
I  um.  Nara  omnis  terra  continua  est,  et  si  quamlibet 


B 


aniore  divino  rcliquislis,  vobis  rehabere  oninino 
pruliibemus,  ul  silis  imilatorcs  Apostoli  dicentis  : 
Qu;t>  rclro  oblitus,  in  ca  qux  ante  sunl  extt>ntiis, 
sequcrad  pulmam  supernx\ocationis  Dei  in  Christu 
Jesu  {I^hilip.  ni). 

Practerca  populis  et  ecclcsiis,  lam  vicinis  quara 
rcmotis,  non  amplius  quam  arhures  neinoris  ubi 
habitalis,  si  lieri  polest,  noccatis.  Ilaque  tricena- 
riuin  seplenarium  annualc,  vcl  quodlibet  prctium 
pro  missa  nominatim  vobis  oblatuin,  Rullateiitis  ac- 
cipiatis.  Ncc  eliam  judicia  pceniiciitia;  viris  cxtc- 
rioribus  iiijungcre  prxsuinatis;  liiijusinodi  natnque 
negotiiim  niiiil  ad  vcsirum  spcctat  propositiiin. 
Rursus  crucem  sanctam  tn  dic  sancto  Parasceve, 
nullis  ad  ecclcsias  suas  codem  die  rccurrcre  valcn- 
tibus,  in  ecclcsiis  vcstris  adorare  pcrmillalis,  ncc 
non  vicinis  aquam  benediciam  de  ccclesiis  vcstris, 
ad  domos  suas  dclcrrc  volcntibus  ncgare  «iebclis. 
Dominicis  cliam  ct  fcstis  dicbus,  quibus  cis  conve- 
nit,  in  ecclcsiis  suis  divtnis  intcresse  onii-iis,  si  ad 
audicnda  missarum  soltimnia  apud  vos  frequcnter 
venerint  eos  non  recipiatis;  si  vcro  quandoque-, 
Dco  inspirante,  vos  visitare  voluerint,  a  diviniti 
non  exclf.dantur  officiis.  Quos  ciiam,  propriis  rc»- 
libus  ab  episcopis  vel  presbyteris  suis,  cxcommu- 
nicalos  essc  novcritis,  quoiisquc  cos  sua  rccipiat, 
ncc  vestra  ipsis  concedatur  ccclesia.  Hinc  cnir» 
minus  rcverentix  et  bcnertcii  suis  ecclcsiis  exliilic- 
C  reni.  Si  quis  auicm  ecclesias  vobis  dare  volucWt. 
nullatcnus  accipialis.  Tanta  namquc  porfcctio  ad 
regiinen  ecclesiarumcsl  ncccs.saria,  quoil  perfcclos 
earum  reclores  vix  aut  nunquam  imitari  sufliccrc- 
lis,  iinperfectos  vcro  et  inuliles,  nullo  mo.lo  seqiii 
dcbelis  ;  ncc  solum  vos  oportcl  ciipiditatcm  ct  invi- 
diam  avobis  cxpellerc,  scdctiam  omiiia  unde  pos- 
sunt  procedere. 

Quinctiam  si  ecclcsias  vos  habere  contiiigcrot, 
quomodo  curain  agerclis  aliorum,  qui  mortiii  cslis 
muiido,  et  mcmbris  abcisis  a  sxciilo,  pcJibus  ca- 
retis  ad  ambulandum,  ore  ad  loquciidiim,  ct  idco 
nccvesiri  curam  agere  potcstis,  quanlo  minus  ci 
aliorum  ?  Quamvis  cnim  alius  rcgat  vos,  ncc  vos 
regatisalios,  valde  tamen  ia^tari  debcrctis,  siiibciu 


tcri  je  portionem   acquisieritis.    deinde  aliam    stbi  D  1^^;  pr^scntiam  adire  possetis 


cohxrenlem  babere  volueritis  el  sic  cupiditas  vestra 
vix  aul  Qunquam  linictur,  scd  potius  illam  nialcdi- 
ciionein  incurrctis,  quam  Dominus  pcr  Isaiam  pro- 
phetam  terribilitcr  iniDalur,  diceiis  :  Ya:  vobis  qui 
conjuugitit  domum  ad  domum,  et  agrum  agro  copu- 
talit,  utque  ad  lerminum  loci.  Nunquid  habilabiiit 
toli  vos  in  medio  teira  (hai.  v)?  Ergo,  fratres,  ter- 
ras  reiinquile,  ut  Dous  post  se  vos  dignetur  ad  coe- 

Ilum  iralicre. 
CAPUT   V. 
De  ecclesiis  uon  habendis. 


CAPLT   VI. 

De  bestiis  non  habeudis  (28). 
Quoiiiam  omnc  gf^nus  bcsliaruin  ,  cum  cxtcris 
rebus  mundanis  pro  Domino  rclii{uistis,  cas  rccupe* 
rare  vobis  omniraodo  prohibcmus,  ut  scilicet  solii- 
citudinom,  quam  iii  eis  emcndis,  mitliipliiandis, 
vendendis  excercerclis,  in  solius  Dci  servilio  aiilii- 
bealis.  Quanlo  enim  expcdiliorcs  a  cura  tcmpoia- 
lium,  lanlo  libcriorcs  eritis  ad  ccfclestia  adipisccn- 
da.  Nara,  sicut  ipsa  Vcritas  ait  :  Semo  millcus  ina- 
num  tuam  ad  aratrum,  ct  rcspicieus  rctro,  apluf  at 
reijno    Dei  {Luc.   ix).  Idcoqiie    poliyiimiiin   o^niiis 


(43)  lloc  suhlalum  cst  ab  Inn.  IV. 


H45  S.  STEMIANI  CRANDIMONTENSIS  tUi 

feiicris  bestias  voI)is  iiilcrdinmiis,    quia,  si  Telilis  A  uius:  •  Deuin  boluin  vobis  rcKiiquiinut,  ciijus  suiU 

uiiiversa,  cujuH  etiain    aniore    cuncta   pariler  ac 


iii  hoc  SKCulu  temporaliter  eiallari  sive  iii  acqui- 
sitione  terrarum,  vcl  ecclesianim,  ve!  quorunililM't 
aliorum,  ina;>na  pecuJum  copia  non  sit  vobis  miin- 
dan»  exailalionis  occasio  et  inaleria  ;  niliil  eniin 
vcliemcnlius  religionem  dissipat  quam  capiditas  cl 
iiitiliitudo  divitiarum.  Cumque  spatiosa  pasciia 
pascendis  pccudihus  idonea  ininiine  possideatis,  si 
bestias  lia/bcrclis,  aliena  pascua  fursilan  occuparent, 
fss«>lf|tie  rnagnus  clamor  viciiiorum,  dicentiuni ; 
<  Liinani  isti  crcmilx  nuuquam  advcnissent,  nam 
nniUiplex  corum  possessiu  inultiplex  nobis  iiirerl 
iiupeditnentuin.  > 

CAPUT  VII. 
Quod amore  bestiarum  amor  divinHs  minuerelur  (29). 
Ilcm  si  beslias  babcretis,  eas  nimirum  amaretis, 
qtiantumque  amoris  pecudibus  cxhiberctis,  lanlum 
divinae  dileciionJs  vobis  subtrahcretur.  Nam,  sicul 
ciaxiinus  pecuniae  acervus  cflicitur  minimus,  cum 
in  plures  dividilur  acervos,  sic  animus  hominis, 
quo  amplius  in  diversos  amores  dividilur,  eo  mi- 
itns  habel  in  sc  divinae  dilecliunis  :  quamvisenim 
lotus  sit  in  se  collcclus,  tamen  est  minimus  ad  Df^uni 
diligendum ;  quid  ergo  diccndura,  cum  in  diversas 
pnrtcs  divisus  fuerit  ? 

CAPUT  Yin. 

Quod  ascensuro$  in  allum   deceal   exonerari. 
Inulili  consilio  ulilur  quisquis  ascensurus  in    al- 
inm  gravi  se  oncral  pondere,  cum  se  poiius  dcbe- 


vosmetipsos  rt^liquislis.  i  Quod  si  lianc  vilam 
nhservantes  ei  conslantcr  a'lhxs«ritis  (noo  tainen 
srcunduni  voluntalcm  vestram  qu«  humana  est  el 
faHi  potest,  scd  secundum  dispo<iiiionem  suam  quae 
divina  csl  el  falli  non  potesl),  ipse  vobis  velol  do- 
minus,  cui  cura  est  de  scrvis,  cuncta  necessnria 
sine  dubio  minislrabit:  ipse  namqiie  suis  ait  disci- 
pulis  :  Kcce  etjo  vobitcum  »um  omnibMs  diebut,  utque 
ad  consummatioHem  taculi  (Matth.  xxvin).  Si  vero, 
quod  absil  !  a  Dco  rcccsseris  ot  prx&entis  Regulja 
traiisgressores  fuc.itis,  illi  nimirum  injuriam  fa- 
ccremus,  si  ipsum  vel  siia  vobis  reiinqucremus. 

CAPUT  X. 
Quod  poliut  a  Deo,  quam  ab  homine  tit  queerendum. 
Vcrumlamen  quxslum  cx  tolo  vobis  non  pruhi- 
bemus,  sed  tamen  vohis  diccmus  quomodo  qux- 
rerc  dcbcalis.  llaquc  diligcntcr  considerate  a  quo 
nccessaria  poiius  siint  postulanda  ab  eo  qui  habel, 
vel  ab  eo  qui  non  habet ;  ab  eo  qui  dare  vult,  vel 
ab  eo  qui  dare  non  vuli ;  ab  eo  qui  prope  est,  vcl 
ab  eo  qui  procul  est.  Si  forte  redealis  ad  sxculum» 
utaliquidab  aliquo  amicorum  vestrorum  postule- 
lis,  fo.rsilan  carebil  facuhale,  vcl  volunlate  lar> 
giendi  vobis,  quod  ab  ipso  pctierilis.  Nec  non  et  fa- 
cile  Ixdiosi  eritis,  si  prxdicla  occasione  frcqtienter 
ad  eum  redeaiis.  Elsi  precem  vestram  non  exau- 
dierit,  lam  vos  quam  ipsc  pariler    erubcscetis,  et 


rel  exonerare  ;   cum  ergo  in  coelum  vclitis  ascen-  C.  q«»mvis  nullum  aliud  dainnum  inde  paliamini,  ta- 


dere,  cur  illo  pondere  vos  onerarelis  unde  exonerali 
estis;  qiiainvis  ciiim  penitus  esscUse.vpcditi,  graudis 
tamen  essel  a:lmiralio,  ct  magna  Dei  miseralio  si 
qiiandoquc 'iluc  posselis  ascendcrc,  ut  cnim  dicil 
Evarigeliuin  lArcta  est  via  qua^ ducil  ad  vituyn  (^fallli. 
■vti).  Nunquid  vos  qiii  sola  mioutione  spinUialiuni 
huc  veiiislis,  et  oves  siiinmi  p.isioris  csse  propc- 
suistis,  paslores  furibus  cl  pr.i;donibus  lieri  per- 
Tni!teiTi;is?  Absill 

IVccterea  sunimope;  e  cave<'o  deliclis  ne  quis  occa- 
3io:iem  i,n  volii  iRveiiiat,  qua  vcslruni  claustrum 
vo&cxire  compcliat. 

?05lrcmo  crediteca?Icsli  niagistro  dicenti  :  Nctite 
ihesaurizare  vcbis  Ihesaurox  in  terra,  ubi  a:rngo   et 


nicn  clausirum  veslrum,  noii  absqne  p;riculo,  vos 
exire  contingcl.  Quod  si  quislibci  aniicus  vesler, 
vos  pleruraque  visitaverit,  nihilominus  euin  a  vo- 
bis  alienare  poieritis  si  ab  eo  sua  petieritis.  Pclite 
ergo  a  Domino  qui  prope  csl  ovmibus  invocanlibut 
eum  in  veriiate  (Psal.  c\Liv),  et  qui  multu  aniplius 
polesl  et  vult  vobis  tribuere,  quara  vos  veliiis  acci- 
pere;  pctite,  inquain,  a  Domino  dicente  discipnlis 
suis  :  A»j^»!,  amen  dico  vobis,  quidquidpetierilis  /*a- 
Ircm  in  nominemeo,  dabil  vobts  [Joan.  xivj. 

CAPUT  XI  (31). 
Quod  Deus  nunquam  desit  adh<erentibus  tibi. 
Sed  forte  sunt,  ct  ego  novi  iiui  simulala    pietate. 


tiiua  demolilur,  ei  ubi   f^ircs  cffcdinnl  el    furautnr ;  ^  vobis  dicanl  :  roagisler  vesler,  insoliio  iiiore,  vobis- 


thczaurizalc  naiem  tobis  ihcicwos  ifi  cccio,  liti  ne- 
que.  asrutjo,  iieque  tinea  demoliiur,  ct  ubi    fnres  aon 
effodiunl,  ticc  furnntur  ;vbi  cst  cniui  tkcsa.irns  iuur , 
ibi  csl  ct  cor  tiium  {ilalth.  vi), 
CAPLT    IX. 
Dc    qviFStu    vilando. 
Qa&xi<ynt  sinc  quxstu    uno   die  quoquoniodo  vi- 
'vere  polerilis,  aliquid  ab  extcrioribus  quxrere  non 
pjTOSumalis  (30).  Sed  \osanobis  foviasse  qnacreiis 
f^unuioi^o  post  nioitcm  noslram  vivcrc  v.ilcalis,  eo" 
<iuoJ  ccclesi.is,  terras   bcslias,    rcddilus,    et   eliam 
quxstuin  vobis  inlcrdicimus.  Qiiibus  ila  responde- 

(?!))  IImc  tolum  suM.iluin  est  ab  Inn.  IV. 
(30)  Sed  vos  rcliqna  sublhla  sunl  abliir.  IV 


cum  vivcre  disposuit :  Set,  fiel  lantisper,  dum  ipse 
vixcril ;  sed,  eo  mortuo,  siue  lerris,  vel  ccclcsiis, 
vcl  redJitibus,  aui  bestiis,  aut  saliem  quxstu,  lu 
eodeni  volo  diu  manere  non  poteritis.  Non  eritila; 
aoh  erii  ita,  fratres  rcei;  imo,  ut  liinco,  pcccaiis 
nieis  e.AigfnlihiiSj  pluiima  spirilualia  et  corporalia 
bona  Deus  vobis  diflfert  in  poslerum.  Qiiod  si  niihi 
non  ciedilis,  ipsa  oi>era  post  moriem  roeam  hoe 
vobis  declarabunl,  si  in  hac  vita  perseveraverilis. 
Qua  '.atione  polerit  contingere  ut  Dcus  vobis  dcsil, 
si  ei  adlKcrc:iiis,  cum  vos  ipse  pasceret,  duni  euia 
impugnareiis,  cl  s:couJum  diligcrclis? 

(M;T(ilnin  lioccapiliilum  su!  lalumcslab  Inn.  17. 


1143 


RECULA. 


1U6 


CAPUT   XII. 


Quod    tert    pauperibut   $it  Dev$    (lispeiiia'or  pto- 
vidus. 

Pauperlas  sil  vobis  Ihesaurus  ct  diviiii.  C.umque 

Sjecuiares  adeu  suas  ament  Jivitias,  quibus  tendunt 

iii  infernum,  vos  niullo  cbarius  vesiras  diligile,  boc 

esl  paupertalem  qua  tendilis  in  ccplum.  Ilem  si  di- 

viles  csse  tiipii  s  secundum  sjpculum,  sciuper  cii- 

lis  paupcrcs  ;  si  p;iQpcres  essc  dcsidcratis  secumluni 

Deum,   sempcr  erilis  divites,  dicente    psalmisia  : 

Divtlet  egununt  et  esuricrunt,  inquirenies  antem  Do- 

ininum,  von  winueiitur  omni  bono  (Psal.  xxxii).  Ita- 

q.ie,   fratrcs  dileclissimi,  Dominum  dispeiisalorem 

vestrum  consiituilc,  et  vobis    firraissime  dicinuis 

quod  nunquain    ccllarium  vestrum   eril  vacuiim, 

dura  claves  iilius   Deo    commiseritis,  diccnlc  pio-  l^  adjicientur  vobis  (tlati/i.  vi) 


A  ibcsjuruin  veslrum  feociilis,  amandu  pjuperiatc>iii, 
dum  ipse  abuiidjbil,  vos  nequuquam  cgebiiis.  Sic 
igilur  iii  omnibiis,  pro  possc  vcslro,  Doo  commu- 
nicarc  sludeatis,  iil  silis  pauperes  in  lioc  sxculo  ; 
sicul  cl  ipse  fiiit  ct  sic  erilis  perpcluo  diviles,  ubi 
ipsc  dives  cst  iii  a>tcrnun).  Tandcm  io  hujiis  vita 
diloclione  ct  pcrseveranlia,  vos  alia  ralione  posso- 
mus  conlirmare.  Quini|uaginln  namque  ferc  anni 
transioinnl,  in  multa  ferliliiatc  alii,  alii  in  magiia 
sierilitaie,  me  mancnlc  in  crcmo  sub  bujusinodi 
voto,  nec  lamen  in  ubcrlalis  tcmpore,  quidquam 
niilii  sii]torabundavit,  nec  tempore  egestatis  aliquid 
milii  neccssarium  dcfuil.  Simililcr  vobis  eveniet, 
si  b^c  inslilula  fuleliter  ciisiodiatis.  Primum  trgo 
qucerile  regnum  Dei  el  jitstitiam  ejus,   tt  ficec  omnia 


p!ie:a  :  Jucla  super  Dominum  curum  tuam  ei  ipse  te 
tnulriet  [Psal.  liv). 

heruni  vobis  dicimus:  Ne  quxralis  eloemosynas 
quandiu  una  viie  quoquomodo  vivcre  polcrilis;  vos 
autcm  oplimc  noslis  unitatcm  qux  debet  essc  in- 
ler  Tos,  ul  scilicet  pauperlas  el  abundantia  veslra 
Kil  omnibus  communis. 

C.\PUT  Xlll. 

De  permissioru  qua;reHdi. 

Si  vrro  Deus,  ul  vos  probel,  aJ   lantnm    tnopiam 

vos  devcnire  permiserii,  ul  oniiiino  vicliis  deficiai, 

episcopo  in  cujus  dioeccsi  locus  liabilaliouis  veslrx 

fucrit.  prius  cam  ila  manifestare  potestis.  Indigen- 


CAPUT  XV. 
De  modo  cmendi. 
Cuin  aliqiiid  emere  volucritis.  mandalc  alicui 
amicoruni  veslroruni,  qualenus  hoc  vobis  afferal* 
quoJ  si  vobis  darc  voluerit  poslquam  ab  eo  ad 
emeudum  pelierilis,  nullatenus  accipiatis  (32).  Scd 
nobis  forlassc  (ticelis:  <  Meliusmcrcabimur,  si  nun- 
dinas  adcainus.  i  IIoc  vobts  probibemus.  Naiu 
mulio  m^liiis  vobis  cst  parum  substanlix  amillere, 
quam  redciiiido  ad  sxculum  aniin:im  perJeie.  Abs- 
que  dubio  vobis  diciiniis  quia  si  in  jiislilia  pcr- 
manseritis,  idcirco  ccnsus  veslcr  ]iun(|uam  vobis 
miiiuclur.  Ilinc   enim    scriptum    esl :  Timenlibiis 


tiam  nostram,  domine,  quam  illic  patimur,   iiolu- ^  Deum  niiiil  deesl  (Eccli.  i),  nec  bis   qui  euin  dili- 
mus  Nos  ignorare.  Quod  si  vos  supcr  boc  csaudire      gunt  in  vcritate  {Psal.  c^liv). 


noluerii  posiquain  biduo  in  cclla  jcjunaveritis,  duo 
de  fraliibus  in  religione  firmiores  ad  qiiaerendum 
huniiliter  cxcaiit,  per  molondina  sciliceict  doinos, 
ostialim  vclul  caeteri  paupercs  elcemosynas  pelen- 
les.  Acooiiiis  aiiiem  eleemosynis,  iinde  cum  caeleris 
fratr.bus  iina  die  vivere  valeaiil,  in  cellam  rcvcr- 
tantur,  ci  eas  singulis,  cuni  gratiarum  actione  di- 
Stribuaiit. 

Iii  hujusmoJi  vero  quxslu,  amicos  jiraccordia- 
les  devilenl,  iic  pauperlati  eorum,  quam  lunc  tcin- 
p<ins  forsiian  sicul  et  vos  paticnlur,  vcslra  quasi 
cumiilus  ailjiciaturct  vobis  subveiiire  iieqiieunlcs, 
(;ra\ius  aflllgaulnr?  Quod,  nc  aliqucm  gravetis, 
(eniper  oavcre  dcbelis.  Sunl  cliani  qua^dam  viiis  D 
prolii,  qu.nc  si  necossc  sit,  a  vicinis  voslrrs  licel  vo- 
bis  quxrcre,  vcrbi  gralia,  ul  palca,  (iinus  ct  bnjus- 
mcdi.  Quibus  si  poleriiis  et  nccesse  fuerit,  aliquid 
eo  praeslantius  retribucrc  non  diffomlis. 

C.APUT  XIY. 

QuodDeus  in  Itac  vitaperseverantibus  scmper  neces- 
saria  provideat. 

Verumlamcn  si  in  hac   vila  constaiiicr   pcrseve- 

raveritis,  tara  aul  nulla  nccessitas  vos  rcdire  coget 

aJ  sxculum,  causa  quxrendi  alicna,  quando  cnim 

major  cpeslas  fueril,  luiic  majori   vigilanlia    Dciis 

vobis  necessaria  providebil,  quia    si    Dcuin  soliini 

(Si)  Sed  nohis  fortat^e.  Reliqna  liiijus  capiluli  su- 
blata  sunl  ab  Inii.  IV. 


CAPUT    XVI. 

De  modo  vendendi. 
Veslra  proalienis  commutare  poleslis,  ciim  vobis 
«ecesse  fiierit.  Verumiamcn  annonam,  vel  qiioilli- 
bet  aliuJ  propter  cxpensam  vcslrain  a  vobis  coni- 
paiatum,  si  carius  poleslis  vcndere  qiiam  cniislis, 
nulla  cupiJilate  iJ  facialis.  Hiiic  eiiim  ne^oiialorcs 
cirMcrciniiii.  Imo  polius,  quoJ  vcndilis  vilius  ven- 
dere,  et  quod  cmiiiscarius  cmeie  vobis  prxcipi- 
mus  [oo),  II i  scmpcr  a  fraude  dccrmelis.  Nam  pro- 
bibot  Aposlolus  ne  quis  in  ncgolio  circiiinveiiial 
fiulrem  auuin(/  Tliea.  iv). 

C.\PUT  XVII. 

De  modo  mutandi. 

Q>:oiiea  nummos  vel  alium  consum  ab  alii|uo 
muluar*;  volueritis,  nisi  sil  supellcx  aliqua  cum 
cerlo  rcddendi  termino,  iiiillalonus  .iccipialis.  Moo 
aulem  vobis  accommodanti  dicito  :  «  Cu,in  faouIl.Ts 
ciil  rcddeiidi  reddomus  ;  si  vcro  aliuJ  pactiim  ct 
corinio  inquirit  leimiuum,  iiulla  inopia  compol- 
lonle,  accipialis  ;  careiisciiim  redditibus  undc  red- 
derelis. »  lii  go  possetis  delinqucre,  si  diem  ccrlum 
ei  consliluerclis.  Cavete  iuitur  a  mcndacio,  cl  iii 
vciilatc  permanelc  :  os  enim  qnod  rientitur  ocridil 
animntn  (Sap.  j),  censuin  auioiu  vobis  accomnioda- 

(jSi  Inii.  IV  di  il  i:nnr(!'ii}'u.i. 


1147 


S.  STEPHAM  CRANDIMONTENSIS 


1US 


si  quis  (!are  volucrit,  [iiilla  paupoitalc  cogciilc,  A  vobis  noii  fjuM.TCrilil,U5,  nec  eligcnliLus    cas  deile- 

rinl,  quain  si  (luacrcnliuus  cl  cligenlibu»  cas  vol.is 
prxbcrenl.  Ll  (juo  ainplius  Uoc  cis  placcbit,  co  gra- 
lius  a  Deo  recipientur.  Vos  autcm  velle  debelis  dc 
singiilis  iioiiiinibus,  tanquam  de  vobibDieUpsis.  ul 
divinam  facianl  volunlatem.  Si  vero  inquisitione 
veslra  exteriores  viri  vobis  elcemosyna»  Iribuc- 
rent,  minits  ris  placeret,  et  lanto  magi»  elcenoo- 
syna  coram  oculis  Dci  miniierelur,  quaulo  niagi» 
boiia  Tolonias  corum  decresceret. 
CAPUT  XXII. 
Quod  ad  nullum  promittum  wiltatur  nihi  quid  tt 
^uaiKwm  (il  priut  detignetur. 

Rursus  si  quis  vobis  diieril  :  Millile  ad  anno- 
nam,  vel  ad  alium  censum  mcmn,  el  dabo  voLi» 
cx  eo ;  nni:ic  inquircrc  de  rci  promissae  quantitalc, 
ne  sitis  rci  cupidilalis,  quam  nisi  vobis  ipse  desi- 
gnaverit,  millcro  non  praesumatis.  Quod  si  poslca 
vos  inlenoget  :  <  Qiiarc  non  mibislis, »  sic  el  rcs- 
pondcle ;  «  Igiiorabamus  rei  promiss»  quautitatem, 
el  ideo  aul  vos  aul  nos,  in  hoc  dclinquere  possc- 
mus.  Si  eiiim  ad  majus  misissemus  quani  nobis 
dare  disponebatis,  inde  conqueri  possetis  :  Et  si 
plus  i.obis  tribuerctis,  lioc  vobis  subtraxissc  vide- 
rcmur  ;  si  vero  ad  minus  misissemus,  forsilaa 
vobis  displicerel,  et  ideo  miilere  noluimus.  »  Deni- 
quc  si  rei  quanlilatem  vobis  dcsignet,  licitc  pole- 
siis  iniliere,  quandoquidem  Ipso  aCferente  lioc  ac- 
cipcreijs,  sHpcrbia  viderelur  nisi  miUeretis,  scniper 


liini 
accipiatis. 

CAI»UT  XVIII. 
De  modo  accommodandi. 

(34)  Si  quiltbel  amicus  vestcr  vclit  a  vobis  cen- 
siim  vcstrum  mutuo  accipcre,  nulla  iiecessilate, 
quam  ipse  patialur,  nullo  eliam  beneficio  vobis  ab 
ipso  collato,  aurum  vel  argcnlum  sive  aiinonam  ri 
accommodetis.  Si  vero  quodlibcl  horum  velit  a  vo- 
bis  inutuarc,  ci  vos  p>lestis  ct  acconimodare  , 
date  potius  illi,  amoie  ipsius  qui  vobis  hoc  tribuil; 
si  lanicn  dare  possiiis  absque  damiio  vestrae  reli- 
gionis,  et  sic  majorem  perfectionem  faciciis  ;  si 
cnim  alicu!  pecuiiiam  vesliam  accommodarelis,  et 
ipse  inlcrim  inodicum  quid  vobis  tribucicl,  inde  fc- 
noralon  s  csse  posselis.  Cavcle  igilur  nc  prsdicta 
af^coninodclis  ;  noi»  esl  enim  conlra  Evangelium, 
si  non  accommodatis  et  darc  vullis. 
CAPUT  XIX. 
De  non  etigendis  muiieribus. 

Si  quis,  so!a  Dei  gralia  commolus,  vobis  aliquid 
dc  suis,  juxta  libiiuiii  ve^trum  darc  volens  bcnigna 
cha  itaic  dixciit,  ut  de  duobus  aut  pluiibus  quod 
amplius  vuliis,  eligalis,  se  quod  cleclum  fuerit,  da- 
tirum  promittci:s,  ncquaquam  sit  vestrum  eligere, 
sed  suuin;  hoc  soluui  qui|ipe  clcgistis  abjrcii  esse 
i  I  domo  Dei  {Psal.  lxxxiii)  ;  sic  aulcni  ei  rcspott- 
dcte  :  I  Deus  vubis  intmisit  volunlatcm  triLuenili, 
quod  nobis  |.ra:sentatis,  ct  quia  sine  inquisitione 


B 


iiostra,  velle  et  posse  facieiidi  bonuin  quud  vuitis  ^  aulem  in  corde  vcslro  diligenlcr  invesiigate  quo- 
[acere,  vobis  Iribuil  :  Dc  ca-tcro  non  fjligabitur,  modo  cupiditalcm  amplius  vilare  possilis.  £l  abs- 
sed  vobis  ostendel  quid  nobis  prxbeatis.  Nam  ipse      quc  dubto  vobis  dicimus,  quod  plus  etiam  pecunije 


sulus  uovii  quid  nobis  et  vobis  necesse  sii.  > 

C.^PDT  XX. 

De  confrutcrnitate  vilaiida. 

Comcssatiuncs,  quas  populus  confraternitatcs  vo> 

cant,  nullo  pacio  faciant  apud  vos.  Si  vcro  ubi  vos 

non  riierilis  nec  nunlium  vestrum   niiseriiis,  con- 

fratcrniiaiem  consliluanl,  £t  postinudum  pro  velle 

suo,  indc  vobis  aliquid  afforaiit,  licite  potestis  ac- 

cipere,  ei  secundum  ordiiiem  vcsirum  modeste  ex- 

pendeie.  Quod  si    huc  venire,  et  in   locis  vcsiris 

cunvivium  suum  facerc,  ct  rcquicm  spiritualcm,  in 

qua  cutn  Doo   pcrmaneie  debeiij,  iiniuinuere  vo- 


tcmporalis  ,    idcirco   habebitis  ,   inquirentet  cniin 
Dominuin^  non  minuentur  omni  bouo  {P$ul.  xxxiii). 

CAPUT  xxni. 

Quates  reddi:us  liceat  habere. 
(55)  Si  quis  vobis  discrit :  <  niijusmodi  eleem  ^ 
synam  dabo  vobis  anouatim  in  lerra  mca,  lam  ego 
quam  filii  mei,  minime  respualis.  i  Sic  autcro  ci 
respondete  :  «  Quandiu  vobis  placuerit,  hoc  acci- 
picmus.  >  Postca  vero  ipso  retinenie  qui  dedcrai, 
vel  haeredibus  ejus,  aui  aliquo  rapturc,  hoc  cis 
aufercnte,  peierc  potestis  hoc  raodo  :  <  Nolumus 
vos  ignorarc  quod    clcemosyttani,   quac  nohis  an- 


lue:iiit,  nuliatenus  id  lieri  permitlatis,  iitc  psaluios  D  nuatim  iribuebalur,    acccpisiis  :  >  Quo  oster.so,  si 


dicere,  nec  aliud  divinuin  offtcium  piopter  pccu- 
iiiain  celebrarc  prxsumatis.  Deus  eiiim  exaudii 
orationem  qux  fit  cx  cliaritaie,  reprouatis  ea:n  qu<e 
p  ocedit  ex  cupidiiatc. 

CAPLT  XXI. 
Le  eleemosyuis  non  etigcndis. 
llem  omnes  elecmosynas  ^uas  Spirilus  sancliis 
grnerab.t  in  cordibus  liotninuin,  absque  inquisi- 
lioiic  ct  clcftione  vcslra  licilc  polcslis  accipere. 
Ibc  cliam  sola  r.ilionc,  quainvis  ca!tei'.x  desint  ra- 
tioncs,  c.ivcrc  debelis  ne  a  viris  ssecutaribus  elec- 
Diosyiias    quaeratis,    quia  inagis  placcbit  cis   cum 


placet  ei  quatcnus  hoc  vobis  reddai,  dale  gloriam 
Dco  :  quod  si  facere  noiuerit,  ne  rcpetatis,  id  cst 
cum  co  judicio  minime  contendatis,  sed  Deo  gra- 
tias  agite,  quia  silii  placuil  quo.i  hoc  vobis  taudiu 
permisit  habere  ;  hujusmoJi  reddilus  tanlum  vobis 
habere  conccdimus  ;  quaiidiu  pussessores  eo:'u:ii 
vobis  cos  rcddidcriiil,  accipitc  ;  cum  reiinueriiit, 
cos  patienter  dimitlite.  Vos  ergo  inemorcs  coitsilii 
Jesu  Chrlsti  diccntis  :  Oiti  auferl  quce  tua  suiit  ne 
repetas  {Luc.  vi)  ,  nunquain  cuni  viris  exterioribus 
judicio  coiitendatis,  scd  |;olius  in  paoc  pcnaaneti- 
tcs,  Dco  jugitcraJliareatis. 


(r>4)  Totuui  siiblatum  cst  pcr  Inn.  IV. 


(33    To'.i!m  Piiblaium  csi  ablii:i,  IV. 


1N9 

CAPfJT  XXIV. 

Dt  cliartii  causa  placilandi  non  habendis. 

|56)   Ilem  vobis    praecipimus,   «l  de  rebus  vobis 
datis  vel  dandis  niinquam  scriptnm   ciusa   placi- 
landi  facktlis,  nec  cliani  placiiare  praesumalls. 
CAPUT  XXV. 
Qua;  sit  claris  tio&trce  retigionis. 

Nonc  autem  vos  reddomus  securos,  si  in  Iiac 
vila  persevcrelis,  nemincm  qui  vos  audcai  Tugare 
invenieiis  :  hoc  enim  quod  vobis  diccmus  clavis 
esi  nostrs  religionis,  quam  si  bene  cusiodieritis, 
nullus  liostis  adilum  ii.veniet  pcr  qiictn  ad  vos  in- 
gredialur.  1'bicunque  jedificelis,  cui  non  proderi- 
tis,  salicm  non  noceatis,  cui  non  benefcceriiis,  sai- 
tem  raalum  non  Taciatis  ;  vobis  autcm  firmissinrie 
dicimus  quia  qui- vos  primilus  odio  babcbunt,  B 
cuin  loca  soliludinis  habitare  copperilis,  postea  vos 
diligent,  et  mulla  beneficia  vobis  coiiferent.  Hoc 
iamcn  pacto  vobis  ista  dicimus,  si  in  hac  vila  fidc- 
liter  perniauseriiis  ;  quod  si  a  Deo  recesseiitis, 
iionne  ju&tum  erit  ut  vos  omncs  pcrscquuntur  ? 

CAPUT  XXVI. 
I)e  eleemosifna  moriui  juste  conquerenli  persolvenda. 

Prxierea  si  quis  in  exlrcmis  positus  ceiisum 
suum  vubis  reliquerit,  ut  ci  bencraciatis,  et  oretis 
pro  eo,  liciie  poiestis  accipere.  Sed,  eo  niortuo,  si 
qiterelam  injurix  ab  ipso  cuilibct  illata:  vos  audire 
coniingat,  pecuniam  a  defuncto  vobis  reliciam  juste 
conquercnii  misericorditer  persolvitc,  si  tamen  \y£- 

redes  mortui  eam  rcddere  noluerint :  charitas  enim, 

C 

iiun  tfacerit  qute  lua  sunt,  ud  qiix  Jesu  Christi  {I 

Cor.  xiii). 

CAPUT  XXVII. 

Quod  Devs  humilitati  ubique   prwparet  hospilium. 

llerum  firmtter  a^serimus  quod  mulii  rouUa  luca 
miKtls  precibus  vobis  pnEsentabunl,  et  nemora 
quae  cx:eris  vcndcre  noluerint  gralis  largicnlur,  si 
in  fiujus  vilx  proposilo  huiniliter  perseverciis. 
Nam  Dcus  hiimilitati  ubique  praeparal  liobpilium, 
eo  quod  ipsa  ipsius  cst  hospiiium.  Eslote  ergo  hu- 
iniks,  ct  coelum  el  lerra  pariier  vcstruin  erit. 
CAPUT  XXVIIl. 
De  molendinis. 

(37)  Hnjus  adiniplctioiie  prx-cepli,  ne  scilicet  ali- 
cui  ol  sil  veslra  aOin.tas,  molciidina  cuin   popuio  d 
cointnuiiia  nullatcntis  liabcat  s  ;  vicinis  eienim  so- 
liu  molendina  relinquenliUus,  ci  ad  vcstra  vcnicn- 
tihus,  alii,  moleniliiia    quorunt  priura   eiisiiterunt, 
tx  vestra   afTmilate  damna    paterciilur.  Scriplum 
esi  cnim  :  Quod    libi  von  vis  (ieri,   ulii  ne  feceris 
{Tob.  IV  ;  Luc.  VI  ;  Matili.  vii). 
CAPUT  XXIX. 
Qttod  nemini  pro  tempoTalibus  seivialur. 

Cum  soli  D€o,cujns  ser\itiis  libertascst,  servien- 
dum  sil  vobis  ex  debito,  si  dalurcs  locorum  in  qui- 

(36)  Tolum  stiblalum  csl  ab  Inn.  IV. 

(31)  Tolum  hoc  capilul.  sublatum  csl  ab  Inno- 

o,.lll.   IV. 


<3S)  l;:r.oc.  IV  poiiit,  comuli    us. 


RKCILA.  ^150 

A  bus  liabilatis,  pro  cisiUin  locis,  vos  silii  dfscrvire 
postulavciiiii,  potiiisipsa  lota  vos  (3S)  jubemus  do- 
scrcre  ,  qnam  bar.  iiilei.tionc  qiiodiibet  (liain  mi- 
nimum  cis  peientibus  tribuiMe.  Aliler  enim  iion  hu 
Jos  mundi  veri  pcregrini,  sed  vrlut  ca-tori  ('ultuics 
agrorum,  iribula  debcntes  essctis  (59).  Iiijustuni 
quoque  ct  Simoniacum  esset  pro  eo  quod  qiiislib^it 
erogando  pauperibus.  Dco  obtiilit,  cidcm-daiori 
temporaliiordescrvire,  ct  uon  soli  Deo,  cttjus  amorc 
toluiu  illud  rcliquit. 

CAPUT  XXX. 
De  nemoribus  petcndis. 

Ncmus  rcligiuiii  vestrx  idoncuin,  piius  a  posse»- 
sore  ipsius,  deindo  ab  omnihus  aliquid  juris  in  co 
habeniibus,  cum  nccesse  rueiit  postulare  del)eiis. 
Cuin  vero  ab  his  omnibus  vobis  datum  fucrit,  si 
iiovcritis  aliquem  ncnioris  calumuiatoreni,  peiite 
jus  abeo,  quod  in  nemore  sc  dicil  habere,  si  roite 
ibi  velitis  aedificare.  Oporiel  enim  vos,  ui  ait  Apo- 
stolus,  cum  omnibus  hominibus,  si  fieri  potest, 
paccm  habere  {Rom.  xii) :  veruintamen  a  terra  ubi 
a'dificabiiis  aliam  melioralionem  exigcre  non  dc- 
betis,  nisi  ut  quoquomodo  tos  sustiiicre  valcai  ad 
vestiain  pocnitenliain  ibi  peragendani  :  quo  cnim 
delerior  fiieiit,  eo  diligeniius  vus  ibi  Dcus  proc<!- 
rabit,  si  ei  fiJucialiler  adhxrealis,  sicut  cnim  Do- 
niiiius  ait  :  Nou  in  solo  pane  vivit  liomo,  sed  in  omni 
verbo  quod  procedii  de  ore  Dei  (Sfalth.  iv).  Qui  ctini 
suos  iuterrogarel  discipulos  :  Quando  misi  vos  siiie 
lacculo  el  pera  el  calceamenlis,  nunquid  aliquid  de- 
fuit  vobis  ?  Dixerunt :  Nihil  [Luc.  .\xn).  Terra  qui- 
dem  respcclu  coeli  minima  esl,  et  panini  vohis  du- 
ratet  si  cam  diligerelis.  Cavctc  crgo  nc  mclius 
pro  deleriori,  hoc  csl  coclum  pro  lcira  coinmu- 
tclis. 

CAPUT  XXXI. 
De  causis  non  agendis  et  leslimoniis  non  perliibendh. 

Quoniam,  ul  ait  Apostolus,  nemo  miHtaus  Dco, 
implical  se  uegotiis  scBcularibus,  ut  ei  placeal  eni  se 
probavit  (//  Tim.  ii),  Ormissiine  vobis  prxcipimus, 
ut  nunquam  proplcr  (40)  vestra  vcl  aliena,  cuin 
aliqnoplacilare,  sivc  judicioconteiidcrcprxsuir.alis, 
nec  causas  iiec  co.^trovcrsias  alioium  in  nianu  vc- 
slra  recipialis.  Quid  pliira?vobis  prscscntibus  vel 
absenlibus,  placila  vel  hiijusinodi  connicluiisxcula- 
res,  nullatenus  agaiitur  iii  locis  veslris.  Testinioniuni 
quoque  dc  illis  cti:tm,  qux  apnd  sxciilum  vidistis  et 
audiblis  unde  conlroversia!  nasccntur,  non  esi  vc- 
Btriim  cuiquam  pcrhibere.  Mortui  enim  eslis,  et  viia 
vestra  abscondiiu  est  cum  Chnsto  in  Deo  [Coloss.  iii). 
CAPUT  XXXII. 
De  ticentia  ab  episcopo  postulanda. 

Prxlerea  sine  licentia  poiilificis,  in  cujus  dio?- 
cesi  xdificare  volucrilis,  iiec  aquani  bcncdiccre, 
nec  missam  cclebrarc  in  codein  locu  prxsumaiis. 

(39\  Hxc  qiix  Scquiiniur  snl!  ita  sunl  per  liino- 
cciil.  IV. 

(40)  Hnc  vocai.uuini  i«</rrt  subladJm  csl  r<^i' '»- 
nuc.  IV, 


nsi 


S.  STtrilAM  CltANDlMONTt.NSIS 


llot 


Ipsum  autcm  hnmililcr  cxorale,  ul  locum  ilUim  ad  A  iJeo  minuolur,  sed  scmper  a  Deo  volils  rcrtiluelur. 


consccrariiiam  ecclesiam  in  honorcm  Di;i,  ac  c<C' 
mclcrium  iii  bepultiiram  fratrum,  lempore  oppor- 
luno  visilarfe  digiietur.  Qiiincliam  decimas  lal)Oiis 
veslri  ab  ipso  poniifice,  ct  a  saccrdole  iii  ciijus 
parocliia  raanebilis,  ncc  nou  a  caeleris  earum  pos- 
sessoribus,  piis  prccibus  poslulate.  Cum  vero  vobis 
datae  fuerint,  iicquaquam  oas  reliiicrc,  vorum  eliam 
cxteris  pauperibus  ridclitir  dciictis  reddere. 

CAPiiT  xxxni. 

Quod  in  poisessione  monachorum  non  adificetur. 

Iiiter  haec  vobis  prxcipimus  ul  nunquam  in  pos- 
sesaione  monachorum  xdilicia  conslruatis.  Verum-> 
lamen  ista  non  dicimus  ut  sanclitali  monachorum 
derogcmus.  Porro  quidam  eorum  vos  multum  dili- 
gent,  et  multiplex  bencficium  vobis  impendent,  sed 
frequenter  mutantur  pastores  monasteriorum,  et 
quod  alii  iribuunt,  alii  postmodum  plcrumque  re- 
pclentes  rccuperare  volunt. 

CAPUT  XXXIV. 

Qnod  fratres  extra  cellam  non  exeant,  causa  visitandi 
inlirmos  sa:culares. 

Si  forie  paler  vesier,  vel  quislibet  amicus  vester 

sxcularis  prope  cellam  vestram  graviier  xgrotans, 

el  peccala  sua  confilori,   et  res  suas  disponere  in 

prsesentia  vcslra  desiderans,  mandel  volis  ut  eum 

visilelis,  ejus  praesenliam  nullalenus  adcaiis,  si  ta> 

men  clericos   necessilaii  suae  suflTicienies  cura  ea 

adesse  conlingat.   Quod  si  iiluc  ire  prxsumenles, 

in  ilinere  moi  ianiini,  nequaquam  Oeo  de  vobis  ra- 

tionem  reddemus  in  die  judicii  {Maith.  xii).  Quippe 

summus  Magisier    electo  distipulo,  pairera  suum 

sopeiire  volenti,  sic  ait  :  Sinemorluos  sepelire  mor~ 

tuos  iuos,  tu   autem  sequere  me   {Maiih.  viii).  Si 

quempiam  vero  morii  proximum  juxta  mansionem 

vesiram  esse  noverilis,  ejus  neces.siiati  subvcuire 

delxilis,  aliis  taraea  clericis  eis  subvenire  neriueun- 

libus.  Alioquin  morte  iilius,  morlem  aelernam  for- 

siiai!  iiicurrereiis. 

CAPUT  XXXV. 

Quod  frulres  cettas  non  exeant  causa   procurandi 
pauperes. 

Crllas  quoque  causa  procurandi  pauperes,  exirc 


Ipsc  iiamquc  ait  :  Date  el  dnbilur  vobis  (Luc.  n). 
A(lam':ri  de  vcMris  niliil  expendilis;  Dominus  enim 
vobis  aff(-rt  aiimenta,  et  idcrn  a  \obis  ftufcipit  al- 
lata.  llinc  propluln  ait  :  Qua:  de  manu  tua,  Domine, 
accepimus,  dedimus  tibi  {I  Paralip.  xxis).  Et  Do- 
minus  in  Evangclio  :  Quod  uni  ex  minimis  meis  ft' 
ciilis,mihi  fecistis  [Mailh.  xxv).  YerumUmcn  reli- 
giosis  plus  bonoris  ot  revercDliae  quam  caeleris,  ex- 
biberc  Btudcatis.  Igilur,  ut  ait  ApoMolus,  dum 
tempus  hubemus  operemur  bonum  ad  omiut,  maxitHM 
autem  ad  domesticos  fidei  {Calat.  vi). 
CAPUT  XXX VII. 
De  beneficio  pauperibiu  erogando 

Non  mcdiocriier  gaudere  debetis  quoiici  paupe- 
"  ribus  beQefcccrilis.  Domiuus  enim  banc  hu;rediia- 
tem  pauperibus  reliquii  in  boc  sxculo,  bonos  vide- 
licet  viros,  qui  cos  sibi  procurenl.  Nimirum  Deo 
gralias  agere  debetis,  cum  vobis  suos  millit  pau- 
peres.  Non  enim  tot  nuntios  invenireiis,  quos  ad 
tot  paupercs  dirigeretis,  ncc  etiam  scirelis  eos  eli- 
gere,  sed  Deus  cds  cligit,  et  eleclos  voLis  millit. 
liaque  debeiis  credere  guod  Dominus  inupes,  & 
5obis  deemosynam  poslulanles  minime  decipit, 
quia  si  nihil  adesso  sciret,  quod  eis  tribuerclis  vix 
aul  nunqaaui  fKrrmitteret,  ut  a  vobis  aliquid  poclu- 
lareiil.  Ergo  semper  eis  vcl  bonum  sermonem  irir 
buite,  si  forte  creieris  carealis.  Nam  loqui  cum 
pauperibus  est  honor  vester,  ioqui  cum  liivjiifctis 
P  plurimum  farraidare  debeiis.  Hinc  enim  faciie  de- 
decus  pote&tis  Incurrere, 

CAPUT  XXXVIII 

De  eteemcsyfia  pavperum  largius  remuneranda. 

Quod  si  iovie  pauperes  suain  parvam  eleeniosy- 
nam  vobij  siTeriint,  noliie  respuere,  sed  cum  gau- 
dio  eair.  suscipite;  verum  prxdicaiionem  quam  vo- 
bis  faclunt,  dum  vobis  eam  tradunt  diligenler  in- 
telligite,  quandoquidem  illi  qui  paupercs  sunt  sua 
vobis  largiuntur,  vos  eis  vestra,  prsecipue  si  facul- 
las  adsii,  largius  debetis  tribuere. 
CAPUT  XXXJX. 
De  mulieribus  non  recipicndis. 

Ne  mulicres  in  bac  religione  recipiantur,  omui- 
modo  prohibemus;  quandoquidemadeliciis  paradisi 


uon  debeLis,  nuilus  cnim  meliores  paupercs  valet  D  primura  bominem  mulier  iraxil,  ubi  quis  oi  rcsi- 


procurarc,  quam  Marlha  procurabal,  Deum  vido- 
licet  procurando  :  nec  tamen  Jesus  Chrislus  dixit 
Marix  pedibus  suis  assidcnli  :  <  Surgc  et  adjuva 
jllam.  »  Sed  potius  alteri  sororera  suam  niliil  agere 
roputanli  juxta  intenlionem  illius  sic  respondil  Do- 
minus  ;  Maria  oplimam  partem  elegit,  quce  non  au- 
ferelur  ab  ea  {Luc.  x). 

C.APUT  XXXVI. 

De  hospilalitale  pro  Deo  exhibenda. 
Hospilalilas  ex  charitale  hospitibus  est  exhiben- 
<la ,  quippe  colligcndo  et  retinendo  indigebitis , 
dando  et  dispergendo  abundabitis.  Placeai  autem 
Ycbis  quod  cxpendeti!.  et  dabilis  hospitibiis  :  quaii- 
\t\    vobis  hoc  placuerit,  nunquam    vobis   niiquid 


Bleie  poterii?  Si  David  mansueiissimus,  Saiomoii 
sapienlissimus,  Samson  quoque  fortissimus,  rauUe- 
bri  iaqueo  capli  sunt,  quis  cjus  blanditiis  non  ce- 
det?  Nonne,  ea  absente,  per  ipsara  a  diabelo  len- 
tatur  hoino?  Quid  ergo,  ea  prxsenie  faciet?  Hoc 
aulein  viliuin  fugiendo,  non  impugnando,  docet 
Apostolus  supeiari  (fiom.  viii).  Uoc  cliam  beatus 
aflfirmal  Cregorius,  ne  quis  post  volura  continenli* 
cum  eis  babilare  prxsumat;  slc  igilur  ab  hac  reli- 
gione  pcnilus  disjungintur,  ut  nec  etiam  labori 
fr:>lruni,  adjutorium  impcndant  pcr  diem,  ncc  posl 
so  ii=  occasoin  usque  inane  cellas  ingrediantur. 
Quinetiam  nulla  sola  inulicr,  aliqua  hora  diei  ecUa» 
inirocai,  sino  socio  qui  xlaiein  habeat. 


4153 


CAP13T  XL. 


REGLI.A.  H5i 

A  veiiire  possil,  iii  liac  rcligionc  rccipialur.  Qiicuililk't 


De  virit  alttrius  Teligtoiiit  non  recipiendit. 

Altcrius  nlisionis  viros  in  hac  rcligioiic  rccipi 
omiiiiio  proliibemus.  Nani  vcslri  morcs  ab  coruin 
moribus,  pluninum  diffcrunl;  vos  qiiippc  limum  ct 
ligiia  porlajiles.el  clibaiiuii)  calcfacionles,  paiicm  cl 
«lia  mulla  facere  consuevisiis  :  nullos  eiiini  nisi 
vosmctipsos  balielis  fainulos.  Vobis  ila«nic  l.ilia 
facientibus,  frequenler  improperurem,  iliccnies  : 
Nyin|uain  de  bujusmodi  vilibus  in  nnstia  religionc 
tractarenius.  Facilius  etiam  potest  iii  disoiplina  te- 
neri,  qui  uunquam  iii  illa  fuit,  quandn  recentcr 
sa-culum  rclinquit,  quam  revocari  ad  ipsam,  qui 
•eniel  eam  cxccssii.  hisupcr,  si  po.<ii  longum  tem- 
pus,  vesiris  perscrutatis  moribus,  ad  prisliiir«  ro- 
liRionis  babitum  remeare  vellent,  ipso  p.isiore,  " 
cujns  obedienlix  se  prius  subniiscrunl,  recipienle 
quasi  suas  oves,  et  licenter  ct  absquo  calumnia 
vestri  faccre  possenL  Unde  ne  vobis  cl  ipsis  ali- 
quod  coniinga;  opprobrium,  nuUo  roodo  rccipian- 
Uir.  Iliiic  Salomon  ait  :  Cor  ingrediens  duus  viat 
Non  hube^il  requitm  {Ecdi.  iii).  Hinc  Jacobus  ait : 
fir  dufilex  ttnitno  iiuonilans  est  iii  omnitius  viii 
tuit  {Jac.  i). 

CAPLT  XLL 
Cnjutmodi  komines  ticeat  rccipcre. 

Ouicnnqiie  sa^cubris  bomo  velil  ad  lianc  cnngrc- 
gatiuiiein  acccderc,  licet  alteri   rcligioi:i  sola  pro- 
■lissionc  sit  obligatus,  hujus  rcligioiiis  prior  licite 
poiest  eum  rcciperc,  quandiu  sxculari  veslc  indu-  ^ 
t'is  fueriL 

CAPUT  XLII. 

Cajutmodi   homines  nec   absotvendi  nec  requirendt 

siiil. 

tiontra ,    si  qnis  a   paslorc   dono  fraternilatis 

accepto  cl  cerlo  venicndi  lcnnino  conslituto,  post- 

modum  aliam  religioncm  adire  vel  iii  sxculo  rcma- 

ucre  volucrit.  pastor  ipsum  non  reqiiiral.  Quod  si 

absolutionem  promissionis  jam    factjr   postulet  a 

pastoVe,  ncquaqaam  eum  absolvat,  scd  ei  brcviier 

ita  rcspondcat :  <  Nunqiiam  a  nobis  rcquisilus  fiie- 

ris.  »   Aliter  non  absolvatur,  nec  venirc  cogainr, 

oec  a  quolibet  susceptus  rcquir.iiiir. 

CAPIT  XLIII. 


ctiam  |i'prosuni  manifesle  cogiiituin  in  nostra  reli- 
gioiic  recipi  prohibciiius.  Qtiippe  meinbra  Clnisti 
scandali7.arcl,  et  lualodiclioneni  Doiniiii  incurrerel 
diceiilis  :  Vrt'  aulem  iiomini  illi,  per  queni  scanda- 
lum  venit  {ilalth.  wn). 

C.APUT  XLV. 
De  Simonia  peniins  viUinda. 

Quincliam  paslor  huju.^  congivgationis,  seipsuin 
ct  oinnos  discipulos  suos,  ab  oinni  geiirre  Siinoni:B 
prorsns  custodiens,  et  illud  Pomini  pixceptum  : 
Gralis  acceptslis,  gratis  dale  {Matlh.  \),  rideliler 
mlimplens,  in  suscipicndis  (ralribus  sol.im  Dei  vo- 
hnitatem  ct  aniiDaruai  sulutcm  sninina  discrctionc 
considerct 

CAPUT  XLVI. 
Quod  fratres  in  cella  jieriuancant. 

Quemadmodiim  legitur  in  Evangclio,  Cliristnni  in 
montis  solitudinem  asccndissc,  nt  tentarctur  a 
diabolo  {Matth.  iv),  sic  Cbristuin  sequcnies,  ut  ci 
libcriuspcrcontemplationein  adhxreaiit,  soliludines 
ncmorum  et  absentiam  boininum  quxrunt  :  sicnt 
ncc  ipse,  nisi  devicto  hoste  a  monle  dcsccndit,  sic 
nec  cjns  iniitatorcs,  dum  sunl  in  pru^Iio  nondum 
cursu  coiisunimato,  quod  cst  omni  tcinpore  vitae 
sux  a  solitiidinc  quam  clcgcrunt  debent  abscedcrc. 
In  hoc  c:iiin  vcstra  ct  omnium  crcniitarum  vii,i 
niaxime  debct  constare,  ut  cuin  continuac  oraiionis 
usu  ct  silentio  tuinullum  s^culi  dcciinantcs,  in 
cellis  vcstris  quicscaiis.  Nam  vix  aul  nunquam 
valde  potest  cssc  rcligiosus,  qui  una  die  rccluditur, 
et  allera  discurrerc  permiililur.  Ipsi  nanique  apo- 
stoli  qui  gratia  saiicli  Spiritus  pr.T  cailoiis  abunda- 
bani,  dum  irciit  pcr  sapcuiuni  pulvere  p<^dcs  suos 
aspergebant ,  cunique  aposloli  qui  perrocti  viri 
erant,  ct  pracccpto  Dei  per  sxculiirn  incedebaui, 
pulvere  terrenjc  conversalionis  aspergeltanlur,  vos 
penitus,  qui  fragiles  esiis,  si  coiitia  propositum 
vestrum,  per  munduni  discurrcretis,  pulvis  pcccati 
macularel.  Itaque  vobis  prxcipitnus,  ue  \agari  per 
sa:culuin  praesunialis. 

CAPUT  XLVII. 
De  silentio. 
Silcntiuni  secunduin  loca  et  lempora  consii:nta 


Dt  tolitafio  cum  propria  ccUa  non  recipiendo.        D  cuslodiatur.  In  bis  autein  locis,  hoc  esl  in  cccli  sia. 


Hiijos  reiigionis  decrctum  Ci.t,  quod  qnicunque 
ad  eam  accesserit  oinnes  lcrrarum  possessioncs 
extra  des.>rat,  se  loium  pastnris  voluntali  subji- 
cieiis.  Ex  boc  iiaquc  praciipinius,  ne  qtiis  siilita- 
rius  cum  ccila  propria  rctipialiir,  scd  si  pasloris 
Toluiiias  fuerit,  aut  ipsuin  sine  cella,  aul  tcllam 
sine  ipso,  si  dare  voluL-rit  actipiat. 

CAPUT  XLIV. 

ik  ttris  iHfra  viginli  annos,  infirmantibus  ac  leprosis 
non  rccipiendis. 


in  clauslro,  iii  rcfeciorio,  in  dormitoiio,  ncc  noa 
in  his  lenipo:  ibus,  id  est  a  complelorio  iisque  mane 
finito  capiiulo,  ooiitiiiiiunt  silenlium  frntrcs  tbscr- 
vcnt  nisi  niagr.a  netc.<>»ilas,  qux  legem  no:i  habct, 
quaadoiiuc  tocijerit,  sicul  eiiini  l.^aias  leslalur : 
tulius  jus  ilia;,  t>ileuiiHin  ci  pax  {tiai.  xxxii).  Qui- 
cuiique  vcro  in  supraJiclis  lotis  \el  leinporibus 
silenlium  viobverii  ,  rcgulaii  d;..tii.liii;c  sul.ja- 
ce:il. 
Aliud  auiem  sileutii  goiuis   quod  cst  laiore  iiiii- 


Quoniam  sponlanca  voluiKalc,  ct  provida  aninii  lilia,  cl  loqui  nocossaria,  a  sinj^ulis  fraliilius  sora- 

delibcraiione   Christi  juguin   a.k-nndiini  cst,   ideo  per  el  ubLqiic  suninia  discretione  esl  obsorvaniium, 

pr«cipimus  r.e  quis  iiifia  vigiiiti  annos,  aul  hoiiio  ut  cniin  Salonioii  ail  .  .Mors  ei  vila  in  vuinibus  lin- 

i'iO;mans.  nisi  equilando  aut  pedibus  aniLalando  aua  fEccli.  .\x\vii}.  Itaqiie  si  ipse  loci  liispcnsalor, 


iir>5  S.  STEPIIAM  CP.ANDlMOMIiNSlS  Jt:« 

\elquislibclaliusfra(cr  murmiiraiu!ovel  JctralKMnlo,  A  pt^^fafa  vesira,  el    orate  pro  iiivicem  ut  talvemini 
v(«l  iiiciiliondo,  vcl  obcdienliic  rcsislciido,  vel  s:ccu- 
biria  cl  vaiia   vcrba    sxpc  rcrcrciulo,   sripsuiii  ct 
alios  corrumpal;  cx'tcri  fralrcs,  rr.iUTiia^  cliaritatis 
nllcclu,  priino,  sccuiido,   tcrtio,  iiiiim  itiile  rcpre- 


beiidanl;  quod  si  parvain  coiisuctudiuem  suam  liii- 
militer  corrigcrc  cicglcxcrit,  rcgularcm  subcat  dis- 
^ipliuam. 

CAPUT  XLVIII. 

Quod  fratret  causa  faciendi  pra:dicationem  non 
exeanl  solitudinem. 

Ileniin  vobis  prxciplinus  ne  causa  facicniii  pix- 

(licalioncin  solitiidinem   exeaiis.  Dum  ciiini  iiiaiie- 

(is  in  ereuio  et  cavelis  a  sxculo,   iunien  cst  super 

caiidclabruiii,  id  est   hoiia   vila,    qux  illucescit  fi- 

dcli  populo;  ut  enirn  beatus  ait  Gregorius  :  t  Vila 

justi,  viva  pradicatio.  t 

CAPLT  XLIX. 

Quod  fratres  causa  audiendi  pra:dicationem  eremum 
non  exeant. 

Prxterca  vobis  prsecipimas,  ne  causa  audiendi 

prse.licationcm   eremum    exealis ;    consiat    eniin 

quod  Juannes  Bapiista  mancbat  in  eremo,  dtim  Je- 

6us  Christus  praedicarct  in  tcrris,  ncc  lamen  dicit 

Evangcliuni  inde  Joanncm  cxiisse.  ut  Domini  prx- 

dicationcm  audire(.  Si  vero  Deus  vcUel  Juannein 

ad  sc  vciiire,    et   ipse  non  venirct,  in  boc  procul 

ilubio  dclinqueret,  sed  non  eral  ei  necesse  til  irct 

audire  corporaliter  sermoiiem  Jesu  Chrisli ;  nara 


B 


(Jac.  v).  PimlifJis  igilur  rationibus  vobis  prxcipt- 
nnib  iii  teliis  vcsii  is  pcrrnancre  ct  exinde  qua;  coii- 
ccssa  siiiit,  ficilicct  adjiiloriuin  vicinoruiii  cuin 
bcstiis  suis  in  biborc  vcstro,  cuni  uccesse  fucrit, 
piicrc;  vos  (aineii  liujusinodi  occasione,  cdla» 
iiiiiiqiiam  cxcalis.  Nos  ilaque,  fratres  cbaiis&iuii, 
in  soiiliitlinc  :ic  p.'uip<;riale  crcmitica  vilam  r.o- 
slram,  Deo  aiinucnic,  dnccrc  cuf^pimus,  ct  eain  in 
eodciii,  ipso  adjuvaiite,  fiiiire  dcbeuius. 

CAPLT  LI. 

Quod  fratres   in  porticum   exeunfc»  honeste  se 
hubtanl. 

Ciiin  in  ccllis  vcstris  ruclusi  fucrilis  et  soli  Deo 

adlijcicie  poleritis,  lunc  debelis  suspirare,  geinere 

et  dcllcrc  Ijni  vestra  qiiam  aliena  peccaia.  Quoiii» 

auicm  oportueril  vos  exire  in  poriiciim  causa  lo* 

qucudi  cum  veslris  visilaturibus,  laiiain  raciein  cis 

prx>iendi(c,  el  cum  gaudio  eos  £uscip  le;  et  cst  ra~ 

tio,  ut,  eis  ad  vos  de  longinquo  venienlibus  cl  pro' 

ccssioncm  suam,   ul   ila   dicara,    facicntibus,  vos 

qiioque  vcblram  faciaiis,  et  eis   boneste   obviatn 

exeaiis. 

CAPUT  LH. 

Quod  fratres  exlra  cellam  exeuntes,  duo  sinl  aa 
mittus. 

Cuni  vero,  nccessiiaie  compellente,  cxlra  ccllain 

egrcdiemini,    ul    aller  al'.eri  providcat,  tfccundunk 

evangelicam  insliluiionem,  jubemus  vos  binos  ince- 


vocem  ipsiu6  in   corde  suo  spiritualiter  audicbal,  r  tlcre.  Vw  namque  soli,  quia  si  ceciderit,  non  habet 

sicnl  idem   in  Evangelio  leslaiur,  dicens  :  Ahhcms 

sponsi  slat,  et  audit  eum,  et  gaudio  gaudet  proptcr 

vocem  sponsi  (Joan.   ut).    Taincn   nolitc  arbitrari 

quod  ego  vos  Joanni  Bapiistse  conferam ;  attamcn 

si  excmplo  ipsius    Deo  adbxseritis,   et   eremum 

cxire  nolucritis,  ipse  Deus  manebil  in  vobis,  ct  dor*« 

ccbit  vos. 


CAPUT  L. 

Qtiod  fralres  viris  exlerioribus  peccata  sua  non 
cvnfiteanlur, 

Si  qiiis  vcslrum  aliquod  pcccatum  (quod  absil!) 

incurral,  omnino  caveat  ne  cuilibct  exieriori  viro, 

quantxcunque    sanclitalis    sit ,  iliud    co.:ritca(iir. 

Quod  si  faccre  praesuraeret,  utique  inobedieus  et 


sublevantem  {Eccti.  iv).  Ncc  non  in  itincre,  cavete 
viaiorum  sociclaiem,  proul  res  exiget,  ingresslisquc 
civitatum  et  casteliorum,  ne  exlerior  oculus  videat 
unde  interior  cxcus  fiat. 

CAPUT  LIIL 
De  fugienlibus  ab  hac  religione 
Si  quis  per  diabolicara  suggesiionein  ab  hac  re" 
ligionc  corruerit,  licet  pasiori  ipsuiu  rcconciliari 
volentem,  ad  religionis  unitaicra  cum  digiia  satisfa: 
ciionc  rcduccre.  Verumtaraen  istud  inagnoperc  at- 
tendendum  est,  ul  qnidquid  inobedicns  acquisivit 
vel  aedificavit,  lolum  illud,  quamlumcunque  sit, 
sicul  res  perdilionis  abjicialur  el  rcprobelur,  nc  si 
accipiatur,  fratrcs  adtiuc  imbecilles  sumaul  sibi  in 


incredulus   essct,  el  diceret  ipsis  operibus,  nec  in  D  e.\emplum  dicenles  :  i  Quoniaiu  buic  sic  posl  lap- 


pastore  meo,  nec  in  frairibus  ineis  babeo  (iJuciam, 
quare  ab  exlerioribus  super  boc  poslulo  consilium. 
Dcus  autem  prohibet,  ne  (;uis  uniiin  de  pusillis  suis 
contcmnat  [Matlh.  xviii).  Quincllain  inullum  dcci- 
pitur  qui  se  coinquinat,  tum  sc  lavarc  oxisiimat, 
■juunique  pcccatum  confitendo  adauqet.  Yeruni  h;ec 
omnia  incurreret,  si  quis  fralruni  nostrorum  viris 
cxterioribus  peccatum  suuni  cor.rneictur  (41).  Nec 
non  et  omncs  alii  eadem  incurrnnt,  qui  posl  con- 
fessionem  peccaia  non  deseriinl.  Ergo  Deuiu  in 
sccrclo  solitiidinis  super  universis  neccssilalibus 
vestris    consulite,    Itaque    confitemini    allerulrnm 

(41)  Ab  hoc  nec  non  usquc  ad  ergo  corrcxit  la- 
DOC.  IV. 


sum  couiigii,  faciamus  ei  nos  siiniliter.  »  Quod  ne 
conlingal  cavendura  esi. 

CAPUT  LIV. 
De  cura  ctericorum  et  conversorum  (-12). 
Optiniam  partem,  qnae  a  Domino  pra'cipuc  lau- 
dalur  in  Maria,  clcricis  ab  omni  cura  tcinpoialiuiii 
liberis,  solain  injungimus  ul  dicerc  possinl  vcraci- 
tcr  :  Dominus  pars  haircditatis  mcw  (Psal.  xxv);  ct 
Iteni :  Poriio  mea  Dominus  (Psal.  cxviii) ;  cl  iteruin : 
Non  est  ceijuum  nos  derelinquere  verbinn  Dei  ct  mi- 
niilrure  vie>:sis  (Act.  vi).  Sicque  di\inis  laudibus  ct' 
conteniplalioiii  sohimmodo  iniendenles  sibi  inviccm 

(42)  Isiiid  rapilulun;  quatcnus  loqiiilcir  dc  cura 
conversorum  sQbhiium  cst  a  Juan.  11. 


ns? 


nEGULA. 


415S 


cl  aliis  fralribus,  (lclicla  sua  conlilentibus,  spiiitua- A  cniceni  porlons  Clirislum  scqni^ictur?  Qiiiii  vcro 


lia  minislrenl.  Et  ne  colloquio  sjpculariun)  aul  sol- 
liciludiiic  cxteiiorum  divinura  o(liciiiin  interrum- 
paiur,  ci  nieiis  eorumdem  saliclalis  inlcrnae  dulce- 
dinis  obiixiscalur  (quod  bcalus  Grcgorius,  sibi  coii- 
tigisse  conqucrilur),  ob  hoc  scilicel  tcmporalein 
curain  cell;c  solis  convcrsis  coiuniitlimiis,  qiii  cum 
iii  ialiorc  ct  in  cailcris  ageiulis,  aliis  fralrilius,  clc- 
ricii  vi.lclicet  cl  conversis,  non  doniiniitiono,  sed 
charilutc  prxcipianl,  cuslos  onniium  virluluui  liu- 
militas  illssa  conscrvcliir.  Qnippc  ipsc  Crealor  om- 
nium  creaturis  suis,  Marix  viilciicct  el  Josoph,  fuit 
obedicns,  dicentc  Evangclio  :  El  erat  subdiius  illis 
{Luc.  ii).  ycrumlainen  omiiiliiis,  tum  clericis  quain 
conversis,  cxpcilirct  ne  deinccps,  si  licri  posscl,  sae- 


saiicli  aposloli,  quiJ  sancti  I*alrcs  in  j^lgyplo, 
quoruni  vesligia  scqiii  dcbemns,  nisi  vigiliis,  jcju- 
niis,  et  oralionibtis  cl  laboribus  iiisistcro  ex  ntore 
postulabant?  deniqiie  (|uos  rcdditiis  aul  qiix  patri- 
inonia,  se  lotum  hosliam  vivam  Deo  quisque  sponte 
ofTerens,  sibi  ad  lixc  paranda  in  iimuuIo  rclinuit? 
prorsus  nulla. 

CAPUT  LVf. 
De  cura  infirmorutn,  'teiium  ac  debHium, 
Si  quis  frater  urgeiili  gravi  inlirniilatc.  cor.rcn- 
tum  scqni  nequiverit,  in  domo  infirmonini  rcpo- 
nalur.  Porio  cellae  dispensator  unuin  fraticm,  vel 
plures,  si  nccesse  sit,  eligal,  qui  die  nocluque  pa- 
tienler  Kgioio   servianl,   el  soli  doniuin  ubi  xgor 


ciilnin  videreiil,  quandoquideiri    illud  reliquerunt ;  B  fuerit    ingrediantur.    C;i^teri  vcro   fratrcs,  sive   ibi 


scl  quia  ncquit  lieri,  sallcin  clcricos  in  reqnie  di- 
vinx  dilectionis  voluinus  rctinere.  Coiiversi  vero 
tam  pro  iilis  quain  pro  seniclipsis,  cxcant  colloqui 
cum  gcnte  extcriorl.  Allamcn  quaiidoqne  C}?rcdiun- 
tur  clcrici,  ciiin  ibi  suiit  ncccssarii.  Magna  tameii 
est  sapicntia,  niagnaque  misericordia,  dum  in  se- 
crcio  Dei  possunt  quiesccre  ,  ul  ibi  maneant  ad 
communem  omniuin  ulilitalem.  Nain  si  mens  eorura 
occuparclur  ad  temporalia,  procul  dubio  minus 
aliis  providerenl  a^terna.  Quicunque  vero  foras 
cgrediunlur,  cavcant  ne  in  colloquio  saeciilarium 
delcctenlnr;  quo  cniin  amplius  ibi  delcclabuntur, 
c;i  inajus  incommoduni  patieniur.  Verum  si  obedicn- 


manentcs,  sive  aliunde  advenicntcs  ,  non  absqua 
licentia  dispensatoris  iniirmum  visirarc  prxsumani. 
Nam  oum  aliquis  frater,  qui  diu  in  disciplir.a  reli- 
gionis  permansit,  el  cuin  adjnlorio  Dci  cl  paslorii 
sui,  pro  posse  suo,  cavit  a  saeculo,  landem  incur- 
ril  xgritudincm,  H  lini  suo  jam  appropinqual,  tunc 
pnecipue  majori  indiget  custodia,  qiiando  anima 
ipsius  racrcedera  suam  debel  recipcre  :  velmi  cur- 
sores,  tuiic  penitus  eniluntur,  cuin  prope  locuni 
suiit,  ubi  cursus  corum  fucrit  consuminatus;  si 
eniin  prius  remanereni,  frustra  laborasscnl.  Propler 
lioc  expedil  aegroianti  discipulo,  ne  quid  de  negolio 
sxculi  audiat,  undc  spiritus  suus  cngilet  vanilaiCTi. 


tia  permitiat,  magis  desidcrcnt  in  secrcto  jugiicr  Quantoque  cum  paucioribus  loquetur  liominibus, 
permancre  qnam  foras  cxirc ;  nam  si  Deus  inlus  nou  ^  minus  est  inde  auditurus.  Oportei  autcm  euni  sciii- 
iiivenilur,  foris  absque  dubio  minime  repcrietur,      per  confortari  in  Doinino.  Ipse  quoque,  si  sapiens 


iiimirum  ipse  Deus  araicis  suis  sxpius  ei  familia- 

rius  in  secreto  quam  in  pullico  secreta  sna  reve- 

bre  consuevit  :  vcrbi   gralia,   ut  beatx  Maria:  in 

thalamo,  Joanni  Daplisla;  in  ercmo,  Petro,  Jacobo, 

Joanni  in  monte,  nec  non  eidem  Joanni  in  exsilio. 

£l  bic  de  cxlcris  inteiligendum. 

CAPUT  LV. 

De  diitributione  tictus  et  tesliius. 

Frater  qui  cellae  curam  agii,  proutres  se  habue- 

ril,  fralribus  provida  dispensalione  viclum  el  vesti- 

tum  distribuat,  illud  qiiod  in  Actibus  aposiolorum 

legilur,  attendens  :  Et  eranl  iltis  omnia  communia. 


fucrit,  dicet  loqtientibus  secum  :  t  Sinite  ine  iit 
pace  nianere,  et  juvaie  ine  veslris  oralionibus,  ut 
cor  meum  assidue  Deo  possii  adhxrere.  »  Qiiod  si 
in  cella,  quibus  indigebit  abunde  non  fucrinl,  anlo 
ecclesiaslica  ornamcnta,  servitio  Dei  deputata,  ve- 
niiR('ari  prajcipimus,  qiiam  eoriim  qux  licenter 
poslulavcrit,  inopi:im  patiatur  infirnins;  riam  ipso 
templum  est  in  qiio  Dous  habitat.  Ciimqne  paler  aut 
malfr,  vel  quislibcl  ejus  sjccularis  amicus,  ad  cuin 
ingredi  non  p(»rmiltcretur,  fialrcs  debcut  suinino- 
pere  curam  illius  agere.  Nullum  cliam  ncgotium 
religionis  comparari  valel  jegroli  servjlio,  ni&i  laii- 


nec  quisquam  egens  erat  inter  illos;  et  ditidebaiur  q  tuin  divinuin  ofliciuin. 


II 


singulis,  prout  ctiique  opus  erat  {Act.  iv).  Iiitcr  haic 
nec  ipse  dispensator  nec  alius  fratcr  sibi  lanlum 
aliquid  ad  edcndum  parari  postuiel,  nec  etiain  om- 
nibus  conimuiiiter,  nisi  solus  dispensator.  Quod 
si  quis  pelicril  omniiio  non  exaudinUir,  nisi  fortc 
xgiolet;  xgrotanli  enim ,  ctim  onini  hiiinilitaie 
sorvialiir.  Profecto  qui  divcs  cral  in  sxculo  valde 
repiehensibilis  esl  si  in  hac  pauperlalis  rcligione, 
«Uud  qiiain  paiipcrtalcm  postulet.  Nonnc  cibis  ct 
veslibus  dtlicalis  satis  abiiiidavil?  Cur  ergo  hujus- 
inodi  ainplius  desiderarel?  Pra?serlim  qiii  paupcr 
fuil  iii  sA^cuIo,  qiia  ralionc  divitias  quapieiet  in 
en  mo,  quns  iiabere  non  poloral  in  niundo?  Ad  quas 
euiiu  dolieias,  uiiusqiiisiiiic  liuc  accessit,    nisi    ut 


Senibus  qiioque  ac  dcl.ilibus  hnmilitcr  ct  solli- 
cite  necessaiia  ininislranles  :  Alter  ulterius  onera 
portate,  el  sic  adimplebiiis  leijcm  Clirisii  (Cal.  vi), 
illud  eliani  Doniiiii  prjcccpluin  lidelilcr  adiinpleii- 
tes  ;  Qua'cunque  vutiis  ut  faciunt  vobis  Itomin^s,  et 
vos  fucite  iliis  similiter  (Matth.  viij. 

CAPUT  LVll. 

De  lemporibus  jcjunandi,  lioris  reftcicndi,  et  genere 
ciborum. 

A  sancto  Pascha  usque  ad    Exaltaiionem  sancl.-o 

crucis,   l)is  in  die  ,   primo   videlicet  posl   soxI;mii  , 

et  sooundo  posl  vcspeias,  refeilionein  sol.is  suniere 

disponiinus  ,    cxceplis  jejuniis    in   hujus  leniporis 

bpaiio  eosisliiul.is,    Ycruiii   ab  E.Naltaiionc  suiiclji 


1159 


S.  STEPIIANI  CKANDIMONTENSIS 


ilCO 


cruci»  usqut,  ad  Pasclia  vobis   jcjunare    pnecipl- A  lciiliam  vobis  dicinins,  se<l  ul  fr^itf r  fmiii  iiumiii 


B 


mus,  exrcptis  dicbus  Dominicis  el  dic  Natalis  Do- 
mini.  Rursus  a  prxdicto  feslo  vcrae  Crucis  usque 
ad  initiuin  Qiiadragesimx  posl  nonam,  el  exinde 
usque  ad  Rcsurrectioncm  Domiiiicani,  post  vc&pc- 
ras  cihum  sumcre  vobis  staluiinus.  Iiem  a  fcftli- 
vilate  Omnium  Sanctorum  usqiie  ad  Nalivilatfm 
Domiiiicam,  el  a  Septuagesima  usque  ad  Pasclu», 
cibo  quadragcsiinali  tantum  vohis  uli  pr^cipimus. 
Cxlcris  vero  lcmporibus,  ovis  el  cuseis  quandoqne 
vcsci  vobis  periniltiraus  (43),  co  qnod  omnes  lam 
saiios  quam  jegrolos,  a  carne  el  sanguinc  lain  vo- 
lucruin  quam  quadrupcdum  vos  semper  abstinere 
jubemus  (44).  Veiumtamen  i]uia  ccrios  redditus 
non  habelis,  unde  refeclio  quolidiana  fratribus  va- 
leal  praparari,  nulius  aliquid  ad  veKccndum  cer- 
tis  lioris  ex  debiio  poslulare  praesumat,  sed  quae 
ct  quandu  ipsc  Doininus,  quem  soluui  dispcnsato- 
rem  vtstrum  consiituimus,  solita  pietale  sua  vo- 
I;is  ministrabil.  ciini  gratiurum  aciioiie  suscipilc. 
Quod  si  vuhis  alimcnla  plerumque  dare  distulerit, 
niliilomir.us  ci  gratias  agilc,  rccotenies  illud  Apo- 
Stoli  :  Gratias  mjenUi  semper  pro  omuibus,  in  no- 
mine  Domiiti  tioslri  Jetu  Chritti ,  Deo  et  Palri 
{F.pliet.  v). 

CAPUT  LVUI. 
De  divinis  o(ficiit. 

Uivina  quidem  oHicia  eK  ccrtis  el  sanctis  aucto- 
ribus  collecta,  quse  beatus  Grcgorius  el  alii  sar.cli 
doclores  in  saitctadisposuerunl  Ecclesi,},  cclebiarc  f* 
dignum  duxiniiis.  Dc  quibns  non  est  modo  dicen- 
dum  pcr   singula,    eo  quod  in    libris    noslris  dc 
hiijusmodi  plenius  conlinetur. 
CAPIJT  LIX. 
JDe  mutuo  fralrum  obuquio. 

Assiduc  omnes  reminisci  debelis  cui!«:ios  submi- 
nislros  veslros  cum  cxteris  inundanis  eKterius  reli- 
qiiisse.  Idcoque  opurtel  ul  aller  aUerum,  servata 
icligionis  fralernilate,  bonore  inviccin  pisevenial, 
el  ul  ^ttt  niajor  esi,  fiat  licul  jntiior ,  et  qui  pra- 
cessor  est,  ticul  minislrator  {Luc.  xxii) ,  uuusqiiis- 
que  ex  mansuetudiiie,  libenler  omnibus  desci  vial. 
Fratribus  natnquc  iii  obedienlia  posilis,  si  possibilc 
sit,  tanquam  angelis  est   ministrandum ;  credibile 


ler  cl  cx  dileclionc  famuletur  rt  obediat. 

CAPIT  LX. 
De  electione  priorii. 
Cnm  prior  eligfndus  esl,  frairr^  ct  singuli»  cel- 
lis  Itiiii  convenianl  iii  Grandimnnirm  ,  qnr>madmi>' 
duin  ad  con^entuni  bini  vrnirc  roiisueverunt.  In 
cisdem  vero  Ioc!s  remanentes,  tolius  elfctioni  con- 
ventus,  sft  pro  cerlo  conccdcrc ,  caeteris  alicunii- 
bus  ,  promitlant.  Adunato  ilaque  ronvenlu  ,  post 
invocaiiuncm  nominis  Doinini,  duodccim  fldeleb  el 
religionis  amatores,  scx  vidcliccl  clcrici  et  sex  con- 
versi  ,  ad  eligendum  priorcm  dc^igncntur ,  qui , 
posiquam  audicrint  ab  oninibus  eieclionem  snam 
a  nultu  forc  cnnlradiccndam ,  scorsum  inter  &e  de 
ea  perlractcnt.  Talis  ita(|ue  pastor  eligaiur,  qui 
aiilca  fldeJis  bujus  reiigionis  discipulus  exslilerit, 
ut  alios  ex  seipso  considcrans,  prout  opus  fuehi  , 
scial  unicuique  ulilia  providcro.  Si  vcro  inter  ipsos 
duodecim,  aliqui  iii  plcclionc  disscnscrint ,  majori 
parli  concedendum  est,  qiia».  scilicet  lidelior  saiiior- 
que  inteliigitur,  niliil  ibi  nisi  ccminunr-m  util  taiein 
coiisidcrans,  illis  dissenliciilibus  a  consilio  el  etiam 
cxtia  convcnlum,  ut  tolum  sine  eis  fial  ejectis.  Ex 
ipso  tamen  conventu  lotidcm  conciiio  adjiciantur 
quot  ejccii  fuerint,  el  decisdem,  sive  clericis,  sive 
conversis,  ut  in  duodecim  semper  rlccUo  cousi- 
stat. 

CAPUT  LXI. 
Quod  nullus  exlerior  eligatur  in  priorem. 
Neminem  qui  sit  extra  religionera  vesiram,  quo- 
cunque  sensu  vel  sanctitatc  pollcat,  in  priorem  vo- 
bis  eligere  prpRsumaiis.  Ab  bac  namque  vita  dissi- 
doret,  vosque  ad  aliud  everterei ;  unum  autem  dc 
vcstro  conventu  conlidenlcr  eligite,  qnippe  hoc 
ipsum  bcaliis  praecipit  Grcgorius,  diccns  :  Dofuncto 
pastoie  cujusquam  congrcgationis,  non  extraneus 
eiigatur,  nisi  de  eadem  congrcgatione ,  qiiem  sibi 
propria  volur.tate  ,  concors  fratrum  societas  eiegc- 
ril.  Porro  si  Deus  vobiscura  fuerit ,  ipse  vobis 
consuiet ;  quod  si  ab  ipso  recesseritis  ,  nunqiiarii 
bonum  pastorem  reperietis.  Si  vero  omnes  mali 
essetis  ,  cujug  cssei  pastor  allcr  qui  succederet , 


si  nullum  inier  vos  bonum  inveniret?  Quemcunque 
est  ciiim  cos  sine  dubio,  si  in  bac  perseveraverint,  D  pastorcm  babeatis,  sapiens  erit  si  tamen   ab  hac 

vita   non  declinet ;  si  ve.^-o  (qiiod  absil !)  ab  ca  re- 


forc  salvandos,  sicque  parcs  angelis  futuros.  Porro 
si  cuilibet  absurdum  et  incorsveniens  videali;.!-  dici 
tanquam  nngelis,  cuni  homincs  sint ,  et  utlquc  pec- 
catores  ,  dicatiir  cxpiossius,  non  soluni  tanquam 
sngclis,  scd  ctiam  quasi  Deo  iii  laliLus  :  namqiic 
pcr  propbciain  su  Dcus  b.'ibilare  asseril ,  dicons  - 
Ceelum,  id  c^t  aniiiia  jnsli,  milii  sedes  est  {Isai. 
Lxvi) ;  et  in  Evangelio  :  Quod  uni  ex  minimis  meis 
fecistis  ,  milii  fecislis  {Mallh.  xxv);  et  ilcrum  iii 
Psalmo  :  Eijo  dizi  :  Dii  esttt  et  filii  ExftiAi  om- 
nes  {Ptal.  i.xxxi).  Uxc  antcm  non  proplcr  extoi- 

(43)  Innoc.    IV  addidil  exceptis  omitino  debilibi(s 
el  wgrclis. 

(44)  liiiioc.  IV  sustul  t  ab  hoc  vcrbo    Verumta- 


cesserit ,  ipse  procul  dubio  analhema  erii,  et  qiii- 
cunque  ei  consenserit.  Ilerum  robis  prxcipimus  , 
ut  pasior  vesler  (21)  nuiiqiiani  abbas,  sed  tanluiu 
prior  nominctur.  Quin  eliam  «(uemlibel  cxlcriorcm 
veslri  pastoriseleclioni  nullatenus  inlercsse  pcrmil 
tatis. 

CAPUT  LXH. 
De  pastoris  siabHilate. 
Rursus  paslor  vobter  omniiio  cavt^ai,  ut  clausu- 
rain  Grandiinoniis,  nunquam  nisi  necessitate  inevi- 

tamen  usquc  ad  yniius  aliquid. 
(2!)  lloc  correcluiii  fuil  per  Joanncm  XXII. 


IIGI  AEGUIA 

(abili  coactHS,    eprcdialur.    Scial  autcni    firniiler,  A 

quaiiiiiu  calena  Clirisli  r»  lij;alus,  pcr  s.Tcuhiin   ire 

i)Olu«rit ,  quod  nullus  ex  tliscipulis  suis  aiideltil  ei 

inobediens  esse,  noc  in  qualiliot  cclla  sua  ,   contra 

prsceptum    suum    mancrc  ;    nam    ipsc    Dominus 

rujus  amore  pastor  vinclus  fuerit,  discipulos  eliam 

vinctos  leneliit.  Si  forie  (quod  al>sil!)  pcr  saeculum 

abire  cotperit,  valUc    pcrtimescimus ,  quod  omncs 

vos  cnm  pariier  fcqucuics  ci  praccepla  sua   con- 

temncntes,  .inobedienliam  incurrctis;  ipse  vcro  lio- 

noreni    deinceps    non    lecupcrabit  .  qucm  coram 

Dco  c(  bominibus  habebai  dic  qua  claustrum  suum 

e^rediens,  coiilra  votum  suuin  ,    per  sxculum   ire 

pncsumpsit.    Ilinc  dc  scipsu  et  cxleris  Lcclcsix 

pastoribus    beadis   jit  (•rcgorius    :  <  Nos  siimus  , 

fratres  chari.ssimi,  nos  sunius    lapidcs   sanctuarii,  B      Vos  ilaque,  fialres  charissimi,  in  piaedicjis,  coii- 


Hl>) 

CAPUT  LXIV 

Quod  relicta  )ion  recupcrenluT. 
Pioposilum  ct  prxcpptiim  nostnc  reiigionis  cst, 
ut  ccclesias  ct  res  ad  eas  perlincnlcs,  ct  quoslibet 
lionorcs  qui  snnt  exlra  rcli;^ionem  iioslram,  nec 
non  (45')  terras,  bcslias,  decinias,  ccitos  reditus, 
fora  ,  nundinas,  visilalioncm  cognatoruin,  causaSf 
si\cjudicia,  tam  pro  noslris  quatn  pio  aiienis , 
quxstum  ctiam  quandiu  una  dic  qMoquoniodo  vi- 
verc  polcrimus,  et  cactera  quae  ainore  Dci  rcliqui- 
ni«9,  nuiiquam  rccupcrcmus,  scd  potius  in  crcmo, 
tanqunm  niorlui  et  abjccti  a  inundo,  usquein  riiiein 
persevercmiis. 

CAPUT  LXV. 
De  perseveranlia  in  ivpradiclis 


qui  apparcre  sempcr  dcbcmus  in  sccrelo  Dei,  quos 
nunqi;am  nccesse  Cal  foris  cof.spici.  i 

capi:t4.xiii 

Quomodo  prior  erga   $uos  cogualos  te  habeut 

Iteni  quia  carnalis  cognaiorum  arTectus  ,  pleros- 
que  reiigiosos  ab  aaiore  divino  plurinuim  re\ocare 
ei  bona  Eccicsiaruai  valdc  solcl  dissiparc,  hujus 
religionis  prior  onmmo  caveai,  ne  propriis  cogua- 
lis,  exceplo  hospitalita<is  bcncliciocl  quolibel  par- 
▼i  prelii  munusculo,  aliquiJ  largiatur. 


stanter  pcrscverate.  Quod  si  paslor  vestcr  ab  hac 
via  veritalis  vos  ad  aliud  evcrtcrc  conabitiir,  ncc 
vcstris  consiliis  ullomodo  aciiuicvcrit,  bxc  institiUa 
dcserens,  cx  auctoritate  Dci  vobis  confidenlcr  pra;- 
cipimus,  quatcnus  ipsum  sicut  apostatain  poiius  a 
vesira  socielatc  penituscjiciatis,  quani  propler  eum 
ab  hac  via  deciinetis.  Hiiic  ipse  Dominus  in  Evan- 
gclio  prspcipit,  dicciis  :  Si  oculus  tuus  scandulizut 
le ,  erue  eum  el  projice  abs  te  {Mallh.  v).  Quisqui» 
igitur  in  hac  viia  sanciitaiis  usque  iu  fineni  (i- 
dcliter  pcrseveraverii ,  procul  dubio  salvus  erit. 
Amen. 


SEQ13ITUR  COiNTmMATIO. 

Tf  aulem  pTOsdicta  Heguta  perpetuis  temporihus  illibata  consistal,  ipsam  prout  ab  eodem  Vrbano  prcede- 
cetiore  noslro,  ut  superius  diximus,  correcta  esl,  auctorilale  apObiolica  coujirmamus  et  prcesentis  scripti 
patrocinio  comniunimas,  slaluentes  ut  nulli  omnino  hominuni  omiiium  liceot  hanc  paginam  noslrw  confir- 
maticnis  infrinqerc,  vel  ei  ausu  temcrario  coniraire.  Si  quis  auter.:  hoc  attenlare  prwsumpseril ,  indignatio^ 
lum  or^inipotenlis  l'ci  et  DB.  aposlolorum  ejus  Petri  et  Pauli  se  noverit  incursurum. 

Dalum  Laierani  v  Kalend.  Jul.,  ponti/icalus  nostri  anno  u ,  anno  Uomini  1188  (iG). 


(45*)  Terras,  etc.  sunt  sublata  pcr  Innoc.  IV. 

(46)  Scienflum  cst  quod  ipsa  Reguia  a  sancio 
Slephauo  coiilessore  dicli  ordiiiis  insiituiore  edita, 
a  multis  s-JHir.iis  pontilicibus  visa,  approbata,  cor- 
repu,  mutaia  el  modikcau  fuil,  ut  apparci  in  his 
q«je  subsequuntur. 

Adiiaiiub  U\  approbavii  eam  au.  115G. 

Alexaiidi^i   111  apprt^bavit  aono  1174 

Lncius  UI  i«nnrv  1182. 

Urbanus  111  approbavit  el  aliquid  in  ea  addidit 
anno  <18*i. 

CliMu-iib  11)  illam  vidit  et  integram  approbaTit 
«niio  1188. 

Cutlesiinus  III  eam  vidit  et  priinus  io  illa  aliquid 
DiuiavK,  nniio   llOl. 

iiiiioccniius  111  aiiquid  mulavii  et  correxii  anno 
liUi. 

ilonoraius  111  aiiquid  iDodifitavit  et  correiit  anno 
I»I8. 


C  Gregorius  IX  aliquid  modificavit  et  correxU  anno 
1234. 

Sed  inter  oeteros  Innoceniius  IV,  qui  in  ccncilio 
Lugduiiensi  anno  1247,  toiam  Regulam  legit,  cor- 
rexit,  et  in  melius  mutavit,  primo  sustulit  in  i  cap. 
h«c  verba  el  caeteru  hujus  religionis  institula,  et  in 
eodcra  i  addidit  ea  in  his  quce  ad  commodum  et 
uliliialem  domus  pertinenl;  sustulit  praeterea  toluin 
caput  4,  6,  7,  9  el  muila  alia  sublaia  et  corre- 
cia  Bunt  ab  codem  papa  Innoceniio  IV,  ui  noiatuni 
est. 

Clemens  V  aliquid  addidit  et  mulaTil  Avinioni  sub 
anno  Doniini  1506. 

Et  etian»  Joannes  XXII  qui  Avinioni,  anno  1317  , 
staluil  inler  ca;iera  in  Hegala  pradicu  corrigendo, 
ul  inouasterium  Graiidinioniisquod  ipsivis  ordinis 
caput  csse  dignoscitur,  gubernari  jam    soliluia  per 

firiorem,  ex  nonc  in  anica,gubernaretur  perpetuis 
uluris  lemporibus   per  abbatem  ,  el  formain  eie- 
aioois  reverendiiisimi  gcueialis  inutavii. 


PiTaot..  CCiV. 


87 


STEPHANUS  DE  LICIAGO 

CRANDIMONTENSIS  PRIOR  QIIAUTUS 


NOTITIA 

[CaU.  Clniil.  nov.,  tom.  II,  col.  Ci8) 

SlepbanusII  de  Liciaco,  Lemoviccnsis  »)airia,  sub  cujus  moderamine  ordo  in  domibus  p!urim;im  di- 
«atalur.  Hiceliani  gesta  Slephani  corifessoris  conscribi  ac  recitari  fccil,  ul  nout  Chron.  GraiKjini.,  ubi 
dicilur  discretus,  largus  in  eleeraosynis,  potens  operc  ac  sermone,  in  oratione  devotus,  in  jejudiis  assi- 
duus,  qui  gregi  feliciter  prxfuit;  morliius  esl,  ut  arbilranliir  1161,  iii  Non.  Januarii.  Hahel  illu;l  epitn- 
pliium  :  Hic  jacet  domnus  Stephanus  quartus  prior,  oliva  fructifera  in  domo  Domini,  vixit  in  prioraiu 
xxiii  annis :  ila  Pandullus  de  Garda  et  Joannes  lEvesque.  Ipsius  tenipoie  Henricus  II  rex  Aiijjlonnn 
nionasierium  Grandimontense  iocuplctavit ;  regum  quo^ue  et  piincipuin  inunificeiitia,  in  variis  p.niibus 
conslruebantur  cellae  aut  prioralus,  qux  Grandimontcnsi  Ecclesiie  malri  subjiciebantur,  oro  faina  picta- 
tis  frairum  hu<us  coenobii. 


DIGTA  ET  FACTA  S.  STEPHANI  DE  MURETO 

AUCTORE  STEPIIANO  DE  LICIACO. 

(Yide  supra  coL  1071  ad  calcem  Vitje  S.  Stephani  de  Murelo  auclore  Bernardo  Itherii,  Confer  D.  Marlenii 

Adraonitionem  Yitie  S.  Stephani  pra?lixara.) 


PETRUS  BERKARDI 

ALIAS  DE  CORILO 

GRANDlMONTENSIS  PRIOR  OUINTUS 

NOTITIA 

ifiall.  Christ.  nov.,  lom.  II,  col.  6i9) 


Petrus  Ili   Bernardi,  de  Boschiac,  oriundus  ex  A  cata  est  ccclesia  B.   Marise  Graudimontis   iv  bcp- 

nobiii  faroilia,  frater  Bernardi  Airacrici  de  Br^,  ut  temb.  consecranle  majus  templuin   Petro  Biluri- 

scribilur  in  quodam  libro   antiquo  S.  Martialis,  censi  palriarcha,  astantibus  Berirando  Burdega- 

elcctus  VII  Id.  Februarii  ejusdem   anni ,  de  sua  lcnsi,  Geraldo  Leinovicensi,   Engolismensi,  Cadui- 

clectione  cerlura  fecit  Hcnricum  II  Angliae  regem,  censi,  Sagiensi,  et  aliis  ponlilicibus.  Isie  totum  re- 

qui  eidem  scripsit  anno  regni   sui  septimo.  Ilic  fcciorium  abbatise  cum  tesiudine  lapidea  de  novo 

prius  miles  uxoratus,  posi  coenobita,    ac  denique  piieclare  instauravii  :   item  ecclesiain  perfecil  ex 

prosbyter  ordinatur;  vir  religiosus  vita  etmoribus,  parte  capitis  usque  m\  ingressum  cliori  clericorum, 

vitiorum  hostis  rigidus,  ac  decessoris  sui  virluluni  qU'«  aniea  inclioata  fucrat,  et  facia  a  parle  infoiion. 

egrr-gius  imilalor   :   quK  et  plura  encomia  de  illo  ^<»  seclenle  lit  quxuam  traiii.Laiio  corporis  beatiss. 

aieraorantur  in  Chronico  Grandim.  Anno  liU5  di-  St-^jdiani  ^.  cbrslro  ;n  occlcsiam,  prxsenlc  Geraldo 


!4C5  PETRI  BtUNAI\Dl  GRANDIMONTENSIS  EPISTOL.C.  IIG'3 

Lttnovicensi  antislilc  in  crastino  Nalivil.  B.    Joan-  A  rura,  vixitque  ad  annum  saUcm  H9i,   u(i  probznt 
nis  Bapiibix    prxciirsoris  Christi.    Dignitaie   siia      ejus  epistoian. 
oessit  circa  an.  1167,  factus  corrcctor  Vincenna- 


PETRI  BERNARDl  EPISTOLiE. 

(.Marten.,  Thesaur.  Anccdot.,  \,  454  el  scqq.) 


Pelrut  Bernardi  electut  pnor  Grandimoniemit  si- 
gnifical  Ilenrico  regi  Anglorum  tuam  eleclioiiem 
cui  invitut  comeusit. 

(A1J110U6O,  Fcbr.) 

PraeccHoniissiiuo  principi  D.  HtNnicv  Dei  gratia 
.Anglorum  regi,  duci  nostro  Aqnilanico,  niagniliceii- 
(issimo  panperum  Graiiiiimonlensium  nutriiio,  fra- 
ler  Petris  Deb>ardi,  clecliis  prior  Grandimon- 
lonsis,  sed  pcccalor,  quidqnid  valci  oratio  pocca- 
toris. 

Sanclus  Spiritus.  qiii  ubi  vult  spirat,  aon  e\  ope- 
ribas  jnslilij^  q\ix  fecimus  nos,  sed  secundum  mi- 
sericordiam  suam  magnam  nos,  iicci  indignos,  ele- 
git  in  visibilcm  famuiorum  snorum  Grandimonlon- 
sium  duclorem.  Ingcnne  fateor,  non  ahsqne  coii- 
tradiclione  electioni  huic,  quanquam  canonic»,  ine 
«ubscripsissc,  et  adhuc  propter  duo  repngnarein. 
Primo,  nisi  in  Domino  conGsus,  et  in  poleniia  ma- 
jestalis  ejus  sperarcm  cumdem  principalem  ,  qui 
coepil  in  nobis  opus  boniim,  prorecturum,  iia  ut 
bonas  faciam  inchoalu;  perfectionis  vias  meas  et 
siudia  raea,  meliorcm  csse  me  dcicctando,  quam 
aliiorem.  Secundo,  iiisi  eimdem  eleciionem  Deo  et 
legiae  vesirae  celsiiudini  gratam  declarassent  fratres 
mei,  nunquani  lanti  ofTicii  habcnas  accepissem. 
Domine  nii  rex,  farlum  cst,  ut  impcravit  Deus  ; 
onGrmct  in  omni  opere  boiio  il!e  qui  Pater  noster 
cst,  ct  nos  opera  manuum  ejus.  Ulinam  siculchar- 
tam  nunc  prapscniem,  ila  et  nieam  libi  nienlcm 
posscm  exponere!  0  si  legrre  posses  in  corde  moo, 
quod  libi  de  amore  tuo,  suo  digiio  Deus  inscribcre 
dignalus  esl !  Profccto  cognosceres  quod  nulla  lin- 
gua,  licel  erndita,  se<l  necstyliis  sufCciat  exprimere 
qux  in  tabulis  cordis  carnalibus,  Dci  Spiritui  pla- 
cuit  imprimere.  Memoria  memores  sumu<:  benefi- 
cicrum  vestroruin  inenarrabilium,  sed  el  ubiquc 
prsedicabo  quod  mullam  invenerirous  semper  in 
oculis  vcstrae  majesiatis  familiaritatem,cum  famiiia- 
riiate  grailam,  tum  gralia  suaviiaiis  abundaniiara, 
de  quibus  sine  dubio  merces  vestra  mulia  est  in 
cociis,  illo  in  Evangeiio  promiltentc,  qui  Gdelis  in 
oninibus  verbis  suis,  ef  judicante  sibi  faclum,  quod 
uni  cx  minimis  suis  facium  invcniiur.   Ergo  erga 

(I)  Corrcclores  in  ordine  Grandimonlcnsi  dice- 
hanmr  snperiorcs  nioiiasteiiornm  ad  distinctioiiem 

priori'*  Crandiinontciisis,  qni  solus  piior  diccb:it'ir 


B  sccpirum  regni  lui  volunialem  bonam  ex  debito 
coiiservantes,  parem  a  sacra  vcstra  celsiiudine 
suppliciler  reposcimns.  Niliil ,  falcor,  in  dcscrto 
possumus,  al  niodicum  hoc  qnod  valenius  corair 
Deo  prjppotenli,  in  cujus  manu  sunt  omnium  po- 
lcstales,  pro  vobis  regioque  sanpninc  vcstro  iinpen- 
dimus,  nl  virtutum  oninium  pcioipias  incremenla, 
et  ad  eum  qiii  via,  veritas  et  vila  esl,  graliosus  va- 
.'cas  pervcnirc.  Hanc  pro  vobispioscp.uemur  obse- 
crationcm  in  vcslro  Grandimonte,  ab  lioc  primo 
cleciionis  noslrae,  ul  latorcs  pra;scnlium  nolum  fa- 
cicnt. 
Daliim  iii  Grandimonic,  mcnse  Fcliruario. 

II. 

_  Resciiplum  Heurici  II,  Amjlormn  regis,  ad  Pclrum 
Ihrnardi,  prtorem  Grandinioitteusem.  —  Crntam 
liabel  ejus  electioncm  ^  ejusque  se  precibus  com- 
mendai. 

(AnnoUeO.) 

Religioso  sacordol?,  et  excelso  in  Veibo  gloria;  , 
P.  Pelro  Ber.nardi  ,  prlori  fratrnm  nostrornm  do 
CrandimoMte,  justa  dcsidcria  principis  Christiani , 
Hesricis,  Dci  graiia  Anglorum  rex,  filius  et  fiaier. 
Bonus  homo  de  bono  cordis  sui  Ibesauro  dno 
protulit  bona.  Prinium,  quando  assensum  praebuisti 
tu«  elcclioni,  quam  credimus  factam  esse  a  Deo, 
quia  tantocorreclorum  (I)  et  curiosorum  consensu, 
mi  coiicessu  cclcbraiam  fuisse  accepimus  ,  sicut 
vfojtri  retiilcra».  Secuiidum,  cum  memoriain  in  tuis 
l^  prccibus  continuam  repromisisti.  Salis  csl,  si  fiat ; 
(iel,  credo.  Ai  continuetur  per  orationes  vestras 
iiiuitnm  spcramus  in  Domino,  et  in  potcntia  ma- 
jestalisejus  ;  ncc  parvipendimus  orationes  vestras; 
iiant,  precor,  sine  interm.ssione  in  ecclcsia  vcstra 
ad  Deum  pro  iiobis,  ad  solaiium  vestrum,  ct  jn- 
cundum  diem  adventus  vesiri  in  sedem  prioris 
generalis.  Hisce  paientibus  noium  vobis  facimus, 
nos  recoidari  adhuc  hodie,  quod  hostiae  cauda  ct 
caput  Deo  debebaiur;  non  incipimus  vobis  benc- 
faccre,  ut  vos  de  nobis  bene  merilos  abjiceremus; 
tunicam  ccclesiae,  Dei  gralia  jam  polymilam,  cura- 
mus  faccre  et  nlarcm  ;  taalummodo  pro  meorale, 
el  ilc  temporalibus  niliii  soJliciti,  Dominus  provi- 
debit  pcr  maiius  nostras.   Regium  aiiesior  pecius, 

postqiiam  vero  abbalis  titulo  insignilus  csl  ,   U6U 
amplius  correcioies,  sod  priores  a;ipeilati  stuiU 


ii«7  rKTRI  lilCUNAKDl  (iRANniMONTr.NSI?.  flOS 

providco  in  conspoctu,  cl  ulinain  senipcr ,  lU-gcni  A      mpcr  worle  saucH    Thcvio'  Cantuaiiemit  arcki- 
ca'li  et  Ifrrx'  iiniiiorlakiT!  ,  nvriiiiii  noljis  iii  lcria  tpticofn. 


(lonnssc,  (lonalMnnn  ol  in  (o-Io,  si  qiioil  dc  ado- 
r»n(Ia  dfxKTa  cjus  arccpiimis,  joslc  ct  sapienlcr 
a  ImiiiistraviMimus.  At  qiiis  pnlas  csl  (iildis  s«}fvn« 
ct  prudcns?  riinain  i-ic  appa  cam  iii  conspcclu 
cjiis  ,  ut  cl  liU;  fiJelilcr,  ct  ilii  fclicilcr  ict;nare  pos- 
ninius.  Scd  cl  hoc  spcranius,  si  bonorum  vcsiro- 
ruiii  spiriluaiiiim  pnrlicipcs  nos  cniciontrs.  inclinn- 
vcritis  ad  nos  inngnain  iTiiscriconliaiii  Rcpis  rcguin 
cl  homini  domiiiaittiiiin. 


(Anno  n7l.) 

Fidcli  Bcrvo  Cliri.sli  ct  pnidonli  Pal  i  D.Tclro 
Br.h^iBDi ,  nostro  fialii  ri  corrcctori  dc  Vince/inis, 
l)Oiium  antmnm  ci  rcspirure  in  niiscricordia  Dci, 
fraler  Willeimcs  prii^r  qrncralis. 

Crucnto  revercntli  Pairis  Cantuariensis  orcasu 
quid  lurliaris.  el  co^ilationcs  tux>  ascendunt  in  <or 
iiMjm  ?  Si  manum  aut  consilium  parricidis.suadcii- 
tc  (liabolo,  prscslilisscs,  conlrislari  debcres  tristitia 


Dalum  Londini  pcr  inaniis  ma^istri  Tliomx  ('2)      (ju.x    salulcm    opcratiir.    Plaga    sane    ciudclis  et 

cnicnla  vcliemcnlcr  inflicla  csl  Ecclcsia  sanclac 
Dei  Im  internccionc  sancli  primalis.  At  qiiij  rcme- 
dii?  Non  tam  dcplorandiis  qiii  iiisons  occidit,  quam 
qiii  occidit.  IiitiTcinpto  nianel  corona,  intTcmpiori 
gelicnna,  qiisc  immane  os  jamjain  apcruil  ut   de- 


cancclhuii  noslri,  mciisc  Mailio,  rc^ni  nostri  vii 

ill. 


Fftisloln  Pelri  Bcrnardi  Vntcenarum  correctoris  nd 
Cuillelmum  prioreni  Graudimonleniien).  —  Awiun- 
liai  ei  necem  sancii  Thomw  Canluuricnsis  arcli- 
episcopi. 


B 


(Anno  H71.) 

Rcverendo  Palri  Gcili.elmo  priori  suo  gcncrnii, 
fraler  Petrus  Bernardi  e.xgcneralis,  meliora  quaiu 
novit. 

Anglorum  rcgis  quid  faciemus  aninue,  oliquando 
sorori  noslrae?  Denigrala  est  supcr  carboncs  cx- 
slinclos  facies  ejus.  Hcu  !  qui  nostras  fun(iat  ec- 
clesias,  Ecclesiani  Canluarienscm  violavit.  lleu !  si 
scires  quod  novi  el  portenli  fert  regis  Galliarum 
aula ,    obstupesccrcs.  Nam  et  coeli   obstupescunl 


gluiiat  vivum.  Quol  patcrnilali  lua;  retuierc  ,  illu- 
strissimum  Anglorum  rcgcm  lioc  flagitium  perpe* 
irasse,  dirticile  mihi  persuadcrcm,  nisi  narraniium 
dignitas  ilitercederct.  Quod  si  ila  est ,  rcs  nia:« 
cedit  ipsi  regi,  ct  nobis  famulis  ejus ;  non  tamen 
hac  re  desperandum,  sicut  calamiis  quassattis  non 
conlerendus.  Noli  turbari  qnasi  fecisses  ;  jiistitia 
justi  lil>erabit  eum,  impius  autcm  in  sua  iniquila'.a 
corruet.  Si  bene  egeris  ,  rccipics.  Haud  secus  ac 
lepra  corpori  adhaeret  quod  foedat,  ita  culpa  ipsi 
operauli  iniquitalcs.  Impielas  impii  erit  super  eusn. 
Justus  filius  noii  morictur  in  iniquitate  patris  sui. 


«uper  hoc  cum  exprobraiione  super  legaiione  no    C  sed  vita  vivet.  Filius  non  portabit  iniquiiaiem  pa- 


sira.  Scripsere  luni  cxcellcntissinius  princeps  ei  re- 
vercndus  Pater  doiniiuis  ilcnricus  de  Francia,  regis 
Francorum  germanus  frater,  du.\  et  archicpisco- 
pus  Remensis,  lum  R.  R.  palcr  Guillclmus,  Seno- 
nensis  arcbiprsesul,  llcnricum  Angliae  regem  inter- 
emisse  sanaum  Thomam  Cautuaricnsem  archi- 
episcopum.  Obdormisscm  ulinam  solito  profundius 
quaado  et  sanclissinnis  papa,  et  revcrend:  Gallia- 
rum  aniiiistes  me  ad  eumdem  (3)  Hcnricum  mise 
ruul  cum  domno  priore  Carlhusiae  de  Monlc-Dei. 
IJiinam  rcliquissenl  nos  in  solitudmibus  erranics, 
absconditos  in  cavernis  et  speluncis  lerrse  Gran- 
dinionlensis!  Vide  quantum  pietatis  infuiulal  in  cor 
nienm  impietas  tanta.  Jam  stylus  noster  submer- 
gitur.  Vale  el  mecum  scribcnte  scribas  ad  eumdern  D 
rcgem,  si  forle  audial  et  convertalur.  Precor,  fiat 
oraiio  sine  intermissione  ab  Ecclesia  uoslra  ad 
Dcuia  pro  me  pcrturbalo. 

IV. 

Epittola  Cuiltelmi  prioris  Grandimonlensis  ad  Pe- 
irKm  Derunrdi  correclorem  Vincenarum  ,  olim 
priQrem    Grandimonlensem.   ~-   Conselatur   cum 

(5)  Is  cst  Thomas,qui  poslca  arcLicpiscopus  Can- 
mariensis,  et  martyr  exstilit. 

(5)  Ex  hoc  loco  et  allero  epislol,'»  ejusdem  Petri 
Bernardi  ad  Henricnm  regem  paiet  auclores  rc- 
concilialfonis  sancli  T.iom*  Cantuaiiensis  aiclii- 
episcopi  cum  rege  Anglonim,  fuisse  Pcirum  Ber- 
Tiardi  Grandimontenscm    et  SimuneMi    Can'iUbi;e 


tris,  nec  tu,  charissime  Pater,  fiiii  tui  regis  Anglia;, 
si  veruni  sit  qtiod  adeo  ei  ingenitoe  jusliliae  cblitus 
fuerit.  Ul  libi  complaceat  anima  mca,  scribam  ad 
eum;  sed  epistolam  futiiram  crcdo  infirmam,  nam 
coram  eo  non  simi  vir  magni  meriii.  Faciam  tamen 
lubens,  ui  reveriatur  ad  Dominum.  Piurimum  tri- 
b-.iit  saiicl.-e  tua^  eioijnentiap.  F-rgo  ab  industria  tna 
devote  convenicndus,  paihciice  admonendus,  soUi- 
cita  fxhorlaiione  in  Clnislo  Jesu  suscitandus. 

V. 

Epistota  Cuillclini  de  Trahinac,  prioris  Crandimon- 
tensis,  ad  Henricuin  II  Anijlormn  regem.  —  De 
Jiece  sancti  Tlwmoi  Caniuariensis  arcliiepisLopi. 

(Anno  1172.) 
Salutcm  in  eo  qui  dat  salulem  reg  biis,  Hk.irico 
Anglorum  rcgi  graviter  laboranli,  praeserlim  in  in- 
leriore  honiine ,  frater  Gi'ii.LELifi;s  de  Teiahinac 
conicrrilus  iii  Craiidimonte  veslro  prior  cl  pec- 
calor. 

Hcm,  dominc  mi  rcx  ,  quid  est  quod  aujio  de 
vobib?  Nolo  vos  ignorare  quod  a  dieqiia  didicimus 
vos  lelhaliter  cccidisse,  operarios  remisimus  de\o- 
tionis    vcslra^    seiiiiicantes   ecclesiaro  domus    tu» 

Montis-Dci  priorcs.  Quoi  anctores  hactenus  latiiit, 
Hinc  colliges  (jnanlum  possiiit  homines  mundo 
mortui  et  in  claii.stri  tumulo  sepnlli,  id  nimiruui 
qiuul  i!Oc  sunini  ponlifioes,  nec  regcs  poiuere ;  et 
qd.u.i  iiniiuMili)  a  sajculaiibus  ii;uli!es  homiues  Ui- 
car.tur  viri  ivlij^.idsi 


r-69 


KPISTOL.C. 


«170 


CraiiJlmonlis,  iie  iii  ullo  locnin  paillcipescsscmus.  A  ^e  sola   mami   cjus.   Animain  scpaiari  a  corpore 


Cunsiilerata  si(|iiii:!ein  rcpx  vestrx'  iii;ij(  staiis  iii- 
geiiila  bonitate,  el  collaia  cx  a(l\cr$o  cum  horreniii 
parr-cidii  criniine  quo  accusaris,  non  potuil  lioc  de 
te  sibi  suadcre  aiiiina  nica.  Quo.l  si  insoiis  ,  Ueu 
l^ratiis,  <]m  deJit  nobi»  faniulis  Ittis  dosideriuni 
4-«>r<lis  noslri.  Si  aiilem  proxinius  ol  parliccps  ef- 
fusi  sangiiiiiis,  altende,  nec  remnncas  intirinus  io 
lulo  tanti  rcaliis.  Plane  iicsciiis  siini  iilruni  to 
conscio  Lam  pessimum  faciiius  desigiialuin  fucnl 
uecite.  Scribo  autein  tibi ,  non  sine  timoro  cl  pa- 
vore  ;  8i  eiiim  laiiti  ciimiiiisrauior,  nc  dicain  auctor 
eMcs,  noliem,  nec  auderem  ii  cum  agerc.  Qnod  si, 
laio  nescio  quo,  l!lud  evcnerit,  doleo  saiic  supor  le 
et  mortificata  bona  cpera  tua  ,  quoniam  scriptum 
est  :  Si  aveTterii  se  juslus  a  junilia  sua,  cl  feceril 
iniqitilalem,  omnes  juslHiiB  ejus  quas  fcceral  non 
recordabuntur  (Etech.  xiv,  26).  Nullum  jus,  sed  nec 
imperium  lcneo  in  voluiitotcm  tnara  ;  et  licei  lia- 
bercm,  niillo  inodo  cogerem  te.  Ingeiiuus  csl  enini 
liomiiiis  animiis,  maviilt  diici  quain  trnlii.  Sed  si 
quid  valct  coram  ic  peccaloris  oratio,  prccor,  noli 
penlerc  fruclns  bonorum  operum  tuorum,  noli 
perdilam  nogligere  animam  tuain,  pro  qua  Cliristus 
ntnrtuus  est.  Convcrtcre,  ct  age  panitciiliaiT!  ab 
oiiiiiihus  iiiiquitatibus  ,  et  non  erit  libi  in  ruinam 
iiiiquilas.  Ilodie  si  Tocem  Domiiii  audicris,  et  non 
ob»lnravcris  cor  tiium.  orationes  famulorum  luo- 
ru*n  Grandimonlensiiim,  quas  cum  jojuniis  effun- 
dimus  ct  offcrimus,  asccndciil  ad  Dominum. 

VI. 

Epittola  1'elri  BernarJi,  exprioris  Crfindimottlensh, 
ad  flenricum  I!  Auglorum  reqevi. —  De  nece  san- 
cli  Thomce  Caniuariensis  archiepiscojn. 

HcwRico  .An^lorum  regi  pauperrimo,  pTtipcr  ei 
desolalus  fraler  Pctrus  Blknakdi,  exprior  {^cnoralis 
Grnndimontis,  suas  lacrymas  ;ul  cor  cmolliendiim. 

l)l  innumcrabilia  sunt  luap  devolionis  argumenta, 
ita  suiit  incnarrabilia,  o  lihisMissiina  ,  sed  nunc 
eiaurala  Anglia;  coroiia,  cujus  decoris  rosae  dcci- 
derunt.  Nimiritm  quatiluin  iicscio  <,iiid  immensum 
debemus  tibi,  o  rex,  ideo  diinim  Chnsiianai  rcipu- 
blicae,  imo  durissimum,  pr:jescrlim  itobis,  audire 
exlra  Deum  factum,  ct  ab  eo  projt^ctum  csse  regrm 


B 


iiillniiu  doliMiius.  Potcsdic  a  Dco  vcra  liominis 
forma  scparala  manerc  ?  Signaium  cl  sigillatum 
siiper  nos  lumen  vullus  Dci.  Pecralo  fuedatur  cl 
obscuratur  lia>c  \\i\  gratiae ,  qux  sola  screnum 
confert.  Exc.Tcalus  ab  aulicis ,  vcrborum  leno- 
cinio  paier  prnncipilio  proxime  collidcndus  csl , 
quomodo  lllii  su»  damnabili  silcntio  cum  pc- 
rire  sinent?  Vivit  Dominus,  anitnam  hiijusmodi 
palris  ab  his  iiliis  rcquiret  Dcns.  Si  iacuerimus , 
sccleiis  argucmur  a  Deo  nuncupjinte  nos  cani's 
mtitos  non  valentes  lairare.  Siispcndio  dignos 
adjudicabit  cum  caoibus  Capitolina<  arcis  cuslodi- 
bus.  Qiiidnam  est  hoc  verbum  quod  dictum  esl 
pauperibus  Grandimontensibus?  Quomodo  evanuil? 
Promiseras  palri  Simoni,  fratrum  Cartiiusiensium 
pi-+ori  de  Moiite-Dei ,  el  mihi ,  quod  paraius  eras 
domnom  Thomam  Cantuaria;  episcopum  ponerc 
sccundum  in  regno  tuo,  dummodo  speciein  humlli- 
taiis  corara  popiilo  tuo  libi  ostenderct.  Fecit  cen- 
lies  quod  postulasii ,  et  illc  jaoet  in  corde  lerrae. 
Vocem  saiiguiiiis  clamantem  ad  Dcum  de  terra 
aadivimus  ;  Quomodo  cecidii  verbuni  ex  ore  regis, 
quod  esl  sanclum  ct  in  le  veneranduro?  Verum  ita 
sunt  umncs  isli  diviles  :  si  quid  bcnc  facias,  lcvior 
pliima  cstgialia;  si  quid  peccatum  cst,  plumbeias 
iras  gerunt.  Huicne  Ihrcna  Iragoedi  parsiiialis  [sic) 
didicere  ibidcs  nostrsc  eremi?  In  pcctoribus  ploU^iis 
et  i(i(irmis  beneficia  omnia  conscrvaiitur  quumodo 
rt  si  scripta  esscnt  iii  arena  etliltore  maris,  ia  iisdcm 
cordibus  permanent  injuriae  cxaraije  quasi  in  mar- 
niore.  Reverendus  ilie  Palcr  Bcckct  arciiiepiscopus 
irreprehcnsibilitcr  cancellarii  muiicre  coram  lc  per- 
funclus  fuerai,  qnare  talem  lantumque  Udclcm  dc- 
levit  oblivio?  0  vitream  prinoipum  gratiam !  Quid 
«obis  et  mundo?  Nolile  confiderc  in  principibus, 
ncc  in  fitiis  liominu:Ti  in  quibus  non  esl  saliis.  Imo 
salds  ipsi  domno  Thomje  arcliiepiscopo  Canliia- 
liensi,  quoniam  ab  eia  occisus  dcalbavil  siolam 
suam  in  s:iriguiiie  Agni  immaculali.  Ideoque  bcalus, 
qiiia  vocatus,  quia  etiam  inirociuctus  ad  ca^nam 
iiuptiarum  Agni.  0  rcverendum  biero-niarlyren; ! 
0  bcalum  pontilicem  \  ciijus  anima  paradisum  pos- 
sidcl,  quaiido^{uidem   invenit  salulein  ex  inimici& 


qoifinemnobis  bona  ooiifcreiidi  itiveniie  iioii  poitiii,  D  suis,  ct  de  inanu  corum  qui  oderaiit  se  gralis. 


quique  in   sua  magniflccniia  paniin    essc  judical, 

iiisi  inniimcris  olnuondo  benericiis  Grahdiinonten- 

sem  aliqtiando    suum    populuin    nostrum    potius 

oneraret  qiiam  ornaret.  Tantum,  inquam,  debeinus 

dccoro   aliquaiidiu   diademali   tuo ,   quanluin    non 

valemus  enanarc.  At   quid  libi   et  carmiiii  huic  ? 

Jicne  quidein  incofcpisse,   at  defecisse  in  via    Dci, 

reiroi;redi  cst.  Oiones  qui  vident,  iiicipienl  illudere 

tibi  ,  dicentes  :  Hic  homo  cccru   xdi/icare,   et  no» 

potuil  consvmmnie  {iuc.  xiv,  30).  Al  qutd  laudari 

tiic  ab  bominibus,  quibus  qui   pracere  stuilol,  bcr- 

vus  Chrisii  nun  cst,    imo  confundiiur,    quoiiiara 

Dcus  sprevit  cuin,  ei  iu  ccelo  a  Doo  rcprobatur,  a 

qu«  uno  mcrccs  est  opcri  rio*lro  et  gloiia;  corona 


Bone  Deus!  auribus  iio.>trisaudivimus,  ct  Palros 
nosiri  dominus  piinccps  Ilenricus  de  Fraiicia  ,  par 
Fraiicii»,  dux  cl  arcbipii-sul  Remcnsis,  domnu» 
Guillcinius  Aibimanus  Sononeiisis  archiepiscopiis, 
domntis  Joanncs  dc  BcU(-sme  Piclaviensis,  doainus 
Bcriiardus  Niverncnsis  cpistopi ,  Galliariim  Patre» 
[an  paies?|,  narraveriint  nobis  opus  quod  opcrati 
suiit  perditi  quidain  homioidae,  iion  rex  Anglus, 
opus  illud  nelariuin,  indignum  homine,  mullo  ma- 
gis  regc  bcnigno ,  niiserioordi ,  iuansiicto,  roniini 
ijou  bciicvoio.  Corpora,  dicebant,  magnanirno  satis 
est  prostrasse  leoni,  humilialum  coram  lo,  Angli:v, 
priraalcm  D.  Tliomam  Canluariensem.  Dc  regia 
lua ,  0  rex  ,   salute  sollicitum  palvem  occubu'is<* 


{\U 


1'ETRl  BEKNARDl  GRAWDIlfONTENSIS  in 

f^runl  glaliis  implorui..  WiHclmi   de  neraci,  IIu-  A  Tu  autcm  rft.alc  ni.n..i..nlun.    populi  jndiol.eri.? 

Siccine  regio  lul^jcns  diailemate,  lunin  siijilcntas  cl 
portas  populun.,  popuii  lui  luuniqii<;  ratrci.i  spiri- 
lualem  c  luedio  loHcnrio^  Mciito  \o^;abcrii>  coacus- 


gOi.is  de  SloniUe,  W.lklmi  Le  Drclon,  Renaldi  irii, 
quos  si  en.iscris,  octidisti  el  tu  <nicm  occiderunl. 
Abbu  lioc  a  re^e  Angli;»;.  Non  crcdo  le  adco  fanlum 
dcsi;,'nas&u  facinus.  Ad  solam  vindictani  malefacto- 
rnni,  laudem  vero  Lonorum  gladium  portas.  Inlcr 
agciidMu»  de  polilicis  Tliaeroneus  comes  Uiyricus 
«lcclaiat  regcm  iu  siia  institulionc  ct  inauguialionc 
pcipetuam  in  se  rccipcre  el  vovere  obligationcm 
bcnc  beateque  vivcndi,  reclumque  judiciuin  obsci'- 
vanJi.  Mognus  ille  sacerdotum  Dci  Joiada,  dum 
conservarel  In  logem  Israel  conservalum  usque  ad 
teinpas  Joas  Illium  Oehosix,  quem  furala  fucrat 
amita  cjus  Josaba  dc  medio  filiorum  regis  Ochosix, 
qui  inlcrficiebanlur  a  lupa  illa  Athalia,  posuil  hic 


suni  popuii  fnndamentum,  cl  jara  ruin*  prosimum. 
Caicus  illc  Grxcorum  vates  regcs  nutici.pabat  j»a- 
slores.  Al  quis  iicsciat  quod  booi  jwstoris  e»t  lon- 
dere  p«cus,  nou  deglulirc?  Al  tu  iraxisli,  possedisli, 
occidioti.  Quis  vidcat,  quii  audial  tantare  iiiiquita- 
lem  refundi  m  capul  rcgis,  el  regis  Calholict?  lllc 
qui  in  diebus  Saul  abstulcral  «ppiobrium  ex  Israci, 
vocavit  rcges  tlypeum  illa  in  oratione  funebri  prae- 
dicli  regis  Saiil  ct  Jonatbsc  amabilium  principum  : 
Abjectus  «it  in  te  clypctu  forlium{lI  lieg.  i,  21). 
Versum   decimum  psalmi   xlvi   in    quo   glorialur 


sacerdos  supcr  jiivencm  regem  diadema  el  testimo-  "  Oavid  :  Quoniam  dii  forles  lerrK  vchementcr  eUrali 

sunt  (Psat.  xLvi,  10),  legit  sanclae  Ecclesiae  ddclor 
Ilieronymus  reges  scuta  terrcc.  Dato  el  coiicesso, 
quos  iuier  reges  le  inveniam  non  habco.  Jusli  te 
Don  sentiuiil  in  gcncre  suo.  Rogcs  illi  obumbranl 
Ruper  caput  populi  in  die  belli.  Tu  auicin ,  doniine 


nium.  Quod  est  tcslimonium?  Volumen  legis  Dci, 
ul  doceret  rcges  a  dic  jolcmoi  coronatiouis  suse 
singulariler  astringi  legis  divina;  praxi. 

Recordare,  doinine,  quid  acciderit  tibi,  o  nex, 
cum  consecrandus  esscs  per  manu»  R.  P.  Theo- 
Laldi  archicpisoopi  Canluariensis,die  20  Deccmbris, 
et  quod  professionem  hauc  ia  manibus  episcoporuxn 
consecrantium  emiseiis  :  Ego  Henricui ,  Deo  an- 
uuente,  fulurui  rex  Anglice ,  profiteoT  et  promitto 
eoram  D«o  et  angelis^  deinceps  tegem,  juslitiam  et 
pacem  Ecclesice  Dei  populoque  milii  iubj*cto,  Cl 
atlendc,  qu3eso,quod  ct  cui  promisisti.  Scriptum 
«st  enim  :  Vovete  et  rcddite  {Psal.  lxxv,  12).  Elt 


mi  reXj  non  lautum  averlis  facicm  tiiam  a  luis, 
ipsos  eiiam  interfcoios  insepulios  reliuquis  in  ocuii» 
Eolis,  ut  quos  oppriiTiis  indesinenter  conlemplelur. 
Fateor,  ei  ingcnuc  non  potest  hoc  de  te  sibi  per- 
suadere  anima  inca,  nisi  ex  islorum  Patrum  scri- 
pcis  exprobratum  fuissel,  suscepta  raca  Icgatione, 
cui  te  facturum  satis  regis  promiseras  sacraiKento. 
Tot  tanlaque  nobis  coiilulisti  beneficia ;   ut  quid 


iiC:t\xm  i  Dispticet  Deo  stutia  el  infidetis  proniissio  Q  ^^'^l  prelii?  Ecce  enim  durus  a  Dea  emissus  est 


(Eccte.  V,  3).  Slatue  contra  te  cor  luum,  et  qua'ie 
ab  eo  quomoJo  el  quando  votum  reddidisti  ?  Siccine 
justiliam  scrvasti,  luis  non  reddcndo?  Dicunt  hor- 
rendum  lioc  ct  immane  parricidii  scclus  te  pcrpe- 
tiasse.  Nos,  licel  inscii,  jamjam  super  le  dolemns, 
rciormidanlcs  quod  nuuquam  scire  vcUemus.  Quo- 
uioJo  obscuraiura  est  tuae  charitalis  aurum  obry- 
zum,  miitatus  est  color  oplimus?  Elcclesias  nostras 
exstruere  ct  dotare  curabas,  quomoJo  Ecclcsise 
pastorcm  percuticndo,  dispersisti  oves  gregis  ca- 
Iholici,  et,  quod  diclu  incrcdibile,  mactaudo? 

Pcripaleticorum  princeps  ia  Elbitis  regcs  vocat 
legem  vivam.  Credo  cumd«m  sic  fuisse  locuiuin  pro 
uo  quod  reges  soleant  subditoruin  suuruin  viiam 


propheta,  omnium  jusiitiarum  tuarum  quas  fccisli 
non  recordabitur  Deus  {Ezecli.  xxxiu,  15).  In  vanui.i 
laborasli  aedificando  civitatcs  et  cellas  parvas,  in  qui- 
buspauci  resident  virisuper  flumina  sanguinis  efTiisi, 
flcnles  dum  recordarentur  lui  zelatoris  noslrae  Sioii. 
Hodie  sedificare,  ci  cras  deslruere ,  quid  est  aliud 
quam  animam  suam  in  vanuiu  accipcre? 

Cuin  quxsisset  divinus  vatcs  :  Quis  ascendet  in 
moatem  Domini  {Psat.  xxiii,  3).'  rcspoiidil  ei  Spi- 
ritus  sanctus  ;  Innocens  mcnibus  et  mundo  corde 
(ibid.).  Si  bi  duo  gradus  suiti  necessari:  ad  C(s!um 
perlingendum,  ct  priinum  gradum  non  possis  am- 
plius  invenire,  quo  p<;rvenies  ?  Hinc  migrare  neces- 
sum  cst.  Quo  ibis?  Qua  die  nobis  aitulit  vitam  Chri- 


j>rocurare.  Sane  sic  te  non  salulasset,  scd  sivb  no-  0  stus,  chrisii  ejus  vitam  prscidendara  pronuntiabas 
inine  iegis  murlux,  qui  tuos   martiticasti.   Filius 


gentium  qux  ignorant  D«um  fratern')  csede  faodavit 
Romae  fundamenta.  AJ)sil  auteiu  Chris-tianae  veri- 
tatis  filio ,  et  domorura  nostrarum  prolectori,  no- 
strorum  fundamentonira  coemcntum  paterno  diluere 
cruore.  Odi  elexsccror  manus  violentas  plus  quam 
pilosas.  Prudeiilissirae  quainvis  elhnicus  res  Anti- 
gonus  inaledivit  adnlatori  sibi  suadcnti  per  fas  et 
nefas  agere  suos  inler  subditos  et  regnicolas.  i  Ab- 
fiit,  inquit,  hoc  a  me  .  tyrannorura  est  sic  procc- 
dcre,  regum  vero  secundura  legis  et  iustiiuta  impe- 
rii.  »  0  dignum  oplimi  regis  eloquium  !  Grxcorura 
bapiciites  regem  vocaveruul  basitea,  quod  experi- 
jiniui  eurn  populi  basini  et  fuiidamentura  fiMimm. 


Incredibile  hoc  relulere,  non  credo,  Doraine  Deus, 
quis  credet  auditui  nostro  ?  Dicent  de  te  quicunque 
baec  accipient  :  Quid  acuisti  linguam  tuam  sicut 
scipenlis  ?  Si  boc  in  sangiiinis  innocui  luto  sic 
defixus  fueris,  ecce  factus  es  sine  corona  ct  sine 
subslaritia.  0  durissiinam  saiiguinis  Andegavi  sor- 
teni  I  0  miserabilem  Aiigliae  regni  quondam  floien- 
tissiml  staluml  Quando  caput  dolet,  sentlraus  cx- 
tcra  raembra  dolcre.  Rcx  populi  sui  c."*put,  caput 
autem  rcgis  Chrisiua.  Innocuo  nocei.do,  insonicin 
caedendo,  cecidisti  casu  lam  pcrnicioso ,  ut  in.igna 
sit  tibi  Anglorum  capili  ii.flicla  contrilio.  Quis  nie- 
debilur  lui?  A  capite  fctct  qualiscunquc  piscis. 
Populi  iiifirmitas  a    rege  tapiie  suo  dtfluil ,  qnia 


ilT5 


EP1ST0L.C. 


1174 


iUum  quo  vuli  runverlil.  Consubris  fialis  sirpLM-quo  A  aliior  csf,  eo  casus  ejus  grovior;  ruiiia  exteiulone 


cottis,  scribil  ail  Seniproiiium,  quoil  iiitcr  luos  ob* 
servare  licpl,  noii  sccus  ac  in  corporibus  ,  ila  in 
imperio.  Gravissimus  ost  morbus  qui  a  capile  dif- 
funiiiiur  dc  mortuo  cordc  in  corpore  iiumano.  Quid 
amplius  caro  nosira,  nisi  vcrmis,  fctor  et  liorror? 
Panicidii  crimine  suffacalo  te  Urilannoium  cordc, 
quid  valet  populus,  ct  nos  paupcres  ercmicolx  fa- 
muli  tui?  Yalde  experlus  ilie  qui  dicebat  :  «  Ou^lis 
rez ,  talis  et  (>opulus  ejus;  >  namquc  componiiur 
orbis  regis  ad  excmplum.  Quodnam,  lieu!  el  au- 
gusli  regis  das  nobis  cxemplum?  In  oraoulo  Tesli- 
uionii  duos  chcrubim  cx  ligno  olivarum  factos  au- 
roque  lexlos  posuit  magnus  prudciili^e  rc\  Israel, 
ad  quid  supremas  poleslatcs,  ecclesiasticam  et  tero- 
poralem ,  Deo  ofllciantcs  cliaritate  ct  bcnigniiate 
dccorandas  edocebat,  cujus  gcneris  olivarum  erat 
iliud  lignum.  Ex  quo  tc  compositum  clamabitpo- 
steritas?  Dum  Ahias  Soloniies  Israeliticus  colloque- 
retur  in  via  cum  Jeroboam ,  onustum  ex  scissuris 
pallii  novi  rogem  Israel  vocabat  luceniam.  Quid  est 
lioc?  Ad  nibilum  vnlet  lucerna,  nisi  abundct  oleo 
cum  lumine.  ita  rcx  qiiantumvis  fulgeat  auro,  gem- 
mis  in  scepiro  radiantibus,  parum.ost,  nisi  cliaritale 
et  bencncienlia  eminoat.  Audivimus  et  nos,  duin 
media  nocle  surgeremus  ad  orandum  Sponsum  no- 
lentem  recipere  novissime  vcnienlcs  quinquc  virgi- 
ncs  qua  non  siimpserant  olcuin  secum ,  ipsasqiie 
confundentein  cum  repulsa  evaiigelica  :  Nescio  vos 


B 


niajor,  slrepiiusqiic  cndeiitis  cl  fragor  ct  terrib:- 
liur;  ita  rcges  (qiioniam  vilia  ncminem  latcre  pns- 
sunl)  qiii  faeli  sunt  tiirrcs  fortitudinis  gentium  sibi 
commissarum  a  facie  inimici  sxvientis,  quando  de- 
pravatis  mur<bus  cl  opere  perdito  cadunt,  magnam 
caiisant  ruinam  in  siibditorum  mcntibus.  Declaravit 
Yia,  Ycritas,  el  Yita  Cliristns,  princeps  regum  ter- 
rx,  non  de  malo  mulicrculae  opere,  quae  se  scquc- 
balur,  sed  de  principis  apostolici  crimine  rcformi- 
dandum  illud  :  Ycb  liomini  ilti  per  quem  scandalum 
venil  (Mallh.  xviii,  7).  Quantum,  proh  dolor!  ((uan- 
tum  csl  scandalum  lioc  quod  tuis  posuisti?  Manlui ! 
tu  qualis,  lu  quantus,  et  quis  es,  ct  quid  fccisli  ?  Yi- 
den'  utruni  hocfacinusprincipem  tuisanguinisaddc- 
ceat?  Posuisli  offendiculura  fralribus  redcmptionis 
tux,  lapidem  offensionis,  et  pctramscandali.  Magisicr 
dc  discipulorum  nugis,  dominus  de  servonim  in- 
solentia,  paicr  de  filioruni  nialis  moribus,  ita  rex  de 
subditorumexcessibus  ralioneinroddetindicjudicii. 
Orania  illorum  scclera,  sive  ieYia^sive  gravia,  in 
caput  re}(uni  refuiiduntur. 

Qiiod  si,  Deo  inspiranle,  lam  acerbam  quam  iiifa- 
roein  tui  nominis  notara  declinare  cl  delerc  medi- 
taris,  quatuor  illi  sicarii  sua  immanilatc  nobiies 
cxlreniis  aflicicndi  sunt  suppliciis,  ct  e  iinibus  hu- 
nianx  naturx  suntcliminaudi  ct  cxlcrminandi ;  noa 
paliaris  illos  vivere  iu  terns  luis,  ne  hoc  tc  prx- 
tercat,  si  lolerantia  tiia,  aut  participatione  curo  illis 


(.Vfl»A.xxv, l2).01eumpassiniinScriptuiiseffusum  C  quatuor  excomraunicalis  desiisli  vilam  spirilalem 


symbolummisericordix  et  magnificentix  rcgix,  qux 
iiifirmorura  ac  subdilorum  miseriis  subveniendo, 
proxiincacceditad  oleum  quod  vidcmus  supcrnatare 
aliis  liquoribus  ;  ideoque,  ul  reor,  rcges  non  consc- 
crantur  vinoaspcro.autaceio,  sed  oleomisericordix, 
iit  discant  ab  hac  die  sux  coronationis  faccrc  uti- 
que  misericordiam  cuin  judicio.  Ad  hoc  ut  vigiliis 
addicta  luceat  lucerna,  debet  leneri  recta;  sic  rcgcs 
populorum  luceriix  debent  esse,  magnifici,  recti, 
.iiiianlissimi,  et  suorum  commodis  invigilare.  Nunc 
itaque  vides  ad  verbum  Dei  veram  luccrnain  posi- 
tain  pedibus  regnra,quin  iumen  qnod  eral  iii  to 
toiiebrse  sunt,  el  tenebrx  super  universam  terr.im 
luain  pcr  scandaiura  quod  onini  populo  luo  posui- 
sti,  et  hoc  vidisli  : 

Majoresque  cadunt  altis  de  montibus  umbr(t. 
Oinne  animi  vilium  tanlo  conspcctius  in  se  cri- 
men  habct,  quanlo  niajor  qui  peccat  babctur  Jero- 
lK)am  quia  rex  Isracl  plus  quara  quis  alius  Httbiae- 
orum  Deo  displicuit  idololatrix  crimine  ,  eo  quod 
pessimo  scandaloso  vilx  eicmplo  |»cccare  fecil  po- 
pulum  Isracl.  Et  sanc  imporaloris  collusio,  ut  notat 
Ilegesippus,  populo  proponiturquasi  lex  (lagiliorum. 
Omnis  princcps  quasi  populi  sui  mooarchla  ccnsc- 
lur,  qui  cum  esempli  sui  gubernaculo,  sive  tiraone, 
quod  vult,  sive  ad  bonum,  sire  ad  uialura  ,  eum 
oonverlil.  Noiiiie  tibi  aliquaiido  retulere  legati 
irium  Magorum,  quod  dum  tiirbatus  est  lleiodes, 
turbatur  ct  omnis  Jcrosolyma  cum  illo?  Turris  quo 


vivere,  vivere  nolo  amplius  vitaip  lemporalem. 
Tanta  taliquc  in  consideratione  apud  me  est  salus 
tui  diademalis,  quaiilum  profert  qui  pro  te  cupit 
etiam  fieri  anatli.'ma.  Yellcm,  uiiuara,  te  nunquani 
niibis  bona  fccissc,  quoniam,  palre  a  lilio  occiso, 
bievi  Dcus  Judcx,  justus,  fortis,  qui  armat  crealu- 
ram  snam  ad  ullionem  suam  (Sap.  v,  18)  (quia  qua 
mensura  memi  fuerilis,  remelielur  {Marc.  iv,  2i) ; 
et  qui  fuderit  sanrjuinem ,  fundelur  sanguis  illius 
[Cen.  IX,  G])  paiernum  conlia  sccptrum  dominatio- 
nis  tux  xternx,  suscitabit  zelum  araariira  liliorum 
luorura.  Yerumlamcn  faxit  Deus  rae  false  prophc- 
tare ;  intcrim  prxpara  animara  tuara  ad  tribulatio- 
nem.  Peicalum  peccami  Je^-usalem,  proplerea  insla- 
D  bilis  fucla  est  (Tliren.  i,  8),  nec  est  pax  ossibus 
rcgiis,  id  est  inlerioris  hominis  parlibus  supcriori- 
bus,  a  facic  peccalorum  suorum  {Psal.  xxxvii,  4). 
Salomon  lilem  suam  insiituendo,  revelavit  potcnies 
potenter  tormenta  passuros,  quoniam  celentus  Judex 
von  terebitur  matjnitudincm  cujuscunque  (Sap.  vi, 
7,  8).  Jamiara  apostulurum  .lovissimus  judicium 
reformidal,  quod  /iet  durissimum  liis  qui  prasunt 
(Ibid.  6).  Hoc  cura  gravi  vcrborura  pondcre  de 
bouo  opcre  oon  lapidamus,  sed  de  blasphemia, 
de  exsecralionc  ct  raendacio,  si  vcrum  parricidium 
quod  relalum  cst,  zclo  zelatus  pio  filiis  Doraini 
Dei  exerciluum,  spinx  noslrarura  eremc.um  lin- 
gua  dolatx  sunt  aculeata,  non  sine  punetura  lo- 
quuniur;    verum  ita  pungant,    ut  compunganiui 


«175 


fETRI  BKRNAflDI  GRANDIMONTK.NSIS  F.HSTOl..*: 


<I7C 


compungendi  ad  saiuti-m.  Acerlta>  qiierimoni^c  me<e  A  oporU-t  nos  muluatn  vicem  rcdJere  parcntibus  ani- 


non  succussaut,  ncdcU^rius  qaid  contingat;  magnac 
ukerum  sanici  validius  dt^lrjrsivum  nccosse  csl;  cx 
inodico  vulncre  tabidum  facit  ulcus  nimis  blanda 
cliirurgi  manns;  non  audii  mcdicus  (idclis  inier  re- 
sccandiim  putridum  membrum  lamcniabilem  amici 
sui  vocehi,  scd  ad  saluiem.  Volo,  domine  mi  rex, 
te  talium  sermonibus,  aut  consiliis  uti,  qui  tam  ti- 
meant  palparc  vilia  qnam  dctractarc  virlulibus. 
Yendanl  alio  loco  ct  olcum  suum  peccatores  illi 
adulatores,  quam  coram  te;  pnra  rcgiim  imaj^o  non 
\ultolco  peccatoris  impinguari  capul  suum.  Etsi  te 
laclavcrinl  pcccatores  aulici ,  nc  acquicscas  crs; 
mollili  sunt  scrmoncs  coriim,  scd  ipsi  sunt  jacula. 
Offeranl  Samarituni  (inlelligo  animae  tux  custodes) 


marum  noslrarum,  int<lli(jis  nos  tccum  noti  aro- 
plius  dcbere  communicare,  iiisi  prius  dcposueris 
sordcs  aiiimx  tux. 

Erat  Jerosolymis  probatica  piscina,  ubl,  mola 
aqua,  qui  prius  descendebat  in  eam,  &anabttur. 
Suiit  et  Rom£  nalaloria  Siloe,  qiiod  interpretatar 
Miisu»,  scu  ApoUolu$,  quoniam  ibi  apostolira  sedet, 
qux  peccatorcs  cxcipit  ad  poenilentiam.  Vade  ita* 
quc  ad  bsc  nalatoria  Siloc ,  quo<l  si  Fredenci  Au- 
gusli  armis  interolusum  est  iter,  descendc  in  Jorda- 
nem  poenilentiae ;  aqujc  enim  sane  nieliorcs  sunl 
Abana  cl  Piiarpliar  fluviis  Damasci.  Festina,  ne 
tardavcris,  peric.ulum  in  mora,  larare  srplics.  IIoc 
rcpurgato  el  reparato,  miseras  cl  miscrabiles  animaj 


olcum  et  vinum,  ut  anima;  insolcntis  inrundanl  viil-  "  lux  niinas  septcna  liacce  loiione,  confessione,  la- 

iicribus,  ulinam  ct  ego  cum  eis  licrcm  apud  tc  ido- 

neus  minisler  Novi  Teslamenti,  duris  vcrbis  venicns 

ad  te,  vinum  incrcpalionis  debiLBiiifundcreni  usque 

fid  cordis  tui  conlrilioncm  ;  cl  lioc  esl  agere  miscri- 

cordem  iii  hoc  gencrc  fuissc  crudtlcm. 

Duni  vos  alloquimur,  (ili  Exoclsi,  blandiri  vobis 
^iecvoientesnecdcbentcs,  iiidignaiionem  forie  tuam 
adversus  nos  conciiabiinus;  iiiliil  vereor  nec  facio 
animam  meam  preliosiorem  quam  rae  ;  mclius  est 
jnihi  cum  i!la  a  duobus  scnibus  invcteralis  dierum 
malorum  accusala  incidcrc  in  manus  lioniinuni  abs- 
quc  operc  malo,  cum  obtruncaio  domino  Canliia- 
riensi,  qnaffi  in  maiucs  Dci  iiii£«/is(//c6r.  x,31)(qMod 


crymis,  jejuniis,  salisfaclione,  disciplina,  ptregri- 
uatiune  ad  loca  sancla,  ei  eleemosynis,  pec- 
cata  tua  rcdime.  Adhibe  quara  viduasti  Ecclesiam, 
ul  pro  te  orel.  Nos  quidem  non  cessamu»  orantes 
pro  vobis  noctc  ac  die,  ut  prajveniendo  faciem  ejui 
in  confessione  reverlaris  ad  Domtnum,  si  forte  au- 
dias  nos  et  saneris  ab  eo.  Hac  sine  lotione  oblrvi- 
Eccrc  nostri ;  nihil  tibi  et  nobis ;  qui  aves  coeli 
pascit,  nos  curabit.  Epislolas  luas  non  CKspecla- 
niiis,  sed  nec  cxijelimus;  ncn  amplius  rescrihas, 
(juia  nomen  luum  delelum  est  dc  libro  'vivfnlium, 
nequc  te  faciem  luoruoi  excommunicaiionis  fulmine 
conibustan>  vifieamus,  ne  malediclo  parlicipes  effe- 


horrcndum  credebat  gcnlium  Doclorj.  Pereant  ner  ^  cli  leciim  separemur  ab  i.su  graliae  Dei,  sine  quo 


mc  licet  bona  nosiia  temporalia,  modo  non  amitiai 
setcrna  anima  tua,  pro  qua  Chrislus  mortuus  e$|, 
iustns  pro  injustis. 

Longius  progredi  et  diutius  tcoum  versari  dtio 
mih"  prohibciit,  silenlium  imponondo  :  primo  ma- 
jestas  tua  supra  vircs  exseciandis  compcdila  ct 
iiiniis  involuta  negotiis,  qiiani  innocente  fuso  san- 
guinc  lethaliter  doieo  saiiciatam ;  secundo  conta- 
giosum  hocce  vulnus  excommuiiicationis  in  anima 
lua  iiivliclum  prohibet  inc  tecum  agere,  ne  lam  per- 
niciosa  labe  inficiatur  anima  rnca,  quondam  tua, 
uisi  usque  resipiscas  •  quimiam  sancliore  titulo 
prohibel  Paulus  scribcns  Corinthiis,  non  commi- 
sceri,  nec  cibum  sumere  cum  aviris  aut  rapacibus. 


iiihil  possumus  laccre.  Si  vis  nos  invenire,  revertere, 
reverlere  ad  Patrem  nostrum  coelesiem,  in  quo  etper 
quem  vivimus,  tnovemur  et  sumus  {Act.  xvii,  ^),  ei 
dicito  ei  in  spiriiu  humilitatis  el  m  animo  con- 
trito  :  Ego  qui  inique  egi,  Pater,  in  ccelura  el  in 
luos,  nihil  amplius  a  te  cxspecio.  Sic  miserere 
animae  luae  placens  Deo  :  exspeclat  quidem,  donec 
venial  immulatio  lua ,  Grandimonlcnsis  populus 
gemeiis  ct  quacrcns  a  IX*o  qui  dat  cscam  omni 
carni,  pio  te  pancm  graliae  in  cinene  el  sacco  fa- 
clus  oixjdiens  Deo.  lii  nostro  priore  gencrali  haec 
tibi  loquor  et  exhortor  in  Christo  Jesu  Domioo 
moo  districto  judice,  qui,.  licet  sint  omnia  oculis 
fjus  nuda  el  aperta,  accuraiam  operum  nostrorum 


Sed  el  discipuiiis  quem  diiigcbal  JesuS;  commcn-  j)  inquisilionem  scrutalurum  .se  dicit  in  luc^rnis  Je- 
dans  Eleciaedoniin.E,  cl  naiis  ejus  charitalem  ,  Si  rusalcm,  quanquam  dilectum.  Quid  fatiet  eis 
^uis  vcnil  ad  vos,  cl  hanc  rliarltalis  doctrinam  non  quos  rcprobavit?  Malos  malc  perdet ;  verba  sunt 
afferl,  nolile  recipere  in  aommn,  nec  Ave  ei  dix&ri-  saiicli  Evangelii  :  Qui  cx  Deo  est ,  verba  Dei 
f/is:  qui  enimdicil  ilHAve,  communicat  operibus  ejus  audit  (ioan.  vui,  47). 
Vialignis  {11  Joan.  10, 11).  Tu  autciJD  qui  nosti  quod 


GUILLELMUS  DE  TRAHINAGO 


GRANIMMONTENSIS  PRIOR  SEXTUS 


NOTITIA 

(Calt.  Ckrist.  nov.,  lom.  11,  coi.  Qi9) 


Guilicltnus  I  «ie  Tr»liinaco,  ilJas  de  Axia,  Lemo-  A 
vicensis  dioecesis,  renuntiaius  csi  vigiiia  Assuin- 
ptionis  B.  Marix;  qui  Jejuniis,  Tigiliis,  et  oratio^- 
nibus  inlcnlus,  prioratuoi  administravit  aiiiiis  i8, 
mens'i»us  tribns.  Sub  cjus  prjefeclura  exoipilur 
criicis  Doiiunicae  porlio  ,  ut  fideni  facit  scqiicns 
s^iietJuta  :  Antw  ab  lacarnaiione  Domini  1174,  pa})a 
AUiaitdro  III  prctsidente,  Amalrico  rege  IJieroso- 
lytnilano  YI,  Ludvvico  TII  rege  FraucorKtn,  Ihu- 
rieo  II  rege  .Anglorum  regiiantibus,  tempere  domui 
Cuitlermi  »exti  prioris  Crandimontcnsis,  pridie  Kal. 
Juuii,  sutceptio  vivifica!  crucis  quam  pra'dictuf  Ma- 
uuel  imperalor  Contianlino^>olitanus  prcefato  Ainiil- 
rico  neptis  ejusdem  impcratoris  martlo^  ctim  aareo 

coutulii  phytacierio.  Idem  vero  rex  Amatrtcus  diviua 

R 

vttpiratiotie  illuminatus,  eamdem  cruce,n  cum  eodcm  ' 

pltylucterio  per  Bernnrdum  venerabilem  Liddtnsem 
episcopvm  apud  Crandimontem  direxil,  ui>i  a  priore 
pritnominato ,  el  universis  fratrtbus  cum  omtii  lio- 
Hore  et  devolione  tuscepta  est.  Cominuni  ilaque  con- 
tilio  prioris  el  frairum  sancitum  est,  ut  si  qHtt  vet 
lolam  crtuem,  vei  atiquid  de  ipsu  cruct  a  loco  Cian- 
dimonlensi  iransinutare  vel  subtraliere  prassuwpserit , 
analliema  sit.  Amen.  Subpnesulatu  Guillelmi,  iiisti- 
gaiiK'.  Iiuuiaiii  generis  inimico,  sulioita  est  ^ra«is 
dis6<Misio  iii  ordine  GraDdiraonlensi,   in  reiigioiiis 

(1)  An.  1659  inventa  est  arca  plumbea,  in  qua 
reijuiescit  corpus  Guillelmi  prioris,  cuin  tiuc  di- 
blycho  ; 


qiiTP  hiif  nsque  lunc  floruerat,  gravc  dispendium, 
el  srnndalum  plurimorum,  quae  iriennio  dcsxviens 
porduravit  upqne  ad  terapus  Clementis  III  papx. 
Idom,  inquam,  Guillclmus  clericorum  sux  doinus 
lihcrtatcm  strenue  (utaius  cst  ai'.vorsus  fratres  con- 
vcrsos,  quoriim  eo  prosiliit  audacia,  oi  ipsum  ue- 
fario  ausH  non  modo  carceri  mancipaverint,  sed 
ol  officio  prioratus  quoque  deponcre  prasumpse- 
riiit,  intruso  Slophnno.  Quamobrem  Carnotensis 
opiscoptis,  el  S.  Victoris  ccenobiarcha,  judices  n 
Lucio  lil  delcgati  i^unt,  qni  prislino  honori,  opilu- 
iaiito  Audcberlo  coinite  Marchiie,  Guilleimnm  re- 
siiiiKTe.  Dciiidc  vero  cum  sc  abrenuiiiialiiruin  pro- 
ini»is^el,  tam  ipsum  qiiain  Sleplianum  iii  ojiis 
locum  siilT.Ttum  cxcidisse  a  pialeclura  deciexii 
Clemcns  papa  III,  allcrius  eli;;endi  conccssa  faciil- 
latc;  qua  de  rc  vide  bnllam  iiiicr  cjus  epistoias. 
Posimodum  fit  conveiitio  intcr  clericos  et  conver- 
sos  per  hiiiocentium  Ml  pont.  niax.;  scd  Guillctmus 
Romac,  vcl,  nt  alii  prodiiiil,  a  ciiiia  reversus,  evo- 
catur  ex  liac  viia  xiv  Kalond.  Decemb.  claius  fu- 
nebri  pompa  ad  Grandimonlcm,  intcr  priores  tu- 
mulalor  sub  boc  brcvi  epitaphio  -  Vicjacet  domnus 
Cuitletmus  (1)  rcvercndissimus  sextus  prior,  veru* 
Israelita,  tn  quo  dotus  mn  erat.  Vixit  in  prioratu 
xviii  annis  el  tribus  mensibus. 

Cerne,  prior  sextus  Wiltelmtis  pro  greqe  facltn 
Exsut,  cum  Chrislo  lumulo  reauiescit  in  itto. 


GUILLELMI  DE  TRAIIINACO 

EPISTOL^. 

(Vide  supra,  inler  epislolas  retri  fiernardi,  sub  num.  4  ct  5.) 


I..I  '.■ 


GERARDUS  ITHERII 

GRANDIMONTENSIS  PRIOR  SEPTIMUS 

NOTITIA 

{Call.  Christ.  nov.,  tom.  H,  col.  G49) 

Ccrardus  Itherii  Gaillelmo  suffectus  est  sufifragiis  C  S.  Micliaelis  M88,  cujus  promotionc  tianqnillitas 
caoiluli  generalis  celcbrati  ni    Kal.  Oct.  iu   fcbto      frairibus  a  Doniiuo  rcduitur.  llic  porro  prior  &iu- 


li:9  CE.aAIlDI  ITIIERII  REVKI. 

•'ioiic  «lcposccnlibus  religiosis  aiino  piinio  aJnii- 
iiittraliunis  sux  procuravit  canonizationcm  ot 
truiislalioiiem  corpotis  sancli  Slcphani,  cooi>oran(i'- 
liiis  Helia  nur(Jcgali'ni,i  ,  Selirando  Leinoviccnsi,  ac 
liorlrando  Agcnii«>i)si  episcopis,  missis  ad  scdem 
a|u)SloIicani  duobus  Gerardi  discipulis  Rolicrlo  ct 
Guillclmo,  cum  liMcris  prxdictorum  pra.'lalorum, 
ac  etiam  alionim  episcoporum,  abbatum,  ac  prin- 
cipuin.  Rulla  data  cst  xii  Kal.  Apr.,  poniificatus 
Clcinciilis  ar!.  ii.  Calcrum  bic  prior  zelo  disciplinx 


ATIO  CLJUSDAM  HLVTKIS  ll«'J 

A  nionaslicc  sin.liiini  li(lcra;um  fcliciler  ainnbueral, 
ut  polc  saiicli  Slcpliaiii  gcsta  pcrscripsit,  cdita  in 
libro  qui  Speculum  a|i|K:lblur.  Kjus  cpi(apbiuni 
bicc  de  eo  nos  docct  :  Hic  jacet  domnu$  Cerardut 
VII  prior ;  niatmt  in  piioralu  x  anrii$,  tribut 
mensibiis.  Vofilnioilum  aniotui  obiit  xiii  Kal. 
Maii;  quia  diim  ndhuc  tivcret,  prioratHt  renttnlia- 
vit,  et  inler  priores  (jraiidimontit  honorifice  upultui 
fuil. 


VITA  S.  STEPHANI  DE  MURETO 

AUCTORE  GERARDO  ITHERII. 

(Vide  supra,  col.  lOOo.i 


REVELATIO  CUJUSDAM  FRATRIS 

DE  DEPOSITIONE  WILLELMI  DE  TRAHINACO  GRANDIMONTENSIS  PRIORIS. 

Circaannura  1180. 
(Mabtex..  Anecd.,  tom.  I,  col.  60*,  cx  ms.  Yiiidocincnsi  annorum  circiter  500.) 


Fralri    Widoni    WiLiELHtJS. 

Est  quidain  Traler  in  Grandimonte  adbuc  vivcns, 
8acerdos,  vir  reiigiosus,  et  boni  testimouii,  do- 
iiiiio  priori  Guillelino,  ci  anteccssoribus  ejus,  quon- 
dam  familiarissimu.s,  cujus  nomen  lacebitur,  ple- 
nus  viriutibus,  bonestus  vita  et  moribus,  parcus 
in  cibo  el  in  putu,  tardus  ad  iram,  tardus  ad  lo- 
qucndum,  diilcis  eloquio,  humilis  in  omni  convcr- 
sulione  sua,  juslus  ei  placens  coram  Deo  ct  bo- 
minibu!:,  incedens  in  omnibus  mandatis  Domini 
sinc  querclu.  IIujus  eiiim  cfticium  est  scmper  psal- 
inos  lcgere,  aut  orare,  et  genua  fleciere  ante  Deum 
iia  ul  jam  per  oninia  Deo  dignus,  si  fas  est,  in 
carne  morlali  angelis  similis  effectus,  in  coelesii 
regno  vivus  a  Domino  transferri  debuissel.  Hic 
crgo  jacebat  prostratus  in  orationc  ante  crucifixum 
in  capitulo,  cl  Deum  toto  cordis  desiderin  exora- 
bat.  Et  ecce  vigilanti  ci,  et  pro  ccclestis  regni  pcr- 
ceplione  suspiranli,  quidam  rrater  saccrdos,  non 
multum  ante  dcfunclus,  nimio  candore  vcstitus 
apparuit,  amicus  ejus  et  sociiis,  et  oninibus  nobis 
noiissimus,  nomine  Rernardus  de  Rocba,  quem 
doiniius  prior  Willclmus  a  puero  nulrierat,  el  virgo 
virgincm  admoduin  diligebat,  et  ipse  cum,  ita  ut 
eiiam  illo  vivente  ejus  dentem  in  peclinario  pro 
rcliquiis  portaret.  Unde  diviua  dispositione  factura 
est,  ut  quos  una  chariias  invicem  viventes  ligabat, 
defunclos  conjungat ;  nam  domnus  Willelnius  prior 
('landimontis,  ut  fere  orani  muudo  notuni  est,  pro 


B  injuria  quam  a  fratribus  suis  paliebatur,  exsiil  et 
peregrinus  Romx  migravit  ad  Cbristum  :  cujiis 
sanctitalis  virtuiisqoe  prseconium  omnium  nostrum 
novit  ecclesia,  quod  eliam  crebra  testaniur  niira- 
cula.  Fraier  autem  jamdicius  B.  ab  Occideniali- 
bus  partibus  Romani  pergens  ejus  videre  sepulcrum, 
ibi  similiter  defunctus  est.  Ubi  aperte  ostcnditin- 
quantum  vivens  dilexeral,  quem  eliam  in  tanlum 
mortuus  diligcbat,  ut  cum  de  longinquis  legionilius 
ad  se  venirc,  et  secum  tumnlari,  Deo  ordinanic, 
voluisset.  Eral  enim  frater  ille  affabilis  et  amalii- 
lis  valde,  et  sine  crimine  virgo,  ut  dictum  est,  ab 
infantia  in  Dei  servilio  perscvcrans.  Hunc  ergo 
cum  vidisset  sacerdos  ille  prxdicius  slantem  ante 
crucifixum  in   alba,    obslupuit;  non  tamen   vebe- 

^  menter  expavit,  uipote  vir  spirilualis,  ct  supernis 
visionibus  assuetus,  sed  capul  parum  ab  oraiione 
crigens,  ac  aspiciens,  dixit  :  <  Domne  Bernarde, 
vos  estis  ille?  »  Cui  ipse  :  <  Ego  sum,  inquit,  Ber- 
nardus  de  Rocha.  »  Tunc  inlerrogavit  eum  fratcr 
ille,  dicens  :  <  Domine,  quomodo  est  devobis?  > 
Cui  respondit  :  <  Mibi  quidem  bene  est,  quia  sal- 
vatus  sum,  sed  de  Gerardo  conqueror,  qui  noluii 
nomcn  meum  scribi  in  Kalendario;  sed  cgo  viiidi- 
cabor  dc  illo,  »  de  Gerardo  sciliccl  priore  loqucns, 
sed  nolens  cum  appellare  priorem.  Postea  iuter- 
rogavit  eum  iienim  ille  vir  sanclus  sacerdos,  i(a 
inquiens  :  <  Domine,  dicito  mibi  :  quoniodo  est 
domno  Guillclmo  priori  ?>  Atille  respondens   <Scia- 


<i31  CLlLLLUn  DAMMN.^:  VITA  B.  IIUGOMS  DE  LACl.RiA.  il82 

tls,  iHtiuit,  pro  cerlo   quoJ   ipse   esl  cum  Doiniiio  A  j^iclanliam   veiioiftur.    Ni.lni   lamcii   di^iiia  opcra 

Ji;su  Cliristo  iii  n^p'no  cooloiiiin,  el  Dcus  in  coelis  sileiitio  legeic;  scd  ea  scriplo  mcmorinp  conmieu- 

coroiinvil  cuni  coram  se.  >  His  ila  diclis,  disparuil,  dare,  et  maxiiiio  quia  praiconia  sanclitatis   donuii 

ct  fruler  i!le  l.iiiis  ab  oralioiic  siinexit.  Ilaiic  iLa(|Utt  >Villi'lnii  prioris   nullus  snoruin  riiieliiim  discipulo- 

visioiiem    sacofdos  ille  niilii  faaiiliarilcr  nanavit,  juni  dcbeal  rcliceie,  sed  pr;edic:>ie,  laiidare,  lojlari, 

ei  vcnim  osl  tesiimoiiium   cjus,  sed  ipse  iion  vull  aliiue  gaudcre.  Vakic. 
eaiii    ii.terim   divulgare,  ne  furte  ei   in  o<tium  vel 


VITA  B.  HUGONIS  DE  LACERTA 

S.  STEPHANI  ,   ORniNlS  GUANDIMONTENSIS  INSTITUTORIS  ,  DISCIPILI 

Auv-toie  GuiUeluio  Da:<dina,  Grandiraontensi,  cognoincnlo  de  S.  SavinOy  siippari. 

(Posl  annum  1157.) 
(M\RTE.f.,  Anipl.  Cotl.  VI,  1143,  ex  codice  Grandimontensi  <elaie  ipsius  aucloris  cxaralo.) 


1.   Igllur  domnus  bleplianns   palcr   prlmus  ct 

fundator  toliiis  religionis  noslrx  per  qiicm  divina 

clemeiilia  nobis  ct  per  nos  ca>leris  lumen  verilalis 

innotuil,  Arvcrnis  oriundus  ccrla  piurimorum  re- 

lalione  comprobaturct  creditur.  Nam  cum  primum 

sanctus  Dci  generis  nobiliiatem,  amorem  rerura, 

fluxam  sseculi  gloriam,  cscarum  variain  dclectatio- 

nem,    el    rcliqua  reniissionis.blandimcnta,    quasi 

quo.ldam  vitaret  iiicinilium,  quodara  rapido  cursu 

per\enit  Muretum,  in  quo  se  consUtucns,  novus  Iio- 

spes  Iiabiiavit.   Exinde  cum  voiuniati  ejus  meri:a 

rcligionis  succrcsccrcnl,  jam  oinnibus  sieculi  vin- 

culis  liber,  arduom  atqtie  aspeium  arripiiii  insli- 

tu:um.  Disponens  igilui  Icrc  vitJC  durio:  is  sc  slrin- 

gcre,  iiiedix  et   vigiliarum  tanlum  paticr.s  coepit 

esse,  ut  eum  siLimct  fore  crudclero  non  (lubilares. 

P.Tnocians  in  oraiioi-.c,  edobat  scmel  in  die,  suepis- 

s  mc  lanium  posl  solis  occasum  ;  noiiniini|uani  bi- 

luo,  iriduo  jejunus  pcrmanens,  quarto  dcmum  re- 

ficiebaiiir  dic;  sumebat  vero  pancmcl  salem  quan- 

uoque,  potiimqu;'  perparvulum  aqua-,  ■|iii^uciua  pe- 

iiif.is  rcpudians.   De  \iiio  quoquc  pntaviiiius  mcliiis 

rrliccre,  qiiani   quid(|uam   dicere,  pra;scrtim  cum 

illuni  ab  co  pciii:us  Iriginta  annis  contiiiuis  abbli- 

nuisse  audivimus,  uisi  cum  conimunionem  Domiiii 

acci|K;rtl  in  dccrclis  sibi   dicbus.    Quaato   autem 

pannoruin  in  xslaie  irucbalur,  taulo  in  bieme  erat 

contentus  :  quibus  ct4-niin  in  die,  cisdcm   ulebalur 

lu  nflctc.  Quicli  autem  Qiembra  concedcns,  duobus 

invicem  coiijunciis  asseribus  alquec.Iicio  utcbaturj 

lorica  tamen    seinper    indula    desuper,  aliquoiies 

cliam  supcr  nudam  humum  jnccbai.  Ciijus  eteiiim 

▼ila  sermone  csl  satis  luculcuio,  caro  palcrni  amo- 

ris  studio,  alias  scripta  in  sacralioribus  lucis  p:o 

bummo  honore  liabelur  cl  coiiscrvalur.  llic  deni- 

quc  ex  quo  orcmum  aridam   inlravit,  Cbristo  scr- 

Tirc  cx  corde  dcsidcrans,    ul  dc  suis  aliurumque 

mcriiis  incrr.edcm  iii  coslis  acciperei  copiosam,  fra- 


B  Uuin  habilaiil  uin  in  unum  exslitit  paler  atque 
ministcr ;  in  qua  cum  eis  habitans,  quolidie  ia 
cpcre  Dei  succresccbat,  formam  lenens  illius  Ec- 
clesi.e  priiniliv:e,  de  qua  in  Aclibus  apostolorum 
legilur  :  MuUitudinis  credeulium  eru(  cor  unum  et 
auiina  una;  ncc  quiiquam  suum  ibi  esse  aliquid  di- 
cebat ;  sed  erant  itlis  omnia  commuuia  (Act.  iv). 

2.  Fuit  enim  in  dicbus  illis  in  Lemovicinio  vir 
bealae  meraoriai  fratcr,  llugo  L."<ceita  cognomine, 
qui  a  primaevis  pucrilia;  su:r  annis  xtalcm  moribus 
Iransiens,  sccundum  qiiod  scripium  cst,  innoccniis 
habitavil  doiiuim  ;  qiii  cum  legitimis  allisque  exor- 
tus  cssct  parentibus,  ipsuin  jam  quasi  scnesccnteni 
mundutn  cum  concupiscenliis  suis  sprevil  atquc 
calcavit.   Quanla  cum    Dcus    boiiitate   quantaque 

^  viitule  mirificavit,  cum  aJliuc  florcns  inilitaret  iii 
s;eculo,  ad  a^Jilicalioncm  oninium  noslrum,  ne 
xnuili  inveiiiamur,  ulrunique  cxplicaie  dcbemus. 

3.  0  virum  laudabileiii !  o  viium  cuiiclis  amabi- 
Icm  !  quem  in  inraiitia  sic  divina  pr;ipciegtt  gratia, 
sic  piH!sigiiavit  jirodesse  fuluri»,  quod  vulgo  a  co- 
:rvis  Deus  fccil  illum  ainari,  nieruit  sanctus  nuncu- 
pari  ;  hic  aulciii  adliiic  pucr,  cum  ad  ecclosiam  cum 
parenliLus  sa>pu  convcnirct,  nec  iHfantiura  iascivias, 
ncc  puerorum  ncgligciuias  scciaLatur,  sed  tantuiu 
ea  qux  legebanlur  ausciiltabal. 

4.  Cuin  autcm  cssci  miles  jani  factus,  paupcruiii 
Chrisli  non  immemor  fuil,  ipse  paiiper  fulurus ; 
religiosos  ciiim  ac  cxtcros  quoscunquc  sccuni  ho- 

n  spilabatur,  semper  una  domo,  una  incnsa  e  sumpti- 
bus  suis  bilaris  dalor  diligenter  reficiebat ;  uiiicui- 
que  vcro  parcimoiiiain  suain  dti  faciillatibus  suis 
valde  optimc,  prout  poieral,  dividcbal,  csuiientcs 
alebal,  nudisque  reslimeiila  praebebat,  pupillos  quo- 
que  ct  viduas,  infirmos  atqHc  caplivos  in  iribula- 
tione  coruni  conforlans,  visilaLat ;  pcrcgrinis  de- 
futiclis  atqne  vicinis  scpulluraiii  sollicitus  cvliibc- 
bat.  QiiiJ  plura?  non  liabeniibuslisoncs  et  caBlcra 


4IS3 


CUILIXI.MI  nANDI.N^ 


il8l 


laboii  ncce.(>saria  liuiiiilis  liumililor  iniiiifUrabat.        A  quiiU|uiil  ex  tvlii^iosa  iinilus  arqtiireLal  inilitia,  atl 


5.  Niilluii  iiamqiie,  jiixia  inagislri  noblri  senlcn- 
ibin,  perfecio  abiidriPnii  prv-dicjiur,  nisi  is  qui 
fa  coruin  >e  posilis  qux  ainpliu»  appelil  desiderium 
ftuum  ilkrsns  caieal  c(  ftiinj^il,  (ania  :tuieni  pra^di- 
lu^  Dci  famulus  alisl'» 'n(ia  sesc  inclinavera^,  quoJ 
saepissiinc  a  licilis  quiijus  lihcrc  n(i  poleral,  jejunus 
existttbat.  (^nnaque  sibi  suisqnc  amicis  divcrsx 
ppuix  divcrso  g<  Hcre  posila  niensa  apponerentur, 
lunc  iiide  qitasi  8ubtri»(is  constirf^^ens,  veniris  do- 
iurem  aut  causam  aliam  se  perpeli  simulal  at.  Coe- 
nalis  itaque  omnibus,  incoetiatus  Srcpe  solus  manc- 
bat ;  non  suis,  ut  militaris  ilic  assolct  ordo,  pro  va- 
riis  (t  deiicitis  cibis  unquam  tx.iio  Tuil,  iis  so- 
lum  quse  dabantur  contentus,  niliil  aniplius  requi- 
sivit. 

6.  Castello  aulem  in  co  quo  faniulus  Dei  commo- 
rabalur,  dicbuc<  Dominicis  quidam  panpcrrimus  de- 
vote  ad  ecclesiam  vcniebat  oraiurus,  quem  aJeo 
Dinnibus  cura  familia>is  aUcnuaverat  bonis,  quate- 
nus  minime  haberet,  exceptis  quibus  nescio  semi- 
cinctiis  Uiide  pudibunda  sua  protegere  possct,  qu^e 
ila  videbaniur  resarcila  ex  aliis,  quod  vix  aul  nun- 
quain  possti  diicerni  cujus  anlea  exslilisscnl  colo- 
ris.  Haec  ilaque  tulia.  ul  diclfjm  cst,  Dei  miles  ge- 
fiiens  et  suspiraus,  propter  Ciiiistum  c.\  lolo  corde 
cupiekit  iiabere;  insnper  et  silii  pcr  tolam  vilani 
bu:nn  sperabat  suiTicefe  posse. 

7.  Erat  autem   alius   in   pra;Jicto  loco,   pauper 


iisniii  boniim,  quaiitum  pow-rai,  eipcndrr';  »«mpe» 
studebat;  qui  cuni  ad  iiiilitare  ex  pra-ccpto  itomiiil 
8ui  compf  llrretur  ncgotium,  cui  lamen  propler  bc- 
nclicium  ihmi  ^alcbat  siium   defraudare   serTitium, 
Dco  volens  adhxreie,  proniiuebal  niliil  ibi  se  faetu- 
rum  iiisi  cjus  obsequiiiui,  videticct  ex  utraque  parta 
dissipare  nialiim  ct  inquirere  bonurn ;  .^e^J  ut  redde- 
rel  Cjcsari  qna?  sunt  Caesaris,  ?.c  si  veilfi  omnia  ea- 
pere,  incipicbat  quandoquc  primus  abirc.  Reddent 
ergo  quae  Dci  sun(  Deo,  fugaba(  quos  capcre  nole- 
ba( ;  qoos  vcro  alii  impedire  (en(abant,   ipse  p«ior 
capiebat,  ac  deinde  locis  convenienlibus  salvos  ai- 
quc  soiutos  abire  sinebat.  De  cxtero  autcm  poriio* 
nem  qu£  se  contingeret  a  commilitonibus  suis  im- 
portune  exii,'ebal,  bac  tamen  inlenlione,  ul  illi  qui 
amiseranl  non  sine  lucro  reportarenl  ab  eo.  Cum 
autem  ad  omnia  Dei  niiles  se  lam  sapienier  dispo- 
iicret,  prcpier  convcrsalionis  suae  studium  cbarus 
acccplusque  Dco  a  popolo  jndicatus  csi.   Quodam 
crgo  lenipore  diini  cx  more  de  conlemptu  saeculi  u- 
citus  secum  disputare(,  apternam  poiius  quam  prje- 
scntem  vilam  ac  transiloriam  approbans,  placuil  de 
terra  el  de  cognatione  sua  egrc<Ji,  el  ii)  aliena  p> 
regrinari.  Hinc   est  quoJ  per  aiiquod  tempus  quo 
iret  aut  quomodo  (ierct  secum  deliberaret,  votum 
vovcns  Deo,  proposuit  Jeiosolyniam  ptrgere,  Cbri- 
sio  miliiaturus,  ac  inde  nunquam  ad  propria  rever- 
surus.  Cumque  Dei  iniles  ;»ccep{o  tempore,  eipen- 


tantum  rebiis,  ssd  dives,  ul  crcdo,  virtuiibus,   qui  C  sis  dispositis,  colleclis  sociis,  optaluin  iLer  diebus 

multis  pcragcr.t,  quemdam  ejusdem  iiineris  socium, 

gralia   Dei  pr.Tecedente,  inveiiire  meruil,  qui   el  ei 

volunlarie  supplesset  necessana,  si  ei  facultas  de- 

esset  in  \ia.    Erat  cnim  ex    magno  genere  homi- 

num,  et  dives  mullum  auri  et  argenli  et  possessio- 

num,  ac  fainilia  muita  nirais  adornatus  :  denique 

dum  ex  more  viatorura  iuvicem  de  phuibus  serino- 

cinarenlur,  contigit  ut  otnuium  judicio  praeslantis- 

simus  essect  consilio  ei  verbo  decernereiur,  quem 

siquidem  cum  tanta  gratia  dives  ille  quotidie  ccr- 

neretsublimaii,  ila  et  aniicum  et  famiUarem  sibi 

praefccit,  ut  ainbo  scypho  uno,  lancc  una  refocil- 

larentur,  el  reliclo  suorum  consilio  [(.   consorlio] 

ejus  solo  poliretur  proprio.  Cumqoe  itineris  coepti 

0  maturilale  viam  coi.Ucerent,  conligit  ut  Jerosolymis 

saiii  et  iiicolumes  applicarent;  deinde  dum  ex  su- 

dore  muUo  fcssa  incmbra  recreassent,  ut  locus  ob- 

tuUt,  cum  donariis  copiosis  per  loca  sancia  peire- 

xerunt  oraturi.  Erat  enim  Dei  miles  prsierea  dedi- 

lus  in  eleemosynis,  orationibus  ac  frequentioribus 

icjuniis,  et  omnibus  pro  posse  suo  obediens  viue 

ajiernae  maudatis  ;  religionis  autem  gralia  reclusos 

ac  caelcros  reli^iosos  frequenlissime  visiiabat,  cu- 

piens  tam  prasdicaticne  eorum  instrui  quam  prae- 

scntia  rccrevi.  Fere  enim  per  bicnniura  stfluluta 

Christo    cxhibens  obsequiom.  vir   Dei   ibi   quan- 

doquc  miles  exsiitit,  quandoque  et  peregrinu». 

10.  Interea  causa  exslitit,  quod  dives  ei  sociut 
pfrverli  aj  propria.comBelleretur  .  erai  eaim  naulta 


n'ull')  sudore  loto  aniio  sibi  et  faiuilii'  suae  cum  li- 
gone  teniiem  victum  acquireiel :  buic  vero  erat 
x-slicuia  la-n  pauper,  tamque  angusta,  quod  ex  peu- 
nulis  juniperi  aliorumque  bu.iiilium  arbustorum, 
tolin  quidein  suo  delalis,  in  ipso  osliolo  prope  li- 
lue!  se  focularct ;  sic  enim  uiutiquc  fabrica  illa  ur- 
gebutiir  angustia,  ul  ibi  mancntiijus  difliciiiter  vald» 
pol.Tel  cfjressus ;  taie  namque  hospitiolum  vir  sa;- 
pctiiolus,  ut  lucrifaceret  Chrislum,  cogitabat  fore 
silu  neccssarium,  rcminiscons  Scriplurae  iiiius  di- 
<,;enlis  :  Quam  urcta  est  tia  qtiw  ducit  ud  vilam  ! 
iMalih.  -11,  U.) 

8.  Operae  preliuin  est  et  noslrie  K.iilicalicni  valde 
pjicossariiin!  huic  cliam  iltud  inserere  iectioni,  qua- 
iiler  Doi  faniiilus  sc  adaplabat  in  spiritu  non  so- 
ium  pauperilius,  sed  et  immundis  aniinalilius.  Quae- 
dam  .lutem  in  pra^faio  castello  de  sub  cujusdam 
stala,  slralu  ex.  vilibus  paleis  alquc  minulis  sibi 
p.Trto,  sus  Immunda  jaccbat,quam  cum  inibi  virDei 
r  erjuentissime  jacentem  ac  volutaniem  prope  aspi- 
<;ercl.  irisiis  et  siupefactus  sccum  dicebat ;  t  Quo- 
raodo  vivo '  quid  miscr  propler  Clirii^luni  sustineo? » 
Mais»  taalum  in  amorcm  Christi  ille  jam  promptus 
Juerat,  ut  lale  cnbiciilum  lil  entissime  su&ciperet,  si 
teinpus  suae  conversaiionis  permitleret. 

9.  Pcrfccla;  enim  vitx  atqiie  summa  scienliae  est 
babeie  in  sseculo  quod  subseqnentc  recitatur  capi- 
lulo.  Ueligiosus  autem  ct  pius  miles  in  oiinibus  et 
l»ro  omnibns  magis  Chrisio  obcdiens  quam  saeculo, 


li8"J 


V!T.\  B.  nUCONIS  DE  LACEIVT\. 


l;.G 


Tiigoiio  plcna.   Qiiam  ciim  vcncrabili  viro  pcr  ordi-  A  aliintMiia  reporiahanl  vil.X'.    lliijiis  ergo  vcnLruJi.lia 


i.cni  ovposuissct,  •e.iirv;  iiiox  so«'uin  qiianlocius  lil 
(ai.iil.anm  rogavit  et  aiai«uni.  Cm  ille  :  «  iSeqna- 
quaiQ  e>p'o  quod  logas  faccre  |>ossnni;  nani  Imc  ail 
huc  n*ni,  ul  Dci  servitio  ilies  vil;c  me;e  redimercin 
rcsiduos.  I  Rursus  divps  ait  :  t  Occasionein  qnx- 
ris,  ne  niibi  quotl  rogo  praeslarc  debr.is ;  seil  ([uia 
longa  el  laboriosa  nobis  rcslal  via,  nc  cnnctiTis, 
linice  du'cissimc,  mcis  parcre  scrnioiiibi.s  :  pro- 
millo  eniin  huc  me  reveisuruin,  si  lu  vis,  in  pio- 
limoteruin.  Tunc  ille  victns  liis  precibus  ac- 
qiiievit  :  nulla  in  incMlium  mora.  Quod  crgo  supei- 
cial  ilc  thcsauris  suis  ineunclanler  jubct  prjcpa- 
lari,  uiule  ct  snpi  le.i.cntum  halerenl  vicCus  cl  pe- 


Palris  cclclireiH  opinionen)  vir  i.'-,ic  dc  mu)  iioliis 
pi';cseiis  soniio,  tDiiipcrit  ns,  (!i\iii(),  ul  crediiiius, 
Spiridi  inslindus,  prjcdidani  eieinnin  ap^reSMi<> 
soliis  et  cuni  aliis  inullolios  pra^sentu-e  cjiis  se  oL- 
tnlii  aspeclibus.  Ciii  profedo  per  iiuilla  «.onsolalio- 
nis  verl.a,  Paler  vcncrabiLs  etim  corde  cjns  pi;«- 
scnsissct  pelitionein,  sicut  consuevoial,  oralioniint 
niuiius  otttilii,  nec  cuni  scciini  posso  niancrc  iiidi- 
cavit.  Tan;lcni  cxplcia  itaque  consohiiiono  ct  allo- 
quio,  aJ  propiia  s;cpe  roptulialus  nules  Dei  reccs- 
sil  :  alia  quoqiie  die  pcr  queindam  presbyteruin 
salis  litlerJlum  rcligionisque  insiitiiiis  benc  cru  '.i- 
luin  cxpertus  est,  ulriim  illic  tanta  adcsscnt  bona 


riam  suLlcvarenl  veslilus.  Dum  auiem  ad   inare      qnanla  ct  plurimoruin  nanalio  cc:ia  vulgaviiat; 


pu 

doscend«:rent,  vir  Doi  do  rcdilu  suo  copp.l  socuni 
conlrislari  ct  niolC!.liis  osse.  Accidit  aulein  ut  qui- 
d.Tm  porcgriiins  piilclier  facie,  sed  pulchrior  fn!e, 
traiisirct  cadcin  via,  ct  viso  illo  acccssit  ad  cum,  ci 
dirit  :  «Fralcr,  qui.l  Iiabcs  ?  quid  ploras?  >  Cui  illc 
iiiiiiiit :  <  Dom.ne  nii,  sic  et  sic,  cl  me  et  uicuin 
Dei!s  rcfpiiil  scrviliuni.  »  Praedictus  namque  i>cie- 
g:'Kius  cuin  quasi  verbo  prophctico  consoians,  ail  : 
«  Fili  nii  ol  aniico,  iioli  lugore  et  noli  anilrislari; 
fiirsitan  t>niiii  Doininus  a.i  alia  utiliora  le  rcvocat 
negolia,  i|uoiiia.ii ,  ul  tr:ihat  ad  bonuni  iiulius, 
quandoi|tic  subvcrlil  niinus.  >  Audiia  \ci'o  coiifo:- 
taiionc  ci  pcricjila,  mox  navern  cum  sociis  Ixius 
ci  secui-us  asccndit,  ct  graiias  Deu  omncs  in  unum 


n 


ipse  tliam  inessc  credobat.  Qui  rcvc  sus  dixil  aJ 
eum  :  <  Pater  islc  de  quo  lu  «lunniis,  tarn  ipse<|iiain 
discipuli  sui  angelurum  vilam,  quanluni  fas  esl,  sc- 
ctantur  in  lcrris.  i 

13.  Posl  non  mnlios  vcro  dics  eadom  oausa  oplaii 
creuii  ilerum  niilos  Dci  aggrossus  cst  iter  (I).  llic 
iicnipe,  cum  viri  Del  sc  prc.seiilatot  aspectibus,  s;a- 
tim  indicavil  ci  quid  qucxrcrct,  dicons  :  t  Scio,  Jo- 
niine,  te  non  lalcic  pclilioiicm  mcatn ;  ssepe  cniin 
charitatcm  tc  rogavi,  el  sijppe  a  tc  n  pudiatus  ro- 
cessi.  Pater  ct  domine,  obsccio,  rcvorii  ad  sarcn- 
luin  nolo,  qnia  valde  labile  scio,  et,  ne  pro  fragili- 
tatis  me.x  conditioac  valeam  lain  lcviler  ul  modo 
huc  redirc,  timco.  Ecce  cnim  parains  sum  cx  loto 
agCQtes,  navigio  prospcro,  aura  lcvi,  undis  lenibus,  q  ad  Dcum.  quem  lu  pr.^cdicas.  cl  cui  dcvotum  cnni 


tenipc.alis  ll.ilibus,  vclo  pcndulo,  inari   iranquillo 
(ftndeni  ad  purluin  p.rvcncrunt  saiutis. 

11.  Cumquc  ad  lcrrain  venisscnt,  placnil  C!  cum 
sociis  >uis  paritcret  ainicis  ad  pairiain  e(  propriam 
dwinuni  agrosquc  rcnuarc  :  ad  i|uos  vcnicns,  ct  in 
quibus  constidilus,  fcrnic  bicimio  dunitis  sux  cu- 
ram  agens  salts  honestam,  nuilto  i-istanlius  ac  fer- 
vcntius  fuit  dediius  niiscricurdix  adibus;  bonisque 
intcutus  op..-ribus,  hospitalilati  praecipue  stndcns, 
cxcrceiidis  vero  sa-cularibus  curis  occupalus  agcbat 
lerrena  negotia,  scd,  ut  post  in  vit.i  sua  clariiit, 
magisex  debito  quam  cx  inlciitione  ;  hic  iiimirum, 
cum  jam  quaJragenarium  xtaiis  sux  aiinura  celc- 
brarei,  reipublicae  neguliis  s.-cciiliqnecuris  adlictus. 


tuis  c.xbibcs  famulalum,  convcrli;  unde  supplico 
largiri  niiiii  a  \c  sanclac  Iiabiii.m  conversalionis. » 
Cumque  Paler  ventrabilis  pelitionis  ejus  viderol 
constantiam,  talibus  cum  vcrbis  eum  alloqui  cocpil 
diccns  :  <  Fratcr  ct  amicc,  nescis  qnid  pctis;  vila 
cniin  tua  nimis  csl  dclicMa,  ct  lola  in  delicii-s  cnu- 
trila;  quomodo  poleris  0:ius  bnslinere  quod  tibi  vis 
iniponcre?  Aspice  cruccm  :  mullum  esl  «iiiTicilc  ibi 
niancre;  &i  huc  advcncris ,  in  ea  conligoris,  ei 
amiites  doiniiialiioncm  quain  Iiabcs  in  temelipso,  ir. 
cculis  et  in  ore,  ac  in  cailcris  menibris ;  mandu- 
candi,  jejunandi,  dormicndi  ac  vigilandi  tiiain  rc- 
Iinqu«iS  volunlatom,  mullarumqtie  rerum  aliainm; 
ct  hoc  quod  in  sxoulo  diligis,   conlingct    tibi    odio 


raunduni  pciiitus  detesiari,  et  quo  soli  Deo  vacarel  "  habere  ;  cxinde  non  rcvcrteris  ad  dotnum  cognafo- 


secum  inquircrc  capit. 

12.  Eu  namqtielemporcdomnasStephanus  in  di- 
sciplina  sua  r.oviterjam  fraires,  licet  paucos,  susce- 
perat,  quos  tamen  modo  palam,  modo  clain  ad 
sanclje  conversationis  sludium  iiiforinare  vigilabat; 
({ui  vero,  ciim  diu  in  cadcm  crcpio  virtulibus  si— 
gnisquc  succrescerel,  coep.Tuiit  i.ostmodum  non- 
iiHlli  jain  miindum  relinquere,  atquc  ad  cjus  nia- 
gisie  iu:u  fcstinare.  Hitjus  iiaque  iiomen  pcr  viciiia 
Ixa  innoiuil,  factuinqueest  ut  ox  iilo  jani  tcmpure 
•  mulns  frequcnlari  caepisscl.  Qui  cnira  ei  victujlia 
ilcrc.cbani  corporis,  ab  eo  in  peclore    sito  seierncii 


rum  luoriim,  el  si  ipsi  ad  lc  vcncrint,  ner;uaquani 
cis  tuain  paupertatem  ostrnucs.  Poterisne,  fiatei-, 
fossor  CS3C,  ligna  cl  fimutn  po!  tare,  cunctis  fratri- 
Lus  servire  ?  Hoc  loium  cssclfacile  ;  scd  caplcs  (aij 
cavcere  mancbis,  (ibi  non  csi  fora:nen  per  quod  ad 
sseculum  rcvcrlaris,  nisi  tu  ipse  lcceris;  ct  ogo  cu- 
lani  tui  noii  agam,  nec  lemelipsutn  agorc  sinam  ;  a 
sxculo  quippe  meos  obsciJi  peJcs,  el  si  proplcr  nie 
non  redeo,  propter  te  iion  redibo.  Adhuc  aliud  su- 
perfucril :  forsitan  niilteictn  te  in  aliqiiod  nenio- 
rutn,  ct  annonain  quam  inanilms  ciini  ligneo  ligoiic 
labor;?ndo  acquibii,rib.    cgo  accipcrom,.  d  «1»  qui 


\]Cjufer.   cap.  IStJiUnliarhm  S2:^.cl' Slcpli:i;:(,- iiupra. 


H87  GUII.Lri.MI 

nic  liicciisloiliunl  iriDiicrrm.  Aliiid  vcro  n'slal  lior- 
ril»iliii8  .  ccntuplicitor  libi  nx  liiis  rsi  «Inmnaii  in 
s.npculo  (|iiam  iiic.  Qiii  eiiiin  :il)  alliori  cadil,  ainpliiis 
Ixditur  ;  ct  si  liiiic  in  i^ifeinum  cadcrcs,  oiniiihus 
aliis  porditiK  inferior  csscs.  Tu  vcro  potes  pcrgcrc 
ad  (juodlibct  monastcriorum,  ulii  magna  invenics 
aedificia,  cibos  delicalos  snis  leniporibiis  constitu- 
los.  Illic  bcsli;is  reperics  terraruniqiic  latiludincin, 
hic  tantiim  crucem  ct  panpcrtatpm.  >  llis  ct  liujus- 
modi  pluribiis  vcrbis  Dei  mililem  Patervencraliilis 
cxpcrtiis  csl,  ac  ileinde  oblala  salutaiione  ad  prse- 
sciis  jussil  rccedcrc. 

14.  H;cc  aiitcm  Palrc  diccntc,  magna  valde  rc- 
pletus  cslanxietatc,  ac  si  omncm  toiius  salutispcr- 
(iidisset  spcm,  sine  consolationc  lu^fbat,  ob  buc 
maximc  quia  sibi  salutis  pra:sidium  (|uod  ferre  po- 
tcrat,  ferrc  prolougabat.  Cui  ille  itcrum,  utcunque 
potuit,  dixil  :  i  0  bonc  bomo !  o  bonc  bomo !  oiiini 
ciiiiii  virlute  lua  age  qiiod  agis,  operaio  qiiod  0i',e- 
raris,  non  cesscl  pcs  (iius,  non  cessel  nianus  tiia; 
cgo  aiitem  e  conlrario  taiitum  malum  ct  p-r  iiie  et 
pcralios  amodo  pcipetrabo,  qiiaienus  peccniis  mcis 
mereiilibus  et  mc  el  le  in  proftmdum  abyssi  prae- 
cipitabo.  )  Quo  diclo  absccssit  ille  Iristis  et  dispa- 
ruit.  Surrexit  aulcm  illico  vir  Dei,  timorc  magno 
pcrciilsus,  vocalisque  simul  fratribus,  quidquid  ab 
illo  audicral,  et  quale  consultuin  super  hoc  lam  pc- 
liculoso  negotio  ininistrarent,  ircmcns  indicavit  et 
pavens  :  aitaincn  interim  indc  incnler  pro  eo  ora- 
lal,  ncmulla  mora  prohalionis  averleret  eum  a  ser- 
vitute  divinai  rcligionis.  Cui  fralies  lale  feruntur 
(icdisse  responsum  :  <  Audi,  Pater,  consiiium  no- 
slrum,  nostrx  religioni  forsitan  proUilurum ;  si  hoc 
habet  a  Oco,  probare  poteris  buc  modo.  Cum  siiit 
crgo  nobis  Dei  boniiale  diversa  cscarum  subsidia, 
juhc  dc  parlibus  omni.um  nostrum  pariem  lalem  et 
niuHo  mcliorcm  pr.ieparari,  quai  illi  in  victum  pcr 
diera  suflitere  possit.  Si  cnim  nobiscum  proptcr 
boclotum  rcmanscrit,  indc  Deus  laudetur ;  sin  au- 
lem,  nec  libi  nec  nobis  amodo  et  deinceps  ad  judi- 
cium  imputabstur.  •  Haec  aulem  cum  praeJicti  di- 
scipuli  pcrorassenl,  tam  ipsi  quam  illis  consiliuni 
islum  digrtoscilur  placuisse.  Deinde  duobus  ex  di- 
scipuiis  accersilis  prfecepit  diccns :  <  Ite  ct  diciie 
illi :  Signamus  igitur  confisi  dc  Chiisli  miseric(^r- 
dia  ut  venias,  et  nobiscum  eidcm  scivias  iu  limore 
eldisciplina.  »  Quodvir  Dei  prcRCcpil  slatini  a  fia- 
iribus  esi  suscoptura.  In  crastinum  aulcm  faciuin 
est,  ul  cl  discipuli  dimittcrentur  irc  quo  praeceptiim 
esl.  Qui  cum  donium  ejus  ingrcssi  fuisscnl,  seor- 
suni  illum  staiim  duxerunl  secum,  ct  quidquid  Paler 
ei  mandaverat,  secreto  exposuerunt.  Placuit  auicm 
ei  sermo  jubeniis  Palris,  et  exinde  inccdit  limor  in 
omuibus  ci  obedire.  In  ipsa  aulcm  hora  o.x  inlimis 
cordis  medullis  spem  omnem  quam  hahebat  in  sae- 
culum  dcreliquit,  cl  omnibus  etiam  quae  posside- 
ixii  renuntiavit,  eo  qnod  Chrislum  sibi  magistrum 
omnino  providissct :  jam  non  uxorcm,  non  filios 
carnis,  non  divitias,  r.on  honorcm  s.X'Cull  auxi:  ns. 


d.wdinm:: 


i\n 


A  Bcdsoli  Dcoscrvire  sluduitcx  intcgro,  ct  ccRna  facta, 
cum  jam  cos  dc  die  advenlus  siii  ri  moJo  satis  d(?- 
cui<iset,  in  ejus  liialamo  fratrrs  dorniitiim  prrrexc- 
runt  parumpcr.  .M.<ino  auteni  faclo,  mibs  Dei  sur- 
rcxit  prior;  qui  cum  fratrihug  ih:ilanii  ho  piimci 
aperirel,  odor  niinius  naribus  ejus  indc  proliiiiis 
diffusus  est.  Dc  qiio  diim  diutius  iinde  adrtseldu- 
bilarrt,  incidit  ri  quod  de  lahorc  fratrum  et  sudore 
vcsliiim  ille  procrdfjici ;  qui  slatim  ad  se  rcvcrsui 
dixit :  (  Dominc  Deus,  si  unqnam  nierui  graliam  in 
oculis  tuis,  talis  odor  ac  tantus,  antcquam  moriar, 
dc  inc  pro  ainoic  luo  c;;rediatiir.  •  Dcindc  vrro  fia- 
trcs  rclroactum  iicr  alacrcs  cl  sospiics  rep(;nic  ci:- 
perunt.  Cumque  in  via  de  adventu  rjus  invicjm  h.c- 
sitando  conquercrentur,  eccc  vir  illc  velocissiiro 

B  subsequitur  cuisu.  Atuhi  pcrvcnit  ad  eos,  dixil : 
<  Nolile  mirari,  fratrcs  et  doinini  mei,  si  vos  ego 
suhsequor  solus  :  dics  fiirsitan  illa  in  duhio  estvc» 
his,  qua  mc  vcnturiim  ad  vos  dcsignavi,  quoniam 
vos  advenicnies  tain  saeculariter,  tam  deli«:?»le  ine 
invcnislis.  Si:p.  r  iioc  rn.'  diCBC  fidri  qu;ire  duliil.i- 
slis  ?  »  Qnoaudilo,  stupcfadi  diacipuli,  iia  essc  rc- 
sponderunl.  Quibus  ilcruni  dixit :  <  Scd  ul  pio 
ccrlo  hahealis,  ecce  viator  obviam  venit,  quomo  o 
mc  haiieam  il!um  iiilorrogntr.  i  Slniiinquc  recrs- 
sil.  Ulis  voro  proficiscculiLus,  ecce  viato;  ille  ob\i:i  u 
factus  est ;  quem  cura  rcquisisscnt  diccnles :  <  Qiio  ■ 
modo  ille  se  liabcl?  »  Resjioiidit  ille:  <  Qiiod  vc.o 
vix  (iaeicri  vcl  prclio   impclraiit,    ille  tnniuinmodo 

p  simplici  assequitur  verbo.  »  Hfcc  aulein  frnlrcs  a  ;- 
diontcs,  insimul  gavisi  sunt  valde  :  dciiicops  cxjiicla 
ipsius  dioi  bora  vespcrlina,  confccto  iiinere,  ad  Pa« 
trcm  etad  fralrcs  convcrsi  sunt  in  pace.  Po.st  par- 
vum  vero  temporis  miles  Doi,  teriam,  cognalio- 
ncm,  amicos,  cognatos,  ct  quod  his  otnnibus  di/H 
cilius  cst,  volunlatom  propriam,  domiim  cgrcs«iis, 
proptcr  rcgna  coelorum  dcrcliquit,  et  assuinplo  sc- 
cum  quodam  ex  domeslicis  socio,  pari  sentciili.n, 
parique  coiisilio  aggreditur  vjam  et  locum  ubi  sci-  •  j 
viis  Dei  morabatur  ciim  discipulis  suis.  Perveiiiens 
vero  ad  locum,  humilis  docilis^iue  ad  Patier.i  ot 
magislrum  continuo  accessil  discipulus,  ut  saiicia 
rcligionis  forma  doclrinaque  crudiretur:  et  ejii:;, 
ut  voliiil,dcsiderium  complelum  cst. 

D  15.  Suscoplus  itaquc  et  factus  discipulus,  el  ic- 
ligiosoiurn  panpcrum  Chrisii  nimiero  socialus  i;i- 
tra  congregatio.icm,  mox  cum  Dei  servis  c.onver- 
sari  et  vivcre  coepit  secundiim  paupcrtalis  voium, 
et  modiim  et  rcgulam  sub  iilo  lanlo  Palre  consli- 
tulani.  JLixiine  illis  qui  Deo  serviebaiit  ex  corde, 
adba^rebat,  jejuniis  el  oralioiiibus  et  opcribus  ho- 
nis,  inlcge  Dei  meditans  die  ac  noclc.  Cuiqiie  vero,  • 
ul  dictum  est,  quidquid  proprium  in  illa  sancta  so-  ' 
cietate  bahere,  vel  ad  dextcram  vel  ad  sinii^train 
declinare  minime  licebat :  ibiqiie  diu  piis  moribus 
el  exemplis  ad  plcnum  crudiius,  priusquam  omnc 
reiigiosarum  studium  instilulionum  adrplus  esl,  op- 
timorum  qiioque  fratrura  hahitum  factumquc  ii:ii- 
latiis,  eidcm  Palri  vcncraltiii  pvsc  c;«tpris  c!.arus  ac- 


i:S9  ViTA  C.  HLGONiS  Dt  LACERTA.  H90 

ccpiusqac  posiinoaum  faclus  est.   Hiijus  eniiu  fre-  A  saiicliiale  atiiuo  doclrina  longe  latcque  liabiianii- 


quenlissiiwis  vcrbi  Dei  slalusijue  religioiiis  insian- 
lissiine  prai  ca;leris  atleial  suspcnsus  alque  aflixiis 
colloqniis,  ulrtilatem  prxcoplorum  iiisliiutioncin- 
qucviuc  servans.  Alqne  ila  cdoctiis  scnsiin  aique 
pnulalini  proficieiidi  in  rcligione  eidcm  amoris  ar- 
dor  iiinatus  cst,  nc  quisquam  cam  infninaic,  vel 
quidquid  diccre  contra  ipsain,  co  pnescnle,  pr.Tsu- 
meret ;  et  gratia  Dei  sic  iii  co  succ.csccns  quolidic 
proficiebat,  ut  siifllciciuis.siinc  poscenii-biis  rcddere 
raiioncm  de  siatu  religionis  et  regula  sempcr  adcs> 
set  parattis.  Sicque  viJam  su;im  inslitiiens,  ab  uni- 
tersis  fialribus  puro  diligcbaUir  afleciu,  eorum 
proprias  siuguloium  gralias  b:iurieiis :  nam  islius 
lenilatem,  illius  vigilias,  allorius  orandi  xinulaba- 
tur  iuduslrias  ;  bujus  conlincntiain,  jucuiidilatem 
illius  scclabalur  ;  iblum  jejiinaiacin,  liumi  alium 
quiesceniem  mirabaiur  ;  aUerins  paticniiain,  allc- 
rius  mansucludiiicm  prip.dieabat ;  sic  seciim  uni- 
versa  pertracians,  omniuni  in  se  nitebaiur  cxpri- 
mere  bona.  Pater  vero  veneraliilis  magisier  cjus, 
(it  eral  vir  pius,  el  Dominum  limcns,  dc  profociu 
provecluque  ejus  gaudebat,  et  Domiuo  gratias  age- 
hal;  ob  hanc  causam  prascipue  «jund  divina  sibi  mi- 
»ericordia  discipulns  pr.Tsiarclur  lalis,  qni  posset 
verbo  Dei  et  exemplo  boni  opeiis  ca^ieros  conso- 
lari  et  xdiCcare.  suisque  ncccssiialibnssanum  con- 
silium  providere  :  unde  accensa  el  ardcns  posilaqne 
sni^er  candeiabrnm  luccinaoninibus  qui  iiiiliadomo 
Dei  surrt  lucebat  :  de  cujns  vero  faniilirtrilale,  con- 
silio,  providentia  ac  bonitalc  in  mnllis  Paier  vcne- 
rabilis  mulia  pcrhibuit  testimonia,  sicut  subseqiicn- 
lia  possunt  probare  cloquia. 

\S.  Cumque  quolidie  discipulus  ilie  signis  virlu- 
libusque  succrcsccns,  magislri  adjutor  cxisterct, 
in  charitale  fralres  non  invidia  congregati  in  unum, 
ad  Paireni  eiraagislrum,  flagilante  rciisiosa  ncces- 
silite,  vencrunt :  quem  cum  de  uiiiiiate  Ecclcsije 
snaeel  amplilicaiione,  de  ccilulis  accipiendis  et  fra- 
tiibus  ordinandis  satis  diligenter  aiioquerenlur  el 
exhortarcntur,  jam  scienlcs  firmum  saepedicti  di- 
ficipuli  propusitum,  ad  mittendum  cum  omnes  pa- 
riter  laboravcrunt ,  quibus  Pater  id    uno   consensu 


D 


bus  jam  vita  cjus  inclarueral. 

17.  Eo  iiamque  tcmpore,  flagilanl;;  ccclesiasticn 
neccssitaie,  ex  numero  cardinalium  duo  a  summo 
Romanx  Ecclesix  ponlifice  inissi,  Grcgorius  vidc- 
liccl  ct  Pclrus  de  Leo,  Lcmovicum  venerunt.  Qui 
lameii  posimodum  curain  ejiisdcra  divisi  inviccui 
susccperunt ;  illi  autem  dum  de  vita  ejns  ac  con- 
versatione  nuilta  pi-xconia  piurimoruin  rciaiu  co- 
gnuvisscnt  alquc  prubassent,  ad  cum  visitaiionis 
gratia  convencrunt,  cupientes  s^croto  juxta  volun- 
tatcm  suam  quisquc  cum  co  sigillalim  conferre  scF' 
monem.  Tnnc  cjus  quippe  habilaculiim  multi  frc- 
qucniabant,  quia  iflc  homo  Dci  docliina  gralix  cocs 
lestis  afniicbat.  Cum  vcro  jam  hora  colloculionis 
exigcrct,  ccepit  causam  singulorum  cl  viam  discu- 
lcrc,  quatenus  iili  tanli  ac  taios  ad  tam  parva  tam- 
quc  burailia  divcrtisscnt  habitacuia.  Cumque  sin- 
guii  ad  cjus  exquisilionem  cur  ad  oum  d.vcrlisscot^ 
cxponeient,  multam  quidem  in  co  comperienics  sa- 
pienliam,  a  circumslanlibus  fialribus  mox  peti- 
erunl,  ul  sccretioris  unicniqueeorum  per  se  quan- 
tuiacunquc  licenlia  conccdcrclur  consilii,  cumquc 
egrcdi  nequaquam  urgerent  abcis.  Illis  autem  rccc- 
dcniibus,  domnum  Hugonem  paslor  ad  sc  \ocavit, 
eumquesccum  scdere  prxccpit ;  quibus  virDomini, 
ut  conscderunt,  ait :  <  Domini  inei  ct  amici,  super 
hoc  nolilc  conqueri  et  admirari ;  hunc  enim  nicum 
discipuium  bonumque  fiiium  ideo  retineo  mecum, 

P  quoniam  quidquid  in  sccreto  dicetis  mihi,  lotum 
ipsc  postmodum  indicaremei:  tanium  auicm  in  eo 
consiiii  ei  bonitatis  quantum  et  in  mc  procul  dubio 
invenire  polestis;  cst  enim  in  cnnsiiio  valde  provi- 
dus  etin  commissofidelis.  >  Dignaqui^lem  valde  rcs 
ex  ca  collocutione  secuta  esi;  quia,  slcut  post  illi 
testati  sunt,  dc  slatu  Romanx  Ecclcsix  ac  moribus 
recedebant  mullo  certiores  sapientioresque  quam 
veneranl. 

18.  Erat  aulcm  lunc  tcmporis  fainiiiaris  quidam 
a  Morlomar,  qui  Muretum  sicut  ca;teris  el  aliis 
locis  charitatein  deferrc  consueveraf ;  liabebatenim 
ilic  hospilem  a  Bonnac,  apud  qii(  ni  liospitabaiur 
lunc,  cuin  iens  vel  regrediens  quo  icndcret  tardiori 
hora  fatigatus  minimc  pcrtingere  possel,  suo  quo- 


etdesiderio  fieri  perficique    pelcntibus  rcspondit:  D  que  Lospili  familiaris   ilic  multa  jam   iinpcndcrc>t 


<  Quare,  fralrcs,  quare  ita  dicilis?  Nunqnid  eum 
lam  vobis  quam  ct  miiii  necossarium  vidohs?  Muiia 
Tcro  bcneficia  Dcus  per  ciiin  operaius  est  nobis, 
propicr  quod  horum  vuUis  dimiltcre  cum  ?  Nam  si 
euin  a  nobis  dimiitimus,  aitare  paritcr  dcstrua- 
mus.  i  Sanctitas  eniin  ct  bcnignitas  et  mira  humi- 
llas  erai  in  co,  et  oratio,  sicut  prrecepit  Doininns 
dicons  :  Oraie  omni  liora  {Luc.  x\i).  Niliil  unqiiam 
aliiidagcie  docuil,  si  poluit,  quin  ipse  prius  fccerit. 
Cuni  jain  in  araore  Domini  nostri  Josu  Clirisli  cre- 
mus  illa  de  die  in  diem  fervescerct,  cxcmplo  cjus- 
de.m  Palris  noniiuili  xlernx  vilie  accendi  cccpcrtint 
di-sidcrio,  aiquc  sub  cjus  magisterio  omnipoicntis 
Domiir.    so   huniiiiicr    dederuni  scrvilio :  ibi   eiiim 


Ik 


bencficia,  lura  propler  revereniiam  et  amorem, 
quam,  ul  vidcbalnr,  deferebat  fratribus ;  tnm  propler 
scrviliuni  ct  hoiiorem  quod  ei  in  suo  exliibcbat  bos- 
pitio.  Ronis  quippc  hospes  cernebatur  inorit.us, 
atquc  in  oinni  sua  actionc  composilus  ;  scd,  sicut 
rcs  ip.sa  posimodum  paluit,  longe  alilcr  qiiam  appa- 
rebat  fuit.  Nam  dum  cjns  familiaris  frcqucntaret 
bospitium,  ab  co  in  prctio  duobus  latronibus 
occulte  tradiius  cst,  quem  secuai  captum  vinctum- 
qiic  tralicntcs  supcr  Vigennx  ripain,  in  quibusr..iirt 
pctraiuiii  Inlibuiis  in  arctissima  posucruntcubtotlia. 
Inlerca  visiiationis  gratis  viri  qnidam  dc  MorloiRar 
venerunl  Muretum  :  hi  nempe  cum  post  xdilicalio- 
nis  ■frba  vcllcni  ;ccod.;;e,  si  untiuuui  tnitlfcrci;'..- 


tl91 


CLil.LELMI  DANDINA: 


119] 


Ule,  Patrcm   Ipsnm  cncperiiiil  intcrroganv  Quilms  A  ncruiil  Miircluin,  qiiain  quitlcm  pro   pace  rofor- 


illo  respoiidil  :  <  Minimc.  »  Iliis  anu-m  ali)*uiitil)U6 
8uporvcucruiit  cl  alii  idipsum  rcnunliuiilc^  liomini 
Dci.  Sua  cnim  famiiia  eum  plus  solilo  Jam  retar- 
dassc  ainarissinic  pIorab:il;  quo  autiilo,  vir  Domiiii 
fcctssit,  ontnesque  fiatres  ad  sc  couKrCRaii  fccit, 
At  illi,ut  consuevcrant, magnum  qui<lac  (ttlcriuliilc 
ah  co  sc  crcdiderunl  audirc  ;  quiiius  illiio  fjinuiiis 
Dei  lotum,  ut  audierat,  iiidicavit.  Ues  Yciiil  iii  du- 
liiuin  ulrum  vivus  an  murluus  essct.  Ciimquc  fia- 
tres  pcr  horam  quid  esscl  faciciidum  supf-r  lioc 
Iia-silarent,  domuus  liugo  iii  mcdio  astitil,  qui  pro- 
pliclia:  spirilu,  ut  crcJiiiius,  cuni  viverc  iradilum- 
que  al)  liospilc  suo  apcruil.  Ilunc  enim  piopliclix 
spiritum  iiabuissc  nonnulii  leslantun,  qui  cuni  fa- 


manda  solo  s.Tpf(licti  disr  ipuii  arljilro  convcneraut 
iiiviccni  d(:tf;ritiin;indaiii  uiidc  ctcriirn  pasior  illuia 
ad  se  vciiiie  pnfccpil,  eiquc  ctiarn  quale  maiuQ 
quanlum(|uc  djmniun  s<dus  ipse  pos.scl  cxslin;^uere 
diliKCiiier  cxposuit,  (|uiljus  ct  illc  respondil  : 
I  lluic  v.TO  ik;,'()1(0  (Ic  quo  qiwrilis,  cgo  viluS 
liiininic  iiitcrfiii.  >  Cui  (-1  illi  .  <  Duiiiinc  ini,  ila 
est  iit  asscris;  illi  vcro  qui  tuiic  fiicre  tecum  jani- 
pridcin  universae  carnis  viam  pcifcccrunt.  —  fti 
aulcin,  inquil,  nioilui  sunl  ncsciu,  lioc  enim  unum 
scio,  quod  illis  prior  cgo  fiii  moituus  muitdi», 
sicut  eniiii  \oljis  vel  aliis  dc  hoc  vci  (lc  aiio  l(s:i- 
monium  modo  pcrliilMjrc  noii  possuiit.sic  el  Cfo 
dc   saeculo  ncc  possum  nec  dcbco.  »  Lndc  et  piat- 


miliariicr  scire  poluerunt.  Quo  audilo,  vir  Doniini  "  diclum  discipalum,  ijuia  lain  prudciiter  rospondis 

iiicrcpavit  cum   dicens  :  <  Fralcr,  lale  qiiid  quai^e 

unquam   dicere    pracsumpsisti  ?    Nunquid   pro   tali 

tantoquc  bono  \lUi  lale  ac  tantuni  illi  reddcret  ma- 

luin?  »  Qui  slaiim  millcre  nunlios   circuiiiquaiiue 

ut  quocrcrclur,  piaecep"t,  injunxilqiic  fratribus  ul  iii 

taiita  netessilatc  devolis  prcciliusopcin  efnagilarent 

divinam.  Quodam  vero  di(!,  faclo  niane  cxpldisque 

inissarum  solemiiiis,  janitor  familiarein  illdni  te- 

neutem  manu  suuin   liospilem  iatroiiesque  parilcr 

in  collo,  rclorlis  ligalisque  post  tergnin  brachiis,  ad 

poitam  cgressus  invenit.  Cui  slatim  suaB  culp»  ici 

oiuijein  cUius  indicivcrunl  pocnain  :  quo  vi.so,  jaiii- 

tor  ad  locum  ubi  vir  Domiiii  dc  Domino  fralrilius 


sct,  paslor  laudavit  alqiic  hcn.-dixil.  Sicque  (acluiw 
est  ui  siiii  fierct  dcfcns'o  ma^i^^liaquc  niagisko 
sua  responsio. 

20.  Sic  enim  pastor  boniis  cum  fralribus  con- 
sueveral  communitarc,  ab  cisdcm  consulium  super 
quadam  quandoquc  qsiaisivit  ncccsiitaie,  qui  tan- 
dein  consciitienles  in  unum,  sirut  ijisc  paslor  \nx>- 
dixcrai.  forc  bonum  iiuntiavciunt;  cui  vero  disci- 
puliis  illc  c  conlrario  diccbat  :  <  Bonc  pastor,  ut 
inilii  vidttur,  ila  noii  cst  boinirn  sicut  et  c*teri  di- 
cunt.  »  Ouod  auteni  fiaircs  auJicnics,  iii  euin  com- 
moli  sunt  vcliemcntcr,  pioindc  illum  paslor  incrc- 
pavil,  ac  reprcliendit   insupcr,  ct   ei  qnaniplures 


loqjebatur,  rcversus  tst,  eiqiie  qiiod  loias  vidcrat  r  vcniai  in  conspcctu  omniam  fiatrurn  faccie  fecit. 


ei  auJierat,  sccrcto  nunliavil  in  aure.  Vir  aulcin 
canctus  hoc  audiens,  a  pr;pdita;ionc  coejita  lunc 
inininie  surrcxil,  ni;c  de  ilio  tani  bono  niintio  exlii- 
toresccre,  nec  serinoncm  siium  plus  solilo  visus  esl 
t€rniinare.  Coinpleto  autcm  scrraonc,  ut  res  cxige- 
Ijai,  Dei  famuliis  foras  egicdiliir,  aiite  cujus  con- 
spetliim  iilico  slctcrunt  iniseri  ab  ipsa  pr;£da  sua 
rei  et  ligati.  Cumquc  pcr  horam  nihil  ioquentcs 
penitus  ante  iilum  astarent  ligati,  trcmefacii  vche- 
mentcr  ad  lerram  corrueiunt,  el  suae  pcenam  ne- 
quiii»  ad  ejus  vcsligia   protUentes,   pr^stari  sibi 


Cognovit  autem  pasior  et  crediJii,  quod  inulU) 
mclius  praedixerat  soliis  ilie  discipulus,  ijuain  ipse 
disposuerat  cum  caelcris  omnibus,  unde  et  ilii  pio* 
tinus  dixit  :  <  Sic  eiiim,  iili  nii,  bonus  discipjlus 
ctfijclis  magisirum  suum  ad  Deum  trahil  atque 
reducit.  i 

21.  Fuit  enim  cum  Domioo  ac  magisiro  nostro 
Stephaiio  discipulus  ille  usque  ad  obitum  ejus, 
audiens  eum  tideliier  ei  intcrrogans  super  scnieiiliie 
c«lcrisque  vitac  oostra  mandatis,  ne  spiritualia  se- 
mina  qua»  procedcbant  de  oreejus  a.')sque  multipli- 


vcniam  magno  gemilu  et  ululatu  postuiaverunt.  Al  caiionc,  insolentia  audiiorum  ei  ne^iigeniia  depe- 
iile  qucm  nimia  cogebai  compunciio  in  bonitatesua  rirent  ,  Dei  quoijue  benignitas  clectum  hunc  de  tot 
pcrsistit,  vocatisque  fratribus,  illigata  brachiis  lora  nuUibus  unum,  qui  el  audita  humilitcr  sciiet  sug- 
dissolvere,  eosquc  tolli,  ut  benedictionem  pariter  D  ciperc,  eademqiie  fuiuris  saecuiis  in  suo  tempore 


accipercnt,  indicavii,  uon  imnieraor  quidei»  Apo- 
sluti,  iniraicus  nostros  potu  ciboquc  debcre  satiari 
{Honi.  X!!) ;  quos  poiTO  ad  se  rcduclos,  de  suis 
l>ravis  actibus  increpavit,  et  pacc  intcr  sc  reddila, 
ut  dcinceps  a  tantae  crudelitatis  insania  cessarcnt 
admonuit ;  sicque  illos  ad  propria  ire  dimisif.  Coe- 
perunt  ergo  fratres  gaudcre  insimul  et  admirari, 
eoquc  ampiius  quod  illis  sic  contigerat  quemad- 
inwtlum  fraier  et  discipulu!»  ille  asserendo  proplie- 
uiiido  prKdixerat. 

i^.  Alia  vero  die  et  qaidam  alii  causam  habentes 
Titagno  valde  periculo  plenam,  ad  virum  Dei  conve- 


lideiilcr  revelare.  Verura  quia  in  his  dcventunj  est 
loti*.,  de  qu;e6lionibus  corum  pauca  lamen  auJia- 
mus  psriler  atquc  responsis. 

22.  (2)  Cuin  enim  pastor  de  urationc  oqiicre- 
tur,  priedicius  discipulus  inierrogavii  cum  qualiier 
essct  ibi  inauendum  Cui  respundit  serinonein 
hujuscemodi  :  <  Moyses  in  oralione  sua  manus  ad 
Dominuni  erigebat,  cuni  Josue  minister  eJQS  pit- 
gnabal  contra  Amalec.  Eiquandiu  inaaus  elevaias 
tencbat.  populus  suus  viucebai;  cum  manus  dimit- 
lebaniur,  ille  vincebatii.  landem  Aarou  et  Ur 
sustentaverunt  ei  niauus,   doiiec  vicioria  fuii  per- 


(2)  Confer  cap.  <0i  SentcHharu»i  saneti  Stcphani,  supra 


flOI 


VITA  B.  IIIGOMS  DE  LACtKTA. 


1I04 


|>;lrjiia   (tsjod.  xvn).    Alibi    iT|»eiilur  qnoil    Mari:»  A  pr.cveiiiaHir.   lUqiifi  cum    kiiediclio  priiis   a  Do 

Magdalena  vciiicns  ail  Doiniiinin  pro  suoiinu  roinis- 

sioDe.peccaloruin,  ptot-idii  ail  potJcs  ojus,  cui  Dcus 

dona*ilproplermai,'nain  ilileclioncniqno  replebalur. 

Nam  antea  diligcli.nl  cuni  qnam  illuc  a.ivenissel,  el 

ita  MoT$es  manus  lcvabal  iil  magis  Deuin  diligcix^t 

M  mcUus  exoiarct,  Maria  .Magdalcne  inclinavil  se 

ad  pcdes  Jesus  {Lut.  vii).  Idcirco,  ciim  ali.jiiis  in 

oralione  sua  socrelius  fiieril,  eo  modo  sc  adaptcl 

quo  euin  amplius  diligorc  poltiit,  ve!  scdcinlo,  sivc 

slaiido,   aul    iiuuii   slralus,    sive    (lcxis    geiiibiis. 

Ycrumtamcn  sccuiii  dticat  liiiiiiiliialem,   sino  qua 

Doniinus  illum  non  audlt  ad  suani  ulilitatcm.  Cuin 

cnini    ipsi    discipuli    sanctus    Jacobus    ct    sanclus 


niiiio  provenial  pci;i(us,  cuni  liomo  Dciim  bene- 
dicil,  ipsc  suam  aiigct  e(  bciicdicliOKcai  alque  di- 
loctioncin.  » 

24.  (5i)  Uiirsus  idcm  discipulus  quxsivil  uli  tol 
canlica  iiova  invcniuntur  qti:i:  assidue  in  coelu  can^ 
tantur.  Cui  paslor  divit  :  <  Jcsns  Cliiistiis  in  Kvan* 
gclio  suos  docuit  discipiilos,  <|Uod  cst  canlicuni 
novuni  quod  iii  ca>lo  cantalur,  dicens  illis  :  Maii- 
dalum  iiuvum  do  vobis,  ii<  diit^ulii  imicem^  ticut 
dilexi  vos  {Joaii.  x'iii),  liuc  osl  cliarilas,  qu.T  numi- 
iiatur,  canlicum  iiovuin,  qtiia  rcnuvat  liomiiiein,  it 
de  (ilio  lcnebrarum  r;icit  lucis  lilium  ;  lioc  csl  clia- 
ritas  qux  cst  iii  torra  caiilicuin  novum  liomiiiibiis. 


Joa.aes  lunaivnt  Jcsum  Clii  islum  ab.squc  luimili-  ,j  e*^  ctiam  in  coclo  canlicum  iiovum  angel  s.  Quoiics 


lale,  iPS|»oii.lit  eis  :  Aflii  esi  meuin  dare  vobit  sedere 
a^  dexieraiii  meain  site  ad  sinislram,  sed  qitibus  pa- 
ralum  esl  n  Palre  meo  \Malth.  \x).  Kslole  ergo  alii 
quain  niodo  silis  per  Iiumilitatcm,  et  dabitur  vobis. 
Oiniiij  vis  oraiionis  esl  iii  magniludine  diviiix  di- 
leciioiiis;  amor  vero  divinus- irreriluni  suiiui  non 
luveiiit  iiisi  in  iMiniililatc  :  et  iJeo  Jesus  Clirislus 
liumilitati  promisit  excellenliam  iii  rogno  coelorum, 
qiiia  niliil  al  ud  iii  terra  rcpcril  «i  qiiu  diligalur.  In 
oniiiilMis  etiam  operibus  viili  Dcus  ullempus  uliser- 
vetur  et  locus,  iiisi  iii  oratioiic  :  secuiiduni  tcmpus 
vull  ut  psaliiios  «licat  aliquis  ot  de  Deo  loquatiir, 
autliat(;ue  loqni,  ai«|iic  bboret,  ol  sic  de  cxteris; 
f.ani    propieica   Dotis  diversa  dedit    prxccpla,  ne 


ciiini  qtiemlibct  cleciorum  vident  sursuin  asc.n- 
derc,  do  asceiisu  illius  canlicuni  novuin  coiK.intiiil, 
et  si  iiiliil  aiiiplius  lialiercnl  uiide  Deuin  laiidarciit^ 
nunquam  dc  illo  solo  ad  rincm  pcrvenironl;  qtio- 
niam  qiiidoin  siipcr  peccaluie  poenilcntiam  agciile 
gralulaiitiir,  ut  a  l  Duminus  iii  Evaiigclio  {Luc.  xv), 
|>enitus  congaiiiieut  vidontcs  eum  salulis  su;c  con- 
so  tcm,  at;^ue  scieiitcs  quod  dciiiceps  iion  dc!i:i- 
quel.  Cuniqiie  de  Dci  Filio  videnlos  eum  canie 
iiidutuin  et  asccndenlcm  admiraU  sunt,  dicciilos  : 
Quis  est  isle  rex  glorioe  [Psat.  xvii)  ?  Lciie  pr.c 
gaudio  niirantur  canlantque  novuin  caiiticuiii , 
quoiiiam  niembra  caput  sequuntur.  > 
25.  (55)  Idein  disciputus  quaesivit  hoc  a  pasiitre. 


quis  in  suo  servitiu  fastidircl.  possctque  mtUari  ab  C  *  Q"an<<oqiiiJem  viribus  lolis  et  tantis  jusdivinuni 

delondis,  qua  ralione  pixccpil  Dominus  Isia.lilis, 
ut  Ihcsaurum  ab  iEgypliis  muluaient  sccumque 
deferrenl  [Exvd.  xii),  nonne  osl  rapina?  >  Cui  rc»- 
spondil  :  <  Fratcr,  lioc  apeite  jusium  fuii.  Uii 
namqiie  Dco  servicrani;  illi  vero  pro  servitio  ma- 


uno  iii  aliuJ  causa  majuris  deloctalionis ;  sed  in 
uno  quuitne  opere  vult  ut  semper  eiira  quisqui! 
deprccelur,  dicens  in  corde  suo  ■•  Dous,  hoc 
lanluin  facio  ,  ul  te  diligere  valeam.  Alictii  vero 
quodlibct  volciili  agerc  dicit  Doininus   :    Si  vellcs, 


D 


ego  tecum  pcrgcrcni  leqae  jiivai-cm  in   lioc  quo  l      *"'"    'Sl'S  rciribuebaiit.    Vcro    ergo  judicio    Dcus 

a-quiis  judei  voluit  iit  isti  nieicodem  sui  opcris  se- 
ciim  dercrrent,  quam  illi  sibi  dofiaudaveiaMt.  Est 
aiilcni  spirilalilcr  iiilcllcctiis  (|uod  similiior  menibra 
Ciirisli  llicsnunim  sanctae  ScripttiriC  rcceperuiil  a 
Juda;is  lemaneiilibus  in  .€gypto,  id  cst  iu  hujus 
s;cculi  lendbris.   » 

20.  (50)  lieiuni  idem  discipulus  hoc  eum  iiiier- 
logavit :  <  Domine,  lu  dicis  quia  Jerosolymiiaiiam 
leiiani  Deus  dtlexil  magis  quam  aliam,  iii  laiiluiii 
nl  dc  actcris  icgionibus  aiiiicos  suos  itluc  adduxil 
ipso  eliain  ibi  dc  Virginc  nalus  cst,  et  frequciilcr 
ii>  Scriptuiis  vocal  cain  t«riain  proniissionis.  .Mi- 
••iini  est  iiaquo  quod  vuliiit  eani  talem  esse ;  iion 
eniin  ibi  s«.ni  prata  spcciosa,  nec  oplimi  fontes,  nec 
ditissinu  fluniina,  scd  aqua  in  cisternis,  asperiias 
atquc  calur  inagis  quam  in  mullis  terris.  >  IIjiic 
qn.TStioncni  pasior  solvit  hoc  modo  :  <  Fraler,  in 
hoc  poiest  considcrari  quam  ainabilis  cst  disposilio 
divina.  Idco  nainquc  corpoi.-ilem  in.le  lomovit  do- 
loctaiioiiem,  u:  amici  sui  in  eo  tantum  dcieclarcn- 
lur,  ct  amor  suus  cssct  cis  prattim,  funs  ac  flMmen, 


agere  disponis.  Tiinc  qui  sxculum  diligit  respon- 
dit  :  Alii  auxiliarc ,  mibi  vcro  miniine.  iloc 
operibus  oi<il  qiiotics  a  diviiiis  prjccoplis  disccdit, 
et  ob  siipcrbiain  qiia  lionio  divinam  rcsptiit  socic- 
talem,  respondit  posiino.liiin  ci  DomiiiUS  in  oia- 
l'one  sua  :  Quia  ine  noluisti  habere  socium 
in  illo  opere,  cgo  ino  o  prcccia  luam  non  rcci- 
piam.  > 

25.  (53jR<irsusdiscipiiliis  a  paslore  suo  quxsivil 
qua  ralione  Scripttirne  dicaiit  :  Laudate  Deum , 
henedifite  Deiim,  cin»  Doniinuslmmana  bcnedictione 
iioii  iiidigcat.  Cui  ila  lespondil  :  <  Sancta  Sciipluia 
i.iliil  prxcipil  ii.si  ad  saliitem  honiinis;  cumqiie 
ipsa  admonet  Laudale  Dcuui ,  bcuedicite  Dcum^ 
oiniiis  utililas  ad  hoiniiiem  revertilur.  Qtiotics 
cnini  aliquis   bono  aiiimo  dicit    :  Dous ,  laiideris, 

LDeiis,  bencdicaris,  Dominus  rospondct  coiitinuo  : 
Rl  tu  qui  laiidas  landcris ;  et  qtii  me  bcnedicis, 
lirncdicaris.  Ex  hac  ratioiie  poiest  inlo|iii:i  Ditim 
hiK>  mihi  retpundere  quod  nulliis  valct  Deiiin  bonc- 
dicere,  ftisi  prius  a  Deo  bcnediialur  oi  sua  gralia 
(M1  !d  ,  ilid.,  cap.  f05. 
(5i)  Id..  ilid.,  cap.  i07. 
1  Pathoi  .  Cnv 


{0.M   Id..  il.id.  cap.  101. 
yb^)  id.  ibid. 


33 


110.1 


(;i;i[j.!:i-\n  OANDiN/E 


ir.G 


<  l  q(io<!lil>el  aliuil  rcfiigiiMii.    Ni:>i  ciiiiii  Dciis  sciM'!  ,\  pliiis    ('iiin   dili^clio,  si    vrjs  supienles  cstU  ;  quid 


iiliud  6onci!l(iin  cssc  iiicliiis,  iiiiliatcmis  amicos  suos 
illuc  transrcrrct ;  qiiin  cliaiii  ninlrcm  siium  nullo 
iiiodo  fl(!cipcrcl,  scd  pro  C(jlc:Ui  gaiidio  pnrsci.s 
sul'ti:iliit  aliquando,  non  lam(;r)  co  niodo  qunlfiuis 
ainicos  siios  in  hoc  s;(;culo  iristcs  ('cscrat  ac  dcso- 
ialos;  scd  lantum  qiiia  Diics  hoc  vult  agcrc,  qui 
lunc  servos  siios  in  inajore  tonel  reqiiic  ,  cuin  ninii- 
dus  considerat  qiiod  ipsi  lal^orcin  ])aiiaiilur  Maj^is 
fciiim  iinlc  hoiior;iiiinr  c.ini  in  angiisliis  cos  rc(|uic- 
sccrc  facil  :aliqiiaiid.)  vcro,  ut  infi.lclcs  cnibcscaiit, 
oslondit  popiilo  iltilccdinein,  iii  qi;a  vcri  aniici  siii 
coiisisliiiit  dum  cruciaiiUir,  sicut  lcgilur  de  iribii.s 
puciis,  f[ui  licncdicclianleuni  in  ignc  fornacis,alios 
vcro  qiios  ila  iioii  coiporaliicr,  ut  fidcles  ibi  su 
ina::l  cvcn^plum  paticnliae,  taulurn  coiisolaiitur  in 
splritu,  quod  majorem  laborem  patiunlurqui  cos 
cnicia:uii(,  qiiam  scrvi  Dei  qui  cnicianlur.  t 

27.  Supervenienle  aulcin  vcncrabilis  Patris  vo- 
caiionis  leinporc,  in  illa  sua  (am  sancta  spgritudi- 
ne,  liibus  dicbus  cllolidcn  noclibus  supcr  pr?edicU 
(liscipuii  disciibiiit  pecius,  nisi  cnm  neccssaiia  cor- 
pori  dcpularct.  luvitus  iiainquf!  in  eo,  duin  iiifor- 
r.iarelur,  sicut  posimodiim  discipulus  i!le  perliibuil, 
ralioncm  cl  intfHcclum  iii  oniuibus  peae  duplica- 
lum  iiivcnit.  turnque  pcr  (riduism  illud  de  vila  no- 
slr^  suoqiie  (ransilu  fraties  iitformarel  et  consoia- 
r^lur,  circumstoleruiit  oinncs  gementes  cl  flentes, 
eique  ditenies  :  i  Aii !  ah!  aii !  Patcr  charissime 


r. 


cr^o  illi  dcsse   polcsl  qiii  oinnia  haLonlcui  lialxi? 

28.  «  Adiiuc  vcio  cl  aliud  consilium  fanuin  v<>- 
bis,  filii  mci,  pr.rcipicns  d:ibo  :  Si  vf><5  cum  viciiii» 
vcslris  tl  .•jjcculaiilius  ;ilii;;  paccrn  bonam  e\  InVe- 
gram  habcre  dcsiderati.s,  ovclc  pcnitiig  nc  ca  quaj 
possidenl  concupiscatis,  quoniain  si  vos  tcrras  eo- 
iiim,  viiicas,  prala  cl  cxicra  qure  possidenl  l-  nla- 
tis  rapcre,  !;iborcm  poliiis  :ipprobaiitc.s  qu;im  rc- 
qiiicin,  irani  qiiam  gaiidium,  tcrram  qiiam  ca;iufn, 
nihilum  qiiaiii  toliir!;,  parcrn  cum  eis  cx  int.gro 
liabere  potcslis  nullo  modo.  Iiisupcr  de  cwtcio  ca- 
Vfte  omiiino  nc  hahcalis  quod  ilii  concupi-xeie 
possint,  bcslias  videlicei,  cijuos,  mtilos  el  boves 
quibus  110)1  csl  iii(cllec(ijs,  cl  cjeleia  qiide  irileri- 
,;entes  ac  obedientos  ncquaquaiii  ljaberepoiei,tis.  (}xne 
auteni  convcnienlia  Cliritti  aU  Belial,  luiin  nd  teue'- 
bras  ?  (7/ Cor.  VI.)  Quisquecnimvindicct  quod  siium 
cst.  Vindicate  ergo,  fratrcs,  ct  quarits  vesira,  q::<v 
sursum  sunt,  nou  quin  svper  lerram  {Colas.  iu). 
Qui  liabei  aures  audiendi  audial  {Mattli,  xi) ;  9«! 
poicsl  capere  capiat  (ilattli.  xix),  hoc  esl  quicuiiqu^ 
in  hoc  iion  perseveraverit  faclus  inobcdieiis,  rc- 
gnum  Dci  rion  possidobit,  quia  qiiantuni  pro  no- 
mine  Clirisli  longius  elongabimini  a  s^eculo,  tantnm 
pierebimini  fieii  viciuiores  coelo.  —  Domine, 
iiiquiunt  illi,  nunquid  adliuc  auxiliabimini  noLis  ? 
—  Si  ego  pcssern,  utique,  fialres.  > 

28.  Fra(res  auieni   gavisi  el  .securi  de   patcrna 


I>aslorque  boiie,  ecce  nos  re'.i({iiimiis  oniiiia  ei  s:-  ^  consolatione  dixerunt  ci  itcrum  :   '.  Pater  ct  do 

,,  -Y  ,.  .L«.  l.'JI  .1*3  *U*J*  .T\ 


culi  sumuslc;  vcniinus  ad  te.  Nunc  dic  crgo  cui 
nos  tu  iclinqtiis,  «lui  curam  habcat  de  nobisV  quid 
igilur  nobis  daljis  consilii  ?  T!-  auleo)  nos  nullatenus 
iiabcre  perniiiiis  beblias,  lerrarum  possessiones, 
decimas.  ctclesias,  et  res  ad  cas  periinenlcs ;  reddl- 
tus  el  quaessus  sine  quorum  «^ura  vix  aul  nanquam 
icmporalis  ista  potest  susientan  viia,  —  Fra- 
Ires,  inquil  eis,  illi  Deo  vcro  cui  omnia  sunt  el  ser- 
viunt,  cujiis  quoquc  naluia  boniias,  cujus  voluntas 
jMXeutia,  cujus  opus  misericordia  est,  pro  cujus 
v-cro  amor<2  oninia  rcliquistis  ogo  vos  rcliiiquo,  cgo 
vos  coniniendo,  lile  eiiim  heiiigiiiis  Deiis  agel  cu- 
-i:»m  de  vobis  sicul  bonus  Domiuiis,  <jui  benc  scit 
curani  habci  e  de  servis  suis,  ipse  quoquc  dabil  vo- 


mine,  muUi  adhuc  ct  aliud  nobis  dicun(  :  Dutn 
cnim  vos  vixeriiis,  nos  manebim<is  insiraiil ;  posi- 
quaui  vos  morit^mini,  neqnaquam  polerimus  sus- 
(entari ,  si  be.s(ias  non  habuonmus.  >  Qnibus  Wla 
ait  :  J  Fralres  ei  qai  vobis  dicunt  errant.  Abhal-^s 
qnippe  dicunt  el  slii  religiosi  cletiara  sapiciiies  cle- 
rlci.  Errant,  inqnain,  qui  lioc  dicant,  c(  quanti» 
niclior  cst  clericus,  (anto  amplius  erral,  qnod  Deus 
pos.se  suuu}  amitiai  quoniam  Stephauub  de  Muiclo 
morietur  :  Opcrae  pretium  ergo  Don  csl  Domiiio, 
quod  ego  moriar,  si  iile  posss  suum  amittit  quo- 
niam  cgo  moriar,  imo  sciaiis  (irmiter  quod  propler 
pcccals  mca  vobis  Snbtrahit  beneficia  sua  :  ct  hcc 
quiJcsn  post  moi  (em  meam  videbiLis,   quia  toi  cl 


]>is  quod  necesse  fuerit,  iscc  trimc-ni  hoc  tiuod  velle-  >)  lauta  faciet  vobis,  unde  vos  omnes  inirahimiiii,  si 


tis.  Vo.scnim  homiucs;  cslis,  ot  in  h'->c  ilclinquere 
possclis  :  (ali  quidem  '.obis  dico  pacto,  si  in  vi;a 
isla  remaneiis  ;  .si  autcm  de  vita  roccssciilis,  (^go  ci 
injuiism  faccrcm,  si  vobis  .suu  proniitKircm,  (juia 
fere  suppulabuntui  «luinquagliiO  anni  qiiod  cgo  in 
hanc  foiitudinciit  vc-ui,  uunquam  pani.H  postca  tam 
rimari  poluit  quin  Deus  sniiii  darct  (juod  ijcne  .suf- 
fciic  potiii;  iicquc  fani  largum  scmpcr  fuit,  qu;n 
btv.  e  iGlum  csscl  nccessariuin  quod  Dcus  pi^slilit 
liiilti  ;  siniiiiterque  facict  vobis,  si  in  vita  hac  rc- 
r.iaascriiis.  Ideoquc  nolo  cgo  ut  babealis  bcsiias, 
!tec  lcivas,  iicc  dccinsas,  ncc  ccclcsias.neo  qua;sii!s, 
;iec  rcduilus,  :ii  Dciis  vobis  sil  m^^^is  ncccssaiius^. 
Uoi;!  cniii'  Dcus  v<;bis  niagis  Jieccssariii^  uieri;,  aai- 


lamcn  iii  hac  lam  sancla  vita  rcinansentis,  quale- 
nus  si  quotiiiie  non  videretur,  vix  ah  aliqiio  cr^^dc- 
rc(ur.  >  Sicqiie  modo  aJ  fiaires  viri  Dei  conijilaa 
es(  sentcniia. 

29.  Tunc  delnde  rogatus  a  fratribus  ul  fideiver- 
bum  illis  riofcirci,  piiusquam  de  hoc  s;rcuIo  ini- 
grarct  ad  Chrisium,  sermoiiein  btatim  omnibus  pro- 
posuii,  quaiiler  Deum  colere  deberent,  triiium  vi- 
delicet  in  personis,  unuin  in  essec.lia  divinitati»  : 
intiniahat  voio  de  charilale  ut  Deus  scilicet  dilig'- 
retur  toio  ccrde,  tota  meni.e;  el  hoc  unusquisqi;'" 
imp'Midcrf-t  prij.viuio  qvod  sihi  vellct  iiiipendi  ab 
illo.  b<'.  h'.iniil;i.ile  quivicm  i|ualis  (;^scl  o.slcttdcbai, 
(luia  per  iiun:ililaiem  jiiuc  pervcniiur,  unde  supcr- 


4197 


MTA  B.  HLGONIS  1)E  LACERTA, 


HG*3 


l.iens  rorrnit  aiig*'his  :    «  Iltoo  osl  ciiim   tliocltii,  i^  vohnuiiia.    snccetlonlc  bcal.ie  momoriic  Pclro  Lr- 


\irlii5  iUa,  qiKTCDiigrti^alas  virliilcsconsiTval.illtv 
plicibal  eliam,  juxla  Aposloli  senlcnliam,  ul  1  o- 
imm  hospitaliialis  fivqucnlissiine  roiiiiniscorcnlnr, 
Cioiiiam  pcr  cam  noiiiiulli  roscunlur  Ooniino  pla- 
ciiisse,  ctiam  angclis  bospilio  reccpiis  (Hchr.  xni). 
Addebat  Paier  qualiter  Dominus  iii  juilicium  ve- 
niens,  tiaiic  componsationem  liilclil.us  suis  repro- 
misti,  nl  sibi  Jical  esse  collalum  qni<lqui(l  iini  ck 
miiiimis  suis  coninleruiil.  Pi;rlcica  cxliorla!;aiur  ut 
charilali  e\  operibus  soin|>er  ins"slcrenl,  qiiia  plc- 
uiindo  If.tjit  efl  dileciio  yRoiv.  xiii),  el  qui  iii  uuum 
(l<;liqn(Tit.  rcus  cl  legis  el  piopliclarum  ascribiliir 
(J'x.  ii).  Sompor  ail  mcmoriau)  liumiliiaiis  ciislo- 
(Jiam,  scilict'!  panporlatcm  spiriUis,  illos  rciinccre, 


moviceiisc,  doiiiniis  Ihigo,  opituhnlc  Deo,  l*la- 
iiiam  dirigilur,  ubi  eicnim  ploriosam  el  pcr  cuiicu 
laiidabilom  ceicbraiis  vilam,  longc  laleque  lia< 
biianlibus  signis  ciaruil  al.'{ue  virtiilibus.  Iliijiis 
enim  Fuil  sludium,  tcrrcnu  fuiuiilus  despicere,  loio 
adiiisu  menlis  ad  sola  calesiia  flajnrare.  Eral  auiciii 
divina  lopkliis  oruditiono,  insifjnis  roligione,  mo- 
ruin  poilens  probilalc,  sigiiornm  cxliibitione  a.lmi- 
1  :iLiiis  ;  conl>:mplor  eniin  cr.d  sicculi,  el  amalor 
Dei  01  proximi.  el  cui  vivcre  Cbrisfus  ct  mcri  lu 
crum  (Philip.  i).  Erat  enim  dcilitus  in  assiduis  ora- 
lioniiius,  iii  frcqucnlioribus  jcjuiiiis  ac  in  conliiiuis 
boiiorum  operum  cxliibitioiiibus.  Omnes  vcro  qui 
ad  se  cbarilalis   caiisa    \ciiiobaiit,  ad  atcriuc  viiu! 


DfUiiiqiic  coram  oculis  suis  (lop:coabalur  babcre  ;  B  tlcsideria    acccndcbal  ;    de    omnibns    ctiam    a  so 


avariiiam  qnoqiic  omniiio  essc  exsccrandam  aiiiiun- 
li«)bal  ci  c\commiini(-aba(,  quia  radix  omiiium  nia  - 
loruni  cl  serxiius  iddornm  nominaiur  illa.  Sic 
ergo  ractiim  osl  nl  tutum  lcnipiis  scgriludinis  sux 
prolii-uiiiii  aiquc  juciinduin  diiccrei,  el  per  omiiia 
fratribus  satisfaciciis,  spirilalis  \\lx  colioqniis  se 
intordum  a  laiigiiore  siio  relcvarcl.  Cumque  pcr 
siiigiilos  dics  laiigiior  illo  ingiavoscerot,  dic  soilitcl 
qninla  fcria  priusquam  de  corporc  egrcdereltir,  exi- 
tmn  suaiii  Oontinici  corporis  et  sangiiinis  perce- 
plioiie  munivit,  atquc  ad  iiliimiim  iii  cilicio  rocum- 
ber.s,  oculis  ac  manibus  in  oqMiiiii  scn^pL-r  inlcntus, 
scvla  f.ria  anle  aliarc  Doiniiii,  siiirilum  inler  verl>a 
or.uiohis  in   ipsis  illiiis   discipiili  manibiis  Doniinu 


posiulalis  pro  possc  suo  paupcruni  ct  pcregriiio- 
rum,  viduarum  cl  orpbanorum  pcnuriam  semper 
solliciliis  suslcnlarc  curabat ;  religiosis  vcro  prac- 
cipue  omnibusque  Dci  minisiris  debitam  exbibekit 
rcvcrciiliam,  eorumque  fralcrnc  cx  suis  faculialibus 
relevabal  inopiam.  Si  qiicni  aulem  forle  nobilem 
vidisset  aiiquo  indigoniem,  juxta  suam  possibiJiln- 
lom  iii  iiccossilaliLus  subvoniobal  vorocundc  il 
abundaiiter.  Hciigionis  pra^lcrca  ornamonium,  sioiu 
a  magiNtro  suo  cl  domiuo  boaio  Slepbano  didiceral, 
ct  vcrboclcxcniplo  nuiltiim  bcnigucgcrebal,  Tiau.s- 
gressiones  ct  indiscip-inaiiones  coiulisciptiloiuiii 
siiorum  a  rogiila  rcoia  niguobat,  cl  loicralial,  qtuni- 
liim  deccbal  in  (aiibiis  ct    opoilobal,   praccipiic  do- 


reddidit.  Gloiiosnm  ergo  ol  pcr  cuncta  laudabilem  ^  cens  nc  cujusqnam  cor  dofliiiaiclur  in  verbn  mui/i- 

tiw  ad  excusandax  c.riust!ii)!U'$  in  peccatis  {l'sal. 
cxi.).  Irjclerca  ad  a-.difioalionoin  alionim  iion  causa 
((luod  absil  :j  jaolaiili.c  lii^  so  roitlicabal,  diceiis  : 
<  Rgo  eiiini  miser  iion  p(-.?suni  mullum  labojaro, 
ncc  j(^junare,  noc  vigilarc,  iioc  oa^lera  liujtismodi 
fjccre,  scd  iil  milii  Aidoitir,  Doiim  cjus  gialuila 
l»ielaleel  sciocl  ])0sstun  diligcro.  >  Ilortabalurciianj 
condiscipulos  suos  cl  fratrcs,  iil  virinlibus  insislo- 
rent,  et  ab  omnibiis  viliis  ci  poccaLis  cuni  oinjii 
diligeiiiia  secusloJire  procurarent. 

31.  Tanlam  aulcm    graliam   Cbrisii   bonilas  illi 
conliilerat,  ul  conscicntias  frainim  socuni  commo- 
i-antiuin  quoquc  agnosccicl,  ot   a  qiiibus  iiiipulsa-. 
jv  renlur  lcnlationibus  cis  paiofacorct,  cl   quid  quis» 
que  prav;c  cogilationis  cl  immiiii<l;c  palerclur,   in- 
dicaret.  Si  quandoaulomquorumlibct  culpas  agno- 
sccrel,  iiunquaiTi  ab  incroiiaiione  illis  parccrcl.  Ei, 
iil  prxdicatio   illius  a    niillo  poliiisscl  conlemni  , 
multiliKlo    bignoruin   astrnobal  ,   qu;je   iii    iioniine 
r.brisli  ipso  faciebal  ;  rcddobaiciiim,  ul  didioimiis, 
visu  solo  visiim  iion  videnlibus,  amtiaclis  iTCcUo- 
iioni,  la.iucis  sanilalcm,  el   ctiaui  mulla  langucn- 
liuiii  membra  ejus   uralionilius  incohimilati   resti- 
(iicbaiilur.  llujus  virosigna  omnia  atque  gesla  nou 
didicimus,  scd   pauca  qu;i>  iiarramub,  qualuor  reli' 
giosissiiiiis  vcracissimisquc  cjus  condiscipuli$,  qu) 
pcr  (livcisa  lompoia  cum  eo  ooiivcrsali  suiil,  rcfe- 
rciilibtis  agnovinuis,    dotniiio    Pelro  stiliool,    vald«i 


doinni  Slepliani  Iransitum  oiiinibus  scire  deside- 
lantibus,  quadragosimo  cl  sexlo  conversioiiis  sii;c 
nntio  fero,  scxla  foria  fuissc  iiianifestissiuuim  osi. 
Qnod  lamcn  non  mediocris  mciili  conscltir  ftiissc, 
ul  illa  videiicel  dic  ciim  Domiiius  sccum  el  cum  la- 
ironc  suscipcrcl,  qiia  Idcm  redemptor  el  Dominus 
l.oiiiiiicm  plasmassot,  ciimquc  damnalum  in  cruce 
lodenii&scl,  ci  iil  qiii  diem  illam  tam  sanciam  ccle- 
bravcial  senip.M  in  ;ibsiinciilia  ,  post  mundi 
pn^ssuras,  die  illa  lani  saiicla  locarctur  iii  gloria. 
De  ineiibe  aulcm  cl  anno  qno  ipsc  feliciicr  migra- 
vildes«culo,  valdo  boiia  in  soqiienti  babolurnotitia: 
AiHi6oii(S  luces  javt  Februus  cgerul  oclo, 
Lucifluus  Stephaui  cum  spirilus  aslra  pelivil, 
Aniw  milleno  ceiileno  bit  qnoque  deno, 
Adjunclo  quarlo,  regr.o  creli  sibi  parto. 
Ciim  onim  dicta  el  facta  alias  plcnc  cxarata,  scripta 
nuHlo  ac  luculenla  declaiat  bistoria,  sed  si  ouncla, 
qiix'  iu  Viia  cjns  gesia  siiit  s(  ripta  cum  non  aiidi- 
vhiius,  evolvere  conaremur,  a  suscepto  jani  procul 
dubio  proposilo  coniioesciiiius.  Lnde  neccsse  esl, 
quia  non  esl  noslri  inseiiii  nostriqHe  proposili,  ul 

Ldi^  illo  discipulo,  cujus  vita  pia,  ctijus  convcrsatio 
liona  noslrx  pliiiimum  proiicil  religioni,  amouo  le- 
gerc  incipiamus. 
^O.  Igilur    post    iransilum     domiii     Muretensis 
sunimi  el  mcmorabilis  viri,  de  ciijas  \i!a  .Tiqnc  do- 


Hf)f»  Clll  Ln.MI  I)AM>I\/K  1200 

r.;vei«'mlis.sii»io   i,ri«i«-    nosfo,  qui    :ib  «u.I.in   n.l  A  nntlr  ,i  .cljiaa  «uni.  •(  mi-piCi»s  sis  ci.  »  Q  lo  aii- 

«lilo,   vir  I)i"i   eiini   in  efclr.<;iam   sir.tm   drpori;  ri 


oiii(lieiiduii)  'ligiio  ruin  lionore  susccpdis,  ct  |ir<i 
Bimplicitatis  ac  liuinililnlis  revercniia  loco  ninvimT 
vcncrnlioiiis  cst  liabiliis.  («uidoni  ({nui|iic  lii;  Mi- 
liaco  qui  cidom,  siciil  «!crel'at,  pro  rcli^ionis  ac 
rcvcrcniix  iiolitia  scu  anlcrioiis  familiaritatis  c(m- 
junclione,  in  cornm  celluhe  cura  lani  liene  docta 
priinus  succcssit.  Bernardo  etiam  Bocardi,  qui  cum 
eodein  pcr  mntuam  colloculionem  nostrarum  san- 
ctionuni  et  dulcedine  spirilalis  dileclionis  aiiquan> 
diu  familiarissime  convcrsalus,  iinmodici  anioris 
scse  vinculo  conslrinxeranl.  Ilugonc  vero  dc  Mon  • 
te,  coi  ilte  pro  juslilia  ac  lideliiatc  quain  in  en 
rcperit  familiarissimus  ardentissiinc  fuit,  el  ah  oo- 
«!cm  in    ipso   Iransmigralionis  $iix>  articulo  pacis 


(•o-.qiio  p.iriiiiipcr  i|ui  aJcranl  at)SCcdero  juss  l  :  qui 
nidx  in  Inco  di^^no  a  I  auxilia  consiicla  confngi  iis, 
se  in  oralidire  <um  gravi  getnitu  didif.  Inierea 
apgrolus  ille,  siciil  «ral  conlr««.lis  pcd  Iib»  ac  reni- 
l>us,  jaciavit  se  pronus  q-iaii  ti  uncus  in  pavimei- 
tiim.  et  caeiiit  cuin  lacrymis  in\ocare  i  omeii  iJo- 
mini,  ut  etsi  in  hac  nccessilate  non  kdcci  rr  r<  t. 
saltem  eum  a  gelienn;e  inccudiis  in  pr strrum  libe- 
raret ;  cumque  pcr  iioram  in  liiinc  modum  ittam 
prolongarct  orationem,  subiio  amola  lai  gnoris  •  oi 
ainaiiiudinc,  inteiicxil  opialam  sanifaicm  &«>.  r.-<'«- 
pissc,  qui  slaiiin  ercctis  pcdibus  hom'n'd  D  i  nii- 
raculum  eis  qui  foris  aderanl,   teslabatur  dicens 


Dominicx  osculum  accepit  s.ilula:c.  Quoniain  valde  "  i  Ecce,  ecce,  ecce  quid  in  bac  die  vir  Dei  opcratn» 


«ipinio  sanditatis  mcmorali  viri  cxrrcvcrat,  innlli 
infirnti  ad  euin  cx  diversis  pro\iiiciis  spe  saniiutis 
recuperanda  confluere  consuevciani. 

32.  Eo  jgilur  temporc  Haaniac,  sicut  noslri  se- 
niores  rerun&,  coniractus  quidam  decubasse  dictns 
cst .  bie  siquidem  a  renibus  el  iiifni  tantam  mem» 
l)roruni  invaleludinero  incurreral,  iit  manibus  re- 
pens,  dissoiuiis  renibus,  corpus  per  terram  iralie- 
rct,et  irrq)eudo  monstrum  aliquod  simularct.  .Uullo 
itaque  in  hac  debililatc  delentus  lcmp.ore,  pro  spc 
seierna:  mcrcedis  a  sanclis  monachis  inibi  comnio- 
raiitibus  slipem  divinam  in  qooiidianis  suseipiebat 
«sibus,  qoia   nec  sibi  nec  alteri   aliquid  exercere 


csl,  me  leste  probanie.  »  Qui  prolinus  ac  u  roi.i  s 
slMpcljanl  cl  mirabanlur,  dicenles  :  «  Qiiiimod.^  esi, 
fratcr  ?  >  ct  interrogabanl  cum  qualiier  boo  (aclniii 
fuisset.  Ille  auiem  d'icebat :  «  llomo  Dci  ille  me  de 
prxscnli  Irisiilialilicravit.  >  lile  deinde  rcvcrsus  ad 
Dci  famolum  narravU  omniaqu£  acta  rueranl.  Quo 
audilo,  clamor  in  coelum  circumsianiium  atiollitur 
magiiilicai:tium  Deum.  Quem  moz  vir  Domini  t  ni- 
poralem  fugiens  honorem  molesta  compescuit  pio- 
litbiiione,  dicens: «  Tace,  tace;  sed  si  quis  te  inier- 
rogaveril  qualiter  hoc  facium  sit,  soluinroodo  rc- 
sponde  quia  Domiuus  Jesus  Chrislus,  qui  per  amicos 
siius  ubiguc  opcratur,  ipse  in  te  tale  ac  tantuin  pcr 


Tiilcbal  operis.  Cumque  illo  in  loco  in  tanta  niisc-  f  bcaium  Maximum  suuin  dilectum  in  loco  isto  0|e 


ria  per  niulta  aniiorum  curricula  demoratus  fuis- 
sct,  cique  pcnilus  dc  corporis  salute  essel  despi^ra- 
tio  facta,  quidam  die  divina  pielaie  occurrlt  animo, 
quod  ad  virum  Dci  se  iaccret  quoquo  modo  por- 
lari,  ubi  taiita  quolidie,  operanlc  Domino  nostro 
Jesu  Chrislo,  inerita  ejiis  virtulum  jnin  audieiat 
«lonslrari  frequenlia.  Ilicvero  fide  commonilus,  ac 
in.ijori  sni  corporis  necessiliile  compulsus,  parenles 
suos  absquc  dilalione  propositum  suum  iinpleri  ia- 
« lymosis  rogavit  gemilibus  ;  qiiein  ciim  audisseiit 
parcntcs  alqno  vidissent  j.\m  pcr  miiliiim  temporis 
iiiliil  oinnino  posse  proliceic,  dcporiantes  posue- 
runt  ante  vit  i  Dei  Irjbitaciiluni.  itl  salletn  ab  ad- 
ventanlibus  pascerclur,    labore  ali   proprio  potcral 


r:itiisest  iniraculiiin.  Unde  nunc  surgc,  et  tuo  \a(te 
rccijperatori  gralias  rcfcrrc  cnm  lumtnari  el  dcvo  a 
ohlalionc.  t  Al  ille  nihil  moratus,  conrorlalio;.e  cibi 
et  vtitutecorpiisculi  siiuul  reccpta,  alios  aQKc  - 
derepropriis  coepit  gressibus,qui  jacens  et  langu<'iis 
ab  aliis  fueral  deportatus  ;  sicque  cx  illa  hoia 
omnes  in  ejus  corpore  nervi  ac  rociiibra  solidata 
sunt,  ut  solutionis  illius  signa  uiierius  nulla  reraa- 
nerent.  Vere  hanc  ego  virtuiem,  jusia  niei  sciisus 
intelligenliam,  non  inieriorem  censeo,  qua  Peliu^ 
aposiolus  ad  Speciosam  porlam  lempb  claudum 
olim  erexit  iEneam  ;  sed  siipsr  omnia  collau  ■ 
detur  DeiiS  noster  ,  qui  lantant  virtutein  suis 
pra-slat  dilectis,  ul   pcr  eos  talia  (ligi:o;ur  op.  ijii. 


ininime.  Ciimqiie    palpatulo  .nliquanlis  diebus  aJ  D  Aincn. 


ostium  famuli  Dei  segioius  lilo  jacerel,  ul  locus  ob- 
tuiit,  ante  Dci  hominein  a  porliioribus  suis  deJu- 
cius  esi  :  obscderal  eiiim  otnnia  membra  ejiis  sta- 
bies  et  pulredo,  et  erat  miscrabilis  facie  ct  Iwrri- 
liilis  ad  vidcnduui,  ut  tanquam  morti  vicinus  pu- 
larciur  a  popnlo.  Intuitus  autem  vir  Dei  in  cuni, 
cis  qui  eumdem  deporiaverant  ilixit :  «  Quid  quae- 
rilis?quid  vultis  ut  faciainus  ei  ?  >  Nonduin  enim 
sciebat  quid  eum  cssenl  rogaluri  :  «  ISos  verc,  in- 
quiunt,  domine,  andivimus  et  credidinius  quoniaro 
hnjusmodi  calamilatibits,  tuis  potcs  subvenirc  ora- 
tiotiibus  :  ecce  huiic  hotnineni  qnem  prospicis, 
uiiiliiiin  laidet  iniscru;  vila;  suie.  Non  eniin  habot, 
UI.C  viilel  opcTan.uiide  niiseria  svia  possil  reiivari  . 


55.  Lingua  sierilis  defie  tlani.is  t.iiiti  vili  a-.nii- 
!uS  cup'iens  eiiarrare  virlules.  Cujusilam  ensin  n:a- 
liohue   lilius    contractus  capiie  Branloaiis   graviior 
labornbal,  qui   lale    videlicel   ixdium    iHfirinit»:i« 
iiicurrerat,  ulcaput  ejus  a  Iseva  scapnla  adii:crerci, 
coeliimqne  videre,  nisi  resupinus,  nequaquam  va- 
lerel.  Qiii  dum  nocie  quadam  ex  hac  eadem  inrir- 
mitate  jaceret  faligatus,  visum  cst  sibi  quoniani  si 
ad  Dei  faniiilum  pi-sescns  fuisset,  saluiem  cuniinuo 
recepissel.    Mane  ergo   faclo,    ut  lux  est  reildiu 
miiiuio,   non    perlerriliis   limuil,   ct  ex  aOIiclimiu 
sumens    aiidacirim   exsnllavit,  siiisque   parciitilnib 
(li\il  :  <  QdXTO  eleiiini  (juul  iiie;i;   itiliriiii:ati  po.ssit 
V;»lpand(>  iiieJeru  (lui  comiacluiu  illmo  oiando  ba- 


1201  vir.v  r..  iiccoMS  de  lacluta. 

iiavil.  I  liitelli^ei;l^'S    ;iut.  ni   p.-tiviitcs  ojus  tio«-  l>ci  ,\  C-ui    fiiiii)  laiii    piope 

essc  myslnium,  a  I  viri  D.  i  lubiljciilum  euni  (|u;ini 

c'Uiis    (l('p(ir;avciotit;  i,iitfii)  ciiiii  vir    Dontiiii  silii 

pr;vsi'iila  i   fecis.sel  ,    iiileriogavit   quij    qu;crci('t. 

Tunc  ill  *  n<?n$  et   uliilar.s  voce  qua  poluit  cum  ro- 

gare  ca>pit  ut  pro  illo  Doin.nuin  di^^naretur  uiait*. 

Dcc  eum   enorei    i«Ji:e    ionrnium,  ci.jus  ilcvnius 

e.\polieral    sulfi-agiiio).  Cui  vir   Domini,    beiii^nis- 

sitni    ut    er;;l  \ullus,  vocc  lacryniabili  dikit  :  «  K.li 

ci  amice,  lioc  liOii  esl  noslri  quod  (ju^vi  is  a  nobis. » 

llii  auieni  qiii  veiierunt  cum  eo  ix);^are  ca-poiuiil 

ut  salicu)  ei    iiiiponerct  iiianuin.  .-E^moIus  intcrea 

»*)  niagnis  n».-iil.us  se   a/Iligens  v;ild(*,  gemilibus  la- 

uieiilorum  coiiliniiis    saiisracieliat   (Jolori.  Cuiiiqiio 

l.;>c  <liu  tacerei,    alque  fleix;   uuilo  niodo  lessaiel, 

vir  Domini   compuiictus   corde,   ili  us  dolori  com- 

passus  cst,  et  acct-ilene  per  capilloscuni  teiiuil,  ci 

invocans  nomen  Domiiii  a  scapula  capul  sejiaravit. 

Qui  staiiji)   se  vclle   evoiuere  dixit,  et,    aiiioio  co 

rculis^jue  ad   C(Jeluin   elevalis   ac   maiiibus,   crupil 

raiiguinis  ab  ejus  ore  cuin   putredine  rivus,  et  cx- 

«puciis  in  lcrram  ca*pit  graviler  g.-merc  el  cxcrcjie 

(olcras  iiescio  qnas  cuni  sanguine,  ito  ul  pularetur 

(|uod  frrrameiiio  aliquo  guilur  ejus  incidercliir,  sed 

ei  tabis  lanq«iam  li!a  sanguinea  ex  ore  illius  de- 

pendebatui.  Tuiic  disrupiis  ynguae  ac  faucium  li- 

gaturis,   sed  elevans  et  erigens  itcrum  oculos  ac 

Bianus  ad  ccelum,  ore  adliuc  cruento  in  liac  priina 

voce  clara  ptorupil  ;  iiain  aiilca  cassum  scrnioncni 


1203 


fiiil  moilis  cxiliis  ,  quml 
iiogalo  foro  oiiiiii  Nii-ttialium  usu,  ita  do  illo  af^eic- 
tur,  ut,  amissa  oiniii  spe  prx^scnlis  vil;e,  patentcs 
ojus  de  solis  sopulltiric  iiecessariis  cogil^rciit.  Illis 
:<uleni  f»cr  publiciim  plaiigeiitibus,  occurrit  quidani. 
diceus  :  <  V.\  lioc  qiiippc  inrommodo  quod  veslci' 
lilius  patitur,  pcr  rogein  Francoriim  ,  Doo  volente  , 
iiilirmis  iiicdiciiia  pra:staliir.  L'nd(!  el  illiic  dirigitc 
illtiii),  quod  si.  crcdidcrit,  rcmediiini  potcrit  inve- 
iiiio.  >  Tunc  iuopinala  gavisi  cxsullatione,  parenlcs 
(|uanium  citiu*  potucrunt,  ad  Dei  famulum  pcrvc- 
nerunt,  ut  discerenl  qualitcr  audituiii  pronccrcnt, 
;ilqiie  ad  regem  acccdorcnt.  Qiiod  ul  vir  Duinini  au- 
divit,  :vgrotum  propius  ad  sc  acccdcre  jussil,  ot: 
iiiaiium  exicndens,  guitur  (;jus  oraiido  palpavit,  ct 
"  facici  ejus  per  modum  saluiiffrx  crucis  iinpo&uii 
sigiium.  Inieica  ;£grotus  ore  apcrto  labia  parumpcr 
movens  mugieiido  auxilium  teiitabat  implorare  pa- 
iroiii;  staliinque  in  ejus  gcinitu,  tiibulallone  ejiis, 
hboiaiitc  pairono,  gultur  el  facies  paulo  miiius 
innala  inca^pit  niinui  :  denique  revorsiis  ad  pro*' 
pria,  infra  parvum  temporis  quam  optaverat  iDtegr»- 
sanitalcm  recepit.  Parciitos  aulem  c.us  cuin  vidis- 
seiit  (jtiod  facluiii  crat,  timucrunt  cl  (jlorificdverunt 
Ueuin  ,  qui  dcdit  putcslalcin  lakin  fioininibus  {Mattlt. 
IX).  Ameii. 

35.  Ncc  hoc  silendum  qualiier  airamen  cjus  sup- 
pcdaneum  lislulse  morbo  ^alutcm  praestitit  perituro-. 
Ctijiisdam  cniin  fabri  fllius  in  quadam  \icina  pos- 


Ci  vix  intdligibilciQ  pioferre  solebal  :  i  Gralias  tibi  c  sessione  iiicommodo  ptjrvasus  lisliilap  giaviter  jaii^ 


uiagiias  refero,  domine  bugo,  recupcralor  Loue, 
q;ii  miliijn  tanta  miseria  succurrcre  volui.>,li.  »  Ad- 
iiiiianiibus  autem  omnibus  qui  aderaiit  ot  sttipe- 
scenlibu3  de  lali  mtrarulo,  iiiierrogaiil  iitruiii  I4- 
biilari  potuisset.  Qui  vero  sanalus  fueral  praesen- 
libusd.xit.  Vir  aulcm  Doinini  lioc  a:quaiiiiiiiler  fe- 
n-ns,  agrotum  cum  laiiipadibus  leiinens  secum, 
saiiiiaii  iilnm  restitulum  romisit  necessariis  refo- 
ciuni.  pro  viitule  el  reveren  ia  viciiii  loci  illius  Dco 
graiias  rcferre  tr:ins:)iisit.  Keveisus  ergo  ad  d«- 
iiium  mtiltis  veibis  inde  aC(-optuin  teuelicium  pu- 
blicavii  assiduc,  quod  viilelicet  faciuni  opc  Dei  fa- 
uiiili  lulo  jiidirio  ropiilabal,  qui  ex  misericordia  stia 
ticiiio  populo  muUa  conimo:!a  vivi  ns  extendelul. 
5i.  Quaiiiae  aiitcm  virtutes  pcr  Dei  famuliim  f:i- 
cla?  sinl,  qiiis  uiiquam  iiivesiigare  potesl  cl  sciie  ? 
fiiuin  lamcn  memorabile  miraculum  qtiod  a  lide- 
libus  ooinprobatiir  ,  non  lacori  pulaviiiius  .  vicino 
iiamque  iii  caslio,  ciii  nomen  Segor  prisra  vetustas 
Securiim  indidorat,  quidam  juvcnis  guttur  turgi- 
dum  habens  el  facieni,  diu  iinctuquc  iiicessabilibiis 
ui-^cbalur  doloribus.  Paienlos  quippe  de  dulorc  pi- 
giioiis  siii  contristaii  vcbemcnier  el  supor  modiiiii 
afll  cti,  cum  ut  sanari  pniuiss»^t,  circumquaqiie  a  I 
lofa  virin.i,  sancia  sanctorum  per  pueros  soos 
iiinlioties  transmiseranl  omlum  ;  sed  illi  amici  Dei 
ad  quos  fuorat  iiiissus.  infninilnlis  remeditfin  ei 
iribuere  iKiluerunl,  ui  qmiitD  rssot  iii  I>fi  faintild 
rirlulb  gratia  vitiiiis  pouulis.  pi-jLdi<,aront  miiacula. 


diu  laboraxcrat,  dc  qua  sane  in  discrimine  sic  nge* 
Ktur,  ut  possc  cvadorc  a  inedicis  dispuiarciiir , 
iiisi  foimidanda  C(^rum  manu  quam  citius  secarc- 
tur.  Ingravcscente  aulom  languore,  a  fistula  niala 
sen&iim  prae  dolore  omnem  lerc  perdiderat ,  cl  ita 
ledjcius  luerai,  ui  nihii  penitus  aut  intelligcrc  pos- 
.set  jiit  agere.  Qiiid  miriim  ?  quod  slarc  non  potc- 
iji,  ci  imnipiain  in  Icclo  suo  surgcre  vcl  ad  sedon- 
dum  valebal  ncquaquam  pcdem  suum  trahero,  nc- 
quaquam  potcrat  in  latus  nliud  se  declinarc.  Pa- 
rontcs  vcro  ojus  nimis  carnaliter  atque  remisse  di- 
ligiMitcs  cum ,  ut  nios  rusliconim  habciur,  a  sorli- 
logiis  quotidie  el  ariolis  ol  ligamenla  ct  potiones 
defcrebanl  scducti.  Sed,  cura  nihii  valercl,  pcni- 
"  lu:>quc  ncsciretur  qnid  hoc  esset ,  nec  cmciidarctnr 
;»Iiqiiid,  sed  deieiius  quolidie  agerelur,  visum  est 
(idem  iioctis  in  visii  ul,  si  de  suppcdaofto  hoitiini.s 
Dei  slr;;iiiiiie  babeiel  ol  ligarot  desupcr,  sanitaieiu 
ad  pr*scns  neccssaiiam  rccupeiaiet.  Ciimquc  die 
dato  iii  Itac  lide  evigilaiet  a  somno  ,  dcmpto  omiii 
pavoie,  s-.epedirti  viri  auxilium  cogente  prorapins 
ddlore  requisivii,  suumquc  malri  suac  vlsuni  de- 
Huiiiiavii;  adjicicns  eliam  el  assercns  se  inGrmun 
iiltoiius  ininiiMe  osse,  si  quod  pclebat  pignus,  vi- 
delicel  slramcii  viri  Dei,  afferreuir.  Cuin  crgo  ciim 
niJioi  -«udissei.  surgeiis  cor.linuo  ad  viri  Del  pcr- 
vciii'  liatiiliieiilum,  illicque,  qtianlum  poluit,  pro 
>iio  iialo  aixiliutn  (iclitt  ingoiili  lloUi  r'  gcmitu  ,  ei 
Mntcro  cordc  0;  iii 'g:io   cma  lilium  amoic  ;  dei»."it; 


J20r>  CUILLKI.Ml 

iil)c!(-i>Jc:i->  (jii'>.l  v<,lci.;il  (Ic  shaiiiiiic  (uruhim  (loceii-  \ 
tcr,  a(i  (iliiiiu  iiigroshu  (Jclultini  iiiiposiiit  supcr 
cuni,  vcluiiu-iiici'  bl.ipcii(Jn,  luov,  ni  geini  lcti^il 
(Cgroli  ,  viiliius  viin  prrdidil  oiiinis  doloris,  anio- 
lo(|uc  omni  languore,  liuinorc  siccalo  cj|tii  flticlial 
cx  corporc,  cutc  tamcfi  riova  stipervcnienlc,  lola- 
tilcr  redditus  pr!slinx  sani.ati ,  ut  caJeni  iiora  dc 
lcctulo  siirgcrel  ac  si  nullam  corporis  lu:sionern 
risquam  pcr-liilissct.  Par.nles  auteiii  ojus  olslii|C" 
facti  admirabaiilur  in  illo  diviiiPC  tain  velocoin  pic- 
latis  aciniisisse  incdicinam,  cl  inlcrrogabant  qtiid 
Jioc  essot?  Qui  ait :  «  IiiicHigo  me  valJe  sanum,  ci 
qn:ccun'|ue  itrjcceperilis  adimplebo.  »  Et  lunc  in- 
oipieiis  iinpoiulii  cis  ila  servilitiin,  ut  eiat  solilus 
aiile  la'(liuni.  Tunc  un.i  pari(cr  exsuitaiilcs  et  prue 
f;audio  flciilcs,  referebant  tam  pro  se  quam  pro  illo  ^ 
Oini.ipotcnli  gralias,  quod,  Dci  famulo  suLvenicnte, 
incol.:mi'm  illum  corpore,  eos  vcro  reddiderat  laitos 
do  pignore  :  qui  vero  misltos  vivens  in  poslerum 
annos  assiduc  gralias  pncilicabai  Deo  ,  <;itod  pe*- 
faraulum  suum  sic  cum  restaurassct  incoluniem. 
Ecco,  ecce  quid  degons  in  carue  Dei  famulus  prjc- 
stabat  11  ^clibus  :  qui  ojus  prcesidia  expolebant  pcr 
cum  proprie  salvabaiitur;  qui  pignora  volive  defe- 
vcbant,  snbsequente  ejus  auxilio  iiberabanttir. 
Prompl.or  orgo  ad  iidem  exslilil  qui  de  siramiiic 
siippedanco  sanari  credidit  hominis  Dci  ,  qu;im 
sangninis  (liixum  patiens  muiier,  qua>  ut  sanaretur 
•Imbriam  lctii^it  Salvaloris  {Mallli.  is).  Sed  lia'C 
omiiia  fj,!es  strcnua  operaiur ,  diccnle  Doraino  : 
Fides  Ina  le  salvutn  fecil  (Marc.  x).  A:»cn.  C 

33.  Qiianiis  arumnis  el  angustiis  secum  iiabiian- 
tes  trip.iil,  in  quantis  sua  iienigniiaie  necessitad- 
bus  astiiit  iilis,  vel  quanlas  sua  virtute  moieslias  in 
iilis  compescuit,  non  ad  scribendum,  sed  eiiara  ad 
refercndum  aequuinest;  sed,  quia  se  apia  occasio 
praebct,  hoc  laceri  nequaquam  de  hominis  debot 
virlulibus,  quod  ad  prxsens  animo  prKseniatur. 
Domnus  quoque  Bernardus  Doi  gratia  pastor  vene- 
rabilis,  quantae  bomo  Dei  esset  virlut's ,  cura  in 
dJsci[.l  na  adliuc  posilus  essei,  in  necessilate  sua 
iiiie  dubio  expertus  est.  Hicigiturpcr  aliquot  dies, 
quo  nescio  casu  vel  incuria,  ab  unius  gravitcr  pc- 
dis  dolore  consurocbatur,  dic  nccluque  requiom 
nou  habcns  :  hcc  taraen  unum  prajcipue  intcr  ipsas  - 
loriurae  suje  querinionias  conqucrcns,  quod  viccni 
suain  in  oOicio  ccclesije  non  valebal  implere.  Qiia- 
dain  vero  die  eum  ctim  Dei  faraulus  assiduis  vidc- 
rct  urgeri  doloribus,  disit  ci  :  c  Aii  iiescitis  cur  sic 
vobiscum  agitur?  i  Qui  ait  :  «  Igiioro  prorsus  ,  do- 
mine  nii,  unde  hoc  evcncril.  i  Statiinque  qu;c  pa- 
tiebatur  detiudavil.  Tunc  vir  Domini  liilari  ridoiis 
vullu  accessit  ad  cuut,  cl  consueta  defcrcns  arnia 
crucis,  beatuin  supcr  lociim  dolori.s  ci  palpando  iin- 
posiiit  signum.  Moxqtie  ei  dixit  :  '  Diviiia  namqiic 
lcgitur  in  pagiiia  quemdain  viL-c  vchcrabilis  virum 
vencrabiliorisque  merili  cxsiiiissi^  .  nullamque  a 
plaiila  pcdis  usquc  ad  vcrliccm  partem  corporis  sa- 
R»m  paruissc;  huic  quippc  humor  ferens  cuiu  sanic 


1)\>!)1.N/E  iiO* 

(.'c  citpuro  piofliiebat  assiduo.  Iiilirnii  auleiii  qui 
sai.ari  app''lobaiil  a^perst  cxiiKlo  Lc::c  lial>cbai.i, 
iia  tit  ciiiii  liiiii  cva  lri(:  iioii  dubium  essct,  qui 
(aiigi  aut  aspcrgi  ( \iiii!«  dovote  mcrui&sct  :  qiii 
cliaiit  iiac  in  ro  ab  oiiiiiipolcnti  Oeo  inuUotics  re- 
iiictlitirn  qii;rsivit,  iicc  liiincn  meruil  cuudiii. 
Ex  qtia  i(i  collijilur  quia  Deus  custo<Jire  sic  vult 
virlulcs  in  illo,  ct  inale  liabcnlibus  in  signo  quaiili 
essci  nicrili  doclaiaie  apei  to.  •  Quibus  expl«iis  vcr- 
bi«,  prorsus  ftigalo  oinni  ddlorp  ,  rosliluit  euin  iii 
valeluiliiie  :  sanilati  sic  roddilus  pnedioli  scrvi  Dci 
virlpie,  ooppit  ci  es  ilU»  lioia  famiiiaiissimus  csse, 
ct  iii  tcstinioii-itini  bcali  ^iri  gloriu:  sanus  habclar 
iis  ;tio  boJio.  Amcn. 

37.  Qui  1  eiiiiii  de  cadiicis  diccniu^  ,  qiiibus  tam 
cito  iiivciiicbatur  rcmeditini  quain  fidelitcr  ab  eis 
eial  inquisitum.  Scd,  quia  quaiiUT  virtules  ab  ea 
super  illis  faclre  sunl  longiim  essct  eiiarrarc,ex 
pliiribus  quoqtie  unum  quod  mcmorijc  (ligriiim  ei  it 
jifoforainiis  miraculum.  Duo  eteniin  viii,  qiiorum 
iinus  ad  Bic,  alter  ad  Rancuin  balista  ciininorab»- 
lur,  boc  vidolioet  quod  de  piaedicto  Dci  famulo  apuU 
aiuit:.rum  notitia:n  pci  crebuerat ,  in  senielipsis 
experti  sunt.  Nam  eos  ab  illo  sliinulo  didicimus 
per  mulios  annos  laborassc,  ut,  cum  ab  eodcm  fia- 
gellareniur,  vis  a  pluribus  lencrenlur:  quin  cliani 
ex  oa  vcxaticne  simu!  ct  coi.fjrtatione  cil;orunj 
cliam  vlriiilem  perdidcranl,  corporum  evomendo 
snperfiua.  Fide  auiein  commoncnie  aninio  utriusque 
insodit  ul  lociim  visilare  dcberert  vencraLilis  viri  : 
undc  tanto  afl".  cli  sunt  desiderio,  utncc  illosoportc- 
rct  Nivcrc,  si  adjeum  iter  tar.Ji  direxissent,  Nec  mora  : 
aJhiic  convalosceiites  parumper  suuni  cospcrunt  ar- 
ripcre  iior,  lciito  qui.lem  adhuc  'onaniinc  aJ  Dei 
fa:iiu!i  vestii^ia  pervenienles,  ot  quod  de  eo  auiiie- 
lanl  piobarc  siudentcs,  cum  raagiio  poliiMunl  flot'i, 
ul  suam  cis  graliam  largireUir.  Qnos  cum  Dci  fa- 
mulus  rcquisisset  quid  velleni  ab  eo,  illi  rospondc- 
ruiit :  «  Illo  enini  incommodo  nei|ua(|uain  (rniiiiis 
iii  vita  hac  maiiere  possumus.  i  Quibus  ille  dixit  : 
<  Quid  est  quod  loquimini,  fratres?  Deus  autem  so- 
lus  hoc  vobis  facere  potest.  >  Illi  vero  magis  ac  ma- 
ais  suam  plangenlos  iiifLlicitatem,  locuti  sunl  di- 
coiiles  ci  ;  «  Adjuramus  le  per  omnipotentem  Dcum 
et  judioii  diem  rcis  omnibus  mctuenduni,  ul  ad  ea 
qii;ic  togamus  conscntias,  qualenus  crucis  signum 
salutifcrse ,  priusquam  rccedamus ,  orando  iiol.is 
imponas.  i  Qui  niniietatis  eortim  t<Edio  afl^ccic.s,  fa- 
cta  oralione,  signum  crucis  lacrynir.ndo  qti».!  pole- 
bant  imposuit,  cla  se  rece(!ero  jussit.  Reversi  iiide 
ad  proprla,  a  die  illa  ct  in  reliqua  viia  sua  ab  illa 
passione  securi  ct  alicni  cxsiiterunt,  ac  si  nunquam 
oam  pcrlulissent  iii  suo  corpore  ;  qui  mullum  feli- 
cem  iii  poslorum  ducciitcs  vilam  intor  vicinos  gra- 
lius  rcferebanl  Domino,  quod  pcr  meritum  famull 
siii  digiiatus  sit  de  tam  periculosa  eos  iiiiqaitaro  li- 
ocrare,  non  minus  qiiidcm  miraculi  qtiain  beiiclioii 
iii  populo  (csiinionium  perh.beiiles.  Mira  sunt  liax^ 
ct  noslris  \alde  suipeiula  diibus  ,  scJ  vila  prypdi(.U 


*'»ii  poi  tiibiliirUilis,  ulqiii  coiivcrsaliohcia  Cjus  n^v.o 
veruiil,  pjusilciii  quoque  viiiuloin  non  deboaiilatlnii» 
rari.  Itor  qui  !ein  uiiuni  iniraculuin  do  iluul)iis  insi- 
niut  ordiri  studuinius,  quoniam  ipsiim  oudulcm  li- 
ncmeuindemqiiemodunihabuissecognoviiuiis.Amcn. 
5^.  Yalde  igitur  lixc  suiit  admiranda,  quo;  dc 
hv\  ramulo  nos  nuiic  usque  iuveiiimus  laluissn ; 
teia  njm(|ue  ejus  vilx  xslimalio  non  solum  ir.  si- 
giioium  oster.sione,  scd  iiiojicrum  exisleiiai  virUito. 
Cunsueludincni  itaque  feceraul  vicini  ceilaiiuin 
atquc  familiares,  quos  suo  vir  Domiui  iransilu  il- 
liislrabal,  ul  cum  forle  adesse  eum  cognosccrcnt, 
p  0  diversis  iliuc  causis  convenircnt.  Quadam  vero 
(lie  «Iu;n  in  illa  celhiia,  qnac  vulgo  Cltalfncl  nomi- 
I  alur,  cum  caeieris  fialribus  vir  Uoniiiii  sc  e\  inore 
r.xrear-t,  unus  quidem  fide  ptenus  de  loco  vicino, 
te'l'c^l  de  Sulcmniaco  ,  eo  ad\eiiii,  capiiis  vekc- 
nienter  vexatus  dolore,  die  nocluque  requiom  non 
ir>vei;iens;  eadeni  quidcm  bora  casu  conlijjcrat  iil 
isdem  Dei  famuius  in  poriicu ,  ul  solebat,  scdcrci, 
exieriorique  populo  salisfaciens  verbo  xdiricatioiiis 
dcscrvircl.  Cumque  is  qui  veneral  prae  miilliludiiic 
circumslanlium  cl  confusione,  iion  invcnirel  quu- 
iiioJ)  et  qua  parle  acccderct  ad  eum  suam  omi;ibus 
i.oleiis  u?qiieqiinqi;e  manifeslare  molesliam»  valJc 
anxius  inta  die  sustiniiit ;  recursa  vcro  circa  vespe- 
i-am  muliiiudine,  Oei  famulus  cum  co  solus  reman- 
sit  in  porticu  :  cnin  aulem  qui  venerat  e«m  qui- 
dam  ex  suis  amlcis  tota  die  huc  et  iliuc  vidissct 


V:TA  B.  HIGONIS  DE  L.ACE[IT.\.  \t<') 

\  30.  Alio  igiiur  tonipo:c,  \iiuin  in  pradicla  cc- 
liiila  all-ruin  de  nomiiiato  loco  inultoruiii  roialiom) 
a  I  l)-.i  faniuluin  didlciinus  properass<%  (luoin  sic 
qunliilie  aoris  loi.lura  ciim  pulis  possiiiiis,  (;u;e 
sc'Iif:cl  ira  dolcns  ruslice  noinin;iiur,  vaiiis  corri- 
piobai  lonncnlis,  iil  animaiii  ojus  dc  coipore  cx- 
piigiiaret,  nisi  pir  iHiram  divitia  retraliorctur  mi- 
soiaiioiip.  Hic  iiamque  cum  ad  Dci  porvonil  \iriiin, 
toium  ci  per  ordincm  iiifirinilatis  siuc  oxposuil 
niodum,  liumililcr  ejiis  oralionibus  se  tommoinla;:s. 
Uoccpla  aulom  rcmoandi  liconlia,  ameliorari  ccrpit 
in  via  ipsa,  quoniain  is  qiii  aJ  viruiii  Ooi  sajvienle 
incominodo  vix  pcr  divcrsas  starionos  porvcncral, 
consolaliis  ab  co,  absquo  recioaiiojio  alifjiia,  rcver- 
sus  cst  Uclus  ad  propria,  ct  cx  iila  bora  sic  diii 
oplatx  rcslilulus  esl  sanilati,  ul  niitior  cxislcrct 
(jiiain  aulo  illam  molcsiiam  fiiissol.  Amen. 

40.  Qtiid.om  ergo  paici  f:\ni ilias  illo  iii  vioo  qui 
Tivcrius  nomine  dicLliT,  qni  cliain  co!!i!lj;  PlaniiU 
vicinus  esl,  unius  privalus  ocuii  oflicio,  diu  giavi- 
lcr  laborabat,  in  quo  etiam  cuncla  penc  niediconini 
adjutoria  jam  defeccrant  :  idoni  ipse  cuni  siiper 
Iioc  invcnire  niisqnam  romcdium  possol,  lide  lam«M« 
commoncntc,  ad  viri  Dci  baliiUicnlum  sub  cclori- 
ta:e  pcrvcnit,  cumquc  jam  prcscns  autc  Doi  asla- 
ret  faiiiulum,  ccce  cx  maio  vidoniis  dolore  oeiili 
an.\iari  vfclicmeiiicr  ctfpil,  magnis  non  jam  voci- 
bus  sed  stridoribus  clamare  dicetis  ;  <  V.h  !  eb !  cl» ! 
ini  doininc,  modo  moriluriis  ogo  sum,  nisi  ol  niilii 


li 


anxiaii,  ad  faiiiuium  Doi  cidom  venire  inonsliavil.  ^  jam  periluio,  consulcndo  oraniloqiie  subvonia.Sv  > 


AuJiei-at  eiiim  cuni  niulio  lempore  capitis  dolore 
inutctatum  fuisse.  Quo  audiio,  (lens  staiim  largiler 
bcqiie  iii  torram  corain  co  cum  lacrymis  dedil  ; 
cumque  linu-ns  ac  gcmens  flerol  vchcmcnlcr,  cl  in 
ler.'-am  diutiiis  tundoret  capul,  se  miserum  gcnien- 
lcin  oslendcns,  qnid  qua.'rerel  repente  inlulit,  di- 
ccns  :  <  Dominc  nii,  tantain  cnpitis  inquiotatioiiem 
yjlior.quod  vix  quid  ilicam  vol  quid  faciain  iiescio  ; 
ideoque  ad  lcdosceniii,  ut  biipor  iioc  (|uiil  milii,  ut 
melius  lainon ,  pixslares  consilii.  Novi  cniin  tc 
uiuiio  nicliora  fecissc  ac  potuisse  :  uiide  sicui  poios 
miscrtus  sis  mei,  Dominc  1  i  Quoin  lium  fralres  qui 
circunislabaiit  audiioiit,  ojus  commoli  flelibus  cce- 
pcruiii  fieie,  famulunique  Dci  instaiilcr  pro  oo  ro- 


Quoin  blando  sernionc  vir  Dci  alloquons,  ojus  poi  i- 
clilantis  piius  sluduil  clainorcs  comprimorc ;  ac 
posica  iiiiulit  dicens  :  «  Dcus  aulcm  oniirpolens, 
qui  omncs  omiiium  sanal  infirmitales  piclalo  suu. 
si  piacct,  luain  sanare  utiijuc  polcst.  >  Quo  diclo, 
vir  Domini  mox  ad  euni  acccssit,  cjnsiiuc  doleiiiis 
onilo  exlensa  manu  crucis  signaculum  dcvolus 
cdiiJit,  cumque  ad  propria  sic  irc  dimiait.  Qui  an- 
tequain  illius  clausuram  loci  cssoi  ogrcssiis,  opla- 
luin  valde  c\  inlcgro  lumen  sic  rociporc  incruii,  iit 
oculo  quo  diu  jam  laboravcrat,  cum  quo  ctiain  solo 
ducenle  advenerat  anle,  viam  suani  lalio-cm  niliil 
diccns  ipso  eligerei,  caelerisiiue  do  omnibus  ccriis- 
simus  essct. 


ga;e.  Cui  vir  Domini   respondit,   dicens  :  <  Kgo  ^      41.  Scd   ci   alius  iii  praefalo  vico  similon)   qup 


quoque  caput  mcum  doleo.  >  Qui  mox  ad  capul 
suiim  dcxierain  suam  levavit,  eoque  Iraclalo  super 
caput  dolciilis  caindom  cuin  sigiio  crucis  doduxit. 
Cuinque  diulius  capul  palparot  illius,  miro  ccrpii 
inodo  ad  semeiipsam  Tciaiio  illa  deficere,  ac  si  sui 
(lefeclione  impctus  innueret  locuin  in  eo  babere  sc 
uiterius  minime  posse.  Quo  faclo,  ille  ab  coJcin 
Doi  famulo  rcincare  ad  proprLa  cst  deniissus,  sul; 
omiii  colcrilatcex  illa  bora  s:iluli  prislinai  leslilu- 
lus;  Uuic  namque  miracuio  fraircs  qui  lunc  prx- 
senles  fiierunt,  et  adbuc,  i;l  crodinius,  supcisunt. 
ri\lcin  gralis  astrminl.  l.'o  (|U0  ctiain  \iro  qna^c 
quanluinquc  miiaciilum  iii  caJeni  celUila  oranilo 
v.duii  oblincro,    siibjiingcinus  ad    pr;cscns.  .\nicii. 


noscio  iiifortnnio  incurrer.s  molcsliam,  uniiis  dam- 
num  ociili  longo  tompore,  omiii  sanitatis  spe  depo- 
sila,  niinis  gravitor  scnsciat.  Ilic  dcniquo  cuni  au- 
dirot  quod  palerfaniilias  illo  luinoii  roci'|iisscl,  coii- 
citus  ad  eum  vcnil,  cumquc  qualilcr  vi;lc!ct  intc- 
rogavit.  Stalim,  ul  aclum  fiinrat,  ci  serivitim  cxpo- 
suil.  Cui  j^grotus  ille  :  <  lltinam  lali  virtiite  so 
manifoslaie  diijnarctur  bomo  Doi  illo,  ut  sic  do 
ociilo  nio(')  cfliigarot  incoinniotluin,  sicul  longas  a 
luo  mulcstias  icnebraium!  nnde  ct  le,  aniice,  no 
ccsse  est  dcsccndorc  inccum.  >  Tunc  illo,  qiii  saiuii 
facius  lucral,  aJ  viri  Doi  liabitaculinn  vonit,  sccuni- 
quo  icgiolum  illiiin  dcdu.vil,  1 1  iit  ciilcni  sub^ciiinl 
iiiiscro    ip?uiii    l'ci    rannilinn   dcvulc    i<ig;i\il.  .\J 


1207 


CtlLLtl  Ml  UANDI.N.E 


mn 


(|iir>iii  iiiot    vir  Doiniiii    ilixil  :  <  Quid  nos  ad   lioc  A  (juani  illu    siisiiiiiiif,  scil    rpiain  eiliiis    potiil  tjirt»- 


faccrc  possiimns,  fralcr?  »  Ciii  a^grtiliis  :  <  Ali,  ah, 
ah,  (loiiiiiic  !  qiio  paiior  o<'ulum  lanlum  aspice;  ct 
hoc  solumniodo  possc  iiiilii  sulliccre  crcilo.  — 
Neqiiaquain,  iiiqnil,  proptci  hoc  rcni:«ru-bil  qniii 
Deus  omnipolcns  Lcnifaciat  libi.  »  .Moxquc  Dii 
laiiitilus  poiiicum  suani  cgrcssns,  acrc  (lcsiii)«:r 
U(i(to,  dolcntis  oculum  dili^entcr  insp:>sit,  eiJcnique 
signo  crucis  iinpresso,  liicc  protinus  reddita,  nox 
cecJtatis  absccssit  ab  eo.  Qni  staiim  ad  prupria 
reverlentcs,  coRperunt  Deum  laudarc  ct  beucdiccre, 
qui  salvos  facit  sperantcs  iii  se.  Amcn. 

42.  Ncc  Iioc  silciiduin  esi,  quod  cuidain  contige- 
rit  c;l>.(';c,  cu;n  prxdicti  viii  Dei  prxsidiuni  qiixrita- 
ret.  Mendicans  quandam  de  loco  satis  propinquo  fe 


''pp 


bundc  foras  cxivil ,  ci  advoraiis  pncri.  suum, 
exsullans  c(  lacryniaiis  pi<e  (;auitio,  vise  sbx  duceni 
ulleriuf  non  rpqnirens,  cl  ita  sanata  est,  ut  qux 
caeca  venerat  alio  pcntuccnif,  dux  ra;cis  futura  re- 
(^ressa  sit  :  qux  viiit  inullos  in  posterttin  aunos, 
privaliin  gralias  et  pnblirc  omnipotenli  Deo.  jjerelal 
assidne,  quo<l  pcr  rainulum  suiiin  sic  eam  reitian- 
rasscl  ir.colnmcm.  Isliid  nnlciii  miraculum  publica- 
vitfllels  rcilusa,  piillic.ivoriinl  et  pnpuli  adiiiiraii- 
lcs  fldein  lunlicris,  niagnificajites  gloriani  boui  pa- 
Iris  rainiliaruin. 

45.  Qnain  trisiis,  qunin  tcrribilis  divina  super 
qnenidani  jiidiccm  ullio  processcrit,  duni  in  por- 
ticu  pcijiiravit,  ad  pervulgaiidam  beali  viii  '^lotiani 


uiiiia  oculDrnin  lucc  privala,  ncsciens  visu   tenore      silere  dcbcnius   ncquaqnam.  Cnjusdam  etenini  vi- 


viam,  nisi  aLo  duccnto,  dovota  valde  et  fide  pieiia 
ad  eleemosynam  cum  cxleris  cgenis  ad  ejus  qnoti- 
die  habiiaculum  venire  solelnt,  cui  iKteriix  merce- 
<lis  aliquid  aliinoniui  contniisset,  re^pectu  illius 
quam  nliis  erogabat  pauperibus,  et  stip^i  ab  aIJ$ 
inultoties  postulalain  c;£icris  indigenlibus  exinde 
porrigebat.  Erat  ciiiin  no:i  solum  cxca,  sed  eiiain 
in  quadani  parle  corporis  virtute  propria  destiiusa. 
H%c  diebus  siiigulis  ad  xdem  memorati  viri  inendL- 
cando  cursilabat,  cnin  quadain  die  in  via  sna  po- 
sita,  cogitatum  suum  duclori  sno  retelarel,  d.xit  : 
4  Si  nnquam  mereor  soia  fabubri  cum  illo  beaio, 
snlulcm   nieam    conlinuo    cicdo.    Confido  ctcniin 


cinx  posscssionis  Syncelly  nomcn  est,  quo  quidana 
famnli  Dci  co  nmorari  solcbat  familiaris.  Ilunc  si- 
quidein  suus  jiidcx  iniqnitatis  cnusis  injoslis  al<|<ie 
occasionibus  snpra  ceiisnin  annunm  ad  res  piopiias 
rapicndas  jndicio  circuiiivcnicbat,  ipsumquc  siiie 
sequitalis  nrdine  niniis  exaccrbabat ;  qui  dic  qua> 
dain  multo  rcplcnis  furore,  intcr  crtera  sic  ferlur 
dixisscad  eum  :  «  Sivejuste  sivc  injnst»',  nic  viH  - 
canle,  non  pcrmanebis  in  pacc.  i  Cunique  possi*s- 
sor  illc  tiullo  niodo  possci  evadere  manus  illins, 
iniloconsilio,  eum  furentem  muneribus  conipescnil, 
euinqucpacem  sccumfiiinare  coegit,  Judex  i%iitli-in, 
acccpto  devinclus   obsequio,  ne  liiiulns  illc  ab  eu 


quod  oculis  meis  lumen  possil  roddeie,  quiaegrolo-  c  difliderct,  pacom  quxsiiain  i:i  inniiu  liotninis  Dei  »e 


ruin  iliorum  oculis  puluit  dncaium  prxbcre.  >  De- 
hinc  aliquo  teinporc  stelit  sola  antc  ouni,  rogans 
ac  petens  ul  super  faciem  ejus  suam  lantum  ex- 
lcnderet  manuin.  \ir  aulein  Doinini,  tune  clansis 
ejus  oculis,  criicis  signuni  imposu.t,  diccns  :  «  Je- 
sus  Chi  islus  Doniinus  ac  magislor  noster,  ()ui  lutuin 
oculis  imposiiil  cseci  nati,  el  lunien  ci  reslitnit, 
ipsc  Deus,  ipsc  oinnipolens  sux  clariiaic  |  oieniix 
le  potesl  illuminarc.  »  Necdupi  eiiiin  vcrba  complc- 
vcial,  sed  sermo  adliuc  ab  orc  pcndcLat  :  ipsa  qui- 
dem  oiai;tc.  subito  apcrti  sunl  oculi,  ita  ut  cuncla 
clare  proapiceret ;  ill.cque  staliin  flens  alque  ge- 
uicns  iii  terram  corrnit,  laudans  Doum  et  benedi- 
ceiis.  Iiilcrrogata  autem  ab  eo  quid  sibi  esset,  rc- 
spondit  :  <  Dco  gratias,  adesl  mihi  remedium  se- 
cundum  vcrbiim  luum.  i  Vir  quoque  Doinini  hoc 
probare  desiderans,  dixit  ei  :  <  Qucm  nunc  ergo  me 
pro^picis  iiidica  milii.  —  Vultus  eiiim  ,  inquit, 
veslcv  gravis  el  boncslus,  baiba  nivea  el  prolixa. 
—  Ab  alio,  ail,  didicisli  quod  mihi  nunc  fabula- 
ris.  »  Ei  tciions  soirpum  in  manu,  quid  cs.«et  eam 
interrogavit :  «  Junciis  osl,  »  iiiquit  illa.  Ipsc  vero 
deinde  ad  aurcm  uianum  lcvavit,  ipsa  q<ioquc  quid 
faceret  incnnctanlcr  i>espondit.  Vir  nulein  Domini 
itoc  inteiligens  divinum  csse  inysleriun»,  eam  qnam 
citins  referre  gralias  bcalo  M;»ximo  ira/ismitterc 
curavil,  sicui  ct  alios.  Tunc  terribililcr  pneccpit  ci 
dicens  :  •■  Tn  crgo  taf-c  aniodo,  scd  niodicmn  hic 
me  biisiincto.  »  Qncm  scilicci  inlrrgiessum  neqna- 


D 


propria  manu  feriie  promisit.  filis  dciiwle  corum 
eo  astantibus,  judex  manuni  suam  in  illa  sai  cla 
nianu,  sioul  prspdixerat,  posnil,  dicons  :  «  In  b«i* 
loco  sancto,  in  Diiniini  inci  prxsontia,  plciia  fide 
tibi  proniillo,  aniico,  qncniam  cl  driitccps  a  lc  noii 
cxigain  amplius  qnam  dcboani.  »  Post  non  niultos 
vero  dios,  judcx  illc,  vclut  sponsionis  suae  iinmc- 
inor,  quoni  ab  oniiii  absolvcrat  injiistitia,  dc  li.i-io- 
ditale  propria  cocc  conlia  jusliliain  pulsal.  Ilio  de- 
mum  commoliis  ab  illo,  pro  p;KC  iiabenda  dc  rebiis 
nliquid  proprii^  inviiiis  tradidit  illi,  cnm  snx  per- 
juralionis  tam  p;;rsons  fiiil  jndlciuin,  qiiasi  vcio- 
cilcr  de  rebus  illi^  non  dobilis  cfi^rolus  est  doniinus: 
iinni  ot  manus  ejus  cxteniplo  debilis  et  inrirma  fa- 
cla  osi.  Qui  in  exemplum  Ciczi  {IV  IIcq.  v),  vto- 
leniain  possedit  pocnniam,  non  solum  aoquircns 
animx  loprain,  sod  inanum  propriani  nunqn.iin 
dcinccps  liabnil  sauain.  .Audile  h;i:c  omiios  potcaia- 
tem  liabonles,  sic  vestimini  ul  al;os  non  s|K*lc<is; 
hoccongregalf  vcslris  ibfcsaiiris,  unde  paupericni 
non  inneratis  proximis.  Amcn. 

44.  Dignnm  qnidcm  oxisiimamns  ponerc  in  ro- 
latu  quod  velocitcr  cl  supcr  divinnni  allum  adfuil 
judicitim  ci  qui  ojiisdcni  famnlis  snpTbns  non  li- 
rouit  injuiiari.  Dc  bcncriciis  anlem  et  elecmosvnis 
quasNir  Doniini  susoipicbat  n  poptilo,  clinriialis 
ginlia  rcplclus,  noslr.-^i  con^Mcgalionis  inopiain  i|;se 
fralcr.  vtlul  p;Ucr,  c\  quo  poU  (  lebvare  curavu. 
Ycium  pr;c(ipue  siiper  luaueBi  suain  sicut  abla- 


|?09  VITA  B.  IIUCONIS  DE  LA(  tRTA.  I>2t0 

rlalus  aU  ea  «liligcnliori  cura  ac  provitler.liori  quain  A  les  rlainores  doJeruiit  iii  ca>liiin,  Jiceiilcs  :  <  Glorii 
tuper  filia»  evigilabal.   Sciebat  fiiiin  ibi  magnain      libi,  Doniinc.  •  Amcn. 


impensani,  laborcm  quoque  uiiJe  snslentarolur  ni- 
niiuni  e>se.  Factum  in  uiia  (iierum,  ul  mt  Doniiiii 
toliia  pielaie  de  devotorum  boiiefaiis,  ad  pasioicni 
ra  Grandinionte  et  ad  rratres  inulta  per  nuntios 
•uns  hujus  miserae  transmisisse  subsidia  vit;c.  Al- 
lera  aiitem  die  ad  viri  Dei  haLilaculuin  qui  missi 
fnerant  remeare  cceperunl  cumque  ct  viani  longum 
saiis  peragercnt,  eosque  remniiur  niansio  fjtigaict, 
equilanles  reperierunt  ia  itinere  pratuiu  et  rivum. 
Tuncquidaineorum  ait  :  <  Ain(£nuslocus!ec€caqua 
ei  pratuin,  cccc  in  qiio  possumus  rccreari  et  re- 
quiescere  paruniper,  ul  valcamus  incolunu-s  nostrum 
cxplerc  postinodnni  iler.  >  Cum  igitur  omnes  unaco 


B 


45.  Non  loiigc  crgo  a  viri  Dei  habitaculo.  vicus 

eral  noniiiie ,  in  quo  cujusdani  nii- 

lilis  graviter  xgrotabat  lilius ,  qui  tjliter  tx- 
ditim  pcrrcrebal,  ut  solo  spiritu  palpitarct,  laxala 
pclle  ponc  ossa  vidcbaniur.  Miles  itaquc  pater  ejus, 
ctiin  vitlorct  ouin  in  extremis  urgcri,  ait  siTvis 
suis  :  •  lloino  Dci  illc  qiicni  qiiasi  ad  aiircm  posi- 
tum  multis  crcdiinus  fulgere  virtutibus,  cujus  apud 
Dcuin  iiuiic  iisqiic  merili  crga  alios  exstitil  fidcs, 
erga  infantulnm  metim  inodo  ego  debeo  probaro 
fldelcm.  Proiiide  omncs  ad  cjus  liabiiarulum  ciiiii 
puero  vcnianins,  fidcm  ccrt:un  in  cordibus  nostris 
deportantcs.   Si   eniin  assrqui   nequil  ibi  medici- 


divertisseni,  oculisque  eorum  lucus  ipse  blandirc-  **  nam,  nusquam  filium  inenni  sanari  deincops  cre- 


t.ir,  dc  jnniontis  illico  desrendcrniit,  oia  tamen 
coiuin  ad  turbam  freiiis  subljlis  rclaxanles  :  ibi- 
quc  cis  demorantibus  ;  loci  illius  eniin  supcrvenit 
dominus  subilo,  collo  paluni  ferens  aculum.  Cum- 
qnc  fiinbundus  prainm  iiilroissct,  liinc  atquc  illinc 
diNCurrerc  coepit,  gra\iter  homines  fcriens,  jumen- 
Utqnc  furibundus  perquirens.  Extenilisque  piicris 
el  in  fuga  versis,  jumenla  eoruin  disrnptis  rainis 
per  plaiia  prosiliunt  el  in  fugam  ve;tiintnr  :  qui 
conlrislati  valde,  exlra  teriniiiutn  loci  queni  asscqiii 
polucrunt,  mitigantos  acceperuiit,  nuntianles  l)03lo 
viro  coiilumeliam  illam  injuslissime  fuissc  pcrpes- 
sos.  Cum  iram  suain  ille  explcsset  iiijuste,  subito 
corripitur  a  rabie,  ila  ut  a  pluribns  vix  posset  te- 
neri.  Er.\t  enim  ei  tremor,  et  interca  prorsus  vide- 
batur  exsensus,  immutalam  fariem  ct  decoloraios 
oeulus  habens  :  concurreiites  aulein  viciiii  undiqne 
al<{ue  parenles  (auilicrant  eniin  non  pur\uluin 
fiiisse  tumullum),  i;uos  satios  invcnieiiius,  ul  coii- 
t.git,  iiilcrrogavcrunt.  <  Beaii  viri,  inqniunl,  puc- 
ros  ille  et  nianu  ot  lingua  scandalizavit,  idcoquc 
iiliini  prsesens  vindicia  nagellal.  >  Tuiic  parentes 
ejus,  acccpio  consilio,  ejusJem  culpain  supcrl'i.e 
pcnilus  profiicntes ,  ad  ol.tinonduni  salutis  reinc- 
diiim ,  ad  Dci  famulnin  liunc  duscruiit  ligatuin, 
ipsiiin  lamen  dcvoto  snprreo  d(piocanles  :  qni  ubi 
voceni  eorum  aiidi>il,  el  quid  miscr  illc  forerit  iii- 
Irllig  -ii!>,  liunc  slatiiu  solw   fecit  a  vinculis.   Lcce 


dam.  »  Quem  mox  fidclcs  fainuli  de  domo  infaniu- 
lum  ad  prxdio(.unv  Dei  faniulum  manibus  proprils 
dcpoi  taverunt,  ibiquc  inultiira  profusis  Ucryinis  se 
nimis  affligcntcs,  pro  pucro  beali  viri  auxilium  ex- 
oranl  xgroto.  Cumque  eum  eiden)  obtulisscnl  cx 
consuctudiiie,  mox  quibus  obvolvebatur  pannus 
ainoveri  prxccpit,  crucisque  signaculum  ad  nudain 
carncm  poslmoduin  fecit ;  qui  rcversus  ad  prupria 
cx  inUrniitatc  illa  convaluit,  ct  ad  sancti  hujus  testi- 
nioninm  niiraculi  usque  bodie  in  hac  vila  inanct 
incoltimis.  Amen. 

46.  De  vicino  namque  beull  Arcdii  loco,  ecce  ex 
simili  alius  subscquiiur  sermo  cujusdain.  Eteniiu 
satis  potenlis  parvulus  iilius,  qni  xtalis  sux  quin^^ 
lum  necdum  atligcrat  annum,  ibideiu  diu  langue- 
lat,  omni  prorsus  menibrorum  virlule  debilis  et 
dostitulus ;  paler  vero  ejus  super  co  quid  facercl 
pciii!us  gnorabat,  qnia  dc  ojus  salute  speni  oinncni 
jain  dcposueiat.  Qnid  inirum?  quia  quomodo  aut 
incunabulo  aut  loro  alio  poncbatur  eo  immobilis  a 
suis  inveiiicbatur.  Si  ar.trm  ei  foitc  vcl  curvarea 
pcdcni,  vel  inaiium  cxJciideres,  sic  manentcs  pro- 
cul  dubio  repeiiies,  ila  ut  piitarcs  ossa  ejus  oiiiiiiA 
niinulatim  cunfracla  sub  pellc  latcrc.  Proniulgatis 
vcro  sign.s  bominis  Dci,  et  virtulibus  colljctis,  a 
paieiitibus  suis  ad  viruin  Dci  dclatus  cst,  cidcmqiie 
c\  inorc  oblalus,  ipsum  pro  pignore  suo  inultnni 
huMiililor  deprccanlos,  ct  ctiain  assercnu-s  iiullum 


iioviiH)  iniiaculum  et  noslris  tcinporibtis  iiiaudildin  D  p:o  co  rcmcdiuni   supcrcss?.    Qnibus   vir   Domini, 


io  ip>a  nciiipc  hora  ila  tantis  el  inculninis  appu- 
ruil,  :ic  si  in  ctim  humaiix  polestalciii  salutis  lio- 
stis  iiuMqiiam  liabuissoi.  Tiinc  illc  suiini  realum 
a„in)sr.  n>,  ojus  perNohiius  peJibus,  coepit  ma},'is 
ac  magis  culpam  drfl.-rc  ct  ertibcsccrc.  Qucni  vir 
Domiiii  n;o\  de  lcrra  lovavil,  ct  de  actibus  suis  in 
liiiiic  moduni  inrrepavil,  dirons  :  <  Vade  sollicitns, 
et  lalc  qiiid  amplius  nunqiiam  faccrc  prxsiniias  ; 
\int'es  e!>l  eniiii  Drns  vrlorilrr  servornin   sunrutn. 

INuli  f.iccrt-  pieliusiuioui  l.-ri:iin  qnain  rorliiiii  :  il,i 
vivi-ntliim,  hic  quoqno  riiiii.'nilnin.  i  Disccsijil  ig.liir 
faniis  laudan.s  Deuin  et   beneJirons.  Qitnd   sUi|)i'ii- 


ail  :  <  Quid  gonicntrs  ploratis?  >  Mox  rejcctii 
paiiiiulis,  quanlopeic  Ijiigucrat  illc  nari-aveiu'ii, 
lo^aiilcs  ut  pr*°  iiUilam  rarncm  cjiis  aniorc  Dri 
suain  dunlaxat  niilleiol  iiiaiiuin.  Quo  auditu,  vir 
Doiiiiiii  qu:esituni  p:ululil  dcxtcrani  inannni,  a  ver- 
ticc  p;:lpando  pcr  singiila  iiiinibia  pcnluxit  ad  po- 
dcs,  et  arcipicns  srirpniii,  qiiasi  Ui:lrn  'o,  super 
vciilrrin  pueii  linc  at(|uu  illiic  diiceie  curpit ,  quciti 
niox  cxleniluns  :  <  Tcnc,  tciir,  huigiiiilo  ail  :  Eli  ! 
cli  !  >  El  qni  penc  jaiii  inortniis  liicrat,  taiiqnniii  a 
buniiiu  oxcilalus  luissel,  ad  viri  Dci  viicc:n,  qiintii- 
\i>  nioilirain,  sialiiii  m.iiiuin  lcvavit,  ct  sci:puni  sil.i 
e\(>iisuni  aerrpil  ct   Iniuil.  IHi  veru  qiii  coiivciie' 


\l\l  CLILLKLMI  DANmN.r:  121 2 

i;»iit,  vit.0  iiiiiaciilo,  jtr.T  (lauJio  Hlic  ((rpeiMiil.  Qiio  A  N:iiii,  bi  loliiiii  pio  Jcit  (ur  io  pulilito  qiioJ  !>i:i;;n|i 
fiuio,  vii-  Doniiiii  coilijji  pu(Muin  foci(,  omiicsiiuc;  (jiiinue  ,  dujii  fulclil«r  posciiiiJ,  ialcnlcr  accipiuiii, 
piiriler  rcinonre  cuiii  illo  ail  piopria  jussil.  Et  coii-      ci  occullum  rerincl  consticnlia  mnlloruni,  ad  lioc 


fcslim  surgcnles  patcnles  ojus  luhnunl do  quo  jacc- 
bal  loco  pucrum,  ct  atticrunt  in  (loniiim  suam,  tna- 
{;n!(tcantes  ct  iaudantes  Deum,  ct  diccbant  :  <  Quia 
vere  vidiinus  niirabilia  hodic.  »  Puer  vero  a  lan- 
{;uo:e  suo  convalescens  crcvii  cl  profi;cit,  ct  saiius 
lalusque  in  pitsleruni  (iiutius  vixit.  PcrpciuleinJiim 


pciie  scribcndnin  dics  oinncs  viuc  nostrx  arbitra- 
i-.iur  inininie  snfriccre  possc.  Inler  cx;iera  \ern  sijjiia 
ac  bciiclicia  qu.c  sii*  vir  Doinini  confercbal  piopin- 
(|uil:i(i,  piosunimo  tanicn  unum  illius  iucolnn  tcrrae 
alqne  afTincs  rcplicare  solebant.  A;{ros  omnes  afD- 
nilalis    su:e  ,   ut  a  s^^nio.ibiis  noslris  audivimus. 


(IMod,  prop(er  inagnam  palruin   fi.lein,  plcjiani   lilU  grando  regioncm  istam  in  annis  pr.x-tcrilis  vastare 

peicipcic  nicrucriint  sospitatcin.  Undc  dalur  nobis  consucveiat,  qnae   lain  graviicr  cadcbat,  ut  nibil 

iiiiclU,'ji  quia  perfccla  li.lcs  oniiiia  quae  perfjclc  de-  ibidcin,  tum  vcnissct,  rclinqucret.  Poat  illam  aiit^m 

sidcrat  ailipie;ci   poicst,  juxla  quoJ  Dominus  ait :  dicni,  cum  lioino  Dci  primuin  pcdein  iii  ioco  posuit 

Omnia  possibitiu  mnt  credenli  (Jlaic.  n).  Amcn.  illo,  nnnquam  ibidcin  Itmpcslas,  ipso  in  carne  dc- 

,_   I,  .,      ,  .  .  .    .   Kcnte.  cecidit.    Se(i  advcnicns,  ut  anle  coiisucvc- 

4/.  Ergo  quibusdam  exacds  qiue  per  bcalum  vi-  U  **  ,      . 

ral,  el  quasi  limens  pra;tcnil  ct  verecunda.  Amen. 


lum  circa  alios  gcsla  sunt,  aggrcdianiur  unum  nic- 
inorabiic  dc  pluribus  et  p  eliosum  iniiaculis,  quod 
ad  ejub  vocem  gratia  circa  ipsuu)  et  quemdam  alium 
est  op(M'a(a  divii:a.  Condgit  autcm  ut  codcm 
lcmporc  isdcm  Dei  fainulus  ejusque  janitor,  unus- 
quisqiic  ad  dictani  suain  ceilulam,  gravibus  gra\ilcr 
iuliorabal  febribns.  Una  quidetn  dierum  cum  vir 
Doniini  febrire  incipcret,  ct  vehcmenter  anxiari, 
slralum  proprium  ul  ieviler  sulTcrre  posset  dolo- 
rem  iplroi\it,  bajusmodi  sa(is  amicum  laiiguori  : 
ohsedtTat  eum  dolor  assiduus  cum  ardoie,  si(isquc 
intolerabiiis  cuni  capitis  anxiecae  nimia.  iEgrotante 
autein  co  ac   febricilante  loco  in  iilo,  ad  portam 


40.  CaRierum  qniJ  nos  in  laude  ejus  ci  gloria  co- 
nainur,  quod  perlicere  ncscimui?  Ipse  enim  est 
laus  et  glorja  ejus,  cujus  laiis  ab  orc  ejus  nusquam 
recessit.  Competens  profeclo  crat  di\in3e  diKna- 
tioni,  cujus  miiiJicabalur  spiritus  in  coelis,  talibus 
tuliler  signis  in  corpore  mirilicari  in  lcrris.  Ita  ;ue 
nieritorum  tantft  crcdunlur  insignia,  quod  non  so- 
ium  non  praevalenl  cxplicari  scrnione,  vernm  ii<  c 
ipsa  qucunl  buinana  compiebendi  subliliiate.  Vc- 
rum.  quoniam  sermo  juxla  quod  Je  viia  ojus  propo- 
suimus  cxscqui  clausuiam  pclil  specialem,  lam';u 
unam  alque  prreclaram  vobis  adbuc  visionem  quaoi 
iii  exstasi  posilus,   sed   aperlis  oculis  utris(|«c  lio- 


ecce  factus  esl  sonitus.  Quo  compcrio,  janilor,  ul  .  .        .  ,    ,  , 

...  .,   ,.  o  •,     ■.     C  minis,  diligenter  ipsc  aspexit,  pruisquam  scliedul.ii 

potnit,  ad  eum  venil  diccns  :  <  Su,  su,  surgitecito,  ^  »       b  i^        f       »f        i 

.     .     ..  •.      1      ■  1    . />  f  •  I      r>     j         noslrai  finem  suscipiant  ad  enarrandam  (ccc  aggrc- 

ci,  ci,  ciio  surgile,  doniinus  adcst  C(tfridus  Bu.de-  .....  ..    .  ,       ..  ,^  ■  i 

,  .     .  ,M_.        .  ■j       r  dimur  viam.  IIujus  igilur  prsdicli  faiuuli  Dci  fami- 

gawnsis  arcniepisconus  (57),  veslramquidem  facicm  ^ 


vi.lere  cupieits,  el  vobiscum  conferre  sermoncin.  > 
Len(o  enim  iliuc  janitnr  pervcnit  grcssu,  qnoniam 
codcm  incommodo  dcpasta  ejus  jam  pene  fiterant 
inembra.  Quo  andiio,  vir  sanctus,  dedignando  sul)- 
risit,  et  ail  :  i  Miscr  est  sane  et  vaide  dt;bilis,  qui 
iih  inquielationibus  tam  vanis  et  frivolis  se  fatigari 
pTmittit  :  iaudo,  inquit,  fraler,  et  volo  ne  amplius 
a:nodo  aggraveniur  a'i  cis.  >  0  admiranda  ics  et 
vcncr.inda  !  porro  cjus  diclum  slatiin  snbscqnilur 
faclu.»n  ;  n.im  in  eadein  bora  vir  Domini  foras  cgrc- 
vlitur  sanus.  Alter  vero  qui  eiat  magnis  IVbribus  iu 


liarissimus  fuil  Guido  dc  Miiiaco  fra(er  vcnerabilis, 
qni  pjusde.ii  sanclae  habitnin  reii^ionis  adnioni- 
(ione  susccpit,  in  quo  etiain  ab  ecdem  appriine  eru- 
dilusatquc  enulrilusesl  ;qui  niinirum  postea,  vilae 
su:«  inerito  morumque  niagniludin?,  familiarilaiis, 
ul  dicitnr,  apud  eum  prxrogalivam  inler  alios  el 
anle  obtinuit,  cujus  nos  quoijue  didicimus  narra- 
tione,  (luod  narramus,  qunsi  vir  Doinini  sxpe  cot- 
dis  secrcto  ct  oris  cum  usu  familiaritalis  laiiilicare 
solebat.  Factum  est  quodam  tempore,  ut  visilatio- 
nis  sludio  ad  pastorem  nostruiu  in  Grandinionte 
ainbo  insimul  convenircnl.   !n  craslinum  aulcm. 


IMOXimo  laboraturus,    ab  cis  simililer  incoluniis  n  .        ...  •        •         i.i       , 

•  ^       ,  ,     .     "  Lenediclione  recepia,  in  pnnio  dilucuio   cum  re 

ilcinci^ps  mansit  atque  securus.  Qua  de  re,  clians- 

sinii,  datur  nobis  intelligi  quia  cbarilas  niliil  possi- 


<lere  cuin  angusti.!  novit.  Sibi  qu"ppe  c(  proximo 
propter  Deum  proficere  voluit,  quoniam  et  aliler 
plcniludo  non  csset  legalis;qui  cniin  proxiiiiuni 
diligit,  legem  implevit.  Amcii. 

i8.  Sed  quid  super  fi-igorelicis  aliis  et  infirmis 
rcferamiis,  quibus  tam  vciociter  invenitur  mcdcla 
quam  lidcliter  fiierit  inqnisita  ?  Dc  quibus  sigillulim 
iiiuUuin  (juod  btqucrcmur  eral ;  scl,  quia  a)  :ilia 
fcslina  i.us  ,  exinde  co.iliccrc  mciius    putavin.us. 


meare  coepissenl,  inissarum  solemnia  audicndi  gra- 
tia  fralresque  videndi,  propcrantcs  diverlerunt  Mu- 
relum.  Erat  enini  dics  fesliis  Murclensis  eccbsiaj 
dedicaiionis,  quos  videlic^t  advenicntes  bono  et  hi- 
lari  vullu,  ut  dccebat,  fralrcs  susccperuni,  inullum 
gaudentes  :  et  prima  compicta,  devotc  et  solemni- 
icr  inissarum  introHum  incoepit  primus  sacerdos, 
ul  tanti  myslerii  revcrenlia  exposcebat,  et  ordo. 
Hijjusmodi  vcro  scmper  memorati  viri  erat  con- 
suetudo ,  ut  oculos  suos  ad  allare  in  (.ili  «!i- 
vigcrct  hora  intenlius  ac  sollicilius  quani   iii  ai  a. 


(N7)   Exstanl  a:l  cum  S.  Bernardi   cl  Pclri  Voncralilis    albalis  Ciuiiiacciisis  (•|'i4.>ix'.  Pia;cs:.c  cir,  il 
F.cdcs  ir  IUiidi;;alcnsi  anno  llijtj. 


1213 


\'ITA  B.  IHJCOMS  DE  LACKRTA. 


12U 


Scripluni  miipfio  niidioral  :  Vbi  iliesaiints  tuus,  ibi  \  qiiam  piiLlicis,  soniper  iiiliicss-c  voluistis.  Voiuiii- 


rt  cor  iHuni  [h!n:ih.  vi);  et  ;  «  ULi  (iirii;iiur  ocnlns, 
i!ii  figilur  aiiimus.  >  Cuinqiie  \ir  Domini  ia  ln  c 
diligciiler  iiilfnderec,  uniini  sulito  iii  v;-slc  ioviiica 
sluiaque  candiiia  iiilcr  alios  vidit,  citc.-i  rrcqiicns 
minislerium  saUigciiiem ;  cui  prTlorra  rasa  oral 
corona  el  lempora  ,  ip-aquc  barlia.  A  quo  oliam 
quisnam  essot  ca>pil  admiraii  vaUlo  cl  iiioorius 
essc  :  sciebat  enitn  diios  clcricos  ibi  solummodo 
fore.  Tunc  vir  Domini  non  longas  diu  siislinuit 
nioras,  sed  slatim  fratrcm  Cuidoncm  per  quom 
videlicel  super  illa  diibiciaie  ccilus  volnit  oss'*,  de 
loco  suo  semel  bis  lerqne  divcrsis  adiit  monioniis, 
et  qiiol  ibi  adosseiit  cleiici  sollicilus  reqiiisivit; 
cui  ille  tolidem  hujiismodi  sermoucm  respondii. 
dicens  :  t  Dominc,  ut  vidco,  duo  adsunt  lanlum- 
modo.  SeJ  creLlimus  eum  non  fuisse  scqualis  mcrili, 
qni  toties  interrdgutus  hoc  videre  non  meiuit.  > 
Qiia  de  re  cerlus,  leciione  libri  Apoculypsii  jam 
locta.  ad  clioruni  clericorum  accessit  illico  IjrIus, 
ubi  supra  podes  landiu  mansit  erectus,  doncc  divi- 
Dum  mysieiium  spaliose  <:elebraretiir.  Faclum  '^st 
auiem  cum  hora  essel  jam  parala  loj^ondi  Evangc- 
llum,  ecce  diaconus  ills  ad  p-.onuntiaiidiim  eum 
una  cum  sacerdoie  venil  ad  lectricem,  quod  vidc- 
liccl  ipse  sccundiun  Luc&iii  diGlincte  iiica'pii,  eliam 
proruuliando  apcric  usque  aJ  linom  complcvil.  De 
Ciijus  voce  et  liaLiiu  argumenlum  vir  Dei  sumpsil 
invincibile,  quoniam  de  quo  diulissinie  dahius  fue- 


lamon,  domine,  unuin  dubius  valde  ego  mccum 
revol\o,  quod  a  vobis,  cbarissime,  si  dccct,  disoc- 
re  rogo.  Tenco  ii:imi|ue  ac  lirmiler  crcdo,  vos  a!i- 
qiiod  liodic  vidisse  signuin,  quod  tumcn  vidcrc,  no- 
slris  impcdioiitibiis  culpis,  iiou  osl  dosiipor  datiiin. 
Exindc  lioc  crgo  argumonlor,  (|uoniam  iii  ecclesia 
vos  insoliio  more  Jralics  siupefacli  valde  vidorunt 
porsovorare.  i  Tunc  ille,  ul  cral  vir  oloquenlissi- 
niiis,  nolonsque  iii  pnblico  pioilcre  quod  tencbnl 
iiilorius,  iii(|uircnli  socio  cilius  persuasit  nl  qiixsi- 
lum  lacorot,  diccns  :  t  Porro  inilii  illud  diccre 
non  expodit,  iicc  tibi  qnoqne  mullum  proncit  iliuj 
audiro.  —  N'!«quid  ct,  domine,  inquit,  milii  celarij 
potcslisqiiodquicreRS  ciipio  scire  avobis?»  Cumquc 
lioc  il!e  lam  inslantcr  ab  eo  precum  muUitudinc 
ac  frequenlis.sima  inqiiisiiione  exigcret,  seque  niil- 
laienus  aslipiilarelur  cessalurum,  amicabilibus  lan- 
dcm  ejus  vir  Doniini  constrictus  conjuraiionibiis, 
jam  non  celalurum  se  respondit,  ei  dicens  :  «  Tali 
siquidcin  ego  libi  quod  quseris  conditione  dicani, 
qnod  nusquam  te  ampliiis  supor  hoc  au.liam  coii- 
faliulari  dum  vivo.  »  Pertimcsccbal  videlicel  ne 
inani  gioria  super  se  raperctur,  el  iude  inlus  fierot 
Ciilpabilis  niide  fo-c  honiiriibus  apparorel  mirabilis' 
cxoiiipium  etiam  Domini  soquons,  qui  ile  semeti;r«0 
suis  discipulis  prscopit,  dicens  n'-  oa  qu«;  vidiS' 
scnl  neniini  diccreiit,  quousque  Filiiis  hominis  ic- 
surroxisset  a  mortuis  (3/a»A.   wii).     Cui  poslmo- 


ral,  hunc  vcris  inlcrsignis   indubitanler  dominum  c  ^"'"  ^P""^''^'  ^^V-^  firmaiUi  lotnm  per  ordiiiciu 


Slcph;inum  MuietensiMn  trodidit  osbc  ;  talein  enim 
eum  in  viia  \iilere  solitus  fiieral.  Peracloque  ex 
more  servitio,  Palor  veiieiahilis  ab  oculis  discipnli 
aspiciciitis  cvanuit.  Qiii  deindc  cgressus  ab  eccle- 
sia,  fratics  illico  voca\it,  jmiienla  quibiis  voheban- 
lur  adduci  pr.Tcopit ,  atque  sociuni  suiiiii  o.apil 
Vihemrnlissimc  fe.slinare  ul  posseiii  cxire.  Cui  fia- 
ires  loci  dixerunt  :  i  Palcr  ot  frater,  cliam  doinine, 
boc  ii.  ri  non  polcst,  quia  hodie  ad  nos  introistis 
el  hodie  exire  vullis.  »  Qnibus  ille  ait  :  «  Fralres 
et  doniini,  sic  oporlel  Geri.  >  Paratis  aulem  ju- 
menlis,  Guidonem  cjusdcm  loci  fralrcs  duxcrunl 
scorsum,  dicentes  :  i  Soiinus  ceriissimc  quod  se- 
crelum   aliquod  ei  Dominus  hodic  dignalus  csl  in 


vir  Doinini,  ul  ovenoral  gosluin  narravit.  Snnt  qui 
dein  pratorca  e(  alia  multa  c(»mmemoratiOnc  di- 
gna,  quse  per  euni  Christi  gratia  cognoscuiitur  ope- 
rala,  quae  videlicol,  si  scripto  commendarontur,  a 
non  credciitibus  apocrypha  judicarenlur ;  sed  de 
vila  hactenus ,  ac  moribus  convcrsationequc  lo- 
quentes,  illius  nnnc  qualiter  ad  coeleslis  de  hoc  sa- 
culo  regni  pervenit  bravium,  calainum  paritcr  re- 
ducamus  el  manum.  Amen. 

SO.  Anno  igitur  a  passionc  Domini  millosiiiio 
centesimo  (luinquagosimo  soplimo  frater  beat;e  ine- 
nioris  Hugo,  bonus  verusquo  ercmita,  plenus  vir- 
tiitibus  et  saiictilale,  procbens  inulla ,  ut  dicluin 
est,   infirniis   atque  ogoiiis  bcneiicia,  apud  Plaiiic 


domo  nostra  revciare  el  quoniam  niodo  non  csl  ^  locum  conversali  nis  ipsins  vaMe  pr«cipuuui,    do 

neqnam  Si.«culo,  Deo  vocante,  niigravit  in  pace. 
Illi  sane  bcato  venciabili  viro  prolixnm  vit;e  su» 
spatium  pro  uliliialc  roligionis  iiostra;  el  aHlpIilica- 
tionediviiiitus  coilatum  e.st.  Nain  vixit,  ul  nianu 
(cr.emus.  annis  ottogint;!  sex,  de  qiio  notamlum 
csl  pra'cipue  quod  ille  vir  Doniini  iiilor  lol  gralia- 
I  iim  insignia,  quibus  in  vita  sna  claruit,  san.ie  sla- 
lilisque  nicmoria;  dono  non  iiiediocriter  lulsil.  Naiii, 
qTji(!qnid  vcl  de  seiileutiis  nostris,  voi  oaMoris  vilae 
nosliiE  inandatis  invenilur  fidoliler  sniplum,  aut 
ineinoiiic  bominum  oomiiiondalum,  lolum  quidoMi 
pcr  eum,  sicul  a  doniino  Stepliano  niagislio  nostro 
andivil  memorilor«iue  suscopit,  orc.liiur  ot  nvi^l.n- 
Um   ct  m;\iiifo;.luin.    Diviuanun    aiam    andiliuni 


Io(  ns  prolixioris  coiifabulationis,  age  fralcr,  perge 

soliicitus  valde.  i  Qiiibiis  illo  di\il ;  *  Ea  voro  qua; 

loquimini  nunc  quoque  mecum  ipse  pertracio.  i  Qui 

slalim   salulalis   fralrihus  rccesserunt,  itcr   quoJ 

dcsiderabaiil  aggredienles   et    simul   propcraiites, 

scse  saliare  per  viam  de  Oeo  vicaria  ccopcruiit  re- 

lalionc.    Deiiitjuc,  sicut    inter    cunctorum    animos 

amioorum   immensam  charilalis  familiaritas   fidu- 

ciam  prjebol,  Guido  fiator  non    obliviosus  faclus, 

ipsuiii  Doi  famuluin  supcr  cu  quod  in  ecclesia  vidc- 

rat   in    huiic  inodum   ncpit   iiitono^rare,    dicciis   : 

«  Deo  aiitem   gralias  et  veslrxs   Pater  ct  domino, 

.sancla;  bcnignitati,  quoniani    me  lam  indignum, 

lam  indoctum  vcslris  lantis  nogoliis,  lam  piivalis 


Sc  i|Uuiaium  prs-kcui  ila  stii<liuni  coiiimodavcral,  A 
iil  niliil  rialril>us  ditluni  au  lircl,  quia  ineiiioriam 
pro  libris  lialjebat.  Sed  ut  oniiiia  brcvius  condu- 
dauiu!».  ut  in  caileriR  qu*  de  itlo  Jam  dixiiiius, 
(}uanivi8  ncc  oinnia  dic^re  potuerimius,  nullus  liis 
diebiis  ei  usquani  inveniebaiur  secundus.  Nam  vi- 
(ini  et  rrmoliores.  diviles  quoquc  et  pauperes,  qui 
videndi  audiendique  amorc  ad  eum  veniebant,  >(>• 
»um  videnlcs  Deicolam  ninicupabant,  indullo  ei 
vocabalo  :  quidam  eum  ut  lilium  diligebant  ei  ut 
fratrcm,  enm  venerabanlur  ui  patreni,  lalein  enim 
in  omnibus  se  prsebere  cupiebat  ct  volcb«t  Dei 
conspcctibus  esse  dignum,  corde  purum  et  volun- 
tali  ejus  pcrfecte  demissuin.  SeJ,  quDniam  lioc  lo- 
qiientes  paululum  a  proposiio  digressi  sumus,  ab 
l:is  cxpcdili,  nunc  ad  nanationis  ordinein  IxU  re- 
deamus. 

51.  Eo  igitur  lempore  quo  dilcctus  Deo  et  li&< 
niinibus  de  prxsenti  sxcub  crai  migraiurus,  divi  • 
Tix  placuil  dispensationi,  ut  quidam  seniores  no- 
slri.  \iri  valdc  rcligiosi,  visitandi  eum  gratia  ac 
aiidicndi,  etiaraqiie  interroganili  siipcr  boc  quod 
expediebal  eis,  qua>!-to  decimo  Kalcndas  Maii  in 
quinla  feria  dc  diversis  locis  simul  vcnissent.  Su- 
srcpit  itaque  cos  vir  Domini,  siciit  consueverat, 
Itoiio  et  liilari  vultu,  et  super  eoruin  vultu  niinium 
la.'tus  aique  jucundus  fuil;  loium  aiiiem  illuin 
diftm  duxit  cum  fratribus  valde  gr.iliini  muUuin- 
que  feliccm;  hitarem  enim  datorem  diligH  Deus 
(11  Cor.  ix).  Craslina  veio  die  langiiore  iiimio  _ 
circa  meridiem  correptus  cst,  iinde  cilliara  om- 
niiim  mox  in  am^ii-um  versa  cst  luoliim.  Fratrcs 
veio  qui  in  viciiiis  morabanlur  cellulis  pauperuni 
exautliior  Deus  noluit  ab  ejus  fruslrare  exsequiis, 
€iijus  eiiam  vaienlis  et  incolumis  necessariis  usi 
fueraiit  bonis.  Conveiieruul  ilaque  niulli,  Deo  vo- 
bMilc,  ut  lain.  sanciae  aiiimae  dc  hoc  saiculo  rece- 
dciili  suas  animas  devote  commendarcnl,  ipsequc 
iiilerim  invalcludineni  suam  visilalione  eorum  ac 
consortio  admodum  levius  tolerarel,  el  ipsi  qiioqiie 
illius  prxsentia  et  audientia  Ixiiores  in  posierum 
manereni  ac  nicliores.  Per  decein  auiem  dies  iii 
Diente  sana,  inoflenso  «speclu  atque  auditu  pcrsc- 
vcravit  :  non  tamcn  sine  caiisa  xgrolavit  usque 
tertio  Kalen(.!as  Mait,  quod  est  vicesimus  septiinus  0 
dics  Aprilis;  qiiod  videiicet  totum  crediinus  U- 
(■tum,  ut  ipsc  fratres  in  tam  mystica  significaiione 
supcr  Decalojo  legis  inforniaret,  et  si  quid  in  ea 
per  olilivioiicm  ddiqaissent,  el  sibi  ct  illis,  ipso  mo- 
iieute,  tuiic  saiiein  entendare  liceret.  liisuper  ne 
prxdicaiio  cjus  a  quoquo  impedirclur,  cunciis 
dicbus  inflrmitatis  sux  in  lecto  jaceiis,  usque  ad  ex- 
trrniuni  diem  imprxtcrmissc  ac  fortilcr  vcrbuin 
Dci  prxilicavii  et  sudivit,  exccptis  tantuni  horis 
<|iiil;HS  vacabat  orationt.  Frcquenter  enim  tunc 
orabat  <'l  pro  cxperientia  sua  uberlim  ac  jiigiler 
flebat,  fratres  ncc  noii  inlirmos,  dcbiics,  tninusque 
doctos  ioler  illa  coinnionitCM^ia  verba  suffcrro,  por- 
l»rc  cioiicbal  ct  horlabalur,  non  ut  defcnsioncin 


DANUI.N.K  i-nQ 

babcreiit,  scd  ut  niisericoidiani  sPiilirenl  ad  itivi- 
tem  :  quod  cl  ipsc,  dum  adbuc  biiperessci,  tbari- 
lalivc  dociiit,  el  fccil  ad  posleruin  super  oiiinia 
quitlquid  jani  pridcni  de  «tbcdieiilia  ct  de  regiila 
iiostra  pronuntiaveral.  Nunc  vero  abundantiori 
gratia,  valcnliori(|uc  loqncla  praescniibus  fralriUis 
recoluil,  cosquc  fidelilcr  observaie  rogavit.  Muiue« 
rus  cnim  frairurn  insiniul  eial  omniuni  praeli&M«, 
bis  quinque  scilicel  presbytcri,  eliam  oelo  cnn- 
versi,  de  qiiorum  numero  uuiis  exstilii  fiaUjr  qui 
de  bouilale  ejus  confidons  plurimuin,  benedici  aU 
eo,  hf>c  nullo  scicnle,  allo  quaercbal  ex  coidc.  Iloc 
autcm  eo  cogilanlc,  srrutaior  cordium  Dcus,  qui 
scit  solus  quid  dcsid<*rat  spiiitus ,  ipsc  solus  ad 
complctidum  desiderium  suum  in  Uiti  voce  pru- 
ritfnpere  fecit  amkum,  qui  ait  :  «  Fraier  Guido^ 
de  Campania  sit  bencdiclus  et  vere  sit  l>cncdictus, 
ct  uliiiani  cum  Deiis  liencdicat !  i  Qui  loliim  postca 
quod  lacitus  quxsieiat  fralribus  pcr  ordincm  niin- 
liavit.  Ei  quo  aliisque  hujusmodi  liquido  oniiiibu&. 
patuit,  prophetix  spiritum  Dci  fsimulum  iiabuissc» 
i«i  cujus  auribus  cogilalionis  ctiam  vcrba  sonuis^ 
sent.  Igitur  qui  convenerant  interrogabani  ciini  di- 
centes  :  i  Domiuc,  q,»'u\  times?quid  bcntis  noslrae- 
pliis  posse  nocerc  religioni?  —  Nova,  iiiqnit,  iie- 
Ktoia,  fialrcsque  novitios  super  omnia  plus  posse 
nocere  tinieo  ct  sciilio.  >  Tali  siquidein,  l:iiiisanus 
quam  xger,  institulus  erat  proposito,  ul  qux  suiil 
Jcsu  Cliristi  semper  quxrerct,  solumque  illius  nrc 
alterius  recordarctur ,  posleriorun  que  pcnilus, 
juxia  ApostoUim,  obliviscens,  et  ad  ea  qu:c  a:  le 
se  erant  sc  e\tendens  (Pliilip.  iii),  Deoque  boc 
maxinie  faciebat,  ulcarnalibus  ruplis  viitculis,  ta- 
lc»tum  sibi  crcdilum  Doniino  suo  duplicaium  ra- 
portaret,  el  produplicalo  diiplicia,  ut  ila  dicam,  a- 
foencratore  Domino  in  illa  patria  possidcret.  Ciini- 
que  pcr  singulos  dics  cxilum  fratres  cxspeclarent 
a  suo  corpore,  quia  luiic  scilicel  S.ibbaium  li.ilc- 
batur ,  vic  nuni  obitum  suum  denuiiiiavit  vcrbis 
quidein  aliis,  sed  idipsum  prorsus  sigiiificantibus. 
Ait  enim  :  t  In  craslinum  aulera  beiirfaciet  uiilii 
Dutninus,  el  in  secuuda  fcria  in  me  aninia  non  per- 
nianebil  ainplius.  i  Quod  loluro  ita  factum  cst. 
Cuin  vero  jain  decem  dies  iii  xgritudinc  fiiissent 
explcti,  etdie  illade  quajain  prxdixcratsubsecuta, 
Oinnipotens  pcrenncm  mercedera  ei  reddere  decre- 
vissel,  dolor  corporis  in  vitalia  rediit,  viribusque 
propriis  rcpenlc  uestitiii  coepit  :  erat  enim  inaiie. 
Sciens  itaquc  «e  morti  ia:ii  proximom  esse,  qui 
cum  ibi  pemoctaverant  fialres,  cxterosque  pariter 
a  Imonuit,  ut  ad  primam  qiiam  citius  siirgerent, 
ct  ciim  eo  bcnignum  Jcsum  cum  exspectatione  exi- 
tus  sui  mulio  inslanliits  ac  devolius  exoiarent.  Ea 
nainque  nocle  jacueiat  in  capitolio,  ibique  dicta 
confessione  coinpleloque  judicio,  ex  quo  nihil  ul' 
terius  loqiii  auiiiliis  est,  usque  aJ  paccm.  o  ius 
inissx  officium  oraiis  vcrsusqiie  ad  ecciesiam  aji- 
(iivit,  cla  pacifico  fuure  Ilugonc  Duinoiil  <tsciiiiiiu. 
Domiuicic  paci.>  acc«'pil ;  el,  quouiam    iii  ipsa  lani 


12:7 


ViTA  D.  llCr.ONIS  l)K  lACF.UT.V 


l^ilS 


sacrae  iiniiioblionis    liorn,   Uslaiile   Gic^orio,   :i(i  A  j«cuiul:ili.  Fcliciores  vos   oslis,    si   lan)e:i  qoo  I  :il) 


luiiiislri  voccni  ratuiD  manel  coelos  uprriii,  in  illo 
Jesu  Cliristi  impciio  aiigelorum  choros  adesse, 
suniiiiis  ima  sociari,  terrcna  ca>leslil)us  jungi  ei 
^ioc  piane  probaiur,  ct  vere  el  calbolice  polest  in- 
tclligi,  quod  plciiam  ct  pcrfectam  conim  omnium 
rcmissioiiein  per  osculuni  pacis  acccpil,  supcr  qui- 
biis  etiain  paulo  ante  coiiressioneni  judicium  di- 
ccns,  coiiiplere  memoriler  ineruit.  Post  hoc  au^ 
tem  fralres  qui  custodiebant  cum,  diligonlius  il- 
ium  ad  lumcn  aspicienles,  quud  jam  obire  cocpis- 
s«l  tunc  prinium  compcrcruiit  :  qiiod  slatiin  ca^ 
leris  qui  in  ecclesia  erant  signi/icaverunt.  Qui  pro- 
linus  advenieiilcs  cum  in  medio  positum  circuin- 
sleleruni,  Isudes  el  gratias  in  psalmis  ct  liymnis 


co  aiidislis  lidclilcr  olisorvaro  niliniini,  qui  viani 
inj^ossit  per  qiiani  vos  reliqiii  gradireinini ;  dodit 
liJein  voiboruiii  in  opL-ro,  n.-  pit.intis  eiim  aliquid 
siipcrfluum  praedicasscj;  jusbam  criicem  seiiiel  ac- 
ccptam  deponerc  noliiii,  imo  cam  amorc  et  ramu  - 
la(u  spontaneo,  non  Cyronico,  scmpcr  tanquain 
principi  conlixus  porlavil.  Uiidc,  quia  nec  loiigi- 
tudine  temporis  nec  non  laboris,  crucis  sanclifica- 
lorem  sequi  ineruil,  post  mundi  languorem.  Ilxc 
autcm  prxdicia  non  ad  corroctionem,  sed  ad  x- 
mulnlionem.   Iluiic  igilur  ad  boniim  xinulamini. 

53.  Sacerdos  vcro  slans  intcrea  ad  mensam  Do- 
mini  valdc  lassus,  et  diu  oxpotila  cor|)oris  saiii- 
lalc,  sacriliciuin  JAin  obtulorat  Oomino,  colleclam 


pro  cominendatione  ai.imx  ejus  decanianles.   Qui  ^  de   posicoinniunione   adbiic   diciurus  ,  cuin   ncc- 
cum  diuliiis  psalleront,  suloqiie  ei  in  peciore  ad- 
huc  p.ilpilarel  spiriius,  quiiidecim  psalmos  cantare 


duin  sciret  ulruin  pro  cxpolita  sanitate,  an  pro  dc- 
posilionc  oraret,    percoplo  tandcin  quid  raconl. 


oxorsi  suiii.  Cumque   vir  Domini,   cui    admoduin  _   collecian»  incoepil  pro  ejiis  deposiiione  supplica- 


parvulus  tnnc  iiierat  flalus,  umim  de  qtiindccim, 
psalinura  Latatut  um  videlicct  car^.tari  audiret, 
sians  in  medio,  cruccmque  Domini  lenens  el  dco- 
sculans,  collccto  spirilu,  quauluiiivis  valuil,  ocu- 
los,  autequam  in  domum  Domini  lerminarent,  le- 
vavii  ei  aperuit,  et  circiimstanies  ftaires  ex  ot- 
dintr,  vclui  eos  saluiarcl,  benigne  aspesil  ac  dili- 
genler  :  gicqiie  deinum  oculis  ac  manibus  in  coe- 
l4ini  semper  inientis,  in  cinere  recubans,  prius- 
quam   missa  finiretur,    in  tam  sancla    hora  iiiler 


lurus.  Ncc  vacat  locus  isie  a  myslorio  :  quein  Ia* 
roen  pro  parvitate  et  provcclioribus  nos  adhuc  sii- 
gentes  ubora  dccrevimus  ciiucloaiidum;  risv,  rrt 
maxime,  qui  partcin  aliquam  teiicnt  de  Doniiiicis 
sacraracntis.  Nam  ul  pi-aelermit(amu3  plurima, 
celcbraia  simt  etiam  in  eo  a  fratribus  plehe  ac  iii- 
lcnie,  tam  iii  obilu  quam  iii  intirmilale,  proiitdi:- 
votius  poiucrunt,  Cftera  qii£  rogat  juxla  eccicsia- 
sticum  morem  insiiiulio  nostrx  sancix  religionis 
et  regulf.  Tunc  dcnium  fratres  amaniissiini  boiii- 


jucunda    vcrba,   oranic  tam   sanclo  conventii,    ut  ,  que  pastoris,  sub  quo  lunc  noslra  fcrveJial  religio, 


Uiiomus,  exhilaratiim  spiiilum  rodlidit  Chiisto , 
donius  Doiiiiiio,  a  I  quain  a  fralribus  jam  fuerat 
inviuilus,  reddidit  quidein  iii  bona  scnectule  ac 
conversatione  enuiriius. 

52.  Tunc  vcro  mcEror  et  melus  granJis  omncs 
qui  aderanl  propter  mojlcin  ejus  delimiil.  Qui 
•ulein  perfecliorcs  ac  firniiores  eranl  in  rcligio- 
nis  cuslo.lia,  se  flelu  absliiiobant  prae  limorc  et 
veiecundia,  vocein  quidem  plaiigcnlium  compri- 
roonic*  ;  si  qiiibus  flere  proliiberel  (ides,  gomiliiin 
silieni  cogera  extorqtiori  afl"oclus,  ctim  liclandiim 
polius  illi  cssei,  quoniam  Doiniiius  j:ini  siio  c  n- 
fovcroi  gieniio.  Etonini  lam  santla  ric  gloria  il- 
lius  fuit   omnibus   exsiiluiio,  qiiain  pia  de  morlo 


et  volunlatis  et  jussionis  mcniores,  fesiinanicr 
quod  cis  jam  duduin  praecepcral  exscquuniur.  Nani 
cl  bcali  viri  corpus  qiia  oportuil  hononlicenlia, 
uiia  cum  sanclis  Doinini  sacerdotibus,  (huribuiis 
paralis  et  ceieis,  reverenlissime  saiis  ag^redientos 
apcriuiit.  Quo  qiiidem  aporlo,  (an(a  itlic  subito 
fragraiida  miri  oJoiis  asnersa  csl,  ui  qui  aderaiii 
inxsiiniabili  sua^i(a(e  repicrcnlur,  ac  ex  eadcxn 
siiavi(a(e  cunclis  ctarescerc(,  in  codem  suavilalis 
auctorcni  habuisse  diu  mansione.n ,  cum  ejus  la- 
men  caro  prxmortiia  (am  aperto  miracuto,  quiil 
viveiis  cjus  spiriius  scmpor  egerit,  lesiaretur.  Cu- 
jiis  extomplo  prxcordia  praescripti  odoris  fragraiilia 
vilroque  purioraqux  apparuorunt,  suscipien«?s  pn- 
lamciilalio,  duio  unusquisque  ci  in  se  invenilquod  D  futura  loco  ad  patrocinium,  palriaeque  ad  sahilcm. 


doleat  et  uiide  lili  gaudoat.  Tesladtiiie  noltis  siiiil 
qui  adrueruiil,  quoniam  jara  exaiiimi  corpore  ina- 
gis  \ivus  viderolur  quam  morluus;  viiUum  enim 
vigilantis  bominis  clari(a(e  superabal  vuttus  ojns 
jain  in  Christo  dormienlis,  cum  in  cjeteris  meiii- 
bris  iicc  leiiuis  qiiidom  macula  latere,  el  »|i:o- 
dammodo  caro  ojiis  non  seiiis,  sed  (anquam  ptioii 
parvuli  tota  apparcrct ;  sicque  in  tpiadam  jaiii  fu- 
lura  rcsurreclioiiis  gloria,  ut  ita  fari  liceat,  el  na- 
turam  demutare  caniis  visus  esl.  0  bcali !  0  fe- 
lices  !  qui  dum  esset  in  lerris,  usi  fuistis  ejiis  cot- 
loquiis,  parlicipaslis  conviviis,  documcntis  iiislru- 
cii,  prxseniia  recrcali,  conlirniati  fuislis  ejus  nio- 
«ibus  ct  cxcmplis,  insuper  i.-(  sigiiis  oi  viriuiibus 


in  sua  xdilicalione  cul(u  satis  eximio  exslrue(a  ibi- 
dom  Yenerabiti(er  (nmutaverunl.  Quibiis  qtioque 
digiia  vcneralioiie  condilis,  ejus  vcs(iinon(a  intor 
se  fiaires  vclut  (hosaurum  coeleslem  diviscruni, 
cxcopds  tigoiiibus,  qux  clam  pro  reliquiis  cum 
summa  ab  cis  dcvolionc  sunipta  sunt,  e(  usque 
liodic  dobita*  zclo  ro\sron(ix  .suis  conscrvanlur  iii 
locis.  Dc  quo  quidom  loco  cx  iila  die  mut(x  fide- 
libus  virtutcs  factx  sunl,  quT.  pcr  negligonliaiii 
non  sunt  scriptx,  nec  nobis  rccitatx. 

5i.  Huic  qaippe  iniraculo  mnlii  inlcrfu(runl 
qui  nunc  iisque  vivuii(  ,  et  cum  majno  Dc(u  ox 
gatidio  a((cs(an(ur,  quam  quousqae  corpus  eju* 
co»suf!".clar.  vuisqur:  veyli  •  entis,  siotit   iic))is  nio» 


^219 


CUILUXMI  DANDINyE 


mo 


cbl  scpcliip,  iii;Iiicrrtiji',  illiiis   fiiijiiaiilia  o<loris  al>  A 

cormn  iiaril)us    tion    rccessit  :   quod  vi-.if!ic('l    si- 

gmiin  aliul  vcncraliile  esl  eliam  cornilauiin,  f|iiO'J 

idcirco    inaximc    iHaHcrmitlerc  nolninins ,    ul  <;x 

lioc  uno   va!i'ant  a   (iclelilnis    aiia  mnlla   pcnsari. 

lluic  noinpe    rci  jani  audirc  qiiidacn  fialer  noster 

iiiterfiiii,  qui  pr;«  niiia  aplituiiiiic  siii,   una   cum 

ca'teris,  saiiclissimuiii  cjiis  corpu.s    apcPifil,  cl  in- 

coinpaiabilcm   illuni    linsaurum,   qiioni  hcaliis  illc 

(liti   sibi   a.l  pinfi.-clum,    postcrisiiue    ad    fiiiuriini 

servaverat,  omiiil)iiS(]uo  palcntor  cx  coJeni  dcvolc 

susccpit  el  tuinulavit.  Haljeliat  enim  ntanum    qiio 

casu  nescio  incisam  ac  gravilcr  viilncralam,  el  do- 

lore  paritcr  ac    saiiic  plcnani.    Scqacnti  vero  dic, 

ncscio  aii   ea  !cni  nocie.  dum  cx  niore  respioerel 

ut  cam  curaret,   tromefacius  eamdem  rcpente  <juo  " 

invo'ula  enit  linlcaniine  invcnii  cvolsilain,  atque  ila 

sanain,    cicalrice   snla    si!|)crslilc,   ac    si   tinijiiain 

vulncris   nilii!    Iiabnisset.   K(   quajuam   alia  in  au- 

gmenlum  islorurn  qui  snlerfncrnnt  adduiil  miralii- 

lia,  dc  quibiis  non  esl  modo  diccndum  pcr  sin- 

gula.  Hac  ergo  expleto,   supcrstes  corpus  in  medio 

adliuc  posittim   in     psalmodia    ct   oralione  a  fra- 

Iriluis  custodilur,   nocieni   quidem  prai  liniore  vi- 

tini   poptili  exspecfantibus,  qui   tamcn    pcr  alias 

lemporis    vicissiludincs  cum    scrvari  scionles,   ad 

viarurii  exittis  olira  suos  posiicre  ais!Oi.lcs,  nselucn- 

tes  eum  amiltere  ve!ut   iKercdeni  et  palriie  dcren- 

Gurem.  0  piiiin  el  laudabile   furluni,  qnoJ   nciiiini 

prorsus  detulit  daninum  !  Occidoiile  vero  sole,  ex  „ 

omiiibiis  bis  decem  iiumcro  fralrisius,  ;i;!i  forsi:au 

co  amplius,   eo  iionore  el  fcvi^renlia  qiia  decuit, 

quali    poiuerunl  iiora,   de  loco  iilo   sanciis.-iinum 

corpus  tolientes,  in  primo  noclls  cicpusculit,  sicut 

invicein  ageadum  proposueraiit,    injuiKlaiii    firii- 

piuiit  vinjii,  ei  sic  simui  cu-n  piijiiore  saiiclo  pix.pc- 

ranles,  dcsceiidcr.ini  per  viam  quic  ducil  ad  niuni- 

lioneiH,  cui  prisca  veiuslas  Clialuciuni  eJidcial  no- 

inen.    Ex  hac    siquidem   nocte    prK-terila,    lumen 

odientes  cgrcssi  fueranl  malefaclores,  qui  tciicn- 

les  quemdani  riisticaiium  iralicbant  caplivum,  sua 

paupcre  tumen  supelleclile    vaidc  onusluni.    Quo 

eoniperlo,  fralrcs  (pra;  oculis  enisn  coruin  iili  ia- 

irunculi  faciebani  iier)  acce.sseruni  aJ  eos,  ei  capii- 

vuin  de  manibns  eorum  liiicruin  ciim   pia  sarcina  D 

sua  iransiniscruiil  ad  propria.   Quod  ciiim  vir  Do- 

mini  vivus  et  adhiic  sieculari»  per  seipsum  ageic 

eonsueverat,  per  lilios  suos  ei  fralres  Jam  moi  tiius 

)»on  est  oblitus  lacere.   Suscepius  esi  ergo   cuni 

summa  veneratione  ».  bono  pasloie  el  a  sancti»  con- 

vcniu,  qiii  priccnrrentibus  ciiaiu  largissimis  clee- 

mosynis  ci   obviain  venlt,  ^t   in  inagna  ixlilia  in 

(jrandinionie  lr;inslatus  ab  eis  :  ubi  tamcn  corum 

l.alribus  pio  ejus  conuncndandu  dcposilionc  cor- 

p4)ris  sacrilicium  Dco  obialum   cst  a  meinoralo  pa- 

hluic ;    el  apposilus  esl  ad  patrcs  suos,  alque  in- 

lcr  domnum    Slepbanum  de  Murclo,  ct  ('oinnum 

Peiruin  Lensovicanun)  scpultus,  ccrloqu»:  notainine 

assijjnaius.  0  quantws  luctus  circjniiaceiitiurn  po- 


))uloriiin,  quaiitus  pauperum  Ciiristi  ct  lelij^iusu- 
nini  pianclut) !  quantusprjxipiie  orpbanorumclamor 
cl  viduariini,  qniuiis  cxf-ndcrat  cliaritatis  brachia  cl 
bcnigiia  subsidia  vtlx,  pro  cijiis  eiiim  obsc<|iiio 
narrari  non  Tiolcsl  qiianla  rnulliludo  Itominurn 
a  pi-opiiis  scdibus  se  cominovcrunt!  Muki  enim  e\ 
ngris  el  vicis  cl  viiluiis  ct  castr-.llis,  el  cx  Leniovica 
i'll;»m  civiiatc  a.lfiicrunt,  iiui  cxindc  rcnicaiitcs 
turbis  concurrciilibus  eiim  jam  scpullum  nuntia- 
vcruii?,  ct  in  bis  quid'.'m  omnlbus  quaiiuiin  i!!e  Dco 
arceplus  ct  i  opulo  cbarus  fuit,  qtianloqne  fervore, 
rccfo:  sane  lidci,  spei  ct  cliaritatis  in  sancla  Eccle- 
sia  vixit,  quuniam,  volenle  Dornino,  nobii  conce- 
ditur  scirc,  in  liis  quonuc  omnibus  planc  inanife- 
slatiir.  Fidci  eniin  fuit  indicium  missa,  quam  an- 
dicndo  migravit  ad  Oominum ;  spci  suierri  mani- 
fcstalio,  signoriiin  muliitudo  qu*  jam  feceiat  il'e 
iii  Doiiiiiio;  boniim  vcio  ciKirilatis,  soiutio  aperte 
declaral  capiivi,  Qnod  aulen»  plLniiis  agitoscunt 
qtiicunquc  eum  loqucnlcm  ei  prccsenlem  audire  et 
viderc  pntueiant,  el  cjus  pncsertim  in  ie!igii;iie 
conversaiioncni  noii  ignoiavcrunt.  Nus  vero  qiii 
in  carne  euin  nec  vidcre  nec  aiidire  nKTuimn.«, 
pauca  taiiien  quai  praescribuntur,  quantum  inv^  sti- 
gare  potuimus,  largicnte  Domino,  qui  dal  afflmn- 
Ur  ei  v.on  iiupropisrul  {Jac.  i),  toniis  ciiarUe  pro 
niodulo  noslro  n.leliler  diiigeiiterque  comnicndare 
siuJuimus;  in  boc  ciiain,  cbarissimi,  pUirimuia 
coniiiientcs  quam  elsi  lion  polest  iegendam  in- 
culius  seriiio  ei  rusiicanus  ornare,  cam  faciel 
ilie  liealus  signis  pr^eclarisque  virtuiibus  clii- 
cere ;  el  banc  solam  insuper  nostrse  inercedis 
rclributioncni  acciperc  speranles,  ut,  dum  h.TC  re- 
cilala  fucrunt  iii  laude  el  memoria  bujiis  memorati 
jiisii,  nobis  foriassis  oranlibus,  et  vobis  iribuaiur 
rcfrigerium  pro  deiiciis,  dicenie  pocla  : 

.....  Forsan  el  Ikcc  clim  meniinisse  jnrfihic. 
(YiRGiL.,  A^neid.  I.  i,  veis.  2o5.) 

Cujns  saiielissimi  menioraada  cl  gloriosissima 
transitus  dies  celcbrata  esttertio  Kalcndas  Maii,  se- 
runda  feria,  anno  ab  Sncarnaiione  Doniini  noslri 
Jesu  Cbrisli ,  ut  praenolatur,  miilcsimo  ccnlcsimo 
quinquagcsimo  seplinio,  ab  excessu  autcni  domni 
Siepbani  Muretensis,  primi  Patri<i  noslri,  liicesimo 
secundo,  setatis  vero  beatissimi  lliigonis  circiler 
ociogcsimo  sexlo,  Roman;c  liinc  providente  Ec- 
clesise  papa  AJriano  quarto,  regnanie  gloriosissimo 
Fiaiiccrum  rcge  Ludovico,  qui  Ludcvico  siiccessil 
ii>  icgno  sul)  lionoe  ct  suinnie  bealse  mcmoriie 
aniauli-ssimo  Slcpluitio  dc  Liciaco  qiiarto  priore 
iiostio,  Exsultemus  ergo  omnes  in  Doniino ,  qui 
iios  tanti  viri  dccorare  dignatus  esl  consortio,  Coii- 
cedai  Deus  ipse  nobis  cs  ejns  sublimori  sulTiagiis, 
cujus  eliam  moribus  ct  sig:;is  nos  ditavit,  nos  in- 
struxit  in  tcrris.  !psc  Dominiis  ac  Redeniplor  nost.-r 
qui  fidelem  suum  famulum  de  icrris  in  pace  susce- 
p.l,  ipse  Mos  dfi  hoc  Siccuio  ncquam  propicr  euni 
aljnre',  rega»  ct  rusiodi;il,  uc  polltianiur  a  malls. 


12-21 


ITJ.NEUARIIM  rRATUUM  CRANHIMONT. 


i2"i-2 


Ltcc  clinuiii   iliis,   iicl.Llaldr  calamus,    |  i;;ri!aliir  A  rccla  siml ;  iindo  ct   nici   looi.m  ilolotis  |)io  amoio 


iTiaiius,  iiiigua  iinpedilur.  Quid  igitur  nioras  laci- 
nius?  qiio  amplius  piolclari  conamur,  cum  lcrnii- 
iius  ctiain  islonim  prorsu:>  ab  iiomiiie  ignoretur. 
Sane  cnim  qui  os  aperuk  bciiuinum  (yum.  \\i\), 
apiTuit  cl  ilocuit  iiostnini  ,  idcm  ipsc  liiiis  noslcr 
qui    priiicipium  ncstium   Jcsiis  Cliristus  Dominiis 


Oei  vcstris  sanciis  inanilMis  (niigilc,  dominc,  alquc 
palpale,  >  Q-.io  audito,  vir  D(  i  udmJrans  ail  ;  «  Mi- 
ror  cgo  \alde  cnr  sic  l0(|uimini,  domine,  iiianus 
quidcm  mcaR  sanguine  pliMui;  sunt,  vcslr;e  vcro  sa- 
cialiv  cl  ad  Dfi  vivi  mystcrium  prxparauo  ,  dono 
ctiam  Dci  ct  gratia    Dei   ippici.T,.  Qiiod  vcro  a  me 


nobier  ct  Dcus,  cui  esl  lionor  cl  gloria  ,  ^irlus    cl      pcccaloro  quajrilis,  iniiii  quiiicm  el  .iliis,  cum  ne- 


iiiiperium  ciini  Palrc  iii  unitalc  Sjiiritus  sancti  ah 
sftetno,  ct  nunc  cl  por  oninia  s.Tcula  .«aiculorum. 
Aiiien. 

Quis  dixil?  Drminus  :  linc  nonu;»  pcrinanct  iili. 

.N.im  dicti  csl  diclor  Domimis  iion  uiicr  ab  illo. 

<Jloria  sil  .soli  Domino  qui  cuncla  perc^it. 


ccssc  fuerit,  pcr  vos,  opcranto  Domino,  cl  debel  el 
polest  prxslaii ;  de  vobis  enim  ct  liiijijsmodi  Domi- 
iiiis  dicit  :  Super  a'(jros  niuinis  imponctU,  ct  beue 
habebunt  (ilarc.  xvi).  »  Cui  r^^spoiuiit  cpiscopus  : 
I  Cerlc,  si  pro  diviiii  myslcrii  privilcj^io  cl  iKsnore 
vos   relardare  dicilis,  sciioie  quia  in  staiu  vestro 


Ego  GuiilclMnis  Dandina,  qui  de  sanclo  Saviiio  „  »on  parleni  imparem  dc  divi:iis  lciielis  sacramciils 

iinpropfie  co^nominor,  fraler  pv^ccalor,   indijrniis-  '  atqiic  liabctis.  Si  ego  enim   indignus  peccalor  in- 

qiie  saccidos,  pio  mc  exoiarc  suppl,-x  bumilisquc  digiiusquc  sacerdos  per  inysterium  mcis  immundis 

ex  )ro.  «lanibus  suscipio  Domintim,  vos  qtioque  in  susce- 

Quis  unq^iam  lanli   viri  mirabilia  sic  ex  ordine  pliono  pauperum  et  rcfcciione  eumdem  ipsum  re- 

inquirere  aut  refcrre  potcrit,  iit  laudare  sulTiciat  ?  cipistis   nec  alium.  Ipse  ciiim  dixil  :  Quod  uni  ex 

fra-fatiis  namqiie  paslor  \ciierabiiis,qui  providenle  minimis  meis  fecislis,  et  r.iihi  {Muilh.  xx\).  El  allbi : 

Domiiio    III    discipulatu    iiliiis   conversatus    alquc  0««  rccipil  vos,  me  rccipil  (ilallh.  x).  El  eliam  aiia 

crudilnsest,  eiqiie  vaKle  familiarissimtis  fuit.  uniini  muUa,  do  quibuR  iion  csl  modo  dicciulum  pcr  sin- 


nobis  de  ulio  miraculum  dicero  consuevil ;  quod 
lamen  nuilo  modoest  pr.cteimiltendum,  quam  iniia 
humilitalc  inleliigitur  pleniim.  Nam  ct  bcalac  mc- 
moria;  llugo  liro,  qui,  Deo  aucloie,  Engolismcnsi 
in  episcopatu  deservivil  EcclesJx,  ccrtus  de  miia- 
fulis  el  «lc  bonitate  illius,  quw  pcr  euni  Dominus 


gula,  »  Vir  aulem  Domiiii  vidcns  episcopiim  in  siM 
perscvcrare  poiiiione,  noluii  eum  flmpiius  contri- 
statum  manerc,  sed  comraune  «Juartim  pniiium 
boniini  eligens,  manum  coiilin;io  episcopi  cum  siia 
acccpil ,  eamdemque  quo  paliebaltir  cui;:  sigiio 
crocis  palpando  tracl3!idoquc  doduxil.  In  boc  pv;c- 


dignabatiir  operari,  ca  saepc  devoiione  ad  eum  ve-  c  cipiic  sibi  bumilitaleni  cuslodicns,  cl  sanclo  Uebi- 
iiire  consuevcrat,  ejus  pr.-esenlia  rccreari  verboquc  taiii  episcopo  revcrenl  am  cxbibcns.  Ilis  vero  ex- 
iiistici  niallum  desidcraiis,  tanquam  ad  audiendam  plelis  ,  absque  iilla  procrasliiialionc  sanciUis  csl 
Salomonis  sapicniiam.  Quadam  namque  die  conli-:t  cpiscopus  qui  vcncral  irgrolus.  (ionsiderare  cnini 
ut  veniiel  ad  euin  cpiscopus,  et,  dum  ex  more  coii-      libcl  quoniam    in   lioc  lam  amabili  bono  cum  prae- 


sedisset,  qui  quidem  compulsus  tacdio,  ail  :  •  Tan- 
tum  tn.ia  (iolorem  a  doxlris  in  armo  nsiser  C2o 
palior,  quoO  snrsum  eumdem  lcvare  vcl  seorsiim 
flecltre,  vel  in  partcm  aliam  deciin.ire  nnllo  niodo 
valeo  ,  qui  vidclicel  ex  gutta  procedit ,  ul  credo. 
Collum  cliani.  guttur  el  facies,  iit  videre  poieslis, 
cx  sa>viento  pr;eiiicto  dolorc   tiimicia   li\idaqiie   cf- 


dicli  viri  merilo  sancti  episcopi  multum  convonil 
devolio.  Ideoqtie  cxislimaiidum  boc  iiiuro  poluisse, 
quiri  plus  coiilidit  de  cpiscopi  qtiam  de  sua  vir- 
liile  :  cujus  cnim  manum  ctun  s-.ia  loco  doloris 
po:suii,  pcr  cam  lamcn  obtiucrc  qtioi  pelebat  existi- 
mavii.  Amen. 


ITINERARIUM 

FRATI\IJM  GRANWMOINTENSUJM, 

Sive  lranil«lio  reliquiaruin  snnctarum  septcm  virginum  sociaruoi  s.uRtic  LVsultpe  diceccti 

CoIonieii.si  in  ccde.^^iain  Graniiimonlis. 

(}Nmoires  dc  Iti  SociiUe  des  Auliqnaircs  dc  lOuesl,  t.  NVlll,  p.  K47.) 


EPISTOLA  PR.EVIA. 

Omnibr.s  pr.Tsenlibus  ct  futuvi?,  fralriluis  ordinis  D  GtiL!  f.i.>ii;s  et  i.HBEHTis,  in  Cliristo  J'.'sti  perpcluain 
CrauiiimoMtis,  conservi  eorum   ci   fralies   eorum,      saluicu;. 


1223 


Gi:iLLKLMi  damjinm: 


im 


Cum  viroruni  illusliinni   suliiciluJiiic  ,    Cralrcs  A  iiisi  iil  iino  cnrJis  r(  oris  con^^entu   omnes  par  ler 


cliarissiini,  per   div(M'sas  niuii<li   parlcs   niulta    Dci 
moiiaslciia  sacrosaiiclis   rcliqiiiis  inaityruni,   coii- 
fcssoruin  el  virgiiium,  ptus  qua:i)  (^cniniis  cl   anro 
rcdimiia  lcguntur,  illi  prociil   dubio  auimanlur  ad 
agiMi.ium  siinilia  qui  toto  cordc  Dciim  diligerc  cl 
sanclos  cjus   colcrc  cupiuiit  ac  vcnciaii.  Consiat 
enim  in  ecclesiis,   ubi  corpora  sanclorum  in   pace 
scpulla  sunl,  noii   solum  clauslnlcs  vjros,  vcrum 
eiiam  clcricos  s;i'ciilaics  ciica  Doniini  olTicium  nia'- 
gis  csse  sollicitos  ac  libenlius  convciiire  ct  orarc 
devuliiis.  Qua;  prorccto  boiia   fidclibiis   Cliristianis 
ex  corum  praesentia  meritisque  nrovcniunt,  qui  pro 
Christo  fudcrunt   sanguinem  suum,  vcl  sine  san- 
guinis  effusione  longum  duxcrunt  martyrium.  Unde 
si  diligenlibus  Deum  omnia  cooperaiilur  in  bonum, 
illos  specialiter  ajtcrni  et  incouimulabilis  boni  prae> 
iuio  credlmus  non  carere,  qui  pcr  suae  seduliialis 
sludium  acquirendo    cxuvias  iiis   qiii   sunt  et  qui 
fuluii  sunl  devolionis  forinam  «Ocrunl,  ct  confc- 
runl  compunciionis  malcriain.  QuorLiu  sane  unus 
cst  vir  venerabilis  Gaillermus,  Giandimonlis  prior 
sexliis,  qui  iii  sua  pariter  ei  noslra  ecclesia  Gran- 
dimoniensi  de  diademaie  Cluisii  scpicin  coelestes 
margariias,  hoc  est  seplem  virgincs  gloriosas  me- 
ruii  collocare.  Habemus  ergo,  fralrcs  charissimi, 
habemiis,  inqu^m ,  et  speculum  in  quo  nobls  no- 
strae  fragilitaiis  excessus  reluceaiit,  habemus  et  di- 
vinae  laudis  commoniloriuni    scmpitemum.    Quid 


n 


iii  ciimhalix   bene  tonontibut  laudeniut  Dommum  in 

tanctix  ejut  (Psal.   ci.),  d  dcneal  unusquisque  i!0- 

slruiii   pcccaia  sua  diccns  ciiin  Proplieia   :   Lavabo 

per  iinyulat  nodet  leclnm  meum,  lucrymit  meii  ttru- 

lum  meum  rigabo  (Ptnl.  vi).  ileu  milii  I  Qui*  dalit 

capili  meo   aquam,   et  oculit  meit    fonletn  lacryma- 

rum?  (Jcr.  ix.j  Quid,    qiixso,   fralrcs,  qiiiii  io  ju- 

dicio  dicluri  sumus,  qiii  piielias  per  ferrum  ad  re- 

gnum  pcrvcnissc  non  dul><taiiius?  verunitaine:i  noli 

liniere,    pnsillu*   grex   (  Lttc.  xii )     Graiidimontis, 

inio  hrlare  ct  exsulta  ibi  Deo  serviens  conscio  jni- 

vcisa,  qnia  spiritiiaii  Patre   tuo   tibi  providcnle  in- 

poslciuiii,  pro   impeiiso  virginibus  suis  obscquiis 

coniplacuil  Cliristo   tuo  dare   tibi   regnuui ;  aut  li 

sccus  egcris,  mercbcris  supplicium.  Eiunt  conira 

tc  iu  leslimonium   virgincs  islx,  &i  Uebilie  buds 

pr:ecoiiio  carum   mcrila  cffcrre  cessaveris;  crunl 

tibi  iu  auxilium  suis  intcrcessioiiilius  glorios  s,   &i 

sponsum  suum  Deum  tuum  in  ois  ct  pro  cis  lau- 

dare  et  glorilicare  omui  devolioiie  siuducris.  0  niu- 

nus  qued  tibi  coelilus  missum  est!   0  gralia  gratis 

dala!  habes  unde  recfllescat  (epor   tuaf  convcrBi- 

liouis,  si  forte  irruerit.  Ilabes  unde  lux  cliarilatis 

fervor  suscipiat  incremenlum.  Miiiiavii  le  Orient  ex 

elto  (Luc^  i).  Respexit  humilitalem  tuam  (ibid.),  qui 

liumHia    respicit  et  alla  a  lon§e  («gnotcil  (  Ptul. 

cxxxvii),  €um  luap  Gdclitatis  depositum  istud  ro- 

servandum   commisit.    Qnaliier  auieiu   id  egerit. 


enim  clamant!  quid  innuunt  signa  raartyrii,  quaec^<^M"<>  lemporc,  et  suo  quibus  parsonis,  ad  pofcie- 
in  cervicibus  virginum  cernimus?  quid  gladii,  quos      rorHm  memoriam  scripio  cst  coramenda:idum. 
inier  sacra  carum  ossa  oculis  noslris  pcrspeximus  ? 


ITINERARIUxM  FRATRUM  GRANDIMONTENSIIIM. 


Anno  igiiur  incarnali  Verl)i  4181,  sumnio  el 
iiniversali  pontilice  Alexandro  tcitio  ,  Fredeiico 
Ilom.inoium  iinpcialorc,  secundo  anno  rcgni  Plii- 
lippi,  Lu;lovici  rcgis  Fianci?e  filii,  Ricliaido,  Ucnr 
rici  rcgis  Angliae  filio,  Ai|u;laniae  duce,  Girardus, 
Sibcrgi;c  (58)  al;bas,  vir  inter  Palrcs  n.oiiaslerio- 
rum  praecbrissimus,  a.l  Sanclum  it)gidium  ct  Kii- 
|)em...  Amatoris  orandi  gralia  de  Germanize  parli- 
Inis  advenit.  Qiii,  pcraclis  oraiionibus  suis,  cum 
ad  patriam  el  gciilcm  siinm  Teiiloiiicam  remcaret, 
divcnit  axl  Grandrmonlcm  fralcrnilulem  ordinis  pe- 
lilurus.  Non  cnim  moJicum  sibi  profulurum  spc- 
rabat,  si  talitcr  conversautium  fralruin  oralionilus 
fulcirciur.  Reccptus  cst  itaque  hoiiorifice,  sicut  (a- 
iem  dccuit  recipi  hospilcm,  et  tam  sibi,  quam  ve- 
ncrabilibus  sociis  suis,  Guillermo  scilicet  mona- 
cho,  et  magisiro  Guoderamno  Bonncnsi  canonico 
in  capiiuio  coram  cunctis  fratribus  totius  ordinis 
bcncficiuiu ;  ct  iii  vila  et  io  mortc  concessum  cst. 


His  ita  dcToiissime  gcstis,  jam  diclus  GuillcriRus 
prior,  qui  charitatis  huju^  dator  exstiteral,  flcxi» 
gcnibus  cum  omni  convenlu  fratrum,  logavit  abba- 
lcm  ul  unam  de  saciis  virginibus  ,  qu;v  Col  .nia> 
}iro  Ciiristo  marlyrizatae  fuerunt,  ab  archiepiscopo 
illius  civitalis  et  eis  qiii  super  hoc  potesl.iicm  I  a- 
Q  bcbant,  ecclesix  GranJimonlis,  in  qiia  fralcr  l'a- 
clus  fiierat,  dari  suis  prccibus  impetraict.  Ciijiis 
pi;e  petitionis  affcclum  vir  ^aiictus  coiisidci;;ns, 
ait  :  «  Domiiie,  si  fratres  vcstios  Coloni*  ad  ii<»s 
misciilis,  conceiiimus  voliis  quod,  si  unquau),  po- 
tcrimus,  De.i  annuente,  unum  e  duobus  facii>mus. 
Aut  cniin  dominus  archiepiscopus,  qui  miiltum  ntis 
diligit,  ad  preces  nostras  unam  de  sacris  virgini- 
bus,  sicut  petilis,  dabit  vobis,  aut  nos  unam  dc 
illis  quas  iii  monaslerio  iiostro  hahemus,  vesine 
devolioiii  transmiltcmus.  >  Ad  \\jcc  priur  lu;iiis 
cflicilur,  et  confidens  de  vcrbis  viri,  assignaia  csl 
dics ,  qua     pracfatae  civilati    fralrcs   vcnirc  dcbc 


("8)  Selnn  la   c<injccinrc  de  M,  lc  ba;on  dc  Roiz-n,  il  s'agirait  ioi  dc  rr.Miaye  dc  frit! 
loiiciiictiiic  du  XI'  s.ecle. 


•r.  f;<r.ls^Jii 


1225  ITI.NEnARIlM  FRATRUM  CfJ.VNDIMONT.  1520 

reiil   Deliiiic  rcc-^s.sil  a'jl)as,  aJ   propria  rediuiriis.  A  diei  parle  pcrmaxima,  posNniam  dormicnJi  acccs- 


Cmn  aulom  <JifS  DGmiiiic-.T;  passioais  iiislarent, 
qnaiido  iluii  eranl  ([ui,  Deo  volciilo,  huin-  prelio- 
suin  lliesauruii»  iiiilrt  transf.MrciU,  displicuil  feie 
cuitctis  fralril)iis  assninemla  pcrcKiinatio  fralrum  ; 
6ed  solusPrior  (59)  nullis  dehoitatioiiibus  ab  iiio^plo 
potuil  rovotari.  0  calliJilai  diaboli  1  o  anli(|iii  ser- 
peiilis  astutia  !  qiii  te  trausfigural  iu  angelum  tu- 
cit  (II  CoT.  xt),  eliam  per  eos  qui  fortftsse  limc- 
laiil  fiatribiis  suis,  ct  pericnliim  iliiieris  ft  faliga- 
tioncm  laboris.  Devolioncm  lideliuiii  ei  lioiiorein 
sancloi uiii  conabatur  cxblinguot-e  ;  sod  noii  est  piu- 
dcnlia,  non  csl  consilium  coiilra  Dcuni.  Qnod  ab 
ajlerno  praelcstinalum  est,  nuila  polest  arlc  non 
Deri.  Lx  prxceplo  ilaquc  doniini  prioris  cum  ejus 


sit  liora,  ivimus  cubaliim  ;  singoiitibus  monacbis 
ad  inalutinas,  surreximus  iios  et  morc  no&iro  offi- 
cium  nmluliiialc  cclebravimus  :  niaiic  vero  posl  co- 
lebralionem  missx,  capitiilum  intravimus,  nbi  ab- 
bas  et  omnis  datrum  conventus  iios  el  omncs  or- 
dinis  nostri  fratres  in  bencikium  donuts  ea  condi- 
tionc  reccperuiit,  qua  in  caoitulu  nostro  ipsi  fuc- 
raiit  recepli.  Concoiditer  etiain  itidiclum  est  ut  pro 
fratribiis  ^uis  dcftinciis  iii  noslra  ccclesia,  et  pr«> 
iiostris  in  sua  singulis  aiiiiis  qninlo  Nonas  Octu- 
bris  servilium  ageretur  (CO). 

iliaitapcraciis,  vencrabilisubbas,  su.x  spunsioiiis 
Don  itninonior,  irndidit  tiobis  cum  sntnma  revcrcii- 
lia  corpns  saiictx  Albiiix  virgiiiis  et  mariyris,  ct 


bencdiclioiict]iiaUiorexfi3lribus,duoviJelicetsa-^aliud  corpus  sanclx'  Miginis,    cnjus  nontftn  iiovil 


ccnloles  cl  duo  conversi,  iUT  assumpsimiis  vei- 
eus  Coloniam  ad  qiiain  sanc  Sabbalo  anle  Ilainos 
paliuaruin,  intcr  aspcrilaleni  liiemis,  nivis,  gian- 
dinis  ac  pluviar«ni  inteinporantiam,  diversilatom 
qooqiie  lerrarum,  et  inconsoiianliam  liiiga;e,  laiila 
incoluniiuilc  vcnimiis;  taiiKiiic  bonorilicc  siiscopii 
et  procurati  ab  iiiculis  civilulis  ct  indigcnis  terio: 
nsque  post  rcsiirrcctioiicin  Domini  fuiinus,  quod 
nallus  nostrum  dubilabat  \el  dubitare  poteral  lo- 
tiim  lioc  diviiix  dispusitionis  es&c  quod  circu  iios 
gcrebalur.  Quiescenlcs  igilur  nocie  illa  juxla  claa- 
Ktrum  majoris  ecclesiop  in  liospitium  prxdicli  ab- 
baiis,  nam  iia  cuiii  Palrc  nuslro  ipse  fucrat  prolu 


Dous  ;  palct  aulem  iii  fronte  ipsius  vcftigium  mar- 
tyrii,  securis  (scilicct)  vulnus.  Uiiain  proiuiiit,  sed 
duascunlulil,  liberaliuin  vironim  oslcndensgiatiam, 
qui  uberiora  muiicra  scnipcr  iribuuut  qnam  promil- 
tunl.  Alacres  igilur  valde  saluiaiitea  abbalCMi  el  fra> 
Ircs,  cosqtie  graliarum  aclione  prosequentes,  culii 
eurum  bcnedictione  disccssiinus,  suae  laincii  voluuo 
tati  resisteiiles  qui  pcr  loiam  bcbdoinadam  secuiii 
nos  liabcie  volcb.int.  Disccssilque  uobiscum  maxi- 
Rior  Guodoraiiiiius  qui  ad  nos  illuc  vencmt,  seqtiif 
iiobis  adniodum  ob  raunus  noslrx  fratcrnilat.s  fa- 
Riiiiarcin  exiiibcbat,  ducens  nos  ad  hospitium  suuu 
Bonnx  nocte  ilia.  Crasiina  vero  die,  commuRtcati« 


cutus,  quia  uon  invcnimus  cum,  mane  iransfieiaii- p  <^''3''0"'^"^^"'"  <^»"oi.icisKonncnsisecclesi3e,  inqua 


tcs  Riieiium,  perreKimus  Sibergia:,  ubi  cum  san- 
ctis  fralribus  suis  Dominicam  processioiiem  el 
diein  festum  fclicitcr  celebrabat ;  al  ubi  nuiilialum 
esl  ei  nos  advenisse,  egressos  de  clioro  fmtrum 
Tciiil  obnarri  nobis  iii  ecclcsia,  lujtus  cl  gaudcns 
suscipieiisque  nos  in  osculo  pacis,  introduxit  in 
qnaindaro  pfirvani  capellam  seorsum,  ubi  faniiliari- 
ter  missam  audivimus.  Primo  itaquc  reficii  cibo 
coelcsti,  dcincops  ab  ipso  Patre  el  quibusdam 
roli^osissimis  moi.achis  qui  eum  comilabantur, 
ad  hospilrum  duciinur  coiporali  esca  leficiciidi; 
conip<>sitio  dumus,  muiidilia  mensx,  cl  lioncstas 
fatnulorum  huiieslateui  dumiiii  et  piuJciitiam  la- 
tcbantur,  noii  ferculorum  copia  qu;e  nobis  appo- 
nobanlur  Wu  prxferonda  erai.  Esca  cnim  ventri,  et  D 
vciiter  cfccis;  Dcus  autemol  hunc  et  has  desiruet. 
Ilo.estas  vcro  virtus  esl  et  prudeiitia.  ("xterura 
(nisi  noslniiii  abundaiitiim  charitas  excusaicl) 
inc.isx  moaacliorum  parcilas  caiu  mcriio  arguc- 
bal.  Illam  poslmoilum  audivimus  cl  logimus  iii 
pallidis  et  iiiacilcntis  vullibus  claiistralium.  <juos 
in  monasteno,  iii  chiiislro,  iii  rcfeclorio,  cl  cxic- 
ris  ollitiiiis  suis  ordiiiali3Sinio.s  essc  perpendimus. 
Mliil  enim  cx  his  quz  vidcre  voliiimus  oculos  no- 
siros  cffugore,  niiiil  ex  liis  qtix  intcrrogavimus  au- 
res  potuil  prxUjriic.    Consumpla  ergo    in    lalibus 


(50)  Domnus  Gei^lJub  llhcrii  iii  speciiio  Gr;>ndi- 

"?S'h 'N.irnl"!.'^^^-  '''n   Carde  ^i^dO.  de  Cohmia  in  die  Sancti  Citrco-m:'Msr4uT'^ 

{bJ)  Njla  quod  v  Noiias  Oclo..ns  dcbcal  ficn  in      ta  Cardc. 

VxiMOi..  CCIV.  2y 


ipse  cunuiiicus  erat,  ct  cura  quibusiiaiQ  sanclimo- 
nialibus  extra  civilatcm  inclusis,  regressi  sumus 
coloiiiam,  doiniuo  aicliiepiscopo  loculuri ;  qui  resi- 
deiis  in  qoadam  camcia  palatii  sui,  sicut  ei  semper 
mos  est,  clcricoium  el  baronura  slipatus  co^eis, 
cum  rclalionc  domini  Guodcranuii  nos  iii  exlcriori 
aula  scirct  adesse,  fecit  nos  celcritcr  introtluci ;  ct 
assurgens  nobis,  piopler  nostii  ordiiiisrovcroBtiam, 
niiraiitibus  cunciis  cenieniibus,  osculaiusest  uiiuiu- 
quemquo  nostrum,  ct  ad  dexteram  suam  fecil  n«s 
consedere.  Deinde  lillcras  Patris  noslri  in  quibu» 
pclilio  nOstra  conliiieb.ttur,  el  liucras  doinini  Petri 
Tusculanonsisepiscopi  RomanxEcclesi*  cardiiialis, 
et  Alemaiiix  logali,  el  cpiscopi  Lcodiccnsis,  et  co- 
iiiilis  Flaudrix,  in  qiiibu^  ut  nos  audiret  rogabatur, 
bcnigne  arcepii :  quibus  lihenler  acceptis  ct  inspc- 
ctis,  jussil  ut  a.l  Saiictum  Panlalconoin  ducercinur, 
ubi  dinn>a  sibi  nfeciioparabalur  ;  volcbal  enim  nos 
ct  iii  hospiuo  el  in  mens-a  secnm  habere.  Deos  au- 
tem  qui  quod  iiobis  cxpcdiebat  novoral,  in.spiravit 
ei  ut,  mutaio  consilio,  ad  vitand^iin  hominum  t«i- 
bam,  ad  abbaliam  Sancli  .Martini,  qux  pnopc  eral, 
nos  millerct ;  qiiod  et  faclnin  est.  Craiai.icr  igiiur 
suscepli,  tum  propter  mitlenlis  rcverenuam,  lum 
propter  giatiam  Iiospilalilatis,  quia  illic  leliquiaruin 
copiam  esse  audivimus,  rogavimus  abbateiH  moiiB- 
slcrii  flexis  genibus  ut  pro  Dci  araorc  de  tlwsauro 

Grariflimonie  annlversarium  pro  fratribus  nostria 
de  Colonir    -     ^-     "  ^  

ta  (jarde. 


iW  CUILLELMI  pANDlISye.  1228 

Hilii  crciliio  noliis  aiujiiid  impi-rlircl  ;  aniuil  liben-  A  noslrae  dCTOlionis  unam  Baiicliotiinani  v;rgincm  sic- 


tissiine,  siciii  hoiiio  ciijus  faciis,  voi  et  verba  san- 
clilalis  spocieni  prx-lendcbanl ;  verum  lamcn,  lan- 
^mm  sy;ticiis,  siiie  r.iii-,!l;o  niliil  iiide  aqcrc  voluil; 
jiissil  aiilcm  ul  dic  crasliiia  cum  eo  loqucrcniur, 
quoJ  sibi  Dciis  inlcnm  iiisj^iraicl  afccpiuri.  l'osl 
prandium  veio,  opoi tuit  nos  ire  loqiii  ad  aicliiipi- 
ccopum,  ad  Sar.rtum  Paniakonem  ;  sic  cnim  nobis 
ab  eo  fucrat  iinpei  ;iuim. 

Asccnsis  erjjo  ciiiiis,  qiioniam  ferc  unum  millia- 
rinm  rcmolus  orat  a  nobis,  praBcedenle  nos  dute  ct 
inleipreie  nosiro,  sicpediclo  GiioJcianiuo,  primo 
perreximus  ad  abbatissam  nionaslcrii  Virginuni, 
qu;c  cum  audircl  in  lilieris  Palris  iioslri  el  fralruin 
Tioslrorum   peliiioneni  noslraui  (t  iioslrae  conversa- 


ul  pelilis  iransmilleinus.  Lriiis  aiiU-ni  noL>iscum 
por  tolain  banc  hebdnmadatn,  qiioniain  diet  taiicll 
siiiil,  ct  oportcl  vos  diviiiis  iiilcresse  ofbciis.  Posl 
r.esiirrcctioncm  vero  ilcr  vestriim  assumctis,  iD 
pa(e  icporlanles  vobiscum  reliquias  (jiias  inlerim 
pci  in-3iiasleria  civiialis,  cuin  nosir>n  (.onces^ionis 
giuiia,  polpriiis  acquirerc,  et  liabcbilis  nuutium 
iiostiuin  qui  vos  ducct,  quanlum  vobis  pbcueiii.  » 
Uxc  nos  auuieiiles  bumilitalr:  qna  poiuitipis  ct  no- 
vinius  siipcr  lunl£  digna.ionis  coti^oiaiioiie,  Dco 
ciquc  graiias  cgiinus  niuliipiiccs;  ^^id  quiu  rcdeuiidi 
\olunlas  nobis  incumbebat,  [rioicsilam  qsi?e  Patri 
Doslro  et  fralribus  inferrelur,  si  nos  moram  fjccre 
vidercnl,  cbjccimus.  Objccil  auleui  ft  ills  ;  (  Si  jus- 


tioiiis  stalum,  tanlatu  iii  conspeclu  ejus  nobis  Dcus  B  tum  est,  inquit,  ut  die  C(Enre  el  Parascove  equitctis 


cniitutit  graliani,  quod  coulessa  esi  se  nunrjuam  vi- 
dissehomines  quihus  lam  libenler  in  lalibus  subve- 
niret ;  praecepit  itaque  iit  nriane  faclo  reverleremur 
ad  eara  :  rogamus  el  poslul^mus  ut  aller  nostrum 
in  monasterio  Virginum  missain  celebraret.  Deinde 
veiiimiis  ad  domum  venerabilis  viri  magislri  Ar- 
mani,  ccclesiae  apostolonini  decani  ;  bic  litlcrarum 
scicntia  pr.Tedilus  ct.morum  nialnrilate  priepollens 
famili:irissimus  erat  domini  archiepiscopi,  et  co- 
ram  eo  nos  viderat ;  eumque  nostri  advcntus  causa 
miiiime  latebat,  qui  sciens  nos  loquendi  gratia  ad 
arcbiepiscopum   proficisci  ,    noluil  nohiscam    nisi 


(quod  iiulli  alii  relgiosi  facluri  suni),  vos  ipsijudi- 
cale.  » 

Coiivicti  igilur  cl  conclusi  sapientii:  viri  cloquio, 
cu.m  ipsius  bonedictionc  per  viain  qua  veiieianius  ad 
pr<£faii  decani  douium  redivinuis  ;  qui  bcliis  nobi» 
occurrcns  ul  lolam  iilain  hebdomadam  sccum  agc- 
rcmus,  in  charitaie  rogavit.  Veium  cum  doinini  ar- 
ciiiepiscopi  hospitiuin  nos  iion  posse  deserere  dice- 
remus,  ipse  charijatem  in  vim  coiivcrtU  ;  cl  sicut 
in  pioximo  lecluri  eramus  de  duobus  euntiLus  iu 
Emmaus  quia  coegerui.t  Doniinum.ccpil  noset  coe- 
gil.  Pulcherrirr.a  domus!  iindiqiic  ciixuindata  niuro, 
jiUus   ccdcsia,  coiiliguum  erat  poinacriuiii  ;  q»a:i- 


pauca  loqMi,  sed  ut  post  co!loq(iiuni  arcbiepiscopi 

itlalim  ad  eum  reverleremKr  praecepit ;   vcrebatur,  -,  l'-tni  spectai  ad  ea  quae  in  saECulortligiose  geruniur, 
fo:tc  si  lunc  diutius  nobiscum  lo-      '-ihil   ibi  vijimus  iiiordiiialum,  iiiLil  quod  rv.ii"ioui 


ul  credimus,  ne 
queretur,  per  a.iam  viam  ad  hospitium  rediremus, 
et  si<;  affeclu  quem,  Dao  inspirantc,  ut  nobisbenefa- 
cerei  coiicpperat  fraudaretur.  Prosequentes  iude 
quodccBperamus.iter,  ilcrum  arcliiepiscopoi;os  prae- 
senlavimus  ;  cxstiterat  prinio  nobis  affabilis,  sed 
nunc  sccundo  lanto  affaLilior  factus  est  quanlo  a 
negoiiis  sequfentiuui  se  erat  expeditior ;  recesserat 
ramque  fere  tola  popuioium  CLsria.quoniam  vesper- 
tinum  tempus  jam  imniinebal.  Exploraiido  igilur 
cauiissime  qua  inlcnlionc  sacraiissiin.i  virginum 
corpora  petebamus,  cnin  cx  responsione  nostra  cui 
niullum  creduliis  erat,  non  pro  temporali  lucro  sed 
pro  sola  devolione  id  actum  iri  cognoscerel,  cum 


qi ...^. 

iioii  serviiel.  Tradidit  iiobis  vir  ille  saiiciissiinus 
liiirosct  vestinienia  sacerdotalia,  ci  haec  omnia  boi.a 
valde,  tradiilil  calicem  et  urceos  aureos  ei  argcn- 
teos,ct  clavem  ccclcsiae,  iradidit  domunculam  uiiara 
perrpiiinam  ot  clavein  iilius.  Et  ccce  Deo  nos  ge- 
rciile  (in  sceculo  religione  invenla,  quod  miruiu 
esl),  siiic  reprehensione  fuiinus  iuler  eos. 

Mane  autem  facto,  processimus  ad  nionasleriuin 
Virgiiium  sicul  iiesterno  tiie  nobis  fucrat  irapera- 
lum,  el  celeLravii  fraler  Guillermus  missam  ad 
majus  allare,  posito  iuterim  super  illud  uno  unius 
virginis  sacro  corpore  quod  dcdit  nobis  abbatissa, 
ifi  quo  quidem  corpore  clavus  quidam   vidcbatur 


quibusdamclericis  suislinguaTeutonicadiulocatus  n  P^'''"^*'"^"^  ,  cum  quo  saiicia  \irgo  inieifecta 
cst  :  quo  faclo,  nobis  benignissime  lalia  verba  rc-  fuissecredebatur.  Caiitala  vero  missa  in  ca.lem  ec- 
spondii :  <  Volumus  ut  sciatis,  fratres  charissimi,      clcsia,  oralionum  raunus  accepimus  et  dedimns,  ei 


nos  s«b  analhemale  olim  prohibuisse  ne  quis  extra 
ditccesiix)  nostram  integrum  co;  pus  virginis  audeat 
asportare  ;  veruimamcii  propter  honorcm  Ordinis 
vcstii,  de  quo,  referenle  diiecto  lilio  nostro  ahhale 
Sibergensi,  mulla  bona  audjvimus,  ad  preces  ipsiiis 
decrelum  nostrum  jam  freginuis,  praecipiendo  ei, 
vtrbis  suis  lidcin  racicndo,  q..O(i  voliis  promiscrat, 
(!:iict.  Adhuc  auieui  ipsiiin  frangere  oporletad  iii- 
fiiatitiaiu  prccuni  vesliaruni,  (juoniain  fialeniila- 
lciu  Ordinis  vestri  volumus  promcreri  ;  ut  ergo  in 
ec(;Ie»ia  vesira  orationum  siifftagiis  perpcliio  polia- 
«mr,  eidem  ecclesia?  in  munus  ct  bcncdictionem 


accepto  cum  revcrenlia  sacro  corpore,  ad  hospitem 
nostrum,  abbalcm  scilicel  Saiicli  Marl.iii,  propeia- 
^imus;  qui  inoiiesle  nos  arguens,  sicul  eiat  homo 
rniiissimus,  qui.i  ad  liospitium  iiou  erainus  reversi, 
lailus  iiobis  ccepit  exponere  qi;id  sibi  nocic  prailer- 
Jta  per  vibum  accidisset. 

Yhio  abbalia  Sancti  Martini. 
Cuni  essein,  inquit,  in  .stratu  nieo,  nocle  isia 
Iraiisacla,  co'p.  oogi!;re  nicctini  qiiid  vobis  coiifc.  ro 
p<Uiiisscin  ;  placeijal  cinm  «iilii  quod  pcrendie  de 
ordiiie  \c8tio  aucliorain,  ctimquc  hoc  cogilaitin  di- 
v.iia  iiispiraiio:tc  (ut  pr.^bai  cxiius  rei)  vcait  oiilti 


1229 


ITiMRAmLM  IKAIIUM  CRANDIVONT. 


I2-0 


in  a/r»Hlnni  iil  darcm  voltis  niuim  uniiis  ploriosis-  A  copulaUv,  ila  in  C.iandiinonto  oanim  oapila  oonjiin- 


siin?e  virginis  capiil  qiiod  diu  in  niagna  vonoralioiic 
liabui ;  consucvi  cnini  coram  cu  divina  inissaruiii 
folebrare  niysleria  priiisquam  ahlias  lioroin.  Alilias 
vero  facius,  roposiii  illiid  in  capolla  inca,  in  «iiia 
tiaotcnus  pro  llicsauro  inconiparabili  lionorifioc  re- 
scrvavi.  Veruin  ouni  de  oonfcrciido  vobis  capilc 
cogitarem,  pot^nittiit  roe  dc  jani  liabita  dandi  voltin- 
Utc,  et  disi  in  oordc  Hico  :  Qiiid  fuciam?  dabo  oa> 
ptil?  cl  quomodo  potiTO  cssc  ;inc  c:ipilc  (|iiod  laii- 
luni  dilcxi,  el  in  laiita  vcnoralionc  diu  liabui,  pro 
quo  el  lam  imnicnsa  bona  rocii  niilii  Dciis?  Ccrle 
iion  dabo.  Moxquc  corrigeiis  qiiod  dixcram,  aicbain  : 
Imo  dabo,  sanctus  namquc  lucus  csl  qiio  puitaiii- 
lur;  sancli  liabilaluios  luci  ut  auJio,  el  saMCtissime 


ctiouom  corporiini  qiia»  alibl  rcliqucranl,  cxspcda- 
ront.  Vidctiir  lioc  asscrcro  ol  gralia  monachi  iiiii 
iion  logalus  oapiil  atlulit  cl  conlulii,  cl  tam  capilli 
quain  vulnora  niariyrii  qiirc  in  ulroquo  roiispo- 
ota  oapite  in  indcvotis  dtfvolioncni  lossunl  cxci- 
larc, 

Talibus  crgo  dilali  iniincribus  ,  rcvcrlimur  ail 
cooicsiam  nostram,  ad  domiiiii  dccani,  loj^ositisqiie 
rcvcrcnlor  supor  allarc  saiulaium  vii-inum  u liquiis 
tribiis  (scilicol  oorporibus  ct  diiobus  capitibus),  rc- 
cossil  a  r.obis  Palcr  cl  iiilerprcs  noslcr  Guodcram- 
iiiis,  sanolorun;  namquc  dicriiin  rcvorciaia  cl  iii. 
slanlis  PasclhT  solcmnilas  ad  ocolosiani  suam  el 
piop.iam  doinum  ipsum  rcdire  cogcbanl ;   sctl  iiou 


, _,_  _  ,_-_  _-  _-  _,  .  ^  ---_ p .■-,v,V,W.fV 

ousioJiolur  ibi,    dcbiioquc  lioiiore    donabiliir.    lii      rcliqnil  nos  orplianos,  dosobUos  niiniinc  dcstruit 


bunc  ilaquc  moduin  mccum  conlendens,  cl  luxsi- 
ians  qiiid  agcrem,  obdormivi.  Vidiqiie  in  soniniis 
cotambas  candidissimasbup<'r  vulilaiitcs  quaruin 
uf;a  corruil  ad  pedes  ineos;  ego  vero  cxiciulcns 
tnaiiuni  nieam  approbonili  oam,  cl  inveiii  crus  illius 
I  natuni  el  ligatum  ad  asccllam,  ila  quoJ  noc  pcr- 
ijorc  poicrat  iicc  volarc.  Solvi  eam,  cl  slatini  oxcu- 
lieiis  jc  do  iiiaiiibus  nicis  iucoluinis  avulavit,  aliis- 
quc  voIilaiitil;us  se  oonlulil  vclut  dc  solulioiic  sua 
gauiloKS  cl  k>>lissiui3.  Conrc&lim  crgo  cvigilans, 
cvidciiiiT  iiilfllfxi  quod  capul  virginis  ct  niailyris 
dc  quo  cogiiuljam  cl  bacsitab.im  cuni  oaeteris  iiiarty- 
ribus  suis  ot  cum  virgiiiibus  u<.qiie  ad  Graiidiinoii- 


quasi  cicnini  adoplavii  nos  docanus  in  fiiios,  duccn» 
nos  pcr  nionasicria  civilalis,  quxTCr.do  sancloruin 
reliquias  ct  reducciis  aiJ  bospiiiuin  scx  diobus  iic- 
cessaria  corporum  pcrccpluros;  in  quo  vidcliccl 
similitudincm  cvangolicx  g«llina5  niibi  vidclur  ox- 
primcrc,  qii.e  piillos  suos  ducil  ct  rcducil,  vocal  ci 
revocal,  alimcnia  ministrai  oi  viiain  coiiscrval :  si- 
quidcm  ulriusqiic  vitx  noslric,  praisomis  paritcr 
ct  futura^  Paicr  islc  cuslos  cfleclus  esl,  minislraiivlo 
alimoiiiam  corporibus  el  mcnlibus  dcvotioiicni.  Kc- 
tribuatur  ci  in  retribulionc  juslorum.  Propriis 
igilur  pcdibus  praicedciis  iios,  feria  qiiinla  Conii.-c 
primo  duxit  ad  ecclesiain  S::nclx  Mariic  iii  Gradi- 


loiii  vcJare,  ibique  perpciuo  qiiicsccre  volcbal  ;  ca-  Q  l^ns.in  qua  ad  preccs  ipsius  dc  repositorio  roliijuia- 


pui  i^iiuv,  Deo  volontc,  liabcbilis.  In  vcrilalc  aulcm 
dico  Nobis  quod  ncquaquani  iliud  liabcfolis  iiisi  liac 
visione  niil.i  OJionsum  ftii^se  crcdidisscm.  Euntcs 
itaque  ad  capellam,  cum  viderciuiis  caput  ol  in 
fio..tc  si^num  mariyrii,  quantum  fuil  gaudium, 
i]ua!il;i  ubcrlas  lacrymaruin,  quis  potost  cnarrarc? 
Novii  iioc  Deus.  fons  el  origo  toliiis  piotaiis,  novi- 
iiius  el  nos  laeU  dc  aiidila  visione,  scd  dc  dali  ac- 
npiioiie  hciiores,  reccptis  Patre  cl  fralribiis  in 
iiiuiius  oralionum,  et  recopti  ab  cis,  ogrcssi  ciim 
oapiie,  jam  ascendcbaniiis  equos,  cl  cccemona- 
(lios  quidam,  ferme  octopcnarius,  vjr  pcr  omnia 
IjiidabiliS  vitx,  alliilit  caput  sanclo'  Anatbalix'  vir 
j;iiiis>   cl   fiiarlyris,    quod    capillis  tegitur   cl  signo 


rum ,  grandiora  ossa  unius  virginis  acccpimus. 
Dcindcduxit  nos  ad  ecclcsiam  Sancli  Ccrconis,  in 
qua  pliis  quam  scxocnta  curpora  inarlyrum  dc  le- 
gionc  Tliob;coruni  in  pace  rcquicscuiit.  Ciijus  sa- 
cr.x  nuillitiidiiiis  cuin  aliqiiam  portiunciilam  nobis 
coufcrri  poposcissol,  oinnia  sepulcra  sanotorum 
scrris  fcrivis  iia  firmala  cssc  rcspondcruni  quod, 
nisi  cuni  niagno  laborc  frangcrentur,  iiidiclis  priuj 
jojuniis,  niliil  pcnitus  Iiaboie  poluisscni;  ignoranle» 
tainon  quomodo  lanti  nominis  viruni  sincrciiiu- 
iicratioiie  sui  laboris  rcdire  pcrmisisscnt,  ob  amo- 
rom  ipsius  cl  nostri  ordiiiis  revercnliam,  Deo  inspi- 
raiito,  colloquiuni  liabucrunt ;  erant  cniin  qiiidaia 
inter  oos  qiii  cuni  sanclorum    niariyrum    corpora 


inartviii  decoiaiur,  sicut  cunclis  cernentibus  cvi-      *''a"*lc'*f"lu«'.  ob  dcvolionem  sibi  portiuiioiil.is  r 


lioi.icr  apparct;  compunclus  cnim  bomo  Dei  ad  vi- 
sinnoni  Palris  ct  ad  fralrum  lacrymas  commotus 
vol>-I<;ii  ut  in  ecclesia  GraiKlinioiilis  pro  prinoipali 
jiarle  sui  viigo  lolam  vcneralioiicm  quam  proinc- 
ruil  sorlirctur.  Ip$a  quoquc  virgo  virgineni  aliam 
dc  nioiiasterio  solain  ogrcdi,  vcl  ad  exlcras  nalio- 
ncs  pKigrodi  iion  p5li<:b;ilur,  qiiz!  uaqiio  nomani  ab 
Aiiglia,  <:l  a  Ronia  usiiuc  Coloniatii  cani  ruorat  oo- 
oiiiai;> ;  inviccm  fortassc  condixcianl  ut  sioul  pcr 
m  fluiniiia,  lerras  et  maria  iii  prxscnli  viue  oonvcrsa- 
tiuiic  labili  consoi  tcs  cxsiilcranl,  cl  pcr  parcni  iinr- 
lyrii    palinam  Spoiiso  suo  cojlcsii  paritcr  fiiciiuii 


scrvarcnt,  quibus  uliqiie  collcolis  ct  siiper  aliarc 
rcposilis,  comniuniiatis  allerulruni  onilionibus, 
dederunl  nobis  rolii|uias  sanoli  Drand.itii,  ot  saiicii 
Tiani,  otdesanoiis  Maiiris  pliirinia  ct  ptilcliciriiii.'» 
ossa,  ct  lii  omiios  dc  legionc  Tlicba^oriim.  Indc 
lx*ti  admoduni  rcvcrtontcs  fcria  scxia  iii  l'arasocvc 
iratibiviinusrilioiiiim  {(il)  el  nccopimiis,  ad  Sanolinii 
ncribcrtuni  iii  Tnicio,  gloriosu.Mi  liiuniis  vciient- 
bilis  Palris  Pbilippi  arcbicpiscopi,  saiiolani  soilictl 
Kssoiitiam,  iiilor  oujiis  sacra  ossa  dii;e  suiil  lainiua^ 
fcrroa;  qii;c  simul  junctui  simililiidiiicm  ciiltolli  c\- 
priinunt,  cuiii  q;io  sanclissiina  virgo  viilriur  Uuysi: 


I 


(lil)  La   riviAie   du  Rincli  (Kiiiii)  ViS.  dii  f.   de  In  (inrde. 


1231  GllLLtl.M)  J)AM)!NJ':.  \r,i 

octisa.  Ciiiii    aiilftiu  aillmc  ess^l   coi|tii^  si)iK;r  al- A  <'•«.  f»oc  «$l  Sal»l)ato  saiifto  Pa$cli.'R,  duc.-^ii^  iio»  ail 

ccclobiani  Aposiolorum  ilccaiius  dedit  iiobis  il  |ir«t- 


lare,  rogaviiniis  althaieiii  el  inonaclios  iit  iii  cliari- 
taie  Dei  de  reli(|iiiis  nioiiaslcrii  ipsi  spocialitcr  cc- 
clesix  noslrc  alii|iiam  facercnl  porlionciu  ;  qui  rnu- 
lua;  (ralcrnilali';  oralioiiilMis  dalis  cl  acciptis,  cl 
prsescripla  dic  <|iiu  dcfuiicloriim  siiorum  cl  noslro- 
ruin  serviliumaniiiialini  agcrctur,  plurimoruin  ntar- 
'lyruin  cl  virgiiiuni  rcrKiiiias)  siiis  Lrcvibus  adnotatus 
liobis  cliaritatc  conlulcrunt.  Assumpli.*.  igitur  liis 
snnctoriiin  pigiioribus  ,  gaudentes  gaudio  m!kgno 
xaldc  ad  hosplliuin  fcsliiiaviuuis  rcnicare. 

Crat  auicm  iii  civitale  quidam  patcrfamilias, 
vir  provcctjp  a-talis,  cl  uxor  cjus  matrona  quacdam 
vencrabilis  ;  bi  dc  proprio  aere  suo  rcsedilicavcranl 
monaslerium  quod   vclus  ciat  ct  diruplum,  el  lia- 


pria  manu  trailidit  dc  scrinio  in  quociaiit  reliqui.e 
viiginuni,  graudiora  ossa  uiiiiis  coiporis.  Kadeiii 
dii;  ((iiitiilit  n<d»i:i  ipsc  fcie  <liio  corpora  \irgiiiuiu 
qux  adeo  reccnlissiine  invenla  fu<  raiit.  quod  tu-c- 
dum  crant  lota  ;  qu%  vidclicct  corpora  liadidil  ei 
ad  opus  nostrum  qui.laiu  ci  llciarius  «'ujusdjia  al>- 
balix  Cistercii,  liomo  lilleratus  ct  r<li^iosus  \alJc. 
Hanc  Yos  vidimus  cl  dc  oie  ipsius  aitd.vinius  quod 
cum  inventa  fuissent  ista  duo  corjmra  virginuni, 
venil  ad  lociim  in  qiio  jacueral  quidani  du;iiionia- 
cus,  cl  Ugavcruut  alii}uuntulam  lcrrx  illius  niassant 
super  pectusejus,  et  sanus  faclus  est;  uiid<;  laniani 
concepit  Ixtiliam,  et  scnsus  sui  reccpil  sospilatcn), 


bcbant    unum  inicgerrimuin  corpus  unius  gloriosse  n  quod  nunquani  dcinccps  ad  s^culnm  redire  voluit. 


virgiiiis  et  martyris  quod  Hoio  iii  cpiscopatu  Leo- 
dicii  mittcrc  volobniit  .  milca  cnim  quidam  fralcr 
hujus  malronce  id  cos  faccre  rogavcral;  dicebanl 
autcm  ct  in  verilatc  asserebanl  quod,  lii  ct  saepiua 
lentalum  cssct,  nunquam  tamen  illuc  poluit  aspor- 
lari;  nec  dubiuin  quiii  ad  Giandunonlcm  cas  vellct 
comitari  quae  sc  ab  infaiUia  fuerant  comiiatx,  iVi- 
qiic  cum  cis  exspectare  secuiidam  siolam  cum  qui- 
bus  pcr  palmam  martyiii  jam  acccperat  primam. 
Jgitur  postquam  iu  ecclesia  Aposlolorufn,  eodcm  dic 
Panisccvc,  decanus  qui  rumdres  istos  audierat,  di- 
vina  celcbravit  officia.  profectus  est  addomumse- 
iiis  ct  mairoiise,  et  itos  pariter  cum  eo  ct  cterici 
ejus  oppido  rogaverunl  eam,  ut  Virginem  illam  qiix 


scd  monaclius  ficri  geslicns,  qiiando  nionaclius 
)K>bis  ista  iiarrabal,  ipse  babituni  luunaclialcin  ct 
acium  in  probalionc  dcvolus  exspectalial.  biccbat 
quoquc  iiobis  inonachus  iilc  de  quodam  Anglico 
qui  cum  caelcris  de  super  corporibus  virgiiiuin  icr- 
ram  cjicicbal,  quod  cura  ventum  csset  ad  corpora, 
furalus  cst  unuin  parvum  os  quod  in  bracc:s  suis 
ligavcril,  volens  illiid  porlate  in  Angliani ;  scquenlt 
vero  iioctp,  cum  donniiet,  crus  Ulius  innari  adeo 
quod  pix  dolore  evigilaiis,  exclamavil;  surgcns 
anlem  quxdam  malicr  domus,  accen5.o  igin:,  \idit 
bominem  ex  iiiflatioue  cruris  nimium  laboraiilcm, 
ct  quxreiisquid  hoc  essel  vcl  uude  ci  accidissel, 
confessuscsise  furalum  fuisse  unum  ossellum  san- 


se   alio    Iransferri    iion   sinebal,   ccclcsiae  Grandi-  C  ctarum  virgiuum  quod  iu  briccis  ligaveral  ;  rcddi- 


inontis  in  munus  gratisslmum  ct  Dco  acccptum, 
dignarctur  IrAnsmittcre;  qux  cufn  diutius  id  fa- 
ccrc  noltiissot ,  nobis  coruin  voccs  audicnlibiis, 
sed  veiba  ncauaouani  intclligciitibus,  tandcm  ipsius 
consilio  scncm  audicrunl,  rcplicSitisquc  iicrum  at- 
que  ilerum  serraonibus  quos  matronac  jam  dixe- 
rant,  nihil  pcnilus  efriccre  potueniiil.  Ttinc  dixit 
iiobis  decanus  :  t  \idclc,  fialrns,  si  pcr  vois  ali- 
(Jcid  facere  potcriiis,  quia  nos  impiUrJire  non  pos- 
siimu)  quoJ  postulavimus.  »  Nos  autem  qui  eis 
quasi  barbari  crainus,  sicut  el  ipsi  nobis,  fecimus 
quod  potuimlis,  projicicnlcs  nos  ad  podes  eorum, 
vcrha  eninl  nostik  non  inleJIigebant,  ncc  nos  sua: 
quod  vidchs  nialrona  coepil  nos  S<  lerra  sursurheri- 
gere,  senex  vcro  revcrsus  donmm  iiigressusest,  scd 
nee  sic  potuil  decani  preccs  elTugere  quem  non  la- 
lcbftt  Deum  in  ]E)ciend6  importunitatem  aii  are.  Sc- 
culiis  cr^oeum  in  dcnium,  promisit  ulrique  totius 
ordiiiis  oraiioiics  cl  in  vitti  et  in  morte  effiracilcr  pos- 
sidcro,  quod  illipiooi.-igno  habcnlcs  (opcraiuceoqui 
ail:  Dnte  el  dabttui  vobis[Luc.\\]),  iillalus  csi  libcr, 
et  sicui  decaiius  promiserat,  dcdimus  eis  bciicficium 
ordinis,  et  ipsi  dcderuul  nobiS  integruin  corpus 
Virginis.  Ad  ecclcsiam  ilaque  cum  inalroii.a  piofe- 
(li,  rererciilcr  corpus  accepinius,  el  sinc  dillicul- 
taie  aiiqua  cum  co  recessimus    laeti.  Scqucnti  vcro 


dil  ergo  coactus  qu:;d  sponte  rnpui  rat ;  et  facto 
mane,  sanus  factus  csl.  Dcdeiunl  quoqiic  nobis  re- 
liquias  virginum  in  motiiisleTio  Saiu-li  l'Miiiak'onis, 
ct  in  quadam  novella  Tfdilicalione  monachoriiiH, 
el  acceperunt  a  nobisdraliononi  munusel  nos  ab  cis. 
Collcctis  igitur  rcliquiis  virginum  ct  niarlyruin 
quas  ad  intervenlum  ct  liberaUlatem  coruni  quos 
praetaxavimus  habcre  potuimus ;  el  in  ktg<;iiis  ho- 
r.eslissimc  reposilis  ac  firniaii.^,  cum  bcnedictionc 
archiepiscopi  et  ejus  sei  viei.lc,  qui  nos  procuravit 
ei  duxit  quaniuin  voluimus,  sccuiula  fcria  post 
Resurrcclionem  Domini  itcr  arripuinms  rcdcundi. 
Cseterum  propter  honoreni  reliquiarum  oi  giatiam 
quam  in  conspectu  ejus  nobis  contulcral  Deus, 
egressus  esl  nobiscum  de  civilate  venerabilis  Ar- 
niaiius  decanus,  exhibens  nobis  suae  digiia:iouis 
gratissimam  familiaiiiatem  usquc  ad  unum  fcre 
itiilliarium;  porro  unumquemque  noslrum  illic  ain 
plcclcns  et  o^cuians  reccssit  a  nobis  corporaliicr, 
spir.tiraliter  nunquam  rccessurus.  Nos  vcro  por 
dielas  noslras  cum  nostro  felici  coinmercio  fclicilor 
vcninuis  ad  ccllulam  noslramdeBrondello(62).  Piae- 
teriinus  autcm  sub  silcntio  bona,  honorcs,  ei  con- 
solalioncs  quibu.^  in  progressu  cl  rcgrt,'Ssu  iio.siro 
c.\  Dci  hcr.clicio  usi  suiniis,  ue  forlealicui  \idcalur 
.   iiicrcdibilc  vel  arrogaiilia    invidorum  acies  dicluio 


^fi2)  La  Gclie  de  Bronzeau,  monaslere  dc  rordre  de  Grandinont,  situe  sur  la  paroisse  de  Sainl-Lc 
igei-Magnareix  (Haulc-Vienne),  Texieu. 


|-:3'i  ITiM:nAmL.M  Fa.iT[aM  CP.ANDIMONT.  12i4 

fjisic    causcnir;  tan(um  scriplo  comnicndnrc    vo-  A  dimoniem  eas  esse  venluras,  creditlil   Oeum  vcll« 

iuimus  ({uap  siinplicilcr  exprimerenl  i|ualilci   lanta  ul  cis  ipsc  o!)viani  pi-dccdcivt,   ct  rcinansil.  Muim 

rcliquiarum  copia  aii   Gran.limunlcin  poluil  pervc-  iiaquo  Tacto,  induliis  pintinralibusindunicnlis,  ciim 

nire,  quatcnus  sola  divina  disposilionc  ^siciit  rcvorsi  priore  ct    solcmni   proccisioiic    frairiini    c^rcssu» 

iranircstuin  esl)  id  acunii  ruis!>c  crcdalur.  Do  Bron-  csl  i|i  occursuiii  virgiiiiltus;    pr.Tcedehal  crux  Do- 

ilelli»  ityi|uo  niisimus  lili>ias  Palri    iiostro  iiriori  ct  mini,  inccnsa  in  lliuritxilis  rcdolcliani,   forcliaiitiir 

fratribus  in  hunc  modum  ardcnlcs  cerci,  populi  ncbaiil,  canlabanl  clcrici,  e( 

F.pistol'i  ad  fratres.  rcsonabat  terra  in  voccs  illorum.  Quarlo  igilur  R*» 

Meritis  <  t  intcicosbionilius  sanctarum  virginum  londas  Maii,  honore   dcbito,    suscipiciites  reliquifes 

el  veslrje  dovolionis  obtoiilu  prosporuni  nobis  Deus  virginum  cl  martyrum  dcvotione  et   Jiumiijtale  mi» 


rabili  portaverunt  cas   usque   in  ccclesiaii;   Dca(» 
Maria;  scmpcr  Virginis,  eic. 


Pnii  irrus,  mtseratione  diiiiia  arcliiepiscopus  CoLnite, 
priiiceps  eiector  lioinuni  imperii  et  Itulice  (aiutl- 
iarius,  ad  fratres  Graudimontenses. 


contiilil  iler  in  cunilo  el  rcdeundo;  reverlimur  ita- 

quc  Ixii  et  divites  valdc  ;    reporlamus  cnim  nobis- 

cum  detliosauro  Rogis  aeterni  seplcm  preliosissimas 

iiiargaiilas,  lioc  cst  soplem  virgines  gloriosas,  qua- 

rum  iiiia  dicitiir  s.incla  Albina  \irgo  ct  niarlyr,  al- 

loru   sancla  Essciilia  siiiiilifcr  virgo  cl  mariyr,  al- 

irra  saiicla  raiiafiela  virgo  cl  martyr,  allera  saiicl:| 

Secunda  virgo  el  marlyr;  aliarum  liomiiia  igoora-  PHii.irpns,  Doi    gralia,  sanctaj  Ecclesix  coloiii* 

iii':s,  no\it  auiem  oaiiim  Sponsus.  Iiuinilis  ininislcr,  vcnerabiiibus  in  Clnisto  fraliibus 

M.nlsomus  ct  reli.iuias   mariyrum  pluriincriim,  et  GuiLi.EnMO  priori  el  toli  convciitui  de  Grandiiuonlti 

tiipui  sanciae  ABallialioe  viigiuis  et  martyris   quod  salulem  cl  dilatalam  iii  Cbrislo  diloclioncm. 
capillis  togitur  et  signo  martyrii  decoratur ;   liabe-  Fralres  vcstros  latores  pia:seiitiiim  cum   liltcris 

nius  cl  aliud  caput  uiiius  gloriosae  virginis  et  inar-  vestris  libenler  el  cum  cordis  alacrilaie  susccpimus 

tyris,  in  qiio  capiliorum  irioxcernuiiliir  ot  in  fionle  lanquam  in  vobis  et  in  ordine  veslro  spcin   firmain 

sigiium  marlyrii,  scciiris  scilicet  iclus.  Ilabomus  ct  el  fidiiciam  magnain  ponentes ;  ul  nos  qiii  in  huju» 

aiiarum  virgiiium    rcliqijias  quan,  singulis  ecclesi  s  sajciili  (luctibus  navigamus  faciciiles  in    lioc    mari 

ordinis  noslri  per  portioncs  dividenlur;   ^ic  enim  maguo    operalioncs    mullas,  vestraruin    sii/Iragiis 

nobis  jussiim   csl.  Qnaiilo   igilur  lioi:ore,    quanto  oraliiuium,  gnbornatore  Palre  misericordiarum,  ad 

gaudio,  quanlaquc  revcrenlia,  cceleslisRegis  exenia  porlum  salulis  clcmonter  pcrducamur ;  ul  sic  per 

a  vobis  suscipicnda  suiil  et  rcsiTvanda,  vcslra  pp-  c  Marix  vigilanliam  Marlliye  administratio  adjuvelur. 

lcrit  judicarc  prudcnlia  :  cras  cnim  aiile  horam  tei-  In  foedus  aiitom   ol  paclum    firmae  familiaritatis  el 

ibm  venient  ad  vos  dominae  nostrae,  si  Deus  vo-  dilcctionis  inicr  nos  cl  vos  ad  invicem    scrvaiidii», 

ucfit.  pelilioiii  vestrac  libcnlissimc  acquicvimus,  fraieme 

Adhuc  lilteroe  Icgobantnr,  cum  Dci  omnipotentis  pariienics    vobis  ilicsaurum    liccli  si.-c  nosirac,    oi 

nutu  venil  vcnerabilis  Paier    Saibraiidus  Lemovi-  quod  vix   alicui  imperalorum  vci    rogum    focissc- 

rcHsis  opiscopus,  ct  vcre  dixinac  dispositionis   fuil  raiis,  vestrae  cliarilali   cuin  prona  voluniaie  impcn- 

hujus  cxcelleniitisimi  Patris  advenius  ,  noa  ciiini  dimus,  assignantes  vobis  raliquiarum  sacialissima- 

proposucrai  in   Grandimoiite   noote  illa  quiescere,  nim  pulchram  ct  houcsiam  poriioiicm  .  in    reinu- 

6«;d  conlinuo   rcccssurus  tanturamodo   priorem  et  neiaiioncm    itaquo   noslr.x    dcvolionis    ropendalis 

f'.*lr(  8  V  dore  volebat ;  revertebaiur  namque  a  rcgc  nobis  vestiarum  orationuiu  parlicipalioncm,   et  in 

Aiigliae  et  iiiio  ejiis  comite  Pictavicnsi,   in  quorum  plcnam   fratcrnilatem  veslram    iios    recipiatis,   ut 

graliam  honorifice  rcdiciat,  a  distantia   quam  cuni  opcruin  bonorum  et  oralionum  vestrarHin  con.sortcs 

co  pro  cpiscopaiu  liabuoiat   Audiens  autem  Clirisii  et  participcs  fieri  mercamur;   ci  nos   hoc  a  vestra 

virginos  suani  jam  intrasse  dioecesim,   laeius  effe-  dileclione  pro  gratissimo  inunere  ct  supcr  auruin 

ctus  cst,  et  logcus  in  littcris  stqucnti  die  ad  Grau-  ci  topazion  prciiosum  acccptabimiis. 


Itiiieraiimn  tttperius  iraiiscriptuin  ex  litbus  maiiuscriplis  codicibus  bibtiolheca;  Graiidiinuntenus  ,  eollu- 
tnin  cuin  iis  fui:  per  inc  infra  scriptum,  rciereiidisiiini  duinini  0.  ahbalis,  ac  lolius  ordinis  Grnndiinun' 
lc  isis  pricpositi  fienerulis  serreiarium,  cuin  c/«i//i(s  concordat.  In  cujus  rei  fidtni  subncnpnt  ipse  reverctl' 
Ci  iiiiius,  Orandimonle   di«  decima  sexla  llaii,  anno  Domini  millesimo  texccntesimo  lecundo. 

DE   LA    MARCIIE,  Abbas  Graudiinonlis. 


De  mandato,    D.  Anl.    Dr.siHtvES. 


ClRCi  AtCiVU  I>Olfl!<l   HCXCII 


ERMENGAUDUS 

NOTITIA 

(Fabric,  Biblioth.  med.  el  iuf.  Lal.,  II,  107.> 


Erniengardus,  sive  Ermengaudus,  scriptor  sxc.  xii  vel  \ui.  llnjus  opusculum  eontra  Waldifnsei  (t) 
exirema  parte  niutilum  et  xix  tantum  ejns  capila  viiioavit  Jacobus  Gretserus  Ingolstsd.  1614.  4.  cum 
Bcrnanlo  altbaie  Fonlis  Calidi  et  Ehrardo  Betliuniensi ;  inde  rccusa  lixc  trias  scriptorum  AntiWaldcn- 
sium  in  biblioiliecis  Patruni  Parisiensi  anno  1644-1655,  lomo  lY,  ct  Lugduneasi  anuo  1777,  t.  XXIV. 
i>cbel  eiiam  iteruni  coniparere  inter  Gretscri  Opcra,  t»mo  Xll 

(I)  Pamelius,  in  Cypriani  epist.  63 


INCIPIT 

OPUSCULUM  ERMENGAUDl 

CONTRA  HiERETICOS 

Qui  dicunl  et  credunt  mundum  istum  et  omnia  visibilia  non  esse  a  Deo  facta,  sed  a  diabola. 

Opp.  Grktseri,  t.  XII  p.  223.) 


CAPLT  PR1.M13M.  A  Hebiacos  teslatiir,  dicens  :  i  Fide  iateiiinimus  s«- 

Deum  esse  reriiin  omniuni  creatorem  cula  .nplata  esse  Verbo  Dei  (Uebr.  xi).  »  Ilem  in  ca- 

llxre:idiliciuitetcretiuiitniundumistum,etomiiia  dem  Kpislola    ;    <  Qui    omnia   creavit,   Deus  eut 

j|u;ci!ieo  vidcnliir.  videlicet.coehim,  quodvidemus,  (Hebr.  iii).  i  Itein,  in  Aclibus  aposioloruin  inveni- 

etsolem»ei  lynam.eisiellas,  etterram,  et  omnia  ani-  tur,  quod  omnes  aposioli  et  diseipuli  in  unum  con- 

jualia,  et  homines,  ei  ea  iiux  in  ea  videnlur,  mare  gregaii  voceni  suara  unanimiter  levaveruni,  dicen- 

cl  pisces,  et  on^aia  qtine  in  eo  videnlur  vel  sunt,  di-  tcs  :  t  Domiiic  Deus,  lu,  qui  fccisti  ooclum  el  ler- 

cuiit  in  abscomiiiis  suis,  ah  omnipotenii  Deo   iioii  ram,  ei  mare,  et  omnia,  quae  in  eis  suiii,clc.  i  {Aci. 

esse  facta,  sed  a  principe  malignorum  spiriiiium.  xiv.)  Iiem  ,   quod  Joannes  in  Apocalypsi  dicit  : 

Quibus  li.-ereticis,  et    eorum  isti.  malitioso  orrori  <  Ei  angelus,  quem  vidi  slantera  supra  niare,  et  su- 

pliirim;e  Novi  Testamenti    auctQritatcs  sunt  coiir  per  teiram,  lcvavit  nianiim  suam  ad  ccelum,  et  ju- 

iiaijx.  ravit  per  vivtniem.  in  sxcula  sicculorum,  qui  crea- 

llabeliir  in  Evangclio  B.  Joannls,  qui  conlra  hae-  vit  cceliun  ct  terram,  et  omnia.  qux  in  eis  suiil,' » 

reticos  talem  errorem  affirmanles  scripsit,  dicens  :  elc.   {Apoc.  x.)   Iiera  in  eodem  :  <  Timetc  Domi- 

«  In  principio  eral  Verhum,  cl  Verbum  erat  apud  num,  ct  daie  illi  honorem  ;  quia  venit  hoia  judicii 

Deuni,  el  Deus  ciat  Vcrbum.  Iloc  crat  in  principio  ejus;  ct  adoraie  cujn,  qui  fcoit  coelum  ct  icrrain, 

apud  Dciini:  Omiiia  per  ipsum  facla  sunl,  ct  sine  marc,  el  omnia  quae  in  eis  sunt,  et  foiites  aquarum 

ipso  factnni  ost  niliil  {Joan.  i).  >  lii  lioc  iiiaiiircsliim  Apoc.  xiv).  »  Ilcm  Paulus  in  Epislola   ad  ilebrxos 

cst  qiiod  Deusomiiipotciis,  Pater,  el  Filiiis,  et  Spi-  dixil  :  i  El  tu  in  piiiicipio,    Ooiiiine,  terram  fun- 

lilHS  s:inclus,    crca». !t  «t    lccit  omiiia  visibilia  et  dasli,  el  opcia   manuuni  luanim  suiit  ca;li  (Wetr. 

tnyl&ibilia,  til  D.  apostoltis  PaiiUis   in   Epistola   ad  ii).    >   llom    in    E\<ingelio    i^ccuiiJum   M;tllli;eum  : 


«51 


ERMENCAL;f)i;S  CO.NTRA  WALDENSLlv 


I-23S 


•  Coi.fileorlll»i,palsrcoelielt«rr«,»  elc.  (.Wn  lA.  xi.)  A  quo  vos  speratis.  Si  eniiii  cie»leiciij  Moysi,  ciei!.- 


Ilcm  Joaniics  de  eoileni  :  <  Et   mundus   per  ipsum 
fjctus  C8t,  >  clc.  {Joau.  I.) 

EtisUc  aiiciorilatcs  Novi  Teslanicnli  voltis  sulTi- 
ciant,  quanivis  mull;K  auclorilales  in  Novo  ci  Ve- 
lcri  Testaraciilo,  ci  in  proplielis  eaJcm  lostilican- 
U*s,  quod  Deus  creavii  cl  fccil  omnia  visiliilia  cl  in- 
iisibilia,  iiitcniantur.  Ilcm  iii  Actibus  a;iosloloium 
Paulus  Pl  Rarnalias  :  «  Viri  fratics,  aiiiiiniiiamtis 
voliis,  ab  liis  vai;is  cf  nvtrli  ad  Dciim  vi\umelve- 
rom,  qui  fecit  coelnm  et  lcrram,  et  omiiia,  qu.e  in 
eis  sunt,  dans  pliivias  ilc  coelo,  et  lcmpora  fiucli- 
fcra,  implens  cibo  cl  Ijc  iiia  corvla  veslra  (Act. 
xiv),  » 

C.PIT   II. 
Son  esse  duos  aea  " 

Hoc  quo.I  li;eielici  dicuiii,  diios  cssc  deos,  ununi 
omnipolciilein.  et  aliuin  malijjnum,  co:ilra  omiieui 
(livinam  Soripluram  s.^niiiiiii.  Qiiij  oninis  Scripluia 
diviiiiius  iii.spirala  Novi  cl  Vcieiis  Tcslainenti,  cl 
omiiium  proplicianim,unum  D.uin  soliimii:oJo  af- 
lirn.al.  Dicil  eiiim  B,  Paiiliis  in  Epistola  aJ  Ephe- 
sios  :  i  Unus  D.nniniis,  una  fnlcs,  iinum  baplisma. 
U.iub  csl  Deus  cl  I'alcr  omniuin,  qui  cst  supcr  om- 
iiia,  el  in  omniljus  noiiis  (Lylics.  iv),  »  Iicm  Mar- 
cus  iii  E\2iigelio  :  i  Qiiidain  lc  Siiibis  inteirogavil 
Doiuinum  Jcsum  quod  essrt  oninium  primum  nian- 
daluni ;  Jcius  aulcin  rcspoiidil  ci  :  Quia  primuiJi 
oiiuiium  mamlalum  csl  ;  Au;ii  Isracl  :  Dous  tuus, 
Dcus  unus  est.  £t  secundum  :  Diii;;  •  Domiiiu!n  Deiiia 


rctii  forsiiaii  et  milii,  de  iii.^  cnim  ille  sf  ripsil.  Si 
autcni  illius  iittcris  non  cr.dilis,  ((uoinodo  vcrlis 
nieis  credclis?  »  (Joan.  v.)  Ac  si  dical  :  Qui  noii 
crcdit  vorba  votcris  logis,  ct  iii  (i.lc  sua  non  recipit, 
vciba  Evangclii  ad  suain  saluiem  credere,  vcl  recr- 
pere  noii  polcst.  Iiciu  in  Evangclio  sccundum  Lu- 
cam  :  Dominus  ciii.lam  lcgispcrilo,  sc  interro- 
fianli,  (juid  fatcrc  dcbcrct  iil  vilam  possidcrct  ailci- 
nam,  quxrcns  ali  oo  qiiid  cssot  sciiplum  in  log»  , 
ille  pcrilus  rcspondoiis  di.xil  ci  :  «  Diligcs  Domiiium 
Deuin  tuum  ex  lolo  cordc  tno,  ct  cx  toia  aiiima 
lua,  el  ex  omnibus  viribus  luis,  ct  ex  onini  mciile 
tiia,  et  proxiinum  Itiuin  sicut  lc  ipsuin  :  dixitqna 
iili  :  Rcoie  rcspondisli ;  boc  fac  cl  vivos  (Luc.  \).  • 
Si  cnim  lcx  .Moysi  a  Dco  dala  iion  fuissct,  iium|uaiu 
Cbristus  pro  ea  ob.^ervanda  vilam  prumisisset. 
Iieni  in  eodcin  Dominiis  tcslaiur  :  «  Uabciil  Moysen 
ct  prophcias  ;  audiant  illos,  »  etc.  (Luc.  xvi.)  In  boc 
apparel  qiiod  obscrvalio  legis  el  proplieUruiu 
non  pcrmiil.l  hominom  irc  ad  pceiiaiuin  luca  in- 
fcrni. 

liem  iii  codcm,  ciim  Chrislus  rcsurrexissel  a 
morluis,  duobus  discipulis  cniitibiis  in  casiellum 
Emmaus.apparens  lc;;cin  leslincinsdixil  :  i  Noihkj 
ba^c  oporluil  pati  Chiistuin,  cl  ila  inlr.ire  in  glo  • 
riam  suam  ?  El  i:  cipions  a  Moyse  ,  et  omuibui 
propliclis,  iiiicrprcl;ibalur  illis  in  oninibus  Scriptu- 
ris  quse  do  ipso  eranl  (Luc.  x\\\).  »    Si  eniin   lc& 


um   cx  loio   coide   luo,  ilc.  Et  ait  illi  Scriba  :  ^  ^^^^  cssel  a  diabolo  Moysi,  nunquam  Cliristus  suis 


tu 

Benc,  m.igistcr,   iii  verilalc    dixisii,  quia  unus  esi 
Deus,  ci  i:on  est  ariuspr.cler  cum  (Marc.  xii).  » 
CAPUT  III. 
Lcijt-in  Mosairam  u  lero  Deo  duium  el  talam. 
Dicuiillia:retici  :i  Legom  Moysi  (luani  Yclercin  dl- 
cinius,  ab  omnipoleiili  Deo  non  csse  datam  ;  seJ  a 
priiitipc  in;iligiioniin  ^pirituii.ni.  »  Cui  errori  pluii- 
inse  autloiilales  divinarum  Scripiuranim  conliaili- 
cunl.  Dicil  cniin  Domiiius  iii   Esaiigclio   sccunduin 
Ma  lli.xiiin  :  i  Nolile  pulnre   qiiia   vciii    solverc  lo- 
geiii,  aul  propIictas,iioii  veiii  solvcre,  scd  adimplcre 
(Maiih.  v).  » Ipsc,  qui  Filius  Dei  .:st,  si  lcx  a  diabolo 
dala  ftiissel,  non  dixissct   se  cani  adimplcrc,    inio 
d.slrucrct.    It.in,    sccundum  Lucam  :  i  Postquain  p  ^  "^^  "^'^  ^"^** 


discipulis  docorol,  cl  inlcrprctareiar.  Ileiii  incodcm 
ipsa  Vcrilas  di.vit  :  «  Qnoniain  iictcsse  esl  iniploiu 
omnia  qu;c  scripla  suiil  in  lcgc  Moysi  et  proplioiis, 
et  psalinis  de  me  [ibid.).  t  lleiii  in  Evangelio 
secundum  Mallhxum,  Doininus  Pharisaeis  quueren  - 
libus  qiiarc  discipuli  cjiis  tradilioncs  sciiiorum  trans- 
gredereiitur,  dicit  :  «  Q.iare  c^  vos  iransgrediinini 
iiiamiatum  Dei  ,  propter  traditionoin  vesiram? 
Nam  Deus  dixil  :  Hoiiora  patrein  luum  ct  niatreni 
tuam ;  cl  quicunque  nialcilixcrit  palri  vel  malri, 
iiiorlc  morialiir  (Mafh.  w).  »  Et  cerliim  cst  boc 
lcsliinonium  de  le^'c  Sloysi  El  Clirislus  dixit  boc 
lesiimonium  a  Doo  esse  dicluni  el  daluni ;  crgo  lcx 


■ 


cui.siinnnaii  suiit  dies  purgaiionis  Maria:,  secuu- 
du:n  legcm  Moysi  tulerunl  illuin  in  Hierusalem,  ut 
6  slcrciit  enm  Domino,  s  cnt  scriptiiin  cst  in  lege 
Domiiii,  clc,  rt  ut  d:ire:il  bostiam,  s  cuiidum  qiiod 
dictum  cjt  in  lcge  Doniini  (Lnc.  \\).t  Ei  iteruin  :  i  Et 
ut  pcraota  suiit  omnia  socundtini  lcgcm  Doinini, 
revirsi  sunl  inGalilxam  in  clviialein  snam  Nazaictli 
(ibid.).  %  Lt  boc  certuni  est,  ct  siiic  omni  dubilatioiic, 
Ctii  islum,  qiii  vtrus  Dous,  el  verus  bomo  est,  nou 
conscnliret  diuboliac  Icgis  pr;ccepia  in  sc  seivari, 
vel  inipler.'. 

Ilem  in  Evan.jrdio  sccundtim  Joanncm  Duminus 
dicit  :  I  Nolite  puiaic  quia  ego  accusaiurus  sim 
vos  apiid  Patrcm  :  esl  qui  accusat  vos  Moyics,  in 


Item  in  Acti'<>us  nposloloruin  Paulus  ait  :  i  An- 
nuiitio  vobis  Deum,  qiii  fecit  cadum  ct  inundum,  et 
omnia  qua;  in  eo  sunt  :  liic  coeli  ct  liirrye  cuin  sil 
Dominus  (.\cl.  xvii).  »  IJeni  Pa-ilus  in  coJcni  (lib.) 
cxcubal  se  advcrsus  JuiIaiOb,  de  liis  dc  qiiibiis  ac- 
cusabattir  antc  Fcliocm  praisiJomC;csaic;e,  diccns  • 
I  Conlilcoi  hoc  tibi,  qnod  sccundum  scctam,  (|nain 
Ju.!;ci  dicuiit  li.cresim,  sic  deseivio  Doo  mco  Palri, 
crcdcns  omnibiis  <\\i£  iii  lcge  el  proplietis  scripU 
snnt  (.-li-(.  xxiv).  »  llc.-n  Paulus  iii  Lpi.slola  aJ  Ko- 
inanos  :  i  An  i;;noras,  »  dicil :  i  Icx  peccatuin  0:>t? 
Abs  t !  Lcx  (|iiidoiii  sancta  cl  lioiia,  cl  maii.Iulum 
sanctnm,  nt  justum,  ci  bonur.i  {Kom.  vii).   » 


CAILT  IV. 

Moyren  tion  fttissc  magiim. 
Itcni  siiitl  quidam  lixrel.ci  (jni  Moysnn  noagun) 
fiiissc  .-isscniiit,  ct  omiiipoloulcin  Dciiin  non  ci 
fiiissc  lociilum,  ncc  ci  dcJissc  lcgcm.  Conlra  qticm 
ciTorcm  Paiiiiis  in  Kpisloia  ad  llchr.tos  scripsit  di- 
ccns  :  <  Miillirariam  muliisquc  moilis  olim  Dcus 
lo'|nttns  palrihus  iii  propliclis,  iiovissime  diebus 
islis  locuiiis  cst  iioljis  in  Filio  (llebr.  i).  *  Scd  Moy- 
scs  csl  uiius  ex  proplictis  qiiibus  Deus  Idciuus  esl. 
Dicilur  rt  <  fi  lcl:s  in  doiiio  (  iVu.n.  xii ),  »  cui  Deus 
loculus  osr.  Ilcni  in  eadcin  :  i  Omiiis  namquc  do- 
niiis  fabricalur  al)  aliquo  ;  qui  aulcm  omnia  crca- 
vit ,  De:is  esl.  Et  Moyses  quidem  fiddis  crat,  ia 
tola  domo  cjns,  lans|uam  fainulus,  in  lcsttmoiiinm 


F.RMLNT.ALDUS  1240 

A  inilio  niilem  cnatiirx,  maiiculuiii  ct  fcminam  feeit 
coi  Deiis,  I  ctc.  (Murc.  x.)  luiii  in  Luca  :  i  Fuit  iii 
diclius  Ilero  lis  rcgis  JuduMc  sacerdos  quidaiu  no- 
minc  Zaciiarias  de  viccAbia,  clc.  Eranl  aiiicm 
amlio  justi  nnlc  Domiiiuni,  incedenlcs  in  omnibus 
mandal  s  ct  jiistinealioiiibus  Domini  sine  quercla 
(Luc.  i),  I  Seqiiitnr  ilaqiic :  quoniam  jusfi  crant, 
salvabanliir.  <  Et  non  er.-il  fiiius  illis  ;  eo  quod  CK- 
sabelii  csset  slcrilis,  cl  ainbo  proce&sisscnl  in  dic- 
bus  suis  (ibid.).  »  Et  etiam  iiotaintniii  qiiod  non 
slclit  pcr  virum,  quod  noit  habcret  liliiini  :  se<t  per 
mulicrcm,  quia  stcrilis  crnt.  <  Et  angeliis  Doinini 
apparcns  Zachariac  in  leniplo,  dixit  ei  :  Mc  timo«;, 
Zachaiia  :  quia  cxaudila  cst  oralio  lua.  Uxor  eiiiin 
tuaparicl  libililiitm,  ct  vocabis  nomcn  ejiis  Joan- 
coriiin  vcrboium  qii.-K  diccnda  eranJ,  Christus  vero  ^  ncin,   elc.  Eril  enim  magiius  coram  Domino;  ci 


lanqnam  filius  in  domnsua  :  qu:c  domus,  sumus  nos, 
si  fiduciain,el  gloriam  spei ,  usque  ad  fincm  ftrmam 
relincamsis  (  Hebr.  iii).  »  Aposlolus  vero  non  cuin 
essc  maRiini,  scd  lidelcm  iii  domo  Dei  essc  famu- 
lum  tcslatur. 

Ilem  Moyscs  in  muliis  Scripluris  Novi  el  Vcleris 
Teslainciiti  ac  proplielanim,  aniicus  ct  lidelis  Dci 
liicilur.  Sic  B.  Paulus  in  Epistola  ab  Hebraeos  de 
eo  commcmoravit  dicens  :  <  Fide  Moyses  grandis 
factus  nepiavii  se  csse  lilium  Pharaonis,  magis  eli- 
gens  afnigi  cum  populo  Dci,  quain  tcmporaiis  pec- 
cali  habere  jucundilatcm^majoies  divitias3eslimai;s 
thcsauro  .(Egyptionim  impropcriuin  Christi.  Aspi- 
cicbat  cnim  iii  Dei  remiincralionem  [Hebr.  xi).  »  Ex  p  ■ 
quibus  apparet  cei  tissimc,  qiioninm  B.  Paulus  de 
Moysc,  et  iL  Icgc  Moysi,  el  de  Deo  Hebraeoruni  non 
dinidebal  :  sed  Moysenet  sanctum,  ci  boiium,  et  le- 
gem  sanctnni  el  bonam,  el  Deum  Ucbraeorumomni- 
poieiilcin  Doiiiii  asscrebal,  el  corde  credeliat. 
CAPUT  Y. 
Malrimoniuin  esse  licilum. 


Spiiitu  sancto  rcplebitur  adlinc  ex  ulero  malris 
suae  [ibid.).  >  Itcm  :  <  Unde  hoc  sciam  ?  Ego  cntin 
snm  senex,  ct  uxor  mea  proccssit  in  dicbas  suis 
{ibid.).  »  El  nola,  quia  hoc  dixil,  non  crcdens  ver- 
bis  angeli  propler  uxoris  scnecttitein,  qtiia  ipsa 
praecesserat  concoptivam  ailatem.  Ucni :  <  Innuebanl 
patri  ejus,  quem  vellct  vocari  eum  (ibid.).  »  Evan- 
gelista  non  vocareieum  pairem,  nisi  baberct  lilium. 
Nemo  enim  poicst  esse  paler  naiuralis,  nisi  filium 
naiuralero  habeat.  Iicm  :  <  Zacharias  patcr  ejui  im- 
plcius  esl  Spiritu  sniicto  (ibid.).  t  Ecce  trina  pa- 
lernilatis  affirmniio.  Et  Evangelium  non  aafert  eis, 
quin  sinl  jusli  ambo  aiite  Dominum  pro  gencratione 
filii,  si  inccdant  in  omnibus  mandalis  Domini  iiec 
in  Velcri  Tcslamenlo,  ncc  in  Novo. 

Iicm  in  Epistola  ad  Corinthios  Apostolvs  dana 
consiliuro  fidelibiisChristianis,  dixit  :  <  Proptor 
fornicationem  unusquisqnc  suara  uxorcm  halcat,  ct 
unaquseque  virum  suura.  Vir  uxori  dcbituni  rcddatj 
simililer  cl  iixor  viro.  Mulicr  sui  coiporis  potesta- 
lcm  non  babct,  scd  vir;  siinililer  aiilcm  ct  vir  cor- 


Hycretici  seciHMlum    Tatianum    hsereticum,   qui      porispotcsiatcmnonbaLicl.sedniulicr.  Nolileframla- 


roalrimoniiim  danuiahat  onine,  matrimoiiium  niaris 
et  feminx  ad  inviccm  commisceiile.s,  nullo  modo 
posse  salvari  dicunt  cl  crcdunt.  Sel  huic  eirori 
multa  leslimonia  divinaruni  Scripturarum  Novi  ct 
Vetcri?  Tcjiaineiili  sunt  coiiiraria. 

Habcliir  ia  Evangclio  secundum  Matih<eum  quod 


re  inviccm,  nisi  forte  ex  consensu  a J  lempus, ut  vaco 
tis  oralioni  (/  Cor.  w.).  »  Id  est,  noliie  continerc, 
altcio  nolente.  Ilem  in  codcm  :  <  Dica  autcm  non 
nupiis,  sod  vidiiis  :  Boiium  est  ilKs  si  s'c  permansc- 
rint,  siciit  ego;  qiiod  si  nnn  coniineitt,  nubant  : 
melius  est  cnim  nubcrc,  qiiam  uri.  His  autcm,qiii 


Dominum  PIi.vis3ei  iii:e.rogavernnl  dicenlcs  :  i  Si  D  malrimoniojuncii  sunt,  prjccipio non  ego,  scJ  Oomi- 
licct  bomini  diiiiillcre  nxoicm  snam,  quacunque  nus,  uxorem  a  viro  non  discedere,  quod  si  disces- 
cxcausa?Qui  rcspoiidens,ailcis:Noii.lcgislis,  quia,      scrit,  mancic  inniiplam,  aut  viro  suo   rcconciliari 


qui  fccil  homincin  ab  inilio,  masciiium  ct  fcmiiinm 
feciicos,  ct  dixil  :  Piopter  boc  diniitlel  homo  pa- 
trcm  et  maliem,  cl  adhaercbii  uxo:i  su.-»,  ct  eniiit 
duo  in  carne  una.  Itaque  jam  non  suiit  duo,  sed 
iina  caro.  Quod  eijjo  Deus  conjunxit,  homo  iion  sc- 
parct  (Mat///.  xix).  »  Sed  Christus  ad  boc  vcnil  in 
hunc  inundum  iii  bonnncm  ab  omni  malo  separet, 
et  fcminam  simililcr.  Scd  omne  quod  impedil  bo- 
minom  a  vita  .xueriin,  inaliim  est ,  scd,  si  uialiim 
»'ss;t  (uti)  maliiinouio,  nunqiiam  prohibcrel  Ciiri- 
sttis  scp.irari;  necclinni  consenliret,  qui  innulluin 
inaluin  con-^cnsit.  lura  in  Marco   dc   codcm  :  c  Ab 


(ibid.),  *  Ilem  sequitnr  :  <  Si  qitis  ergo  uxorem 
habcl  infidclem.cl  hxc  conscntit  habilare  cumiilo, 
iion  dimiiiat  illam,  etc.  Sanctificatus  est  eiiim  vir 
iiili.lcLs  per  muliercm  lidelem,  »  el  e  converso  : 
<  :ili<)qui  iilii  vcstri  iminuiidi  esscnt.  Niinc  autem 
iiiUiidi  siinl  (ibid.).  >  Non  credidit  Aposlolus  viium 
c.  iixoreni,  si  suiil  fideles,  pro  reddilione  iiiari:alia 
dcbiti  ainillerc  suam  sanclilatem,  si  CiClera  corum 
opera  siiil  boiin. 

Iicm  Aposlolus  in  eadem  :  «  Si  acceperis  uxotem, 
iion  peccasli  :  cl,  si  nupseril  viigo,  non  peccavii.  » 
[Ibid.)   bleni  in  caJcin    Ap  islol-.is  ail  :  <  Qui    ina- 


{Ul  CONTRA  AVALOENSES.  I2i2 

ninioniojtinsil  \irpuicni  snani,  DOJie  facil :  cl  «lui  A  vuU,  imlin!,  lanHim  in  Domino(/  Cor.  vn).  i  heiii 
nonjiinp'il,  inpliusfacU  {ibiH.}.  i  Il:cc  praecopla  su-  Paulus  ad  Tiinollicum  :  <  Salvabilur  muliciper  ge- 
pradicla  Aposlolus  siiis  discipulis  non  darct,  ct  iicralioiien»  (ilinnim,  ki  pormanseiit  in  (ide.  ct  di- 
li;ec  verbacis  non  scribcrcl,    si  proplcr  lioc  coo-      lcclioiio,  cl  sancliGcatiunc,  cl  sobiiclulc   (/  Tim. 


jti^alc  faclum  crcderol  eos  esse  dauinandos. 

Ilcm  Apostoliis  inKpislola  ad  Timolheuiu  :  i  Spi- 
riliis  manifrste  dicit  qiiia  in  novissimis  lemporibu» 
disfcdciit  quidam  a  lidc,  atlcndonlcs  spiritibus  tr- 
roris,  et  doclrinis  dxinoniorum;  iii  liypocrisi  lo- 
qucnlium  mcndacium ,  p:oliilKMUium  iiu))cre  (/ 
Tim.  iv).  I  El  nola  qnoi  Spirilus  sanclus  apcrto 
nianifcstavil  i|iiO!,dain  dc  fidc  «lisrcdcrc,  ol  cos  (do- 
rliiuis)  ilxiuoitioriim  aiilia:rcre,  mcitdacinm  in  by- 
poorisi  lo4|ui.  El  iili  iales  ntibcre  prubibcnl.  Uoin 
111  cadcm  Aposiolus  :  i  Volo  juiiioros  iiuLerc,  fi- 
lios  procroarc,  malresfamilias  cssc,  nullaiii  occa«io- 
nciii  dare  adversario  nialcdicli  gralia  {ITim.x}.  i 
Ei  niita  quod  Aposiolus  non  crcdidit  pro  boc  faclo 
esse   aliquam  damnatioitii  occ:isioncin  conjugalis. 

Itcui  lial)eniiis  in  Epistola  I  B.  Pciri.  K.  vcro 
Peirus  aposiotus,  qui  priiicops  omiiiuiii  apostoloruni 
a  Deoconsttlulus  fuit,  eletiam    lolius  Ecclcsix  ca- 


It 


ii).  > 

CAPLT  VI. 

Couceptionem   et    nalivilaiem   Joiniuis    liaptislce   a 
boito  aiigilo  (ntiiiiiitiulom  f&sr. 

Ilcm  Joauncm  Daplislam  luin  n  iiooo  aiigolo,  sctl 

a  dxmoniaoo  iiuiiliatam   ftiisse.  Nec  boitum   eiim 

essc  crcduiit.  Sed  contra   bunc  crrurcm   niulla    in 

Evaiieoliis  tcstimonia  invoniiiiilur,  ul  in  Evangclio 

D.  Joniinos  scripsit ;  i  Fiiiilioiiio  missus  a  Ooo,  cui 

nomcn  erat  Joaiiiies.  Hic    vcnit  in  lcsliinnnium,  i 

etc.   (Joaii.  i.)  itcm   idcm  iii  codem  lcslatus  est  de 

Clirislo  :   I  Ecce  Agnus  Oci,  eccc  qiii  tollil  peccala 

muiidi  (ibid.).  i  llcm  testimoiiium  Joaitncs  perbi- 

buil  dc  Cliristo  :  i  Qui  misil  me  b.iptizave   in  aq:ia, 

illc  mtlii  dixit  :  Super  qiirm  videris    Spiritum  Doi 

dcscendenlcm,  et  mancnlom  snpcr   oiim,    liic  cst 

qiii  baplizat  in    Spiritu  sanclo,  i  ito.  (Ibid.)  llr.in 

in  eodeni  :  <  Qui  habcl  spnnsani,  Fpoiisus  cst  :  ami- 


put,  iit  in  Evangclio  Cbrisli:s  ait  :  i  Tu  vocaberis      cus  aulem  sponsi,  qui  slat,  cl  audit   cum   gaudio. 


Cepbas,  »  ct  in  codcm  :  i  Tu  cs  Pelrus,  et  super 
banc  pelram  xditicabo  Ecclesiam  meam  (MaUh. 
xvi),  I  poslqtiam  viris,  fidclibus  Cbrislianis  doctri- 
nain  suam  scripsisset,  scripsil  mulieribus,  qualiler 
propiiis  viris  suis  sul-Jcclx  essenl,  bumilitatcm 
scrvaiiles  el  niudosliam,  dicciis  :  <  Siuiiliter  cl  lau- 


gaudet  propter  vocein  spoiisi.  lloc  ergo  gaudium 
meuin  implctuin  est  (Joan.  iii).  i  Itcm  in  Evangrlio 
sccundum  Mattbaeum  Cbiistiis  ipsum  Joaiiiicm  Da- 
ptistaro  commendal,  dicens  :  i  Amen  dico  vobi.s, 
iion  surrcxil  iiitcr  nalos  mulierum  ni.tjor  Joanne 
Oaptisla  (Mullli,  xi).  i  Itcm  :  <  Quid  exislis  in  de- 


lioros  sulMlit.^  sinl  viris  suis;  ut  et,  si  qui  non  C  serlum  vidcre?  Propbclamf  Dico  vobis ,  ct  plus 
crciinr.t  Yerlu>,  pcrmuiieruin  convcrsalioneni  sine  quain  propbotain.  ilic  csl  enim  de  quo  srriplum 
vorlio  lucrifiaiit,   eic,  sic  ci.im   aliquando  sancia;      csi :  Eccc  cgo  niiito  angelum   mcum  anlc  faeiem 


niiiliercs,  spcranlcs  in  Deo,  ornabanl  sc  siiis  viris, 
bioul  Sara  o!>cdiebal  Abraba:,  dominum  ciiin  vo- 
cans,  ciijusisiis  filiac,  beMcfacicnles,  i  elc.  (/  Peir. 
iii).  Ilic  itinuit  B.  Petrus  viros  ab  uxoribiis  el 
uvorcs  a  viris  iion  discedere  ;  quia  Abraliaina  Sara, 
u:.oresua,  iion  discessil,  iiisi  per  inoncm  :  scd, 
nulu  Dei  cognovii  eam,  el  filium  gcnuit,  sicut  El- 
cana  Aniiain,  ei  Joacbim  Susaniiam. 

Itcni  B.  Paulits  iii  Epistola  ad  Coiinlbius  :  iVulo 
vus  scirc  quod  oinnis  viii  capul  csl  Ctiristus,  ca- 
pul  auicm  nuilicris  est  vir,  captilvero  Ctiiisli  ost 
Deus.  Non  vir  ex  mulicre,  sed  inulicr  cx  viio.  Ei- 


tuam,  iiui  pneparabit  viam  iitcam  anle  te  (ibid.).  i 
Qui  dc  Joannc  scntil  inaluin,  vol  pcrvcrse,  coiitta 
Cbiistiim,  el  cont.-a  aposlolos,  ct  coiilra  catboli- 
cam  fidcm  est. 

iiabemiis  in  EvanjjClio  quod  ipsc  Joanno« 
Daptista  iii  numine  Joidanis  Cliristum  baplizavit, 
ei  Spiritum  sanctum  in  spccie  coluinbaj  super  cura 
desccn.Ieiiicm  vidit,  el  coelos  aperlos,  ci  vocem 
Palris  dicentis :  i  llic  est  Kilius  mcus  dilcclus, 
iii  quo  milii  bciic  complaciii  (Matih.  iv).  i  Si  ipse 
cssel  a  raaligno  spirilu  nunlialus,  ul  baeretici  dicuiil, 
nunquani  Cbrislus  ab  eo  sc  pciniitlcrol  baplizari 


cnim  non  est  crealusvir  propler  mulieicni,  sed  niu-  D  j,(,^,  lanimn  saorainenlum  ab  co  vollel  iniliari.  Ilem 


lier  propter  virum.  Vcrumlamen  ,    ncque  vir    siiic 
niuliere,    neque  inulicr  sine  viro,  jn  Doinino(/  Cor. 

Xl).  1 

liem  babeiur  sccundum  Joaiine:n  (cap.  ii)  <iu:  d 
Salvalor  nosler,  el  Maler  ejus,  el  discipiili  ejus  vo- 
cali  vencrunl  ad  nuplias,  et  in  iisdem  nupliis  iiii- 
tiuin  signoruin  suorum  coraiti  discipulis    6uis  focil. 


in  MaliliaiO,  ipsc  Cbrislus  cum  apprebal  dicens 
PltarisxMS  :  i  Amon,  araen  dico  vobis,  quia  pul-Ii- 
cani  cl  luorclricos  prxccdunl  vos  in  icgnuni  Dci. 
Veiiil  cnim  Juanncs  Daplisla  ad  vos  in  via  justitia, 
cl  iiou  credidistis  ei  :  pnblicani  cl  peccalores  el 
meretiices  crediderunlci.  Vosaulcni  cum  vidonles, 
ncc  poenilcntiain  babuistis  posloa,   iit  crederclis  ci 


scilicct  de   aqua  vinuni.  Propicr  boc    coilissimum      (Mattlt.  xxi).  Etcc  Cbri&lus  dc  Joaiine  Baplisla  as- 


cst  nupiias  esse  bonas,  qiiia  iion  csl  credendum, 
nisi  bonoe  cssonl,  Ciirislum   vciiisse  :  aec  laniuin 

I(quia)  miraoutuni  [dicilur]  in  cis  fecisso.  Ilem 
Paulus  iii  Episi.  oii  Corinlti.  :  i  Mulier  alli^ala  eil 
leie  \iri,  quanlo  lcmporc  vir    ojiis  vivii;    qiiod   si 


sevcral  (licenb  quod  in  viam  juslilia;,  in  qua  iliirad 
rognuin  Dei,  ipse  Joainics  in  ca  ainbulabal,  ct  caiii 
pr.xdicabal.  Quod  iion  agorel,  si  inaligiuis  vel  a 
iii:iiit;iio  siJiritu  fuisset  iiuiilialus.  llciii  iii  K\aiigclio 
sooumluni  Joaiincin  ue  oomincndaliniie  JoannisBa- 
|irisi.c  :  <  V()s  misislis  ad  Joaimoni  :  ipse    tobiimo- 


1213 


PRMr:NG\UDt'S 


uu 


iiiiiiii  vcritati  porliiljrl.  f.^o  aufm  noii  al»   lionii;ie  A  lixrelicos  ,    qiii    non    crclunl   Cliristum   lial.nisse 

veraiu  ouiricni ,  scd  acrium   corpns    cuin    assuT.- 
psissf. 

Se«l  coiitra  liuno  criorcm  J  ;i!iiios  E\ang<-liiiia 
6uum  scriitsit,  dicciis  :  i  In  priii<  iplo  cr;ii  VerlviiD, 
cl  VeiLum  erat  apiid  Dcum,  cl  Deu'}   (lat  VerLum  , 


t  sliinoiiium  acoipio  ;  sed,  lioc  dico,  ul  \03  salvi 
slis  :  lllc  eral  luccrna  ardens  ct  luccns.  Volnislis 
aulcin  V08  cisuiUre  ad  lioraia  in   luce  ejus  (Joati. 

V).  , 

CAPUT  VII. 


De     Chritli    incarnalione\     nadritaU',     passione ,  ^'c.    Et   Verbuin   caro    faclun'  est  ,  «l  li.iliitavil  in 

morte  ,   retumcliotie,  ct  num  veie  ina,iducateril  noljis  {Joan.  i).  »  Iifcm  in  ct.(lcm  ;  «  Judjei  rogave- 

runt  Pilalijin,  qiioniarn  Parascevc  crat,  ut  DOn  rc- 

Dc  incarnalione  Christi  suiil  quidam    lixretici  :  "laucrciit  corpora  in  cruce  Sabbalo,  cc,  ut  eoruin 

ii.teristosCondomanam  haeresim  scquentcs,  qui  di-  crura  frangcrcntur,  El  miliies  quiJcm  priniifrege- 

cuiit  <  Christum   non   ei  fcinina   uatuin;  nec  ha-  runt  crura,  el  alieriiis,  qui  crucifixus  cst  cum  co  ; 

l;uisse    vciam    carnem,    mc  vere   inortuuin;    nec  ad  Jisiim  auiem   cum   venissenl,  ut  vidtTunt  cum 

quiiiquam  passum  ;  sed  simulasse  passioncm.   Nec  i.ini  morluum,  non  frcgerunt  cjns  crura,  sed  uniii 

cicilunl  cum  inanducasse,    nec   bibisse;    ct   quasi  mililum  larcea  lalus  cjiis  apcruit ;  ct  coniinuo  i«x- 
phaataslicura   corpus  habuisse  ;    ncc  cnm  resur» '^  ivit  sanguis  claqua.  Et  qiii  vidij,  icsli.iionium  per- 

icxisse.  »  hibuit  ;    ct    venim   cst    lcslimonium   cjus    (Jocn. 

Coiitra    hunc   crroiem  hajrcticorum  coruin  qui  iix).  >  El  ioanncs  iii  Kpislola  I  dicil  :  <  Omnis  spi- 

non  cioduiit  Clirisluin  de  virgine  femina  fuisse  na-  rilus  qui  conlilctur  Josnm  in  canic  venissc ,  ex 

tuin,  dcslruendum,  tesliinoiiium  habemus  in  Mat-  Dco  est.    Et    omiiis    spirilus  qui  solvit  Jesum,  ex 

ihxo  :  <  Cum  natus  esset  Jesus  in  Bcthlehcm    Ju-  Dco    non   cst  ,  >  id  est   ncgat   rum  carnalrm  csse 

dic(Wa/i/i.  ii).  »ldcm  iii  eodem  .  <  Appaiuit  angcltis  himiiicm  (2).  <    Et  hic  est  Anlichrislns  (/  Joan. 

Doiuiiii  in  sora.  ia  Joseph,  dicens  :  Surgc  ct  accipc  iv).    »    Idcni  in  cadcm  :  t  Et  scimus  (juoiiiam  Fi- 

piicrum  cum  Maria  nialrc    cjus,  »  c!c.  (Ibid.}  Itin  lins  Dei  vcnit,  et  induit  carncm  pro  nobis,  cl  mo:- 

in  Evaiigi'lio  sccundum  Lucam  :  i  Ascondil  autem  Juus  est,  el  resurrexit  a  morluis,  pro  nobis  {ibid.).t 

Joseph  a  Gali!;ea  in  Belhleiicm  civilatem,  ul  proli-  hcm  iJcm   Joa.ines  in   securula    Epislola  :  «  Jam 

torelur  ibi  cu:n  Maria  despoiisa(a  sibi   uxorc    p  x-  mulli   scductorps    exierunt  in  munduin  ,  qui  noii 

gnante.  Et  iinpleti  sunl  dies,  ul  parerct;  ei  pcperil  coiililentur  Jesum  Chiistum  in  cariie  venisse.  Ilic 

lilium  suuin  primogenitum,  elc.    »   (Luc.  n.)  Itein  esl    seductor  et  Antiohristus.  Omiiis,  qui  reccdit, 
in  eotiem   angolus  Domini    nalivltaiem   pasioribiss  r  '^'  "O"  nianct  in  doclrina  Chrisli,  Dcum    non   l:a- 

nunliavit,  diccns  :  «  Ecce   enim    evangelizo  vobis  Lot.  Qui  pcrmanet   in  doclriiia,  »  hoc  est,  in  fiilc 

gaudiuin   niagnum,  quod  erit  oniiii  popiilo,   quia  .ipostolica,  »    hic  ct  Patrem  et   Filium   habct.    Si 

iialus  cst  voJjis  hodie  sahator,  qui  csl  C:itistus  Do-  quis  venit  ad  vos,  et  lianc  doctrinam  non  afferl,  seJ 

Hiiiius,  lii  civiiate  David,    Et  Iioc   vobis  signuni  :  Jesum  Christum   iu   carne   vcnisse   negat ,    nolile 

invenielis  ii.faniein  pannis  involuluin,   et  positum  rccipcre   eum   in  doinura  ,  ncc  avc  ci  dicaiis.  Qui 

iii  pissepio  (ibid.).  »  Iicm  in  codcin  :  i  Puslquam  enim  dicit  illi,  Ave,  comniunicat  opcribus  illius  nia- 

consuraniaii  sunldiesocto,  ul  Lir<?uiiiciderptiir  puer,  lignis  (/  Joan.  9-1  i).  » 


vocaluni  est  iiomcn  ejns  .lesus  :  quod  vocalum  cst 
abaiigolo,  piiusqiiam  iii  uteroconciperetur^jfcid.).» 
Itoin  iii  codcm  :  <  Cuin  facliis  csscl  Jesus  annorunt 
duoJeciin  ,  asccndentibiis  illi.s  nierosoly;nam  ,  se- 
€u;iduni  consuetuuintni  diei  festi ,  consuninialis- 
que  (lichus  ,  cum  rcdiicnl,  remansit  piicr  Josus 
iii     llierusalem  ;    cl    jion     cogr.ovcrunl   parentcs 


itcm  Paulus  in  Epistola  ad  Romanos  :  <  Quod 
anle  promiserat  per  prop!iet:is  suos  in  Sciipturis 
sanctis  de  Filio  suo ,  qui  factus  esl  ei  cx  scinine 
David  secunuum  carnem,  qui  prae.lestinalus  esl  Fi- 
lius  Dei,  »  etc.  (liom.  i.)  llem  Potrus  iii  Epistola  pri- 
nia  :  <  Chrisio  eigo  passo  in  came,  el  vos  eadein  co- 
gilalione  arniamini,  quia  qui  passus  csl  in  carne. 


ejus  ,    eic.  Et  Jesus  prolioiebat  ajiale   ei  graiia,  ^  desiit  a  pcccaiis  (/  Pelr.  iv).  » 


el  Spiritu  sanclo  apiid  Doum,  el  homincs  (ibid.). 
Itein  in  Epislola  ad  Galalas  ,  Paulo  attestanlc  , 
Christuni  iialum  fuisse  ex  mulierc,  cum  dixit :  <  Al 
ubi  venit  plonitudo  tcmporis,  niisit  Deus  Filiuin 
suum  r.alum  ex  mnliere,  factum  sub  h^ge,  nt  cos, 
qui  siiblogft  cranl,  rcdimerot  (Calal.  iv).  » 

Ilabemus  eliam  plura  leslimouia  de  Chrisli  con- 
ccptione,  iiativitate,  circumcisione,  puerilia,  aelate, 
aiioioscc}itia.  Itoni  Joanncs  de  nativilatc  :  <  Ego  in 
hoc  natus  suin,  et  ad  hoc  vcni,  ut  tcstimonium  pcr- 
L.lieain  veiilati  {Joan.  xMii).  i 

Dc     iiR-arnalioiie   Chiisti     tcstimonia    odvcrsus 


Item  contra  eosdeiu  hxreiicos  qui  non  credunt 
Cliristum  passum,  nec  fuisse  inortuuin  :  contra 
huiic  erroiem  Rlallliaeus  in  Evangclio  scripsit  di- 
cciis  :  <  Josiim  flagellalum  Pilatus  tiadidit  Juda'is  , 
ut  cruciligoretiir  :  tunc  inilites  pracsidis  suscipicn- 
tca  Jesum  in  prxtorio,  exucntcs  eum  clilamydcm 
coccineam  circumdederunlei.et  plcctentes  corouani 
de  spiiiis,  posueruiit  super  caput  cjus,  ct  arundi- 
nem  in  dcxtora  ejus,  »  eic.  Item  in  codein  :  <  Tura 
crui  ilixeruiit  cum,  »  etc.  Ilem  iii  co.lem  :"  <  Tuiic 
unus  mililnni,  occopia  lancca,  puiixit  latuscjus,  cl 
cxivii  sanguis   cf  aqua    (Malih.  xxvii).  »    Ilacc  d* 


(2)  id  esl  cx  carnc  vera  conipo>)i(um. 


!:;j  CONTUA 

Chrisd  passionc  el  rjus  iiiorj».-.  Cicleii  evangclisue 
in  E^angtliis  snis  liu*c  cadcm  loslilioantiir.  Itcm  iii 
Aclibus  aposioloruiii :  «  Pfirus  staiis  cum  omnihus 
ap  jsiolis  iiili^r  Jii.l.eos,  liixil  :  Viri  Isiaclilac,  auilite 
vcrl)a  liaec  :  Josuni  Nui^areiium,  virum  approbatiim 
a  Dco,  verbis,  virtuiibus,  proJigiis  cl  sigiiis,  qux 
fccit  por  iiliiiii  Pcus  in  mcclio  vcslii,  sicul  vos  sci- 
lis  :  huiic  dcfinito  consilio,  d  pf.cscioiitia  Doi  tra- 
dilum,  per  maniis  liiiiiuoruni  allijonles  iolercmi- 
6tis  ;  quein  l\  us  susi  ilavii  solulis  t<o1oril)us  infer- 
iii  {Act.  II).  »  V.l  hoc  hstiin  nium  (eslj  i!e  passione, 
il  morie  Cliristi,  el  tliain  tlc  resiiiiectiono,  quod 
omnes  aposloli  in  eoJeni  loco  m.iiiciitos  lestificali 
(unt. 

Ilera  Pcirus  tie  pa^sioiie  Chrisii  iii  Fpislola  I  : 
(  Clirislus  passus  esl  pro  nobis,  vobis  rcliiiquens 
exempliim  ,  ut  seqnamini  vestigia  ojiis,  elc.  Cum 
paicrelur,  non  coinininabalur ;  qiii  poccaia  nostra 
pertiilit  in  corporesuosup.T  ligiium,  cujusinorte  sa- 
iiaii  sumus  (/  Petr.  ii ).  >  iicin  Paul.is  in  Epistola 
a.l  Homaiios  <lc  niorlc  cjus  (jixit  :  <  Quouiam  cuni 
a.lliuc  peccatores  essemus,  Chrislus  pro  nobis 
iiiorliius  csl  (Hom.  v).  »  Iilcni  iii  cadcm  :  «  Chri- 
stus  Jesus,  qui  pro  no!.'is  moriuus  est,  imo  qui  ct 
rcsurrexit  (Rom.  viii);  »  ct  de  his  plura  lostimot.ia 
I  nbeiitur. 

De  Christi  resuricclionc  contra  hncrctic:  s  qui 
i;on  credunt  Chrisium  rosurrexisse  a  morluis,  Mat- 
iIkcus  in  Evaiigelio  de  resuncctione  Chiisli  dicit  : 
I  Aiigolus  diiit  miilieribus  :  Nolite  limere;  scio 
quod  Jesiim  qui  crucifi.vtis  est  quseiiiis.  Non  esi 
liic;  surrexil,  sicul  dixii  [Matlh.  xxviii).  >  Hoc 
idom  teslaiilur  Marcns  el  Lucas  in  Evangeliis  suis. 
Iicm  Joanncs  iii  Evangelio  dicit  :  <  Solvile  lero- 
p^um  hoc,  el  in  tiibus  diebus  excilabo  illud.  Illeau- 
lom  dicelal  de  lemplo  corpoiis  sui.  Cum  ergo  re- 
bnrrexisset  a  rao;  tuis  ,  recordati  sunl  discipuH 
ejiis,  (|uia  hoc  dicebat ,  »  elc.  {Joaii.  ii.)  hcm  in 
Evangelio  secundum  Lucani ,  humanam  carnera 
Chrisluni  hal)€re,  lestimoiiium  alTirmans  :  <\idete 
iiianus  incas  ct  pedes  meos,  quia  ego  ipse  sutn  ; 
palpate  el  videlc,  quia  spirilus  carneni  et  ossa  noa 
lialel  ,  sicul  me  videlis  habere.  Et  cuin  hoc  dixis- 
fiol,  ostendil  cis  maiius  cl  pcdes  (Luc.  xxiv).  »  Iiem 
Joannes  in  Evangelio  dc  rariiis  rcsuiTcclioue  : 
I  Yonil  Jcsus,  jaiiuis  cla;isis,ot  stelit  in  medio  disci- 
piroium  suorum,  el  dixit  eis :  Pax  vobis.  Deiade 
(iicil  Thoniffi :  hifcr  digilum  tuum  huc  ,  et  vide 
mauus  mcas  ;  el  afler  manum  tuain  ,  el  roilte 
in  latiis  meum,  el  noli  esse  incrcdulus,  sed  fideli» 
{Joan.  \\).  > 

Sunt  quidam  hxrelicorum  qui  non  credanl  quod 
Christus  manducavit  ei  biLit,  dum  cum  suis  disci- 
pulis  niaiuibal  ante  passionem.  Scd  conlra  hunc 
••sroteni  dcstrucndum    lialjcmus   in   Evangelio  se- 

Iiundum  M;mh?eum  loslimonium  quofl  ipse  Christus, 
Huiesl  Veiiias,  protuiii.  diccns  :  «  Venit  cnim  Joan- 
«fh  Baptisla,  neque  m3nducai:s  pauem  ,  iieque  bi- 
1 


\\ALDENSES  iiiS 

A  Filius  hominis  maiidncans  et  bibons  ,  et  diount  : 
Eccc  liomo  vorat,  cl  polalor  vini,  piiblicanorum  el 
peoc:>lorum  amiciii  (  Vt/l///.  x).  >  llom  Luoas  in  Evan- 
golio  lcstimDiiiuni  porhibcl  quuil  ipse  manducavit, 
diccns  :  t  liogabat  autom  qiiitiam  de  Pliarisa.MS,  ui 
manilucnrcl  cum  illo  (Luc.  vii).  >  Ccrtissimum  est 
cum  maiiducasse  ;  alilor  non  invitarcturab  aliiiuo 
ai1  maiuluoauduin. 

lloin  in  codom  Luoas  :  i  Uo^avit  quidam  Phari- 
sutus  ut  pranderet  apiid  se  ;  ct  ingiessus  rccubuit 
iLuc.  xi).  >  idein  in  codcm  tcslatur  :  <  Ei  faciiim 
csl,  cun:  iiUrassc!  Jcsusin  donnini  ctijusdam  piiii- 
cipis  Puarisxorum  iiiaiulucavil  |ianciii.  >  Iteiii  Joaii- 
nes  iii  Evangclio  :  <  Ilabbi,  maiiiluca  {Joan.  i\).  t 
tioc  d>\erunl  ei  discipuli  sui,  cum  vonisscnt  a  Sa- 

B  niyria,  aficrenles  cibos,  qiios  cmcrant,  etc.  Si  ali- 
quis  objicifll  cum  iilis  dixissc  :  «  Mabeo  aliuiii  ci- 
bum  inaiidiicai;'  qucni  vos  ncscitis  (ibid.),  »  voniin 
esl,  qiiia  ipse  ClnisliiS  duobus  cibis  utebatur,  scili- 
ccl  carnali  et  spirituali ,  hoc,  dc  spiriliiali  dixit. 
Noc  cnim  minus  est  crcdcndum  ,  quod  c;etcri 
cvangelistai  lesianlur  ,  eum  usum  fiiisse  tibo  tem- 
porali. 

Ilcm  iii  Evangelio  sccundum  Malliiajum,  quando 
inlcrrogavcrunt  eum  discipuli  dicentos  :  <  Ubi 
vis  paromus  tibi  comedere  Pascha ?  (Hatth.  xxvi)» 
dixcrunt ,  <  lihi,  >  non,  sibi  <  pararc  Pascha  ;  i 
quoil  ccrlificat  cum  mancuoasse  cibum  temporalcm, 
dum   erat  cum   iilis.  Item  ineodcm  testiinoiiiuiu 

f.  (cst)  quod  ipse  Chrislus  .iixit  :  <  Qui  iniingit  mc- 
cum  manutn  in  paropsidein,  bic  iiic  tradel  {ibid.)  > 
Non  esl  credcnduin  quod  ipse  Chrislus  maiuim  iii 
paropsidcm  inliiigcroi,  r.isi  nianducaret.  Hoc  idcm 
Marcus  ct  Lucas  lestihcanlur  in  Evangcliis  suis. 
Hxctestimoniasunlde  Chrisli  comestione  aniequaiii 
paleielur. 

Pobt  pa.ssionein  vero  suam  icslatur  Lucas  in 
Evangeiio  euni  coram  discipulis  suis  manducasse, 
dicens  :  <  ilabetis  hic  aliquid  quod  manducelur  ? 
At  illi  obtulerunt  ci  pariem  piscis  assi  el  favuin 
iiiollis.  Et  cum  mandueassel  coram  eis,  suincns  re- 
liquias  ,  (Jcdil  eis  (Luc.  xxiv).  >  Ibidcni  Lucas  iu 
Aciibus  aposlobrum  lesialur  diceiis  :  <  Et  conve- 
scciis  pra;cepil   eis,  ab    liicrosolymis  nc  discede- 

D  ronl  (Acl.  i).  >  Ei  ila  ccrlissimum  csl  ac  (irmiim  , 
Ciirislum  ,  antequam  palcrclur  ,  oinni!;us  aclibus 
hunianis  uli,  ulPaulus  in  Epislola  ad  Philipp.  tesla- 
lur  dicens  :  <  iioc  eiiim  scnlilt;  iii  vobis,  quod  et  in 
Chrislo  Jesu  ,  qiii,  cuin  in  furnia  Dci  essel ,  non 
rapiiiam  arbitraius  csl  essc  sc  aequalom  Deo,  sed  se- 
metipsum  exinanivii  formam  servi  accipiens  ,  el 
habilu  invcntus  ul  houio,  humiliavit  .scmclipsum  us- 
que  ad  mortem  (Pkilipp.  iv).  >  Et  isla  de  ChrisU 
huinaiiilaic  suflicia:it. 

CAPUT  YUI. 

De  ecclfsiix  muiinfactia. 

Dc  ccclesiusticoruin  iiisliliilioiii!)!i:;  iii  Vcteri  Tc- 

stamento  Icgitur  (|iiod  OoniinusMoysi  labcriiaciilum 

non  manufartuni  iii  monle  oslcndit  dicen»  ;  •  Vade, 


«247 


ERMENCAUnrS 


«248 


fl  fac  tabeniaruiuD)  non  niaiinriicluiii  siinilc  liiiic,  A  loi  js  (|iian)  in  li-niplis   v-t   (^yn.-tgngis,   voiuni   c<>t; 


in  (]uo  liabilein  in(er  itlos  ,  quiindu  loi|iiar  ad  tc  : 
in  q  10  oiT:;ranliir  a  sacerJolibuH  dona  ,  el  lil)ami- 
na ,  (>t  iacrirtcis,  ct  liostijc  cl  oblaliones  aibla:  a 
uopnio  Israclilico.  > 

Tiinc  MoyKcs  secniKiuin  pr,TC(-pliini  Doniini  fiilc- 
lilcr  pcrcgil.  Kl  post  Moyscn,  (inamlo  populns  lsr:ii'l 
inlravil  (crram  proniissionis,  dctulii  iliud  »c<-uni 
in  Silo,  in  quo  cral  arca  lc«laincnti,  intra  liuani 
erat  urna  aurca  contiiiens  iiinnna,  ct  tabtiluR  te^a- 
menli,  ct  virga  .\arou,  qnx  fronduerat. 

Dciiidc  post  mul(un)  icmpus,  Salomon  fitius  Da- 
vid,  jiissu  D.iinini  .-cdilicavil  lcinpium  manuracluin 
in  llicrusalcm ;  in  quo  oninis  pnpuins  israciilicus 
ad  adoraniium  ct  Kaciiricaiuliim  convcnici)al  :  sicut 


acd  prnplcr  tuiboruni  iiuiltitinlincin  ad  so  \(*iiieii- 
liiiiii,  nc  csscni  inipcdiincn^o  ininistii*  icnipii  ct 
syiiji^ogariim,  nc  minns  rcddcrcnl  vota  sua,  et  ca 
qux  sibi  iiijuncia  erant,  in  montibiis  cl  in  aliis  io- 
cis  (lisccdcbal. 

I*ost  Asccnsioncm  vcro  cjns,  discipnli,  Chrislurit 
Ma  it^triim  suiiin  ct  Salvatorcrn  imitari  cupier  t«t, 
qii.iadiii  iii  Iiicius-'flcni  morarcntur ,  quotidic  in 
lcnipliim  ornrc  vcnicbant,  ut  in  Actibus  apostolo- 
ruiii  iiivcnitur  :  <  Qiiotidic  cianl  .nposloli  pcrduran- 
les  ct  oraiilcs  nnanimilcr  in  lcmpio  (Acl.  ii).  >  Ct 
itcrum  ;  i  Pctrus  ct  Joanncs  asccndcbant  in  tcra- 
pluni,  nl  orarcnt,  ad  iiorani  orationis  iionam  {Acl. 
iii).  »  Itciii  in  codcm  ,  cuiii  Annas  piinceps  saccr- 


otpatrcs  corum  iii  piiori  taijcrnacuiovciiire  consue-  "  dotum,  cl  oinncs  (lui  cuin  illociant,  irijeccrunt  ma- 


venuit :  i(a  obsorvantcs  lcgalia  prxccpla  Dominica, 
us(|uc  ad  advcntuin  Cbiisli. 

Venicns  aulon  Cbiistus,  noiens  dcstruere  lcgcin, 
ijod  adiinplcrc  ,  a  snis  parciitibus  loluil  iii  eo  pr:u- 
fcn(ari,  cl  sccuiidiun  Icgcin  datam  a  Deo,  sici:t 
iiios  crat  oHcni.  Iiivcnitiir  post  boc  cuin  voiiiiisc 
i>i  tcmplum  in  adolcsccntia  cum  parentibns  siiis, 
cum  xii  cssel  annoruni  { Luc.  ii  ).  Post  tii- 
ginia  vero  annos  siix  ;ietalis,  vcnii  llierusaiem,  ut 
invcnitnr  in  Evangelio  secundum  Mattiixum,  <  et 
inlravit  in  lcmphini,  cl  omnes  cnicntcs  ct  vendeii- 
lcs  cjecit  de  lcnipio,  dicens  :  Domus  mea  ,  domus 
orationis  vocabilur  (Maltli.   \\\) ;  >  nsm  <;l   ipse 


iius  in  apostolos,  (t  posucnmt  illos  iii  cust(>dia  pu- 
Idica  :  <  Angelus  aiiicm  Domini  |ier  noctcni  ape- 
ricns  januas  tarccris,  ct  educcns  cos,  dixit  :  l(e, 
cl  siantcs  lo(|uiinini  in  tcmplo  ptcbi  oinnia  \erba 
vit3R  liiijus  (ibid.}.  »  Lndc  l;;ilii:l  initiiim  doniu| 
oraiii^nis  nianuracia,  quain  nos  ecclcbiani  voca- 
mus. 

Ciiin  apostoli  ct  corum  discipuli  ab  Ilienisatoiu 
essent  expulsi,  et  pcr  divcrsas  imindi  paitL-s,  Dci 
volunlate,  fuisscnl  dispersi,  et  in  civiiaiibus  uni- 
versis  Judaiorum  vidissont  a;dificia  synagogarum, 
transeuntes  ad  gentes,  diversorum  icinpl^  idofo- 
rum  inira  civiiates  eorum  invciiicnt.^»,  in   quibui 


Cbristus  lostificatus    cs(    lemplum    <   domum  Dei  C  ^^^  ^^^^  ^^  ^"^  sacrincia  daPmoniorum  i(Jolis  offc- 


esse  (ot)  oralionis.  »  llem  Marcus  irteni  testimo- 
nium  iisdem  vc)'bis  prolulit  in  Evangelio  suo  (cap. 
XI ) ;  Ci  clian)  proliibcbat  ne  quisquam  fcrret  vas 
per  tcmpluin.  Item  Lucas  bis  verbis  teslatur  in 
Evangelio  suo.  Iiom  Joannes  in  EvangcHo  suo 
scripsil,  dicons  :  <  Et  Jesus  invonit  iu  lemplo 
vcndcntes  bovcsei  oves,  et  columbas,  ctc. »  {Joan. 
II.) 

Invcnilur  in  Evangcliis  quod  Cbristus  raultolics 
venit  in  temphim,  ibique  docebat  populum  ;  et  in 
eo  inulla  sigiia  ct  miracula  in  curationibus  inli)-rno- 
rum  facicl)ai,  ul  Maitbsciis  evangelista  narrat :  «  Et 
acccsscrunt  ad  Jesum  cxci  et  claudi,  et  sanavit  eos 
(Maiih.  xxi). »  llabemus  ct  in  Evangeliis,  dum  Je- 


rentos,  et  ad  baec  persolven.la  assiduc  erant  convc- 
nioijles  :  inicrunt  oposl<)li  coiisiliuin  a  bpirilu  saa- 
cto,  ul  a  (anto  orrore  cl  malciicio  facilius  posscnl 
evellcre,  ei  a  diabolitis  vinculis  cos  cruure,  ut  iii 
npniine  Palris,  (t  Fiiii,  ct  Spirilus  saiicli  ilonius 
inaijii  faclas  ajdificare  jubeient  :  ct  ad  instar  tnnpli 
cas  afidificare  osleinlerent,  i)»  qnibns  fidclis  popiilus 
ad  b:\plizaiu1uin,  ct  adoranduin,  cl  sacrilicaaiiiini, 
9(1  verbtim  Dei  audieiiduin,  et  ad  omnia  Cliribtiani- 
talis  sacrameiita  pcrcipiciiduin,  li  lcliler  ac  de^ole 
convonirent.  Et  in  eas  doinos,  qu;ts  propler  con- 
grrgatioiicm  populi  in  eis  eciletias  vocaiBus,  apo> 
stoli  ministros,  videlicet  cpiscopos,  presbyieios, 
diaconos  ad  Cbristi  mystcrium  |)erliciinJnm  con- 


sus  pr.cdicando  pcranibuias.setciviiates  Isracliticas,  D  stiluerunt,  sicut  in  Actibus  aposioloruni   ii't:ilur : 


inlrabat  polius  synagogas  Judajorum,  ibique  docens 
populum  (ic  rcgiio  Dei ,  et  in  eis  mulia  sigiia  et 
niiiabilia  per:\gcbat,  ul  dicitur  in  Mattbieo  :  <  Et 
circiiibat  Jesus  civiotcs  omnes  ct  caslelia,  docer.s 
iii  synagogis  eorum,  ct  piacdicans  Evangelium,  el 
ciirans  oinnem  languorem  et  omnem  inllrmila- 
tcm  (Mauli.  IX ).  »  licnr  in  Evangeiio  Matthaei 
ipscmcl  lcstatur  diccns  vobis  :  <  0'«>tidic  apud  vos 
scdcbam  docons  in  tempio  (MaUli.  •kvvi).  »  lisij_pn"! 
vcrbis  lcslatur  Joannes  tti  Evangolio  suo  :  «  Ep,o 
soniper  dooni  in  syn-igog.T  ct  in  tfuipio,  quo  omnos 
JudiCi  convoiiiunt;  ct  iii  occuito  iucutus  sum  uiliil 
(/oan.  xviii).  » 
Si  onjicilis  iioliis  quod  sacpiws  pr.i?dicabai  in  aliis 


<  Et  cum  constituissenl  pcr  siiigulas  ecciesias  pns- 
byleros,  et  orassent  cuui  jejunaniibus,  conimonda- 
verunt  eos   Domino  ,   in   qnein  crojideriinl  (.icl. 

KXIIt)>  « 

Ex  boc  babemus  quod  ab  apostoiis  prcsbytcri 
primitus  in  Ecclesia  Dei  fucrunt  ordinali.  Diaconos 
liabeinus  in  Epistola  ad  Corintbios ;  quos  Aposto- 
his  reiJatguens,  doinum,  in  qua  erant  (idoles  con- 
gregati,  vocavit  coclesiam,  diccns  :  <  Nuiiquid  non 
babelis  donios  ad  manducandum  et  bibendum  ?  anl 
ecclcsiaft)  Dx\  conlcmnilis,  ot  confnndilis  oos,  qui 
iion  babcnt?  Cuid  dicam  vobis '  lauJo  vos'  iii  Iioc 
non  laudo  (/  ( o*-.  xt).  » 

itcui  ail  Pau  i  s  in  Epislola  ad  Co;  intbios  :  •  Mu- 


,240  (:ONTR\  \VALnF.NSi:S.  i?50 

licres  in  ecclcsiis  laceaul.  Noii  ciiim  p.Tmittilur  eis  A  aliario  Hrsprviiiiil,  ciim  allario  participcnt  (/  Cor. 
lo:iiii;sed,  suUlilas  csse,  sicul  lov  diiit.   Si  quiil 


aiitera  volunl  disceic,  domi  \iros  .«uos  iiitciioiienl. 
Tul-pe  csl  cnim   inulien   loqui  in  ccclesia  [I  Cor. 

xiv;.  » 

In  lioc  et  mullis  aliis  dat  Apostolus  inlelligeic 
quod  onuiis  donius  uli  lidolcs  coiigicijali  sunl,  aJ 
pariicipartdum  Clirisii  sacrameuia  c;)i>sliiula,  ec- 
clesia  iion^iiielur. 

Ilcm  Joanncs  in  Epislob  iiUinn  diccns  commi  ■ 
naUdo  Dioliepbi,  scripsil  :  c  l^(  picr  lioc  si  vcnero. 


ix).  I   Ilciu  Pauliis,  ut  scriptii:n  csl  in  .\ctibus  apo 
stolurum,  «  oblulil  iii  lcmplo  pro  sc,  cl  pro  ca;tLris 
qui  cum  co  eranl  piiri(ica;i,  liostias  ad  allare  (Act* 
\m)  ,  »   nolcns  dcspiteie,  vcl  ad   niliiliim  depulari? 
aitstria,  sc<I  excmplificavit. 

Ilein  in  .^pcicalypsi  (cap.  viii)  Joaiines  tosliflcalur 
sc  vidisse  altarc  iii  cclo,  in  quo  inccnsa  multa,  qux 
s«nit  ovationos  sanclonim,  ab  aiigclo  oOLTcbantur. 
Unde  n.  Joaiincs,  q«ia  in  ccclo  coram  Deo  allare 
auroum  vidit  ,   in  lcna,  in  ccclcsiis^manu    facli» 


comnionobo  cjus  opera,  qnae  facit,  vcrbis  malignis.  allaie  inaiin  faclum  mundum  ct  purilicalum  aJili* 
garricns  in  nos  :  cl  quasi  nou  oi  iiln  suniciaiit,  ne-      cari  votiiil. 

qiio  ipsc  susclpil  (rairos,    cl  eos,  (lui    buscipiuiit,  Contra  istos  supra  diclos  crrorcs  qaasi  maiimani 

pioliibet,  dc  ecclesia  cjicit.  >  llom  PaaUis  bd  Ti-  iiubeio  (cslium  Voleris  Teslamenti,  scilicct  Jegis, 
inollteum  :  «  Si  aulom  lardavero,  ut  scias,  quo-  ^  proplictarum  ci  Psalmorum,  pojsumus  iaduceie. 
nindo  oporical  te  conversari  in  domo  Domini,  quac      Scd,  qiioniam  ipsi  bairetici  rcsponderc  (nec  ralio- 


cstecclcsia  Dei  vivi,  olc.  (/  Tim.  ni).  » 

In  liis  leslimoiiiis  aposlolorum  supra  scriptis,  et 
in  aliis  mullis  iii  lioc  Iractalii  inscriplis,  planc 
oslcndiiur  quud  domus  Dei,  el  do.mis  orationis,  ec- 
clcsia  maniifacta  diciinr  cl  intelligilur.  in  qua  Chri- 
Sti  sacranicnia  a  miiiislris  ordinaiis  ad  salulcm  fi- 
delium  Cbrislianorum  perficiunlur. 

c.\pi:t  IX 

Dc  aliaribns 
S  d   quoniam  omnos   lijcrelici  ccclesiam    manu 
faclani,  cl  altaria  quae  in  cis  siint,   et  sacnincnta 
qa.c  in  eis  a  minisiris  Dci    fiunt,   ct  omnia  oriia- 


neni  rcdJore  ad  objecla  sibi  lC3limonia  Vctciis  Tc- 

s(amenti   lcgis   cl   prophotarum)    noiunt,  videlicct 

quia  ignorani,  scd  statim  convicti  cssent,  proptena 

in  his  laborarc  noluimus,  nisi  tanlum  in  hi.s  lesii- 

inoniis  isu;c  de  libris  Novi  Testainenti  docerpainms  ; 

qiiiLus  nolle  rcspondere,  nullam  raiioncin  reddcre 

possunl,  nuac  injuslani  occasionem  liabcfit. 

C.\PIT  X. 

De  cantu  ecclesiastico^ 

Iicin  lu-crelici  improbani  ecclcsix'  caiiluin  c(  lau- 

des,  qiias  clorici  <ie  Novo  ei  Vcleri  Tcslainento  rcd- 

dunl  Deo  Crcatori  suo.  Coiilra  liuiic  errorcni  pro- 


Ilem  dc  co.Icin  Pa:iius  ad  Coloas.  tlicens  :  i  Vcr- 
buiii  Ciirisli  lial>itct  iu  vobis  abinHlaiitcr  in  omni 
sapiciiiia,  doccntos  et  conimuncnics  vu.^^mclipsos 
ps:ilinis    el    hyiniiis,    ct   canlicis   spiriiualibus  iii 


mcnla  ecclcsiaslica  ad  nibilum  tiopulant,  cl  ad  sa-  q  fcrimus  lcslimoniuin  Pauli  dicenlis  in  Epislola  ad 
lurein  aniiii.nTum  nihil  ^iroficeic  dicunl,  et  despi-  Eplicsios  :  i  Imploainiui  Spirilu  saiiclo,  loqwon- 
ciuiil,  ad  Imiic  lanlnm  errorom  cl  tani  uofarium  lcs  vobismolipsis  in  psaliiiis  ct  bynini»,  cl  canlicis 
deslruciidum  toslimoiiia  brcvilor  profercnuis.  Et  spirilnalibus,canlai;lc5  iii  cordibiis  vcslris  Domiuo; 
piiimini  doallari,  sinc  quo  ccclcsialnanu  facia  esse  gr.ilias  ar,enlcs  soinper  pro  omnibiis,  in  noii.iiio 
non  debct,  nec  d.ci  [bcncdici  /'or/e]  dcLet;  in  qui-  Doinini  noslri  Jcsu  Chriili,  Dco  cl  Pairi  {Eplu^s. 
bus  niuncra,  oblalioiies  ct  liosiix- pro  pcroaii»  offe-  \).  » 
rur.tur.  iiabiMiins  iii  Evangclio  seciindum  MTmlucum 
quod  ipsa  Veriias  offereiileni  docel,  [oi]  qua!ilor 
offcrrc  doboal,  inslruil,  diccns  :  t  Si  ( Ooi-s  iniiniis 
tuuiii  ad  ahare,  et  ibi  rccordalus  fuoris,  quia  fra- 
tcr  luus  liabct  aliquid  ailvcrsuiii  le,  i'clin(|uc  ibi  gratia  canlanlcs  iii  cordibus  vestiis  Doniino  (Co- 
uiuiius  luum  aiitc  allare,  cl  vadc  prius  rcconciliari      loss.  ni).  > 

frairi  luo;  ct  lunc  vcnicns,   offcres   inuiiiis    liiuni  Ilciii  Joanncs  in  Apocalypsi   Aidit  xxiv  seniores, 

{.Valth.  xvi).  >  Ilac  iniiuil  ipsc  Clirisliis,  ut  njelos  [qui]  •  cccidcrunt  co:am  Agno,  habenlcs  singuli 
habcant  iii  ccclosiis  altaria  in  qiiibus  muiicia  offc-  D  pliialas  aurcas,  plcnas  odoramentorum,  «lua;  suiii 
rant.  orationcs  saacturuin  :  et  cantabaiit  c^iiiticum  iiovuni 

Ilcm  in  Gvaiigelio  sccunduin  Lucam  :  ipso  Chri-      diccntcs  :  Dignus  es,   Dumine,  acciperc  tibruin,  cl 
ftlus  voluit  ufforri  a  parcnlibus  suis  in  lemplo,  sc-      apcrirc  signacula  ajtif',   quuniain  oocisiis  cs,  cl  ro- 
cunduni  lcgcm  Doiiiini,  ct  oflorri  pro  sc  hostias  ad      dcniisti  nos  Dco  in  sanguinc  (iio  (Apoc.  v).  ) 
altaic  quod  crat  iii  lemplo,  «-ilicel  <  par  turturum,  Ucin    in  coJcm    Joanncs   dicons  :  i  tt   vuc  n», 

quam  audivi,  sicut  citliaia-doruin  cithanzantiuiu 
in  cilharis  suis,  ct  cautabant  quasi  caiilicuki  tu>- 
vuni,  ante  .sedoin  Doi  (Ayoc.  xiv).  »  Ei  iu  alio  loco  : 
<  llabent(^s  citharas  Dci  ,  ct  canlantcs  canlicuin 
Moysi  scrvi  Doi,  i  clc.  (Apoc.  xv.)  Itom  Joannos  in 
codcm  :  «  Audivi  voceiii  Piagoani  furharmii  mulla- 
runi   iii  coelo  d^ccnliun.,  Alloluia :  laus  cl  gloria  cl 


aul  diio!»  pullos  coliimbarum   (Luc.   ii).  »  Ex  hoc 

datur  intelligi  (juia   sicut  Ch:  isius  offcrri  voluit  al- 

tari  ct  pro  sc  ht>sliam  d&ri,  ul   oinnes  ftdeles   qci 

sunt  in  parlibas  niuiidi,  univcrsini  altaria  habeant, 

in  quibus  pro  suis  pfccatis  Dco  muncnl  cl  obblio- 

nt^  offeraiit.  Itcm  Paulus  de  eodeni  in  Epistola  ad 

Cohtiihios,  discipulos  suos  inslruens    ui  habeant 

aUaria,  et  in  bis  Deo  scrviant;  ct  dc  allario  doiiis      virtus  Dco  nosiro  esl;   qu.a   vcra  cl  jusla  jndicia 

Uco  servienlcs  Qaot  parlicipes,  il.^  scripsit :  «  Qui      ejus  sunl  (Apoc.  xii).  » 


HS1  i;U.Mi;\GAriHS  jof;^ 

rAm  \I.  A  s<<J,   \i:tc.  paiiis  puriis  c,-,f,  c(  di<  ilur  ;  ifa  paiiis, 

De  sttcramento  corpcvis  el  iuiiijiiinir,  Clnisii.  riucrn  |»osl   cfriiiam    Josns  ChriMus   nmiibus    suis 


P()SU|tiani  dc  doiiio  Itoiiiiiii,  qnar;  csl  i;<-(;lcsi.n, 
aliqua  el  non  oniiiia,  qiia"  iioliis  ocnuTMnl,  pcr- 
sl  iiixinnis  tcstinionin,  de  saciaiiifiUo  coiporis  et 
san^uin  sCiiiisli.qiioil  omiiiliiis  sacininciilisost  dig- 
nius,  •iquocl  ciijiis  consecralio  iii  donioD(Miiiiii,quac 
esiEccIesia  Dei  vivi,  Paulo  allcslanlc  (/  Jjm.inj.cc- 
lcbraliir,  coiilra  lixrelicani  praviluleni  liiviiiam  au- 
ctoriialcm  in  mcdiuni  prorerainus. 

Cliris».us  vidcns  sibi  immincre  morlem,  volens 
commendare  nobis  sacr.^^incnliiin  corpoi  is  ct  san- 
giiinis,  accipicns  pancin  ct  gialias  agcns,  beiiedixit 
el  fregiJ,  dcdil(|uc  discipulis  suis;  ci  c.iliceiu  si- 
inililcr.  Unde  Mallliaius  evangrilista  :  <  Cosiianti- 
lius  auteni  cis,  acccpit  jcsiis  panoni,  ol  Lcnedixil 
ac  ficgil,  el  dedit  <liscipulis  suis,  ci  ail  :  Accipite, 
clconicdile;  lioc  csl  coipiis  nieuni,  Et  accipiens 
caliccm,  gralias  eg  t,  ct  deJil  illis,  dicciis :  Uibilc 
ex  lioc  omncs.  Hic  csl  cnim  san<;uis  incus  iiovi 
loslamenli,  qui  pio  niullis  effundclur  in  rcmissio- 
nem  pcccaloruin  (Malih.  xxvi).  i 

llem  dc  eoJem  Maicns  :  <  lil  rnaiHluc^nflhus  illis, 
acccpit  Jesus  pancin,  ct  bcncdiccns,  IVogif,  ct  dc- 
dit  eis,  cl  ait  :  Sumitc,  lioc  cst  corpus  nicum. 
Et  acccpto  calicc,  gralias  agens,  dedil  cis;  et  bibc- 
ruiil  cx  illo  oinncs.  Et  ail  iliis  :  Hic  est  sangnis 
ineiis,  novi  leslameiiti,  qni  pro  niullis  cffundctur 
il/«rc.  xiv}.  »  llens  Lncas  :  i  El  acceplo  paiic,  gra- 


U 


accopit,  poslquam  liiiiic  bcnclixi»  cl  frogil,  corpus 
Clirisli,  iioii  paiiis  intclli-^ilur  cssc,  ot  crcdilur  . 
qucm  Clnislus  S:il\alor  n'istcr  ct  Rcdeniplor  in 
coena  suis  discipiilis  dcdil,  diicns  :  «  Actipitc,  oi 
comedite;  lioc  esl  corpiis  mcuin.  j  Eadem  raiione, 
cl  de  calicc,  poslqu.ini  gralias  ag<riis  dcdil  suis  di- 
scipulis,  ct  dixit  eis  r  «  Hibilccx  liocomncs;  bic 
cst  sanguis  meus  novi  lot.imcnii,  qui  pro  rnul- 
tis  cffunJclur  in  rcniissioncm  pccciloruiii.  >  Ei  ad- 
didil  :  <  Quoiiescunque  fccciitis,  hoc  fatitein  nicam 
commcmoralioticin.  i 

Uxc  verba,  qii;c  a  Cliristo  in  cceiia  supcr  islud 
hacramcnlum  proiala  fucrunt,  maximc,  qiiasi  iil  ■ 
liinum  lestanionlum,  noiari  (!ebcnl.  Scd,  cumduii, 
«  quoiicscunqiic  feccrilis,  lioo  facift;  iii  meain  coin- 
mcmoialioiicm,  i  in  liisvcibis  lndicatur  q'jod  Cliri- 
slus  isltid  tanlum,  el  tain  sanclissirnum  sacranicn- 
liMTi,  noluit,  ut  ibi  lincm  iiaiicrct,  s^d  apoitidis 
suis,  sicut  cohffiredihus,  ct  conim  successoribus 
hoc  sacramcnlum,  post  siiam  pr.ssioncm  cl  re- 
surrectionein  cl  asccnsioncm  S!;ani  in  scmpilLr- 
num  facerc  pr;cccpit  in  mciiioriani  sux' passionis  el 
in  spe  salutis  2elcni,'e. 

Cum  Dominas  Jesus  discipulos  snos  congrcj?as- 
sci,  carnem  suam  in  spccic  panis,  ei  sanfjuiiiem 
suiim  in  spccle  vini  so  dalurum,  iilis  promisil,  ut 
in   Evangciio    B.   Joannis    continciiir   [Joan.   vi), 


tias   cgit,  cl   ficgit,  ct  dedil  cis,  dicens  :  Hoc  cst  q  ct   dicil   :    <   Panis,    quem  ogo  d-ibo  vol  is,  caro 


eorpus  nieuin,  qiiod  pro  voliis  tradetur;  hoc  facite 
in  mcain  conimcmorulioncm.  Sinrilitcr  ct  calicem, 
pcslqiiain  coeaavit  dicens  :  Hic  cst  enim  calix  iio- 
\um  teslanieiil!  m  in  sanguine  meo,  qui  pio  vo- 
iiis  offnndclur  {Lnc.  xxii).  t  Evangclisl*  namquc 
asscrunl  (;uod  Dominus  accepil  paoem,  el  dedit 
discipulis  suis,  diccns  :  <  Hoc  csl  corpus  meum.  j 

Koia  singulu  :  <  Acccpii  paiicin,  bcncdixit,  ct 
frcgit,  ct  dedii.  i  Non  habetur  in  Evangelio  quod 
Doniinus  accepctit  corpiis  suuin,  quod  bencdixe- 
nt  quod  fiegil,  quod  dedil  discipuiis  suis,  sed  le- 
sl;iiiiur  cvangdislaj  quod  acceperit  pancm,  etbe- 
ncdieens  fregeiit,  ct  iJcde;  ii  cis,  dicens  :  <  Hoc  est 
corpus  ineiim  ;  hic  cst  cal.x  mcus  siovi  testanienli 
in  sanguinc  inco,  qui  pro  vobis  futidctar.  s 

Sed  liaM-elici  dicuni.  4110,!  iUu'.!,  /-oc,  dcn^onstra- 
tivum  pronnmen,  iion  rcierUir  ad  panein,  q-jein 
in  .^ianibus  tcnebal,  el  ciii  bcnedicebat,  et  qucm 
fi;i..gcbal;,  et  suis  discipulis  distiibuelsaL;  sed  re- 
fvrlur  ad  corpus  :iuiim,  qiioJ  5ia;c  omnia  per!i- 
cicbat.  Unde  eorum  crror  lam  ncquissimus  origi- 
wm  Jiabuii,  ignoraiii.cs  vim  ^ironominis.  Hoc, 
lion  polesl  relalivc  referri,  «isl  his  [iiisi  ad  ca] 
de  quibus  facla  mcntio.  Sed  iii  iradiiionc  .'lujus 
sacrameiiti  de  corporc  suo  meniio  nulla  tunc  fa- 
cla  fucral  :  crgo  faisissiinum  cst  quod  autumaiit. 
SeJ,  sicul  farina,  ct  aqua,  cl  fiai.  cuai  hacc  iria 
<;oiiuni.>la  fucrint  ct  dccocta  amplias  noii  sunl  fa- 
rina,    neque  aqiia,  ncque  sal,  qiia;   anle  fucrani; 


mea  est  pro  mundi  vila.  i  Jud«i  aulem  hacc  audicn- 
tes,  inter  se  liligabant,  dicentcs :  «  Quomodo  po- 
lest  nohis  dare  carnem  suam  ad  manducandum?  i 
Pioplcr  huju.smodi  liligalionera,  ei  quia  iiitcUcxit 
eos  spirilualsm  inici!ec;ura  non  haberc,  sub  c  ria 
asse:iione  dixit  cis  :  <  Amen.  amea  dico  vobis,  nibi 
nianducaverilis  carncm  Filii  hominis,  el  bibcnlis 
ejus  sanguincm,  non  habebitis  vilam  in  vobis.  > 
Et  :  <  Qui  manducat  meam  carnem,  ct  Lii;il  mcum 
sanguinem,  habctvilam  aelcinam,  el  cgo  sii.sciiabo 
eum  in  novissiino  die.  1 

In  his  verbis  nolandum  est  quoJ  m  ino  poicst 
habere  vilara  xlernam,  nisi  manducavei  ii  caniem 
ipsius,  et  biberil  ejus  sanguinem,  sccuiidinn  iioc 
D  quod  ipse  dixit.  Sed  ipse  Christus  Doiuil  distipu- 
los  suos  fallere,  nec  suum  proniissuni  exinaiiiri. 
Carnem  vcro  sna!!»  ei  sanguinem  suum  in  .».pccie 
pauis  et  vini  in  ullima.  tosna ,  ril  njaniincaici.l 
s:;>e  oris  abhorrilione,  suis  discipiiiis  dcdil.  Sed 
quiocusique  verba  Chrjslus  dixit,  certissima  ei  ve- 
rissima  sunt  ncque  in  aliquo  falUtnt.  Mulla  enim 
dixi.  qn-x  vcra  sunt;  qu;e,  ci  niius  dixisset,  ncc 
veia  csse  viiicrcnUir,  iiec  cred'.'iciUur. 

Ille  enim  dixit :  <  Ego  sum  ostium;  per  me  si 
quis  inlroicrit,  saivabiuir  (Jomi.  »).  Ego  sum  pa- 
stor  bonus  (Joan.  vi).  Ego  nm  panis  vivus  ;  ego 
sum  viti.':,  ct  vos  palmites  {Join  iv}.  Ego  soin 
via,  vorilas  el  \ila  (io<'iN.  xiv).  j  Taiila  enini  csl 
vis  vcrbJ  Dei  alqiic    virliis,  vit  omula,  quTCunquO 


<i53 


tUMRA  WALDENSES. 


1-254 


disit  (facta  sinl),  quoil  milluui  iii)<;uam  fallit,  nec  A  et  aclibus  volcns,  niliil  ulilo  ad  i-oninj  salulcn» 
pr«elcril,  sicut  disil  Pbalmisia  :  «  Dixii,  el  fjcta 
sHiU;  manil-ivil,  el  creala  sunt  (Pial.  cxltim).  > 
tl  Iioc  iiolamluin  qnoJ  evaHgclisia  noii  posnil 
praclcriium,  sed  praesens  ;  quamvis  pasl  passio- 
nem  scriberel,  intolligens  ct  credens  hoc  quemad- 


cis  suliiraliens,  ut  suis  scmpcr  subsoqiionlibus  in 
nicinoria  lialeeiur;  in  Epistola  direcla  ad  Corin- 
ihiosscripsil  dicens  :  «  K:;o  eiiiin  accej;i  a  Doniino, 
quod  et  iradidi  vobis ;  qiioiiiam  Doniinus  nnster 
Jjsus  Chrislus,  in  qua  i.oilc  tiadcbjlitr,  acccpit 
raoduni  Cliristus  dixit,  se  essc,  tt  cst,  et  scmper  panem,  gratias  agens  frogit  et  dixit  :  Aicipilc  et 
eril  {Apoc.  i)  ;  ita  sua  verba,  qus  Chrisius  in  manducaic ;  lioc  cst  corpus  meuni,  quo.l  p  o  vobis 
coena  protulit,  coram  suis  discipulis,  ct  eos  do-  Iradotur,  iioc  facite  in  nieam  coiiiinemoraiionem 
cuit,  eamdem  vim  in  se  retincnt,  quam  liabucrunt  (/  Cor.  xi).  >  El  hoc  nolaiidum  cst,  qnoJ  Clir.slus 
in  aposlolis  in  sacramonto  panis  cl  vini,  scilicet  jussil  discipulos  lioc  sacraniciituin  iii  sui  mcmo- 
corporis  et  sangiiinis  Domiiii ;  ct  camdeni  \im,  cl  riam  rac''ie;cl  ul  illi  s.iiis  «'.iscipi.rs  iradcrciif, 
virliilem,  et  clTicaciam  in  Dci  minisliis  rctincbunt  biciil  ipsi  ab  co  accipiolanl  ,  ut  nK-nioria  ip- 
usque  in  finem  sseculi.  sius.   et    sux    passionis    por    iioc     sncianientum 

Postquam  Dominus  nostcr    Josus  Christiis,  pro      senipilerna  iii  sxculum  saxuli  in  ndclibus  faabc- 
Judaorum  litigio  quoJ  fiehal  de  carne  sua,  audi-      rclur.  {ibid.) 


vit,  el  dixit  eis  :  Nisi  niaiiJucavcrilis  carium  Filii 
hominis  et  biberitis  ojus  sanguinom,  non  babt-biiis 
vitarn  et  xtornam  resurreclionem,  ut  proinissio 
iDanJucationis  ejus  sacramcnti  non  videatur  iilis 
esse  difScilis  clinulilis,  sed  cerla  et  uiili£sitna;  ei, 
in  prxsenti  lempare  susceptibilis  in  specic  panis 
et  vini,  quam  eis  in  coena  dedit,  cl  corpus  suum 
distribuenJum ,  asseruit,  addit  :  i  Caro  onim 
mea  vcre  est  cibus  :  et  sanguis  meus  vere  esl 
polus  {Joan.  \i).  > 

Sed  sunt  quidam  bxretici  qui  crodunt,  aucliciido 
vcrbum  Dei,  se  manducare  carncm  Filii  bomiiiis, 


Uem  :  <  Similitcr  ot  caliccm,  postquam  cocna- 
vit,  dicens  :  Mic  calix  novi  tcstaineiili  ost  in  mco 
sanguine,  hoc  facito,  quolicscunquc  bibcritis,  in 
meam  comincmor2lionem,  qiioliescuiK|ue  eniin 
manducabilis  panem  liunc,  cl  calicem  bibeiis, 
niorlum  Domiiii  aitnunllai)itis,  donec  vcniat.  Ita- 
qsiequicuiique  niaiiJucav:ril  pa:;em  buiic,  ct  biberit 
calicem  Domini  iii(!i;.;nc,  rcus  cril  corporis  cl  san- 
guiiiis  Domini  (ibid.).  >  Sed  si,  ut  bairciici  dicunt» 
panis  ct  viiium  cunsccriliim  nullam  l.abciit  digui- 
taicni,  qiiarc  Aposlolus  poiieicl  indigiic  accipieii- 
lcm  paiieni  consecralum  corporis  elsanguinis  Do- 


et  cjus  sanguiiiem  bibcrc  quasi  Cbristus   nesciret      mini   esse  reum?  Quia,  si  quis  pancm  siiiiplicem 
diccre,  qui  omiiia  scit :  «  Verbuin  ineum  vcrc  esl  ,  coinoiJaf,  reus  esse  co.'-poris  el  saiiguinis   Doniini 

noii  dicitur,  non  creditur.  El  idco  Apostulus  (nio- 


ribus  ,  (l  sanguis  mcus  vere  est  potus,  >  aliud 
vcrbura  pro  alio  ponens. 

Sed,  cum  hoc  dix!t :  <  Caro  mea  vere  est  cibus, 
ct  sanguis  meus  vere  est  polus,  »  noii  disil,  caio 
mca  vere  est  auditus,  vol  intelleoius;  scd,  opc- 
raiite  spiriluali  gratia,  caro  inea  vere  est  cibus,  ol 
saiiguis  1I1CU3  vere  csl  polus. 

Et  boc  proprie  (3)  Chrislus  dixil,  cl  ccrtissi- 
mum  cst,  de  sacramenlo  panis  et  viiii,  quod  in 
coeiia  eistribuit;  et  quotidie  a  minislris  Dei  or- 
iinatis  bcc  sacramcntum  super  altaie  in  Ecclc- 
sis  Dci  conseciatur  cuin  ipsius  vcrborum  Cdmiiic- 
Tiioralione.  Scd,  quia  inde  niaiutucalionis  hujus 
sitciainenli  utililatein    bene    percipicntibub  ostcn- 


nct),  aiiiequam  quislibet,  boc  sacraniciitum  vido- 
licot  panis  el  vini  percipere'  volucril  :  <  Probot 
seinelipsum,  »  id  est,  purgel  seipsu.ii  a  poocatis 
suis;  <  ct  sic,  de  panc  illo  edat ,  ct  de  caiice  bi- 
bat  (ibid.).  » 

Ilem,  ipse  Aposlo!us  rcddit  causam,  quare  por- 
cipiciis  purgaius  a  peccatis  esso  dcbei,  ciim  Jic  t : 
<  Qui  cniin  inanducal  et  bibit  iiiJignc,  judicium 
sibi  inanJurat  ei  bibil,  non  dijudicans  corpiis  Do- 
miiii  (ibid.).  > 

Item  Apostolus  approbans  ci  allirinans  hoc  sa- 
tramcntum  panis  et  viiii  «sse  torpMs  Domini,  quo.l 
Coriothiis  ostciidcrat  verbc   ci  fucto,    in   Episioia 


deie   voluit,    addidit  :  <  Qui  inauJuc:.t  nieamcar-  D  cis  iransmissa  scripsil,  Jicciis  :  «  Calix  benodiclio- 


Dcm,  et  bibit  meum  sanguinem,  iii  me  manel,  ol 
pgo  in  ilIo(Joan.  vi).  »  Et  :  <  Qui  manJucat  mo, 
et  ipse  vivct  proplcr  me.  (idid)  > 

F.t  b^f^c  rsl  virtus  Iiujus  sacrsmenli,  et  ulilil^s 
boiie  percipiendi,  ijuod  conscqiiitur,  fidelera  sci- 
licet  cum  in  Deo  maiicro,  el  Douni  in  eo.  El  hic 
taUs  affert  fructum  muUiini,  ul  Joanncs  lesi.ilur; 
«  Quia,  &ine  me,  >  ut  dicit  ipsa  Verila:i,<  nihil  po- 
ttrslis  faccre  {Joan.  xv).  > 

Beatus  vero  Paulus  bujus  lanli  et  tam  certis- 
simi  sacramenti  vim  ct  ulililaleiii  audiens  ot  co- 
gnoscens  etcrcdcns,  suos  discipulosiiibtrueic  vorbis 


nis,  cu'  bensJicimus,  noiinc  communicalio  sangiii- 
nis  Christi  csl  ?  Ei  paiiis,  qiiem  fiangiiiiu.-:,  noime 
pailicipalJo  corporis  Domini  tail  (I  Cor.  x.)  > 
Non  esl  in  mcrilo  coiisccraiilis,  sed  iii  viitute  et 
vcritate  Spiritus  saiioli  ;  <  Quoiiiam  unus  paiiis, 
unum  corpus  iniiili  sunius,  omncs,  qui  de  uno  pane 
parlicipanuis  (ihid.).  > 

!n  lioc  capitc  niaiiifeslat  aposlolus  Pauhis  (\\in\ 
ipsenift  hoc  sacramciitum,  quod  a  Domino  accc- 
pcrat,  faciebat.  Siniiliter  ei  cssleri  aposioli.  licin, 
Paulus  aposiolus  iii  c.-;dem  ;  <  ConvenicKtibus  voliis 
in  ucium,  jain  non  esl  Do  rinicam  cobnai»  maiidu- 


(o)   Proprie,    quia  vcre ,   realitcr  cl   SubstaiiuaiittT  corpus    Domini  comodiiiios     ct    sangHincm  cjus 
bibiinus. 


lr.5 


KnMf:N0.MUl]3 


i:5G 


carc  :  uniisrniisquc    oniiu   suam  cu;ii:mu  |n\Tsui»il  A  ( V«/'/-.  iv).  Vidc  iii.ignuiii  oi  liiNinimi  )ii«.!;uib  ka- 

crjiiiciiliihi.  Totu  (iiiiii  Triiiit.-ts  iu  baptiMiuU: 
ClMibli  ojiciala  csl,  cl  i'ij,'ii;iia  iiiicrc»sc.  ralcr  au- 
(lilur,  Filius  bapti/.atur,  Spiiitiii  saiicliis  aiiparel 
iii  spocic  (oliiiiibx.  Filio  Dci  b;ij)lizalo,  ca-li  a|K;rli 
f>uii(.  Kt  quoiiiain  laiilx  Jigiiilalis  csl  iiisliluiio  cl 
sacraiiiciitiiiii  Ijaplisiiiaiis ,  iilco  Doiiiinus  ail  iii 
tvaiifjclio  Nicoilciiio  :  i  Aiiicii,  auicri  dlco  lilii, 
liisi  (|uis  iialus  fuciil  (!ciiuo,  tioii  polesl  vidcrc  ic- 
{,'n:iMi  bci  (Jonu.  iii).  »  Ilciii  :  «  Aiiicii,  amcii  dico 
libi,  nisi  (|ui«,  rciiatus  fiicril  cx  .'i(|ua  ci  .Spiiiiu 
sancio,  iioii  polcsl  viiJcrc  rcgnuiii  lJ.;i.  Qiiod  nalum 
csi  cx  cai iic,  caro  csl,  cl  (juod  nnluiii  csl  ox  spiii- 
lu,  spiriius  csl  (ibid.).  » 

Aiidi,  liaMclic»;  :  Duas  opoHct  \os  lialicrc iialivi- 
B  lalcs,  carnalcin  scilitcl  ct  spiritualciu  :  ct  l(,>slanlc 
tliviiio  cioiiuio,  (lui  carct  iiativilalc  spiiiluali,  iion 
polcsi  vidcrc  rcgiiuiii  Dci,  iicc  intraic  iii  illiul;  sed 
spiriliialis  iialivilas  iion  polcsl  liabcii,  iiisi  cariia- 
lis  liabc.uur.  QuonioJo  crgo  lu  dicis  iiialani  cssc 
canialciii  nativilalciii,  iJ  (|iiaiii  sc<|uilur  sjiirilualis 
iialiviias,  qiiac  conrcrl  vidcrc  rcgnuni  Dci,  ct  iii- 
liarc  iii  illud,  cum  spirilualis  siiic  cariiali  liabcri 
iion  possit?  Nuii([uain  cnini  potcsl  rcnasci ,  qui 
iioiiduiii  csl  naius.  Oporlct  ila(iuc  prius  nasci,  cl 
pOolca  icnasci. 

Ilabcnuis  ia  Evaiigcliis  (|uod  Uaplisia  Joanncs 
Spiiiiu  sanclo  afllatiis  in  dcseituiii  abiil,  ci  pcciii- 
lcnliaui  cl  baptisiiiuni   aijux,    sibi  advcnicnlibus 


ad  mandiicaiiduin.  Fl  :  .\liu:>  (|iiidriii  csiii  it,  ali:is 
autcm  cbriiis  c.<l  (/  Cor.  \i).  »  Scd  coiivciiirc  iii 
ununr.,  ct  sua  cibaria  propria  coiucdcrc,  ct  iiiliil 
aliis  largiri,  scd  iiicbriari,  lixc  lacla  iioii  sunt  Do- 
luiiiicaiii  cuiiiaiii  iiiaiidiic.trc.  Ajioslolus  icjirclicii» 
dcudo  Corinlliios  iiitcrio;jaiis  ,  dicil  :  «  ISuiiquid 
doiiius  iioii  habctis  ad  niaiiducaiidutii  ct  bilicii- 
diini,  t  scilicct  cibaria  siinplicia  ?  <  Aul  Lccicsiam 
Dci  coiitciunitis,  ct  coiifuiidilis  cos,  (jui  iion  lia- 
ben»'  » (Ibid.)  Laudo  vos  iu  hoc  quod  siiiiul  con- 
vciiilis  in  uiiiini  in  iiomiiic  Doinini  iiostri  Jcsi» 
Clirisli ;  nou  laudo  vos  in  lioc,  quia  conicditis  vc- 
slra  propria  cibaria,  el  confunditis  cos  qui  iion 
liahcnt,  scd  csuiiunt,  noa  habentcs  quoJ  inandu- 
cent. 

liide  lioc  apparct  et  rnanifcsvuin  csi  quod  di- 
scijiuli  aposlolorum,  cos  iinilantes,  hujus  sacraincii- 
ti  tractationcm  per  unlvcrsum  niuudum  mcmoritcr 
porcgeruitt. 

Et  uos  dicimus,  ct  credimus,  et  omiiis  Roiiiana 
Ecclcsia  ».  i)eato  rciro  cl  Paulo  priinum  fumlala, 
hoc  dicit,  cl  crcdil ,  quod  oniiiis  homo,  qui  ia  hoc 
sacramcnto  fidcin  nou  habct,  ct  iii  ca^tcris  aposto- 
loium  Iraditiuiiibus,  sicut  in  baptismo,  iii  coiifos- 
sione  ct  pa;ititcnlia,  ca;terisquc  aposlolicis  iiistitu- 
lis,  qux  liunt  iii  Ecclcsia  prxscnli,  alienus  csl  ab 
uiiilatc  sanctx  Ecdcsia;  et  calholica;  lldci,  ct  scgre- 
galus  a   consortio  sanciorum   fubdium ,    vidclicct 


pra.net jtorum,    cl  adliuc  dcijentiiiiu    cl  daninaliis  q  l»a-H'icavit  cl  piubuit.  Uiidc  Christus  Joannis  baji- 

lismuni  aqua;  sanclificare  cl  conlirniarc  vulciis,  ad 
cum  vciiiciis,  ab  codciii  bajitismum  aqunc  Iii  sc  ac- 
cii)crc  dignatus  cst ,  pricbciis  omnibus  (iJdibus 
cscmplum,  sai  iaiiicnli:m  baptismi  aqux  ad  aiiima- 
rum  salutcm  pcrcipicndam ,  dcbcrc  rocijiorc,  in 
quo,  ab  oiiinibus  pcccalis  lam  origiiialiluis  quam 
aclualibus  mundaatur;  cl,  siiic  quo,  csl  (id.  s  uiii- 
vcrsalis  Ecclcsi;c  quod  omnis  (lcs|iiciciis  hoc  sa- 
cramenium  ct  accipcre  nolcns,  xlcniam  viiam  nullo 
modo  mcrcri,  iicc  conscqui  polcsl,  ut  Salvator  iio- 
sler  Jcsus  Christus  in  Eva:igclio  B.  Joannis  icsta- 
slur,  dicciis  ;  «  Nisi  quis  rcnaliis  fucrit  e\  aqut 
ct  Spirilii  sanclo,  iioa  polcst  inlraro  iii  ivgiium 
Oci.  > 


cst  ia  siccula  s;ccuIorum. 

CAPUT  \n. 

De  sacramento  baplhmi. 

Postquam  cxpedivimus,  licel  indigiii,  dc  ccipo- 
ris  ct  sanguiiiis  Josu  Christi  Iractaiu  jn  calholica 
Ecclcsia,  per  universum  mundiim  cMctisa,  univcr- 
saliter  cclebrato,  dc  baptismo  incipiamus;  et  coiilra 
lucrcticorum  errores  haplismi  aqua^  inricianlcs  sa- 
cramenlum,  testimonia,  qiiae  Spiritus  sanctus  nobis 
administraverit,  infriiigendo,  auctorilatcs  Novi  Te- 
stamcnti  piofcramus. 

Dicuiit  enim  qtiidam  hxreticorum  quod  hoc  sa- 
cramcnlum  baptismi  aqusc,  sinc  corum  manus  itn- 
positiono  rccipictili,  ad  salutem  perpetuam  coiisc- 


qucndam,  niliil  prodest  adultis,  ncc   etiam  parvit-  D      Habemus  etiam  in  Evangelio  qiiod  discipuli  cjus. 


lis.  Et  liic  error,  inter  c;ctoros  crrorcs,  iii  quibus 
voliitaiitur  latctitcr,  maximus  csl.  liabcmus  in 
Evaiigolio  quod  Joannes  Daptista,  ut  cssct  pnccur- 
sor  Clirisli  ct  vcriis  pia;co,  ab  omnipuiciito  Dco 
niissus  cst  boptizaro  in  aqua,  ut  ipscmcl  Dajitisia 
tcstatur,  diceiis,  (ct)  Joanncs  teslauir  in  Evangolio  : 
<  Non  potcst  liomo  accipcre  quidijiiam,  nisi  fucrit 
ci  daltnii  do  coolo  {Joati.  tii).  >  (Et)  :  <  Qui  misit 
mc  lKipli/.arc  in  aqua,  illo  milii  dixit  :  Suj)or  qiiotli 
vidcris  Si)iiiliitii  Dci  dcscoiKlcnlcni,   ct    maiicnlcm 


co  jubciitc,  antc  passiotjcm  crcdcnlcs  in  Filium 
Dci  baptizabani,  ubi  dicit  :  <  L't  crgo  cognovil  Je- 
£us,  quia  audicrunt  Pliarisa'i,  qiiod  Josus  pluros  f;i- 
cit  discipiiios,  ct  baptizat,  quam  Joannos  (qiian- 
quam  Josiis  non  liapiizarot,  scJ  discipuli  cjus),  rc- 
liquil  Juuycam  (Joau.  iv),  clc.  » 

Scd  scieiidum  cst  quod  Daptisla  Joaiincs  in  iio- 
minc  Doniiiii,  qui  cum  niisorat,  haptizabat.  Scd 
Dominus  nostcr  Jcsus  Christus ,  quia  a  Patrc  de 
ca'Iis  missus  fuil,  humano  gcncri  aiteriiam  salutcni 


sicul  coliimbam,  ipsc  csl,  qui  baplizal  iii  Spiiilu  sccum  alTe.cns,  ustim   sacramonti  haplismi  disci- 

baucto  (Joun.  t).  »  pulos  siios   docciis,  jicr  univcrsum   mundum  cos 

hcm,   in   baptismalc  Christi,  apciti  suiil  cocli,  miltais,  jiissil  cos^):a,'dicarc  rcgnum  Doi  cl  hapii- 

VO.K  Pairis  audila   csl.  Spiritus  fcanclus   apjiaruit  zaro,  addeiis,   i  iti  nominc  ratris,  ct  Filii,  Ct  Spt- 


i2r.7 


(ONTIIA  WM.DENSES 


iir.8 


iilus  sancli   (Matih    xxvni),   »  clc,   ul  in   fmc  11.  A  ti»)i.  et  sanalns  csl  piicr  illin>  cx  illa  hora  (Joun. 

M:iUli;ti  evan^clisuc  iiivcnitur,  apparcns   dist  ipiiiis 

suis  in  nioiile,  dixil  eis  :  «  llo,  docclc  oniiics  gcii- 

les,    liaplizaiilcs   eos  (ibid.),  »  cic.   El   adjuiigit 

«  Qui  credideril,  el  bapli/aHis  fucril,  salvuscrit; 

qui   Ycro  iion   crcdidciit  ,   coiidcinnalHtur    (W«rf 

xvi).  »    Ex   liac  ancloriiatc  bonc  intoliigcrc  possu- 

mnc,  quod  nulli  usus  sacranionli  Itaplisitii    incrc- 

diilo,  eiiamsi  suscepcril,  ad  saluti-in  prolicit. 

Oicunl  etiam  lixi-etici,  qiiod  nulli,  iiisi  proprio 
orc  cl  tonte  lioc  sananicnHim  pilal,  poii^i  pio- 
desse.  lode  adducoiitcs  liiinc  errorcni,  quod  par- 
vuUs  baplisiiius  aquae  niliil  prosil. 

Scd  nos  liabemus  iii  Evangelio  \i.  Marci,  qnod 
Pominiis  JesusChristus  posl  rcsuricclioncm  siiain 


v).  >  Iicm  lilia  dcfuncia  pnntipi.s  Syiiagogcr,  roga- 
in  palris,  a  Domino  susciiala  ps.1  {Mailh.  ix).  Itcin 
filins  oiijusdain  mulicris  vidi-u",  dum  cxlra  portain 
civitatis  ad  .scpclicndum  dofcrrclur,  (lclu  cl  uliilain 
malris  Dominus  misericordia  niotus,  cum  susciia- 
vit,  ct  matii  suic  rcddidit. 

Et  idcirco  liis  cvangclicis  aucLoritatibus,  ct  nliis 
qiiamphirimis  leslimoniis,  qiix  in  apostolicis  Scri- 
pliiiis  conlincnCur,  uiiivcr^alis  Ecciosia  ptr  univcr- 
sum  muhdum  crcdit  ct  toiict,  qiiud  fiJc  patrino- 
rum,  pcr  invocalioncm  sanctx  Trinitatis  faclam  a 
miiii^lris  Ecclesix  infanlibus  cl  i^ucris  spiritualis 
giatia  a  Dco  cmnipotontc  iii  baptismo  donalur,  ul 
Paulus  lestatur,  dicciis  :  i  Ego  plantavi,  Apollo  ri« 


discipulis  suis  apparuit,  el  dixit  cis  :  «  Euiilcs  in  '*  gavit,  Dous  aulcin  incicmcntum  dedil.  Ilaque,   nc- 


mundum  univcrsum,  prxdicato  Evangclium  oiniii 
crealuise  :  qui  crediderii  et  bantizalus  fucrit,  sal- 
vus  eril  {ibid,}.  » 

In  boc  loco  non  fecit  aliquam  '•xcoplioiicm  ma- 
fiiorum,  vel  parvulorum,  masculoicm,  vol  mulic- 
rum,  cuin  dicit,  «  omni  crcalurae.  »  Et  idoo  fidcs 
rsl  calliolias  Ecclesix  pcr  universiim  mui.diim,  i<i 
quacunqiic  partc  nomcii  Clirisli  oclobratiir  ct  crc- 
ditur,  sive  sint  parvuli,  si>c  iiiaj;ni,  sivc  viri.  sivc 
niulieres,  si  boc  sacramenlum  bapiismi  rocopoiinl, 
siiic  dubic  salvaulur.  ct  ab  omuilins  pcccaiis,  sive 
ab  originalibus.  sive  ab  actualilius  ,  cooperantc 
gratia  Spiritus  sancli,  mnndanlur  cl  purificjntiir, 
tiiii  in  corruptionem  pcccali  ceciderint  posl  lava-  (^ 
criim  liaptismi  anlci|uam  mo:  ianlur. 

QiNhl  dicunl  de  parvuiis  ba.'rctici  iii  baplisiso 
mn  p^sse  salvari,  conira  liuiic  crrorcm  dixii  bea- 
tus  Paulus  in  Epistola  ad  Corinlbios  <  Si  q;iis 
fralcr  lidelis  liabel  miilicrcm  iiiridclem,  ci  Iixc  con- 
seiiiit  babilarc  cum  ilio,  non  (limillat  illani.  El,  si 
qtia  niulier  fidelis,  babet  viruin  iiiful'  Ic.m,  ct  liic 
coiisciiiit  babilare  cum  ilia,  non  dimittai  virum. 
Saiiciiliratur  enim  vir  infidclis  pcr  mulicrcm  fide- 
lem,  et  miiliir  iiiliJclis,  |>er  viruiii  lidolcm.  Alio- 
qui  filil  vcstri  immundi  esscnl :  iiuiic  antcm  saiicti 
sunt  (/  toi.  viij.  » 

Apostolus  Uicit,  filios  fiJcIiiim  paronium,  cssc 
mun<los  ct  sanctos;  multo  niagis  aiitoni  csl  crcdcn- 


quc  qiii  planlat,  esl  aliqtiid;  noque  qui  rigai,  seJ 
<|ui  incrcnicntum  dat  Dcus  (/  Cor.  iii).  »  Elquia 
Aposlolus  dixil,  4  dat  Dcus  incrcmenlum,  »  unus- 
quisquc  lidclis  crcdcrc  debct,  ut,  qiialiscunquc  sil, 
qtii  bnpiizat  cum  invocalionc  facla,  scilicet  in  iio- 
niine-Pairis,  ct  Fiiii,  cl  Spiiilus  saiicli,  Deus  dct 
iiicrcmeulum,  (giaiiam)  videlicci  spiriiuaiem,  hoc 
sacramenium  rccipicnti ,  (sive)  sil  parvulus  vcl 
luagnus. 

Lnde  Pctrus  in  Actibus  apnstolorum  disit  : 
«  Daptii^etur  unusqiiisquc  vcsiriim  in  nomiiie  Do- 
mini  iiostri  Jcsu  Cbristi,  et  accipictis  donuiii  Sp:> 
ritus  sancti  (Act.  ii).  > 

Itcm  dicis  bnerctico ,  quia  peccaior  baplizaie 
non  polcsl  :  quomodo  igilur  baptizabanl  aposloli. 
qui  peccaiores  crant,  attcslante  Joaiine,  ct  tli- 
ccnlc  •  «  Si  dixcrimus,  quoniam  peccatum  noii 
babemus,  ipsi  nos  scducimus,  ci  vci  ilas  in  nobis 
non  cst  (/  Joan,  i).  » 

llem  dicis,  quia  pcr  niiiiisteriiim  saccrdolis  no:i 
daiur  Spiritus  sancius,  qiiem  le  dare,  mentiris.  El 
quonioJo  dicis,  lc  daie  Spiritiun  sanctum,  cum 
ipse  Spiritui  sanclo,  iii  quantiim  potes,  conlradi- 
cis?  El  cum  sit  solius  Dci  ilarc  Spiiilum  san- 
ctum  ' 

llo;ii  iii  Aclibtis  apostolorum  babclur ,  qtiod 
«  aposloli  imponcbant  maiius  supcr  illos,  el  acci- 
piebant  Sjiirilum  sancium  {.icl.    viii).  »  Non  dici- 


dtira  qiiod  immcrsionc  aqii.T  facta  a  ministris  (Ec- ^  lur,   qiiod    dareiil;    sed  ,    pcr   imposiiioncm   nia- 
clcsix)  cl   invocaiionc   noniinis  Palris    ct  Kilii,   ot 
Spiiitus  saiicti,  parviili  bapcizali  in  Odc  patrinorum 
ciedunlur  mundari  cl  salvari. 

Uiide  bal.€nius  in  Evangelio  Matlbaji,  qnod  fiiia 
nnilicris  Canineae  fide  matris  sua:  salva  facia  ost 
(ilatllt,  XV).  Iicm  lialiomus  in  Evangelio,  quod  qui- 
dam  deferenlcs  paralyticum  ad  Jcsum,  jaocnlem 
in  k-cto,  non  poiuf^runl  eum  adirc  prx  turba  ad 
eum  stante  in  introilu  domus;  ut  ponc-rcnt  antc 
cuin,  el  submiserunt  paralyiiciim  por  lcgiilas  antc 
oiim,  ul  eum  sanarct;  «  Ipse  vero  respiciens  fidcm 
illorum  {Lnc.\)  >  dcportantium  aegro  redtlidil  saiii- 
latem.  Iioin  regulo  Josiiin  tausa  pueri  aJcunlc,  a 
Doiniuo  aiidivit  .  «  Vade,  cl  sicut  credidisli,  lial 
Patuol.  CCl\, 


ntitiiii   corum  accipicbani    bomines  Spiritum  saii- 
clum. 

Ileii  in  Actibus  aposiolorum ;  «  Et  desccndcbanl 
utcrque  in  aquam,  Pliili|ipus  cl  cunucbus  ;  el  b^- 
ptizavii  cum  ;  et  dcscciulit  Spirilus  sanclus  supcr 
cum  (ibid.).  > 

Item  dc  infantibus  cl  parvulis  in  Evangeliis  in- 
venimus,  quia  Duminu^  noster  Jesus  Christus  la- 
lein  parvulorum  aetatcm  probavit,  ut  dicit  discipu- 
lis,  offcrentos  ad  se  parvulos  proliibcntibus :  «  Si- 
nile  parvulos  veniro  ad  me;  et  nolite  cis  prohiberc, 
veiiire  ad  me ;  taliiim  est  enim  rcgnum  ca>Iorum 
{Maltli.  XIX  ;  Marr.  x  ;  Luc.  xviii).»  Quicuiique  ergo 
i:on   croJidcril  parYuloriim  bapliamiim  atque    iii« 


i.;;«,  >:rmencaliii;s  «^iio 

fanlium  :u\  mIiiIciii    vil*    xlcrn.T   valcre,  conlra  A  "lim  Oofiniio.  <|iioiiinn.  l)Onus  :  qnoMiam  in  sajcu- 
EvanKflinm   culil,  cl  csl  quasi   qui   conlradicil,      liim  iniscricoulia    iju^   (/'««/.  rv).  •    Honuin   cJixtt 

DomiiiiiHi,  cl  misfricorflcm  ;  ^uia,  %\  quis  ronlilca- 
t:ir,  paraliis  fsl  miscrori.  Kjus  namque  miseritor- 
(lias  pntvidcliat  dc  loii','iiiquo|irrSpiriliim  saiictMm, 
cum  (liccbal  :  I  Miscriroidias  Domini  in  a:leri>um 
caiiialio  {l'i>at.  i.xxxmh).  »  Iu>m  :  «  Miseric^inlian» 
eijiidicium  canlal)0  libi,  Domint'  {Ptal.  c).  »  llcna: 
I  Miscricordioe  tiiae  mull3e,  Uomiiie  (Psa/.  clvi).  i 
Ilem  David  :  «  Dixi,  confilcljor  advcrmm  nie,  in- 
jiisliliam  mcam  Domino  {P$al.    xxxi).  >   Confessio 


panulos   al   Clnislum  vcnirc. 

Ilcm  lialinniis  ii»  Ki»isl.  B.  Pauli  ad  Corinlliios 
quoil  in  priiniliva  Ecclcsa  dis-cipuli  apostoloium 
pro  inorluis  baplizabaiilur,  crcdcntes  cis  conferic 
ad  corum  salulcm  animarum.  Dicil  cnim  Aposto- 
lus  :  «  Si  luoitui  non  rcsurgunl,  quid  facient,  qui 
baplizantur  pio  niorluis  ?  Si  oniiiino  mortui  noii 
rcsiirgunl,  ul  quid  ctiain  baplizantur  pro  illis  ?  iil 
<iuid  eliiosprajdicainusonuii  liora?  *  (/  Cor.  lo.)  (3*) 
Si  ergo  fides  primilivae  'Ecclesiac  aposloiicip  eral,  clciiiiii  cst  proprii  aclus  cum  sui  accusatione  cxse- 
<|nod  baptisinus  vivorum  pro  mortuis  salutcm  aetci-  cratio.  Uiidc  illud  :  i  Jrrslus  prior  accusator  esl  siii 
nain  illis  moitnis  conferebal ;  quod  illi  non  audic-  {Prov.  xviii).  >  Et  Jacobus  in  EpisC.  eanoiiica  : 
rant,  non  acccpcranl ;  el  idco  pro  illis  baplizanlur  :  <  Coiifilcmini  altcrulrum  peccala  veslra,  et  oiaic 
(liKicio  niaijis  lidclcs  crcderc  debciit    modo,  quod  ^  pro  iiiviceni.ul  salveinini  (i«f.  v).»  EtPaulosaposio- 


li.lc  palrin(»rum  baplizati  parvuli  salulr^m  uitcrnarn, 
ct  {^raliam  spirituulem  coni>oqucniur.  El  isla  dc 
baptismo  sufliciant. 

CAPUT  XHl. 
De  sacramcnlo  pwnitentiw. 
Oiximus  de  sacramenlo  baptisini  quod  esl  priina 
lalmla  posi  naufiagium ;  idco  secundo  loco  posl 
banlisnmin  dicendum  est  de  poiailenlia,  quod  sa- 
cramculnin  auilieniicc,  conlra  hareiicam  pravita- 
lcm  contirmarc  nos  oportci.  A  poenilentia  incipit 
iw;-  Jicalio  J(>aniiis.  Ail  ciiiin  :  <  Pcenilentiam  agilc: 
:'.;:pi',»piiiquavil  regnuni  ccelorum  {Malth.  iii).  » 
Quod  dixerat  pracco,  id  poslca  ipse  Christus  dociiit 


lus :  i  Cordccrcdiluradjustiliam.oreautcmconfessio 
fitad  salutcin  {liom.  x).  >  Ecce  habemus  ex  aurto- 
ritatc  Jacobi,  quod  peccata  nostra  confileamur.  El 
non  dixit  :  Coufilemini  soli  Deo,  sicut  dicil  bx:e- 
ticus,  sed,  <  conlitemini  alterutruni.  >  Cl,  quod  «a- 
cerdotibus  dcbeamiis  confiteri,  dicil  Dominus  in 
Evangelio  :  <  Yade,  et  oslende  le  sacerdoti  {Luc. 
xYii).  >  Et  Jacobus  :  <  lii(iimatur  quis  in  vobis,  io- 
ducal  prcsbyieros  Ecclesiae,  et  orenl  supcr  <am 
{Jac.  v).  > 

Quod  itcin  saiisfaclio  sil  necessaria  habetur  in 
Evangelio,  ulji  Lucas  ail :  <  Facite  friictus  dignos 
pocnitenii;e  {Liic.  iii).  >  Nota:  Faceiedignns  fiuctus. 


in  principio  su3e  praedicationis,  dicens  :  <  Pceniten-  q  dignos  poenitentiae,   niliil   aliud  est  quam    dignam 


tiam  agilc;  a|ipropinquavit  cnim  regiium  coclorum 
iMalth.w).  >  El  Petrus  in  Aclilnis  aposlolnruin  ad 
eos,  qui  in  praedicatione  sua  compuncti  fuerant 
Cordc  :  <  PiEnilenliam,  inquit,  agite,  cl  bapiizctur 
unusquisquc  vcstrum  (Act.  u).  >  Iiern  Peirus  : 
<  Pocnitcniini  igitur,  ct  convcrtimini,  ut  deleantur 
vcstra  peccata  (Aci.  iii).  > 

Scd  quia  in  pcenilentia  ncccssaria  est  interior 
cordis  contrilio,  ct  oris  confossio,  ct  digna  salisfa- 
clio  injuncta  a  presbytcro,  dc  unoquoque  exempla 
proferamus.  Quod  interior  cordis  coiilritio  sit  ne- 
ccssaria,  habemus  ex  auctoriiate  Psalmislce  diccii- 
tis :  <  Cor  coulritum  et  huinilialum,  Deus,  non  dc- 
spicies  (Psal.  l).  i  Contriiio  enim   est  coinpunctio 


agcre  satisfaclionem  iiijunclain  a  presbytero.  Sa  • 
tisfaclio  esl  sententia  vcl  Judiciu:i),  quod  a  sacer- 
dote  dalur  pceniienti  super  peccalum.  £t  boc  esl 
judicium,  de  quo  dictum  esl  :  <  Non  judicabit  Do- 
niiiius  bis  in  id  ipsum  (Nahum  t).  >  El  Paulus  :  <  Si 
nos  ipsosjudicareinus,  non  utique  judicareniur  (/ 
Cor.  X»).  >  Et  Petrus  :  >  Jam  tempus  esi,  ut  incipial 
judicium  a  dorno  Domini  (/  Petr.  iv).  > 

Et  h;BC  esl  polestas,  qu.im  Doininus  dedil  hoiiii- 
nibus,  scilicet  potestas  ligandi  ct  solvendi.  Dicit 
namqiieipsa  Verilas  :  <Quorum  rciuiserilis  peccata, 
rcrniUuntiir  eis;ei  quorum  retinueriiis,  reienta  sunt 
{Joan.  xx).  >  Sicul  enim  in  Yeteri  Testainento  le- 
piosi  jubebantur  oslendere  sc  sacerdoiibus,  ut  di- 


cordis,  quae  nascitur  ex  rccordatione  prseieritornm  "  scernerent  qui  essent  mundi  vei  immundi ;  ita  et 


inaloruiii,  ut  in  Evangelio  :  <  Et  recordaius  csi  Pe- 
lius  vei bi  Jcsu,  quod  dixcrat  :  Priusquam  gallus 
taiiiet,  ter  nie  ncgabis  :  et  egressus  furas,  flcvit 
;iiaaie  {Hlatih.  xxvi).  >  Ecce,  quoinodo  conipunctus 
csl  cordc  :  iccordans  eiiim  raali  prajteriti,  ad  laci  y- 
nias  rocuriil. 

llcm  nccessaria  est  oris  confcssio,  qux  duobus 
niOiiis  dicitur,  confossio  Dei  et  peccatoruin.  Confcs- 
ftio  Doi  csl,  de  qua  Doniinus  in  Evangelio  :  «  Qiii 
conlilcbilur  me  coiani  hoininibus,  conlilebor  elego 
cum  coram  Palre  mco  {•Matth.  x).  »  Confessio  pcc- 
£ato:uin  esl,  de  qna  ii»  psalino  David   :    <  Coiilit*^- 


nunc  pro  ofTicio  suo  saccrdos,  cum  audierit  pecca- 
torum  varietates,  sciat  quis  ligandus  sit  vel  quis 
soIvenJus.  Ilem  postquam  Clirislus  Lazaruin  susci- 
lavii,  ait  discipulis  :  «  Solvile  cum  {Joan.x\) ;  >  vo- 
luit  Oomiiius,  utquein  suscilavcrat,  ipsi  solverent 
et  sohilumoslenderent.  £(  ita  Dcus  diniiltil  peccaia 
pcr  ministrum.  Cuiii  enim  Dcus  dimittat  peccata, 
ct  honio  dirnitlat ;  alilcr  ((amen)  Deus,  ei  aliler 
liomo.  Deus,  ex  seinelipso;  quia  pcr  semetipsuin, 
quaniio  vult,  peccala  dimiliil;  hoinines,  non  ex  se, 
sed  ex  gralia  in  eis  elper  eos  operanlc.  Ei  ita  ve- 
ruin  cst  quod  Dcus   solus  pcccata   diiniilil,    sicul 


,';')*;  Dc  hoc  loco  Aposloli  el  verocjus  sensu,  vlJc  Cclhiiniinuin,  iib.  i  Dc  purgalorio,  cap.  6. 


mi  CONTftA  WALDENSKS.  42G2 

ipsc  «licil  iii  propliela  :  i  Ego  siiiii,  qui  ilolco  iiiiqiii-  A  f.APL"P  XIV. 

lales,  ol  poccal.i  populi  {ha.  xlii),  »    llem  :   « Ipse  Dc  imiroiitioue  nKinuum. 

est,  qui  facit  inirabilia  magiia  suIus^Pj^i/.  cxvxv).»  Posl  traclalum  p<Biiiloiili:c,  sequilur  de  manuum 

Kl  non  negatur  quin  ol  lioii.iiies  uiirabilia  faciaiil,  impositione  ;    quoJ     i  consolamcnlum  >    vocaiil  : 

Scd,  non  ex  se  sicnt  Deus.    Itera   :  t  Nemo  l>onus,  quam  li.xretici  manuiiin  iinposilioncin   conlra  Do- 

nisi  solus  Deus  (Luc.  wiii),  »  quiaex  se  bonus;nec  ininica  piajcepta  cl  aposlolornm  insliluta  ageie  in- 

tainon  ne;;amus  hoiios  Ir  niiiios  cssc.  El  sicut  liomi-  virein  usurpant.  Quomo.lo,  et    a  quibus   peisoiiis 

ncs  percata  dimiltuni,  non  e\  se,  sed  Deus  diiiiillit  lial,  ct  quid  de  eo  seiitiant  primum   cst  diccnduin. 


per  minislerium  eorum. 

Sed  dicis,  aliquem  posse  servari  sine  confossione, 
el  objicis  illam  auctoritatem,  qua  dicitur  :  i  Qiia- 
cunquehoia  peccaloringemueiit,  S3lvusent(£.'fc//. 
xxxiii).  »  Ad  quod  dict  nduin  est,  quia  vere  invisi- 
bilis  sacerdos,  scilcet  Deus.  euin  qui  vultconttttri, 
»ed  non  potesl,  sohit  a  delicto   pccnx'  icteiuae  per 


Modus  <  consolamcnli  •  lali»  est  :  Ille,  qui  dioit;ir 
pr.X'positus.  vel  episropus,  v.l  diaconus  nominatus 
esl  rector  aliovuin  lixroticor'im  sibi  subjeclorum.' 
Et  quando  volunt  fjcoro  <  consolamenluin  »  alicui 
viro,  vol  niuliori ,  illc  (|ui  <  major  »  et  ordinatus  di- 
citur,  ablutis  manibus,  ct  omiies  siinililer  illi  qui 
adesso  volunl,lotis  manibiis,  lilirum  Evangolioruni 


cordis  contritionem  :  sed,  quandiu  polest,  nisi  orc  in  manibus  suis  tenens,  cu;n  vel  eos,  qui  ad  reci 

coniileatur,  non  absolvit.  Est  namque  certum,  quod  piendum  <  consolainentiiin  »  convcniniit,  admonot 

ille,  qui  liahet  cor  .conlrilum,  vult  coiditeri  ;   sod  ut  in  eo  <  consolaivicnlo  »  omncm  suam   fidem,  ct 

istam  bonain  volnntaicm  poiesl  deseiere.  Non  cnim  speni  salutis  animarum  suaruin  in   Dco  el  in  illo 

vult  homo,  dum  est  in  hac  vita,  quod  non  possil  <  consolamcnto  »  ponant.  Ei  sic  super  capita  ooruni 

nolle.  Etsi,  hac  voluntale  amissa,  nollel  confileri,  libro  posilo,  Orationem  Dominicaro  septics  dicunl; 

ci  lunc  moreretur,  niilluradnbium  esl  euni  damnari  ei  deindc  beati  Joannis  Evangelium,  ab  <  Iii  prin- 

pro  illo  peccato  quod  conlileri  noluit :  nullum  enim  cipio  »  incipientes,  usquc  ad  hunclocum  Evaiigelii 

pe«:catum  impunilum  :  aut  enim  homo  punit,    aiit  quod  dicil,  <  Gialia  cl  vcrilas  pcr  Jesuin  Chiistum 

Deus.  .\pparet  igiturquod  solus  Deus  dimiltit  pec-  facta  cst  (Joan.  i),  »  omnibus  audienlibus,  dicit.  El 

cala,  vivificando  inlcrius  per  graiiam;  et  quod  sa-  sic  finitur  iliud  <  consolamentum.  » 
ceidos  dimittit,  non  inlos  vivilicando,  sed  a  debito  A  quibus  ftersonis  lit,  dicamus.    Scilicet  ab  illis, 

futuro  xternx  pa^n.-e  absolvendo,  per  eam,  quam  qui  inler  eos  <  oidinati  »  dicuniur.   Si   ipsi  defuc- 

iiijungil,  salisfactioiiem.  Quod  vero  dicis  :  <  Pccca-  rint,  ab  illis  qni  <  consolati»  dicunlursupplotur  ;ct, 

tor,  quacnnque  hora  ingemuerit,  salvus  erit,  »  de  c  si  viri  non  adsiiil,  mulicrcs  tanium  infirinisraciunt. 
eis  dictum  est,  qui,  instante  periculo  raorlis,  tempus  Quid  dc  co  sentiant,  dicamus.  In  illo  eniin  gene- 

salisraclionis  habere  iion  possunt.  Ac  si  dicerel  :  raliler  omncs  salvandi  fi.lem  suam  el  spem  liabenl ; 

Peccalor,  quacunqne  hora  in  hac  viia  vcre  poenilue-  cl  omnium  reinissionein  suorum    pcccalorum,  cl 

rit,  in  fulura  vila  non   peribit.    Vel,   de  omnibus  emundalioncm  suorum  delicloniin,  absque  saiibfa- 

potest  dici  :  <  Qnacunque  ho:a  iiigemucrit,  salvus  clioncaliqua,  in  co  se  conscqui  credunl,  si  stalim 

erit;  »  quia  Iumc  pecc.Tnlis  s;ilus  incipit.  reortc  doficiunl.  Et  non  solum  veniain  dc   vcniali- 

Scd  postqiiam  dixinius  de  liis,  qu?u  i;i  pQcnitciilia  bus  peccatis,  qn;ecommiserunt,  scd  ct  dc  crimina- 

consideiamla  sunl,  dicendum  est,  qnid  sit  poe::iioi:-  lihus  perpelialis  dari  in  eosilii  a  Dco  creduiil.  lU- 

lia.  Pajniicntia  enim  est,  perpetraia  niola  plaiigore,  cuni  etiam,  quod  iiemo  magnus  vel  parvus,  vir,  sive 

et  plangenda   iio:i  commiltere.  Nam,   qui  sic  acla  mulier,  nisi  illiid  <  consolamenlum  »  ah  ipsis  <  con- 


dcplorat,  iit  .'ilia  lanien  commilial,  adbuc  pcenif<n- 
tiani  agcivaiil  ignorat,  aul  dissiniul.il.  Itcm  irrisor 
esl,  noii  pffnitos,  qui  adhuc  agit  quo.I  poe;:ituit ; 
ncc  vidi-lur  Dcuni  qiiaerore  subtlitus,  sedsubsannare 


solaiis  »  leceperit,  coelcsle  regnimi  et  angclorum 
socictatcm  aliquo  opcic,  vel  bcnelicio,  vel  conlcm- 
plalione  rcligionis,  noc  etiain  inartyrio,  cl  si  ab  om- 
nibns,  quod  esl  impossiliile,   peccalis  cl  dclictis  s;j 


superlus.   Kaias  poccanlibiis  dicil  :   •    Lavamini,  D  .ibsiinoat,  conscqui  poiesl. 


niuiidi  osloie  {laa.i).  »  Lavalur,  ol  mundns  est  qui 
prxlerita  plaii;;il,  ci  plangonda  iteruin  iion  admillit. 
El  hsec  est  voia  ponniloiilia,  de  qiia  Dominu.s  in 
Evangclio  :  «  Majus  ost  c;aiid:iim  in  coelo  angelis 
Dci  supor  niio  poccatorc  pocnitcnli.im  age:itc,quain 
supra  iinnairiiila  itovoin  juslos,  (|fii  ii;)n  iii.ligonl 
popnilenlia  (Lur.  xv).  >  Noii  quod  sil  ;iii.jiiisa  Doo 
justus,  qui  non  in:!igeal  pocnilnilia,  <  s^d,  qui  iioii 
indigenl,  »  id  est  qui  .TStiinaiit  se  non  indigoic.  tl 
hoc  csi,  qiioil  adhuc  relinoait  iire  etici  dc  supcrcilio 
Pharisxorum.  Ipsi  sunl  cnin,  de  (|uibus  S:itoinon 
ait  :  <  Lauantur,  cum  malc  feceriiil,  et  evsuiianl 
in  rebus  ptssiniis  (Prov.  ii).  »  H;ec,  qiia;  di.vinius, 
ad  pr.^Bsens  negolium  de  pcenitenlia  suQiciant. 


Crcdunl  eliain  hoc,  quod  si  ille,  qni  facil  illud 

<  consolamentum,  »  in  aliquo  peccalorum,  quxipsi 

<  criminalia  »  vocani,  lapsus  fuciil  :  sicut  est  co- 
niedcre  carnem,  aiiiovuin,  vol  casonni,  vol  inleili- 
cerc  avcin.  vcl  aliquod  animal,  pr.oier  lopcntia;  vcl 
cliain  illa  poccala,  qu;K  Ecriesia  Homaiia  <  crimi- 
ii.ilia,  >  iioniiiiat,  veiuli  homici.liuin,  adultorium, 
fornioationem,  ininiunJiliain,  r.irliin),  falsuni  le- 
stinionium,  perjurium,  rapinain,  <  consolaiiienliim» 
illius  rccipientibus  niliil  prodosl.  Dicunl  ciiiineum 
lalem  sic  lapsuni,  Spirituin  saiiclum  non  habcrc  ; 
el  quoil  rion  liabet  crediiht  non  posse  alicui  daie. 
Iiiio oiiindcin  cicilimi  ilcruni  oportere  iiliid  <  coii- 
solaaicnium  »  reciporc  a!j  alio,  si  salvari  dcsi  Jcrat, 


'.ICS 


KRMKiNi^AUIHN 


rjfii 


rl  lioc  iitiivr.Tg.ilitcr  <lo  oirniiliiis,   Inrn   viris,    <{ii:iii)  A  .sU>lis,iicc  iiikr  dibCipulOH  COiuiii  racliliii  rnil,  nci|iie 


mnlicrilius  lapsis  iia  opoitiTC  Hcri,  iit  rlicliiin  cst. 

Itoiri.in.')  v(»rr>  apo«(()lica  Kcclcsia  omni.'i  isl;i  prac- 
fals  <\HX  ab  liaM-clicis  conliciimlur,  pcssimos  ct 
rnorlalcs  cnorcs  cssi;  ninltis  ai:cloiiiatiLns  juiliral, 
(|uia  noi)  sunt  a  talibus  pcrsoiiis  facta  a  quibus  ficri 
rtohcnt,  ncqiic  a  Jcsii  Clirislo  iiislilulum  cst  iicrjue 
ril)  .'iposiolis,  noquc  in  lcinporc  ccriini  rtcliin)  esl. 
ilabotnus  ct  iii  Kv.Tiii^oliis  quotl  Dominns  Jesiis  Ciiri- 
slits  et  Salvator  «oslcr,  pueris  ad  5c  ilclalis  ct  ciiam 
a.'gris,  iinponcbal  maiius  siiper  eos;  ct  hcnctlicchal 
cis,  cl  sanabanlur.  Kt  lioc  oincium  noii  invcnimus, 
tit  alicui  discipuiorutn  darct  anlc  passioncm  , 
qiioiisque  a  morluis  resurrcxl.  Scd  post  rcsiinc- 
ciioncm  potcslalcm  baptismi,  ct  manus  imponcndi 


in.'inilaiiiin  fuissc  ab  eis  invenitnr.  It<'m   apostoli, 
qiios  rudinarc  volebant  pra»:li(;ilorc8  ,   preibyCcros, 
vcl  (liatonos  sup<T  populiitii  ininu»  lantuni  iin|K»- 
ncbaiit  :  dc  aliis  iiuii  invcninius  iti  Kacra  Scipliua, 
nisi  (|'iod  pra^dicabant,  et  bnpti/.abant  cos  ,  cuni  iii- 
VDcaii  :nc  Spiriliis  sancti  ;  ul  Doniinus  nosier  Jons 
Cbrisliis  cos  (l.)(tji'ial,  f-t  oi<,  inandavcral  ,    utdiri- 
lur  :  «  llc,  doccle  oinncs  ;;ciiics,  baplizanles  eos  i.i 
iioiiiiiic  1'alris,  ct  Filii ,  ct  Spiritus  sancli  (  Matlh. 
xwiii).  I  Scdrortnam  ctjnodttin  de.iiteis:  qui  usqnc 
lioijic  in  E<;clcsia  assiduc  rctincliir.  Undo  valde  as- 
sidue  mirandum  cslaquotalis  «coiisolamciiii  i  con- 
suctuilo  bxTeliconitn  babucril  iniliuni,  vct  suinpsit 
exordium,  quia,  nequea  propbctis,  iiequc  a  Clirisio, 


in  nomine  Domini  tanitim  aposlolis  ordiiialis  dcdit  ^  ncqiic  ab  aposlolis,  neque  ab  aposlolici*  viris  apo- 
ct  concessil,  ut  qui  ah  cis  oidinati  fiicriiil,  catndctn  stoloruin  successoribus, .  inilium  liabere  vidctur; 
polestalem  baptizaudi  ct  inaiius  iinponeudi  babc-  quia  mullum  disciepal  a  di(^is  ct  a  factis,  et  a 
liant,  videliici  (;u;is  D;'us  elcgcrit,   ct  ipsi   d'gnos      scriplis  omnium  islorum.  El  idco  crcdendum  cst  ul 


jtidicaverint.  Lnde  babcmtis  in  Actibiis  apoUolonim, 
qi:od  beatus  Peinis  Siinoni  Mago  offerenii  pccntiiam 
sibi  ,  cl  pclenli  Spiriluin  sanclum  dandi  laKin  po- 
teslatem  dari  sibi,  ut  cuicunque  ipsc  imponcnl  m.i- 
nus,  Spiritum  sanclum  acciperet,  rcspondit :  i  Noti 
est  tibi  sors,  ncque  |iars  in  sermone  isto.  quia  aesli- 
masli  donum  Dei  pecutiia  possidcri.  Scd  rogaDcum, 
ct  age  poenilenliam  ab  bac  lanla  n^^q-.iilia  tua,  qu.i; 
in  cor  luum  asccndit  {Acl.  viii).i  El  ila  illum  iii  !i- 
gnum  liujus  diviiii  ofiicii  rcspue)\do  csse  judicavit 
IFabcmus  etiam  in  eodem  libro  qiiod  aposloli  pcr 


sit  (le  illis  de  quibus  apostolus  Paulus  in  Cpisiola 
ad  Timolbcum  scripsit  :  <  Eiit  tcmpus,  cum  saitaia 
doctrinam  iion  susliiicbunt,  scd  ad  sua  desidcria 
coaccrvabunt  sibi  magislros  priiricntes  auribus  ,  et 
3  vcritale  quidem  avertcnlur  (//  Tim.  iv).  > 

Item  isli  non  dicla  proplictarum,  nec  traditione* 
aposlolorum,  neo  raores  virorum  apostolicortim,  ncr? 
eliam  scripla  sanclorum  Patrum  credere,  nec  obo- 
direvolunl.  Ipsi  bifcielici,  omncs  boniines,  cujuscun- 
que  viUe  sint,  qui  illud  <  consolaroenluui  >  ab  cis 
non  acccperint,  damnalos  esse  judicant.  Ei  iii  lioc 


omnes  civilales,  in  quibus  nomcn  Domini   noslri  C  conlradicunl  verbo  Domini  noslri  Jesu  Cbiisti,  qiii 

Jcsu  Cbristi  celebrabatur  el  Chiistiani  lidcics  pcrsi-  suis  discipulis  dixil  :  «  Nolile  judicare,  ei  non  ju- 

slebant  presbyteros  el  diaconos,  (ad)  cadcm  divina  dicabimini;  nolile  condemnute,  elc.  {Luc.  vi).  »  Et 

sacramenta  pcragcnda.cis  orditialant.  Ycrbi  gratia :  iJco  possunt  esse  de  illis  dequibus  subjunxit :  «  lii 

«  Ctim  constituissent  illis    pcr    singulas   Ecc!csias  quo  judicto  judicaverilis ,  jitdicabitnini;  et  in  qua 

presbyloros  (Aci.  xiv).  »  Itcm  in  codem  ,  cum  Pau-  nensura  meiisi  fucriiis,  rcinctielur  vobis  {ibid.).  i 

lus  vellet  ab  Asia  ire  Jerosolymam  ,   transiens  pcr  El  quia  juJicant  el  condcninaiil  oiiiues  alios  qui  de 

Ecclesias,  in  quibus  presbyloros  ct  episcopos  ordi-  jUis    non   siint,  condemnatio   el  judiciurn   suum, 

naverat,  vcnil  Mileuim,  ( t  miiiens  Epbcsum,  voca-  Dco  volente,  erii  supcr  capiia  eorum.  Item  coiisilia 


vit  majores  nalu  Ecclcsiap,  dixilque  eis  :  i  Atlen- 
dile  vobis  et  universo  gregi,  in  qno  vos  Spirilus 
sanclus  posuil  cpiscopos  ,  regcre  Ecclesiam  Dci  , 
quam  acquisivit  sanguine  suo  (Acl.  \\).  i  El  posl- 
quara  Dominus  noslcr  Jesus  Christus  apostolos  elc- 
git,  et  post  cjus  ascensionem  aposloli  per  universas 
Ecclesias  episcopos  et  presbyleros,  ct  cliam  diaco- 
nos,  ad  peragenda  omnia  diviaa  myslcria  constilitc- 
runl,  et  eamdem  poleslalem  et  (radilionem  qtiam 
ipsi  3  Cbristo  acceperant  illis  a  se  ordinalis  conce- 
debant :  quisqu's  conlra  hanc  apostoiicam  tradilio- 
nem  facil  et  credit,  mtilium  eifai  etmortcm  sibi  opc- 
ratur.  Unde  apostolus  Jacobus  ail  .  <  Qui  toiam  le- 
gcm  scrvaverit ,  offi^^ndat  aulcm  in  nno,  factus  csl 
omniitm  reus  {Jac.  it).  >  lleni  Pauliis  :  <  Modicitiii 
fcrtncnlum  tolain  massam  corrutnpil  (/  Cor.  v).  » 
El  contra  personas  h.xrelicorum  i.sla  suiriciatit. 

Itcm  contra  modum  <  consolamenli  i  eorum  :  hxre- 
lici  daiit  illud  t  coiisolamcnlum  »  tain  niagnis  quain 
parvis,  viris  ac  mu!ierib»s,  quoJ  nunquam  ab  apo- 


D 


bcati  apostoli  Pauli  non  altendunt.  neque  obediunt, 
qui  dicil  :  «  Nolite  ante  tcmpus  judicare,  quoadus- 
quc  veniat  Dominus,  qui  et  iiluminabit  abscondita 
tencbrarura  et  manifeslabit  consilia  cordium  (/  Cor. 
tv).  >  Et  :n  alio  loco  ;  <  Dominus  novit  qui  suul 
ejus  (//  Ti')c.  ii).  » 

CAPUT   XV, 

De  esu  caruium  ,  el  alinrnm  quarumdam  rcrum. 

Omniom  lirerelicorum  esl  fidos,  quod  nullus  po&l 
suum  <  consoiamenlum  >  receptum,  si  carnem ,  vel 
cascuiTi,  vel  ova  comederii,  possitsalvari.nisi  poeni- 
Jrniiam  recepepit  ab  eis,  et  posi  et  ab  eis  reconso- 
lcutr.  Sed  conlra  tanlum  errorero  destruendum 
tosliinoniis  Evangcliorum.el  eliam  apostolorum,  ei 
Epislolarum  et  Acluum  obviare  conemur. 

Habolur  n.-^.mque  in  Evaiigelio,  quod  Dominusdi' 
xil  disciptilis  suis  :  <  In  quamcunque  domum  in- 
tiaverilis,  inanete  edcnles  et  bibeules  quae  vobis 
Dppoiienlur  (Luc.  x).  »  Nutlam  ciborum  excepiio- 
ncm,  scilicci  carnium  ,  vcl   aliarum  escantin   fccil 


!2)5  CONTRA  ^V ALDENSES.  l?u(; 

eis,  sed  univcrsalitor  d;.\il  :  OuaTiiiiqtic  voMs  ap-  A  jtiili<'PJ,  DtMis  nuiii  illuin  assumpsit,  Tu  qiiiscs,  t|iii 

poneutur,  niauJuctte.  Ilciu  iii  Evaii^clio  sfcniHluin  jutliciis  alicnuiii  servuiii?  l)t)mino  suo  stai,   aut  ta- 

Mauhxum  inwnilur  quoJ  dixit  :  <  .\on  quod  in-  dit.  Stabil  autein  :   potcns  csl  cnim  Heiis  statiicrii 

Iral  in  os,coiiii;uiiiat  lioiiiiiicm  ;  sed  qu.v  protcdunl  ilhini, »  elc,  usqucad  liiioni  capit.  {Bom.  xiv).<  Debe- 

de  ore,  l:aec  suiit  quaj  oDinquinanl  iioininein.  Quia  mus  aulom  nos  (irmiores,  iinbccillilates  iiifirmorum 

de  cor>'e  procpdnni  honiicidia,  atlultcri.i,  furla,  falsa  susliiicro,cinon  nobis  placorc(Ro,n.xv).»  Apostolus 

les:imonia,ctc.  (.Varr/i.  vv).»  Iloni  liabemiis  in  Evan-  antciii  «n/irmMm  /// /i</e   vocal  illiim  qui  jiidical  el 

geliis,  quod  Jesiis  Clirislus  nominus  in  Cirna  ciuu  d.nunal    ni;iiiilucanlc.m   carncm,    bibcnlcm   viiiuin. 

discipulis  suis  agni  pasclialib  carncm  comcdil,  sic-  El  csl  pcssimus  crror  judicarc   scrviim   Dei,  cuiii 

ut  Lucns  in  Evangclio  scripsit  manifcste  :  «  Vciiil  Dciis  dicat  :  «  Nolitc  jndicare,  el  non  judicabimiiii. 

aulem  dics  aiymorum  ,   in  qna  iicclSsc  crat  occidi  nolitccondcmnare,ct  iioncondemnaliiniini(Z.ur,  vi).i 

Pasclia  :    El  misit    Pclrum    cl    Joaiincnj    diccns  ;  Sc<l   qiioil   dicit ;  «  IJonum   cst  non  manducare 

Eunles  paraie  iioliis  Pascba,    ut  nianducemus.  .\l  carncm,  cl  non  bibere  viniim  {Rom.  mv);  »  non  est 

illi  dixerunt :  Ubi  vis,  parcnuis  tibi  coincdcre  Pa-  pra.'ccpluin,  scd  coiisiliiiin  dalum  illis ,  qui  carnos 

j.cli3  ?  elc.  Dicil  libi  Magisler  :  Ubi  esl  divcrsoriuin,  suas  volnnl  ainig<;rc,  iic  iiicidanl  in  lcntaliop.cs  d.x'- 

ubi  Pascba  ciim  iliscipulis    meis  manducoiu  ?  cic.  B  nioir.iin,  si  non   creJunt  lioniinos  per    caniis    co- 

Euiites  aulem  invcncniiil,  sicui  di.\il  illis,  el  para-  mcslioncm  cs>c  damnalos.  El  iloruni  dicil  Aposto- 


verunl  Pascba.  El  cum  facta  esscl  hora,  discubuit, 
ei  duodecira  cuin  eo  ;  el  ait  illis  :  Dcsiderio  dtsido- 
ravi  hoc  Pascha  manJucare  vobist  um  antcquam  pa- 
tiar.  Dico  cniin  vobis,  quia  ex  boc  non  iiianducalx) 
illud,  doncc  implcatur  iii  regiio  Dei  {Luc.  \xii).  i 
El  cjelcri  evanjjclistCE  simiiia  verba  his  scripserunt 
{Mallh.  xwi ;  Marc.  xiv).  Ecce  quam  nianifcsli^ 
evangolisla',  scripscrunl  quod  Cbisius  conicdil  Pa- 
acba;  cl  illud  Pascba,  iinud  iiccesse  erat  occidi,  cral 
agniis  paschalis  dc  qiio  praxcpeial  Doininus  Moysi 
{Kxod.  xii).  Et  Clu  istus  comcilit  agniini  pascbalcni ; 
cl  illc  agnus,  eralcaro  :  orj;!)  Christus  comcdit  car- 
iicra.  Quare  ergo,  baereticc,  probibes  comedcrc  car- 
nem  ? 


lus  ad  Colosscnscs  :  «  Nemo  vos  judiccl  in  cibo, 
aul  iii  potii,  etc.  {Colois.  ii.)  Et  ilorum  Aposiolus  ad 
Titum  :  <  Omnia  munda   muiitlis ;  coinqninalis  au- 
lcin,  cl  iiirniclibiis  niliil  mniidum  {Tit.   i).  »  Ucm  : 
«  IiiquinAiiR   siint   et  corum    mons  et  consrientia 
{il>i((.).t  t  Av.dilc  me,  omnos,  cl  iiilcUigitc  •  Nibilcst 
cxira  liomiiiom,  inlroicns  in  oum,  quod  possit  euni 
coiiiqiiiiiaio  ;  scd,  qu.ne  dc   hoiiiine  proccduiit,  illa 
suiit  iiiia'  coiiiqiiinaiit  bomincni  {ilarc.  vii).  » 
CAPLT  XVI. 
De  resurreclionc  morluorum. 
Poslquam  diximns  dc  cibonim  coincslioiic,  dica 
mus  dc  mortuorum  r<>surrcclioiie,  naerclici  namquc 
C  Sa<lduc.Tornm  crroreni  imitantes,  corpoiuni  nioi  tiio- 


llcni  Paulus   dioit  in    Fjiistola    ad   Corintliios  :  rmn,  (scu)  hominum,  rcsurroclioiicm  destruur.t. 
(  Oiniic  quod   in  inaccllo  vcnit ,  manducatc  ,  niliil  Scd  auJiant  Cbrislum    ila   diccnlcm  :    «  Erratis 

iiiterrogantes  proptcr  consciciiiiani.  Si  quis  inlldo-  ncscienics  Scripluras,   neque  viriiilem   Dci.  Iii  rc- 

lium  vocal  vos  ail  ca-nam,   ct  vnhis  Ire,  qiiod  vobis  surrcctionc  ciiim,  noque   iiiibeiil  iiet|iie   nubcnlnr  ; 

apponitur  iiiainiucale  ,  iiihil   inlcrrogaiites  propicr  sod  cruiii  sicul  angcli  Dci  iii  cti^lo.  Dcrcsurreclioiic 

consc;entiam.  Si  quis  autom  dixcril :  lloc  inimola-  autem  morluorum  non  Icgistis  quod   diclum  esl  a 


liui)  csl  idoli3,  I  olite  manducarc,  propior  illurn  qui 
indicavit,  el  prcplcr  conscicnliam  ;  consci.'ntiam  au- 
lc  II  dit:o   iK>n  tuuni,  seJ  allorius  (/  Cor.  \),  » 
llcni  Paulns  ad  Ti:iiotiicum  (  Omnis  crcalura  Doi 


Dco  dicente  vobis:  Ego  sum  Dcus  Abraban»,  cl  Den» 
Isaac,  cl  Dcu5  Jacob.  Non  esl  Dcus  morlnornm, 
scil  vivoriim  {Matllt.  \\\\).  »  Item  in  cotleni  .Mal- 
Iha^us  :  «  Et  monumenta  apcrla  siinl,  ci  iiuilla  cor- 


boiia  ;  ct  nihil  rejicieiiduin  ,    qiio  1  cum  gialiaru:ii  pora  sanctorum,  qui  dormicrant,  resurrcxcrunt.  Et 

aclione  percipilur.  Sanclilicalur  enim  per  vorbuin  excunles  de  monumciilis  post  rcsurrcclionem  ejiis, 

Dei  ol  oralioiiem  (/ rim,  iv).»Et  nos  sciinus(;l  crcdi-  vcnorunl    in  sanclam    civilalem  ,    ct   apparucriinl 

iiius  *|uod  Cliristus,  qui  csl  vcrbiim  ctsapiciilia  Dci  niullis    {Mailh.  x.vvii).  »  AiidiSj    ba:rctice,  coipora 


Patris,  ad  nihil  aliud  venit  in  miindum  ,  carnc  as- 
sumpla  de  utero  Virginis ,  nisi  ad  salutcm  aninia- 
r!i;n.  llaec  supra  scripla  non  focisset  nec  (ieri  jus- 
sissel,  si  esset  judicium  cl  dainn.ilio  aiiimaruni  (i- 
delinm.  Nec  etiain  apostoti  cl  spiriiuali  sapicnlia 
inibuti  imitatorcs  Christi  cffecti  facerenl ,  neiiue 
scripsissent  :  neque  comcdcrcnt  comeslionem  car- 
nis,  vel  aliorura  ciboruin,  si  scirenl  esse  dainna- 
kile  peccatum  manducantibiis.  Iicin  Paulus  ad  Ko- 
roanos  :  t  Inrirmum  aulem  iii  fide  assumile,  non  in 


surrcxisse. 

Ileni  ;  Dominus  in  Evangclio  secundum  Joan- 
ncin  :  «  Nolitc  mirari  boc  ,  qnia  vemt  hora  ,  iii  ()iia 
omncs  qui  in  iiionuincnlis  siint ,  aiidicnl  vocem  Eilii 
Dci,  cl  proccdciit ,  qui  bona  cgcrtiiil  in  icsur 
rcctionem  vilje,  qui  vero  mala  egerunt,  in  ic- 
surreciionem  judicii  (Joaw,  v),  »  Ucni  iu  codeiii  : 
<  Cum  autem  vencrit  Filius  hominis  in  majeslale 
sua  ,  cl  omnes  aiigcli  cum  co  ,  iiinc  sedcliit  siipcr 
scdem  m.ijesfalis  su;e,  et  congio};abiintur  antc  euin 


dii.ceplalionibus  curaiioniim.  Alius  enim  credit   se  omncs  genles ;   el  scparabit  eos  ab   inviccm  sictt 

inaiiiiucarc  oninia.  Qu!  autcm    inlirmus  e.sl,   olus  paslor  ovcs  ab  hacdis,  »  elc  (.Vm///.  xxv.) 

manduc.ct.  Is  qui  nianducai,  non  manducanlcm  non  El  non  solum  resurroctio  moviuo>um  ovangcliciE. 

spernat  ;  ct  qui  noii  ni.in<lncat  ,  iiiafulucantt  ni  wnn  l!"<;:ir.ioiii!S  cojiraniaiur,  scd  cti;an  raiilns   iii  rpi- 


I2G7 


FJVMKNCAUOUS 


iv,n 


.^tolis  suis  (iispiilaiido  Je  re^iirrodionc  iniilla  lo-  A  Palcr,  ut  niillas  <v.im  iii  (loinuni  pairis  mci  :  liabeo 


culus  cst  nil  Coiintliios  :  <  Si  uutcin  (^liiistiis  pra:- 
dicalur,  qui  a  rcsuric-xit  a  morluis, (|iioiiio 'o  (liciinl 
qiiidam  in  volis,  (juoniain  rcsnrrcctio  iiioitiioriiin 
n<m  csl?  Si  auiein  rcsurrcctio  mortuoium  non  csl, 
ncquc  Cliiistiis  rcsurrcxil.  Si  aiiloin  Cliristus  non 
resurrcxit,  Inanis  est  crjjo  pi.Tilicatio  iioslra,  iiianis 
cst  ct  fides  nostra  (/  Cor.  xv).  » 

Sed  hie  liacrelici  ohjiciunt  :  i  Quoniam  caro  cl 
sanguis  rcgniim  Dei  possidcrc  iioii  possunt  (ibid.)  > 
Iloc  auteni  noii  dixil  Apostolusdc  substaiitia  carnis 
ct  sangiiinis,  sed,  dc  opcribus  carnis  ci  sanguinis  : 
quod  cxponit  Apf>sto[usinscqucntibusdicens  :  «  Ne- 
quecorruplio  incorruptioiiem  possidcbit  (ibid.).  t 


cnim  i|uiiiqtic  fialrcs,  itt  tcslctur  i!lis,  nc  et  ipsi 
vcniant  in  hx  uin  litiiic  tormcntoruin  ILnc.  xvi).  * 
llic  diveti  crat  KC|iiiltus  in  infcrniim  ,  ct  (amen  ora- 
liit  provivis.  Qnid  crgo  diccndum  cst  de  sanclis. 
qiii  conseciiti  siiiit  niiscricordi.im,  ct,  non  suam, 
sed  alioium  ilcsidcrant  salulcm  ,  ct  saltili  futuro- 
rym  clcctorum  c  .allanltu?  Kt  Joanncs  in  Apoca- 
lypsi :  t  Et  aliiis  angclns  vcnit,  cl  stctit  antc  allare  , 
liabcns  thuribulum  aurcum  in  manu  sua ;  ct  dala 
sunt  ei  inccnsa  nnilla ,  ut  darct  de  oralionibiis 
sanctonim  omniiiin  supcr  altarc  aurcnm,  quod  esl 
aiilc  tbronum.  lA  asccndit  fumus  inccnsorum  de 
orationibus  sanctorum,  dc  manu  angcli  coram  Deo.  > 


Apostolus  videns  Corinthios  esse  sediictos  in  hoc      -^udis  quia  saiicti  oranl,  ct  si  oranl,  pro  se,  vel 
errore  volens  cos  de  resurrcctione  cci lilicare,  scri-  ^  p:o  aliis  orant.  Pro  sc  non  orant ,  qula ,  non  ha- 
psit  eis  :    «Seminalur   in   corruptionc ,  surgct   in      l.cnt  ncccsse,  ncc  cgcnl  aiigmenlo  aliciijus  virtulis. 
iiicorruptione  ;  scminatur  in  ignobililaic ,  surgel  in      Krgo  pro  aliis  oraiil.  El  si  pro  aliis  ,  crgo  pro  re- 
gloria  ;  seminatur  in  infirmitate,  surgct  in  virtutc;      proliis  ,  vel  saTvandis.  Sed  non  pro  rcprohis  ,  qnia 
seiniitalur  coipus  animale,  surget  corpus  spiritualc.      sic  ail  Joannes  in  Apocalypsi  :   <  Vidi  subtus  aliare 
Si  cst  coipus  aniniale,  est  et  spirituale  (ibid.).  >      animas  interfectoiuin  proptcr  verbum  DomiMi  d 
llcni  Paulus  ad  Tliessaloniccn.scs  :  «  Noliinius  au-      propter    testimonium,    quod    haljebant,    et    cla- 
tem  vos   ignorare,   fratrcs,   de   dormicnlihus,  ul      inabant  vocc  magna  dicenics  :  Usquequo,  Doniinc, 
Ron  contristemini ,  sicut  ef  cwleri ,  qui  spem  non      sanctus  ct  verus  non  jiidicaset  vindicas  sanguineni 
habcnt.  Si  enim  credimus  quod  Jcsus  morluiis  est,      nostrum  dc  his  qni  liabitaiit  in  lcrra  ?  »  (Apoe.M.) 
ct  lesurrcxit ,  ita  et  Dous  cos  ,  qui  dormierant,  ad-      Ft  Dominus  in  Genesi  ad  Cain  :  <  Vo.x  sanguinis 
duct  t  cum  co.  IIoc  cniin  vobis  diciinus  in   vcrho      f.afris  tui  Abel  clamal  aj  mc  dc  terra  (Cen.  iv).  » 
Doiuini ,  quia  nosqui  vivimus,  qni  residui  sunius,      Et  de  Abel  Paulus   :    <   Et   psr    i!lam    dernnclus 
in  adventu  Domini  non   prffivcnicmus  eos  qui  dor-      a.;huc    loquitur    (Uebr.   xi).  »    Palciis   cst    crgo 
mierunt.  Quoniain  ipsc  Dominus  in  jussu,  et  in  C  'i"*'*^    "°"   iinploiant   pro    reprobis,    de   quihus 
voce  angeli,  et  in  luba  Dei  dcscendct  de  ccelo;  cl      cxposlulant  vindictam.  Ergo  orant  pio  salvandis, 
inorlui,  qui  in  Ch:isto  sunt,iesurgent  primi,  »  etc.      vivis  vel  defunctis  :  ct  si  defuncti  p:o   \ivis,  pa- 
(/  Thess.  IV.)  Ilem  Paulus  ad  Philippenscs.  <  Nosira      t^""»  est ,  quod  multo  magis  vivi  pro  defnnctis. 
autem  conversatio  in  ccelis  cst ;  unde  el  Salvaloreni         Sed  defunclorum  tria  sunt  genera.  Sunt  quidam 
exsoectamus  Dominum  nostrum   Jesum  Christum  ,      "^Me  boni,  qni  in  ipsa  dissolutionc  conjungunHir 
qui  reformabit  corpus  humililalis  nostrx  coiifigu-      ^<^o  in  ciKlestibus,  ct  sincpoenaeconflictu,  gaudiuin 
ratum  corporiclaritalis  suip,  secundumoperalionem      pcrcipiunt  SBlcrnum,   ut  Petrus  ,  Joanncs  el  alii. 
viitulis  suse  (Pliilipp.  i).  .  llem  Malthaeus  in  Evan-      El  hi  precibns  non  possunt  juvari ,  quia  ium  egcnl 
gclio  :  <  Dico  aulem  vobis,  quia  multi  ab  Orientc      juvamlne.   Qulbus  Dominus  ait  :  «  Gaudcle  quod 
et  Occidentc  veiiicnt    el  recumlient  cum  Abraham  ,      nomina  vestra  scripla  sunt  in  c<Elis  (Luc.  x) ;  »  el 
ct  Isaac,  ct  Jacob  in  rcgno  coclorum.  Filii  aiitem      'aHo,  cul  Dominus  :  <  llodie  mecuiiJ  eiis  in  para- 
regni  ejlcienlur  in   tonebras  exteriores  :  ihi  cril      diso  (Luc.  xxin).  »  Ilcm  ,  sunt  quidam  valde  mali  : 
tlcius,  et  stridor  dcntium  (Malth.  viii).  »   Si  <  fle-      q"»  peccantes  ad  morlem,  vel  cxistentes  in  crimi- 
lus  3  oculorum  eritibi,  qul  pertinct  ad  carnom,  et      i«alibus  ,  non    sunt   conversi  per  poenileniiam.  Ft 
«  stridor  (lcntium,  »  qui  ossa  dcmonstrat,  vcia  esl  D  •''  suscipicnles  morlem  primam ,  suscipiuiit  ct  sc- 
er};o  eorumdcni  ircmbrorum  quae  cecidcrant  rcsur-      ctindam  ,  de  qua  Joannes   in  Apocalypsi  :  <  Qui 

^icerit,  non  Isedclur  a  morlc  sccunda  (Apcc.  ii),  » 

iilcst  morte  perpeiua    Et  hi  non  possnnt  liberari 

inlervenfj  sancloium  ,  nec  aliquo  beneficio,  qula  in 

iitrerno  luilla  csl  rcdeinplio,  ct  ipse  Deus  dcdignatur 

cxorari  pro  lalilius.   Ilem ,  snnl  quidam  iiec  valde 

boni ,  nec  valde  mali,   qui  post  coinmissa,  poeni- 

tcnlia  ducii,  touressi  suntpcctala  sua  :  sed ,  satis- 

faclione  iiondiim   peracia,  ingiediuniur  viam  uni- 

versa:   carnis.  F".t   hi   non  d.tninanlnr,  nec   statim 

salvaiuur,  .scd   puniuniur  sub  cxspeciationc  pcrci- 

Al'q..',a.ndo  oranl  vlvi   pro  defui^ctis,  et   ihorlui      picndse  Sdlutis.  Et  !>i  juvanlur  orationibus  et  bene- 

p;o  Mvi ;  ,  ut  )ia»)cl'ir  in  Evangelio  sociinJuni   I.ti-      liciis,  pro  quibus  Dciis  !iO:i  vx'SpnU  prcoes,  quia  non 

taiiv    Si':'  enim    «iivcs  ad   Al^rahom      .  Ro-;o  to  ,      pi^ctavcnuii  a.l  nuatcin    Undc  JoaniiCs  in  Epislola 


«eclio. 

CAPIT  XYH. 
De  invocadote  snnclorum  et  precihus  pro  defunclis. 
CoHlra  qiiorumdam  hjcielicorum  pcrvcrsam  opi- 
nicn'  111 ,  qul  asscrunt  sanctos  et  corum  oialiones 
vivis  adhuc  in  mundo  pro  Christo  cerlantibus  non 
j>i>des5e,  ncc  defmictos  vivorum  beneliciis  et  ora- 
ti-  nihii.-^  rclcvari,  fidem  nostram  et  omnium  Ca- 
t'io!ici.)r  ini  docloruiu  Ecclcsiiae  Dei  auctoritalibus 
"lUiiiamus, 


H.,9  CONTaA  WAl,nr.NSES.  !2-0 

piima  :   <  Hjcc  sciibo   volis,   ul   sciaiis,  <]uoniain  A  Gfiiosi  :  i  I  ociiliis  osl  D.ininiis  a«l  Al:i:i!!am  di- 
\h.iiii   haltelis  iiHcrnani.  Qnia   crcdilis  in   nominc 
Fil;i  Oci.  El  liaic  (  s(  li.ltuia  qiiaiii  habcmus  ad  cuin, 
qiua  quxcunqiio  p.uicrimiis  sccuiidura   volunlatcm 


cjus,  audil  nos.  t)l  sciiniis  qiiia  audit  nos  quidquid 
petierimus.  Scimus  quoniim  habenuis  pciitioiies 
quas  postulanuis  ab  co.  0*'i  scit  rratrcin  suiiiii 
pcccare  pcccaliipi  iion  :ul  inortcni,  pctal ;  ctdal.il 
ci  vitani  peccaiiti  iion  ad  inortem.  Est  peccatum  ad 
inortem  ,  non  pro  illo  dico  ,  ul  roget  quis  (I  Joan. 
\).  »  Itcm,  s<int  ptx'c;inlcs  ad  mortem ,  de  qiiil;us 
Ju.las  in  Epi^tola  Caiionica  {vers.  3)  :  <  Qaibiis 
procella  tenebrarum  coiiscrvala  cst  in  xtcrnum.  > 

Diximus  pro  qiiibus  sit  oraiidum,  et  eli.im  nu- 
ctoritatc  Joannis  probavimus.  llcm  ,  quod  vivorntn 


cciis  :  Pcr  nicinetipsulii  jiii.ivi,  dicil  Domiuus  ;  qiiia 
fiiMbii  icm  lianc.  >  ctc.  {Ccii.  xmi.)  Ucin  Mo)ses 
yt\  populum  Isracl  :  i  Domiiiiini  Dcum  tuuni  time; 
el  pcr  iioinen  illius  jurabis  [Dcut.  vi).  i  EccC  audis, 
bKreticc ,  proplulam  Moyscii  attcstnntcm,  <;u(»l 
Doiis  tcslaHir  in  Evaiigclio  dicciis  :  i  Nolite  j;irarc, 
i!C.;iic  pcr  cailum ,  ncque  pcr  tcrrain  (MuUh.  v).  » 
Jiirarc  por  crcaluras  prohibcbat  Dominus,  qni  pcr 
scnu  tipsinn  juravii  ad  Noe  ,  cl  ad  Abraham.  Undc 
Moyscs  dicit  :  i  In  iiomine  Dci  tul  jurabis  {Deul. 
x).  »  Itom  :  I  Rcddes  Domno  juramcnls  tua 
(Matih.  \).  »  El  Dominus  :  i  Non  pcrjurabie  in 
iioniiiie  meo  {Lcvit.  xix).  »  El  Moyses  buic  Uiclo 
concordat  diccns  :  i  Non  perjnrabis  in  iiotnine  Uo- 


oratio  prorueril  dcfunctis,  in  Actibus  apostolorum  "  mini  Dci  vivi.  »  Itcm  Abraham  ad  scrvum  sauin 


(paiet.)  I  Ejectis  auicin  omnibus  foras  ,  Petrus  po- 
nens  genua  sua  oravil  :  et  convcrsus  ad  corpus 
dixil  :  Tabitha,  sur;^e.  At  illa  apcruit  oeulos  suos, 
ct  viso  Petro,  rcscdii.  Dans  autcm  illi  inanuin, 
crexii  cam.  Et  cum  vocassct  sancios,  etviduas, 
.-issignavit  caiu  vivam  {Act.  ix).  >  Itein  Maitha  ad 
iosuro  :  I  Doniine  si  fuisses  liic ,  frater  meus  non 
fiiis&et  mortuus  (Joati.  n).  >  liem  in  libro  Macha- 
|!:eorura  :  <  Al  vero  fortissimus  Judas,  facta  colla- 
lionc,  duodecim  millia  drachmas  argenti  misit  Jc- 
rosolyroam  ,  olTcrri  pro  pcccatis  mortuorum  sacri- 
iioium ,  bene  el  rcligiose  de  reburrectione  cogitans. 
Nisi  enim  eos  qui  ceciderani ,  resurrecturos  spcra- 


<  Jura  mihi  pcr  Deum  cadi.  »  Ecfc  pcr  CiTatorcm, 
et  non  pcr  cicaluram  voluit  Ab:'uLam  juran,  lui 
Dominus  per  scmelipsum  jmaveral;  cognovil,  pcr 
psum  dcbcre  jurari.  Dequo  juronv^nto  Zachurias  : 
I  Jusjurandum  ,  quod  juravii  ad  Abraliam  paircii) 
noslrum,  daturum  .se  noLis  {Luc.  i).  >  Ct  UaLncuc  : 

<  Siisciians  suscitabis  arcum  tuuiu  :  juiamciUa  tri- 
bubus ,  qux  locutus  es  {Habac.  iii).  »  Et  David  ia 
Psalmo  :  <  Scrael  juravi  in  sancto  meo  :ii  David. 
mentiar,  scmen  ejus  in  xlcrnuin  mancbit  {Pial, 
Lxxxvin).  >  Item  David  :  <  Qui  jurat  proxiino  siio, 
et   non  dccipit,  »  elc.   (Psa/.  liv.)   Item   Pavid  : 

<  Juravii  Dominus,   ct  non  pounitcbit  cum  {Pial. 


rct ,  supcrfluum  videretur  et  vaiiura  orarc  pro  mor-  cix).  »  Non  tanlum  juravil,  scd  ctiam  jurasse  iion 

tuis,  et  quia  considerabal  quod  hi  qui  cum  pictalc  paMiiluit.  In  quo  probalur,  illiid  juramcntmn  iion 

dorraiiioiiera  acccperaiit,  optiiuam  habcbanl  repo-  essc  lualum.  In  comnicndalione  ci.iin  ojicris,  dcsi- 

sitam  gratiam.  Sancla  crgo  cl  saiubris  cst  cogilalio  gnatur  ccrt.im  opus  facioris. 

pro  dcfuiictis  exorarc ,  ut  a  pcccatis  solvaiitur  (//  Ucm  in  libro  Ecclesiastici  :  «  Idco  jurejurani!o 

Mach.  xu).  >  Et  cum  apud  vcieres  essci  consuc-  focit  illum  Dominus  cresccre  in  plobcm  suaiii  {Kc- 


ludo,  et  rectum  viderctur,  orare  pro  morluis  ,  quia 
slalim  non  polerant  salvari,,  scd  sub  exspectalione 
ad  iiifernuna  descendcbant.  Quid  diccmus  de  his 
^ui  siatim  possunt  salvaii? 

Iteiu  sunt  qui  dicunl  nemincm  posso  salvari , 
qui  nun  poeniteat,  nisi  in  ariiculo  mortis,  ncc  pro 
eo  esse  orandum.  Sed  audiant  quid  dicat  Dominus 
btroni ,  ad  uliimum  pocnitcnti,  et  saiisfaccre  noii 
valenti  .    <  liodie   mecum   eris  in  parndiso  ILuc. 


cle.  xLiv).  >  Itom  palct  ad  Corinlhios.  <  Ego  aulcn» 
toslcni  Doum  invoco  in  aniniam  mcain  (//  Cor.  i}.,> 
Itcm  :  <  Tcstilicor  coram  Dco  (//  Tun.  iv).  >  Itom 
Pauius  :  <  Non  segnes  ciriiiamini,  vi  ruin  iinitaioics 
eonim  qui  fide  el  palicntia  haercdiiabani  pronii>sio- 
ncs.  Abrahx  namque  proniiltcns  Deus ,  quoiiiani 
ncmiiicm  haluit  per  qucm  juiarct  iiiajoicm,  juravl 
pcr  scmetipsum,  dicens  :  Nisi  bcncdceus  b  rKdi^ani 
lc ,  ct  multiplicans  muUiplicabo  le.  Lt  bic  loiigani- 


xxin)  »  :  llem  ;  <  Quacunque  hora  pcccalor  inge-  D  mitcr  ferens,  ajcptus  esl  repromissioncni.  Iii  quj 


inuerit,  salvus  eril  {Ezech.  xxxiii). »  Sed  dicis  fa- 
cere  te  posso  salvari  peccatorcm  sine  poeniteiitia  ct 
salisfactionc.  In  quo  noialur,  quia  divinae  potciilix 
dctrahere  conaris,  cuni  Doiiiinus  dicat  iii  prophcta  : 
«  Egosum,  qui  deleo  iniquilatcs  ct  pcccala  populi 
{Isa.  xLiii).  »  Scd  peccatum  liujus  peccaioris,  quom 
le  salvarc  aCQrmas,  nou  dclel  Deus,  cum  noii  jioc!- 
niteat.  Cave  ergo  ne  dc  cjetero  aliquid  tam  dctesia- 
bile  prsesuinas  diccrc. 

CAPUT  XYlll. 

De  juramcuto. 

De  jurnmeiito  aganvus,  cl  <iv/i)d  ^uramoiilimi   li- 

cilum,  et  qiio.l  illiciluin,  aiilhciiliof;  ,   tlo   iboMino 

Sciiplurarum  proforainus.   .Vii  nainqiie  Moysoj  iii 


vulcns  Dcus  abundantius  osliMidcrc  pollicitatioiiibus 
iiiiniobilitalcniconsilii  sui.inloiposuit  jus^uiaiidi.ni; 
ut  pcr  has  duas  rcs  ininiobiics ,  quibus  iinpossibilu 
cst,meiitiii  Doum  ,  foitissiniuin  bolalium  liubia- 
nuis,<|ui  confugiinus  ad  tenen.iam  spcin  [lltbr. 
\i).  >  Iicm  Pctriis  in  Actibus  apostolorum  do  Da- 
vid  :  I  Propbola  igitiir  ouiii  csset,  et  sciicl  qiiia 
jurojuraiido  jiirasscl  ili;  Dcus,  de  fructu  luiiibi  «jii» 
sci'cre  srpcr  scdom  cjus  providcns,  iocutus  cbl 
d*>  rcsurreclionc  Christi  {Ail.  ii).  > 

Scd  objicis,  bcerolico ,  illnd  qiiod  Doiniiiu;  iii 
r.v.Tii;j;'>lio  ail  :  <  Nolito  juiaro  oiuiiiii.t  •  i  cqiio  pcr 
ou,!iiiii.  iioqiic  pcr  'oriaiii  {Miiiil!  v;.  i  llii  puiinbol 
jiiiaic  pcr  crcalmas,  ijiii;t  iioii  tsl  iid.lu.«iida  In  l--- 


IB?! 


KRMF.N(;\l'hUS  CONTKA  \VALDI:NSKS. 


<?72 


»limoi)iurn  juianiciili  creaUiin,  sfd  Crfalor.  Sc»!  si  A  liaTi-lica:  pravitaii  consfiilioiit(*<.  ;  qiioJ  iicjjuaquaio 


peccatum  csijuian;  jier  r.rcniorcni ,  cl  Deus  juravii. 
trgo  percavii. 

Ileni  olijicis  :  «  Sil  scrnio  vcster ,  csl ,  csl ,  iioii , 
ixon.  {Matth.  v.)  •  Vidc  <jui  huc  vcrlMiin,  <  suin,  cs,> 
liahcal  s  gniricarc.  OslciKliteniin  di>iiiaiii  csscntiani, 
sicut  aii  Uoniiiuis  ad  Moyocii  :  t  Ego  suni,  (|iii  suni 
(Exod.  iii).  >  Ilciii  Doiniiius  aJ  Moyscii  .  i  Si  guT,- 
sicriiil  noiiicn  mcuiii ,  dices  ait  cos  .  qiii  est ,  inisil 
inc  ad  vos  {ibid.}.  >  Ueo)  in  Apocalypsi ,  «  L<;o  suni 
alpli:'.  cl  omc^ai  [Apoc.  i).  >  Ecce,  lioc  vcrbuni «  csl  > 
divinam  osteiidit  essenliam,  qusR  propriecsl;  cl  a 
(jua  quidquid  est,  habct  suuni  esse.  Kt ,  qui  dicit, 
<  est,  >  Deum  inducit  in  testiinoniuin.  Kl,  si  falsus 
est,  qiii  dicil,  profcrcndo  <  cst,  >  in  vanutn  assuniit 


esl  ita.  Quia,  nmnis  iioiiio  csl  fialcr  tuus,  ct  pro- 
xiiiiiis  tiiiis.  Qui  proximus,  si  bit  iiici<  d.ilu.s  libi, 
(juaiituin  poleris,  del>cs  revocarc  eurn  ab  incrcduli- 
tatc ,  udhibcndo  (idcin.  Qiiod  ni  feceris,  tion  \i!t 
ciiiii  salvari,  nec  iniples  mandaliim  divinum. 

Itcin  dc  juramento  Joannes  iii  Apucalypsi  :  <  Kl 
angclus,  qui  lcn(.'bat  pcdcm  dexlruin  sujKrr  niarc; 
sinistruin  aiilcni  siipcr  tcrram,  lcvavit  rnanuin  suani 
ad  c(x:lum,  ct  juravil  per  Vivenlem  in  saecula  sx-cu- 
lorum,  qui  cicavil  crplutn  et  oinnia  qux  in  ilio  sunf, 
ct  tcriaii!  ct  ca  qua:  iii  ca  sunt,  el  mare  clqua:  iii 
illo  suiit  {Apoc.  X).  ^  Lccc  audis  idoncum  tcslciii 
angclum,  qiii  jiiravit,  et  tcslatus  e»t,  quia  Dcusoni- 
nia  crcavit,  cui  diclo  ,  haprclice,  contradicis?  Cre- 
iiomen  Domini  Dci;  quod  Doniinus  prohihct  diccns  :  ^  dis   angclum    jicccassc?  Absit !  Non  enim  pcccare 


I  Non  assumes  nomen  Domini  Dci  lui  in  vanurn 
{txod.  v.x)  }  Sed,  cum  Dominus  dixcril:  «  Sernio 
vcster  sit,  est,  est,  non,  non,  »  docct,  ul,  quoruin 
concordat  vila,  eorum  concordenl  cl  verba. 

llcm  objicis  *  Sed  si  aliquid  ainpliiiscsl,  a  malo 
est  {Maltli.y).  >  Nola,  hoc  dictum  csl,  <  a  malo 
est;  >  non  dixit,  nialur.i  csl,  scd  a  malo  esi,  id  cst 
ab  Incredulitate.  Sed  ,  hajicticc  ,  aiidi ;  proximum 
tuum  dcbes  dihgere,  sicut  tc  ipsum,  Doniinodicciilc  : 


|tossuiil  aiigcli  Dei,  (juia  connrinati  sunt,  el  aslri- 
cti  suinino  bono.  Isla  lihi  sufGciant,  hserclice,  dc  ju- 
raniento  quia  omnia  qua:  occurruul,  -inumerarc  {>cr 
longuin  habcrctur 

CAPUT  XIX. 

De  occisioiu  hominii. 

Explanatis  ad  evidenliara  supra  dictorum  ,  qiix 
sulliccre  dcbeiil  capilulis,  dc  occisione  aganius.  El 


i  Diliges  proximum  tuum  sicut  lcipsum.  »  Ilcm  Jo-  qualiter  Deus  non  occidere.  {Reliqun  in   Si.  .S.  co- 

annes  "  «  Qui  non  diligil  fralrcm  siuim,  quein  vidct,  dice  membraneo  desideranlur,  lusi  [orle  auclori  ip$i 

Dmm  ,  quem  non  vidcl,  quomoilo  potcst  diligcrc  ?  mors  leiam  prtesciderit  inckoatam,  et   ali(fuo  usque 

{iJoan.  iv).  »  Sed  tu  solummododicis  fraircs  tuos,  detextam.) 


ANNO  DOMIM    aCXCII 


ADAM  S.  VIGTORIS 


CANONICUS  REGULARIS 


(Vjde  Pairotogics  tom.  CXCVI,  post  Opera  Richardi  Viclorini) 


4NN0    DOMIISI   MCXCi 


CLEMENS  III  PAPA 


NOTITIA 

(Mahsi,  Concil.,  (om.  XXII,  pag.  513) 


Clcinons  ,  liujiis  nominis  lertius  ,  patria  Ronianiis,  qui  Paiilinus  antr3  iioininultalur ,  c.i  caniinale 
Pixnostino  anno  Doinini  millcsinio  cenlcsiino  otliiagfsiino  octavo,  sub  Krideiiro  iinpcralorc,  oclavo 
liius  Januarii  ponlirt-x  factns  cst.  Qui  staiini  uxliclxim  a  pixJccessure  cxpeciilioncm  nd  Tcrram  Saiiclain 
proinovcic,  cani(]u<^  ail  cfrecUim  dnccre  laLoravit,  cl  iiululgcnliain  confuniavil,  sialucns  quod  qiiicunque 
ca  dc  cansa  sa<  rain  cruccni  susccperit,  de  omniluis  pcccalis,  de  *]:iil)us  poeniliMis  conlcssus  fuciil,  aucto- 
niaic  Dci  et  saiutoi um  aposloloruin  Peti i  cl  Paiiii  cssci  libcr  ct  absoliilus.  —  ll^^c  Rogcrus  reccnsens 
ciiam  pro  Tcna  Saiicla  iccnpcranda  ccrlani  roinmlani  piccum  ab  eodcm  pontilice  per  singnlos  dies 
itr.escriplam.  Cum  scnatu  Roinano  condilionibiis  saiis  iniquis  concordia  inila,  Uomani  icdiit.  Indo  inissis 
legaiiuiiilius  ad  r.'s<'s  Franci.e  el  .\ngli;p  belio  dissi.lcnlcs,  cogilalionem  oinnein  ad  retupcrandain  Terrain 
Saiuiain  converlil,  ciim  prsserlim  Saladinus  onmciu  .'\i)lio(  hi;c.  priiicipalum  occupassct.  Imperalor  cl 
Clirisiiaiii  principcs,  cjns  piis  conaiibns  asscnlientcs,  aiiiia  arripueniiil,  ac  ipsuin  iinpcrauncm  magno 
cxcititu  pr;Pcuiiicin,  Kraiiciae  al<|uc  Ani^liue  iei;cs  ,  •iur^undia;  diix,  cuin  Ventlis  Pisaiii,  aliique  quain- 
plunmi  subsccuti  fucruiit.  Eo  teinporc  Guillclniiis  Si'  iluc  icx  absnue  libciis  niorte  subialus  cst.  Scd 
Taiicrcdus,  cjusilcin  (liiillclini  consaiiguineus,  vimlicaiis  sibi  rcgnuiu.  bclluin  civile  coiiflavi!.  Ad  qucni 
pcilciidiiin  nciiricns  rcx  ob  Conslaniiam  uxoicm  mi;iiu  liaMcJcm  rcgni  jiroxiiniorcm  in  tlaliam  cxcr- 
ciium  inisit.  Cuni(|uc  pluriina  dainna  rcbeilibiis  iiitulissi;t,  re  adliuc  inlecla  rcversus  cst  in  Gerinaniain. 
Poiiiifcx  Tjucrcdo  favens,  ei  inveslituram  rcgni  detlit.  rSLLimictiNSis. 

Exindc  ad  rcformaiioncin  cccJesiaslicam  cmivcisus,  snonaslerium  Sancti  Lanrcnlii  cxtra  moenia  aedi- 
ficavit  ,  palaliuni  L.iteranense  reparavil.  lli»  paiilo  posl  coiifectis,  quarto  Idus  Aprilis  obiit,  ci  sepullus 
rst  Uoin.c  in  ecclcsia  Lalcrancnsi,  anno  Dumiiii  millcsimo  ccnte.siuio  nonagesimo  pritno,  cum  Ecclesiain 
liibus  aiinis,  iribus  iiiensibus,  eliiuainor  dicbus  jjubcrnasscl.  Iliijus  eiiam  lcmpoiibus  Frideiicus  iinpe- 
ralor  post  immcnsos  snpcraios  laborcs  in  Terr;e  Sanclai  cxpodiliituc,  post  viciura  in  prtclio  Soldanum 
lconii,  peragrans  parics  iidcriorcs  Armenia',  in  (.alcpli  (luuiine,  lapido  cursu  undai  uin  cjiis  absorplus 
iiitciiil ;  cl  succossil  ejiis  lilius  llenr^ciis  januliu  anle  li.jec  iciii|i<)  a  in  rcgeni  Ccrmanije  assuniptus. 


NOTITIA  DIPLOMATICA. 

(Pbilippus  J.\ff£,  llegesta  pontif.   Bom.,  p.  869.) 


Primis  Clcmeniis  III  epistolis  diplomatibusque  brevioiibus  fa  d.  5  Jan.   ad  26  Jan.  Ii88)  addita  in- 
diclio  est  ;  sed  jam  dic  10  Febr.  1188  incoeptruia  soli    pontiticalus  anni  apponi ,   id    quod  anlca  noa 
usitaium  fuerat. 
In  cjns  bullis  legilur  senlcolia  linec  :  Doce  me  ,  Domi.ne,  facere  voluntatem  tuam, 
Subsci  ipscruiil  . 

Ep.     Albancnsis Albinus  .  .  a  12  Jun. 

I      Osticnsis  ct  Vellctrcnsis.   .....      .     Tbeobaldus.  .  .  a  23  Dcc. 

Oclavianus  ...  a  12  Jun. 

>  Portucnsis  ct  S.  Ruflnx.  .......     Robo a  It»  Juii. 

Klr il.ii,  Scpt. 

Tit.  S.  Clemeniis  cardinalis   ei  Tuscancn  • 

sis  epistopus. Joannos a  li  Jin. 

Pr.  card.lit.  S,     Anastasia; Bobo a  28  Marl. 

>  I       >  Xll  Aposlolorum Pandulfus.  .  .  .  a     ti  Mai 

>  >       >    S.     Cccilisp Pelrus a    2  Jnn. 

>  >       >    S      Clementis .  .     Pclrus a  IG  Mars. 

I       )       i   S.     MarijB  trans   Tiberiin    til. 

Calixti 1  al.orans.    ...  a  25  Dec.     1187  ad  2o  Juii.    118!) 

>  >       >   S.     Crucis  in  Jerusalcm.   .   .   .     Abinus  .  .      .      a  2:1  Febr.    1188  ad  20  Apr.    IIS!» 

>  >       >    S.     Laurcntii  in  Dainaso      .   .     Pctm^ a  28  Ott.      1188  ail  9,1  Jun.     \\'J'J 

>  >       >    SS.  Joannis  cl  Pauli  til.  Pa-  . 


1189  ad  21  Jun. 

1190 

1187  ad  28  Oct. 

1188 

4189  ad  21  Jun. 

1190 

11 89  ad  26  Jun. 

1189 

1189 

1189  ad  21  Jun. 

1190 

1188  ad  20  Apr. 

1189 

1188  ad  12  Jun. 

11. S9 

1188  ad  21  Jun. 

im 

1188  ad  28  Ocl. 

1188 

TiTr. 


tLEML.NTlj  i:i  [»AI'/E 


♦•27»; 


I 
> 
> 

» 
I 
I 

Diac 
» 
» 
I 


>  I 

>  * 

>  > 

card. 
> 
> 
> 


S. 
S. 

s. 

s. 
s. 
s. 

s. 
s. 


mailiii 

M:iiT.lli 

M:ii('j 

iNlii    aJ  Viiiciila    tir.  Lu- 

«loxi.r ['clriifi a 


Mrlior .'I 

^(trlarduft.   .    .    .    J. 
Ji»:iiiiii'!> a 


I' 


i:ur 


ilis Itadiilfiis 


ruiiciitiatin;  til. 
Sub:iiii.a:.    .  . 


Pasioris. 


Joidaiius  .   .  .  .  a 

Alcxiiis a 

.loaiiiKt.s  Firlix.  .  n 

Ailrinni Ocianliis  .  .  .  .  .'i 

Aiijifli {{olm »1. 


Graliaiius. 


i7, 

1t 

0 
i(i 

Ui 
iJ8 
A 
47 
17 
23 


S. 
S. 
S. 

s. 
s. 
s. 
s. 

ss. 
s. 


«) 
-23 

G 
23 

6 


(losiiue   cl    Djiniaiii.  .  . 
Eiislacliii  jiixla  leiiipluiii  . 

Aj,'ri|i|i.f Joaiincs  Fcli\.  .  a 

Gcor{;ii  ail  Vcliini  Auiciiiii.  Uailuiriis  .  .  .   .  a 

Alariu:  iii  A(|iiiro Grc^oriiis.  .  .  .  a 

Maiix- iii  Cosiiicdii)  ....  laciiitl.us.  .  .  .  a 

Maria:  iii  Poilicn Grcgoriiis.  .  .   .  a 

.Muri;i:  iii   Via  Lala  ....  Sollrcdus.  .  .  .  a  li 

Msiri:c  Nova- BoniarJui»  .  .  .  a     (5 

Nicolai    iii     Cancrc    T»l- 

liano Pctrus a 

Sergii  ct  Oacciii Ociavianiis  .  .  .  a 

S.  'Ibeuiiori Joaiuics a 

E>.il:u  Iniiia:  sutii  p.  m. 

Moy.sis  Lalcrancnsis  canonici  viccm  agoulis  canccllarii  a  23  D(»c. 

Moysis   S.  R.  E.  subdiaconi  vicem  agcnlis  conccllarii  a  16  Mart 


(Jit. 
Ki.br. 

Mai. 

M.iil. 

Mail. 

Mart. 

Jiiii. 

M.irl. 

Mait. 

Dcc. 

Mai. 

Dcc. 

Mai. 

Dec. 

M:.i. 

Febr. 

Mai. 


1187 
1IH8 

11«« 

H8s 

1188 

n»8 

1i8H 


Jd  21 


a'l 
a<l 
ad 
ad 


1 

22 
21 
ic, 


ad  21 
ad  12 


1I!I0 
1188 
1188 
1187  ad  21 


Juii. 

Juii. 

Sf-pl. 

.Nov. 

Jiiii. 

Mjrt. 

Jun. 

Juii. 


I>!i8 
119U 

im 

1188 
IIUO 
1189 
1HMJ 
li8*J 


Jun.     1100 


23  Dcc. 
23  Dec. 
16  Marl. 


11, S8  ad  12 

1187  ad  17 

1188  ad  21 

1187  ad  21 

1188  a>l  21 
1188  ad  21 
1188  ad  21 

1187  ad  17 

1188  ad  20 
1188  ad    i 


1187  ad  2 

1188  ad  1 


Mart. 
Sepl. 


Sopi, 

Mail. 

Juii. 

Jiiii. 

Jiin. 

Jun. 

Juu. 

Mart. 

Apr. 

Jun. 

1188. 

irjo. 


1180 
1188 
115J0 
1190 
1100 
1190 
1190 

1188 
118J 
IIUO 


CLEMENTIS  111 


PONTIFICIS  ROMANl 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA. 


Dc  libris  aJhibilis  vide  inJicem  lomo  Pa(rologi<B  CLXXIX  |  ra-fixum. 


AN.NO  1187 


I. 


Oa;»fC  mouaiteria  congregalioui  CamaliluUnsi  con- 
finiiut.  caqut  regintini  prioris  ejusdem  congrega- 
liviiis  iubjicii. 

(Pisis,  Dcc.  23.) 

|MiTrAUELi.i,  Annal.  Camaldul.,  IV.  App.,  p.  il»9.] 
Ci.f,.mi:ns  episcapus,  servus  servornm  Dei,di!eclis 
(iiiis...  priori  CaniaUlulensi  cjusfiue  fratribus  lam 
pr;escnlibus  quani  fuluris  rcgvila.cm  vitam  profcssis 
in  perpeluum. 

Onicii  iioslri  nos  admonel  el  invifal  aucloril.is 
pro  ecclcsiaruni  siatu  satagere,  el  earum  nuieli  et 
Li'ani|iiiililali  salulnitcr,  au.\ilianie  Dontino,  provi- 
dere.  Dignum  namquc  el  boneslati  conveiiicns  esse 
dignoscitu»-,  iil  qui  ad  carom  rcgimen,  Domino  di- 
sponenlc,  assnmpti  sumus,  cas  el  a  pravoruni  ho- 
niitium  iicquilia  tueainur,  el  beali  Petri  alqne  apo- 
Etolic£  scdis  patrocifiio  muniamus.  Fapropter, 
diiecti  !n  Domino  iilii,  vesiris  justis  posliiliUioiiibiis 
clcmcfiter  annuinius,  el  pnwlecessoruni  noslicium 
lclicis    mcmoiivC   rasclialis  ,    liug.nii ,    \ii;>s(:\<ii , 


A  Adriani  el  .\lcxandri,  Romanorum  ponliiicum,  vc- 
sligiis  inlixrentes  siatuiinus,  ct  pr^sentis  docreii 
aucturitate  sanciinus,  ne  cuiquam  omnino  peisonH: 
clerico,  monacho,  laico  cujuscunque  ordinis  aut 
digiiitatis,  praesentibus  aut  futuris  temporibus,  li  • 
ceat  congrcgaiioncs  illas  et  loca  illa  qux  CainalJu- 
iensis  eremi  sivc  coenobii  disciplinam  et  ordinein 
susccpcruni ,  quaequc  hodie  sub  illius  regimine 
continentur,  ab  ejus  ullomodo  subjeclionc  et  uni- 
talo  dividere;  quae  videlicel  loca  et  congregaiiones 
conservandx  unitatis  gratia,  singularibus  visa  sunt 
vocabulis  adnotanda  : 

In  episcopalu  Arretino  monasteriura  Sancti  Sal 
valoris  Berardingorum,  Sancti  Pelri  in  Rola,  San- 
clsc  Marix  in  Agnano,  Sancli  Quirini  in  Rosa,  ere- 

"  tnum  Flcri :  monasterlum  Siuicti  Viviani,  Sancii 
BartholoP-iaei  in  Angkre  ;  juxla  Calneum  monasle- 
rium  S,incts  Moria:  in  Trivio;  in  Gailiata  mona- 
slcriiim  in  Insula.  !n  episcopatii  .Montis  Feretrani 
nionaslerMiin  Monlis-IIcrculis;  in  cpiscopalu  Foris- 
P  irnpiliensi  l-.oRpii.Tle  A.imer:ci ;  Jn  episcopatii  Pe- 
sauiicnsi,  T>c.;iiast<;rium  Saiicli  Diccntii ,  cremum 
S.ijjoM  ;  ii.  opiscopalu  Bononicnsi  inonaslcrium  Sau- 


1277  EIMSTOL.-E  LT  MUVILtGIA.  —  AN.  tl88.  1278 

fli  Archaiigi-li,  juxla  cnsltuia  Drilli,  Sancli  Felicis;  A  episcopo  consecralionum   el  ordiiiniionum   sacra- 
in  cpiscopalu  Floreniino  moDasleiiuni  Sancii  PfUi      nienla  suscipore. 


de  Luco,  Sanrti  Salvotoris,  juxla  civilaiem ;  iu 
rpiscopalu  Fesulaiio  monasteriuni  SancLe  Marijc  iii 
Poplena  et  ccilesiain  Sancl;c  Murj^arilx*;  in  episco- 
patu  Vultorrano  monaslerinm  Sancli  Petri  iii  Fon- 
tiano,  Sanctx  Mari;e  in  Pol.ciano,  Saiicli  Pctri  in 
Ccrreto,  Sancli  Justi  prope  civilateni.  lii  episcopalu 
Pisano  moiiasteriuin  Sanclx  Marix  de  Morroiia, 
iDOiiasterium  Sancti  Slcphani  in  Cintoria,  Saiicii 
Savini  in  Moiilione;  in  ipsa  civilalc  monastorium 
Saiicli  Uichaelis,  Sancli  Fridiani,  Sancli  Zciioiiis. 
lu  episcopalu  Lucano  monasteriuin  Saiicii  Salva- 
loris  iii  Caiitiniano,  Sancli  Pctri  in  Putliodlis.  Ilcm 
iii  Sardinia  in  episcopatn  Tiirrilanu   niuiiaslerium 


Ad  Ikvc  moiiastorium  de  Urano  vobis  ct  convenltii 
veslro,  salvo  jurc  RavcniKili^  occlosi  c,  aiictuntate 
aposlulica ,  ad  exeniplar  jam  dicti  pra^deccssorii 
nosiri  Alexandri  coiifirmannis. 

Dcccrnimus  eigo,  ut  iiulii  oniuino  liomii.um  li> 
ccat,  elc.  Si  qua  igiiur,  clr. 

Cunctis,  ctc.  Aineii,  ariicii,  amon. 

Ego  Clemens  calholicje  E;;cUsix'  opiscopus. 

Egu  Thcobaldus  OMicnsis  it  Vcllctrcnsis  epi- 
scopus. 

Ego  Lahoraiis  presb.  card.  Sanclx*  Marix  trant 
Tibcrim  tit.  Calixti. 

Ego  Molior  presb.  card.  San«  torum   Joannis  et 


Sanclai  Trinilatis  de  Saccaria,  ecclesiam   Saiict:c  D  Paiili  til.  Pammacliii. 


Eugciiix  in  Saniaiiar,  ccclc^iam  Sancti  Mioliaolis  el 
Sancli  Lauieutii  iii  Vanaii,  ecclesiain  Sanct^c  .Mari^e 
el  Sjiicii  Joannis  in  Allasar,  ccclesiam  Sar.ct.c  .Ma- 
rix  in  Coatra,  ccclesiam  Saiioii  Joannis  et  Saiicti 
Simeonis  iii  Salvcner,  ccclc^iam  Sancti  Nicolai  de 
Tnilla,  ecclesiain  Saiicti  Pelri  iii  S;.'ano,  ecclcsiaiu 
Sancli  Pauli  iii  Cuiitrugnano,  ecclesiam  Sancli  Pe- 


Ego  Uiucyiilhiib  Saiictx  Marix  i:i  Cosmediii  diar. 
card. 

Ego  Graiianus  Sanctoruni  Cosmx  ct  Damiaiii 
diac.  carJ. 

Ego  Octavianus  Saiicloi  nm  Scrgii  ct  Oacchi  diac. 
card. 


Ego  Pctrus  Sancti   Nicolai    iii   Carccrc  Tulliaiio 
Iri  iii  Olim.  Iteni   iii  Fuscia,   iu  cpiscupalu  Clusino      diao.  c.ird. 

creinum  Vivi  in  M(mlo-.\mialo  cum  omiiibus  supra-  Ego  Uadulplius  Saiicli  Ceorgii  ad  Vclum  Aureum 

dictoruiu  locoruiii  perliiientiis.  Villam  pr;cieioa  de      diac.  card.  * 


Majona,  qiiara  emisiis  ab  Ilcni ico  praposito  et  reli- 
quis  caiioiiicis,  ciim  omiiibus  pcriii.ciiliis  suis ;  vil- 
lain  de  .Monciunc,  quam  cmislis  al>  abbale  Sanclae 
Florae,  qucmadmodum  in  vestris  carlulis  contiiie- 
lur,  el  vobis  a  praedccessore  nostio  bonx  meaiori*  C 
papa  Anaslasio,  inedianle  jiistitia,  adjiidicata  cst, 
et  scripli  stii  seiilv.ntia  coiifiriiiala. 

Omnia  igitur  snpraiiiota  m;ti:aslc!ia  cum  omni- 
bus  ad  ipsa  periincniilius,  ad  instar  prxdicti  aiilc- 
ccsboris  nostii  Aloxaiidi i,  staiuimus  ei  aposioliae 
sedis  aucloritate  sancinius,  lanquam  corpiis  uiiiim 
•ub  uno  capite,  id  cst  sub  priore  Cainaldulensis 
eremi  lemporibus  perpoluis  permanere,  ct  in  iliius 
disciplinae  obscrvalione  pcrsistere,  sub  cu,  inquam, 
prioie,  qui  ab  ipsius  coiigregationis  abbalihus  sive 
prioribus,  et  ab  creniilis  regUiariler  elcctus,  prai- 
stanle  Doniino,  fuerit.  Porro  congregalioiicm  ipsam, 
ila  sub  aposlolicx  sedis  luteia  perpettio  conroven- 
dain  dccernimus,  ut  nulli  episooporum  facnllas  sil  D 
aliquod  ex  !iis  iiionastcrium,  absqiic  prioris  conni- 
ventia  vel  apo:>l(>Iiae  scdis  liceniia  excommunicarc, 
vel  a  divinis  ofllciis  intcrdicerc. 


Daiuiii  Pisis,  pcrmanum  Muysis  Laloiancnsisca- 
iionici,  X  Kalcndas  Jaiiir.irii,  iiiJiotiuiic  vi,  Incariia- 
tionis  Domiiiic^  aniio  1187,  iioiitilicatiis  vero  do- 
iMini  Cleiuentis  papa^  111  aiinu  priiiio. 

.\NNO  II 88. 

II. 

Uonaslerio  lieqice-vaUis  ccrle!>iaii  de  Uengis  valle  ei 
de  Jovillare  asierit. 

(Pisis,  Jan.  5.) 

[HfGO,  Ord.  Prccm.  Auml  ,  II,  Pr.,  p.  Ii5.) 

CLtME.NS  cpiscopns,  scivus  seivorum   Dei,  etc, 

dilectis  filiis  Galtkro  abbati  ct  convcniui  Rogia*- 

vallis,  saliilcm  et  aiioslolicam  bcnc<licliuiicm. 

Ui  oflicio  quoJ    tiobis  cst    supcrna  disposiiionc 

comniissum,    personas   rcligioiii   obiioxias   sinccia 

toneii.ur  charilaic  oiiligcre  el  snpcr  justis  pctilio- 

nibiis  cxatiiiirc.  Sicut  autom  iii  sciiplis  diiccloriim 

liiiorum   iiostrorum   ilugonis   alibalis  et  generalis 

capiltili  abbalum  et  fiairuni  Eoclcsije  Prxmoiislra- 

lcitsis  inspcximns,  cum  ccclcsi;c  do  Rengis-vallc  r.i 

dc  Jovillari,  qu;«  sunl  vcstrje  lili;c   pro  co  qtiod  a 

Slalulmus  insupcr,  ut  decimas  tcrrarum  veslia-      veslra  ccolesia  cmanarunl,  fuisscnt  a  princip.o  sii;c 

rum  nuUtjs  a  vobis  cxtorquere  prsesumat,  scd  di-      inslitulionis  cidcin  ecclcsiie  subject»,   cl  leinpoic 

|&  striLuendi  eas  liospilalibus  vestris  in  iisum  paupc-      triuin  abhatum,  in  Ecclesia  voslra  constitutoruni, 

riini,  socundum  anliquani  consuetudinci'i  vcslrain,      Clialoiii  rovcreiiliam  iiiip.'!iidi>s."iil ,  abbas  cl  fratios 

Ilibcram  habcalis,  auctorilale  apostolica  facullatem.  dc  Rongis-valio,  quia  fratrcs,  qiii  ab  ccclosi.a  Prx- 
InJulgcnius  etiam  ot  in  convciitus  vcstri  praelalis  niunstiata  missi  fuorui.t,  priino  veiiorant  ad  locum 
inbtituendis  et  amovondis,  sicut  hactenus  dicilur  suiim ;  qiiamvis  ibidcm,  pro  co  <|iiod  locus  ipse 
ab  anlccessoribus  nustris  obtcnlun),  liccat  cl  vobis  niiiiis  arclus  exislorct,  nou  icin.insorunt,  sed  ad 
sine  conlradioliune  qualihcl  obscrvarc.  Fratribus  veslrum  se  locuin  cxin.lc  liaiisliilcrunl,  se  CQ'Po- 
■""""•" ■""'"""■ "■" ■■"■■•""• 


MTJ 


<:li;\ilntis  iii  vma: 


1280 


iiioiisli:Ui    ecclcsi;e   Jebcru    laiiluiiiiiioiiu    dc    jurc  A  congn;g:ilioni    cl    illiLala   pcriiiai.caiil  :  lii   quibus 


siilicsse ;  (|Ua  <ic  causu  bon:i:  ineniorix  Pliilip|)(is 
quondam  abbas  I*rxmonslralciisis  ecclcsia*,  incoa- 
sulto  abbate  RcgiiC-vallis,  pro  boiio  pacis  constituit, 
u(  utraqna  iliarum  ecclesiarum  ccclcsi:e  Pracinon- 
stratensi  lantum  sdbjaccicnt,  quod  ulique  usque  ad 
lua  cst,  fili  abbas,  lcinpora  obscrvaluin.  Vcrum  ic 
supcr  boc  proponcnle  in  capitulo  I*r*monsliatcnsi 
qiixslioncin,  jaiii  dictac  suiil  vobis  ccclesix'  rcsti- 
tulre,  el  prxcf^pinm  eis,  ut  dcbcanl  deinccps  Eccle- 
siic  vesir3c  subo.pse,  qiiod  ulique  raciuni  est,  ne 
possli  ailiquo  teniporc  immulari,  scriplis  sigillis 
Ilugo  .is  abbalis  ,  el  generalis  Piacnionsiratensis 
ecdcsix  capiUili  abbatum  ct  fratruin  coiisio'iialis, 
fiiit  poslinodiiin  roiioratum.  Nos  ctiam  ntidem  per 


li<KC  propriis  duicimns  ••X|iiiinciiiJa  vocabulis  : 

Locuni  ip,ijminr|U(>prafra(um  monasteriuni  situm 
cst  cuin  umnibus  suis  pertincntiis.  Casiriiin  de 
Magnaie  cum  ecclesia  ct  suis  pertinentiis ;  w.cle- 
siain  de  Fosi  cum  tota  villa  cl  suis  perti'ientiis. 
Ilospitale  dc  SprutiKola  cuin  ecclesia  et  suis  pcrti- 
ncntiis;  liospilalc  dc  Favenlia  cum  suis  perlinen- 
tiis  ;  monasteriuni  Sancti  Sulvii  ;  monasierium 
Saiict:u  Ti  ihiialis  dc  Florenlia ;  mon.islerium  Stru- 
iiieiisc ;  monastcriuni  dc  Osella  cl  Saiicti  J:icobi 
de  Caslello  ;  monasteriuni  dc  Passiiiiano  et  S:iii(  li 
Micliadis  <Je  Sjnis  et  dc  .\lpliiano  ;  monasl<Miuni 
de  Ciiltubono,  dc  Monlc  Pisis;  inonastorium  de 
Moiitcscalario  et  de  NL-rano;  monaslcrium  de  Fisi- 


petuam  liabcal  fnmilalem,  sicul  ralioiialiter  factura      clo  el  do  Cappiano  ;    moiiastcrium   Saiicli  Pi»uli 

Pisani ;  monaslcriiuii  dc  Plaiano  ot  Sancti  Vcncrei 
in  Sai  Jinca ;  monastcrium  Sancti  A.  geli  de  Pisto- 
rio,  de  Pacciano  cl  S.  Maiiac  do  Gialo;  inonasie- 
r.um  Vajani,  de  Opplcia,  de  Monle  Plano ;  moiia- 
sterium  dc  Foiile  Titaoiiis;  monaslcrium  de  Mti- 
sceto,  de  .\Ioiilc  Arnialo  ot  Sancl:c  Ccciliae  ;  mona- 
slerium  Sancta;  Rcparalae  ;  monasterium  dc  Foro- 
livio,  de  Trecenlo,  dc  Crispino,  dc  Razzolo,  de 
Kivo  C<£saris,  de  Cuneo,  de  Turri;  monastcriiim 
de  Caprilla;  monastcrium  Placonliniim,  Papicnse, 
Crcmoncnsc;  monas!eiiiim  de  Cavaiuin,  de  Nova- 
ria ;  dc  Vo:cellis,  do  Janua,  de  Terdona,  de  Tau- 
riiio;  monasterium  Rrixiciise,  Vcronpn.sc,  et  Saii- 
Q  cli  Vigllii;  inoiiastcrium  Bcrgomensc,  Mcdiolanense, 
Sancti  Carpopliori  ci  Aslcnse. 

Saae  milli  oninino  iioininum  licoal  convcrsos  aut 
inonacliOj  jain  dicli  nionastcrii  aul  lolius  ooiigrc- 
gationis  ausa  lcmorario  capcre,  retincie,  seu  :ili- 
([uibus  vexalioi>i!;(is  iiirestarc.  Iiiterdiciiniis  quuque 
lU  nuUi  c[)iscoitoriiin  fas  sit  in  vos  excon.iniinica- 


esl,  et  in  cisdein  scriplis  plcnius  Ciinlinelur,  aucto- 
r.lalc  duximiis  apostolica  loborandum. 

Nuili  crgo  omiiino  Iiomiiium  liccai  Iiaiic  paginam 
nostr*  conslitntionis  infirniare,  vel  ei  ausu  teme- 
raiio  contraire.  Si  qiiis  anteiu  boc  atleiilare  piae 
suinpscrit,  iiidignaiionem  omnipoientis  Dei ,  et 
bcatoruin  Pctri  et  Pauli  apostolorum  ojus  se  nove- 
ril  incurAurum. 

Dalum  Pisis,  Noais  Januarii,  indictione  vi. 

III. 

Mouasterii    yullumbrosani  proteclioHem  suscipit  ei 

possessiones  juracne  cunfirma!. 

(Pisis,  Jan.  6.) 

fLAMi,  Eccl.  Flor.  Monum.,  I,  5.^2.] 

Clkmens  ppiscoptis,  seiviis  servorum  Oci.  dile- 
(tis  liliis  Feiitio  Vallumbrosano  abbali,  ejusqne 
rr;iirilju.;  tam  pncscniiijus  quam  fuluris  regularein 
vitam  professis  iii  perpchium. 

Monel  nos  aj>ost(.licae  scdis,  cui  licel  immcrili 
pr.Ts:dcni(is,auclorita.«,  pro  slatu  onuiium  ecclesia- 
runi  proviila  circumspoclione  satagerc,  ;^t  ne  ina- 
lignoruni  lapiiiis  vel  molostiis  exponaiitur  apostoli- 
eum  ijisis  palrociuium  exliiberc.  Eaproplor,  dilccli 
in  Oomino  filii,  veslris  juslis  pnslulationibus  cle- 
iiiciiler  aiuiuiniu.>,  et  prsefalum  Valluwibrosamiiii 
monaslciium,  in  qiio  divino  oslis  obsequio  inanci- 
pati,  cum  omnibus  monaslcriis  sibi  subj(>.clis  sub 
D.  Petri   el  noslra  prolcclione  suscipimus,  et  piac- 


lionis  vci  inlerilicti  scntcntiam  promuigarc,  ul,  qni 
in  speciales  csiis  filios  aposloiic?e  sedis  assunipii, 
iiuliius  alteriii.s  judiciuin  temere  subcatis.  Sanci- 
iiius  insuper,  ul  decirnas  fructiiuai  veslioruni,  quos 
cbilibol  propriis  suniptibus  laboiibu.sque  colligilis, 
sive  lie  iiutriineniis  aiiimalium  vestrorum,  iiullus 
a  voljis  cxigere  vel  extorqucre  prsesiimat. 
Liceal  cliam  vobis  clcricos  et  laicos,  libcros  ct 


seiilis  soripli  privilegio  coinmunimus.    Stalucntes  0  absoliitosad  conversionem,  absque  ciijuslibet  iiitcr- 


til  omnis  imniunitas  et  omnis  libertas,  quce  a  pr;e- 
decessoribus  iiostris  fclicis  momoria;  Victore,  Gre- 
goiio  VII,  Lrbano,  Pascliale,  Innoo.eiiiio  et  Adriaiio 
ati[ue  Urijaiio  Romanis  ponlificibiis  jam  diclo  mo- 
nasterio  concessa  esl,  futuris  jicrpetuis  tcmporibus 
firma  vobis  veslrisquc  successoribus  ac  Vallum- 
brosanae  congregationi  illibalaque  permaneant. 

Adjicimus  etiam.  ut  quasounque  Dosscssiones, 
quoecunque  bona  jam  dictum  inonasierium,  omnis- 
quc  Vallumbrosana  congrcgatio  juste  et  canonioe 
possidet,  aut  in  fulurum  concessione  pontidcum, 
vcl  principum,  oblatione  fidelium,  sou  aliis  juslis 
iiioilis,  prxstante  Domino,  potcrit  adipisci,  (irnia 
vobis    voslrisque  successoribus  ac  Vallunibrosaiiic 


diclione,  suscipere,  et  Cliristianae  tradcre  eepiiUinae 
cos,  qui  se  apud  vos  devovcrint  sepelirc,  el  lani 
ipsorum  quam  csicrorum  lidelium  oblaliones,  sine 
piaejudicio  aliarum  ecclosiarum  reeipcre.  Pia;seii- 
tis  eliain  dccretiauctorilate  sancimus  ut,  si  quando, 
urgeiiie  necessilale,  comniune  vel  specialc  inler- 
di<  tiim  ab  episcopo  di(ecesano  proccsscrit,  clausis 
jaiiuis,  iion  pulsaiis  lintiniiabulis,  et  exclusis  ex- 
commiinicatis  et  intcrdictis,  siippressa  vocc,  vestri.s- 
qiie  lanliim  fialribiis,  divina  in  vestris  monasteriis 
licc;»l  ollicia  celehrarc. 

Piiclcroa  secundum  commuiiem  insiitiitioiicin 
omniiim  abbalum  ordinis  vcstri  in  gencrali  capi- 
iii!i>  r.iiij;iojalionis  faolani,  libi,  lili  abbas,  dc  (|U«- 


i 


1^81  EPISTOI.4:  ET  PKlVII.Kr.lA. 

iilM>t  monasieiio  coiigregalioiiis  rr:ilrcs  ail  princi- A 
pale  monaslcriiiin,  proul  viJeris  aniin.r  saliiti  cxpc- 
dire,  sine  alicujus  contradiciiune  Iransrerre,  el  quo- 
niain  a|»ostolioa  seJos  nulli  (tebet  (Jclin(|ueiuli  prae- 
Slare  niateriain  vel  favorem,  adjicientes  staluiinus, 
ut  abbates  sive  rratrcs  vestrx  congregalionis,  qui, 
uccasionc  piotecticnis  aposiolica:  seiiis,  niiiius  rc- 
piilariter,  qirani  ordo  nionasticus  vel  coiisueludo 
Vallunibros;iiia'  congregalionis  exigal,  vivcrc  c«- 
piant,  Vailumbrosanus  abbas  canonicc  illos  corri- 
gendi  liberain  liabcat  racnltatem,  ct  nt  iiullis  fratri- 
bus  ejusdem  congregaltonis  liceai  constitiiere  sibi 
abbatein,  siiie  consensu  ejus,  sicut  a  tempore  bonx 
meniorix  Juannis  primi  abbaiis  cjusdeni  congrega- 
lionis  noscitur  observaluin. 

Dcccrniinus  ergo,  ul  nnlli  omninoliominum  liceat 
prjeratuin  inonastcrium  temcre  pcrturbare,  aulcjus 
possessiones  auferre,  vel  ablalas  relinere,  niinuerc, 
scu  quibuslibet  vezationibus  fuligare,  seJ  omnia 
iiitegra  conserventur  corum,  pro  quorum  guberna- 
tione  ac  susientaiione  concessa  sunt,  usibns  omni- 
inodis  profulura,  saha  sedis  aposloliae  auctovitate. 
Si  qiia  igilur  in  fiiturum  ecciesiaslica  ScTecniarisve 
persoiia,  bancnoslrx  constitutionis  pagiiiaiu  sciens, 
conira  eam  te.ixro  venirc  praesumpseril,  sccundo 
terliove  cominoi;ita,  nisi  reatnm  snum  digna  satis- 
faciione  corr.'xeril,  potcslatis  bonorisqne  sui  carcal 
dignilat.-,  reainqin;  sc  divino  judieio  existcre  dc 
perpetiata  iiiiqiiiute  cognoscat,  et  a  sacralissimo 
corpore  et  sangnine  Dei  et  Doinini  f^cdemploris  q 
nostii  Jesu  Clirist:  aliena  (ial,  atque  iii  exticnio 
examlne  districLc  ultioni  subjaceal.  Cunclis  antem 
eidein  loco  sua  jura  seivaniibus  sit  pai  Domini 
nostii  Jesu  Clirisli,  quatenus  et  liic  fruelum  bona: 
actionis  percipiant ,  el  apud  districtuni  Judicein 
prxinia  xternx  pacis  inveniant.  Amen,  amcn, 
ainen. 

EgoClcmens  catliolicx  Ecclesix  episcopus. 

Ego  Tlicobaldus  Ostiensis  ot  VelJclrensis  episco- 
pus. 

Ego  Lalwrans  presb.  card.  S.  Mariic  nans  Tibe- 
rim  tii.  Calixli. 

Ego  Melior  pre&b.  card.  SS.  Joajinis  el  Pauli  lii. 
Pammacliii. 

Ego   Jacobus  diaconus  cardinalis  S.  Mari;c   in  D 
Cosmedin. 

Ego  Graiianus  SS.  Cosmx  et  Datniani  diacoiius 
tard. 

Ego  Octavianus  SS.  Sergii  ei  Bacchi  diaconus 
card. 

Ego  Pelrus  S.  Nicolai  in  Carcere  TuUiano  diac. 
card. 

Ego  Kadulplins  S.  Ccoigii  ad  Velum  Aurenm 
diac.  card. 

Datiim  Pisis,  pcr  niaiius  Moysis  Latcranensis  ea- 
nonici  ot  S.  R.  E.  vice-cancellarii,  viii  Idus  Jannar., 
indiclinnc  VI,  liif.irisalionis  Domiiiice  ;'nno  1188, 
IMiniificalus  vcro  domiiii  Clcmenlis  pap.e  III  ar;iio 
piimo. 


AN.  II8S. 


HS2 


IV. 


Mouatlcni   S.    fliihiielis  Oilicarietitii  prolccltone iii 
tuicipil,  pottessioitcsque  coHftrmal. 

(Pisi.s  Jan.  W) 

[MiTTvniLi.i,  Annal.  Camaldul.,  IV.  App.  p.  171.] 

Ctr.MK.Ns  episcopns,  scrvns  scrvorum  Dei,  diloclis 
filiis  IIi:(.OM  abbati  S.  Michaelis  de  Orticaria,  cjns- 
qno  fralril.ns,  tam  pr?escntilius  qnain  fulurij,  regii- 
iarcin  vitam  professis  in  perpeliinm. 

Heligiosis  desidcriis  digiiiim  est  nos  facilem  pra:- 
bcre  consensum,  nl  lidelis  devotio  cffecium  celerem 
sorliatur,  cl  ut  tanto  libcrins  sacitf:  rcligioiiis  ob- 
servanlix  ct  aliis  operibus  bonis  insislal,  qnanlu 
apostolica  scdescscnseritin  pio  proposito  benii^niiis 
confuveri.  Eaproplcr,  dilerli  in  Doinino  lilii,  veslris 
jnstis  poslnlationibus  fleinenier  aniMiinins,  et  pi;v- 
ratum  monaslerium  S.  Micliaclis  do  O.tiearia,  in 
qno  divino  eslis  obseqnio  niancipati,  sub  beati  Pe- 
Iji  et  ncslta  protcctione  snscipiinus,  ei  pru'seiitis 
scripti  privilcgio  coinmunimus,  iinpiimis  siquidcm 
slalucntcs,  ut  oi'(jomonasticus,  qui  sccundum  Deura 
el  beali  Itcncdicti  Regulain  atquc  instituliuncm  fra- 
tiuin  Pulsanensium  iii  codcm  monasterio  nascitur 
insiitutus,  perpctuis  ibidcin  temporibus  inviolabili- 
ter  obscrvetur.  Pra.'tcrea  quascunque  posscssiones, 
quu;cunquc  bona  idcm  monasterium  in  proesenlia- 
rnm  jiisie  cl  canonice  possidet,  etc.  In  qnibus  Ii:ec 
propiiis  duxiinns  cxpiimenda  vcabulis  :  Locumi 
ipsuin,  in  qno  pra^faia  ccclesia  sila  est,  cnin  omiii- 
bns  pertincntiis  su.s;  eoclesiam  S.  Jacobi  de  PaJio 
in  Pisano  cpiscopat»  ;  ccdcsiam  S.  Crucis  dc  Corvo 
in  Lunensi  cpiscopalii,  cnni  omnibus  ad  ipsam  per» 
liiicntibiis.  Liccal  qnoquc  vobis  clcricos  vel  laicos 
e  sxculo  fiigienics  libcros  ct  absoUiios  ad  convcr- 
sioneni  recipere,  cl  eos  absque  contradiclimic  ali- 
qua  rctincrc.  Scpulturam  pixlcrea  ipsius  moii.i- 
sterii  liboram  csse  slatuimus,  ctc.  Dccerniiniis  cr- 
go,  etc. 

Kjro  Cloincns  catholic3P.  Ecclesix  episcnpiis. 

E^o  Laborans  prcsb.  card.  S.  Marix  irans  Tibe- 
rim  tit.  Calisli. 

Ego  Melior  prcsb.  card.  SS.  Joannis  ct  Pauli  tit. 
Painmncliii. 

Ego  li<acynllins  S.  Maiix  in  Cosmodin  diacunus 
card. 

Ego  Cratiaiius  SS.  Cosmx  cl  Damiani  diaconns 
cardinalis. 

Kgo  Ocl;^.vianiis  Sanclorum  Sergii  el  Baccbi  diac. 
card. 

Ego  Pelrus  Sancti  Nicolai  in  Caieere  Tulliaiio 
diac.  card. 

Ego  Uadulphui.  S.  Gcorgii  ad  Velum  Aurcnm 
diac.  card. 

Daluni  Pisis,  per  inanum  Moysis  Lateranensis 
caiionici,  vicem  ageiitis  cancellarii,  111  Idus  .lanua- 
rii  ,  indiclione  iv,  Incarnationis  Domnicx  annO 
1180,  pontiliialus  vero  domini  Clcmentis  papa;  III 
aiiiio  1)1  iino. 


mii  (I.KMENriS  lli  PAP.F  <2r.4 

V.  A  «lonavil;  rnii.lijiii»!    a   Ma/.afjrtl^rt    ciiilslis,  snii    ijiiC 

Kcclexia:  S.  Michnilh  Arciinn;  pintedionem  tuscii.il, 
postes!,iuuei,(iue  nr  piivilegia  roujlTmal. 

(Pisis,  4aii.  15.) 


\lbid.,   p.   m-L] 

Ti.talKNs  cpiscopiis,  scrvus  scfvoriim  Dei,  dilc- 
olis  filiis  priori  ecclosiic  S.  Micliaclis,  qtia;  iii  sii- 
biii'lii«  Arelinx  civiialis  sila  csl,  cjusquc  iialriljiis 
tam  prxsf^iilibiis  quam  fu(ui-is  reguLircm  vilaiii 
profesbis  in  peipeluum. 

Rcligiosis  dcsidciiis  liignum  csl  nos  facilcm  pijc- 
li€re  coiiscnsiim,  ut  fidclis  devotio  efreolum  cclc- 
rem  sorliatiir,  el  ul  laiilo  liltcrius  «aoae   rcliuionis 


vo!,is  doiia' il,  cl  fim]i|ui(l  I'<lrolii8  f'j'"8  nf-po»  vo- 
liisciim  caiiiltiavil  scu  doiiavit ;  lciiaiii  qnain  a  Fi- 
lia-.lro  ciiiislis  ;  tf  rram  quam  Gerar.Iinus  toLis  pro 
a::iuiu»  su£  rcmcdio  Iralidit,  siculi  iii  cliarttila  ali 
co  el  filiis  lognla  conlinclur  ;  lerias  quas  lial>c-tis 
iii  civilalo  .\rcliiia. 

OkuMi  qiioque  sanfliiin  infirmornm,  cl  cur.cla 
quse  cccl  siaslici  olTicii  suiit,  prTlcr  baplismiim, 
tam  iii  soicmiiilHlibus  qiiaiii  iii  fesl.vis  cl  quoliJia- 
nis  diel  us,  vobis  vesliisque  successoribus  cl  Eccle- 
MJt  vestr;e,  sirut  a  fnardicto  cpiscopo  vobis  con- 
ccssa  sunf,  vobis  niliiloininus  coufirinainiis.  Si.-pul- 


observantix  cl  aliis  opcribus  bdiiis  iusistat,  quaiilo  luram  quuquc  ipsius  loii  liberam  essc  ilcccrr.iinus, 
ab  apostolica  sedc  se  senscril  in  pio  propo.sito  be-  ut  co;  um  dcvolioni  ct  e.\lremu;  Yoluntali  qni  se  illic 
nigoiiis    confovcri.   Eap:opler,    dilccli   ii»  Domino  B  scp4;liii  dcl.ljcravciini,    nisi    forle    cxcommuuicali 


lilii,  vestris  jiislis  poslulationibiis  clemciilfr  an- 
iiuimns,  ct  pr;cfalam  ccclcsiam  S.  Vicliaclis,  iii 
qua  d.viiio  csiis  obscquio  mancipali,  ad  cxemplar 
fclcis  mcmoiix  Anaslasii  papse  prxdccessoris  no- 
slri  siib  beaii  Petri  ct  noslra  p:otcctionc  suscipi- 
mus,  el  prcsenlis  scripii  privilegio  comiiiunimus. 
Imprimis  siqiii.iem  staUienlcs,  ul  ordo  inoiiasliciis 
qui  secunJum  Dcum  et  i)eaii  Bene  licti  Kegiilam 
atque  iiistiliitioucm  Camaldulensium  fratrum  in 
cadcm  ccclesia  noscilur  insliiuliis,  perptUuis  ibi  • 
dcin  tempoiibiis  inviolal.iliier  «*bj,crveiur.  Pra;lerea 
qiiascunqiic  posscssiones,  quxcunque  bona  eadem 
ecclcsia  imprxscnliarum  jusle  cl  canonice  possidet, 
aut  iii  futurum  concessionc  pon'ificum,  largitione 


rcgiim  vcl  principum,   oldalioiie  fidclium,  scu  aliis      diii. 
justis  modis,  prscslanle   Domino,   potcril  adipisci, 
firma  vobis  vcslrisqiie  succcssoribus  cl  iliibala  per- 
mancant,  in  quiims  Iiaec   propriis  du.\iiiius  c.xp.i- 
nicnda  vocabulis  : 

Locum  ipsiiiii  iii  quo  prrefala  ecclcsia  sila  e.st  ct;m 
o:»nibi!S  peiiincntiis  siiis.  Pioprise  parocliia'  Jin-s, 
qiicmadino.lum  in  autlieniico  scripto  Hieioiiymi 
«jHoiidam  Arclini  cpiscopi  (jonlinelur,  du.\imus  di- 
stiiigiicndos,  loliini  vidclicel  populum,  qui  nunc  est 
babiialor,  aul  ei  it  in  snburbio  ex  iiiraque  parte 
slraix'  a  donio  sive  classaiia  olini  filii  Tiiibaldi  di- 


vel  inlcrdicli  sint,  ntillus  obsislat,  salva  lamen  ju- 
slitin  maliicis  ccclesiic.  Decernimus  ergo,  ctc, 
salva  scdis  aposlolicu:  a:iclorilalcet  in  omiiibiib  Ca- 
nialdulciisis  prioris  cbcJic:ilia  ct  rcvcrcntia  ,  et 
Arclini  cpiscopi  ca:;0iiica  juslilia.  Si  qua  i^i- 
tur,  ctc. 

Ego  Clcmcns  calliolica;  Ecclesi;e  cpiscopus. 

Ego  Tlicobaliius  Oslieiisib  el  VLlIetrcnsis  cpisco- 
pus. 

Ego  Milior  prcsb.  card.  S5.  Joaiinis  ct  Pauli  lit. 
Pam.icliii. 

Ego  Laborans  presb.  caid.  S.  Marix  trans  Ti- 
Lcrim  tit.  C.abxli. 

E"*)  Uvaciiitbus  diac.  card.  S.  Maria*  in  Cosme- 


E^o  Gratianus  SS.  Cosmx  ct  Damiani  diac. 
card. 

Eijo  Oclavianus  SS.  Scrgii  el  Baccbi  diacoiius 
cadiu  ds. 

Ego  Pclrus  S.  Nicolai  iii  Carccre  Tulliaiio   tiiac. 

Ciiivl. 

Ego  Radulfus  S.  Georgii  ad  Vclum  Aiireiim  diac. 
card. 

DalumPisis,  per  manum  Moysis  Laleranensis  ca- 
nonici,  vicem  agenlis  cancclbrii,  Idibus  Januaiii, 
indiclionc    vi,    Incanialioiiis  Domiiiicae  aiino  1188, 


cla,  qua  ilur  ad  S.  Pelrum   Minorcm  iisqiie  ad  do-      po;  lilicaf.is  vcio  domini   Clemcr.lis  pap.-e  III  anno 

miim  sive  classariam  olim  dictam  MoroiUi,  qua  itiir      priiiio. 

ad  S.  Micbaelis  molcndinum,  et  a  domo  sive  clas-  D  VI. 

saiia  olim   Ardimanni  Villani   dicta,  qiia  ilur    ad 

S.    Dartliolomjeum,   usquead  domum  sive  clas.s.i- 

liam,  olim  Aricii  Caplapanis  diclam,  qua  itur  ad 


D.olcndinum  supradiclv^  tcclesi.c  palronorum,  vidc- 
lioct  liliorum  S':^u  Jitpolum  Raincrii  Ccrji.  Pnelerca 
:;ic  !icta(em  riiolciuiiiii,  qiiod  csljiixla  subuibiiim, 
(iim  o:nnibus  peiliiienliis  ct  iililitalibus  suis  ;  do- 
:iiOS  qiias  linboiis  iii  eodom  subnrbio  cum  omni- 
iiusutiiilaiibiis  suis  ;  plaieamqu.c  anle  ipsam  e^clc- 
siain  siia  est,  sicui  in  doiialionis  chartula  continc- 
tur ;  qiiidquid  bahclis  in  A!bagn(»ro  ct  in  Monla- 
gnoro.  Tciias,  quas  Joaniips  q(ioiid.xm  prior  rum 
iiialre  sua  cidcm  cccicsi:e  piolaiis  inliiitu  iradidit. 
Tcrras  quas Iventonc  cum    iixore  et  filio  vobis 


Pci^iile  Miinricio  epiuopo  Parisiensi,  abbntias  Ileri- 

valHs,  llenueriarum,  Moulis  Kstivi  el  dc  Uij  cun- 

lirmal. 

(Pisis,  Jan.  1-5.) 
[Cartuluire  de  IS.-U.  de  Puris,  i,  5."5.) 

Clkmkns  Mauricio  Parisicnsi  episcopo. 

Joslis  peteniiiim  desideriis  dignum  est  nos  facile 
proebcre  conseiisiim,  et  vota  qux  a  ralionis  iramiie 
non  discordaiil  eflectu  proseqiiente  complere.  Ea- 
proplcr,  vcneralilis  in  Cluislo  fralcr,  tuis  postula- 
lionilms  aniineiites,  abbatias  ilerivallis,  Hermeria- 
ruiii,  Monlis  Eslivi,  de  Gif,  quas  de  novo  diceris 
construxisse,  sicut  canonice  et  sine  conlrovcrsia 
possidcs,  aucloriiate  libi  aposiolica   confirmamus, 


428!i 


EnSTOL/t  F.T  PRIVILECIA. 


A.N.  \m. 


<r8 


rl  pi-x^sciUis  snipti    inlroiiicio   comninniiniis,  sl:i-  A  oii»nil)iis  qiisc  lialiol  c!  po.«;siJcl  ;  qii.xcimqiio  ji!  vos 

poilinciil  in  ea.lcii»  curle  «lc  Ravi  ;  ccclosia:ii  S. 
C  riiiani  cuin  omnibus  qii:r  possidct,  qii^e  est  siui 
in  ciirlc  dc  Colle  majori ;  qiixcunqiic  habctis  in 
rurlc  ot  «tiiitriclo  de  Uiiriano  ;  omnia  qux  Iiabotis 
iii  curtc  (lc  Cuinulo  ct  in  curto  <ic  Ccolc  ;  dcciiiias 
pr.vtcrea  oroniuin  lcrraruni,  (|iias  in  I.ucaii.  Pisan. 
cl  YuliCrran.  cpiscopatibus  baborc  nosriiniui,  sicut 
a  boii:c  mcmoria^  Joaniic  Liicaiio,  Azo  Pisano,  Giin- 
frcdo  Vullaterrano  cpiscopis  vobis  conccssa;  snn», 
cl  eas  pacificc  possidetis. 

Liccat  qitoque  vobis  clcricos  et  laicos,  libcros  et 
absoluios  c  sa(K:ulu  fugienlcs  ail  coiiTcrsioiiem  reci- 
perc,  et  eos  sine  contradictione  qualibet  in  Tcstro 


tuontos  tit  1'uHi  iinr.iino  boiiiiniiin  liicat,  olc. 
D.ilum  Pisis,  xviu  Kal.  Fcbr.,  indiclionc  vi. 

VII. 

UoiKiiterii  S.  Ciiutnin  Cnrisiensix  protedionem  sn- 
tfipit,  potsesii^iwfque  ac  privHegia  coHJintiHt. 

(Pisis,  Jan.  iG.) 

IMiTTiRM.i.i,  Aniial.  CamaldiU.,  IV,A|»p.,  161.] 
Ci.rMKNs  cpiscopus,  sciviis   scrvoiuni    [)i'i,  dilo- 

rlis  llliis abbali  S.  Cassiani  de  Parisio,  cjusqiie 

rratriSMi<(,  lam  pr.-r!«cistibus  quain    ruluris,  regnla- 
rcii?  vilani  profc^sis  in  pcrp<'tiinm. 
Eff.clom  josla   postulaiilibiis   indulgere  et  vigor 


xqiiilatis  rt  onlo  e»igil  rationis,  pijsertim  quando      collcgio  relinere.  Probibcnius  autcin    iie   ulli   fra- 

pctciilinni  TolunUtem   et  pieias  adjuvat  cl  veritas  B  "■"'"  vcstroruin  post  factam  in  eodein  loco  profcs- 

i:on  rclinqait.  Eaproptcr,  dilocti   in    Domino   filii, 

Y03tris  justis    postulatiunibus  clcmenter  anniiimus, 

et  ntonastcriuin  S.  Cassiani,  in  quo  divino  inanci- 

pali  eslis  obseqiiio,  fclicis  recordalionis  Lucii  pap.ne 

pix.lccessoris  noslri  vesligiis  inliaerenlcs,  sub  bcali 

Pctri  cl  nostra  proleclionc  suscipimus  et  pvacsenlis 

scripli    patrocinio    conimuninius  ,    statuciitcs    ul 

quascunque  poss*;ssiones,   qiidscunque    bona    ideni 

Dionastcriuin  juste  cl  canonice  possidct,  aul  in  fu- 

turiim    conccssionc    ponliKcum,  iargilione    rc^uin 

^el  principum,  ublalioiie  fideliura,  scu  juslis   aliis 

nio.lis,  prxstaiilc  Doinino,   poterit  adipisci,   lirma 

vol>is  vestrisque  sucoessuribus  et  illibata    perma- 

iioanl,  iuiprimis  siquidcm    statuentcs  ul  ordo  mo 


sioiioui  fas  sit  absque  abbatis  sui  liccnlia  dc  clau- 
slro  voslro,  nisi  arciioris  relijiionis  o!  lciitu  discc- 
dcrc  ;  discedentem  vero  absque  communi  lilieraruni 

cauiione  nullus  audeat Porro  cuin  gcncrale  in- 

terdicluni  terne  fuerii,  liceat  vobis,  januis  clausis, 
non  pnlsaiis  campanis,  exclnsis  excoiiimiiiiicalis  ct 
iiiterdictis,  suppressa  voc<^  «livina  oflicia  celcbra- 

rc, eic.  Staluimus  insupcr,  ut  infra  ftnes  piro- 

chiaruin  Ycstraruin  absque  asscnsu  cpiscupi  diocco 
»aiii  nuUus  ecclcsiam  vel  oralorium  dc  novo  a:dili- 

rarc  prxsumal flc,  inonasterii  vcslri  libcrani 

cssc  coiicodimcs corum  qiii  se  iliic  sepeliri  de- 

lilicravcrint  dcvotioni  et  extrcmx  voliinlaCi,  iiisi 
fo.lc  cxconimunicali  vcl  inlerdicti  sint,  nulliis  ob- 


1  aslicus,  qui   secuiulum  Dciim   ct  bcati    Bcnedicli  ^  sistat,  salva  tamcn  jiisiitia  illarum  cccicsiaruni,  a 


Kcgulani  in  eodeni  l<»co  institutus  esse  dignoscilur, 
porpetuis  ibidcm  tcmporibus  inviolabililcr  observe- 
I:m-.  Pussessioniim  aulem  nomina  propriis  duxinius 
oprimcnda  vocabulis. 

Villain  de  Carisio  cum  ciirte  el  districlo  ct  omni- 
biis  pcrtiiienliis  ejiis  cuni  (luniiiic  Rcjiulo ;  cccle- 
ftiani  S.  Micbaclis  de  Monte-ruttulo  cum  oninilais 
qux  liabcl  ct  possidel  ;  omnia  qiix  habctis  in  ca- 
fitello  de  Pezolc  ;  ccclosiam  S.  Cerbonii  cum  oir.iii- 
lius  qux  babetis  in  villa  et  curte  dc  Applano  ;  jiis 
qiiod  liabeli.s  iii  ecclcsia  S.  Donuli  cum  oinnibus 
qux  ad  ipsam  pcrlincre  noscunliir  ;  omnia  qux  lia- 


quibus  mortiioriini  corpora  assuinuDiur.  Obcunte 
vero  tc  niiiic  ejusdcin  loci  abbale,  vcl  luoruin  quo- 
VU.cl  sucocssoruni,  nullus  ibi  qualitel  snbroptionis 
asiulia  scu  viuicnlia  pncponatur,  nisi  qucm  fralrcs 
coinii  uiii  consensu,  vcl  iratrum  inajor  }<ars  consilii 
saiiioris  sccunduui  Doi  timorcm  ct  Liati  Denedicli 
Rcgulam  providorint  eligendum. 

Dccon  inius  orgo  ul,  clc. 

Ego  Clemens  cailiolicx  Ecclcsix  episcopus. 

Ego  Tlieobaldus  Obticnsisct  Vellctrcnsis  cpisru- 
pus. 

Ego  La'.ior:iiis  prcsb.  card.  S.  Marix  trans  Ti- 
berim  til.  Calixli. 


liclis  in  Rocca,  el  iii  curlc  dc  Valli  ;  jus  quod    ba 

belis  in  ecclcsia   S.  Justi ;    qii.rcunque  babolis  in  p      Ego  Melior  piosb.  card.  SS.  Joannis  cl  Pauli  til. 

curte  de  Aliiga,  ct  in  curle  et  dislriclo  dc  Folliaiio, 


el  in  podio  de  Monic  Tu.^ciili,  cl  iii  curle  dc  Alc- 
ireta  cum  ecclcsia  S.  Andrcu^,  <  t  omnibus  qux  ha- 
b.  tis  iii  oaiicni  villa  ;  ecclesiain  b.  Pontiani  cuiii 
jMnlio,  villa  el  ciirlo,  ejiis<K;m  ;  qux  liabelis  in  curte 
(1c  Lcgul  cl  in  ciirie  ile  Fognano,  ci  iii  cuite  de  ca- 
MclbtFalfi;  ccclosiani  S.  Potridci^ibiaiio ;  ecclesiam 
S.  Marix  de  Ciiciaiio  ciiin  omnibus  qiue  lialicli>i  in 
(jrioiano  et  curlcejus  ;  oinnia  qnx  babclis  in  cnite 
d«;  lunntc  Ciitcari,  ot  ourly  dc  .Monli«:lo,  oi  in  oiirle 
ile  l'a\a,  in  tinlo  lic  Casanova,oi  iii  villa  <lo  l*aiiulc 
el  in  ciirie  do  Canuiliaiio,  ol  iii  ciirlc  dc  P:>I:ija,  ct 
iii  curte  dc  M.iiilLzatio  ;  oiiinia  <[\\x  li.ibolis  in  cui  tc 
de  Cavoraiio;  ocolosian»  S.  Aiidiex  de    Ravi    cu:n 


Pammaoliii. 

Ego  llyaciiillius  diac.  card.  S.  Marix  iii  Cosme- 
din. 

Ego  Craiianus  SS.  Cosnix  ct  Daniiani  diac. 
card. 

Ego  Oclavianus  SS.  Scrgii  i>t  Baccbi  diac. 
oard. 

Ego  Pctrus  S.  Nicolai  in  Carccrc  Tulliano  diac. 
«ard. 

Ego  Radulfus  S.  Gcorgii  ad  Vclum  Aurcum  diac. 
tard. 

Daluin  Pisis,  pcr  maniini  Moysis  Latcraneusi.s  ca- 
iionici  \iccin  a^>-iilis  c:i<'ioollarii,  xvii  Kal.  Fcbriia- 
lii,  indiotionc  VI,  Incaiiiat.    Uoiiiiiii<-:e  aiiiio    lltiT, 


■ 


n.KMF.NTlfi  III  I'AF'/E  <«^.8 

Clcniciiiis    III     aniio  A  :f;sliiii;iriius,    si    prailalonirn   oxccssu»,   quilius  in- 


pr.aio. 


Mll 


B 


1287 

ponliAcatiJS     vcro     (lonrmi 

(lulgfTC   s.ilva   coiis<i(nlia  iion  possmniis,    ptr   in- 
jitnaiii  siiic   cocrcilioiH-  <Jelti(a   ri:l(ii<|(iinius.  Uiidc 
ciim  1)0»:»;   ni»-morij',   IJihaiuis  papa,   |»r*«leccssor 
noRlcr,  lliif,'Oi,i,  clc  ,i(/  iueri»tola  tmp4!riori,uuiuc  ad 
slii^li.    l-iccl   ciiim    ad  hoiKircin  cl  profcclus  luos, 
<|iianiiiiii    iitiii    Dco  |i>)SsiiniiiK ,    rirniuni    lialxiuus 
|)rri|)i)siliiin  inl<Mi<icn  li,  cl  in  fiicto  pr.i-dicU  ilu(;onis 
curia  Homana,  non  absqnc  (lciractione  innllorum, 
iirictciius   rcgiae    scrcnilali    (icluleril ,   quia    tcin<-n 
clainor  ipsiiis  ad  iios  jinliil  ilala  liilo   p(T\<-iiil.  nc- 
(jiiivinuis  crr.ila    siia    ullciius   snb  dissiiiiulaiio:.« 
claiisis  oculis  pr.Tlcrire  :  prnptci'  qiioJ  iiiliil  in  hac 
parlc  crodimns  aclum,  dc  qiio  delH:al  «ninius  rc(;iu& 
(|uacunquc  ratione  movcri.  Roeamus  aulcm  devo- 
tioneni  luam  prccc  ct  afifciione  (]ua   possinnus,  ci 
moncmus  in  Uomino,  qual^-nus  mcmoraluni  Joan- 
ncm  episcopum,   queai  nos   cl   fraires  noslri  pro 
sui  honcstate  sinccro  corde  diiigimus,  pio  reve- 
reniia  apostolicae  scdis  ct  noslia  in  visceiibns  clia- 
rilalis  commcndaium  lialicas  ct  acccptum,  rcinissa, 
si  qua  fucrit,  conccpty,  indignaiionis  offcnsa,  ipsiiin 
in  omnibiis  regia    ciemeiitia    et    benignitale    pcr- 
iractcs.  Credimus  cquidem    quod  de   industria  et 
probilatc  ipsius  tibi  et  legno  luo,  auctore  Domino, 
inuluini    accedeie    potcrit    incremcnli  ,    cl  nobis 
usi|ncquain  gratuin  exislct,  si  optatum  apud  re;;iM» 
auics  preces  nosirse  sorliantur  effectum. 

Datum  Pis3P     decinio   septimo  Kal.   Februarii, 
ind,  VI. 

I 

X. 

Ad  Henricum  regein  Augliec.  —  De  eodtm. 

(Pisis,  Jan.  16.) 

[Ibid.] 

Clemens  cpiscopus,  sei  vus  servorum  Dei,  Heniiico 

illustri  Angiorum  regi,  saluiera  et  aposloiicam  be- 

nediciionem. 

Cnm  ab  apostoiica  sede  preces  suscepit  legaiis 
excclienlia ,  auctorilas,  el  poiesias,  quas  Ecciesii» 
in  suo  stalii  servandis,  et  niuliorum  saluti  expedit 
cffociui  maiicipaic,  diligciiter  eas  debet  rcgia  subli- 
niilas  exaudire,  cl  lanio  forlius  et  ferventius  in- 
tendcre,  ut  cffecinm  conscquantur  oplatnrn,  quanto 
ccrlius  fueril,  qiiod  earum  devola  susceplio  el 
sui  lionestale  nobis  et  fralribus  noslris  acceplnin,  d  diligens  cxSL^ciilio  regalcm  gloriam  respicit  pariter 

et  saluleni.   Uiiic  est  quod   sercnilati    rcgue  pro 


Ad  eptKvpoi  Scolier.  —  ymiliat  iis  Hufjoui^m  Smuti 
Andrcu  epiiropuni  ub  Irbouo  citninm.  rt  couiii- 
vtaciler  einaiuuiciu  ,  cpincopuiu  dcpoiitaui  c$sc, 
utadelijue  Jotniuem  eliiji. 

(Pisis,  Jaii.  iO.) 

[Mansi,  Concil.,  XXIi,  ii-U.j 

Clemens  cpiscopus,   scrvns  scrvorum  Dci,  vci.e- 

rabilibus  fralribus  Jocelino  Glascuensi  et  lyiATm^FO 

Abcrdensi  cpiscopis,    el  dilectis  liliis  Khnai.ijO  ab- 

bati  de  IMelros,  ct  UERTnAMO  priori  dc  Goldingbam, 

saluteni  ct  apostolicain  bcnediclionem. 

Ne  iii  (lubilatioiiis   rccidant  strupulum  quae  ge- 

runtur  ,  digniim  cst  liilciarum  nieraoria;  coniincR- 

dari,   ct  ad    iiiorum    notitiani    quoiuin    interessc 

\idcuir,  cclcbri  ac   vcridica   insinuaiioiie  pcrlcrri. 

Memiiiinius   aulein    (|uod  bonx  raemorix  Urbanus 

papa,  prasdcccsior  nosicr,  Hugoni,  quondam  dicto 

cpiscopo   Sancli   Andrcae,   pro   coiitroversia    qiiac 

inler  eum  ei  vcnerabiiem  fratrem  nostrum  Joanncra 

episcopum  vcrtebalur,  sub  excommunicationis   in- 

lerpositione  mandavil,  ut  ad  certiim  dicm  respon- 

surus  In  jure,  aspectui  se  apostolico  praer.cnJarct. 

Yerum,  quia  conscius  aetuum  suorum  ,  ct  cvcntum 

judicii  reforrniiians,  vcnirc  conlumacitcr  recusavit, 

nos  el  pro  lioc  ct  pro  aliis   mutiis  qoae ,     crcbic,- 

sceiite  fama,   Ecciesitc   Dci  scainlainm  peptircrui.l. 

ipsum  ab  opiscopalu  Saiicli  Andrcae,  dc  consdio  et 

assensu  fraiiuin,  pf^rpctuo  judicavimus    aposlolicae 

sedis    auctoritalc  icmotum,  el  ab  usu  episcopaiis 

olficii  eo  u.sque  suspensum,  doaec  apostolica  sedes 

<l-weril  de  ipso   aiiler  stataenduin ,   absolvenles  a 

lidt  lilale  siibjcctos  ,   qita   ei   lencbantur    astricli. 

Sane ,   qiila   vacanies    Ecticsias  diuliiis  rcgimine 

pastorali    caiere ,    sanclorum    canonum    inliibcnl 

sanciioncs,  discretioni  veslrx  per  apostoiica  scripla 

inandanuis  qualcnusd.iecios  lilios  noslros,  capilu- 

him    Sancti   Andrcae  ex    parte    noslra    diligcntius 

moncatis,    iit  sibi  talcm  cligant  episcopum  ct    pa- 

sloiem  qui  digne  possit  cpiscopalis  officii  dignitalc 

potiri.  Spccialiier  aulcm  eos,  quantum  vobis  pos- 

sibile  fucrit,   induccrc  laborctis ,    ut   mcmiiraluin 

cpiscopum  Jtwnnem,  virum  bonae  opinionis,  cl  pro 


ad   regimcn  et  praeiationem   illius   Ecclesiae   sine 

cujusquam   scriipuio  dilliciiltatis  assumant.  Quod 

si   oranes   bis  exsequendis  ncquiverilis  iiileresse, 

duo  veslrum  ea  uiirslominus  cxscquantur. 

Datum  Fisae,  decimo  scpiiino  Kalendas  Febrnarii, 

indictionc  sexta. 

IX. 

Ad  Willelmum   regem  Scotoruin.  ■—    Ejuidein  ar- 

gumenti. 

(Pisis,  Jan.  id.) 

[  Ibid   ,   col.  545.] 

Clemens  epistopus,  servus  servoriim  Dci ,  Wii.  • 
i.ELJio  illustii  Scolorum  rcgi,  salutem  ci  apostoli- 
caiii  bencdiciioiiem. 

Ocuios  divinx'  majeslaiis  offendere  noii  modicum 


venerabili  fratre  noslro  Joanne  epis(!opo  Sancli 
Andre;c  iitltTas  aposlolicas  et  prcces  duximus  cuim 
fiducia  dtstinand-js,  aililudinem  ivgaiis  eiiiiii>:nti:c 
quaiila  possumus  affectione  roganics,  inoneiiic?;, 
alque  in  reinissionem  pcccaiorum  oinnrum  injiin- 
genles ,  quatenus  pro  reverentia  beati  Pctii  ei 
cl  noslra,  ct  persecutiouis  ejus  oblcntu ,  quani  ci.*r- 
inn)  cst  ipsum  jam  iongo  lcmporc  pcitulissc,charis- 
siinuin  iii  Clirislo  ^Villelnuim  iilium  nosliuoi 
illustreii)  regci!i  Scotorum  nioneas  alteniius ,  et 
inducas,  cl,  si  necesse  fueiil,  dislriclionc  rcgali, 
qua  ci  pnccmincs' ,  el  concessa  tii.-e  regiae  cclsilu- 
dini   polesiaie  compellas,  ut   lotius   iiutigcaiionu 


li&y 


F.PibT!)L.t:  F.T  ruiMi. 


8UX  raiicorein  ,   qiiam     crga    epijcopiin)   coiuopil  A 

quoruniJ«ni   nialilia    siisurroiMiin ,    iet;iam   «lii;ni- 

Ulcm  el  sahiliria  opcrn  |>iot;«ii.^  auci.iens  .  oi  tiua- 

libcl    occasionc    reniola    cr^iitioncl ,   cl    «liwcLsim 

Saucli  .\n«lrc.T.  qnain  decoininuni  fialruni  consilio 

el  asscnsu  sumnuis  i.omifox  sibi   pcr|)oHio  confir- 

mavit,  dc  c.xUto  ipsnni  quiele  |»eniiilt.-il  cl  absqiic 

raluinnia   pessidcit;.   Cum  ct  ij)se  paralns  o\islal 

regi*  majcstalis,  prenl  fiKTil  coiisenlancum  raliuui, 

cxistere  in  omiiibus  ubcdiens  ol  fideiis. 

Datum    Pisx',  xvn    Kai.  Februarii .  indiclioiic 

«c\la. 

Xf. 

AJ  cterum  epi»coputui  Snmti  Audicte. —  Pio  Joanne 
eiiitcopu  Sionui  Amlnd'. 

(Pisis.  Jan.  10.  )  j^ 

Mansi,  Concit.,  X\ll,   cul.  SiC.J 

Clemcks  cpiscopus ,  servus  servoruin  Dci,  uni- 
vcrso  cler«»  cpiscopatus  Sancti  Andrcae  ,  salutem  cl 
apostolicam  boncdiclioucin. 

Licct  in  rebus  dubiis  valcanl  aliqni  suam  aslu- 
tiam  scu  nialiliam  oslen'.are,  ciiin  tamcn  sciupuliis 
fueril,  ct  nriiciilus  dubicialis  aniolus,  cl  nianifosiis 
indiciis  apparucrunt  vcslitjia  vcritalis,  penitus  sunl 
dcvia  rcliiainciida,  ot  reclituiliiiis  Iramilcs  inqui- 
rcndi  jiarilcr  et  scrvaiidi  ne,  quo.i  absit !  aliter 
ageiitibus,  el  iu  sua  p.Tlinacia  cunsislentibus,  post 
(Li^olla  prajscnlia  ptjiinasqnc  coiulignas,  p».'rpoluje 
moilis  iiitciins  siip;i!iLio  doloanlur  xloriio.  Volciitcs 
crgo  paten.a  soUuUu.line  vcslije  saliili  prospiccrc, 
el  ulilitalibus  et  quicli  vcstno  providerc,  univPisi-  C 
luti  vcstrx*  per  apu^lulioa  scripta  niandamus  atquc 
prxc.pimus,  ct  iii  ob«?dicnliu:  virlute  injunginius, 
qualeiius  iufia  i|uiiidcciin  dios  ]>(>sl  liaiuni  sus- 
ceptioncin  vcncrjbilein  fialroin  iioslruni  JoannL-m 
cpiscopum  veslrnni,  iii  ponliliiaii  oQicio  canoiticc 
subrogaluin,  sicut  pairein  proprium  et  pusiorem 
su^ipialis  buinilitor  et  dcvotc,  ac  eju^  de  cxlcro 
MluLiibus  nionilis  ol  mandalis,  Oiiiiii  simiilialc 
rcmota,  ucbitam  icv«M-cntiain,  cl  ubcdicnliain  iin- 
peiidere  minime  postponaiis  :  scientcs  qiiod  posl- 
quam  iiugo,  qni  vir  «iiiiu  opiscopus  dicebatur,  p^r 
Ronianam  Lccli-siam  a  vcslri  cpiscopatiis  dignilate 
iuil  aiuutus,  \ol  post  cjus  dcccssuin  jani  diclo 
Joaiine  episcopo  veslro  supcrsliic.  aliqiicm  furlasse 
•.piscopum  ciegistis  ,  eleolioncm  lilam  aucloritale  '^ 
apotiloiica  vacuatnus.  Si  vero,  qiiod  Ueus  averlat, 
::«  oantdeni  cpibcopuin  Joannem,  iniinico  Iiumani 
geiieris  suadente,  aiiquam  conspiralioncin  faceic 
prxsumpsisiis  :  lain  vos  .  iiunni  loiiiiii  ep  scopa- 
tuni,  lamdiu  vi>biinus  inteidioii  .sonlentix  subja- 
ccre,  doiiec  agnoscenles  excessum  ,  ad  mandaium 
ipsius  Joannis  cpiscupi  rcdcaiis. 

Dat.  Pisa:.  decinv)  scpliiao   kalend.   Februnrli 

iiidict.  VI. 

Xli. 
Ad  omnet  episcopvs.  —  Pro  eoden  neijoiio. 

(Pisis,  Jan.  10.) 

\lhid.,  col.    Ul.] 

Ci.i:vexs  cplscopiis,  scrvns  serv.iriiiii  Doi ,  vene- 

P.»t;<o^.  CCIV. 


KCIA.  -  A.N.  1188.  K=m 

rabilibus  IVati  ilnis  Jm  ti  ino  ClascuiMisi,  el  M.ittu.*:(> 
AberdriiMi,  cl  1\:«  luiiii)  .Morosonsi,  «'pisLopis;  et 
«!il..'i;iiN  liliis  LiiMiro  do  .Moiros,  et  lIicoM  de 
Noul.oUc,  ol  de  San<l;i  Crucc,  ot  «lc  Slrivcllina,  cl 
de  Scona,  abi.alibus,  saintom  oi  opostolicam  bc- 
nodiolionom. 

A«l  oa  qna;  respioiunt  lioncstaloin,  cl  saiulcm 
juiiunl  aniniarum,  quanivis  absi|iie  inonilis  inten- 
doie dobcatis.et  diligonicm o|X'ram juxla  vestri  ofTicii 
«lebiluiu  tribuerc  vos  credamus ,  vcstrani  tamen 
diligonlian)  ad  niajoiom  in  liis  sollicitudincm  exbi- 
bondam  liKeris  aposloiicis  duximus  e\Iiorlandum, 
ut  oisdom  operibus  iaude  dignis  tanto  fervenltus 
iiisislalis,  quaiito  vobis  salubrius  cril  in  ipsis  ad 
c.\bortationein  aposiolicain  cxacliorem  dillgciitiani 
adliibcie.  Constal  utique  quosdani  Ecclcsiaruia 
prxlaios ,  cum  liis  qui  scaiidalizati  fiicrint  dcbcrc 
pali,  ju\la  iiormam  aposlolicam,  uslionem,  ct  cuni 
inriiinanlibus  infirmarl.  Quanlas  veropersecutioncs 
liis  lcmporibus  sustinueril  Ecclesia  Saticti  An- 
drcae,  quanlas  calamiMlcs  inourrerit  el  prcssuras, 
«juani  cliam  graviter  baclenus  fueril  porlurbata  sub 
umbra  iiidignationis  rcgia*  colsitudinis,  ol  quassata; 
iiisup.^r  vcncrabilis  frater  noster  Joannos  cpiscopiis 
Safitti  Andrcae  qiiot  ct  qu;\nla  pcrioula  suslinucrit 
cl  labores  pro  servanda  liboilale  ecdesiac  sibi  com- 
inissas  «-'i  <-''  a  iiobis  et  duobus  iiostiis  prxdeccsso- 
ribus  connrinal^c  :  cuni  ca  onmia  vobis  sint  zna> 
iiifcsla,  illa  veslris  aiiribus  inculcaro  supervacuum 
vidclur.  !Sunc  igitur  quampluriinum  expcdiro  di- 
;;!iOScilur,  cl  de  salule  rcgia,  cl  siatu  pr.xscriplaB 
ccclesiae  reformando,  alquo  pace  nisi  ipsi  cpiscop^ 
tonfcrenda  nos  conveiiit  solliciiudincm  gcrere  coi»' 
gruenlcm,  el  cirtumspeclionem  vcstrain  ad  corro- 
borandam  nobis  idoneum  [  [one  idoncam  ]  rcpu- 
lamus  :  discrelioni  vcslrae  pcr  aposlolica  scripla 
mandainus  alque  pnccipiinus,  quaienus  po  t  su&- 
teptioiiem  liltcrarum  noslrarum  cunvenieiil.s  iii 
unum  ,  siculi  dccel  viros  proviJos  cl  discrcJos, 
cbar.ssiini  iii  Cbrislo  filii  nostii  Guiiielmi  iliuslris 
regis  Scolix  prx'scnliara  adealis,  et  cum  monoaiii 
diligcntius,  el  iiislantius  iitdu<atis,  ut  opiscopo 
nieinoralo  rancorcm  indignatiunis  sux  lemitiat,  et 
ii)  lioc  I\omanani  Ecclesium,  qux  screiiitati  ic^io! 
jaiii  longo  lcinporc  dclulil ,  iton  coiilciniiat  :  scd 
ojus  cl  vestris  uionili  ,  prout  icgi;c  glorix  convonit 
ct  saluti,  siiiedilatioiic  saluLriter  pnrcalcl  liu.tiililer 
ac<iuiescat,  ac  ipsnm  cpiscopum  pnescript  uu  «!ije- 
ccsim  Sancli  Audrea:  in  pacc  perniittat  babcrii : 
cum  ox  «lebito  regi;e  dignitatis  Ectlesias  leneatur 
cum  pasloribus  suis  noii  dispergere,  scJ  rovcre  ; 
noii  conlemnere,  sed  ainare ;  i«o:)  piosequi,  sed 
tucri.  QiioJ  si  miiiiitisaposloiicis,  in  proprix  salulis 
pcriculum  ,  quod  absii  1  duxcrit  resisteiidum ,  in 
legnuin  suu:  cclsitudiiiis,  et  porsonam  suam ,  el 
oinncs  fauioics  legios  nuntielis  interdicti  senleii' 
tiani,  infra  viginli  dics  vine  appellalionis  obslaculo 
auciorilate  aposlolica  a  vobis  pronMiigandam.  illus 
ii.fcupor   qiii    llugoni   obcdiciilos  ovstilcrur.l ,  1 1  ei 

41 


M 


ia9<  CI.EMKMIS  11!  PAP/E 

fomentum  in  «ua  oLtiinallone  deJeruiit,  |iu^i(|uuiii  A 


129i 


XIY. 


euiii  scdes  aposioltca  a  dioecesi  Suitcli  AliuWvx 
reinovil  perpctiio,  clexcomrnimicationis  seiilcnt  ani 
in  ipsum  proniulgavil,  simiii  senicnlia  pcic<llalis.: 
tt  piiblicc  nuiiliantes ,  exromniuiiicalioni  subesso 
tanJiu  faciatis,  el  ab  aliis  ai clius  evilari ,  donec 
ad  mandatum  Ecilesiae  reverlantur,  absoliilionis 
benericium  ab  codem  cpiscop.)  pfJitiiri.  Ad  Lac 
aUaribus  ei  calicibus,  in  quibiis  jim  dictus  llwgo, 
dum  iii  cxcommHuicalione  posilus ,  cclcbravii , 
purilicationcm  et  sanctificalionem  juxla  consuetu- 
dinem  tcclesiap  coiiforalis.  Ad  ecclesiam  quo(|ue 
Saali  Aiidreae  paritcr  accedalis,  el  fralribus  con- 
vocatis  iit  unum,  inlrclis  capilulnm,  et  de  ordine 
et  stalii  Ecciesise  diligenlii]s  inquiratis  :  et,  si  qiiid 


tccletia  f^aritiiinii  poikexaioves  rt   prhtlegia,  p$- 
itiilt  Uauricio  epncopo,  coiilirmat. 

(Pikis,  Jan.   18.) 

Ci.f.ml:is  cpiscopus  servus  servornni  Del ,  Tcnrt- 
rabiii  fratri  Mauiiicio  Parisiensi  cpiscopo  ,  ejusquo 
successoribus  canonice  suhslilucndis  in  perpe- 
liium. 

Qunnio  nobilis,  ctc.  ul  in  bulla  iHnocentii  II  pro 
eadetn  Kcclenia  (1).  Jus  etiam  episcopale,  in  sul»- 
scripiis  abbaliis  el  eanim  parncliiis  scu  parochiji- 
nis  omiiibus,  Yidolicel  in  abbalia  Latiniaccnsi,  in 
abbaiia  Fossaiensi ,  in  ^bbalia  Sancti  Maglorii  ,  ii» 
abbalia  Sancti  Victoris  ,  iii  abbatia  Yallis  Sanctx 
Marise,  in  abhatia  de  Sarncia,  in  ahbati.-.  iierivalli». 


in  cadem  Ecclesia  per  supradiclum  UuKoneiti  im-  B  -^^^  abi)atia  Hermeriariim,  in  abbatia  Montis  Estivi , 


muiatnm  invcnerilis  vel  statutura,  aiictoritale  noslia 
id  in  slatum  dcbilum  inducalis;  et,  si  qiiid  in  tpsa 
fucril  corrigendum,  eilicaciler  sludealis  id  in  mclius 
reformaro.  Si  vero,  quod  al)sit !  aliquos  ex  cano- 
iiicis  ad  recipiendum  bumiiiter  et  devotc  paslorem 
6uum  priiedicluni  duros  invcneritis  et  rebcUos  : 
cos  inslantius  monealis,  ut  ilii  rcveientiam  et 
obedienliam  palri  debitam  cxiiibcant,  et  a  maligno 
atqiie  damnabiii  propo&ito  suo  desistanl.  Quud  si 
tontumaces  csstiterint,  eos  ab  olTicio  pariier  et 
beneiicio  suspcndatis,  ei  excomniunicalionis  vin- 
culo  iiinodetis,  quo  ipsos  faciatis  manere  iigalos, 
donec  monitis  et  mandalis  ecclesiasticis  ac- 
qusescant.  Quod,si  oinnes  liis  exsequendis  inter-  -. 
esse  nequiverilis ,  reliqui  ea  nihilominus  exse- 
quantur. 

Dalum  Ptsse,  decimo  sepiimo  Kaiend.  Februarii, 
iiidiclione  sexta, 

XIII. 

Manricio  episcovo  Parisiensi  concedit  ut  ctim  pro!'' 
bendas  vacare  contigerit,  eas  personis  idoueis  as- 
sigiiet. 

(Pisis,  Jan.  16.) 

[Cartui.  de  N.-D.  de  Paris,  l,  33.1 

Cleuens  Mauuicio  Parisiensi  episcopo. 

Licet  ejus  propositi  simus,  ul  jura  venerabiliura 
fralium  et  episcoporum  noslrorum,  praeier  com- 
mnne  debilum  quo  tcnemur  omnibus,   spccialiler 


in  abi)atia  sanctimonialium  de  Monte  Marlyrum,  do 
F.dera,  de  Kala  et  de  Gif ;  in  ecclesia  super  Arge;»- 
lcoli.  Praeterea  pactum,  cic,  ut  in  buUit  lunocen- 
lii  et  Lucii  JI  (^). 

Dalum  Pisis  per  manum  Moysi  Laierancnsis  ca- 
nonici,  vicem  agenlis  rancellarii,  xv  Kal.  Februa- 
rii,  iiidiclione  sexta  ,  Incarnalionis  Dominicx  an> 
no{l87,  i)ontiiicatus  vero  domini  Ciem«utis  p«- 
p%:  III  anno  primo. 

XV. 

Cirardo,  abbati    Vizeliacemi  et  ejut  successoribut 
usutn  sandaliurum  concedit. 

(Pisis,  Jan.  18.) 

[Launoii  Opera,  t.  II,  p.  i,  p.  288.] 

Clemkns  cpiscopus,servus  servorum  Dei*  Girabdo 
et  conventui  Yizeliacensi  salulem  et  aposiulicam 
benedictioncm. 

Ad  ecclesiaslici  decoris  augmentum  insignia  re •• 
pcrta  sunt  djgnilatum,  qaae  sacrosanctu  Romniia 
Ecclesia  congrua  iii  singnlos  liberalitate  dislr  buit, 
et  devoiis  Jiliis,  prout  digniim  judicat  ,  suscipicnda 
parilcr  et  ohtinenda  concedit ;  unde  nos  pro  leve- 
renlia  liealic  Mari;v  Magdelenx,  ciijus  sacrum  cor- 
pus  in  vestra  ecclesia  requiescit,  et  vestrae  devotio- 
nis  merito  provocati ,  usum  sandaliorum,  tibi,  fili 
abbas,  luisquc  sucoessoribus  infra  tuas  ecclesias 
indulgeraus  ct  auctorilate  aposlolica  conlirmamus. 
Nulii  ergo,  etc... 


conservare  velimus,  quia  lamen,  pclentium  instan-  D      Dalam  Pisis,  xx  Kalend.  Februarii,  indictionc  vi. 

iiaiM  inetucns,  concessionem    priebendarum  ad  le  XYI. 

pertinenlium  libi  ex  abundahli  posiuias  coniirmari, 

peiitionem  tuam  in  bac  parte  duxiraus  adiniiten- 

liam  !  Ideoque  apostolica  auclorilaie  slatuimus,  ul , 

sicut  praidecesfioribus  luis  c(  libi  licuil  ab  antinuo, 

sil  etiam  iiberum  in  fulurum,  cura  praebendas  ipsas 

vacare  conligeril ,  eas  persouis   idoneis  assignare, 

nuliis  obstantibus  lilleris,  si   quae  in  lui  juiis  })r«- 

judicium  a  sedc  ."■posiolica  fuerunt  bactenus  impe 

Iraise,  «cc  obstantc  iiivc-siiuira,  si  qna,  cariim  oc- 

casione,  ab  alio  facia  dicalur. 

Palum  Pisis  yvii  Kal.  Fehriiarii,  indiclionc  vi. 

(I)    y\iW^ Pulrologite  lotii.  (XXXIX. 


Privilegium  pro   tnonaslerio  S.  Angeli  Ptstoriensi. 

(Pisis,  Jan.  20.) 

[Zacharia,  Anecduta  medii  tevi,  p.  237. J 

CLEaEAS  episcopiis,  servus  servorum  Dei,  dileclis 
filiis  JoA.NNi  abbati  monaslerii  Sancti  Angeli,  quod 
silum  esl  in  suburbio  Pistoriensi ,  eiusque  fialri- 
bus,  tam  pr;csentibus  quam  fuluris,  regularem  vi- 
tani  profcssis  in  perpetuum. 

QiiOties  a  nobis  pelitnr  quod  religioni  et  hone- 
slaii  convcnire  digiioscilur,  animo  nos  decci  libcnti 
conccdere.  cl  pclcntium  desidcriis  congruuDi  suf- 

("2;  Yid«  ubi  supia. 


i:s5 


EIMSTOL.t  ET  PRIMLtGIA.    -  AN    1188. 


1-291 


fraginm  inipoUiri.  Eapi-oplor,  t'.ilccli  iii   Doiiiiiio  fi-  A  lioiialos  coiisueliitlines  monastcrio   vestro  colblas 


lii,  vesUis  jtostuJatioitibiis  clejnenler  aiinuimtis  ,  el 
pnHfalum  moiiaslcrium  Saivcli  Aii^^rli ,  iii  (|ii«  ili- 
viiio  csiis  obsc^iiiio  maiicipali ,  inl  cxcntplar  felicis 
rocoidal  onio  p^pie  ,  prxileccssoiis  noslri ,  sub 
bcali  Pelri  et  noslra  prolcctione  suscipimus  cl 
prxseJilis  sciipli  prjvjlcgio  comniuiiimus.  Iii  pri- 
uiis  siqiiideiM  sta(4icnlcs  ui  orJo  utoiuislicus  ,  qui 
secuiiduin  Ueuin  cl  hdiU  Uciie*licti  Rcgiilain,  alqiic 
iDSliliilioiicin  rrairuni  Vallis  Umbrosae  in  codein 
i<>cu  iiisl>'ulns  csse  dignusciiur ,  perpcluis  iliideni 
lcmporiluis  inviulabiliUT  uliscfvelur.  Pra^tcrea 
quascunqnc  p  sscBsioncs,  (|ua>cuiiquc  boiia  idcm 
uH)iiaslcriuni  juste  cl  canoiiicc  possidct,  aut  in  fu- 
turiim   couce«sione    i^ioiiiiricuin,   lari(itioiic   rc^juni 


sicui  bactoniis  observatre  sunl  rulas  linbcinus ,  et 
oas  |>cr|)Cluis  temporibus  iilibalas  nianerc  pi.csenli 
dccrclo  s;iiiciiiius  ;  aiicloriialo  qiinqiic  aposlolica 
Inlcrdicinius  nc  quis  infra  lines  paiocliiie  vcstrac  , 
pr;escrliin  a  S.  Leonardo  nsqiie  ad  Sanclain  Cliri- 
slinam,  ullalenus  siiie  assciisu  diucccsani  cpiscopi 
ci  \cstio  capeilam,  seu  oratoriuiu  dc  itovo  xdiflcare 
pra>sumat ,  salvis  lamcn  privilegiis  Romanoruiu 
po  it  licum.  ProliilMinus  eiiain  iie  quis  in  vos  vel 
luonastcriuni  veslrum  c&cumniunicalioitis ,  suspeii- 
sionis  seii  iuterdicli  senteniiain,  sinc  inanifcsta  ct 
ralionabili  causa,  proiiiulgarc  pntsuinat,  vel  novas 
ct  indebitas  eiaclioncs  vobis  vcl  liominibus  vcstris 
iin|>oiiat.  Decerninuis  erg:)  ul  iiulli  oinnino  bonii 


el  priiicipum,  oblaUoite  fideliuin  ,  s;u   aliis  juslis  ^  ""'»  '^s  sil  prasfatiiin  nioiiaslciium  lcmere  portHi- 


niudis  pncslaiiie  domiiio  poteril  adipisci,  firma  vu- 
bis  veslrisque  succcssoribus  et  illibata  pcrnianeant. 
l»  quibus  tuec  |>rupiiis  du.\iinus  expriiucnda  voca- 
liulis : 

Locum  ipsum  tn  qun  prxraium  monasicriuin  si- 
tuni  esl,  cuin  omnibus  |)cr(incniiis  suis  ;  massari- 
tiani  dc  pccuiiiis  cnm  vinca,  ct  ncniore,  et  homiiii- 
bus  ad  disli  ictuiii  pcrlinctitibus  ;  claiisuras  etiani, 
iiiolendiiia,  caufagiuiu  totu  i>,  ca;lcsiam  S.  Marci 
cuin  parocbia  sua  p:opc  inoiiaslcriuin  .sitadi.  Ter- 
ram  de  Muoso  cuni  clausui  a,  et  omnibus  pei'tinen- 
tiis  suis,  reddilus  dc  Guliaiio,  ct  omne  jiis  qiiod  ha- 
iietis  iii  cadeni  villa,  .sicul  in  instrumentis  publicis 
coiitiiictur;  dccimas  cliaiu  possessionum  vcstrarum,  C 
quas  a  quadragiiita  aiinis  bactcuus  pacifice  lo- 
nuistis  ,  vobis  auciorilate  .iposiolica  confirmamus. 
Sane  uovaljuDi  veslmruni  qua:  propriis  maiiibus 
aot  &uu)|Mibus  colitJs,  sine  dclrimciilis  animaliiim 
vesiroruni,  nullus  a  vobis  dccimas  cxtorquere  prai- 
sunial.  Liicat  qiioquc  vobis  clericos,  vcl  laicus  e 
s.Teculc  fugieiilcs  libcros  ct  absolutus  ad  convcrsio- 
iiem  recipere,  et  cus  absqiic  contradictionc  aliqua 
reVinere.  Proliibcmus  insupcr  ut  nulli  fralrum  vc- 
siroriim  |)osi  factam  iii  I  ico  vestro  proressionem 
fas  sit,  nisi  arctioris  rcligioiiis  obteiitu,  sinc  abba- 
tis  bui  liccntia  dc  eodem  luco  disceJere.  DisceJcn- 
lem  vcro  al>s:|ue  cunimuiiiuin  litterarum  caulione 
nullus  auvleat  rctincie.  Cum  autcm  gcncrale  intcr- 


biie,  aul  ejus  posscssiuncs  aufcrrc,  vel  ablalas  re- 
tinere,  miiiuere,  scii  qiiibuslibel  vexationibus  fali- 
gare;  sed  Oinnia  inlcgra  conscivcnlur  curuin  pio 
qunruiu  gubcrnationc  ac  sustcntationc  coiiccssa 
sunt,  usibus  omnimodis  profultira,  salvn  scdis  api>- 
slolicx  auctoriiaic,  ct  Vallisiimbrosani  abbaiis  do- 
bita  rcvc.entia.  Si  qu;c  igilur  ia  fuiurum  ccclesia- 
stica  Siecularisvc  pcrsona  batic  noslr^  cunstitutio- 
nis  patjiiiam  scicns,  ctc. 

Ego  Clenicns   Catliolica^  Ecclcsix  cpiscopus  ss. 

K};o  Thcobaldus  O^iieiisis  cl  Vclletrcnsis  c|>i$cu- 
pus  ss. 

Figo  Labcrans  prcsbytcr  cardinali»  S.  Maria: 
Tians-Tibcriin  tiluli  Calisii  ss. 

Lgo  Melior  presbytcr  curdiiialis  SS.  Joannis  ct 
Paiili  till.  Painacliii  ss 

Kgo  Jacobus  diaconus  cardinalis  S.  Maii;e  ia 
Cusmcdin  ss. 

Kgo  Gratiaiius  SS.  Cosinx  et  Damiani  diacuiiiis 
catdinalis  ss 

Ego  Oclaviaiiiis  SS.  Scrijii  c(  Bncclii  (liuconui 
carJinalis  ss. 

Ego  Peirus  Saiicii  .Nicolai  iii  Carccre  Tulliano 
diacoiius  carJinalis  ss. 

Ego  Radulfus  S.  Gcorgii  ad  Vchim  Aurciini  diu- 
coiius  cardinalis  ss. 

Datuin  Pisis,  [ter  nianuni  Moysi  Laierancnsis  ca- 
iionici  viccm  agenlis  canccliarii  ,  \i!i  Kal.  Fcbrua- 


dictum  lernD  fueril,  liceat   vobis   dausis  januis,  ^  •■"• '"^''^^'^"'^  "^*'^'   '"carnaiioitis  Dominicaj  an 


I 


cxclusis  excommutiicatis  ci  iiitcrdictis  ,  noii  pulsa- 
tis  campaiiis,  suppiessi  voce  divina  ofiicia  ccle- 
bi-arc.  Sepulluram  prElcrea  illiiis  loci  libcram  esse 
decernimiis,  ul  eonim  qiio  ,uc  dcvolioni  el  cxtrc- 
inx  volunlati,  qui  sc  illic  scpcliri  deliberavcriiit, 
nisi  iorte  cxcommunicaii  vcl  iiilordicti  siiit,  iiullus 
obsislat,  salva  tamen  juslilia  illarum  Ecclcsiaruma 
quibus  morluorum  corpora  assuinuntur.  Obcuntc 
vero  abbalc  qiii  pro  tcmpoic  fucrit,  nullus  ibi  qua- 
libel  subreptionis  asttitia  scu  violciitia  pra-poiiatur, 
nisi  quem  rntrcs  comnunii  coitseiisu  ,  vcl  fratrum 
pars  major  consilii  sanioris  sccunduin  Dei  tiniorein 
el  beali  Denedicli  Rcgnlain  provideiint  eligeiidiini. 
Prxierea  libcrtates  ei  inimunitates  anliquas  cl  ra- 


no  1187,  poiitilicatus  vero  Domini  Clemcntis  p.tp« 

lertii  aniio  prinio. 

X  VII. 

Bnlduino  archicpiscopo  Cantuariensi  prfvcipit,  ut 
«  quidijuid  poiil  appelluiiovem  a  woiiacltis  Cautua- 
riensibus  ad  sedtm  aponlolicam  fucttitn,  vet  prw- 
dccessorit  sui  {Vrt>ani  JJl)  proliihitionem  in 
opere  capellce  actuin  sil,  nun  differai  demotiri.  * 

(Senae,  Jan.  20.) 

[TwiSDEN,     Hist.    Angt.    Script.,    I,   lo28.J 

Ci.EMENS  cpiscopiis,  scrvus  servornm  Dci,  vcne- 

rabili  R.  Caiiiuaricnsi  archicpiscopo,  salulein  ct  ap:>- 

Ktolicam   benediciioiicnj. 

Otianto  in  Ecclesia  Dei  scientia?   niiinerc  et  reli- 

gioiiis  pr*cmincs  hoiieslalc,  dii;nitalis(|ue  afiiceivi  ia 


ms 


CLtllEMIS  111  PAP.t 


1S96 


parlibut  Anglictiiit  ol>tiii<'i  ;impliorcin,  luiilo  ilecci  \ 
<  iiarilateni  luain  vigilaiiliori  sludio  a  iiiilijcctoiiiiii 
iiijiiriis  vel  oppressioiiibub  uinperuro,  el,  liis  jiosl- 
positis  qux  jiisliiiae  pulcliritudiiiem  (lecoloi.itil  o'lo- 
rem.iue  boiiiie  epinioiiis  exslinguunl,  olH'(lifiiliam 
el  reveronliam  debiiam  niajoribus  exliiberc.  L'iide 
iion  sinc  rausa  miraniur,  quoJ,  sirut  nobis  propo- 
niiur,  post  :ippcllationcm  ad  scdem  aposlolicam 
fai  lain,  et  b<JniC  mcmorix  Urbani  prxdecessoris  iio- 
stri  proliibilionem,  aficocirci  novx  ca)tollx  constru* 
ctioncm  ct  alia  niulla  manus  (uas  in  ccclfsi;*!  libi 
coinmissse  fratrum  moleslias  ag;;ravasii,  ut  nihil 
Cis  dc  intcrposita;  appellalioiiis  rcincJio  acrcssisse, 
procul  ratio  jiiris  cxpostulal,  xsiimctur,  nec  tu  lio- 
iiori  saciosancla;  Romanje  Ecclesiae  matris  luae  vi- 


XVIII. 


Ci(>ir«ramo  tpiicopo  Setieti',i  eccleiiam  in   mont»  Bo- 
nilii   iilam   untrit. 

(Ap.  S.  Quiricum,  Jan.  48.) 

LcHELLi,  llalia   tacra,  III,  !U8.] 

CLEue:ts  epiicopus,  scrvus  scrvorum  Dei,  te- 
nerabili  fralri  Cu.MErtAiio  Sench.  episcopo,  cjus- 
que  successoribus  cannnice  sub^lilueudis  \a  ptr- 
peluuiii. 

Cornmiini  et  spcciali  dcbito  tuis  cogimur  peti- 
tionibus  condesceiidero,  ct  efTcctum  congraum  iii- 
Uulgorc,  iit  (|ui  tcncinnr  universos  in  suis  jtistis  po- 
slulationibii.s  cxaudirc,  taiito  tibi  amplius  vidcamur 
cssc  propilii,  quanlo  ic  et  Ecclesiam  libi  comrniv- 


dcaris,  prout  oporluil,  dotulisse.  Licct  aulc:n  pro-  li  sam  abuiidahiiori  dili^imus  charilaic.    L.tpropter. 


posilum  nubis  fr.tlcrniiaii  lua^,  quantum  cuin  Deo 
possumus,  diiforendi,  el  personam  tuain  iii  omni- 
bus  (jux  cx  olfKUO  nobis  inciiinbunt  staluerimus  bo- 
uoraro,  quia  tamen  coruindem  fratrum  prcssuras 
pariier  et  clamorescuin  bona  conscientia  pra:terir« 
clausis  oculis  iiec  possunuis  nec  debeuius,  frater- 
nitati  tu.x  de  consilio  frat:uin  nostronim  pcr  apo- 
sluiica  scripta  prsecipicndo  inaniiamus,  quatenus, 
oinni  contradiciione  et  occasione  posiposila,  eo 
eiiam  ?ion  obslanle  si  le  abcsse  conligcril  ab  Ec- 
desia  lua,  qnidijuid  post  appellalionem  ad  sedein 
apistoiicaui  factam,  vcl  pra^decessoris  iioslri  pro- 
hibilioiieni  in  opere  capellie  aclura  est,  non  difioras 
dcinoliri,  ruvocans  et  deduccns  prorsus  in  ir.ilum, 
quidquid  dc  iiistiluendis  canonicis  «t  aliiscirca  ca- 
pcllani  factum  esl  el  perperam  innovatum.  Eos 
cliam  qu!  post  inbibitioiiem  supradicti  prsedeces- 
soris  iiostri  in  capella  ipsa  celcbrare  divina  oiUcia 
prxsuinpsorunt,  doncc  condignam  nobis  salisfaclio- 
nem  exhibcani,  ab  oflicio  ei  bencficio  habeas  iii' 
tordiolos.  Ministros  etiam  convenlus  quos  post 
appcUalioncni  interpositam  amovisti,  quos  cl  idem 
prxdcccssor  resliluit,  babeas  rcstitutos,  et  cos  quos 
pariter  post  appellationein  excommunicarc  vel 
stispendere  voluisti,  babeas  nihilominus  absolutos, 
et  universa  qux  post  appellatiuncin  in  coiuin  gia- 
\amcn  sunt  atlentata,  videlicet  in  invasione  villa- 
jum  el  possessionum   suarum,  rcddiiuum  quoque 


venerabilis  in  Cliri^lo  fiaier,  luis  jusiis  postulalic- 
nibus  grato  concurrcntcs  assonsu  ccclcsiani  iii  Jloii- 
tebonizzi  a  b.  m.  Raynerio  praedcccssorc  tno,  iii 
fundo  vidcliccl  quod  bon.*mern.  q.  comes  Guido 
concessit  bealo  Pelro,  el  pice  recordaiioiiis  praede- 
cessori  nost.''0  Adriano  papce  de  ipsius  prajdeccs- 
soris  noslri  aucloriiatc  ct  coiicessione  con»tructaru 
de  communi  consilio  fratruin  nostrorum  libi  et  suc- 
cessoribus  luis  ad  exoniplar  piae  mom.  Alexandri 
papse,  antocessoris  iioslri,  concedimus  et  coiifirma- 
mus;  dantes  vobis  libcrain  facullalcm,  sicut  iide^M 
praedccessores  nosui  dedisac  noscunlur,  eamdem 
Ecclesiam  sinc  conti  adiciioue  qualilK;!  consecraiidi, 
et  in  ea  clericos  jiixla  vestrae  voluntalis  srbilrium 
ponciidi  ot  liberc  ordinandi ;  noii  obstante  rclraria- 
tione  quam  pra>fatus  pra^dcccssor  noster  .Adrianus 
sapor  boc,  levi  et  vano  errore  duclus,  ca  coiiside- 
ratione  fecissc  dignoscitur,  quod  locus  illc  in  epi- 
scopatti  Floreiitinoconsistit,  cumin  priviicgio  ipsius 
prajdccessoris  nostri  contiiiCDlur  fnnduni  ipsuiu  a 
laemorato  coniite  supra  foisse  conccssiun.  ci  ab 
codem  pryedcces&ore  noslro  ad  Ef.clesiam  ibi  con- 
slMiendam  stib  annuo  ceiisu  unius  bizanlii  tuo  pr». 
decessori  collatura.  S/atuimus  auiem,  sicut  pra;faii 
aiitecessores  nostri  slaluisse  nosctinlur,  ut  qiii- 
cunque  de  tua  diojcesi  ad  locum  iilum  transierinl, 
in  onuiibus  spiritualiluis  libi  tantum  et  succcssori- 
bus  tuis  debeanl  rcsponderc,  et  vos  caradem  quaiii 


el  arorum,  quae  ante  appellalionein  habucranl,   el  p  prius  habealis  in  cis  omr.i  modo  polestatern.  Ca;U?- 


ablalione  siiniliter  aliaruin  rcrum,  in  statum  prisli- 
num,  «essanlc  appellatione  cl  conlradictionc  redu- 
cas.  Ad  haec,  quia  sccundtim  formam  juris  poat 
uppcllationcm  nihil  esi  innovandum,  volumus  et 
praecipimus,  ut  pcndente  judicio  in  corumJem  fra- 
irum  detrimentum  circa  statum  monasterii  uihil 
umnino  satagas  immutare.  Alioquin  grave  nobis 
cxistcrcl  inodis  omiiibus  et  molestum,  nec  pos- 
scraus  sine  correctione  dcbita  aequaniraiter  susii- 
ncre. 
Oalum  Sen.,  vn  Kal.  Fcbruarii,  iiidiclione  vi. 


rum  ad  hiijus  noslrse  concessionis  et  confirnialionis 
indicium  unum  bizaiitium  iiobis  nostrisque  sticccs- 
soi  ibus  annis  singuiis  pcrsoiveiis.  Deceniimus  ergo 
ut  nuili  oinnino  hominum  liceat  hanc  paginam  uo- 
strae  concessionis  et  conlirmalionis  infringere,  cic. 
Si  quae  igilur,  etc,  ccclcsiastica,  elc. 

Ego  Ciemcns  Caiholicae  Ecclesiae  episcopus  sub- 
scripsi. 

Ego  Laborans  prcsb.  card.  Sanclse  Maria;  Ti  ans- 
Tibt^riin  lilul,  S.  Caiixti  .-,ubscripsi. 

Ego  Octavianus  Sauciorum  Scrgii  et   Bacchi  D. 
card.  subscr. 

EgoPcUus  S.  N.colai  inCarcerc  TulUano  D.  card. 
lubscr. 


!2'I7 


EPISrOL.fi  U   l-HlVlLtClA.  —  A.^.   118«. 


t:«s 


Lgo  Bubo  S^iiicli  Ceorgii  aj  Vdum   Auifum   D.  A  nalni  filius  ejui  niniiaslcriu   contiileruiit;   cata»  et 

cartl.  subscr.  lerrasi  Joaiinis  ftlii  IJo;'a> ;  ecclosiain  S.  l\occiii  cum 

Data  apud  S.  Qiiiricum  per  manum  Moysi  Latc-  lcrris  ct  ilomibus  cirra  sc;  castrum  Vicli  cum  curte, 

ranensis  caiionici,  vicem  agcnlis  canccllarii,  v.  Ka-  ectlesiis,    cl  oinnilius   portinciiliis   siiis.    Prjelerea 

lcnd.    Februarii,    iiuiicl.   vi.     Iiicarnat.    bi:niinic3e  (|uicqiii(l   <lc  ilonatione  noiiifacti    fratris    Bencdicti 

aiino  1187,   Ponlif.    vero  domini    Clcnicnlis  papa  quondam  abbalis  veslri  lcgitiine  possidctisel  omncs 

III,  ID.  I. 


\IX. 

Pririlegium  pro  wonusterio  S.    Muricf   Florenlino. 

(Laterani,    Fcbr.     H.) 

(Marcarim.    liuHar.    Casin.,    II,    ^ll.] 

Cleme.ns  episcopus,  scrvus  scrvoruni  Dci,  dilcctis 

niiis  abbati  S.  Marix  de  Floieiilia  cjusque  fratribus 

lam  prxsenlibus  quam  futuris  rcgularem  vitam  pro- 

fessis,  in  perpoiuuni. 


deciinas  dc  Viclo  siciit  eaiii  dc  conccssionc  bunse 
mcmorix....  Florontini  cpisopi  et  dccimas  de 
Allodio  vestro  dc  curic  dc  C.asaglia,  de  Tusci  et 
de  Roccliclta,  siculdccimam  ipsani,  de  concessione 
Giiidonis  quondam  Vollcranni  episcopi  canonice 
possiderc  noscimiiii,  vobis  et  monastcrio  vestro  au- 
cloritalcapostolica  conflrmamus.  Nihilominus  etia:*.) 
liberam  inslilutioncm  pcrsonarum  iii  ccclcsiis  ve- 
slris,  siculcam   prxdeccssores  vcslri,  et    vos    ipsi 


Cum  oiimiiim  Kcclcsiarum  sit  nobis,  quanquam  '^  a   ^^  "■^'^«o  a»»'S   inconcusse  liabiiisse    noscimini. 


imineritis,  cnra  coinniissa,  cl  de  omnibiis  tcncamur 
Kolliciludincm  gcrcre,  illis  piuponsius  adessc  de- 
licmii^,  qn;c  spi'cialiter  jiiris  U.  Pctri  csse  iioscHn- 
liir.  K.ipropicr,  dilccliiii  Domiiio  filii,  vestris  jusiis 
|i(>sliilaii<)tiil)iis  clcminler  aniiuiinus  ct  prxfatuni 
iiionaslcriuni  S.  Mari.-e  de  Florenlia,  quod  spccia- 
lilcr  juris  el  proprielalis  Roman.T  Ecclesix  osse 
dijnoscilur,  in  qi:o  diviiio  cslis  obscquio  manci- 
pali,  ail  excmplar  felicis  reconlaiioiiis  Alexandri 
papx  praeJpccbSoris  noslri,  sub  bcali  Pclri  cl  no- 
fclta  proicclioiie  sitscipinins,  ct  prieseiitis  scripti  pri- 
vilegio  (omiHnnimu.?;  impriniL:  siquidcm  slaluentes 
tit  nrdo  inonuslicus,  (jui  seciinduii:  Deiim  ct  Beati 
Bcncdicti  Rep'ulani  in  eodem  mnnasterio  noscitur 
in&iiluius,  perpetuis  ib  dein  temporibus  inviolabi- 
liter  observetur.  Pr.cterca  quascunque  possessio- 
nes,  quoecunquc  boiia  idcm  monasleriura  in  prx- 
scnlianim  juste  ci  canonice  nossidet,  aut  in  fuiu- 
rnm  conccssione  pontifictim,  largilione  rcgum  vel 
piiiicipuiii,  ohlalione  lidelium  seu  aliis  justis  mo- 
dis,  pneslanle  nomiiio,  polerit  adipisci,  (irma  vobic 
veslrisi|ue  succcssoribus  et  iilibata  parmaneant ; 
iii  quibus  li.xc  propriis  du\inius  esprinienda  voca- 
biilis  : 

Locum  ipsuin  iii  quo  pricfalum  monaslcrium  si- 
luiu  e-il,  Ciim  omnibus  pcrtineotiis  snis;  castrum 
dc  Si^Mia  ct  lcriiam  partem  castri  de  Grumulo  ciiin 
etclcsia  ct  pcrlii)*ntiis  suis;  turtcm  de  Grevc  cum 
ccclcsia  S.  .Marlini,c3elcrisquc  posscssioiiibns  suis; 
ccclesiam  S.  R.ii  iliolomici  cum  curtc  et  lerra  Bcri- 
zonis  et  .Kzx  uxoris  ojus  dc  Rodda.  liisuper  ct  ler' 
ratn  ejns  de  P.itroio,  seu  iii  quibiiscunque  locis 
cum  omnibus  porliiienliis  suis;  castrum  de  Radda 
cum  cu<  le  ot  eccl.siis  ct  omnibus  ad  eam  perlinen- 
tibus;  ccclesiam  Sancli  Martini  in  loco  connucnli, 
cuin  pertmenliis  suis  ;  ecclesiam  Saiicti  .Marlini  qux 
est  infra  civitatein  juxta  prxlibatum  monaslerium 
cum  casis,  lcrris  elomnibusperliiienliis  suis  ;  eccle- 
siam  S.  .Marl  ni  in  Monsula  cum  omnibus  perli- 
noiitii:>  suis;  curicm  .Moniis-Doniini  cum  uninibiis 
ad  eani  pcrlinenlibus;  curlem  de  Mandiia  cnni 
piMiiiicniiis  suis;  terram  Joaniiis  filii  Tcuiii  cnni 
tafcis  cl  rcli<iuis  posscssionibu.s,  sicui  Maria  ct  do- 


vobis  duximus   auctoritatc  apostolica  confirman- 

dam.  Prohibcmns   insupcr  ne  qnis   cpiscopns   T*l 

iniiiislorialis  ejus,  ecclcsias  veslras,  vcl  oarnm  cla- 

ricos  iiidcbitis  exaclioiiibus  scu    molcsliis  audeat 

faligare,  aut  in  vos  excommunicationis,  scn  in  iiio- 

nastcriuni  vestrum  interdicti  sentcniiam,  sine  man- 

dato  Romani  ponlilicis  vcl  lcgali  ab  ojus  laterc  d<:- 

stiiiati,  fcrrc  pnesumat.  Sanc  novalium  vcstroruin, 

qu.i;  propriis  manibus  autsuinpiibus  colilis  sivc  do 

nuhiincntis  vcstrorum  animalium  dccimas  vel  pri- 

Biitias  a  vobis  vcl    nionastcrio  vestro  exigere  ncmo 

pr.T-sumat.  Cbrisma  vcro,  oleuni  sanctum,    conso- 

crntiunes   altariuin  scu  basilicarum,  ordinatione» 

monaclioruni  vcl  clcricorum  vcslrorum  qui  ad  s-v 

^  cros  ordincs  fucrinl  promovcndi  a    1- iorcnliiio  re- 

cipietis  cpiscopo,  siipiidem  ralholicusfoerit,  etgra- 

tiam  et  communioncm  npostolicjc  sedis  Iiabucrit,  el 

ea  gratis,  ct  absquc  pravitate  aliqua  voluerit  exhi- 

bcrc,  alioquin  qucmcunque    calholicum  niainei  itis 

adeaiis   antislitem,   qui   nostra   fullus  aiictoritat« 

vobis  quod   postulasiis  impciidat.  Scpulturam  prx- 

lerea  ipsius  loci  libcrain  csscdecernimus,  ut  eoruni 

dcvotiuni  ct  exlremx  voluniati,  qui  se  illic  scpeliri 

delibcravcrint,  nisi  forte  excommunicali  vel  intcr- 

dicti  sinl,  niillus  obsistat;  salva  tamen  justilia  illa* 

rum  ccclcsiarum  aquibus  morluorum  corpora  assu- 

muiitnr. 

Deccrnimus  crgo  ul  iinUi  (ininino  homiiium  liceal 

0  prxfatuni  monasterium   leiiierc  perlurbarc  aulcjui 

posscssioncs  anferre,  vcl  ablatas  retincre,  niinucre, 

seu   quibuslibct  vexationibus  faligarc   scd   oninia 

inlegra  conservcntur  eorura  pro  quorum   ggberna- 

tione  ac  sustenlatione  conccssa   sunt  usibus  omni- 

modis   prufutura,  saiva    scdis   apostolick)  auciori- 

lale.  Si  qua  igitur  in  futurura  ecclesiastica   uecu- 

larisve  persona,  elc. 

Daium  Latcrani,  ui  Idifs  Febr. 

XX. 

Ecclcsia:  S.  Marioc  Craudigurgilis  proteclionem  tu- 
icipil,  poisessiotiesque  ac  privilegin  confirinat. 

iLateraiii,  Febr.  13.) 

[Ilico  Oyd.  Pra-m.  AunaL,  I,  Pr.,  p.  tiOO.] 

Cleuf.ns  ♦■piscopus,   scrvus  scrvoium  Dci,  dile- 

clis  (iliis  lUDCLpno  abbati  ccclcsi.c  S.  .MarixGran- 


I2r:» 


Cl.LMKMIS  III  VWjY. 


iZiHf 


(li«ui'gilts  cjiib(|(ie  fialiii.us  luiii  piasciilibus  (|uaiii  A  riimi  cocksio:  vc&liu:  cnlialuiii  liccal  alicui  porsu- 


fiiluiis  r(;gulurcu)  \itaiii  profcssis,  iii  pcrpetuoni. 

Kotigiosurn  vitam  cli^cnlihii.s  aposlolicaiui  coii- 
venil  adcssc  piarsidiuiii,  iic  forlc  ciijiislibcl  tcmcri- 
tatis  incursu.'!  aul  oos  a  pioposito  rcvoccl,  aul  ro- 
l)ur,  (|uo«l  absil,  saorac  roligioiiis  iiifiiug;il.  Kapro- 
ptcr,  dilccti  iti  Doniiiio  frlii,  vcstiis  jusli.s  posluh- 
iionibus  clcmciUer  annuiniiis  cl  prnefata;  ecclesia; 
S.  Mariae  r.randigiirgitis,  hi  (|na  diviiio  niancipali 
oslis  oflkio,  sub  b(a'.i  Pctri  et  noslia  protcclioiie 
sysoipimus  cl  prcsciitis  scripti  privilegio  conimu- 
nrnius.  Impi-iniis  siquidem  slatucnlcs  ut  ordo  ca- 
nonrcns,  qoi  sccundiiin  Deuni  el  beati  Aagustini 
Hcgulain,  el  inslilylion(Mii  Pra;monstr»teiisiom  fra- 
trum  in  eadcm  Ecclesia  instiiutus  cssc  digiioscitiir, 
pcrpeluis  ibidcm  lcmporibus  inviolabililer  observe- 
iiir.  Pr«terca,  quasoHiique  possessioiies,  quxcuii- 
qiic  bona  eadcm  ccctesfa  iniprseseutiarum  jusle  et 
oanonice  possidci,  aut  in  fulurunt  concessione  pon- 
lilicum,  largilione  roguin  ve!  principum,  oblalione 
(idclium,  seu  aliisjuslis  modis,  praesiante  Doniino, 
jioleril  adipisci,  firma  vobis  vestrisque  succcssori- 
Inis  ei  illibala  pernianeant,  in  (;uibus  hsec  propriis 
titrsinrus  exprimenda  vocaLwlis. 

Loeum  ipsuni  Crandigingilis  in  quo  prxfala  ec- 
tlesia  de  Rclldagia,  Hcnrico  dc  Larges,  Tlieodoro 
de  Plozoesc  ei  Gerardo  fralre  ejus ;  curiana  de 
Courduniaco  quam  dedil  vobis  Reimbaldus  de  Fer- 
retis  cum  appendieiis  suis,  assensu  Ludovici  comi- 


B 


nalilcr  dari,  sive  aliquo  niodo  nlicnari,  sine  con- 
seiisu  totius  capituli,  aul  uiajoris  partiii  vel  sanio- 
ris  ejiisdcni  ;  si  qu.R  vcro  donnlionrs,  alicnaliones, 
alitoi  qiiam  dicluni  csl,  fa^lx  fiieiiiit,  eas  irritas 
esnt  consemui.  Ad  lixc  aiitcni  adjicimus,  ne  aliqui 
canoiiici  seu  conversi,  stib  ptofeKsionc  doinus  vet- 
trx  adsiricli,  siiic  consensu  abbatis  et  majoris  par- 
kis  capituli  vostri,  pio  aliquo  ftilcjubeaiil,  vcl  ab 
aliqtio  pecuniani  niuliio  accipiant,  ultia  prcliiint 
capituli  vcstri  providcnlia  provisum,  nisi  p:opler 
nianifcslam  doinus  vcslrae  ntilitatcm;  quod  si  fa- 
ccre  forlc  pi.-esuinpseiit,  iion  lciicaiur  tonvenl!» 
sinc  cujus  licenlia  ct  conscn&u  iioc  cgeranl,  pro 
liis  aiiquatoniis  re.spoiidere.  Praelcrea  iicitum  sil  in 
causis  vestris  fralrcs  veslros  idoneos  ad  leslifican- 
dum  adduccre,  alque  ipsorum  teslimonio,si  rccluin 
fnerit,  el  propiilsavo  violentiam,  ei  justitian»  viii- 
dioare.  Ob  cvitandas  vero  sxcularium  frequentias, 
iibcium  sil  vobis,  sahc  jiire  dioecesani  episco(>i 
cl  ecclcsisc  parocliialis,  oraloria  in  grangiis  vestris 
consiruero,  ct  in  ipsis,  cnm  necesse  fuerit,  vobis 
et  fainiliie  vestra;  divina  officia  celebrare.  Pro  cliri- 
smale  vcro,  oleo  saiiclo,  consccrationibus  ecclesia- 
rum,  ordinationibus  clericorum,  qui  ad  sacros  or- 
dines  fuerinl  proniovcitdi,  sive  abbate  ducendo 
aJ  scdem,  vcl  quibuslibet  aliis  ecclesiaslicis  sacra- 
meniis,  nullus  a  vobis,  aui  sub  obteniu  consuelu- 
dinis,  aut  quolibct  alio  modo  quidquam  audeat  po- 


tis  eyusciem  castrl;  curianijde  Gerivillarl  cura  ap-  £  slulare  ;  si  quis  aulem  conlra  lioc  venire  praesun»- 


pendieiis  suis,  cujus  pariein  dedil  vobis  Ricbardus 
de  Gleire;  curiam  de  Burres  cutn  appendiciis  suis, 
quani  liabelis  dc  abbatissa  ei  capitulo  des  Balnes 
(Baumcs  les  Nones)  pro  qoinqirc  soHdis  annuatim 
eidem  etclesiae  persolvendis;  c»riam  de  Courde- 
maiclie  cum  appendiciis  snis,  quain  dedil  voLis 
Cello  de  Eglingues ;  curiam  de  SeneTC  quant  vendi- 
dcrunfc  ct  dcdertmt  vobis  Henricus  ct  fraler  suus 
Billingus,  assensu  Ludovici  comilis  de  Saloerner; 
elecmosynam  decein  ct  novem  solidorum  quam 
dedit  vobis  Reitnbaldiis  de  Eupcrpa  apud  S.  IJlri- 
cuni,  in  perpetuum  possidendain ,  eleemosynam 
unius  prali  ct  dnorwn  mensorum  terrae  apud  Eslo- 


pserit.  poriionem  cum  Geliiesi  se  noverit  habitu- 
rum,  cujiis  factum  esactione  lurpis  lucri  et  rau- 
neris  imitatur.  Sepuliuram  piseterca  ipsius  loci  li- 
berain  essc  decernimus,  ut  eoium  dcvolioni  elex- 
tremx  voluntati  qui  se  illic  sepeliri  deliberaverint, 
nisi  forle  excommunicaii  vel  inlerdicti  sint,  nuUus 
obsistat,  salva  tamen  justitia  illarum  ccclesiarura 
a  quibus  morluorum  corpora  assumuntur.  Paci 
quoquc  ct  tranqiiilliiali  veslrae  patcrna  in  posierum 
solliciludine  providere  volentes,  auctoritale  apo- 
slolica  prohibemus,  ne  quis  infra  clausuras  locO' 
rum,  scu  grangiarum  vestrarum  furtum  seu  rapi- 
nam   commitieie,  ignem  apponere,  hQmincra  ca- 


plittm,  qiram  dediJ  vobis  Uicliardus   Libranchet ;      pere,  vel  inicriicere,   seu  aliquara  violenliam  le- 
oleemosynam  quom  dedit  vobis  Reigerus  de  Bon-  d  mcre  audeai  eseicerc. 
chort    apud  AltoreiMe.    Sane  novalium  vestrorum 
quae- propriis   manibus  aul  suinplibus  colilis,  sive 
(le  ntitrimcntis  animaliutn   vestrorum,  nullus  a  vo- 


bis  decimas  exigcrc  scti  c.\torquerc  praesuraat.  Li- 
ccal  quoque  voi)is  clericos  vel  laicos  e  saeculo  fu- 
gienlc»,  liberos  et  absolutos  ad  conversionem  re- 
cipere,  ei  eos  absque  coalradictione  aliqua  rcii- 
ncre. 

Prohibemus  insupcr,  tit  nulli  fratrum  vcslronim, 
post  factain  iii  eodcm  loco  professionem,  fas  sit, 
absquc  obitatis  sui  liccnlia,  de  codem  loco  discc- 
dcre ;  discedcntcm  vero  sine  coinmuiiium  liltcra- 
rum  cautionc,  nullus  atidcat  lelinere.  Inhibemus 
etiam  ne  ecclcsias  aut  icrras,  scu  aliquod  benefi- 


Deccrnimus  ergo,  ut  nuUi  omnino  hominum  fas 
sil  prsefataMi  Ecclosiam  teniere  pcrturbare,  autejus 
posscssiones  auferre,  vel  ablatas  relinere,  minuere, 
seu  quibuslibct  vcxalionibus  faligare,  sed  omiiia 
integra  conseivciitur  eorum,  pro  qiiorum  giiberna- 
lionc  cl  siislcntalione  concessa  sunl,  usihus  orani- 
modis  profulura,  salva  sedis  apostolicaj  auctorilale 
ct  diocccsani  episcopi  canonica  justiiia.  Si  quje  igi- 
tHT  in  fulurum  ecclcsiaslica  ssccularisve  perso- 
na,  c!c. 

Dalum  Lalerani,  pcr  manum  Moysi  Laleraiicnsis 
c?nonici  vicem  agentis  canccllarri,  Idus  Februarii, 
indictione  iii  [leg.  vi],  Incarnaiionis  Douiiai  anno 


«301  EPisTOLif:  tT  nuv 

1187;  ponlirtcalii*  \rro  tUtniiiii  Clcmeiilit»  pap:c  lil 
anno  primo. 

Ego  Clpmfiis  Callnilicre  Fccl^^siir  cpscopns. 

Ego  Tlicobaldns  Oslioiisis  ot  Vollctrensis  cpisco- 
pus. 

Ego  Laboraiis  prosh.  canl.  S.  Mnrix. 

Ego  Mclrliior  prosh.  canl.  Trans-Tiborim  lil. 
Ciiiili  SS.  Joannis  el  Panli,  olc. 

Ego  Jacobus  diac.  caril.  S.  Mari;e  iii  Cosnicilin. 

EfO  OclaNJaMUS  SS.  Sorgii  ot  Baclii  iliac.  card. 

Ego  Goffrcdiis  S.  Mari.-v  in  Via  Luladiac.  card. 

Ego  Radulplius  S.  Georgii  ad  Velum  Aurcum 
diac.  card. 

XXI. 

Archiepiscoph  ft  epitccpis  viaiidttt,  ne  ta  priorihu$ 
et  obedientiiiriii  CluniaceiisiHm  frutruni,  iiiiecon- 
iilio  abbaiis  rf  convciitui,  posscssiones  ecctetiarum 
diiiralii,  laicisqiie  conferri  *  patiuntur. 

(Lalerani,  Fobr.  16.) 

IBullariiim  ('luniacense.  83.] 

Clehe.^s  episcopus,  servu.s  scrvorum  Ooi,  vcncra- 
bilibus  fralribus  arcliicpiscopis  et  opiscopis  ,  in 
qiiurnm  parocliiis  prioinlns  ol  obedicntix  Ecclosiar 
Cluniaccnsis  cxislnnl,  salulcm  cl  aposlolicam  be- 
nediclionem. 

Ea  quae  in  ccclosiarum  projudiciiim  pcr  pr.-ela- 
torum  insolenliatii  aUentaiitiir,  noslro  imminonl 
oHicio  corrigonda  ;  ne,  si  iii  ipsarum  fucrimns  pro- 
visionc  remissi,  et  earum  sl.itiis  grave  sustineat 
delrimentiim,  et  iios  de  ncgliiienlia  possimus  inex- 
iromo  cx.iminc  loprcliendi.  Unde  quia  ad  nudicn- 
ti.uii  apiislolaliis  nosiri  pcrvcnil  quod  priores  et 
nbcdienliarii  Cluniacensiiim  rralruin,  sinc  consilio 
ablialis  ct  convcntus,  possessiones  ecclcsiarumstia- 
rum  et  conlra  instilutionem  Chtniacensis  ordinis 
illicite  dctrahunt,  et  quasdam  laicis  conferciites, 
censum  debitum  in  gravc  praRJudicium  eccicsiarum 
luinucre  non  virentur.  Nos  fralcrnitnli  vestra?  pr?e- 
scntiiim  aucloritale  injungimus  nrniilcrque  niaiida- 
nuis,  qualcnus  dotentores  bononini  pr.edictarum 
ecclcsiarum  lalilccdistraclorum.cum  ad  vosquorela 
pcrvencrit,  moneads  atlentius,  el,  si  necesse  fucrit, 
exconimunicalione  pariter  el  iiiterdicto ,  remola 
appellatione,  cogatis,  ut  possessioncs  in  praejudi- 
cium  ecclcsiarum,  priorum  scu  aliorum  procurato- 
rum  lemeritate  distractas.  sinc  diiHcullaterestituani, 
«t  censuiu  irralionabiliter  imininulun»  non  differant 
intcgraro. 

Dalum  Laterani,  xiv  Kalendas  .Marlii,  pontititalu.s 
noslri  anoo  primo. 

XXIL 

Ecclesiu  Caminensis  protectionem  suscipil,  ea  legt  ul 
Stfridus  episcopus  et  ejus  successores  sedi  aposlo- 
lica  fertonem  (5)  auri  qnolaunih  persolvant. 

(Lalerani,  Fohr.  21.) 

[Lrxic,  SpicUeg.  ecctts.,  Siipplom.,   p.  6.J 

CiEMKNS  cpiscopus,  .«ierMis  servorum   Dci,    xcnc- 

rtbili  fratri   SirRiDO    Canrmcnst  episcopo  ejusquc 

(5)  Oiiarla  pais  marcot. 


ll.tCIA.  —  .VN.   1188.  J50:i 

\  successoiibus  canoiiicc  substitucndis,  in  perpfluuin. 
Ex  iiijiiMcto  nohis  a  Deo  aposlobtns  olficio  fra- 
tribiis  ct  coopiscopis  itosiii<  tatn  \icinis  qiiaiii  loiixc 
)>osilis,  paterna  nos  cotivenil  piovisione  oonsulerf 
et  ecclesiis  in  quibu<(  Domiiio  mililarc  noscunlur 
(iiam  jiislitiam  conservaio.  iCquum  cst  enim  t'. 
rationahilo,  ul  qiiam  healo  Polro  ejusque  vicarii» 
devotiores  osso  noscnntur,  ot  sanclx  Ecclesi.-e  Ro- 
inaiix  palrocinio  citpiiint  confovcii,  ejusileni  pix 
niairis  iibcribus  iiutrianlur.  Kapropier,  venerabi- 
lis  in  Cliristo  frator.  tuis  justis  postulalionibus  cle- 
incnlc!'  anniiiinus,  ct  commissam  libi  Cauiinenscm 
cc* lchiani  quae  beati  Pctri  juiis  cxistil,  sub  ejusdem 
apostolorum  principis  el  iioslra  protcclione  susci- 
piinns,  el  ptsscnlisscripli  privilcgio  commuiiimus. 

D  Pi:c'.ereaquascunque  posscssioncs,  qii.-ecunqucboiia 
eadfiii  ecclesia  imprxscntianim  jusle  et  pacilico 
possidel,  aul  in  fulnrum  coiicossione  poiitificum, 
largitiotic  rcgum  vel  principum,  oblalionclidelium, 
seu  aliis  juslis  modis,  Dco  propitio,  poleril  adipisci, 
firma  lihi  tiiisquc  succcssoribiis  et  ill.bala  pcrma- 
iioani.  In  quibus  hxc  propriis  duximus  exprimenda 
vccaijulis. 

Vidtlicel  civiiaiem  ipsam  Camincnsem,  cuin  i» 
bcrna  el  foro  in  illis  el  oinnibus  corum  appendiciis, 
caslra  b.xo,  sciliccl,  Dcmusin,  Ticboses,  Cbosow, 
Wolgast ,  lluzonini,  Groswin  Piris,  Staigard  cnm 
villis  et  omnihus  eornra  appcndiciis,  Sleltin,  PrcjHr» 
zlow  cum  foro  cl  laberna  et  siiis  appcndiciis,  Col- 
I)org  cum  lugutio  solis  el  tliclonio,  foro  et  labcrna 
el  omnibus  suis  appciidiciis ;  tolam  Pomoraniam 
usquc  ad  Lcbam  fluvium  ciim  foris  cl  lahornis;  do 
ciinam  Foliri  Sitlicn.  Slaluiinus  aulcm  ul  qiiia  ci- 
vitas,  i[ux  Wollin  dicititr,  in  qita  opiscopalis  scdes 
essc  sol'>hal,proptcr  giicrrarum  incommoda  dcscrla 
Csse  proponitur,  ipsa  sodcs  in  ccclcsia  Sancli  Joan- 
nis  Baplislx  apud  civitalcm  Camminenscm,  qu£ 
populosior  cst  et  securior,  habeatur;  libertalcm 
qiioque  qua  scdes  ipsa  soli  fuit  Romano  ponlilici  a 
priina  sui  inslilulione  suhjcHta,  sicut  est  hacicnus 
ohscrvata,  ratam  habcnius  ot  pcrpctuis  tcmporibus 
iiiviolabilcm  permancrc  sancimus.  Practcrea  deci- 
mas  quas  ecclesia  ipsa  tam  ex  rcsignaiione  laico- 
rum,  quam  aliis  justis  modis  possidct,  libi  et  per  to 

D  ipsiim  ecclesix,  aucloritate  apostolicaconlirmamus. 
Ad  h:cc  statuimiis  ul  omnes  clerici  lux  jurisdi- 
clioni  suhjccli,  lam  rcligiosi  quam  alii  libi  debitan) 
in  omnibus  revercnliani  ct  obcdieniiam  cxhibeanl, 
nisi  pcr  apostolicx  sedis  privilcgia  sint  exciHpti. 
Prohilicnius  insupcr  ne  tc,  vel  luorum  successorum 
quodain  dcccdcnte,  por  principis  lcrrx  vel  cujusli- 
bel  alterius  violentiam  bona  opiscopalia  distraban- 
lur,  scd  illi  qui  canonicc  fuerit  suhstitutus  iliibata 
et  inlegraconscrventur.  Auctoritatc  quoque  aposlo- 
lica  prohibemus  ne  laici  quilibet  ccclosias  vel  ora- 
loria  in  lua  diocccsi  construentcs,  saccrdotcs  in  eis 
poncic,  vel  canonice  inslitiitos  sinc  assensu  dioece- 
sani  episcopi  amovcrc  prxsiimant. 


\:,m  CLF.MENTIS  III  PAP,*  «"SOl 

Adjicimiis  cliam  proliilicnlos,   iie  bi  ali.iiia  ec<lc-  A  I»lj<uit  «m  qiii  ab  a;(erno  riinrla  disprtiili,  til  lami» 


fi-;\  iii  i|isa  ilioercsi  liicril  fahricala  <|.is<()|n»s,  <|iii 
pro  trrnporc  fu(!ril  ci  iiiuniis  coiiscrralioiiis  iiiipt  n- 
i!at,  nisi  priusa  riiiidaloic  ipsius,  vclalioail  siistcn- 
intioncni  coiigriiain,  niiiiislroriiin  dos  compclcii<) 
fiicril  assignata.  Inhilicmits  insuprr  iic  iiitcnlictos 
M-l  cxcomniunicatos  tiios  ail  ollicruni  a«l  coiiiiiiii- 
iiioncm  ccclcsiaslicam  rccipcii;  (|iiis(|iiMm  sine  coii- 
grua  salisractioiie  pr.TSumnl,  nisi  forte  pcriculiiiii 
inorlis  immincat  iil  dominicam  pr:i^sciiii.'im  liiam 
liaherc  nequiverinl,  pcr  aliiiin,  seciiiiilum  formam 
Kcclesia;,  satisfactionc  pispniissa  oporlcat  ligatum 
absolvi.  Ad  judicium  aulem  luijusniodi  pcrccplije  a 
scde  apostolic»  protcctionis  et  rtbcrtatis,  iiobis  no- 
slrisquc  successoribus,  tu  el  sticcessores  lui  ferto- 
iicm  auri  annis  singulis  exsolvelis. 

Decernimus  crgo  utnulli  oinnino  hnmiiium  liccat 
prxfalarn  eoclesiam  temcrc  perturbarc  aut  ejuspos- 
scssiones  auferrc,.  vcl  ablatJS  relinere,  imniiiiuere, 
scu  quibuslibct  vexaiionibus  fatigaie,  scd  omnia 
inlegra  conscrveiilur  cornm,  qiiorum  gubei  nalioni 
ct  sHSlentationi  coiicessa  sunl,  iisibiis  omniniodis 
jirofulura  ;  salva  in  omnibus  apostolicx  sedis  au- 
cloritate. 

Si  qu3e  igitur  in  poslerumecGlesiaslirasxcularisve 
pcrsona,  clc. 

Datum  Latcrani  pcr  maiium  Moysis,  Laler.Tiiensis 
ranonici,  vicem  agenlis  canccllarii,  vi  Kal.  Mart. 
indict.  VI,  Iiicarnationis  Domlnic:e  anno  millcsimo 
centesimo  ocliiagesimo  oclavo,.  jMniiilicatus  vero  do- 
niiii  Glemciilis  pa^iic  lcrlii  annu  primo. 

XXIII. 

Ilttgoni    abbnti  Ctuuincensi  momsteriuin   Ualmense 
tisserit, 

(Lalerani,  Febr.  2.'5.) 

[Dullarium  Cluuiac,  88.) 

r.KEMEXs  episcopus,  servus  scrvorum  Dci,  dilc- 
etis  filiis  Hi'G0si  abhati  Chiniacensis  inonastcrii, 
ejusquc  fralribus,  lam  prspscnlibus  qiiam  fuluris, 
rcgularem  vitam  professis,  i;alutem  et  aposlolicam 
benedictioiiem. 

Gloriosa  et  admirabilis  divinsc  providenlia  inaje- 
slalis  ad  hoc  divcrsos  gradus  ei  ordincs  iii  Ecclc- 
.sia  sua  constKuit  ut,  dum  infcriores  siiperioribiis 
debitam  obedienliam  el  reverentiam  exhibcrcnl ,  p 
Hiia  ficrcl  ex  divessilatc  connexio,  ct  ordinabilitcr 
gcrerclur  officiorHm  administralio  singulorum.  Sic- 
wl  sanct«  filii  obedientia;  rn  srnu  malris  Ectlesiic 
giatios;e  consolationis  uheribus  confovcndi  sunl, 
ila  rcbcllcs  ct  chiti,  qui  pcr  molcstiam  suam  quasi 
peccalum  ariolandi  ol  idololatri.i;  scelus  incurruiit, 
severilalis  ccclesiasticx  disciplinis  sunl  arclioribus 
coercendi.  Balmense  itaque  monasteriiim,  quod  pcr 
fralics  iiiibi  congregalos  cl  odore  bonae  opinioiiis  ei 
rclisionis  dccore  spleiidcscere  ac  florcre  debuerat, 
quia  vclerem  homincm  cum  suis  aciibus  sequc- 
banliir,  in  pcccalis  cnrum  diabolo  suadcnle,  con- 
l:ibuit  :  undc  tam  in  spiritualibus  quam  teniporali- 
brs  iniserubiiiier  fiierat  imminutuiii.    Cuin  aulcm 


ni.ilis  fiiw-m  imponeict,  *;l  loium  ipvuin  ad  ohsc- 
qiiiuiii  siiiiiii  niiscri(or.litrr  rcvorarct,  facicscorum- 
dcm  fialrum  iiiiplcre  ignominia  voliiit,  iit  p«'r  hoc 
noiiicn  ciiniii  iiiqnirercnl  cl  ad  viam  rccliliidini»ia- 
viti  ctiam  remcarcnt 

IIic  ita(|uc,  jiislilia  prmciiiitc,  ffdicis  rofordatio- 
iiis  Liigcnius  papa  praidcci.-ssnr  iioslcr  prjBJictnin 
nalinciiso  moiiastcrium,  cum  omnihus  p<rtincntiis 
suis  Cluniacensi  Ecclesi.x  iii  pcrfMUuum  slaluit  pos- 
sidcndum  ctpri\ilegii  sui  mitiiimine  confirinavit. 

Nos  itaqtie  cjusdem  Eugeiiii  cl  Urbani  Romario- 
rum  pniiiilicum  pr.Tdccessorum  iiostrornm  vesli- 
f<iis  inli:crenles,  pr:r:fatiim  moii.isli-riiim,  iir.ul  il- 
Ind  jusle  cl  canonice  possidctis,  cum  ornnihnt 
''  qiia*  impraescntiaroni  jusle  et  carioniec  possidcl, 
aut  in  ftilurum  jiislis  inodis,  pr:cstai!tc  Domino, 
potcrit  adipisci,  vobis  cl  Fkch-siu;  vcslr:e  per  vos 
aiictoritate  aposlolica  roiifirmamiis,  ct  prxsenli!» 
scripti  privilcgiQ  communimus,  hac  videlicet  ra- 
tiunc  ut  ordo  monasliciis  ihi  secundum  inslilu- 
lioncm  Cluniaccnsem  scnqicr  futuris  temporibat 
inviolahililer  obscrvclur,  el  pro  rebellioiie,  coelu- 
niacia  ct  oiT.Misa,  quam  Ualiiicnsis  monaslcrii  ab- 
las  ct  fralres,  advcrsus  sanclam  Uoinanam  cxcr- 
ouerunt  Ecclcsiam,  quicunqiie  icgimcn  i»  codein 
loco  per  vos  ohlinucrii,  iiuii(|iiam  abbalis  .sed  prio- 
ris    iionicn  tantum   bortiatur. 

Decernimus  ergo  ut  niitli  omiiino  hoininiim  faa 
C  slt  pracfatum  nionastorium  lemcre  perlHrbare,  aut 
ejus  posscssiones  auferie,  vel  ahiaias  retintTC,  mi- 
iiucre,  seu  quibuslibet  vcxalionibus  faligare;sed 
omiiia  inlegra  conscrvcntur  corum  pio  quoruni 
giibernatione  ac  i,usieiilationcconcessa  snnl  u&ihn» 
oiiinimodis  profuiiira,  salva  nimirum  aposlolicx 
scdis  aucloritate.  Si  qu;e  igitiir  in  fulniuin  cccle- 
siastica  sxcularisve  pcrsona,  hanc  nosliae  constitu- 
lioiiis  paginani  sticns,  conlra  cam  lcmcre  veiiire 
lciila\eril,  secundo  lortiovc  cominonila,  nisi  rea- 
lum  suum  congrua  salisfaclionc  corrcxeril,  pole- 
slalis  hoiiorisque  sui  dignilate  careat,  reamque  se 
divino  judicio  cxisierc  de  perpt-trala  iniquilale  co- 
gnoscat,  et  a  sacraiissimo  corpore  et  saiiguine  Dci 
cl  Domini  Redcmptoris  noslri  Jcsu  Chi  isli  alicna 
liat,  aique  iii  exircmo  cxamine  dixinje  subjaceal 
uliioni.  Cunclis  aulcm  cidrni  loco  sua  jnra  scr- 
vaiilihus  sil  pax  Pomini  nosiri  Jcsu  Christi,  qua- 
teiiiis  et  hic  frucium  boiuc  actionis  pcicipiant,  cl 
apud  disliiclum  judiccm  prxmia  xleriuT  p.ncis  iii- 
vcniaiil.  Amcn,  amcn,  nmcn. 

Ego  Clcmens  Catholicae  Ecclesiacepiscopus. 

Ego  Thcobalilus  Oslicnsis  el   Vellelrcnsis    cpi- 
scopus. 

Ego  Joannes  piesb.  card.  tit.  S.  Marci. 

Ego  Laboraiis  presb.  card.  S.  Mariae.  Traiis-Ti- 
hcrim  tit.  Calixli 

(>go  Aibinus  presb.  cird.  tif,.  S..  Crucis  in  Jertr- 
«alcm. 


*^^'  FJ>lSTOI,.t  tT  rniVll.LGlA.      -  Ky.   1188.  rM 

Kgo  Molior    nresb.    caiu'.   SS.  Joannis  cl   1'auli  A  :.|)ostulica  /coi.flimamus.   Sane    novalium   veslro- 

rum,  quLC  propiiis  maniLus  aiit  suniplibus  colilis. 


til.  raiiiacliii. 

Ego  lljacinthos  (liac.  canl.  S.  .M.\rine  iii  llosmc- 
diii 

Ejto  Oclavianus  SS.  Sergii  ei  Dacciii  cliaconus 
cnr<liiiali.«i. 

Ki;o  Stiffrcdus  S.  Mari»  in  Via  L.ala  diac.  cardi- 
iialis. 

Ego  Petrus  S.  Nicolai  in  Carccrc  Julliano  diac. 
card. 

Ego  RaduIpLusS.  Ceorgiiad  Vcluin  Anrcum  diac. 
canl. 

Datiim  Lalerani,  per  nianum  .Moysi  Liilcranciisis 
canonici,  vices  agenlis  canciliaiii,  v  Kalcndas  Miir- 
lii,    iiidiclionc  vi,     IiiCarnaiioiiis   Dominicx    aiino 


sivc  dc  nutrimenlis  animalium  vestriMum.  nulliis 
a  vohis  dcciiiias  cxigorc  mI  PstorqinMO  prirsnmat. 
Liccai  quoquo  nobis  clcritos  vcl  laicos,  liberos 
cl  ahsolulos  c  sax:ulo  fugicntes,  ad  convcrsionem 
rcripcre,  et  eos  absquc  conlradictinnc  aliqua  reli- 
iicic.  Probibtiniis  insupcr  iit  nulli  fiairiim  vcslro- 
rnin,  post  faciam  in  rodem  loco  profcssioncm,  fas 
sil,  nisi  arclioris  rcligionis  obtcnlu,  absque  abbatis 
siii  liccntia  de  codcin  discedcre;  disccdcntcm  vcro 
absquc  littcrarum  conimunium  caiitione  nullus  au- 
dcat  rclinere.  Scpiilturam  proplerca  illius  loci  li- 
beram  esse  dccernii>;us,  nt  eoniin  dcvolioni  ct  ex- 
trcm.e  volunlati.  qui  sc  illic  sepcliri  dclibcravcrunt, 


ii88,  poiililicalusvero  domni  Clemeniis   pap.x  HI  «  nisi  forte  cxcommunicali  vcl  inlcrdicti  sinl,  nullus 

anno  primo  obsislat,  salva  lamcn  juslitia  illarum  ecclcsiarum  a 

XXIV  quibus  mortuorum  corpora  assumunlur.  Quia  vcro 

Monnilerii   Clunicceiisit    proteclionem    suscipit,  el      dcciin*  lain  \cleri  qiiam  nova  lcgc  minislris  eccle- 


bona   qnwdam    ac  prtvilegia  couftrmal, 

(Laterani,   Febr.  Sti.) 

[DHUarium  Ciuniac,   89.] 

Ci.r.xK^is  opiscopiis,  servus  servoriim  Oei,  dilc- 
Mis  liliis  IkcoNi  abbali  inonaslorii  Sancli  Petri 
Cluiiiacoiisis,  ejusqiie  fratribus,  tain  prxsentibus 
qiiaiii  fuluris,  rcguiarcm  vilaii>  profcssis  in  pcr- 
|H:UMiin. 

Quanto  specialius  Ecclesin  vestra  nubis  est, 
iihIIo  mediaiite,    subjccta,    lanlu    propensius   ejus 


sia:nin  noscunlnr  csse  (Onccssx,  siib  inlermina- 
tii)iie  anatbeinalis  proliibonius  ,  nc  ulliis  biicus 
a  \obis  dccinius  cxigcrc  vcl  cxtorqncre  pra:*ii- 
iiiat. 

Dccerniinns  cr£;o  nl  nnlli  omnino  boininum  fas 
sit  pr;cfatiiin  monaslcriuni  leinore  ]>ortui-|>arc,  ani 
cjns  posscssioncs  aiiferre,  nul  abblas  rctincre,  ini- 
nncro,  seu  qiiibuslibot  vcxaiioiiibns  faligare  ;  sed 
oninia  inlogra  c<mscrvciilnr  corum  pro  qiiortini 
gnbcinatione  ac  siislcntalione  coiiccssa  sunt  usibus 


juri  providerc  compcUimur,    nc  supcr    bis  quae  ra-  (^  omnimodis  profuiura  ,  salva  in  oinnibns  sedis  apo- 


lion.ibililcr  nosciltir  possidcrc,  proccssu  teniporis 
iiitlobita  niolcstatione  gravclur.  Eaproptcr,  dilccti 
in  Doniiiio  lilii,  vostris  jiisiis  po^^tnlationibiis  cie- 
nionlcr  annuimus,  ct  pr.x'fatuin  niOHasterinin,  iii 
qiio  divino  m^incipati  cstis  obscqnio,  ad  instar  fc- 
licis  rccoidationis  Alexandri  ct  IJibani  Romano- 
rnm  ixintilicuin  pravicccssurnni  noslroruin,  siib 
lM';iii  Pii.  i  ft  iiiislra  pioloctionc  suscipiiniiset  pr£- 
foiilis  st  ripti  privilogi'j  comiiiunimus,  iinprimis 
si(|nidcni  siatnc.itcs,  n.  ortlo  nionasticus,  (|ui  se- 
i-uiidnni  Dcnm  cl  lioali  Ucnt^ilicii  Rcgulani  in  mo- 
naslerio  vostiO  noscilur  iiisliinins,  perpetuis  ibi- 
dcin  loiiiporibus  inviolabililcr  obscrveliir.  Pr;cterea 
quascnnquc  jK>sscssioncs,  qii.cciiiiqiie  bona  idcin 
nitMiasleiiiiin  iinpi;vscntiaruin  jiislc  et  canonice 
possidel,   ant  in  fulurum    concessionc    poiitincum,      cardinalis. 


D 


s!oIic;c  auctoritatc.  Si  qiia  igitur  in  futuruni  cccle- 
siaslica  suicularisve  pcrsoita,  cic. 

Ego  Clcinens  Catliolicae  Ecclesi;c  episcopus. 

Ego  Tbcobaldus  Ostiensis  cl  Velleliensis  cpi- 
scopus. 

Ego  Joannes  prcsl».  card.  til.  S.  Marci. 

Ego  Laborans  presb.  card.  Sanciae  Mari;c  Tran» 
Ti'icrim  til.  Calixti. 

Ego  .\lbiniis  presb.  card.  Sancl.ne  Crucis  in  Jcru- 
salem. 

Pigo  Mclior  presb.  card.  SS.  Joannis  cl  PanlftU. 
Pamachii. 

Ego  llyacinllius  diaconus  cardinalis  S.  M;iri;c  ia 
Cosmedin. 

Ego  Octnvianus   SS.   Sergii  et  Baccbi  diaconns- 


largilii>iic  10^:1101  vcl  piincipiim,  oblaiionc  litlcliiiin, 
scn  aiiis  jii>lis  mtxlis.  pncslanto  Doinino,  poiorit 
a  lipisci.  lirma  vobis  vc<;Ims.|uc  snccesstnibiis  cl 
illibjla  pcrmancant.  In  t|uii)us  lixc  piopiiis  duxi- 
nsns  exprimenda  vocabnlis  : 

I.odim  i[isnm  in  t|iio  pr.Tralinn  monaslcrinni  <;i- 
ii'ni  cst,  ciini  omnibiis  pcrlincnliis  siiis.  Prioraluin 
Sanci.c  .Mari.nc  dc  Nazara  ciini  omnibns  pciiinciifii.s 
suis;  prjoratnm  Sanct;n  Trinitatis  dc  Loncona  ciiin 
nninibus  pcrliiicnliis  snis,  sient  comIoiii  piiorstiis 
Ecclcsia  veslra  r.inoiiirc  possidct,  cl  de  doiialionc 
pracdicti  prioraiii?  S.  M.iri;c  in  icriplo  aiilhtnlic-» 
concediinus   vt.bis,   ci  eidcni  Ecdcsix    autloiitaie 


E|:o    Sairrctlns  S.  Mari.T  in  Via  Lata   diaioiiu» 
caiiiinalis 

Fgo  Pcirus  S.  Nicolai  in  Ca;ccre  Tulliano  didc. 
caid. 

E;.;o  itadtilpbns  S.  Gcorgii  ad  VcluinAurciMiuUac, 
caiil. 

Oatiini  Lalcr^ni.  per  maniiin  Moysi  Laterancnsis 
caniMiici  viccs.ti-cntis  canccllaii!,  \  Kalendas  Marlii. 
indictioiK;  vi,  liic.-irnationis  Doininicje  ann';  ii8", 
ixntiificaliis  vcrt>  ilomini  Cleiiicntib  papa:  111  anno 
piiniii. 


1507 


l.LKMr,.NTIS  lil  PAP,£ 


l%08 


X^V. 


Honafterii  Cluuidceinii  pos»e$tivHet  omiiei   con- 
ftniial. 

(LadMaiii,  Folir.  S.'].) 

[lUhtiollieca  Cluniac.,  iV.iZ.] 

Ci.F.Mf.N.s  cpiscopiis,  sfirviis  sci  vorum  Oei,  dilfcti» 


A  viiiin,  iiiiiic  iiiia  [viaj  lcinlil  j>I  Ot;»i)rniacum,  allera 
:iil  Qiiarollam  ;versiih  Sergiacum  tcriMiiius  est  infra 
curruviuin,  citrn  locuin  ul>i  dicuiit  ad  Turgum  ;  in 
slral.t  vcrsiis  Cabiloncnsctn  p;)giirn  tcrmiiius  cst  ad 
;,'rossani  Cassaiii.)ni  sup«r  !\farniaciim  ;  versus  Bran- 
cediiiinin  tcrniiiiiis  cst  in  via  supcr  ho&cum   baii- 


filiis   llccoM   al)liati  tliiiiiaccns»,  cjiisquc  fiatribus  nednm ;  versus  Trcnorchium    tcrmiuut   C8l   super 

tain    pr.i>scntil)iis   quain   futuris   regularcm    vilain  rivulum  qucni  dicuitt  I.oiiganiaquam  ;  ioler  Bano- 

profcssis  iii  pcrpetuiini.  scum  el  Donziacuiii  versus  Pelronam  velZasiacum, 

Kelijjionis  inonastice  inodcrnis  teinporibus  spc-  lerininus  est  ad  Ircs  fagos,  ul>i  pariiuntur  noster  bo- 

culiim  ,  cl  iii    Gallinruin   partibus   documentum  ,  sous  de  Cliiniaro  et  boscus  comilalis  ;  versut  Igia- 

bonti  Pctri  Clniiiaccnsc  inonnsterium  ab  ipso  su;i<i  cum  lerminuscstad  Carmos.super  monteiTiMedium. 

fundationi;^  cxordio  sndi  apostolicx  in  jiis  propriiim  ^»  al>batiis,  qnse  cum  suis  abbatibus  ordinalioni 

csl  «jblatu'!!.  Proinde  Patrcs   nostri  sancl.'e  recor-  Cluniaccnsis  moiiaslerii  datae  sunt,  videlicet  S.  Mar- 

dationis  Joannes  XI,  iteiii  Joaiincs  XIX,  AgapiliisU,  tialis  Lcmovicensis,   monasterii  no  i  Pictavis  ,  8. 

Benediclus  VI,  iicni  IJenedicliis  V!l,  Leo  VH,  ilcm  Jnannis  Angciiacensis,  monaslerii  Lesatensis,  Moy- 

Lco  IX,  Cicgoiius  VI,  ilem  Grcgorins  VI!,  Alcxan-  siacensis,  Figiacensis  in  Calhurcensi  pago;  in  Ar- 


I 


dcr  II,  Stcpliamis,  Victor  III,  Urbanus  H,  Pas<lia- 
lis  !l,  Geiasiiis  II,  Calixtus  11,  Liicius  II,  Enge- 
nins  111  ,  Adrianiis  iV  et  Urbunus  11! ,  Ecclesise  Ro- 
ninn;£  pontificcs,  lociiin  ipsum  siiigularis  dilcctionis 
ac  libertatis  praTogativa  donarunl,  et  univcrsa  ct 
pertiiientia  privilegioruin  suorum  sanclioiiibiis  mii- 
nivcnmt.  Statutum  est  enim  ut  ecclesiae  onincs , 
cflDincleria,  n;oiiaciii,  clcrici  et  laici  iinivcrsi  iiifra 
terniinos  bubitaiitcs,  qiti  sur.l  a  rivo  dc  Salnai,  cl 
ab  ccclcsia  Ruiiaci  ct  Crucc  de  Lornani ;  a  ter- 
niino  qtioqiie  inolendini  de  Tomesac,  per  viilam 
qn;c  diciliir  Varcnna,  cum  ncmore  Bniserio;  a  ter- 


vernia  Mau/.iaccnsis,  Tierneiisis  ol  Minatensis  ;  in 
Antissiodoreiisi,  S.  Gerniani  ;  in  Rotbomagensi  ab- 
balia  apiid  Ponlescram;  in  Taroancnsi  S.  Wlinari, 
sine  Cluniacensis  abbaiis  coiisilio  abbas  nullalenus 
digatur.  Ad  hxc  adjicimus,  ut  in  omnibus  priora- 
libiis  ct  ccllis,  qux  nunc  sine  proprio  al)bale  vestro 
regimini  subjcctie  sunt ,  nniliis  fiituris  unquain 
leniporibus  abbatcm  ordinare  pr.iesumat.  Sed  tara 
prioratus  ipsi  et  cellae,  quam  et  celcra  in  quibus- 
libet  iocis  omnia,  quibiis  Cluniacensis  Ecclesia, 
Arverncnsis  concilii,  quod  per  supradictiim  papain 
Urbanum  II  celebraliun  est,  lempore  investita  erat. 


inino  ctiain  qui  dicitur  Pcrois  ad  rivum  usque  de  q  de  quibus  tunc  nulla  qiiaeslio   mola  est,    tain   libi 


Salnai,  sub  apostolicae  tantum  sedis  jure  ac  tui- 
tione  periiianeant.  Noqtie  ipsius  Cluniacensis  loci 
presbylcri,  ant  eliani  parocliiaiii,  ad  cnjiislibet  nisi 
Roinaiii  poiilificis  et  Clun.  abltatis  co;^antur  ire 
^ynolum  vcl  conventum.  Sane  pro  abbalis,  mona- 
chornm,  seo  clericoruin  infra  praediclos  lcrminos 
babllanlinm  ordinalionc,  pro  chrismatis  coiifocli;)- 
nc,  pro  sacri  olei  ccclcsiaruin,  allarinm,  et  cocnie- 
terioruin  consccralione  ,  Cluniacensc  monasterium, 
(ineisi  maiirMit  anlistitem  evocct.  Cluniaccnses  nio- 
iiachos  ubilib  t  babilnnies  iiulln  otnnino  persona, 
pnctcr  Roinaiiuin  p:>ntificcm,  aut  legatum,  qui  a 
latcrc  ipsiiis  fiierit  dcstinalns  cvcommunicel,  aiil 
iiilerdicat.  Saiie  lerniiitos  in-.munitalis  loci  vestri , 


quam  snccessoribus  luis  in  pace  scmper  et  qtiiel» 
.serventiir.  Pro  aliaribus  et  ecclcsiis,  sivc  decinils 
veslris,  nulli  episcoporiim  facullas  sil  gravanicH 
alifniod  vobis,  aut  molestias  irrogare,  sed  sicut  co- 
rum  prrmissione  (iiiaedam  cx  parle,  qu3e<Jam  ex  in- 
tcgro  bahuisiis,  eiiii  futurum  habeaiis.  Ecciesiaruin 
vestrarum  dccimas,  qux  a  laicis  obtincnlur,  si  s«- 
cunduin  Ueuni  eoium  poteslali  sublrahere  vcstr» 
rcligionis  revcrcniia  poterit,  ad  vcstrametpauperum 
gubernationem  vobis  liccat  possidere.  Decimas  labo- 
rum  vcstrorum,  pro  quibiis  tam  vos  qtiam  alios  ino- 
naslicae  religionis  viros  inquietnre  episcopi  consuc- 
runt.illorum  videiicei  quos  Doniinicaluras  appellanl, 
qni  vestro  suinptu  a  monasteriis,  et  cellarum  vestra- 


qiii  a  prittfato  antccessorc  tiostro  Urbano  papa  II  D  rum  clientibus  excoluntitr,  sine  om«i  episcoporum 
constittili  stinl,  pra;sentis  decreti  nostri  pagina  etepiscopaliumministrorunicontradiclionedeinceps 
confirinatnus,  iic  videlicel  ullus  bomo  cujuscunque      quietius  habeatis,  qiii  vestra  peregrinis  fralribus  et 


condilionis  ac  poteslatis  invasionem,  prsedam,  aut 
rapinain  facerc,  sive  bomicidium  perpctrare  prae- 
suiiiat  infra  ipsorum  limites  tcrminoriim.  Ilaque 
tormini  sacri  banni  suiit  lii  :  Vcrsus  Bcrziacum  ter- 
luiiiusest  ad  biviiim  circa  Sarratam,  undc  una  via 


pauperibus  crogalis.  Ecclcsix  omnes,  qux  ubilibet 
posiix  siint,  scii  cnpciix  vestrx  et  coemeteria  libera 
sint  ct  omnis  cxactionis  iinmuoia,  praeter  consue- 
tam  cpiscopi  paratain  ,  et  jusliiiam  in  presbyteros, 
qui  adversus   sui  ordinis  dignilatem    oQendcrini. 


vciiit  ad  Cloniacu!ii,et  ailera  ad  Mnsillias  ;  in  sirala  Liceai  quoque  vobis  seu  fralribus  vestris  prcsbytc- 

vcrsus  Belluinjocum  terminuscstcoiitra  carruviinn,  ros  eligere  :  ila  tamen  ui  ab  episcopis ,  vel  episco- 

quod  csl  dcsupcr  inolendinum  ccllerarii  Clun;  citra  poruin  vicariis  aiiitnariini  curam  nbsque  venalitato 

Yiengias  uilra  Cluniacnin  versus  Masiliias   termi-  suscipiatH  :  quam  si  cominillere   illi,  (quod  absit !) 

iiub  esiad  l)i\ium,  unde  uiia  via  lcndil  ad  Ma^illias,  dc  pravilale  noluerint,  lunc  presbylen  ex  Aposlo- 

aliera  ad  Sanclam  Mariani  dc  Bosco;  super  Bulia-  lica;   sedis  benignilale  onieia  celebrandi   licsntiam 

cuiu  lcrniinus  csl  ad   suminiialcin  defensi  a.i  bi  Lonsequaiiiui.  Ecclebiaruin  vcro  scu  altarium  coii- 


\ 


<30»  I  iSTor..i:  i:t  piumi 

8ccial!one5,  si  tlitrccsani  cpiscopi  ;;ialis  volii.Tiiil  A 
«•xliil)ort\  a  iiuiilil)i'l  C:\lliolico  SMScipiutis  opiscopo; 
ut'C  cellarmn  veslinnmi  iii«ilil)ct  posilaniiii  lialrcs 
pro  qualibcl  inlcidiclioiic  vcl  e.vconiiuuHicatione 
iSivinoruni  oflicionini  snspcnsioncin  palianlur  ;  scd 
lain  nioiiaclii  ipsi  r|iiain  ct  iainuli  cornin,  cl  qui  sc 
moiiaslicic  profcssioni  ilcvovfiuiil ,  danbis  ccclc- 
siaruni  jaiiuis,  nun  ailioissis  liiu^ccsanis  ,  iliviiKR 
serviiutis  oOicia  celolncnt ,  ct  scpuUura;  dcbiia 
poraganU  Piaclerca  qiiascnnque  posscssiones,  qiise- 
cuiique  Loiia  idcin  nionaslcriiiiu  in  pr.Tscnliariini 
jnslecl  canonice  possiilcl,  aiit  iii  fiiliiriim  conces- 
sione  poiililicuni,  largitionc  rcgiiin  vcl  principiiin, 
oblalionc  liildium,  scu  aliis  jnslis  nioilis  Dco  p;o- 
pilio  poicril  adipisci,  lirnia  vohis  vcstrisqnc  siicces- 
fioribus  ct  illibaln  permancanl;  in  quibus  liu^c  pro- 
priis  duvinins  exprimcnda  noiniiiibiis  ; 

In  Burgiindii  ccclcsiam  dc  Villafianca,  ccciesiain 
dc  Rarberiaco  ,  inonasleriiim  dc  Prims,  ecclesiam 
dc  Bclna  cnin  appcnJiciis  suis;  in  Francia  cotlo- 
siani  Monlis-Dcsidcrii,  ecclcsiain  de  Donipelra,  cc- 
clcsiani  de  Ciispi-io  ;  iii  Provincia  monastoriiim 
juxla  Monicin-Possulaiinm  ;  in  Tolosaiio  cpiscopalu 
eccicsias  Sancl:c  Coliiinb.e  ;  in  Hispaiiias,  Nazarnin, 
S.  laidoiuin,  S.  Zoelum  de  Canionc,  S.  Roinanuin 
de  Peniiis,  Yillaiiivirideio,  Yillaiiifiaiicain,  Yalem- 
viridcm,  Palumbarium  ,  Bodiiium  ,  Yiincneriam, 
S.  .Mailiiuiin  dc  Nebda,  S.  Yinccnliiiin  de  Salaman- 
lica,  Sanctain  Colunibam  dc  Biirgis,  Cornilanam, 
qtinc  propriae  Cluniaccnsi  nionustcrio  dal£  suiit.  Q 
lli:in  in  Nivernciisi  cpiscopatu  monasleiiiiin  de 
Albiiiiaoo  qiiod  ad  Cbarilalein  perlinet.  lii  Fiancia 
inonastcrium  dc  Causiaco,  quod  ad  S.  Marlinum  de 
Campis  perliiiet,canonicalem  ecclcsianidc  Abbevilla. 
Item  ecclcsiain  de  Riia,  qux  ad  monaslcriiim  dc 
Abbevilla  pcrlinot.  lii  cpiscopalu  dc  Caslro,  ccclc- 
siam  S.  Pclri  dc  Aliano  ;  iii  opiscopalu  Tiiscula- 
iiensi  eccle5ia«n  S,  Marix  de  Pcssulo  [Pesculo] ;  in 
opiscopatu  de  Orl>o,veieri ,  ccclcsiam  S.  Mariae  dc 
Aquaniola,  ct  ccclesiam  S.  Angcli. 

Pioliibcmus  autcm  nc  infra  parocliiasad  jiisCliin. 
inonaotcrii  perlinciitcs,  absquc  Clun.  abbatis  as- 
sciisu  uUus  eoclesiam  vcl  capellaimediricare  prxsn- 
mal,  salva  iii  umuibus  sedis  aposl  dica:  nnctoritale. 
Inliibeinus  aiitini  ne  lerias,  scuposscssionesalias,  cl  ^ 
Ibesaurus  ecclesiariim  vestraruin  liceal  aliciii  ven- 
i!erc,  scu  alio  iiiotlo  alienare,  vel  loco  pignoiis 
obligare,  vcl  ylicui  fralrum  vcstroruin  pro  aliquo 
fiJc  jiibcre  absqiic  consensu  abbatis  et  capituli  ve- 
slii,  aul  niajori!>  ct  sa-iioris  partis.  Qiiod  si  factun» 
fuerit,  decrevinius  irritandun:.  Deccrniniiis  ciijo  iit 
iiulii  omnino  bominum  liceat  prxfatiiin  inonastc- 
rium  lcincre  pciturbare,  aut  cjus  pnsscssioncs  an- 
forre,  vel  ablalas  retincre,  miiuicre,  scj  aliquibus 
'vexationibus  faligarc,  scd  oiniiia  integra  conservcii- 
lur  coruin,  pro  qnorum  giibcrnalioiic  aiil  sustcn- 
lalione  conccssa  sunt,  iisibus  omniniodis  piofiilura. 
Si  qiia  igilur  in  fulurum  ccclchiastica  sxoiilaiisve 
pcrsona,hanc  noslrau  constiiutionis  paginain  sciens. 


.FCIA.  —  AN.   1188.  ir.lO 

conCra  cam  \cnire  lciravcrit,  sconndo  terliovn 
coinmonila,  iiisi  rcaliim  siiiiiii  congrua  satisfactionc 
ooirexorit,  potcslatis  lionorisqne  sni  caroat  digiii- 
lalc  ,  roainqnc  sc  judicio  diviiio  existore  dc  perpc- 
trala  iiiii|ui(atc  cognoscal;  ol  a  saoralissiniocorpore 
ct  sai.giiiiie  Dei  ot  Doiiiini  Bedeinptoris  nostri  Jesu 
Clirisli  aliciia  fial,  alqiic  iii  cxlromo  oxaniine  di- 
strict.e  subjacoat  iillioni.  Ciinctis  aiilem  oidein  ItKo 
sna  jura  servaiilibiis,  sil  pax  Doniini  nostri  Jcsu 
Cliristi  ,  qiiatcnus  el  liic  friiotnm  boii:c  aotionis 
pcrcipiant,  cl  apiiil  dislriclnni  jiitlitem  prxinia 
a'terii;c  pacis  invcnianl.  Aiiicn. 

Ego  Clcinens  Catholicae  Ecclesix  cpiscopus. 

FXCFRE.VOLUMTATEU    TtAM    DOCE    ME ,    UOMINE. 

Ego  Joaiiiics  presbytor  cardiiralis  liluli  Sancti 
Maroi. 

Fgo  Laborans  presbylcr  cardiiialis  Saiicl*  Marix 
Traiis-Tibe:im  titiili  Calixti. 

tlgo  Albimis  prcsbytcr  card.  lil.  Saiictse  Crucis 
in  llicrnsalem. 

Kgo  Mclior  prcsb.  card.  SS.  Joannis  el  Panli 
lil.  Pamacbii. 

Fgo  Jacobus  diaconus  card.   S.  Marix  iii  Cos- 

niodin. 

Ego  Oclavianus  SS.  Scrgii  ct  Bacclii  diaconu» 
canlinalis. 

Ego  Gofridut  S.  Mari;c  in  Yia  Lala  diaconu» 
cardinalis. 

Ego  Pelrus  S,  Nicolai  in  Carcere  Tulliano  diac 
card, 

Ego  Radulplins  G.  Gcorgii  ad  Vcluin  .Vureum 
diaoonns  cnrd. 

Daluin  Laterani,per  maniim  Moysi  Lalcran.  caii. 
▼ices  agcnlis  canccllarii,  v  Kal,  Marlii,  indict.  vi, 
Incarn.  Doniinicoe  anno  1187,  ponlilicntus  vero 
dofDiii  Clcmcnlis  pnp;c  ill  aiino  i. 

XWf. 

Ahbatnm  S.    lieitedicli   Padiliroitcustnm  eleclioitem 

jubel  secnudtim  iiioitaslerii  Clttniacentis  friviUgia 

fieii. 

(Laicrani,  Febr.  2G.) 
[Bibliolheca  Cluniac,  p,  1452.] 

Clemens  opiscopus  ,  servus  scrvorum  Dei ,  di- 
loclis  niiis  IluGONi  abbali,  cl  convenlui  Cluiiiaccnsi, 
salulcm  ct  aposlolicain  benoilictioncm. 

Privilegiis,  qucr.  a  scdc  aposlolica  Cluniaccnsi 
nioiiaslerio  indulta  snnl,  diligciiler  inspcctis,  lua- 
iiifoslc  cognoviinus  (luoii  Bcnli  Bcnedicli  inonaslt:- 
nuin  a  pra;decessoi c  iioslro  bonae  mcmoriae,  Gre- 
gorio  papa  VU,  Iliigoni  Clniiiaocnsi  abbati  ojusqne 
successoribiis  com:iiissiiin  est,  ul  iii  cjus  gubenia- 
lione,  alque  cnsiodia  ct  poleslale  Iiabeaiit,  ct  slii- 
dium  procurationis  iinpcndani  ;  obcunlc  qiioqne 
ipsius  loci  abbatc,  coruin  scmpcr  provideal  diligen- 
lia,  qualenus  idoiica  ct  buic  olTicio  d'giia  in  loco 
regiiniiiis  seciiiuluin  Bcali  Bencdicli  Uegulam  sub- 
rogetur  pcrsona,  ct  qiiiilquitl  iii  .Moiiastcrio  ad  au- 
gmciilnin  el  obscrvalioncm  nioiuistica^  rcligionis 
institui   ^cl    cmcndari    oporlueril,   coruin  seinpcr 


i:v1l  Cf-tMEMIS  III  I'AI'>€  i;n 

niiiiisterio  et  Ji^pcfis^liofK'  paitti^r  iinpli-:ilur,  tjl>a  A  piolitbeiiiii».  Qi:oii   vi  f.D  ci    iueiii,   iiiila  cl  «acua 
quitlcfn   iti   ofnnihus  aiictoril.ito  aposlulico:   dt-dis,      lijlK-aliir. 


«iijns  juri»  ille  locus  cxislil.  Idipsuin  quoqiie  al) 
ip^ius  Cregoiii  .succcssoriliiii»  pra-dccfssoriliiis  f»o- 
siiis,  ct  |ira*cipiie  papa  Culixlo  Tclicis  incinorir, 
htaluliiin  est  ct  cuulirinatuin  :  qui  iii  sua  coiifiriua- 
tionc  atidiJil  iil,  iti  t-odcni  Brati  iiencdiai  nionas- 
tcrio,  sinc  Cinniaccnsis  alilialis  cuiisiiio,  provisioiic 
ct  pncccpto  abbas  nutlatc.ius  c!i;:a;ur ,  iiiillits^qui; 
opiscoporuin  siiic  coiiimcndaiitiis  lilicris  Clini.  ali- 
liatis  eidcin  clcclo  coiisccralionis  vcl  ordinaiionis 
inniiuin  inipon.it.  Alioquiii  ct  consccrator  laiiquain 
ciiiislitutio  is  apostitlica;  prxvaricator  graxiori  sub- 
jaccat  ullioiii,  ct  coiisecrali  cicclio  sivc  oidiiutio, 
donoc  aposl(»lic;c   stdi  cl  oidciii  Clun.  nionaslcrio 


Datuni  Latcrnni,  iv  Kai.  Marlii.  rondflcatui  oo- 
siri  anno  priiiio. 

XXVII. 

nuguni  abbali  ei  conveiitni  Ctuniaeenti  nionatUrluiu 
S.  Cermaui  Aniistiodorentit  addicil. 

(I.alci-ani  Febr.  2G.) 

(IJah;z.,  fJiscell.  cd.  Mansi,  Fl,  «77.] 

Ci.F.MENs  ppiscopus,  scrviis  scrvoi  um  Oci,  diWtit 

filiis  liico.M  abbati  cl  coiivcnliii  Ciuniacensi  (aliitrm 

rl  apostolicain  bcncdictioneni. 

Qiianto  sprcialius  cocnobiuin  vestrum  bcat!  Pclri 

jiiris  existit  «t   ad   nostrain  provisionem   nullo  me- 

diantc  perlinct  el  lutclam,  et  vos  ei  prxdeccssorc* 


satisliat,  irrila    lialicatnr.    Tcinpure   aulcni    bcata'  "  vcstri  in  co  ccelcstis   ina{;is(erio  subdili  discipliiija 

nieinoriae  Lucii  pap;e  pijcdcccssoiis  iio.^^tri,  P.trus  pcr  infusionem  sancti  Spiritiis  odorcm  iioneslatit 

tiinc  abbas  monastciii  vcslri,  lam  per  se  quam  per  et  rcrgionis   in   vestro   iiactcnus  orditie  observala 

fiatrrs  suos,  priedcccssoribus  cjusdcm  Lucii  papx,  laiius  expandislis,    Linto    ad   conservanduni    jura 

ct  ipsi  ttiaifi  s:»'pius  con(|ucslus    fuit  quod  codcm  ilbesa  ct  juslas  dcvolionis    vestrac  pelitiones  beni- 

P.  incoiisulto  fraires  i>ra'dicli  nionasterii  S.  Bene-  giiius  ailiniticndas  lenomur  cxisleic   prompliorci. 

dicli    contia  supiactictuni   (euorein   sibi   altbatom  Quia  igitur,  sicul  ex  sciiptis  S.    quondain  coniitit 

clcgcranl ,  et  dcbitain  ei  o')e<!ienliain    ac  reveren-  lllescnsis  et  A.  uxoris  cjus  ct  reiicis  recurdaiionis 

liaiii  snbtralicbant.  Undc  praicicccssor  nostcr  fclicis  Uibani  sccundi  el  Pascliatis,  Uomanoi  uni  pontifl- 

nicmoriic    InnO(cnlius  papti  per    liucras   eis   siias  cuin,  sub  sigillis  ditecloruin  liiiorum  nostroi uin  B. 

mandavit,  ut  Guillclinits  abbas,  qui  abbatc  cl  fia-  Sancii  an»eli  et  S.  Sanct;£  Maria;  in  Via  Lata  ..u- 

l  ibu.s  Ciuiiiacensibus    incoii.Miltis   eiecttts  ct  ortli-  cot;o:um  cardinaliuin,  sedis  apostoliccc  iegatorttirt, 

iialus  fuerat,  cuin  buncstis  ct  discretis  pcrsonis  dc  ad  pr;cscnlain  bona;  memoria;  Urbani   lerlii  prK- 

rralribiis  siiis  mutiast(;iiiini  ot  rtali-es  Clun.  adiret,  dcccssoris  nuslri  transmissis  innotnit,  iuonaslurium 
cl  oidcm   P.  abhali   obeilioiilain   ac   n.vcrentiaio ,  «  Sancli  Gerinani  Allissiodorcnsis,   in  qno  a.lco  per 

qnemailniodum  pr.Tedcccssor  suus  boiiJt   mcmoria>  ncgligentiam     provisoruin     regularis    obscr^aiiiia 

Ilonricus  abbas  exliibueta:,   dcvolc  cl    lininilitcr  peiicral,  tlisciplin.^  el  tcrrcnaedcfcecrani  facult.st'.-», 

exbiberct.  Quo    nci|ua!{uain   per  cos    impleto,   el  qiiful  cjus  cnstodia  abjcclis  iradcrclur  pcrsonis,  a<l 

ftatribus  Clun.  in   sua  qucrimonia  persisienlibus,  preccs  pvasJicli  comitis  monaslerii  ejusJem  patronl 

idein  Lncius  papa  p?r  sua  cis  scripla  mandavit,  ut  d  liuiiJe  memori*  Humbaldi  (unc  Aliissiodoiensis 

Micmoratus  G.  abbas  cum  lnmcstis  el  disci-elis  per-  episcopi  ct  aliorum  plurium  praidictus  Urbaniis  se- 

soiiis,  et  privil.-giis  sui  nionast<;rii,  pt-.Tlerilis  Bcati  cundus,  aiit!  cessor  nostcr,  bcato  Hiigoiii,  tuiic  mo- 

Andrcse  octavs,  cjus  sc  conspcclui  pta,'senlaiet,  uJ,  naslei  ii  vcstri  abbali,  et  siiccessoribus  ipsius  pro- 

uiriusquc  parlis  cau;.a  cogiiita,  pacem    intcr  cos  vida  dciibcialione  concessil  secundum  bcati  Bene- 

au.xiiiante    Domino  refonnaret.    Fiadibus    autein  dicti   Rcgulain  reforinandum  cl  sub  ordine  niona- 

vestris  codem  lcrmino  s;epe  dicti  Lucii  conspcclui  slerii  Clnniaccnsis  futuris  lcmporibus  perpetuo  pos- 

pra;sentatis ,  ncc  ipsc  venit,  nec  por  fralres  snos  sidcndum,  sic  lanicn  qaod  monasteriiim  ipsum  ab- 

qui  vcneiant,   pax    inter  pailes  poiuit  rcformari.  balis  noii  debcat  provisione  carere;  quam  conc«'S- 

Quia  igitur  lain  m.inifcste  Ctun.  monaslci  ii  ji:stitia>  sionem  et  praidicti  comitis  donaiioneir.  pradiclu» 
jdcin  Lucius  iilterius  dccssc  noii  poterai,  pcr  apo-  D  Pasclialis  el  Urbanus  terlius,  praedecessores  nostri, 

slolica  eis  scripla  fiiaiidavil  alque  priEcopit,  quate-  posimodiim  conlirmaruiit,  cl  nos  eorum   vesligii» 

iius  ips(,' C.  aldjas  ciiin  honeslis  cl  distrelis  per-  in!i.Trentcs  ad  exemplar  ipsorum  camdera  conrcs- 

sonis  de  fratribns  sitis,  occasione  et  ditalione  re-  sionem  ralam  csse  deccntimus  el  pi-aesentis  scrlpli 

inola ,   Cluni.scensc  liionastoriutn   visilaicl,   alquc  pagina  toiilirmamus,   siatuciites  ut  nulli    omiiino 

pnediclo  P.   abbali    ohedienliam   ac   leverQntiam  ,  hominnm  liceat  banc-paginam  nostraj  conlirmatio- 

qiiam  pra'.di  ccssoi  es  sui  pi-:cdecf3SoriV»us  ipsius  P.  nis  infringere  vei  ei  ausu  tcmerario    contraire.  Si 


c.xbibueranl,  liuinititcr  fixbibcrel  ;  quod  si  infinni- 
f8le  gravatus  per  sc  id  adiniptere  non  possot,  pcr 
iiicliorcs  persouas  ipsius  monasterii  adimplcret. 
Nos  Igilur  pr.tdcccssorum  noslrorum  vcsliiiiis  in- 
lia?ronles,  ne  dc  c;eteio  in  codeiii  S.  Bencdicli  nio- 
naslciio,  nisi  jitxla  pr;edictnni  tonoicm  privilc- 
gioiuiii  sedis  apostotic*  aiibaiis  fiai  clcctio,  aH 
cxcniplav  sa^pe  dicti   Lucii    auclorii;tle   .'ipasiolica 


qiiis  autem  boc  atlentare  praesumpserit,  indigiia- 
tionem  omnipolentis  Dei  cl  beatorum  Petri  et  Pauli 
aposlolorum  ejus  se  novcrit  incursurum. 

Datum  Latorani,  iv  Kal.  Martii,  pontificalus  no- 
slri  annoprimo. 

XXVIII. 

.{rcliiepiiCOpis  el  cpiirupis   iiilerdicit,  «  ue  de  ccetero 
iiivi  tfji.li  ad  Cluivaccritnan  frulruin   priorflHii  »i 


i:i3 


EPlSTOL.-li  KT  PKIVU.LGIA 


AN.   Ub8. 


i:u 


titalioiiii  tautu  itueiiiit,  procurdlibuii  r.b  ii»  i.li    A  ileliuiu,  i>cti   aliib  jii^lis  iii(>dis,  puv»lanlc  Di)iiiiiio, 


i^ar  rtquuaiit.  > 

(Laleraiii,  Febr.  SO.) 
[Itutlariuin  Cluniac,  88.] 

rLEneivs  episcopus,  servus  scrvornin  I>ei,  vcne- 
rabilibus  fr.^^liibus  arohiepiscopis  d  episcopis,  in 
qunruiu  par(^liiis  prioraius  c(  ohediciilix  Kcclesix 
CluDiacciisis  eiistuiit,  salulcin  cl  aposloiicaii)  Ihmic- 
diclionein. 

Sic  ca(  Eccl.'siariim  pra^Iatis  et  divina  constitii- 
lioiie  pennivsuni  spiriiujlia  sein  nando,  cariialia 
inetendo  recipere,  sccundum  illud  :  Non  aliigabis 
01  bovi  triiurauli  (/  Tiin.  v),  ut  sibi  commissis  Ec- 
clesiis  oncri  noii  cxistant.  Iul;-Ilexiiniis  siquidcin 
qui>d  iixc  quidam  vcslruin  iicqanquam,  suut  coii- 


poloril  adipibci,  liriiiu  vobis  vesirisquc  successori- 
ttus  illilial:)  |M>rn):(iifUiit.  lii  quilius  lixc  propiiis 
diiiinius  es|(riiiiciida  vocabulis  : 

Locuiu  ipsnm  in  quo  rundata  est  ecclesia,  qui 
aiitiquiliis  vul^o  Flabuiiis-inoiilis  appeilaiur,  cl 
cuni  ncinore  de  Wuitic?^.  1'asluras  in  ipsis  pralis, 
aqiiis,  ncmoribus ;  (;hiiidc:ii  ct  fugcnani  in  iisdeia 
nemoribiis;  ligna  lain  ad  xJificandum,  quain  aii 
coniliiircmlum  et  ad  i|iioslibet  iisur>  :  qiix  dcdcruiit 
vubis  iii  suis  purtioiiitiiis  totiiis  (crritorii  dc  B.".ign(- 
val,  Wido  dc  Aciinioiite,  el  Wiardus  ItuiTus  de 
i)a\illc,  Genoldus  et  llei  bcrtus  dc  S.  Jnliano,  Wido 
assensu  Ilugonis  coinilis  dc  WadiiKMite  ;  fiiiidns  cl 
licrlkcrtus    as-sensu   Olrirl  dc  Gisnei;  Wiardus  as- 


vniit,  ailendetiies,  cuni  suas  diorccscs  circumeanl,  B  gg„jjy  i>jiisdcm  Guidonis,   a  quiims  ca   in  fcoduio 


a  priondibus  et  obcdieiiliis  Cluiiiacciisiiiiii  rralrum 
apud  alios  hospilali  procurationcs  sibi  faciitnt  cx- 
liil*eri,  licet  ipti  parati  esscnt,  ul  asseruiil,  in 
priuialibiis  suis  ecs  l)ciiigne  rccipcrc,  et  prompla 
cis  dovulioiic  scrvire.  Quia  vero  iudigiium  est  uc 
vetitrse  [lariter  iioiiesiaii  coiilraiium,  ecclesiasiic;c 
charitaiis  obscquia  ad  gravamea  iratieie  subdito- 
rum  fratcrnitali  \eslrx,  pra^enlinm  aiictorilale 
districlius  inhib^^mus.  ne  do  Cilero,  iiisi  cuni  a.l 
pnedicturum  ftalrum  prioialtis  visilationis  causa 
veneritii,  pro€ur;aioiies  ab  eis  aliqiiaa  reijiiiralis, 
iiec  eis  sup<r  hoc  gravamci:  ati'.juod  aut  molcsiiaiii 
inreialis,  scitui  i  quod  si  set:us  egcrilis,  iios  eisdeni 
fraliibus,  auclore  Doniiiio,  curabiuius  prohiberc,  ul 
alibi  hnspilalis  prn4.urali(>i)cs  iicquaquain  impcii- 
daiil. 

Daitini  Latrrani  iv  Kal.  Uartii,  pnnlirKalus  iiuslri 
auDu  prrino. 

XXIX, 

Monatterii  S.  Uarite  Flabomt-monlis  protecltonem 
iutcipit,  boHuqur  coi>firmal. 

(Lalcraiii,  Febr.  ?(».) 

[lluco,  0>i  Prcem.  Ann.  I,  Pr.,  p.  551.] 

Clemers  episcopuf  servus  servoium  Dei,  dilectis 
filiis  llLtioM  abbati  ecclcsise  S.  .Maria:  dc  Fla- 
Lunis-montis,  cjus)|uc  fialribus  lani  prcscnlibus 
qHam  futtirik  regularitcr    subsliliieiidis   in   pcrpo- 


tcnebant;  Guidu  cliaiu  assciisii  Oirici  de  rosleriiis, 
et  uxoris  siia;  Esclamuiidi:e,  ol  Walteii  dc  Dciil- 
ly,  ctc.  {Hic  lotujissinte  recensei  ponlifex  omves  pos- 
seaiones  eccleiiie  l''Utbonis-nion.is ;  deiude  tuain 
bullam  claudil  eidem  roncedendo  privitegia  et  exem- 
plioiies  ordinanas.) 

Ego  Cli>mciis  cailiolic.T  Ccclcsiae  cp'scopus. 

Ego    Thcubaldus  Os:iciisiu    el    Vclleliensis  epi- 
scopus. 

Ego  Jnanncs  presiiyt.  card.  lit.  S.  Marci. 

Ego  Laboran»  prcsbyl.    ca:d.  S.  MariwL'  Tr3ns- 
Tiberim. 

Ego  Albinus  lil.  S.  Crucis  in  J(!r«salen)  prcsliyl. 
Q  card. 

Eto  Melchior  prc«l)yi.  car«i.  SS.  Joaiitiis  cl  Pauli 
t>t   Pamachii. 

Ego  Saccrdos  diac.  card.  S.  Marix  in  Cos- 
nacdin. 

Ege  Decamanus  SS.  Scrgii  ei  Baccbi  diac. 
card. 

Ego  Soffridus  S.  Marix  in  Via  Lata  diac.  caid. 

Ego  Pelrus  S.  Nicoiai  tn  Carcere  Toiliaiio  diac. 
card. 

Ego  Radulphus  S.  Georgii  ad  Yehmi  Aurcum 
diac.  card. 

Datum  Laterani,  per  manum  Moysi  Laleraiiensis 
caiionici,  viccs  agentis  caiircllarii,  iv  Kai.  Mariii, 
indictionc  vi,  Incarnalionis  Dumiiiicx  anno    1187, 


tuum. 

Religiosis  desidcriis,  elc.  Eapropter.  dilecti  in  Do-  D  poiujficalu»  domini  Clcmcnlis  papic  annoprimo. 
luiiio  (itii,  vcstris  juslis  pusiulat<onibus   clcmenter 
atinuimus,    ct  prxralam  ecclcsiani  Saiicix  Marix 


Flabonis-inunlis,  in  qua  diviiio  cstis  obscquio  maii- 
cipaii,  sub  l>eati  Petri  et  noslra  {iroloctionc  susci- 
piiiius,  et  praescntis  scriptiipriviicgio  commiinimus  : 
iii  priinis  siquidcm  slainenios,  ul  ordo  caiioiiicat 
qui  secundiim    Deuin  et  beati  Auguslini  Keguiam, 


XXX. 

Bnlla  abbatiam   B.    Mari(r    de  lUrivallc   i-on- 
firmanln. 

(Lateraiii,  Maii.  "2.) 

[Call.  Clnisl.,  Yil,  Iiistruai.,  2'i.) 

Clkmens  cpiscojius,   scrviis    servorum  Ooi,  dilc- 

ciis  (i!iis  alibati   ecclcsijc   beat;u    Maii;c  de    lleri- 


atqiie  iiislituliones  Praemonsliatciisium  frairum  in      vaile,  ejus<|ue   fialribus   lam    pnrseiitibus ,  quaia 


«.•jduin  ecclesia  insliliilus  csse  dignosciiur,  pi^ipe- 
luis  ibidem  leroporibus  inviolabililer  obsorvelur. 
Praiierea  (|uasctinquc  posscssioncs,  qtiaccunque 
Lona  eadem  eccicsia  imprxscntiarum  jusie  cl  ca- 
noiiioe  possidet,  vel  in  futurum  coiiccssione  poiilifi- 
cutn,  l.trgiiione  regum  vel  piiiiciptim,  oblalionc  U- 


futuris  regularcm  fratribiis  viiaiu  piofcssis  iti  per- 
peluuin. 

Retigiosain  viiam  ctigcntibus  aposiolicum  con- 
vcnit  adesse  pia-sidium,  ne  foile  cujiislibct  lcme- 
ritaiis  incuisus  aut  cos  a  proposiio  rLvoccl,  aut 
lObur,  quod  absil  !  sacrx  religicuis   iiifii^gat.  £,{- 


'.515 


CrJCMKNTIS  111  V\PJE 


ir,i6 


propler,  dilecli  in  Domino  filii,  vesUisjustis  poslula-  A  sam,  quos  f;i   annis    tinguli&  pro  f|uo(lam  ncmore 

tionibus  clcnicnter  anuuimus,  cl  f>ru;falam  <;(.<:l(;8i;nii 

Sauct;£  Marix  (le  Hcrivalle,  iu  (jua  (Jiviiii  maricipali 

eslis  ol)S<(|uio,  sub  bcaii  Pclri  ci  noslra  prol(;rliouc 

suscipimus,  ct  praeseulis  scripti  privile^io  commu- 

iiimus;    imprimis  slaluentcs,    ut   oido  canonicus, 

qui  secundum  Deuni  cl  B.  Auguslini  Rcguiam,  al- 

quc  iustitulioncm  fralrum    S.  Yicloris  rarisieiisis 

ii)  eadem  ecclesia  noscilur  csse  iusliiulus,  perpe- 

tuis   ibidcin  tcmpuijltus  inviolaLiiiter  obscrveiur. 


vcslra  ftcclcsia  solvcic  lciiohalur  ;  dccimani  pr«- 
lcrca,  ((u.im  idcm  llugo  c(  c1(,si:k  vcstr;»;  apud  Fos- 
sa»  cl  .Marliaooni  dc  asseiisu  dia-ccsaiii  cpificopi 
dimisit;  dccimam,  (juam  Milo  dc  Bcllofonle  de  Biia: 
uxoris  et  iKcrcdum  suoriim  assr^nsu,  in  loco  Iler- 
nciii,  ct  cani  cliam,  quam  Malccriua  miles  de  IJal- 
laiival  apnd  Sur\illi',rs  cuiii  liibus  frumciili  scxla- 
riis  dc  assciisu  dioeccsani  cpiscopi  vestrx  ccclcsiae 
dimis4;ruiit  :  ci  doiio  Odonis  niajoris  de  Luzarcltiis 


Praeterea  quaseunque  possessioiies,  qu;ecunquc  bona  scxlai  lum  unum  auniialim  el  (|ualiior  arpciila  teriae 

eadem  ecclesia  in  piKSCuliarum  juslc  cl  canonice  pro   anima  uxoris  sux ;    cx  doito  Radulfi  dc  Ariua- 

possidet,   aiit    i»  futuiuni  coiicessionc  ponliJicum,  boiia  mililijduosfrumenlispxiarios  apiid  Villarium- 

largilione  rcgura  vel  principum,  oblatione  fidelium,  siccuni;   ex    dono  Brunisendis  muli<!ris  duos  fru- 

seu  aliis  juslis  inodis,   pra-slanlc  Domino,   poleril  menli  scxlarios  iii  villa  Marioli ;  ci    dono  Idoncac 
adipisci,  firma  vobis  vcstrisque  successoribus  el  ^^  ninlieris  de  Docmmit  cl  filii  ejns  Cunavi  lioslisiaiu 

illibatapermancajtt;   in  quibus  haec  propriis  duxi-  libeiam   apud  Yilhire,    el  duo   arpenla  leir*  pro 


inus  exprimeiida  vocabulis  : 

Locum  ipsum,  iu  quo  prxfala  ccclosia  sita  est 
cum  oiiiiiibus  pertinenlibus  suis,  t(rris,  vineis,  pra- 
lis,  silvis,  pascuis  ct  viiiariis  ac  decimis;  ex  dono 
Raiiialdi  Claronionlis  comitis  cl  Mattlisei  coinitis 
Beilimontis  llerivnllcm  cl  ncmus  ac  planuni  cidem 
loco  circumadjaccns,  (|uanlum  vos  ct  siiccessoics 
\estri  siiis  sumplibus  cl  aiiimalibus  excolcrc  polc- 
runt,  ab  umni  scculari  exactione  liberiim  penilus 
et  imuiune  :  ecclesiam  de  Mailiaco  vilia  cum  per- 
tinenliis  suis  ;  cx  donoOJoiiis  Apri  duos  sextarios 


aniina  Ad;e  viri  sui;  diini<iiam  partein  quailac  pai- 
tts  dccimae  de  Fossis ,  (|uam  Robcrtus  Bocliar- 
diis  ecclesi.t  veslra;  dc  asseiisu  diocccsani  cpiscopi 
dimisit. 

Sane  novaliiim  vcsiraruin,  qiirc  propriis  manibus 
aulsumplibuscolilis,  sivc  dc  iiuliimcntis  animalium 
vesliorum  deciinas  a  vobis  iiulliis  exiorqucre  pr«- 
suinal;  liccal  quoque  vobis  clcricos  vel  laicose 
saeculo  fugientes  liberos  et  absoliilosad  coiivorsio- 
iiem  recipeic,  el  cos  sine  contradiclione  aliqua  rc- 
tinere.  Proliibeinus  insuper,  ne  ulli  fratrum  vcslro- 


frumenli  annuatim  in  iiiolendino  Forti,  et  quod  in      rum  posi  faciam  iii  codem  loco  piofcssioncm  fas  sil 
eodein  niolendino   fraties    ipsius   loci   slatim  post      sine  abbalis  sui  liccnlia  uc  cotlcm  loco  discedeie, 


priinum  niolentcin,  quanlum  ad  fralrum  sufTicien- 
tiam  oportuerit,  scmper  absque  iiioliiiira  molar.l; 
ex  dono  Rainaldi  comilis  tres  scxtarios  frumenti  et 
tres  mixturx  in  molendiiio  de  Coya ;  ex  dono  Al- 
berici  niilitis  unum  scxlariiim  fruini-nli  de  domo 
cjus  de  Fossis  annualiin,  quicunque  cain  possede- 
rit;  ex  dono  Girardi  dc  Atrio  unam  miiiam  annonaD 
dc  allodio  de  Compciis,  qualisciinquc  aniiona  ibi  vc- 
nerit :  decimain ,  quain  Giiido  niilcs  de  assensu 
tlifleccsani  cpiscopi  ecclesiae  vcslr;v.  dimisil  :  sixa- 
ginta  arpenla  iuiTa;  a  Rjtico  de  Fussis,  cl  tiiginla 
ab  Ilugone  majorc  dc  Luzarciiiis,  coclcsio:  vcstiic 
einptioiiis  titulo  acqnisita  :  bosciilnm  domui  ve.>lia; 
vicinium   :  ex   dono  Amaurici  de  Villariobello  ct 


scu  proprium  levilate  aliqua  d;tincre;  discedeiilciii 
vero  absque  eoinmuniiiiii  licenliarum  cautioiic  nul- 
lus  audcat  rclincre  :  cum  aulcm  gcncrale  inierdi- 
clum  lenx  fucilt,  licoal  vobis  clausis  januis,  ex- 
clusis  cxconimuiiicalis  cl  inierdiclis,  non  pulsalis 
campaiiis,  suppiessa  voce  divina  oflicia  telebrarii. 
Sepulturam  practerea  ipsius  loci  liberain  csse  de- 
cerninius,  ut  eorum  devotioiii  et  exlrein;e  volunlati, 
qui  se  illic  sepeliri  d<;iibcraverint,  nisi  forte  esconi- 
muiiicaii  sint  vel  iiitevdicli,  nulius  obsislat,  salva 
lameii  Jublilia  illarum  ecclesiarum,  a  qiiibus  mor- 
tuoruin  toipora  3S.>uiiiuiilui .  Obcunle  veio  le  iniiic 
cjiisdem  loci  abbale,  vcl  tuoriim  quolibct  successo- 
I  uiu,  miUtis  ibi  qtialibct  subreplione  et  asiulia,  scu 


Llisabetli  uxoris  sua3  viiieas  quasdam  ct  tcrras  .ipud  i»  violenlia  prycponalur,  nisi  quem  fralics  communi 


Villariumbelliim  ;  scxaginla  aipenta  iicmoris  et  di- 
iiiidium,  qiiae  a  supradicio  Rerico  de  Fossis  tenctis 
sub  nnniio  censu  scx  deiiariorum  pro  arpentis  sin- 
j^iilis  solveiidorum ;  sex  arpeula  terrae,  quae  jam 
diclus  Rericus  ecclesiae  vestije  in  elecmosynain 
libera  et  absoltita  donavit.  Neiuus  de  R^iissy,  quod 
ab  Albcrico  dc  Fossis  militc,  ei   lluberto  sororio 


coiisensu,  vcl  fialrum  in.njor  pars  consilii  sanioris 
secundum  Dei  liniotciii  et  beali  Auguslini  Regulani 
provideriiil  eligendum.  Deccrnimus  ergo,  ut  iiuili 
omnino  iioniiiium  iicealprccdielatuecclesiam  tcmcrc 
pcrlurbaie,  aulejtis  possessiones  auferrc,  vel  abia- 
las  retiiieie,  niinueie,  seu  quibuslibet  vcxatioiiibus 
fatigare,  scd   omnia  iiilegia  conservenlur  eoruni, 


ejus  ct  O.lone  de  Bellofonic  sub  aniiuo  ceiisu  qua-  pro  quoi  uni  gubenialione  et  sustintalionc  concessa 

tiior  denarioruin  pro  singulis  aipeiitis  cjusdem  ne-  suiit  usibiis  eoiumodis  profulara,  salva  in  omnibiis 

moris    solvendorum    tciietis ;    duodecim    arpcnla  aposloliia;  seilis  aucloiitaie   et  dioecciani  episcopi 

lciTac  arabilis  ct  decein  nemoris,  quae  ilugo  inajor  ( anonica  Justiiia.  Si  qua  igilor  in  fulurum  cccle- 

de  Lu/archiis  in  territorio  Fossarum  villae  pcrpeliia  siastica  sa^cularisve  pcrsona,  elc. 

largitione  donavit;  immuiiitatciu  etiani  dccem  so-  Datum  Lalerani,  pcr  maniim  Moysi  Laterancnsis 

lidorum  ab  eodem  Uugoiie  ecclesiae  vcslrac  conces-  canonici,  gcientis  vicem  cancellarii,  sexlo  Nonas 


4517  tlMSTOL.E  ET  I'I\.V11.LGIA.   -  AN.   1188. 

Martii  ,     iiuliclioDe    sexl.t,    liicarnalioiiis     Doiiii-  A  NWI.f. 

iiica:  aniio  1187(i|iii  nuiic  1188),  i>unlilii*alu$  vcro      -\d  WUUlinum  regem  Scvtorum 
domiiii  CleiiUMitis  pupx  111  anno  prinio 

XX  XL 


bc  exempliun» 


Vinvertit  ephcopis  tiijiiilicat  de  privileijio  frctrum 
S.  Marite  de  Heiio ,  i  ut  a  qHocutnjuc  muluenut 
Cuthoitco  aiiiiilite  ordiiwutur.  > 

(Laleraiii,  Murl.  3.) 
[TaoMDELLi,  Mem.  dt  ftcuo,  AoG.] 

Cleme.I!»  episcopus  scrvus  scrxiriiin  Uei  vcncra- 
bilibus  fratribiis  universis  opiscopis  ad  quos  lilterx 
isue  pervciicriiiC,  salutein  el  npoblulicani  bcnedi- 
cl  oncm. 

Cum  dileclis  filiis  iioslris  llugoiii  prinri   subilia- 


Kccteniurum  terru'  suiv. 

(Laliraiii,  .M;irl.  M.) 

[M\.>s,i,  CuiuiL,  XXII,  [)48.J 

Ciim  niiiversi  Cliri.sii  jiigo  siil'j<cii  ail  seilein 
;ipo.slolif.un  paliociniiiiii  invciiire  tlebfaiil  ol  favo- 
rcin,  illos  Ijnieii  S|H«cialiub  convciiil  iiiiininiiiic  pro- 
tcclioiiis  Loiifovori,  qnonini  •itlcin  ac  ilcvolioncm 
ul  piiniltns  cst  c.xpeila  :  iil  ail  ip.siiis  olfdionis  fa- 
voiein  laiilo  anqiliiis  pro\occlur,  el  ojns  revoieiili^c 
devoiiori  affcclione  snbdanlnr,  qnaiilo  hcncvo- 
leiiliic  ipsius  el  j;rali;e  |»igiius  se  novorinl  ccrlius 
asscoutiis.  Eapropter,  cliarissiine  in  Clirislo  lili, 
revoroiiliam  ac  dovclionoin   qiiain  ad  Ilonianani  lo 


rono  noslro,  cl  convenliii  .saiict;c  Marix  de  Rono  n  i    i  i       •       ■      .  i       i^    i 

.'     „         .        .         r      ■     ■  •,        •»  liabuis.i^c  a  longis  rolro  icmporibus  LcoloHani  iiovi 

ab   episcopis     iSoiioniciisiuus    fueiil  jain    priueni 


iiiduUuro  ,  cl  a|M)slolioo  ois  privilogio  coiifi:  inaliiin, 
ut  a  quocunquc  inalucrint  calliolico  aiilislite  urdi- 
ueutur,  providere  voliiinus  cl  debenius,  ul  eis  li 
berlas  ista  fuluris  leniporibus  scrvctur  illxsa.  Qua- 
propler  fratornitati  vcstra*.  ad  inslar  folicis  recor- 
ditioni»  Lucii  ct  Urbatii  praedeccssoruin  iioslrorum 
per  apostolica  scri|>la  niaiulamus,  quatenus  cuin  ad 
vos  aliquis  eoruin  accesscrit  ordinandus,  jiixla  lc- 
iiorein  privilegii  sui,  nullins  coutradiciione  vel  ap- 
pellatione  obstaiitc,  auclorilaloapostolica  ordinct  s. 
Nolumus  autein  ut  pro  eo  qiiod  ab  aliquo  semol  aul 
sxpius  rcccpcriiit  ordincs  ,  facnitas  eis  adcundi 
aliuiu  vel  alios  aiiquatcnus  donegeiur. 


iiiiis,  atlciuleiilcs,  praiseiuis  soripii  pagiiia  duxi- 
iiDUS  slJtuondiim,  ut  Scoticatia  bcclcsia  aposloLc:c 
sedi,  oujiis  lilia  sp^^oialis  cxislit,  nullo  mcdiantc  de~ 
lM>at  subjaccre.  In  qua  lijcc  sodos  cpisoopales  cssc 
nosciiiilur  :  ecolesiai  \idolicol  Sancti  Ainlrca',  Glas- 
cueiisis,  DMiikoMoiisis,  l)unib'iiioiisis,  nrebiiiciisis, 
Aboidoncnsis,  Moraviciisis,  Kosensciisis,  Katincn- 
sis  :  ct  iiciiiiiii  licral  iiisi  Koiiiaiio  poniilioi,  vel  lo- 
gato  ab  ipsius  lalere  destinalo,  iii  rcgiiuni  Scotia; 
iiilcrdicti  vel  .e.xconimunicalionis  Siiiletitiain  pio- 
mulgare,  ct  si  proinul{;atn  fiiciit,  dcceriiimus  nuii 
valere.  Adjicimi»5  ul  nulli  dc  caElero,  qui  de  rogiio 
Scoliaf»  iion  fuerit;  iii.>i  qucin  aposlolica  sclos  pro- 
pler  boc  de  coipore  suo  specialiler  deslinavoril,  li- 


Daium   Lalera.ii,   v  Konas  Martii,  i>ontificatus  C  ^.^^^^^  sit  ia  co  logaiionis  oHicium  e.xerccrc.  Prolii- 

boiiius  aulem  ut  cuntroveisix  qwx  fuerinl  in  regiiu 
illo  de  possessionilius  ojus  osort;v ,  ad  exaineii 
exlta  roguuni  positoriiiii  juilicum  non  tiabanliir, 


nostri  anno  prinio, 

XXXIL 

ilouaslerio  Cluniaceusi  Sanam  villam  asserit. 
(Latcrani,  Marl.  5.) 
[Dullar.  Cluniac,  92.] 

Clemess  cpisctipus  servus  servorum  Dei ,  dilc- 
cti»  filiis  ilrcoM  abbali  ot  convciitui  Cluniac,  sa- 
luieiii  cl  apostolicam  beiiodiclioiiciii. 

Preces  qux  a  rationis  Irainitc  non  discoidaiil, 
pi-ona  iios  voliiiiiale  decol.  adniittcre,  ot  cfloolui  dc- 
bito  luanciparo.  Iiide  csl  quod  vcslra  jiisla  postii- 


iii.si  ad  lluiiianain  Eiclesiain  fuoril  appeilatum.  Si 
qiia  vero  scripta  coiilra  liujus  libertalis  slalula 
apparucrini  iiiipctiatj,  vcl  in  posterum,  istius  con- 
ccssioiiis  iiienlioKO  non  hal)it;\,  ooniigeril  inipe- 
tiari,  ftullum  libi  vi  l  ipsi  rogno  oirca  'lujiis  prxro- 
gaiiv;c  c')iicessii(iiciii  pivj-.ilioiuin  goiicielur.  Pra;- 
loroa  libcriatos  ot  iniiiiunilaics  libi  vel  oidein  rc- 
gno,  vel  ccolcsiis  iii  oo  conslitulis,  a  praidccessori- 
bus  iiosti  is  Koiiiaiiis  poiilificibiis  iinhiltas,  et  liaole- 
nus  obsorval;is,  ratas  baboinus,  el  illibaias  fuluiis 
1-jlione  iiiduiii  viilani  Sa:  aiu  qiiain  vir  nobilis...  D  lonipori)Mis  slatiiiiiins  pcrmancre.  Niilli  crgo  lio- 
Despire  per  niaiiuin  vonorabilis  fratris  noitri  Tlieo-      iiiinu.iii  licoat  paginam  nostr;c  consiilulioiiis  ct  pr.;- 


l>aUli  Oslieiisis  «'piscopt,  '.uiic  vcstri  abbaiis,  iiio- 
iiasterio  vcslio  in  nllinia  voluiitale  lcgavit,  sii  nl 
eam  jusle  ac  siiie  coiiiro\crsi;i  possidoiis,  auclori- 
tate  vobis  apostolica  conlirmamus,  el  prx>»ctitis 
scripli  |iairociiiio  comniunimus. 

Nulli  ergo  oiniiino  lioiiiiiniin  licoal  lianc  pagi- 
nam  nostrx  coiifirniaii  mi-,  Mifringero,  vcl  ei  aiisu 
lcmerario  c  ntraiie.  Si  quis  auiom  lioc  atlciitare 
praesumpscrit ,  indigiialioiiem  oinnipolonlis  Dei  ol 
bealorum  Petri  et  P;iuli  aposlolorum  cjus  se  novcrit 
inciiisuruin. 

Daiuin  Laleraiii,  in  Nonas  Marlii .  ponlilioaliis 
nosiri  anno  priuio. 


bibitioiiis  infriiigere,  vol  ei  aiiqiiatonus  contrairo. 
Si  quis  Juloni  lioc  :itlenlarc  pr;osiini|)6erit,  iiidigna- 
lioiicin  oiiinipoieiiti^  Dei  cl  bcalonini  Petri  ct 
Pauli  apo^toloruiii  cjus  sc  novcrit  incursurnin. 

Dalnni  Lateraiii,  iii  Idus  Martii,  poiitiricatus  iio- 
stri  aniU'  piiino. 

XXXIV. 

Monasterii  SaitcUt  Maricc  Moucillen$is  protecliourm 
suicipil  ,  j)04.ve.ss70)i(?4^/»/<;  uc  privilegia  conlir- 
mat. 

(Lalcrani,  Marl.  16.) 

[llrGO,  O.P.  A.,  11,  Pr.,  p.  193. | 

Cii:uF.%h   episcopus,  servus  scrvorum  IH,  dlle- 


j3|r)  tl.lML.MlS  III  fhVM.  i-:0 

clis  lUiis  Ai  BLRTO  ahliaii  Saii«l;i-  Maiix  de  Moi.ccl-  A^vx.  .  .  .  «liog  S(;i  M.igo  ejus.lein  \ill».  .  .  .  quot- 
lis,  ftjusquc  frulrilius  lam  prxMiilibus  quam  fuui- 


ris  rcligiosain  vilam  profossis,  5:1  in;rpelua:n  ine- 

moriant. 

Ileligiosam  vilam  cligonlilm£  apofilolicnm  ton- 
vcnil  atJcbse  subsiilium,  nc  fortc  cnjnsUbci  tenic- 
ritalis  iiictirsus  aul  ens  a  proposilo  levoect,  aut 
robur,  qund  absill  sacr*  icligionis  ii.frinj^a!.  Ha- 
propler,  Uilcctissiini  in  Doniino  fil.l,  \csiiis  jnslis 
poslulalioiiibus  cleincnlcr  annuiinus,  el  piaefalain 
ccclcsiani  Sanclce  Mariae  de  Moucdlis,  in  qiia  tli- 
vino  eslis  olisequio  iiiancipaii,  sub  bcaii  l»elri  01 
iioslra  proieclionc  suscipimus,  cl  priesciilis  scripti 
privilegio  conimnnimus.  In  priinis  siqiiiilcm  sta- 
in.nles,   »i  onlo  canonicus,  qui  scciiiidiim  Dciini 


aiinis  piiori  dc  Casuin  prisolverc  dcbcnt,  gran- 
giam  de  Vilo  qua;  »ila  cst  jttita  Uoscniont,  quain 
Jiabelis  a  coinilc  Henrico,  ab  abbate  et  capilulo 
IttHi-toci  cuin  oninibus  perlinfnliis  Mjis,  hicut 
ecclfcsia  Bclli  loci  ifiiueral,  exc^plis  bis  quae  ea- 
dcin  erclcsia  halxibat  apud.  .  .  .  laU  siquidcm 
condiiione,  qnod  singulis  aiinis  trcs  modios  an- 
iiOiuE  ad  iiKiisuram  dc  S.  Marguarcia,  incdieialcm 
fiutneiili  el  m'itliclalcm  avr.njp  solvcre  deb^tlis  Ua- 
dulpbo  d«  Blanciaco  tlorico  ipsins  CfliDili«,  ol>ciiii- 
tibus  vcro  Raiiulplu}  ct  coniile,  diios  taiituinmo«lo 
modins  annonae  ad  pra'diciam  mcn&uram  rcdd'  lis 
IijLTcdi  prxnominali  comilis.  homum  quam  babeiis 
apud  Vilr.acuin    in  foro,  t\  dniio  Ludovici  Jc  e>j- 


cl   bcali  Aiiguslini  Uegulam,   atqoc  inslilulioucm  ^  dcm  castro,  assf-nsu  coiniiis  ncnrici,  duas  partcs, 


PiDemonslraicnsem,  in  cadeBn  ccclesia  iiisliiunis 
esse  noscilur,  pcrpcluis  ibidem  lcniporibu.s  invio- 
labililcr  observeuir.  Pri'lcrca  quabtaiiquc  pos- 
scssiones,  qu:ecunque  bona  eadem  Ecclcsia  iii  pnc- 
Ecnliarum  justc  ct  canonice  possidet,  a:it  in  rulii- 
runi  concessione  ponliiicum,  largilioiie  rcgnm  vc! 
priiicipum ,  donnlionc  iidelium  ,  seii  aliis  justis 
mclis,  prxblanle  .Domino,  polcrit  adipisci ,  lii  ina 
vobis,  vtstrisquesuccessoiibiis  el  illibala  penna- 
neant.  In  quibus  propriis  duxiinus  cxprimenda  vo 
cabulis : 

Locuin   iphum   iii   quo    sita  tti  Abbali.ii  vostra, 
quam  babcUs  ab  Auselnio  de  .Monccilis,  pei  «iaiui;n 


ties  partes  gross;e  decimae  de  Maweu  ,  letliam 
parlem  decini.irum  lam  grossarum  qiiara  minula- 
rum,  quam  hal>etis  infra  parocbiam  de  Doran-cu- 
rir;la  libeie,  quod  nibil  solvere  debclis  pro.  .  .  . 
de  vestra  partc,  lertiam  decimsc  lam  gross;e  quiun 
niinutje  qiiam  habclis  apuJ  Libaliam,  lertiam 
partcm  apud  Blcsiain ,  duos  sextariog  fruiiie:;li 
quos  habetis  npud  S.  Ycianuin  in  lcrragiis  quos 
lciict  Siinon  el  miiiaiii  frumcnli  tpuil  S.ipi^nc- 
court,  sex  dcnarios  cciiiiiales  pro  aniuia  uxoiis 
Odilonis  dc  CIocs,  qnac  omnia  pia?diclus  Simon 
vcl  qni  prienoniiiiata  lcrragia  leiiebanl  Lctlcsijc 
vcslts  quolannis  solvcrc  dcl;eba:it.  Locuiii  dc  -\vi- 


comilis  Theobaldi  el  asseiisu  Wiburg;e  a  qua  ilium  ^  Rneio  in  quo  clauslrum  soronr.n  icdificaliim  est. 

In   leuiJum   lenebal;  molendina,  diias    carrucaias 

terra',  prala,  piscationcm,  ncmus  ct  duos  homines 

Giguardum  et  Albricum  cl  caetcia  appciidicia.  Ter- 

tiam  parlein  dcciin<e  de  Moiiccius  tam  minulx  qtiam 

inajoris;  usuarium   quod    cornes  nenricus  in   nc- 

inorc  sno  lam  ad  comburendum,  tam  ad  omnimoila 

rcdificia   Ecclesiae  vestra;  construenda   vobis  con- 

cessa  ,   cum    oninibus  paslinis  ejus<icm  ncmo:  i?, 

cunt  (|uadam  terra  qu;e  cst  apuJ  Vullicrs  per  ma- 

iiuin  Bosonis  quondam   Catalaunensis  episcopi  as- 

scnsu  prsedicti  Radulpbi  qui  ab  eo  illud  in  fcudiim 

tciicbal,  lcrram  exslirpandam  ad  culturam  carru  • 

canim  sufiicienicr  ccrtis  melis   diblinctHm,   qiiam 

dcdil  vobis  comes  lleiiricus  in  ncmore  de  Luurico 


a  campo  Pctrl  Piguis  ustjuc  ad  pralum  de  Avi- 
gneio  cuin  eodcin  pr.\!o  quoil  dederunt  vobis  Guiilo 
dominus  dc  Dainpjtra,  et  lielaydis  nxor  sua  pio 
leinedio  animanim  suarum,  asscnsu  iiliorum  suo« 
ruin  viilclicct  Aiidrea;  et  Milonis  ;  praliim  de  I:i- 
sula,  praluin  qiiod  vocalur  .Arrandicampus;  dcci- 
malionem  totius  annona;  sua;  omniiim  lorrarum 
ad  dominum  de  Moilcn  pcrlinciiliuin ,  carruca» 
molcndiiiortiiii  el  lcrragiorum  suorum  ,  cxceptis 
seminibus  ct  iHlcaris,  usum  plscationis  a  ponlc 
Allae-viibe  usquc  ad  Moilon ;  usuaiium  l;>tjus  iic- 
moris  sui  exceplis  dcfensis  suis,  tam  ad  combu- 
renduin ,  qtiam  ad  omnimoda  x-dificia  ccclciix 
veslrae  conslruenda ,  cum  pascuis  porcomm,  pe- 


oiim  alia  tcrra   qu£  sulTccil  ad  fatiendas   vigiiiii  D  corum  ct  aiiimaliuro  in  }  lanis  cl  silvis  absqnc  ali- 


falcatas  prati  extra  prxJiclas  metas  de  netnoic 
a<ljaceKti,  lerrain  quam  dedit  vobis  idctn  coines  in 
eodem  ncmore  rogaiii  niagistri  liugonis  qusj  sila 
cst  iiiler  Lefridis  fontem  et  cason  et  viam  de.  .  .  . 
cum  itemore  et  alia  terra.  .  .  .  uliia  rivuin  de 
Casum  quantum  arcus  jacere  potest  ad  dom<iin 
occuliandam,  ita  quod.  .  .  ,  sui  uec  costtimiam 
aliqtium  vel  exactionem  ali  ,uam  a  vobis  dcbcni 
exigcre.  Quatuor  sextarios  bladi,  duos  iremcci.iti 
et  duos  iremesagii,  quos  Guido  dominns  de  Cy- 
tripeio  dedit  ectlesiae  veslrae  de  Casn  singuiis  aii- 
ni%  percipiendos  in  lerragiis  de  Moncci,  duo:leciin 
denarios  censnales  quod  dedit  e«.closi;e  de  Ca- 
sum  apnd  Pontium  Hcrsen  lis  dc  Troain,  .qiionim 


qua  coustumia  vcl  cvactioiic  minstcralium.  Duo 
molendtna  qiix  habetis  ab  Ililduino  de  Muilcn  ct 
ab.  .  .  .  de  Cosaiitia  militibus  sub  scnsu  viginii 
quatuor  sexiarioruiii  annonx,  quoruni  scxdcciin 
sunt  frumcnti  c(  octo  dc  iremesagio,  asscnsu  Gui- 
doiiis  de  Dainpclra,  lcrram  (|uam  dedcrunt  vobis 
Guido  de  Habucort  et  Deraldus  fraicr  cjus,  qtia; 
est  a  Sabico  de  Horecourl.  .  .  .  Campuin  in  c»)ii- 
linio  ponlis  Novx  villai,  dimidiam  parteni  inolcn- 
diiii  dc  Giiigny,  piscalionem  liberain  a  consucio 
cuisu  Mariiye  '.isque  ad  divisioncm  aqus  de  Sapi- 
giiicourl;  libcrlalem  qiiam  concessil  ccclcsiai  ve- 
strn^  Giiiilo  duniinns  de  Dampeira ,  'scilicet  quud 
si  hnii:iiiiim   sucrum   al  qtiis  s:\c  liber  sive  seivus 


KPISTOL.V.  F.T  l'P.lVlLK(.n.  —  AN    t<88. 


irr2-2 


!5-21 

aJ   vos  convcrli  vi.luciil,  ci    habilum 

Ubere    cum    pnss.'Ssione   sua    doboiis      nol>al 


rcli"ioois  A  ilc  nami>etru.   a   (juo   lorr.im  ill:»ni  in  loutlum  te- 


itssunicrc  , 

cum  reciperc,  saho  consu  aiquo  lerngio  cxceplo, 
qiio<1  niiliiibtis  sivc  in  vita  sive  in  morie  noii  lo- 
Uim  feudum  Jic*l  vobis  dare,  scd  parlem,  salvo 
hominin  suo;  cl  si  (luis  corumaom  hominum  lor- 
ram  aliquam  vobis  vendorc  volueril,  licel  cam 
vobis  rcciporc,  saha  tamcn  ejusdcm  torrio  (on- 
suoliitlinc;  ocio  soliilos  censualos  quos  liabelis  ox 
(Jono  Milonis  convcrsi  vcslri  ol  Pciri  iilii  ojus  npii.l 
Raiiierum  pervipiendos,  in  losto  S.  Romigii  ilo 
manu  villici  de  Insulis  apud  nommarliuum;  ler- 
liain  prirlcm  do<ima:  et  so.decim  dcnarios  ccnsua- 
les  apnd  dtHiem  ol  novcm  soxla'ios  annony,  modie- 
Inlcm  s 

lem  dcciina;  qua 

scilic»  t  ii-es  sexiarios  ex  oclo  eo  auiio  quo  cum  al>- 
Jtaiissa  Trecensi  accipitis;  quaiido  vero  cumPapano, 
qiimiam  parlem  ejusdein  dccimae  debelis  co  vero 

aniio accipil,  in  cadem   decima   nihil  liabclis. 

Klceinosyna  Bcliardis  conversac  vcstraj  cl  Milonis 
Cosc  sororis  ejusdem  Beliardis,  lcrragium  cl  cen- 
sum  quod  babelis  ex.  dono  pndictoruin  apud  Ma- 
gnam  viUani  el  ad  Ooenum.  TLTtiam  partcm  dcci- 
mji  inajoris  minutae  quam  habeiis  iu  villa  quae  di- 

ciiur  Mallyacum  el  ad  Uomanam quariam  par- 

tein  dccima;  quam  liabelis  ad  Vallcm  pulei ;  sexlam 
panem  ejusdem  molendini  cum  nu^dielalc  cuslodia; 
e}usdem  quam  habclis  apud  mansum  Willcnnini.... 


Allodium  qutid  haboiis    .th  ooclcsia  S.  Maii;c   de 

\aniio,  01  ah  abbaio  Harlholom.vo  oi  lapilulo  Saii- 

cti  Pauli  Virdunonsis.suh  annno  censu  quinquc  so- 

lidorum  Calhalaiincn.<iis  monoi.o,  iii  fosto    S.    Re- 

migiieidein  ecclosi»   dc  ^NaHno  quolannis  pcrsol  • 

vendorum  ,  allodinni   qiioil  dtxlil   volis  Jaoohus  dc 

r.r.tveria  in  rivo  juM.i   >iUam  qiic   vooaliir   Loisis, 

salvo  censu,   annuciitihus  dominis  siiis,   a  quil  iis 

illud  teoebal  ciim  qua-hin  domo  el  iino  inanso,sic- 

ul    in  aulhcniico  scripto  Calhaiaunonsis  cpiscopi 

roniinolur.   Modiolatcm  cujnsilam  pi.Tli  quod  voca- 

lur   Maiibre   cum   mi'dielatc  lorr.r   arahilis  eidcm 

nrain  adiarenlis  ouas  dedit  vohis  Ciiido  lilius 

ilieinis   ct  mcdielatom  uvcux;  l"iliain  par-  _^praio  Jtija<tnii!,4was 

iiigmis,,  L\.  wcu  ,  jj  Walsecourl,  asscusu    fralrum    suorum  cl 

iir.p  nuam  habelis  lu  villa  nuxdic  tur  Pipcr,  ,    . 

iina,  quam  uautii.  lu  j  k  Hjiduini  Pelri   pro   sorore   sua    in  ecclesia  vcstra 

coiiveiia ;    aliam   medielalcm  ejusdeni    prali  cuin 

praedicta  terra  quam  dcdit  vohis asscnsu  pi.«- 

diclorum  frairum  Hilduini  Pclri,  cl  pro  qua  coii- 

ccssionc,  liibuspraenominalis  fralribus  ccclesia  ve- 

slra    medietaiem    molendinorum    de    Walsccourt, 

quam  eideiu  ccclesioc  pro  decem  lihris  Ticcensis 

nionetae  pignori  obligaverant,  remisil.  Aliam  mc- 

dleiatcm  coruradem  molcndinorum  ex  donoMipia- 

tlifli   Galbac  sihi  rounentis   allodium  dc   llescala- 

ron,  quod  ded.l  vobis  Slophanus  de  Oiic,  quAnluiii 

ad  eum  de  jurc  spcciabat. 

Sane  laborum  veslrorum  quo«  propriis  manibus 

vel  suniplibus  colilis.sivc  de  nutrimenlis  vestrorum 


minutum  decima.  quam  habciis  apud....  quos  reci-  C  ^^,;^.^ii^„^  aullus  a  vohis  dccimas  cxigere  vcl  ex 


pit  c.Tf/cl!3Bus  pro  cantuano  suo,  leriia  parle  rai- 
nuUc  decimje  ibidcm  vobis  rcicnta.  Majorcm  dcci- 
mam  quam  habeiis  apud  Vaspium  ia  lerlio  anno, 
tertiam  psilcm  niinoris  decimae  singulis  annis,  cl 

quidqiiid habehal  iu  lerragiis  et  ccnsibus  cjus- 

dcm  villx,  et  quidquid  habebat  in  terragiis  censibus 
ol  consuotudinibus  apud  Albeme ;  aiinuum  censum 
*ex  oexlaii-jrum  fruraenli  el  dimidii,  ot  se\  sexla- 
riornm  avcns;  el  diinidii,  quac  lam  Uoberlus  de 
Walsecotirt,  filius  WuIiicaecognomenloBrilcl,  qiiara 
successorcs  sui  solvere  debenl  quoiannis  in  fesio 
8.  R.-imigii  fralribus  de  Avigniaco,  a  quibus  mediam 
parii.'m   inulendinorum  de   VValsccourl  sub  eodem 


lorquere  prx'sumal;  liccl  fundoruin  dominis  pro  rei 
proprieiale  censuin  vel  quolamlibet  frugum  pariem 
rcddalis. 

Liceat  quoqnc  vobis  clericos  et  laicos  e  sxculo 
fngienles,  liberos  ct  absoliilos  ad  conversionem  re- 
cipcre,  el  eos  absque  conlradictione  aliqua  reliiie- 
re.  Prohibcnius  insupicr  nc  uIU  fratrum  vcstroruni, 
pobi  faclam  in  codem  loco  professionem,  fas  sil, 
absque  abbaiis  sui  liceniia  de  ipso  discedere  ;  di- 
sccdeiitem  vero  sinccommunium  Uiterarura  caulio- 
nc  nuUus  audeai  reiincre. 

Inhibemiis  ciiam  ne  ecclesias  aut  lcrras  seu  ali- 
quod   beneficiiira  ecclesia;  vostrae  collalum,  liccat 


«eiisu  reccpit,   quin  olian.  a.iiiuum  censura  quam      alicui  persoiialiicr  daii,  sive  alio  raodo  alicoari.eiiic 

1  r*l  I  r&Ai;       A«'AnBkl/.t«limrinnilli^iknn.I<«^n1a>f%.Mi-kr~.-ilnKn..l*^ 


fratres  Avegniorum  singulis  annis  solvere  solebanl 
inoiuichis  th'  Uozccort,  idem  Kohertus  et  successo- 
res  sui  pro  recfplione  eoruindem  molondinorum 
quolaiiitis  pi  A'diclis  monaehis  solvere  lt;iieanlur ; 
ii:<  lainen,  quod  &i  eadem  moltMJdina  aliijuo  modo 
yer  culpam  ejusdem  Roberti  oninmo  deslrucla  fue- 
riul,  piicdicti  fratres  mediam  parlcm  reficiant  el 
Rol>ertus  alleram.  Singulis  vero  irienuis  dabunlur 
fidojussoies  novi,  super  consu  duos  sexlarios  fru- 
menli  quos  Robciius  de  Walsecourt  dedil  vobis  cum 
inatre  sua  dum  ad  vestram  conversioiiem  vcDil, 
quos  tres  et  Altofoiilo  eodeni  Roberto,  siiigulis  aii 
iiis,  pio  ceiibu  reddebanl,  pro  torra  illa,  qiia;  est 
iiiter  btagnum  el  lerram  de  Blolia,  asscnsu  domiiii 


coiisensu  tjolius  capiluli,  aul  majoris  ct  sanioiis 
partis  ojusdcm 

Si  qiia;  vero  doiiationcs  vel  alieiialioucs  aliler 
quam  diclum  csl  facia;  iucrint,  cas  irr.las  esse 
censemus.  Ad  lixc  autom  adjicimus  ne  aliqui  ca- 
niJnici  sivc  convorsi  tub  profoKsione  domus  vestrae 
adslricti,  siiie  consensu  abbalis  et  majoris  partis 
capituli  vestri  pro  aliquo  fidem  inliibcant,  vel   ab 

aliqiio  pcciin  a?,  mutuo  accipiant  ultra  pretiiira 

vcstia  providenlia  provisum,  nisi  propler  uianife- 
stam  domus  veslrse  ulilitalem.  Quod  si  /accie  forte 
pra^sumpserint,  non  leneatur  convenlus,  sine  cujus 
liceiitia  et  consensu  id  egeraiil,  pro  his  aliquale- 
iius  rcsponder.'    Licitum  pra-lerea  vobissitin  cau- 


Patrol.  CCIV. 


42 


B 


1323  CI.EMFNTIS 

sis  vcslils  fialrcs  vcslros  iiloncos  ad  lestiflcandiim  A 
addiiccrc  alqiic  ipsorum  tcstimonio  sicut  rcctum 
fucril  ct  propiilsare  violentiam  cl  justiliain  vindi- 
ratc.  01)  cvilandas  vcro  sspcuiarium  frcqucnlatii)- 
iics,  libcrum  sit  vobis  salvo  jure  diucccsani  cpiscopi 
cl  ccclcsix  parocliialis,  oraloria  in  grangiis  vcslris 
coiistruerc,  ct  iii  ipsis,  cum  ncccssc  fuerit,  vobis  ct 
faiiiilix  vcstrx  divina  oflicia  cclebrare. 

Sopulturam  prxlcrea  ipsius  loci  liberain  cssc  de- 
ccriiiinus,  ul  coiuni  devotioni  ct  extremx  volunlali 
'i|ui  sc  illic  sepcliri  deliberavcrinl,  nisi  fortc  cx- 
«otiiiiiunicali  vcl  inierdicli  sint,  nullus  obsislat, 
s.il\n  lanicn  jiistitia  illarum  ccctcsiarura  a  qiiibus 
iiioituorum  corpora  ftssumuiUur.  Pro  cbrismai« 
vi-ro,  oleo  sanclo,  consecrationibus  ecclesiurum, 
ordinationibus  clericorum,  qui  ad  sacros  ordines 
fiicrint  promovendi,  sive  abbate  deducendo  ad  se- 
ilom,  vel  quibuslibel  aiiis  ecclesiasticis  sacrament°s, 
niillus  a  vobis,  aut  sub  oblentu  consuctudinis,  aut 
qiiolibet  alio  modo,  quidquam  audeat  postu- 
larc. 

Si  quls  autem  conlpa  hstc  vcnire  prxsoinpscril, 
poriioncm  cuni  Giezi  se  noveril  Iiabiturum,  ciijus 
lattutn  exaclione  titrpis  muneris  imitatur.  Paci 
quoque  cl  tianquillilali  veslrx  palerna  iii  poslerum 
soUicitudine  providere  volcnles,  auctorilate  apo- 
slolicaprohibemusiie  quis  infra  clausuramlocorum 
i^cstrorum  seu  grangiarum  vestrarum  furiuni  rapi- 
iiamve  coinmlttere,  ignem  apponere ,  hominem  ca- 
pcre,  vel  interncere,  seualiquam  violentiain  lemcre  Q 
audeal  cxercere. 

Dccernimus  eiRO,  «l  ntiHl  omnino  horainum  li- 
c<'at  piicfalam  ccclesiam  teinere  perturbare,  aut 
ejiis  po.ssessioncs  aufcrre,  vel  ablalas  lelintre,  nii- 
iiuerc,  seii  quibuslibcl  vexalioiiibus  fatigare;  sed 
omnia  iniegia  conscrvenlur  eorura  pro  quorum  gu- 
iMMnationc  ac  sustentaiione  concessa  siint  usibus 
onuiimodis  profulura,  salva  sedis  apostolicx  aiicto- 
riiale  et  ditecesani  episcopi  canonica  jusliiia.  Si 
qua  igiiur  in  futurum,  etc. 

Ego  Clemens  Catboiicx  Ecclesix  cpiscopus 

Ego  Theobaldus  Ostiensis  episcop. 

Ego  Joannes  presbyler  card.  litulo  S.  MarceUi. 

Ego  Laborans  presb.  card.  Sanclse  Marix  traiis  p 
Tiberiia  lit.  S.  Calixti. 

Ego  Albious  tit.  S.  Crwcis  in  Jerusalera  "presb. 
card. 

Ego  Melior  preslyter  cardinalis  tit.  S.  Caecilix. 

Ego  Rodulphus,  presbyter  cardinalis  tit.  S.  Praxc- 

dis. 

Ego  Pelrus  tit.  S.  Clementis  presb.  card 

Ego  Jordanus  prcsb.  card.  S.  Prudeiilianae  lit. 
Pasioris 

K"0  Jacobus  diac.  card.  S.  Marix  in  Cosmcdin. 

Ego  Oclavianus  SS.  Sergii  et  Bacchi  diuc.  car- 
dinalis. 


III  PAPif:  im 

Fj;o  Sofrredus  S.  Marix  in  Via  Lata  diac.  rar 
diiialis. 

Ego  llobo  S.  Scrpii  diac.  carrf. 

Ego  Joanncs  S.  Thcodori  diac.  card. 

Datum  Lalcrani  (icr  manum  Moysi,  sanclx  Ro- 
manx  Ecolcsix  subdiaconi,  viccm  gerenllt  caiicel- 
larii,  xviii  Aprilis  (4),  indictione  vi,  Incarnationit 
Uominica'  anno  1188,  potitificatui  Yero  domoi  Cle- 
menlis  pap.c  ili  antio  priino. 

XXXV. 

Kci-tetiam  S.   Nnricr  de  Heno  tuendam  $iitcipil,  et 
ejui  bona  ac  pricilegia  coufirmuf. 

(Lalerani,  Mart.  17.) 

[TftOMnELLi,  Mem.  di  RenOy  381.] 

Clkiif..'(s  cpiscopus,  .scrvus  scrvorum  Dei,  dileciis 
liliis  HcGOM,  priori  Sanctx  Marix  de  Reno,  ejusqu» 
fratribus  tam  prxsentibus  quam  futuris  regularero 
vitam  professis  in  perpetuum. 

Cum  nobis  sit,  licet  immeritis,  Omnium  eccle- 
siariim  cura  et  solliciiudo  commissa,  pro  statu  ec- 
clesix  vcstrx  pastoralcm  cogimur  solliciludincin 
gerere,  et  paci  v(*strx,  proul  nobis  Dominus  dede- 
rit,  inlcndere  diligcnler.  Vi  autem  a  pravorum  in- 
cursibus,  apostolica  siiis  defensionc  muniti  eccle- 
siam  vcstram,  in  qiia  divino  estis  obsequio  manci- 
pali,  iiiducti  piis  prccibus  et  justis  postulalioiiibus 
veslris,  suh  beati  Peiri  et  iiosira  proteciione  susci- 
piinus,  ct  prxsctitis  scripti  privilpgio  commutiimus. 
Statuciitcs  ut  ordo  canonicus  qui  secundum  Deum 
ct  bcati  Augustini  rcgulam  in  eadem  ecclcsia  no- 
scitur  iiislitutus,  pcri>ctuis  ibidem  tcmporibus  in* 
viulabiliter  observctur.  Prxlerca  quascunque  pos- 
sessiones,  quxcunqiic  bona  eadem  ccclesia  imprx- 
sentiarum  jusie  et  canonice  possidct,  autin  futurum 
concessione  pontificum,  largitiotie  regum  vel  princi- 
pum,  oblaiione  rideliiin),seu  sliis  juslis  modisprae- 
stante  Domino,  polerit  adipisci,  firnia  vobis  vestris- 
qiie  successoribus  cl  illibala  pcrmaneant.  In  quibus 
hajc  propriis  duximus  cxprimetida  vocabuiis  : 

Locuin  ipsnm  in  quo  prxscripla  ecclosia  siia  esl 
Ciim  oinnibus  pcninentiis  siiis  ;  ecclc^iam  Sancti 
Andrcx  in  TuriccIIa  ;  ccclesiam  Sancli  Doniniui 
jiixia  Bagnuiii  ;  ecclcsiam  Sancii  Salvaioris.  Pos- 
scssiones  qux  riierunt  Girardi  de  Sala,  cum  deci- 
mis  et  fictis,  cl  omnibus  pcrtineiitiis  suis  ;  bospi- 
tale  de  Casaiola  cum  pei  lincntiis  suis ;  ccciesiam 
Sancta;  Praxedis,  sicot  a  pix  mcmorix  pt  xdeccs- 
soribus  nostris  Anastasio,  Alcsandro,  Lucio,  at 
Urbano  Romanis  ponlilicibus,  vobis  concessa  e^l  ; 
salvo  jure  ct  reverentia  cardinalis  qui  pro  temporc 
in  eadem  ccclesia  fuerit.  Ecclesiain  Sancti  Jacobi, 
qux  dicitur  Casa-Dei,  cum  pertinenliis  suis.  Pou> 
tcm  qui  jusi.a  ccclesiam  veslram  super  Renum  si- 
tus  cst  cum  siiis  possessiuniLus.  Libertalcs  quoque 
et  inimunitales  rationabilitcr  indullas  a  bonx  me- 
niorix  Henrico  et  Gcrardo,  Boiiouensibus  episcopis, 
ccclcsix  vestrx  ei  aliis  ecclesiis  vestris  quas  prjE- 


Pro  xviji  Apyilis,  leg  xvi  KaL  AprH. 


«23  EPISTOLif:  ET  PRIYILEGIA.  -  AN.  1188.  mO 

diximus,  vitklicct  ut  cum  oniiiibu»  rebus   siiis  lam  A  seu    quiluslibel    Vfxationibus    f;itifaift,  sed   oiiinia 


moliilibus  qiiam  immobilil  us,  ab  omiii  roiiililione 
ct  a  scrviiio  ct  liibuto  teiiciitium  ab  epi^copo  lam 
monachorum  el  clericorum  qnam  lalcorum  vel  ali- 
cujus  tam  magnx  quam  parvx  personx  dom  nio, 
prseler  cpiscopale  jus,  libcix  siiit  prnius  cl  f|uicia', 
ratas  liabcmus  et  lirmas,  casque  pcipeiuis  lcmpo- 
rilus  illibalas  inanerc  cciisenuis. 

Liceat  eliam  vobis  clericos  cl  laicos  e  sxculo  fu- 
gienles,  libcros  el  absolulos,  ad  convcrs.ionem  nci- 
pcre,  et  cos  iii  ccclesia  vcslra  absque  coiitradi- 
ciioiie  aliqiiu  rctincrc.  Probibcmus  iiisnpcr,  ut 
iiulii  fratrum  vcsiroruni  post  factani  iii  eoilem  iocu 
professiuncm  fjs  sit  de  codem  loco,  absqiic  priuris 
sui  licenlia,  nisi  ol:tcnlu  arcliuris  rclii;ioiiis,  discc- 


iiitcgra  ail  usum  consiTveiilur  coruiii,  pro  (|uoruin 
Rubcrnaiioiic  ac  sustcntalioiie  conrcssa  suiil,  usi- 
bus  omiiimoilib  prorniura,  salva  sedis  aposlolicie 
auctoritatc  ct  Bononicnsis  cpisco|>i  canonica  ju- 
stitia. 

Si  qua  igitur  in  fiiiurum  ccclcsiaslica  saccuia- 
risvc  pcrsona  banc  nostrx  cunstitulioiiis  paginaui 
sciens,  contra  eam  temcrc  veiiirc  tentavcril,  se- 
cuiido  icrliovc  commonila,  nisi  rcotuni  suum  di- 
gi.a  salislaclione  conexerit  ,  polcstalis  lionoris- 
qjie  sui  dignitaic  careal,  reamquc  se  divino  judi- 
cio  eiislcre  de  pcrpetiata  iniquitale  cognoscat,  et 
a  sacratissimo  corporc  ac  sanjjuine  Dci  ei  Domini 
Relemptoris  nosiri  Jcsu    (".lirisli   alicna   fial,   al- 


dcre ;   discedenlcm  vero  absquc  coinmunium  litle-  "  quc   iii   extremo  examiiic   dislricia;   uliiuni  subja- 
raruin  vcslrarum  caulionc  nuUus  audcat  rclincie.      ccal. 


Et  si  aliquis  ipsoruin  fralruiu  extra  claustrum  au- 
sus  fucril  siiie  pncdicta  licculia  permaiicre,  si  se- 
cundo  terliovc  commoniius,  resipiscere  forte  con- 
(cmpserit,  liceal  priori  ejusJem  loci  eKCommunica- 
lionis  iii  ipsum  laiiquaiu  in  prorcssum  suum  scn- 
tenliain  promulgare.  Prseterca  dccimas  quas  a  qua- 
draginia  annis  inconcussc  lenuistis,  ct  nunc  paci> 
(ice  tcncre  noscimini,  vobis  ct  eccicsice  veslrx  au- 
ciorilate  aposlolica  conlirmamus.  Proliibcmus  cliam 
Ht  nulli  fas  sit  vobis  et  ecclcsiie  vestrce  novas  el 
indcbilas  cxactiones  imponcre  ;  scd  ipsam  ea  gau- 
dcrc  deccrnimus  liberlate  ,    qiiain    a  quadraginta 


Cunciis  aulein  cidein  loco  sua  jura  scr.antibus 
sit  pax  Doniini  iiostri  Jesii  Clirisli,  quateniis  cl  Itic 
fiuclum  bonae  aciionis  pcrcipiant,  ct  apud  distri- 
clum  judicem  pra;iiiia  aiicriuc  pacis  iiivcniant. 
Aiiicn,  aincn,  amcii. 

£go  Clemcns  Calliolic<<'.  Ecclcsiat  episcopii;. 

Ego  Tlicobaldus  Ostieiisi.)  ct  Ycllctrcnsis  efi- 
scopus. 

Ego  Juanncs  presb.  card.  tii.  S.  Marci. 

Ego  Laborans  presb.  card.  S.  Mariae  irans  Tibe- 
rim  lit.  Calixli. 

Ego  Albinus  til.  S.  Crucis  in  Jcrusalcm  presb. 


innis  elapsis,  usque  ad   lixc  tempora  noscitur  lia-  p  card 


)n"iisr.c. 

S«'pulturam  quoque  ipsiiis  loci  libcram  csse  de- 
cernimus,  ul  eorum  devotioni  ct  extrema  vulun- 
lati,  qui  se  illic  sepeliri  delibcraverint,  nisi  forte 
cxcommiinicati  vel  inlerdicti  siiit,  nullus  obsistal ; 
salva  lamen  jnstilia  illarum  ecclesiarum  a  quibus 
mortuorum  corpora  assumuntur.  Ad  lixc,  ordina- 
liones  clciicoruin  veslrorum  a  quo  tnalucriiis  cpi- 
scopo  Calliolico  suscipicndi  libcram  vobis  concc- 
dimus  facultalcm,  sicut  mcmorali  cpiscopi  facui- 
tatcm  ipsam  nobis  per  authentica  scripta  indulsisso 
noscuntur.  Fruttuura  quoque  veslrorum,  untlecun- 
que  de  cpiscopatii  Ronunieiisi  venientium,  vobis  dc- 
ciiiias  confirmamus,  sicut  eaidem  decimae  sunt  kb 


Ego  Melior  presb.  card.  SS.  Joannis  et  Pault  tit. 
Pamachii. 

Ego  Jacobus  diac.  caid.  S.  Marix  in  Cosme- 
diij. 

Ego  Gratianus  SS.  Cosmx  ci  Damiani  diac. 
ca  rd. 

Ego  Gerardus  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Octaviauus  SS.  Scrj^ii  el   Bacciii  diac.  card. 

Ego  SoCTredus  S.  Marix  iii  Yia  Lala  diac.  card. 

Ego  Petriis  S.  Niculai  iii  Carccre  TuUiaiio  diac. 
card. 

Ego  Radulplius  S.  Georgii  ad  Vclum  Aureum 
diac.  card. 

Dalum  Laterani,  per  inanum  Moysi,  sancUc  Ro- 


eisdem  episc  ipis  ecclcsiae  vesirx  provida  circum-  D  luanx  Ecclcsiae  subdiaconi,    vicem  agentis  cancel- 


r 


^pectione  concessae.  Obcunte  vcro  te  nunc  ejusdem 
loci  priorc  vei  tuorum  quolibct  succcssorum,  nul- 
ius  ibi  qualibct  subreplionis  astutia  vel  violcnlia 
prxponatur,  nisi  quem  fralres  communi  conscnsu, 
vcl  fratrum  pars  consilii  saiiiuris  sccundum  Dci 
timorem  et  bcati  Augustini  regulam  pr  viderint 
eligendum. 

Ad.indicium  autem  hujus  a  scde  apostolica  pcr- 
cepUt  prolectionis  et  libcrlatis,  duos  solidos  Lu- 
censis  monetx  nubis  nus*risquc  successoribus  an- 
nis  singulis  persolvetis. 

Decernimus  ergo,  ut  nulli  omnino  hominum  fas 
sil  prxfalam  ecclesiam  temere  pormrbarc,  aut  ejus 

ssessiones  auferre,  vel  ablatas  relinere.  miauere, 


larii,  xvi  Kalendas  Aprilis,  indicLione  vi,  Incarna- 
lionis  Doroinica'  anno  1187,  ponlilicatus  domni  CIc- 
nii-iitis  papab  ill  aiino  primo. 

XXXVI. 

Abbalibui  et  fralribus  ordinis  Prcemonslratensis  de- 
cimarum  immuntialem  atserit. 

(Latcrani,  Mart.  17.) 

[Le.fKi(;E,  liibl.   PrcBm, ,  6il.] 

CtEiieNS  episcopus,  scrvus  servorum  Dei,  dilcctis 

liliis  abbalibus  et  fratribus  Prxmonstratensis  ordi- 

uis,  saluiem  et  aposiolicaiu  bcnedictioncin. 

Justis  pctentiuin  desideriis  facilem   nos  cuiiYenit 

piaebereconscnsum,  el  vota  quae  a  ratioiiis  iramite 

non  discordaiii,  elTeciu  suat  pro$equenie  cuiiiplcu- 


*527  aEMF.NTIS 

(la.  EapropCflf,  dilfcti  in  Domino  rilii,  v«stris  ju-  A 
slis  poslulatioiiihiis  (jrato  «oricuirciiles  a&s';nsii,  nc 
(le  rantero  alictii  de  novalibus  vcslris,  qua;  piophis 
nianibus  aul  sumplibus  colilis,  deciinas  pf;r^>ohalis, 
auclorilale  apostolica  vobis  Tcstris^juo  snccessori- 
Imis  indiilgenius,  firinitcr  probibentcs  ne  quis  fas 
aniodu  a  vobis  exigai,  vel  eitorquere  prxsuiiiat. 
Docimas  «juoque  novalium  vestrorum  vobis  cle- 
menler  annuiinus,  quae  babelis  infra  parocbian;  dc 
Fiiinilate,  in  iicinore  quod  vobis  (jobcrtus  de  Fir- 
niitaie  di.nidia  fnictuum  parte.  exccptis  nicbsoiuiii 
gaihis,  sibi  et  byeredibu»  suis  relcnta,  misciicordi- 
ter  contulit,  ct  c»  ad  cxcmplar  domini  Urbani  piae- 
dccessoris  noslri,  aucloritale  aposlolica  confirma- 
miis  ct  prxsenlis  scripti  palrocinio  communinius, 
staluenles  ul  iiulli  omnino  bominum,  elc.  " 

Dalum  Lateraiii,  xvi  Kal.  Aprilis,  pontificatus  no- 
slri  aniio  primo. 

xxxvn. 

Prioii  de  Fauersham  cl  magiilro  Firmmo  tnandat, 
ul  bonorum  Ecclesia:  Caniuarieinis  invasorei,  ti 
admonili  damna  non  tarserint.  exrommunicatot 
declarenl. 

(  Lalerani,  Marl.  17.) 

[Gi:rvasii  Imacjin.  ap.  Twysden  IL  A.  Scr.y 

1,  i5-21.] 

C.LF.8IF.NS  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dilectis 
filiis  piiori  dc  Fauersbam  et  magistro  Firuino  sa- 
lulcm  el  :»p<)S'olicani  benediclionem. 

Hon-endi  faciiioris  delestanda  pr«sumplio  vebc- 
iiicnler  aiiiinuni  noslrum  pro  sui  atrocil.ite  commo- 
vit  ut  illos  dcbitx  scvcritatis^  jaculo  feriamus.  qui 
more  prsedonum  Canliiariensis  Ecclesiae  possessio- 
ncs  neqiiitcr  invaserunt,  vel  in  septa  curia?  mona- 
chorum  el  officinas,  effraclis  mnris  crudeliter  ir- 
ruentes ,  eorum  bona  sachlego  aiisu  diripuisse 
nospuntur.  Eos  quoquc  qui,  monachisel  liominibus 
eorum  violenliam  iiifcrentes,  curiam  ipsis  contra- 
dicontibiis  occuparunt.  Unde  quoniam  praedictorunt 
frairum  injurias  dissimulare  nec  possumus  nec  de- 
bemus,  quibus  taiiio  bouignius  in  suo  jure  tenemur 
adesse,  quanio  in  parlibus  Anglicanis  majori  pia'- 
iiiinonibonestate,  prsesuniptores  illos  qui  lain  enor- 
niis  sJfCrilegii  facinus  admiserunt  el  oorum  coinpli- 
ces,  usqnc  ad  salisfaelionem  condignam,  auclori-  j) 
late  pia;sentium  decerniinus  analhemaii  sobjaceic, 
per  apostolica  vobis  scripta  pracipienda  mandan- 
lcs,  quatenus  ipsos,  si  adinoniti  noluerinl  congruo. 
s.iUslacere,  excommunicatos,  sicut  n.oris  esi,  con- 
ir^diclione  el  appellalione  ccssante,  solemniicr  ei 
puLUcc  nunlietis,  et  (acialis  ab  omnibus  caulius  ovi- 
lari .  attcnlius  provisuri  ne,  quod  absit  l  ex.  desi- 
dia  vesira  in  hac  parte  niandatum  aposlolicuni  ne- 
gligatur,  quod  grave  nobis  esset  modis  omaibus  ci 
niolestum;  ncc  possemus  aiquanimiter  suslinere. 
Quod  si  ambo  his  exsequendis  neq_uiveritis  intei- 
esse,  aliur  vestrum  ea  nihilominus  exscqualur. 

Dainm  Laterani,  xvi  Kalendas  Apnlis,  poiJlifica- 
\us  noslri  aaiio  priino 


Ilf  V.\PJE  iz^if 

xxxvin. 

\yiUehnn  epiuopu  Witjomienu  et  aifbati  de  Tht^okabr. 
et  piiori  Sfnicli  StpulcTt  de  \\  arwic,  wandnt  ut 
judiccul  intcr  canonicot  de  Kinitdewrde  et  clericvs 
dc  (Jnoihalc. 

{  Latcrani,  .Mart.  23.  ) 

[MiNsi,  €oncU.  XXU,  9i5.] 

Refercnlibus  iiobis  canoiiicisdc  kinil.levrrdc,  ac- 
ccpinius  qiiod  cum  conlrovcrsia  quse  vertebalur 
iiilcr  ijtsoscl  cloricos  (lc',Giioslia!c,  supcr  cccles  a  de 
Culc,  fuissct  dilectis  ftliis  nostrisde  Ciiml»crnicrc  ct 
dc  Derlec  ahb^ilibiis  el  arrhidiacono  Covenlrcnfci,  al» 
apostoiica  scdc  commissa  canonicc  dirirncnda,  pro-  ^ 
cui"ator  R.  inilitis  dc  Slanford,  qui  jus  habct  dcfen- 
sionis  in  illa  cccicsia,  senlicns  partein  canonico- 
rum  injuslc  gravari  ,  cum  ipsi  clerici  illani  conli» 
antiquam  lihcrtalem  vcllent  jiirisdictioni  capcil.c 
eu%  de  Gnoshale  subjiigarc,  voccm  appeilationis  a<l 
scdem  apostolicam  eniisit.  Judiccs  vcro  appcllalio- 
iii  b>gitime  iiitcrposilx  minime  dcfcrenles,  in  deci-  ^ 
sione  controversix,  absentc  allera  parle,  processe-  * 
nint.  Quia  vcro  ipsi  canonici  juri  suo  in  boc  quc- 
runtur  plnrimuin  derogari,  discretioni  vestiae  per 
apostolica  scripla  pt-a;cipiendo  mandamus,  qnale- 
nus  partibus  ad  vcstrani  pr%scnliani  convocalis. 
audiai^s  causam  ci,  appcllationc  remota,  mediante 
justitia  lcrniinetis. 

Datum  Laterani,  dccimo  Kalendas  .\prili8,  poiiti- 
ficatus  nosiri  anno  priino, 

XXXIX. 

Ecclenm  Saucti  Piaii  Siclinicn.sis  proleclionem  sut- 
ipit,  bonaque  ac  privilegia  confirmat. 

{  Lalerani,  Mai  t.  2G.  ) 

[Bi!ZELiM,  Gallo-Flandria,  297. 

Cleme.ns  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dili> 
clis  liliis  prseposito  Sancti  Piaii  Sichniensis,  cjus- 
qtie  fratribus  tam  praesentibus  quam  futuris  cann- 
iiice  substilucndis,  in  perpe.iuuni. 

Cffecium  justa  poslulantibus  indulgere  et  vigor 
setjuilalis,  et  ordo  cxigit  rationis,  praesertim  quando 
petenlium  volHni.aiem  et  pietas  adjuvat,  et  rai.o 
iion  lelinquit.  Elapropter,  dilecti  in  Domino  filii, 
vestris  justis  posiubtionibas  clemenier  annuimns. 
et  pr;efaiam  ecclesiam,  in  qua  divino  mancipaii 
estis  obsequio,  sub  beaii  Peiri  et  noslra  protectione 
suscipinuis,  ct  prxsentis  sciipti  patrocinio  coramu- 
niraus.  Sialuenies  ,  «l  quascunque  possessiones, 
<lii.ecunque  bona  eadem  ecclesia  inprsesentiaruin 
jn:,ie  ci  canonice  possidet,  aul  in  futurura,  conces- 
sione  poiuificum,  laigitione  regum  vel  principum» 
oblatione  fidclium,  seu  aliiu  justis  modis,  pra;siante 
Domiiio,  poterit  adipisci,  lirma  vobis  veslrisque 
successonbus  et  ilbbaia  oemianeanl.  in  quibusha-c 
propriis  duximus  exprimenda  vocabulis  : 

Ecclesiam  ipsam  cum  pertinentiis,  scilicct  de 
Houplinc,  Lecliin,  Anquene  [alias  Ancoisne],  Atli- 
chc,  Marlinsart,  "Waiiessart,  Ploitk,  cum  omnibus 
dccimationibus  suis,  etc.  ..  Allare  dc  Cheiny,  chih 
ijecimaiioue  integra ;  altare  dc  Godcncoun  cum 


«320  l'PfSTOI..«  ET  rRlVILKCIA.   -  AN.  1188  B50 

oiiinihus  redililibii?,  qiios  ibidini  liab.lis,  ct  lona  A  riHuris  loguh.icin  >i(am  proroSbi.s  in  pcrpoiuum. 


aiabili  ;  aliaro  dc  Carriin  cum  tonsiinilibiis  rcddili- 
bus.  Villam  dc  Tnnjcries  loiam  ciiiu  aliari,  cum  jus- 

lilia,  cum  terragio,  cl  cajteris  reddiiibus allare 

<le  Toiirmegnics  cuin  lcrragio  cl  caeleris  reddiliiHis, 
allare  dc  Los,  ctc  Allare  deCroix  cuin  consiniili- 
bns  rcddiiibub,  nUaie  do  Mosnil....,  altare  de  Fr«s- 
sin....,  aliare  de  Walicgnios  ciiin  omnibus  redditi- 
biis  quos  ibidem  liabolis...  VisiiatioMCs  insuper  ec- 
clcsiariim  oniniuiu  ad  lasuleiiscni  doc»nalum  spec- 
cuniiuiu.  i\\ix  liuut  aii  ecclesiam  veslram  in  hono- 
re  boaii  Piaii  inarlyris  sesla  leria  Pentpcosles,  si- 
cui  a  quailragiiiu  retro  aniiis  noscilur  obscnamm, 
rivlcm   ecclesiae  aucloiiiale    aposlolica   confirma- 

RlilS. 


Rclijiiosam  vitam  cl  gcntibns  apostolicum  con- 
vcnit  adossc  pi^sidiiin),  iio  foMc  cojuslibet  temeri- 
taiis  inccirsns  ant  cos  a  proposilo  revocet,  aul  ro- 
bur,  qiiod  absit!  sacr.T  rcligionis  infiingat.  E;»pro- 
plcr,  dilecli  iii  Doiniiio  filii,  vc.slris  jusiis  posmla- 
lionibus  clcmcnlcr  annuiuuis,  ct  praefaijm  ecole- 
siam  Sancti  Salvatoris,  iti  qua  di\iiio  inancipaii 
cilis  obscquio,  ad  cxcinplar  pra^loccssorum  iio- 
sirornm,  fclicis  mcmorix  Innoccniii,  Eugcnii,  Ana- 
Rtasii,  Lucii,  Urbatii,  cl  (IrcKorii,  Romanorum  pon- 
tilicuin,  sub  lioati  Pctrl  ct  noslra  protcctioiie  susci- 
]>iunis,  ct  prxscnlis  scripU  iwivilogio  communiinus. 
In  primis  siqiiidctn  slatiicntcs,  ul  ordo  canonicus, 
qui  sccundum  Dcuni  ct  bcaii  Aiiguslini  rcgulam  hi 


Prseierea  ex  dono  nobijis  viriPbilippi,  Flandren-  B  eadcin  Ecclcsia    insiitutus  cssc  dignosciiur,  pcrpe- 


siscoinitii,  quindccirki  soli.los,  quos  eccl«siae  veslrae 
donavit,  ad  euiendum  panem  ei  vinum,  de  quibus 
altaris  conGcilur  sacrameuium. 

Prieicrca  libertaies  et  imnumiiates  antiquas,  cl 
ralionabiles  consuelndines  ecclcsiai  vcstrap  collalas, 
ct  liaclcnus  observatas  ralas  liabemus,  casqtie  pcr- 
pcluis  lcmporibus  illibalas  permanere  sanciinus. 
Njvas  iosuper  cl  indeliitas  exacliones  ab  arcliiopi- 
scopis,  opiscopis,  arcbidiaconis  scu  dccanis,  aliis- 
que  omnibus  ecclesiaslici*  s*c«laribusve  personis 
in  vos  el  ccclesiam  veslrain  omniuo  lic.  i  proliibc- 
inus. 

Prohibcmus  insuper,  ul  infra  terminos  parochise 


iiiis  ibidcm  tcmpoiibus  inviolabilitcr  obscrveiur. 
Propier^^a  quascuiuiue  possessioncs,  qna^cunque 
boiia  eadem  Ecclcsia  impiacsentiarum  jusic  el  ca- 
iionice  possidet ;  aut  in  fuiuruni  concessione  oonti- 
fKuni,  I.iigiiionc  rcgum  vcl  principum,  oblalione 
fidcliuin,  scu  aliis  juslis  modis,  prrestanle  Domino, 
jwlcrii  adipisci,  firma  vobis  vestrisque  successori- 
bus  ct  iilibaia  pcrtnancaiit;  in  quibus  bxc  prupriis 
dui.iti)us  exprimcnda  vocabulis. 

Locum  ipsum  in  qno  praefata  ccclesia  sita  est, 
cuni  onuiibus  pcrtincntiis  siiis,  domos  alque  tcrras, 
viiicas,  salinas,  e(  quidqnid  juris  liabetis  in  Clugia. 
Molendinum  el  terras,   quas    habclis  in  Ba^rbana ; 


veslrce  nullus  sine  assensu  dioecesaiii  episcopi   el  q  '"  lerriiorio  Dese   inolcudinum,  niansum,  cum  vi- 


vcstro,  capcllam  scu  oratorium  de  novo  aedificare 
piaesiiniai,  salvis  i»rivilegiis  Romanorum  poniili- 
cuni.  Auclorilale  quoque  aposlolica  iiihibcmus,  ne 
quis  in  vos,  aut  ecclesiam  vcslram  cxconimunica- 
tiunis,  susponsionis  aiil  interdicii  senleiiliam  siiie 
manifesia  el  ralionabili  causa  promulgcl.  Cuin  au- 
lem  gcneiale  inlcrdiclum  lorroe  fuerit,  licoal  vobis, 
claiisifi  januis,  cxclusis  e\coinmuiiicalis  et  inler- 
divtls,  non  pulsaiis  catnpanis,  suppressa  vocc.  di- 
vina  olTicia  cclebrare. 

Sepultur^in  quoque  ipsius  loci  libcrain  essc  con- 
cedimos,  ul  eoruin  devotioni  el  exlrcmae  volunlali, 
qui  sc  illic  scpcliri  dcliberarinl,  nisi  forlc  cxcom- 
niunicnti  sinl  vcl   interdicli,  nullus  ubsislat,  salva 


aois,  siivis  el  aliis  suis  pcrlinenliis,  sicut  nobiles 
viri  Leonmbis,  Philippus,  ot  Rigctus  liliique  Gi- 
rardi  dc  Inginuilo  lu^desiae  vesttai  donarunt;  lerras 
de  Ligucnlia,  lerias  dc  Fhiraiscilo,  lerras  de  Mar- 
siliaco,  cl  terras  de  Sacco.  Medielatem  dccimarum, 
qtias  parociiiani  ccclesiaj  veslrai;  persolvunl,  sicut 
bealae  memoriie  pr.xdcccssor  nosier  niandavit,  ct 
bcalie  rccordationis  Joannes  Polanus  q.  dicccesa- 
uus  episcopos  priviUgio  suo  vobis  indul>it,  tam 
pro  clericis,  quam  pro  sartaloctis  reficiendis,  au- 
tioi  il;Ue  vobis  apostolica  confirmamus;  ct  ui  i.i  pa 
rociiianos  veslros,  qui  vos  de  mcdieiate  ipsarum 
decimaium  defraudarc  pnesumpserinl,  pcr  prio- 
rem  ccclcsiai   vcslrae  cxcoinmunicalionis  senicniLa 


tnmen  jublitia  iUarum  ecclcsiarum,  a  quibus  ,nor- D  promulgctui,  ci   plonam    conccdimus    polcstatem, 

qucmadmoditm  fciicis  rccordationis  pracdecessores 
iiostri  Adrianus,  .Aloxandcr,  Lucius.  Urbanus  el 
Gregorius,  Uomani  ponliliccs,  scripiis  suis  indul- 
sisse  iioscunlur.  lndulgcmus  ctiam  vobis,  siciil  a 
pra-.diclis  antccessoribus  iiosiris  indulluni  esse  di- 
gnoscilur,ut  prior  loci  vcslri  qui  pro  tempore  fue- 
rit,  pro  ipsis  decimis  libcrc  possii  securilatcm  , 
Juxla.moiem  lerrae,  prspslarc. 

Liceal  quoque  vobis,  ul  nulli  fratrura  vestrorum 
post  lacuin  in  eodciu  loto  |»rofessioneni,  sinc  prio- 
ris  suis  licciitia  fas  sit  dc  claustro  discederc.  Di- 
scedcniem  vero  sine  Itltciarum  communlum  cau- 
tioncnullus  audoal  rctiutto.  Prjetcrea  sentenliam, 
quain   vctieiabilts    fia!ei  uosicr   iknnous  Gradcu- 


tuorum  corpora  assumunlur,  elc 

Datuni  Laieraiii,  per  manuin  .Moysi,  sanciae  Ro- 

mrtnae  Ecclesi^;  subdiaconi,  viccm  agenlis  cancella- 

rii,  vn  Kalcndas  Aprilis,  indictionc  vi,  Incarnatio- 

i      iiis  vero  Dominicac  anno  1188,  p<)ntific3ius  atilom 

'     doinni  Clemciiiis  papx  III,  anuo  primu. 

X.L. 

EccUtiam  S.  Sulvatoris  Venetam  tuendam   tuacipil 
et  ejus  posscssionei  pTivilegiaque  cvnjirmul. 

(Lalerani,  Marl.  28.) 

[CoRNELiiis  Eccleiia:  Venelcv,  XIV,  117.] 

Ci.EMF.Ns  cpiscopus,  scrvus  scrvorum  Dci,  dileclis 

tliis  GRtcORio,  priori  ecclcsia>  Santli  Salvaloris  de 


1531  CLEMr;NTIS  111  PAP.E 

sis  palriarciia,  cl  hona*  nicirioiia;  lUlcljiandiis  hasi-  A      f-KO  Jacohus  (liaroii,  cniJiii.   S 

licai    I)uo(1i'ciin  Apostoiorum   iircsliytcr  caKjiiialis, 

tunc  apostolic^e  scdis  lcjjatus  siipcr  contiovcrsia 

intftf  vos,  ol  Dominicuni  pleljanuni  Saiicti  Rarllio- 

Ioma;i   de  quihusdam    parochiaiibus  domihus,  sci- 

liccl  supcr    domibus  Jusloriim  ,    Mauroccnorum  , 

Gradonicorum,   Craccorum,    Lconardi  Fradelli   el 

Domiiiici  Aurci  quas   quisque  sui  juris  essc  dicc- 

hal,  quondam  diutius  agitata  ralionahiiitcr  prolu- 

lorunt.   sicul  iii  authenlico  scriplo  illorum  exiiidc 

laclo  noscitur  cOMtinori,  aucloritale  apostolica  con- 

firmamus.  Scpulturam   quoque  ipsius  loci  lihciam 

esse  decernimus,  ut  eorum  dcvotioni  et  cxtremae 

voluntali,  qui  scillic  sepeliri  delibcraverinl,  iiisi  forte 

excommunicali  vcl  inlerdicti  sint,  nullus  ohsistcre 

prsesuniat,  salvalamen  juslitia  illaruraEccIesianini,  ^! 

a   quibus  mortuorum  corpora    assuinuntiir.    S:a- 

tucntcs  ut  nullus  sino  vcslro  consensu  parochianis 

veslris  in  infirmitate  positis  pocnilcntiam  dare,  aut 

eas  injungere,  vcl  ad  srpiiliuram  recipere  audeal, 

nisi  salva  juslilia  ecclesiae  nostrae  sacris  canonibus 

inslituta.  Obeunle  vcro  te  nunc  ejusdcm  loci  pri- 

ore,  vel   tuorum  quoiibet  successoium,   nullus  ibi 

qualibet  subreptionis  astulia,  seu  violentia  prsepo- 

natur,    nisi  qucm   ftatres  communi   assensu,  vel 

fralrum  pars  consilii  sanioris,  secundum  Deum  et 

besiti  Auguslini  vegulain  canonice  providerini  eli- 

geniluiH 


I33i 

Maiic    iii  Cos- 
niediii. 

Lfjo  Graliaiius  SS.  Cosina;  cl  n.iiniani  diacon. 
cardin. 

Kgo  Boho  S.  Angcli  rliac.  car.l. 
Ego  0( lavianus  SS.  Scigii  ( 1  IJacchi  diac.  canl. 
Dalum  Lalciaiii  per  maiuim  .Moysi,  S.  H.  K.  suh- 
diaconi  vicem  agentis  canccllarii,  v  Kal.  Aprilis, 
indictionc  vi,  Incarnalionis  Dominicx  anno  1188, 
ponlificatiis  vcro  domni  Clemcntis  papa;  III  anno 
primo. 

XLL 
Prioii  et    capituto   S.  Salvalorit  Venetce   acouoini 
iuililuendi   fucutlalein  concedit. 

(Lalerani,    Mart.  29.) 
[CoRNFLius,  EccleiicE  Voietw,  xiv,  119.] 

Ci.FiiKNS  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  dilci  tis 
filiis...  jiriori  ct  capitulo  S.  Saivaioiis  dc  Vcne- 
tiis,  salulcni  et  aposlolicam  benediclionem. 

yuanlo  laudabilius  imminetis  scrvilio  Condiloris, 
taiito  vohis  ex  his  q»x  jusle  reqiiiritis  lihentius 
adesse  volumus,  et  quae  honcstalem  vcsiram  dc  • 
ceant  benignius  indulgere.  Eapropler,  dilecti  in  Do- 
mino  filii,  veslris  precibus  inclinati  liberam  vohis 
Iribuimus  auclorilate  praesentium,  facullatcm  insli- 
tiiendi  pro  vobis  ceconomum,  qui  et  negotia  vestra 
iitiliier  exseqnaiur,  et  ubi  necesse  fuerit,  pro  Ecclc- 
sia  vestra  juramentum  debeat  exhiberc.  Nulli  ergo 
omnino  hominura  liceal  hanc  paginam  nosirae  cou- 


Decernimus  erco,  ut  nulli  omnino  hominum  li  .  .  ,     . 

,    .  .  .    ■     r<  cessionis  infringere,  vel  ei  ausu    temerano  con 

ceatecclesiam  vestrain  tcmcre  pcrturbare,  aut  ejus  C  ...      .  .  .     .  ■. 

possessiones   auferre  ,  vel   ablalas  retinere,    mi- 


nuere,  seu  quibuslibet  ve.ijaiionibus  fatigare,  sed 
omnia  integra  conservenlur  eorum,  pro  quorun» 
gubernatione  ac  sustcniatione  concessa  sunt,  usi- 
bus  omnimodis  profulura,  salva  in  omnibus  scdis 
apostolicse  auctoritaie  et  dicecesani  episcopi  cano- 
nica  juslitia.  Si  qua  igitur  in  fulurum  ecclesiastica, 
saecularisve  persona,  hanc  nostrae  constituiionis 
paginam  sciens,  contra  eam  lemere  vcnire  lenla- 
verit,  secundo  lertiove  commonila,  nisi  reatum 
suum  congrua  satisfactione  correxerit,  poieslatis 
honorisque  sui  careat  digniiatc,  reamque  se  di- 
vino  judicio  existcre  de  perpetrata  iniquitatc  co- 
gnoscat,  et  a  sacralissiino  coipore  ac  sanguine  Dci 
ct  Domini  uostri  Jesu  Christi  alicita  fiat,  aique  in 
extvemo  exaniine  divinaj  subjaceat  ultioni.  Cunciis 
aulem  eidem  loco  s«a  jura  servantibus  sit  pax  Do- 
mini  nostri  Jesii  Cliristi,  quatenus  el  hic  fructum 
bonac  actionis  percipiant,  et  apud  dislrictum  judi- 
cem  pr%mia  xtern;e  pacis  inveniant.  Anten. 

Ei^o  Clcmens  Calholicye  Ecclesi*  episcfifyis 

Ego  Theobaldus  Osticnsis  cl  Velletreniis  epi- 
scopu.s. 

Ego  Joanncs  prcsb.  card.  til.  S.  Maici. 

Ego  Laborana  prcsb.  card.  S.  Mariae  Irans  Tibe- 
rim  lit.  Calixli. 

Ego  Albinns  tit.  S.  Crucis  in  Jerusaleio  ">resb. 
card 


traire.  Si  quis  autem  hoc  allenlare  praesumpscrit, 
indignationem  omnipolentis  Dei  ct  beatorura  Pclri 
et  Pauli  apostolorum  cjus  se  novcrit  incursu- 
runi 

Dalum  Latcrani,  iv  Kal.  Aprilis,  poniificalus  iio- 
.siri  an:!0  primo. 

XLIL 

CaiionicoA   ecclesiw   Sancii  Sulvntoris    VenelCE  sol- 
endis   deamis    liberal. 

(Laterani,  Mart.  29  ) 

[Ibid.,  p.  M9.] 

Cle.hens  episcopus,  servus  scrvurum  Dei,  dilectis 

filiis....  priori   et   canonicis  S.  Salvatoris  de  Vc- 

nctiis  salutem  et  apostolicain  benedictionem. 

D      Cum  silis  rcgiilarem  ordinem,  Domino  inspirante, 

professi,  communi  et  speciali  debitovobis  volumus, 

sicul  debemus,  adesse,  et  in  his  quae  juste  requirilis 

favorem  apostolicum  efiicaciter   indulgere.  Eapro- 

pter,  dilecti  in  Doinino  filii,  prxsenlibus  vobis  lille- 

ris  indulgemus,  ut  de  laboribus  vestiisnuUus  laicus 

a  vobis  exigendi,  vel  exlorquendi  decimas  habeat 

facnllalem.  Nulliergo  oinnino  hominum  liceat  haiic 

paginam  nostrx  concessionis  inrringerc,  vel  ei  ausu 

lemcrario  contraire.  Si  quis  auiem   boc    attentarc 

p  iesumpscrit,  indignaiioiiem  oninipotenlis  Dei,  el 

bealoruin  Peirict  Pauli  aposlolorum  ejus  se  nuverit 

incursurum. 

Datum  Latciaiti,  iv  Kal.  Aprilis,  pontilicatns  nO- 

stri  uuno  primo. 


1353 


XIJII. 

Monatttrii   Prtrmouatyateiisis     protfclioiiem    suni- 
pit,  posscisionesqtte  el  privilegiu  confirmat. 

(Lalcrani,   April.    i.) 

(LsiPAiCE,   Dibl.    Prccm.,  6H  ] 

Cleieiis  qiiscopus,  serviis  scrvonim  I)ei,  tlilecio 
litio  abbaU  IltcoNj  Prxnionstratensis  EcclesisR  cjns- 
(]iic  fralribiis,  (am  prxsriilibus  quam  futuris,  re- 
gularem  vilaiii  prufessis  iii  porpcluuin. 

Rcligiosani  vilain  oli^eiilibus,  aposloliouin  con- 
voiiil  adossc  pra;sitliiim,  ne  forle  cujuslibcl  teme- 
ritalis  inciirsus  aul  eos  a  proiM)sito  i-evoccl,  aiit 
robur,  (quoJ  absil!)  sacr.T  religionis  iiifriiinat.  Ea- 
(tropttn',  (Jilcrii  in  Doiniiiofilii,  vcslris  jusiispostula- 
lionibus  clcmenlcr  auiiuimus,  ct  prxfatam  I'nf  mon- 
Mralensem  Ecclcsiani,  iii  qua  divino  estis  obsoquiu 
maneipali,  ad  iiistar  felieis  recordalionis  .\diiaiii, 
Aieiandri  et  Lrbani  prjcdcccssoriim  iioslroruiii,  Uo- 
nianorum  poiitifK  uin,  ^^nb  beali  Pctri  et  nosira  pro- 
lcclioncsuscipimus  ol  prxsonlis  scripti  privilejiio 
communimus,  slatucnles  ul4]uascunquc  posscosio- 


EPISTOL.E  ET  IMUVILECIA,  —  AN.  1188.  1334 

A  Conccdimus  otiam  tibi,  lili  abbas,  iit,  cwn  eeclosias 
(|uaslibct  (iii  ordinis  diixeris  visitandas,  liccat  lilii 
coiifessionem  fralrum,  qui  tibi  ilolictorum  suorinu 
secrcta  contilcri  volueriiil,  rcoipcre  ct  ois  pociiileii- 
lia;  atque  absolutionis  roincdium  importiri.  lll  vc- 
stimenta  etiain  saccrdotalia  et  pallas  altaris  benc- 
dicere  valeas,  et,  vcniciitibus  abbatibus,  cum  cpi- 
scopus  abscns  fuerit,  in  conclusionom  capituli  be- 
nodiotioiiem  profcrre  devolioni  (uac  prrcscnti  pagina 
indulgemu^.  * 

Ad  b;cc  quotics  dicccosanum  episoopum  adosse 
(oniigcrit,  vcl  esse  iii  pra.>seniia  sua  ncgligenlcm 
iii  corrcciionc  malefactorum  vcslrorum,  incendia- 
riorum  ac  pra^dunuin,  liccat  tibi,  fili  abbas,  si  cpi- 
scopus  cos  infra  quadragiiila  dics,  postquam  ei  oon- 

"  (|iicsli  fucrilis,  neRlcxerit  emendare,  ipsos  male- 
licos,  incondiarios,  prxdoiios  rerum  vostrarum,  irj 
(0-abb:ilum  vcsiroruni  collcgio  cxcommunicationis 
pooiia  fcrire ;  quos  episcoporum  nulius,  ciira  di- 
gnam  satisfaclionom,  absolvat.  Volumus  etiam  ul 
liborum  tibi  sii  fugilivos  aut  cjectos  or.linis  veslri, 


nes,  quxcuiKiuc  bonaoaJcm  Ecclcsia  in  pryescMtia-      PO^l  slalutam    pfcnitcnliam     mjunclam,    propnis 


nim  juste  et  canonice  possidei,  aul  in  futunim 
coiicetsione  poiiiificiim,  iargitionc  legum  vcl  prin- 
cipum,  oblatione  riJelium,  scu  aliis  justis  moilis, 
pneslante  Domino,  poterit  adipisci,  nrma  \obis 
vcstrisque  succcssoiibus  ct  illibaia  pormaneant.  In 
qiiibus  h.nec  duximus  cxprimenda  propriis  voca- 
bulis  : 


resliluere  doinibus,  nisi  forte  lales  cxistant  quos 
onormilas  criminis  cvidens  ab  ordine  debcal  se- 
queslrare.  Sed  ei  hoc  cbariiatis  intuitii  prxcipimus 
ut  nullus  de  laboribus  vcstris.  quos  propriis  nia- 
nibiis  vc!  suniptibus  colilis,  sive,  dc  iiutrimciilis 
vcstrorum  animalium,  decimas  a  >ol)is  cxigere  vel 
cxiorquerc  praesumal,  licoi  fundorum  dominis  pro 


Locum  ipsum  in  quo  pnefata  ecclesia   siia  cst,  C  'ei  piopriciaie  aliquein  censum,   vcl   quoiamlibel 


cjui  omiiibus  ptTiincnliis  suis,  totam  vidclicet  val- 
lcm  P^-xinonslratam,  iinmunem  et  liooram  ab  om.ii 
cxactione  et  consueludine,  ct  valics  eiJera  valli  adju- 
ceiites,  et  pioolivia  inonlium,  sicnt  valles  pcrpo:- 
t-ani,  et  neinus  quod  es(  in  eis  ad  opiis  xdincioniiv 
et  nccessiiatum  vcslrarum,  el  usuagium  de  murldo 
iiemorc  in  foresla  de  Vois,  ct  pascua  animalibns 
vesiris,  sicui  b-icc  Dninia  de  concessi(Mie  bonie  me- 
morio;  Bailboloiuxi  quonijam  episcopi,  ei  Tlioma: 
domiiii  de  Cuuciaco  ralionabililer  possidetis,  uni- 
vcrsa  cliain  qu.e  a  Radulplio  ejusdcm  Thomx  tic- 
pote,  et  de  feodatis  cl  aliis  bominibus  ojus,  de 
concessione  ejusdcm  Radulpbi  tenetis;   ita    iit,  ob 


partem  frugum  rcddatis.  In  parocliiaiibus  autem 
Ecclesiis  quas  babctis,  liceal  vobis  qiiaiiior  vcl 
tres  de  canonicis  vcslris  poiicie,  quorum  unuiii 
dioecesano  episcopo  pi-sescntclis,  qui  ei  de  spiritua- 
libus,  vobis  autem  dc  temporalibus  et  de  ordinis 
observantia  debeat  respondere.  Inhibomus  etiam 
ecclesias  aiit  terras  scu  aliquod  bencficium  ecclosi;? 
vesirje  collaluiw,  liccat  alicui  po.-sonaliter  darc, 
sive  aliquoinodo  alienari  sinc  conscnsu  totiiis  ca- 
pituli,  vcl  majoris  ei  sanioris  paitis  cjusdein.  Si  qux 
vero  donationes  vel  alicnalioncs  aliter  quam  dicium 
esl  fuclx  fueriiit,  cas  irritas  essc  conscamus. 

Ad  hxo  aulem  ailjiciiniis   ne   aliqui  canonicl  scu 
conversi  sub  potestatc  domus  vcstme   nslricli,  sinc 


rccognilionem    eoruin    cl  concessKmem,  jtistiliani  . 

..     .    r,       ■   ..•.•_    1-.  ,•     ..  ..    ^  consensu  abbalis  et  majoris  parlis  capiiuli    vcslri. 


q-.iam  in  villa  de  Sorni  habuistis  libcie  (limitlatis 
cidem  Uadulplio;  slagna  ciiam  el  molendina  prac- 
ditturum  vallium  ab  oinni  decimatione  et  e\a- 
clioiio  libcra;  silvam  in  vcslros  usus  ad  llalieipie 
asi\ue  -\d  liumberti  ponlem,  ct  ex  alia  partc  p  r 
Hicdiam  vallem  Uuhardi  usque  ad  Mouandi  viciniiui, 
eic. 

Apostolioa  auctorilate  sancimus  ul  nullus  eocle- 
sia^ticonim  pr<elatoruni  ipsam  occlesiam  vestrain, 
aul  oialoria  c'jus,  in  qiiiiius  cura  parochialis  nuu 
est,  iiisi  per  expressura  aposlolicae  mandatuin  divi- 
noruiii  iiilcrdicto  supponat.  Scd,  cuui  geiicralc  in- 
lerdictiim  lerist  fuerit,  licoal  vobis,  clausis  januis, 
non  pulsalis  c.uiipanis,  cxclusis  cxcommunicaiiset 
inierdK-tis,  suppressa  vocc,  divina  ollicia  Ci.!cbrarc. 


pro  aliquo  fidejubeanl  vel  ab  aliquo  pecuniam  mu- 
tuo  accipiaiii,  uhra  prcliuin  capiiuli  vostri  pro\i- 
dcntia  provisurn,  nisi  propter  domus  veslrac  mani- 
icstam  ulililatcm.  Quod  si  faccre  prxsumpserint, 
noii  tencalur  conveiitus,  sine  cujus  liccntia  ol  coii- 
seiiSH  lioc  cgerant,  pro  iis  aliqualcnus  rcspondcrc. 
Decornimus  ergoul  nulli  oinnino  honiimim,  otc.  Scd 
omiiia  intogra,  etc,  salva  scdis  aposiolice  auclo- 
rilate  et  diojcesani  episcopi  caiionica  justitia.'Si 
qua  igitur  iti  fulurum  ccclcsiasiica  sicciilaris\e  por- 
soua,  elc. 

Dalum  Laierani,  Kalcnd.  Aprilis,  indiclionc  vi, 
Incarnalionis  DominicaB  1188,  ponlilicalus  domni 
Clcmenlis  papae  lcilii  anno  primo. 


1535 


«.LKMKNTIS  fll  V.WJP. 


JO  t 


\\A\ 


Laufranco  epitcopo  hergmnalt   perntiitil  ut  Fcclcsta: 
poneniotus,  iniito  eapiiulo  ulifnnlus,  rccoltigal. 

(Lalerani,  April.  7.} 

(Lwi,  CW.  dipiotn.  Bergom.,  II,  iriS?.] 

C.tv.itF.tHi  epit>copu&,  scrvns  scrvoruin  Dei,  wur- 
raliilf  L[KhfKkna>]  f'er|;;»mciii>i  episcopo,  salulem  ( l 
a]josloiicant  LciK^dii.-tioiicm. 

01)  lioc  6umu6  ad  r«gtmen  universalis  Kcc'l('si;c 
assuinpti.  ul  ecclesiariint  iitililali  dcbeaitiiisdiligen- 
ler  insistere,  H  si  qukl  iii  ipsarum  disp(<n(lium  (e  - 
iii«i-e  novimus  immulatum,  ad  slatum  dchiliim  re- 

vooare Quod  Ccclesiam  lua:  ciiru:  commissam 

iiitelligeutes  per  minus  cautam  provisionem  ipsiiis 
inagnum  bonorum  suorum  dispendium  incurrisse  ; 
venditiones,  conimutaliones,  pignoraliones  cl  alic- 
naiiones  alias,  deposscssionibusel  aiiis  rcbus  ipsins 
ecclesjje  sine  consensu  capiluli  vel  majoris  cl  sa- 
iiioris  parlis  iii  detrimcnlis  ccclcsiac  factas,  prae- 
seniiiim  auclorilate  cassamus.  Fraiernilaii  tuse 
lilleris  aposlolicis  indulgentcs  ul  cas  sinc  alicujr.s 
contradiciionis  vel  iippellationis  obslacttlo  vaieas 
legitime  revocare. 

Datiim  Lateraiii,   vii  Idus   Aprilis,    ponlificatus 

noslri  anno  primo. 

XLV. 

Eidem  tignifical  $e  bonorum  alienationes  u  Cirardo 
decesiore  ejus  inviCo  capilulo  factat  rescidisse. 

(Laieuni,  April.  8.) 

[Ilnd.,  p.  1389.J 

Clemf.ns  episcopus,  servus  servoruru  Dci,  vene- 
rabill  fratn  L[anfba.\co]  episcopo  Bergainensi,  sa- 
loiein  et  apotlolicara  benedictioneai. 

Sicut  ea  quae  a  praelatis  Ecclesiarum  ralionabili- 
ter  conceduntur  debita  conveftii  firmuate  scrvari, 
sic  illa  <iu3e  conira  formam  canonum  ct  in  detri- 
nieiilum  ccclesise  Bergamensis  a  G.  praedocossore 
luo,  absque  assensu  capituli  vel  majoris  el  sanioris 
paiiis,  sunl  aliquibus  in  detrimenium  ecclesiae  as~ 
signala,  de  caiionum  auctoritatecassanius,  ipsa  nihil 
haberc  roboris  statucntes.  Caacrum  sciiieuiiani 
quam  in  boDOrum  speclaKlium  ad  tnam  ecclesiani 
delenlores,  canonicepromulgandam  duxeris,  u.sque 
ad  satisfactionem  congruam  ratam  mar.d-imus  lia- 
beri.  Nulli  ergo  omiiino  bominum  liceot  iianc  pagi- 
iiani  noslrse  consiitiilionis  infrjiigcre  vclci  ausu  le- 
merario  contraire.  Si  guis  autem  hoc  attentare 
prajsumpseril,  indigiialionem  omiiipotcnlib  Oci  cl 
bealorum  Petri  cl  PauU  aposloloriini  ^^6  sc  no- 
verit  incursurura. 

DiUuni  Lalerani,  vj  Idus  Aprilis,  poniilicjtius  no- 
stri  anno  primo 

XLVL 

Varllienonem  S.  Maricc  Molianensem  iuendum  susci- 
pil  el  cjns  possessiones  bouuqae  conftrmal.  [Fra<j- 
uieiilum.) 

(Lalcrani,  Apiil,  9.) 

lUr.HF.ijf,  haliasacrp,  V,  528,  iilii  revo^atiir  leclor 
.id  priviletjium    cideiii    partlienuui   liidciu   om- 


B 


A       iii'io  vcibis,  al»  AI«'N;mdr<»   MI    ro»ic<'s<;iim   anno 
H"'^.  di(i    0  iiiensis   Ortobris.     Vidc    PaUologioe 

i.  u:.] 

I):itum  Lalcraiii  per  inrinum  Moysi,  S.  I\.  E.  snb- 

diacc.ni,  viccm  ^'eicnlis  « .'incellarii,  v  I  lii!>  Apiili», 

iiid.  VI,  liK  anialioiiis  I>oiniiiic:>;  an.    1I>$H,  poitiilt- 
calii»  vcro  I).  Clenicnlis  \yj\tjt  lil  an.  i. 

XLvn 

l.aiifrauco     arclnrpir,copo     fierqoniali    concedtt     nt 
clcrJcos  iiiohcdinilci  pana  afftcial. 

(Latcraiii,  April.  0.) 

[Lun,  Cod.    diplum.  llergom.,  11,  I"89.) 

Ci.KMF.Ns  epi'sCopiis,  scrvus  scrvorurn  Dci,  m»C- 
raliiii  fiatri  L[a\fii\nc(»]  cpiscopo  Bergameiisi,  sa- 
liilcin  cl  apostolicam  bciicdiclionem. 

\'.\  susccpJyc  adiniiiislrationis  oiTicio  solliciie 
qiKiiiluni  possumus  compcllimur  providerc,  nc  fk,T 
ali'|uoruiii  sludia  proprias  sccianliiiin  votiinlales 
possil  uliiilas  ecclcsiaslica  depcrire.  Eaproplei  fia- 
lernitali  tu£  pra^scntibus  lillcris  duximus  iinlul- 
gcndum,  quatcnus  si  qui  clericoruin  luoniin  dusn 
super  ccclcsi;e  tucc  ncgoiiis  communi  deliboialiiniu 
Iraclatur,  a  te  vocali  praescnliam  suam  sub  ocia- 
sione  dissonsionis  vel  alia  simili  recusavcrini  cxlii- 
berc,  libiliccat,  corum  appcllalic^ncpostposit.i.qno.i 
ecclcsiarum  poscil  uiililascum  assensu  prxscniiuin 
ordinare. 

Datuni  Laterani,  v  Idus  Aprilis,  pontiGraiiis  no- 
stri  anno  primo. 

C  XLVIII. 

Convenlui  Cassinensiasserit  pecuniam  fralruin  tttibui 
a  B.  M.  Petro  abbate  depulalam. 

(Laterani,  April.  10.) 

[TosTi,  Storia  di  Monte-Caiino,  II,  215.] 

(^LEMENS  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dileelis 

filiis convenlui  Cassinensi  salulem  et  aposloli- 

cam  benedictionem. 

Cum  monasterium  Cassinense,  in  quoestis  divi- 

nis  obsequiis  dcdili,    specialis   charitatis   brachiis 

amplectamur  ct  ad  ejus  commodum  veliinus   seiii- 

per  attcnlius,  sicut  dcbemus,   intendere,  dc  ipsius 

vobis  profectibus  noii  iinmerito  congaudcmus.cl  ad 

conservandum  quoJ  est  pro  ejus  bono    raiionabili 

constiiiilione  sialutum,  soUicitam  voloinus  oi^erani 

D  adhibere.  Inde  esl  uliquc  quod   si  quaiido  poslulu- 

lis  a  nobis  (juae  ad    commodiiiu    univcrsilalis    \«;- 

strae  pertinenl,  pelit!0!iibus    vesliis   lanlo  facilins 

favorcm  aposlolicum  impertiniur,  quanio    prcscri- 

ptuui  raonaslerium  specialius  ad  prcvisionem    no- 

slram  respicit,  et   tuleiam.    Sane  cum  ciausiralcs 

fraires  ipsius  inonsstcrii   in  vestimentis  difociuin 

aiicjuando  sustinercnt,  bona;  mcniorise  Gciililis    dc 

Palcaria,  qtii  apud  idem   nionaslcrium  sepiilturaiii 

elegorat,  pielalis  inluilu  ei  propria;  salulis  obienlu 

vobis,  siciit  acccpimiis,  ad   investitnrain  littrorum, 

ci  ad  stricta  peiiicea  biennio  comparanda,  sedecim 

millia  tareiionini    salubri    considcrationo  doiiavil. 

Ciiiii  aiiteiii  iinii.).'  mciiiurix  Petrus  quoiid:>.in  abbas 

vcsicr  pecuni.iiii  piHUaxalam  in  aiiam  ulililaloio 


I 
1 


!3-> 


EPiSTOL.t  i:t  rRiVil 


moiiasttirii  convcr(iss'.'l,  iii  rocompcns;Ui'»!io  oji:s  A 
vigiiili  uiicias  ami  Jc  Caslollonc.  pi  qiiiiiqur  do  i-o- 
tlesia  i!e  Ciiiglis  in  usus  qiios  praNlixiiuiis  conoes- 
sit  perpeluo  frairibns  crogainlas.  Undo  qiiin  nobls 
immiiirl  ex  iiijuiiotn  ollkio  proviJrmliiin  ne  quod 
pro\iiie  (ii  ,  lcmcri(;i(c  qiioruinlibot  dissolvadir, 
iios  ves(r.s  pos(«la(ioiiibiis  (lenieiilor  indiini,  |»i;i;- 
siriplas  vi;;iiiii  uiioias  auri  (Jc  Castellone,  ct  qulii- 
«|iic  alias  (io  rrclosia  dc  Ciii((lis  rralrum  usibus, 
(|nibus  a  presiripto  abbatc  (Jeputala;  sunl,  sicut  in 
iiistrunienlo  jiublioo  conlinelur,  ad  inslar  fclicis 
reconlalioiiis  Ale\aiidri  papye  prxdoc^ssoris  nosti  i 
auctoriialc  aposlolioa  coiilirnianuis,  el  prxscntis 
S.ripti  patrocinio  cummuninuis.  Sialiiciilcs ,  ul 
iiulli  oiiinino  boiniiuiin  licoat  hano  paginam  iioslrx 
confirinationis  inriiiigcro,  vcl  ei  aiisii  lemeraiio  con-  " 
irairc.  Si  qiiis  aulcin  !ioc  atlcnlarc  pru:siimp$c:'it, 
iiulignatioDcni  omiiipoientis  Dei  ut  beatorum  Polri 
ct  Pauli  apostolorum  c'>us  sc  novcrit  incursu- 
riiin. 

Dattihi   T.atorani,    iv    Idus    Aprilis,    ponlificalus 
liostri  Aiiiio  piimo. 

XMX. 

EccUiiam  S.  Lanrenlii  Florentinam  lucKdam  shsci- 
pit,  ejutijuf  bona  et  piivileriiu  cottfirmat. 

(Laierani,  Apiil.  li.) 

[L&Mi,  Ecclesiae  florenlincc  Monnm.  ] 

CttMOs  episcopiis,  scrvus  servoruni  Dei,diJeclis 
filiis  Ii  DEBRAMu»,  pi  iori  S.  Laiireiilii  FIorciitiiiE  ci- 
vitalis,  cjusqoe  fraliibus  tam  fuluris  qiiam  prxscii-  ^. 
(ibiis  raiionicc  subsiilueiidis,  in  perp<Huutn. 

Pi^x  postulatio  volunlatis  cffoclu  debcl  pr^scquetuc 
com;)leri,  ul  ct  devofionis  sincerilas  laudabiliter 
eniloscat.  cl  ulililas  poslnlala  vires  iiidubicinicr 
jssiiiiial.  Fapropter,  dilccti  iii  Doniino  filii,  vcstris 
i;!siis  )K)>tii|jlio:iil>(is  cJeinenler  aii:iuiiniis,  c(  p!,T- 
r.>iam  ccciesiam,  in  qua  diviiio  mancii);iti  cstis  ob- 
scquio.  sub  bcali  Petri  el  noslra  proloctionc  susci- 
piir.ii6  0t  pr.Tseiilis  scr.pti  privilegio  coainuininius; 
statuoiiics  ut  quascunqnc  posscssiones,  qiueciinque 
bon;i  inpncsonliaruin  jiistc  el  canoiiice  possidclis, 
aut  in  futurum  conccssionc  poiitificum,  l^r-^itione 
vcgiim  vcl  priiicipum,  oblaiioiielideliiim.  seu  aliis 
justit.  modis,  ^iaistnnte  Domino,  potcrit  adipisci, 
finna  NOliis  vo^lrisquc  successoribus  cl  illiliatapcr-  D 
uianeani.  in  qiiibiis  b:cc  propriis  diixinuis  cxpii- 
mcnda  vocabiilis  :  Parocliiam  vcstrse  ccclcsiu;  pcr- 
tiiiciilom,  bicul  Jiactcnus  liabiiislis;  bospitaio.qiiod 
jiiNla  camiicm  ccclesiam  B.  Laurcntii  siitim  osi, 
ciim  omnibus  pcriinoiiliis  suis  ;ecclosiani  S.  Marci 
oum  omiiibns  pcitincnliis  suis;monlcin  S.  Laiinntii 
oum  decimis  cl  i)orlinciiliis  sui»  ;  cilinas  S.  Laii- 
rcntii  ibi  juxla  posilas  cum  dccimis  et  porlinontiis 
suis  ;  coiigrcgalioiicm  PorLx  S.  Lauientii ;  ccclosiam 
S.  Baniiolomnei  sitam  in  Faltijjnano,  cum  omiiibub 
periiiioiiliis  sui»  el  possessioncs  oinnes  quas  iii  ca- 
dein  ciiria  possiUelis;  ecclesiam  S.  Andrea;  in  Por- 
cussine;  r|iiaciinnue  ciiam  a  pra^decessoribus  no- 
»lris  Uoiiiaiiib  noiilificibfs  vtdiis  tonccssa  suiil.  cl 


I 


-LCiA.  —  A>.  1188.  iZZ'\i' 

ecclosi;r  vcstrap  eorum  privilcgiis  conlirniala,  ad 
oxempiar  relicis  rocordationis  Lucii  papae  pi:vde- 
ccssoris  nostri,  similiter  rolioramiis.  Probiboinus 
iiisiipor  ul  ncmini  liccnt  infra  lerminos  parocbix 
yosir;i',  sineauctorilatediiRcesanicpiscopiet  assensu 
vcstro,  salvis  privilcKiis  apostulica:  sedi^,  cc(  lcsiaiii 
v>I  oriUoi  iiim  a^lifioare  de  novo.  Scpulturam  quo- 
qiio  ipsius  loci  libcram  ossc  decernimus  ul  eoruiii 
dcvotioni  picxtremjc  volunlaii,  qui  so  illic  sepcliri 
dclibcravcrint,  nisi  forle  cxcommiinicali  vcJ  iiilcr- 
dioti  sint,  niillus  obsistat;  salva  tamcii  jiistitia  illa- 
niiii  oc(  losiarum  a  qiiibus  murtuorum  curpora  a»- 
sumuiuur. 

Doccriiimus  crgo,  ul  nulli  omnino  bominumliccat 
jam  diclHni  occlosiani  lcmorc  |)erturbarc,  aut  ejus 
possessiones  auforrc,  vcl  ablalas  retiiierc,  miriuero, 
sou  quibuslibel  molcsliis  fatig^ire;  scJ  onniia  iiilc- 
^rc  coiiserventur  coruin,  pro  quorum  gubernationu 
ct  suslciUalionc  conccssa  sunt,  usibus  omnimodis 
profutun,  salva  (amcn  sodis  aposlolic^  auoloritatc 
ct  Florenlini  cpiscopi  canonica  juslitia.  Si  qua  igi- 
lur  in  fiUunim  ecclcsiasiica  sxcularisvc  persona 
liaiic  oostrx  consiituiionis  paginam  scions,  conlra 
cam  lcmcre  venirc  lontavcrit,  sccundo  tcrtiovec.om- 
roonila,  iiibi  rcaiiun  suuui  digna  salisfactionc  corrc- 
xcrit,  polcstalis  liojiorisque  bui  dignilale  cato'»t, 
rcamqiie  sc  divino  judicio  cjtisterc  de  perpcliata 
•niguilstc  cognoscal,  cl  a  sacralissimo  corpore  el 
sangiiine  Dci  ci  Domini  Redemptoris  iiostri  Jcsu 
ClirisLi  alicna  fiat,  atqiie  incxlremo  cxamiiie  diYiiix 
iiltioni  subj.iceal.  Cuiictis  aulem  eidenilotosiia  jiira 
scrvanlibus  sil  pax  Doinini  noslri  JesuClirisli.qua- 
icnus  ci  liic  fructum  bona;  aciionis  peicipianl,  ct 
apud  districlum  judicein  prscmia  xternx  pacis  iu- 
vciiiant.  Aincn.  Amcn.  Ameii. 

Kgo  Clomcns  caliioirc*  Ecclesix  opiscopiis. 

Lgo  Tlicobaldus  Ostiensis  ct  YcUotrensis  episco- 
piis. 

ligo  Joanncs  prcsb.  cartl.  til.  S.  Maici 

iCgo  Laboraiis  prcsb.  card.  S.  Marix  Irans  Tibo- 
riiii  tii.  Calixli. 

Kgo  Paiidulplius  prcsb.  card.   ba<^ilic;c  XII  Api» 
stoloriim. 

Kgo  Albiiius  lil.  S,  Crucis  iii  llierusalcm  presl».     '^ 

card. 

K,;o  Melior  presb.  card.  SS  Joannis  ct  Paiili  til. 

P.Tiimacbii. 

K-o  Jacobus  diac.  card.  S.  Marix  inCosmedui. 

K'  o  Soflrcdus  S.  Mari.T  '.n  Via  Ln(a  diac.  card 

h%o  Joanncs  S.  Tbcodori  diac.  tard. 

Kgo  Bornardiis  S.  Mari:c  Nov.tp,  ciiao.  f  ard. 

DatumLalcraiii  pcr  manum  IVairis  .V.{  ysi,  b.il.  l  . 
subdiaconi  viccs  agcntis  ciut-liaiii,  ::  i.lus  Aprilis. 
uidiclione  vi,  Incarnatioiiis  Dominicx  r.nno  1>S8  ; 
ponlificalus  vero  domni  Clcmcnlis  papx  III  aimo 
primo. 

Prion  et  (ratnbus  Carllnisicnsiinn  (vncic-i,  '  <*"<'"• 
auuiii,  vilnioris  rclioioin^  f(.-.Ki  mf  '"Ui  u<l  ".  • 


17)39 


CKKMFNTJS  III  PAP/E 


1340 


ditiis   eornm   fnopotitum   duxcriiil   (nceiiJiiiduiii  ,  A  robttr  ('|ii04l  alisil  !)  ^acrx  rciigioiiis  iiifiidgal.  ka* 


liheruin  iis  tit  eos  recifiere.  »  Alin  priiiile<jia  ndilit 
(Lateraiii,  April.  li.) 

[Pi-ivit.  ord.  Carlli..,  ful.  7,.\ 
C1.F.MEN3  cpiscopiis,  servii»  scrvorum  Dci,  dileclis 
filii..  priori  cl  fralribus  Carlhusiciisilius,  salulciit  cl 
nposlulicam  hciiedicliontiin. 

Itilcr  virlutuin  aromata  elsancloiuin  fragtaiiliaiii 
siiulionini,  opinionis  vcslrai  balsainus  suo  iiobis 
oJore  disternitur,  quoij  quiini  se  aspcrioribus  i.isli- 
luiisa  muiidaiia  separct  vanitale  cl  praeclara  res- 
plendcDtg!o:ia  meritorum,  nobis  csl  ainplius  boiio- 
ratida.  Providendum  quotiiam  diligentiusest  et  ca- 
vendum,  ne  quictem  sanclam  Improbitas  a!icujus 
valeat  contiirbare.   Eapropter ,    dilccti  in  Doiniao 


R 


propler,  dilccii  iii  Doiiiiiio  fllii,  vestris  jiislis  postii  ■ 
Iniioiiibiis  clniu.tilcr  aiiiiuiifius,  cl  pr:i  (alutn  ino 
iiasteiiuin  S.  Dcncdicti  de  Waldo,  qnod  spccialitcr 
Koiuanx  Ecclcsiut  jnris  existil ,  in  quo  divino  niaii- 
cipali  ctis  obseqiiio,  sub  bcali  Pcii i  11  uostra  pro- 
l  clione  ,  ad  <.xciiipljr  blicis  nicinoria;  Nicolai, 
Cu:lestiiii ,  Eui^ctiii ,  Adriatii  cl  Alcxatidri ,  pr»le- 
cessorum  noslrornm,  Romanonim  poniificum,  su- 
scipimus  cl  prajscnlis  scripti  privilcgio  communi- 
mus  ;  iii  priniis  siqiiideni  slaluiinus  ul  ordo  mo- 
naslicus,  qui  sccunduin  Dcum.  el  licali  Benedicti 
Hegulam  cl  inslilulionem  Canialdulciisiutii  fralrum 
in  inonastcrio  vestio  ixslilutus  esse  dignoscitur» 
perpcluis  ibidem  teniporibus  iiiviolabilitcr  obser- 


lilii,  vestia  liumili  supplcatioiie  indiicti,  piu-senti-  "  veiur.  Prcetcrea  quascuiiquc  posscssioncs,  quxcun- 
l)us  vobis  lilleris  indiilgemus,   ul  qtiicunque   infe-      quc  bona  idcin  monastcriuui  inpraesenliarum  juslc 


rioris  religionis  clerici  sive  laicl,  ad  ordinis  vcslii 
proposilum  duxerint  ascendenduin,  liberHm  vobis 
sil  cos  rcciperede  liceniis  nostra,  etrecepios  posl- 
quain  professionem  pcnes  vos  fcccrini,  retinere, 
salvis  lamen  privilegiis  super  hoc  a  sede  aposlolica 


cl  C".nonice  possidet,  aut  in  futuruni  concessione 
poiitificum,  largiliOMC  rcguin  vel  principum,  obla- 
lioiielidclium,  aut  aliisjuslis  moilis,  prceslante  Do- 
inino,  poierii  adipisci,  lirnia  vobis  vesti  sipic  suc- 
cessoiibus  cl  illibala  pcrmaneant,  in  quibus  Ujcc 


impetralis.  Si  vero  privilegialoruin  aliquis  pei  an-      propriis  dnximus  expriinenda  vof.abulis 


iiuui,  poslquam  fratribus  domus  innotuerit  de  <{iio 
egressus  est,  apud  vos  non  requisilus  moram  fece- 
rit,  postca  non  licet  ei  ordinem  vestrum  desererc, 
vcl  ab  ipso  per  violentiam  rcvocari.  Coiisecralionrs 
quoiuc  ccclesiarum,  oidinationes  clericorum,  si  vtl 
propriiepiscopi  iion  habueritis  copiam,   vel  reqiii- 


Locuin  ipsum  in  quo  piajfaiiini  moiiastcrium  si- 
tum  esl,  cum  plebe  et  oinnibus  pcrtiiienliis  snis ; 
ecclesiam  SaiictiManini  deColIis,  ecclesiam  Sancti 
Nicolai  de  Capriano,  ecclesiam  Sancli  Cbrisloplioii 
de  Banlijtia,  jus  quod  babetis  in  ecclesia  de  cas- 
tello  de  Vallc,  ecclesiatn   sancti  Laurcntii  dc  Sa.KO 


silus  pryestare  iioluerit,  proul  debel,  liciluin  sit  vo- C  sp....,  ccclcsiam  Sanclac  Mariie  ile  Fricco,    cccle^ 


bis  a  qiiocunque  poslulare  fpiscopo  ;  qui  rogatus 
ad  ecclesias  vestras  accedeiis,  sacra  vobis  necessa- 
ria,  nostra  frelus  auctoritatc  impendal.  Eos  etiatu 
qui  de  ordiae  vestro,  vel  cx  subvcnlione  terraeoiien- 
lalis,  vel  ex  aliis  causis  quibnsliLet,  occasioneseva- 
gandi  assumiint,  si  coinmoniti  non  duxeriut  a  pro- 


siani  Sancli  .loannis  de  Casiellano,  ecclesiam  San- 
cia;  Maiix  de  Umbracia  cuin  mcdietaie  curtis,  cc- 
clesiam  Sanrti  Nicolai  de  Vullule,  ecclcsiam  Saiuli 
Savini  de  Serra,  ecclesiaiii  Saiicli  .\.'igcli  de  Fa- 
brica,  occlesiam  Saiicli  Aiigeli  de  FI  a,  quidquid 
habetis  in  ccclesia  Sanclie  Marije  de  Nosrann,  rc- 


posito  dcsistendum,  liceat  tibi,  dilecic  fili  piior,  pjr      clesiain  Sancti  Angeli  de  Tenasicca,  jus  quoJ  ba- 


excommuiiicatioais  sentenliam  cocrcere. 

Niilli  crgo  oninino  bomituin)  lieeal  lianc  paginam 
iioslrcc  concossionis  tl  conslitutionis  ii.fringeie,  vel 
ei  ausu  temeiariocontraire.  Si  quis  aulem  hoc  ai- 
lenlare  praesunipserit,  indignationein  omnipoleiilis 
Dei  ef  bealoi  um  Pelri  el  Pauli  aposlolorum  ejus  sc 
noverit  incursurum. 


fcetis  iii  cctlesia  Saiicli  Cassiani  de  Palatiolo,  ec- 
clesiam  Saiitti  .Mailini  dc  Valle  Vajeria,  jus  qiioJ 
habetis  iii  ecclcsia  Sancli  Georgii  de  Cornelo,  ec- 
ciesiam  saiicli  Laurcntii  de  Collebassani,  cccbsiam 
Sancli  Petii  de  Collebassaiii,  ccclcsiam  SaiiCli  Pelri 
de  Ci  uciclc,  ccclcsiani  Sancli  Palcrniani  de  Corru- 
lone,  ectlcsiain  Sancli  Gregoiii  Joannis  de  Serra- 


Datuin  Laleraiii,  ii  Idus  Aprilis,  ponlificatus   no-  D  ra.iica,  ecclesiam  Sancti  Joannis  de  Serrapila,  ec- 


gtri  aniio  primo. 


LL 


tlonaslcrii  S.   Benedicii  Gnaldeiieusis  proleciionem 
suscipit,  possessionesqiie  ac  privileijia  coiifirmal. 

(Lalera!:i,  Maii  6.) 

fUiTTAKF.LLi,  Anuiil.  Caiiiuldul.^  IV,  App.,  p.  lf)8.J 

Clemens  cpiscopus,  servus  servorum  Dei,  dilectis 
filiis  Si;neba.ldo,  abbali  nionasteiii  S.  Benedicli  de 
Waldo ,  cjiisque  iVairibus  ,  laiii  pr;c'.:e:ilibiis  (juam 
futuris,  regulaiem  vitaui  prolilenlibus  ia  perpe- 
luutn. 

Religioiam  vitam  eligeniibus  apostolicum  con- 
venil  adcsse  prajsiJiuin,  ne  forte  cujuslibet  teine- 
rjtalis  incursu»,  aiil  cos  a  proposiio  »evocei     aut 


clesiam  Suncli  Victorini  juxta  Nebulam,  ccclesiam 
Sancli  Pauli  de  Cavalalx ,  ecclesiam  Sancli  Pciri 
de  Iloecaconira.la,  ecclcsiam  Sancti  Petri  de  Moiitft 
Bodilo,  ectl.  siani  Santti  Slephani  de  la  C:\ltiiia:ia 
tum  omiiibus  pcilineiitiis  supradictarum  cccle- 
siaruin. 

Sanc  novalinin  veslrorum,  qux  propriis  manibus 
vel  sunipllus  colitis,  cl  sivede....  animalium  ve- 
stroruin,  nullus  a  vobis  dcciinas  cxlorquerc  pr;e- 
sumat.  Liccal  quoque  voLis  cleritos  vcl  laicos,  H- 
beros  el  absolulos,  a  sxculo  fugientes,  ad  conver- 
sioiiem  rccipcie,  el  eosabsquecontradiciione  aliqca 
rclinere  ;  proliibcntcs  iiisnpcr  iil  inilti  fralruin 
v».slroruu<,posl  factam  iu  'joJeni  loco  piolcssionern, 


1341 


EPlSTOLyE  ET  PRIVILIXIA.  —  AN    1188. 


1542 


fjs  sit,  nist  arcliuiis  religioiiis  ob[cii(u  ,  absqiic  A 
aljbalis  siii  rictiilia  »ie  codein  Jisceilorc  ;  discodciiles 
autciii  biiic  conuiiuiiiiiiii  liUt-ravuin  caulionc  nuliiis 
sudcat  rcliiicrc  Cuin  aulom  gcncrale  inlcidicliiir 
terrae  fucrit,  liceai  vobis,  clausis  januis,  exchisis 
excommunicatiH  ct  iiilcrdiclis,  non  pulsatis  cam- 
pani>,  snppiossa  vocc,  divina  ofricia  ceiobiarc. 
Cliiisina  ncio.  oieum  sacruio,  coiisicralioiics  alta- 
lium  scu  basilicarum  ,  urdinalioncs  clcricoruni 
Vfstrorum  qui  ad  sacros  ordincs  fuoiint  promo- 
vcndi,  a  dia'cesaiio  siibtipioiis  e|iiscoi>o,  siquidcm 
calliolicus  fucril ,  et  graliam  alque  commiiiiionem 
apoblolicui  se  lis  babueril,  ct  ca  gralis  ct  absquc 
pravitate  alii-ua  voluerit  cxhibcre ;  alioquin  liceat 
vobis  queiiicunque  nialueritis  callioiicum  adirean- 


LIL 


Sciilcnliam  pnrsemc  Vihnno  111  Lthitn  iutcr  soru- 
rcs  S.  Itilarii  cl  prwvosiiuin  llorcntmum  eou- 
[innat 

(Latcrani,  Maii  G.) 
[Ibid.,  p.  171.] 

Cir.MKNs  opiscopus,  scrviis  scrvorum  Dei,  diloclis 
in  Ciiristo  liliabus  abbnliss;c  el  soroiibus  Sancli 
Ililarii,  salulcm  cl  apostolicam  bcncdiolionem. 

Intellciiinus  ex  qnodam  au>licntico  inslruinento 
exiiiliilo  nobis,  qiiod  cnin  iiitor  vos  et  dilectum 
rilium  noslrum  pr:rpositiini  Florenlinum  supor  (jiii- 
busdam  dccimis  qna^slio  verloretur,  et  fuisset  rausa 
diloclis  tiliis  Camaldulotisi  cl  Sancloruin  Aposlo- 
loruii)    prioribns   a    felicis    recordalionis    Urbano 


tisruem,  qiii  tioslra  fullus  auctoritato,  quod  postu-  _  pracdeccssore  noslro  commissa,    ipsi,   partibus  ii\ 

,    .  •      •.!_.-.      a I  „     ;...:....     i :    "   ._  .■       .!...,•.    ..     •     _-i i.  •     .    ■  .  i . 


laiur  iiidulgr^at.  Sepul  urain  pra;teiea  jpsius  loci 
libiram  esse  decerninius,  ul  eoriini  devolioni  et 
exticmae  voluntati,  qui  se  illic  sepcliri  delibcravc- 
rint,  nist  forte  cxcommunicali  vel  interdicti  sint, 
milltis  obsisiat,  salva  lamon  juslitia  illarum  cccle- 
siaiuii!  r.  quibns  moiluoriim  coi"pora  assuniuiilur. 
O!)ounle  verc  te  ,  nunc  cjusJem  loci  abbale ,  vel 


sna  pra.'sontia  cotislitulis  el  rationibus  hinc  indc 
audilis  et  cognilis,  pro  vobis  et  ecclosia  veslra  su- 
pcr  illis  decimis  senlentiain  proniulgaruiil.  Cutn 
itaque  controversias,  qux  Je  mandalu  apostolico 
calculum  delinitionis  accipiunt,  digiium  sit  (irmitn- 
tcm  pcrpcluam  oblinere,  senteniiam  ipsam,  sicwt 
ralionabililer  lala   cst ,  n«c  legitima    appellatione 


luoium  qnolibet  succcssorum  ,  nullus  ibi  qualibct  snspensa,  ot  in  scripto  aiitlienlico  continetur,  an- 
fcubrepiionis  astutia,  seu  violcntia  pracponatur,  iiisi  ctoritate  aposlolioacoiifiMnamus  ct  prajsentis  scripti 
queii!  f.alres  communi  consensu,  vel  fralrum  pars  palrocinio  oommunimus.  Nulli  ergo  omnino  bo- 
consiiii  sanioris,  secunduiK  Doi  limorem ,  ct  iieati      niinnm,  elc.  Si  quis,  elc. 

Hvnciiicti  Kogulain  providcrinl  eligendum.  Decet-  Datuni  Laterani,  tt  Nonas  Maii,  ponlilicatus  no- 
iiimus  orgo  tit  nuUi  omnino  hominnin,  etc.  slii  annn  prinio. 

Ego  Clemeiis  Caibolicae  Ecclcsi*  episcopus. 

Kgo  Joannes  prcsb.  oard.  lilulo  S.  Marci.  C 

Ego  Labdians  presb.  card.  S.  Aiariae  Iraiis  Tibe- 
lim  lilulo  Calixli. 

Ego  r'andiilphu3  presbyler  cardinalis  lilulo  basi- 
licx  Ml  Aposioloruin. 


LUL 

Privilegium  pro  ecclesia  S.  Joainvs  Modoeliciisi. 

(Latorani,  Maii  15.) 

[UCHliLLi,  Itulia  sacra,  IV,  62.] 

Clemens  opisoopus,  servus  servorum  Dei,dilectis 

filiis  Obep.to,  Modoeliensi  arcbiprcsbytero,  ejusque 


Ego  Molior  prosb.  card.    Sanclorum   Joannis  ct      frairibus,  tam  pracsenlibus  quam  fuluris,  canonice 


D 


Pauli  lii.  Pauiacbii. 

E^o  Pelrus  lit.  Sancli  Clementis  prcsb.  card. 

Ego  Bobo  lit.  Saitctac  Anastasix  presb.  card. 

Ego  Alcxander  lit.  SanctjeSusannx  prcsb.  card. 

Ivgo  Pelrus  presb.  card.  lil.  Sancti  Peiri  aJ  Viu- 
cula. 

Ego  Radulfits  lit.  SancUe  Praxedis  presb.  eard. 

E;o  Ilvacintbus  Sanclae  MariiR  in  Cosmcdin  prc- 
&j>yler  card. 

Lgo  GC.  Sancla:  Mariac  in  Porlicn  diac.  card. 

Ego  SoCTrcdub    S.  Marix  in  Via  Lata  diaconus 
cardinalis. 

Ego  Joanncs  Fclix   Sancli   Euslacliii  diac.  card. 
juxla  templiim  .A;,'ripp;p. 

Ego  Joaimcs  Sancli  Tlicodori  diao.  card. 

Ego  Bornardus  Saiicta;  Maria;  Nov.-e  diac.  card. 

Ego  Cregorius  Sanclac  Mariac    in  Aquiro    diac. 
card. 

Dalum  Laierani  pcT  mainim  fratiis  Moysi.SjS.  R.  Doniinu,  poleril  adipisri,  firnia  voliis  vostrisqtie 
E.  subdiacoiii,  vitem  agentis  c.iiiccllarii,  ii  Ndv.is  successi/ribus  el  illibaia  pLrmaiieaiil.  In  quibtts  hxe 
Maii,  indictionc  ti,  Incarnationis  Doniinicit  1183,  propriis  duximus  cvpriiiieiida  vocabulis,  ipsam  vi- 
pontllicalus  domni  Clemcnlis  papx  III  amio  ini-  dcljcet  ecclcsiam  S.  .loaiinis  liDplista»,  cuiii  omnibna 
tiio.  cap'Ilis  cl   portincnliii    suis,    videlicct  cccIcsMin 


subslilueiidis  in  pcrpeluum. 

Pia  postulatio  volunlalis  •^fiTectu  debet  prosoqucn- 
tc  complcri,  ul  et  devotionls  sinceritas  laudabilitcr 
eiiiiescat,  et  ntilitas  poslulata  vires  indubilanter 
assumat.  Quaproplcr,  dilccli  in  Domino  lilii,  voslris 
postulalionibus  tKnienler  annuimns,  et  ccclcsiani 
B.  Joannis  Baptislai  de  Modoelia  ,  in  qna  diviiio 
inancipaii  csiis  obscqitio,  ad  excntplar  pnedecosso- 
rum  nostrornm  beatxjn«=moriac  Caliixii,Innocentii, 
Cuelestini,  Anaslasii  ot  Aicxac:(i'i,  Romanornm  poii- 
tificum,  snb  B.  Pelii  cl  nos!;;'.  protcclionc  suscipi- 
miis  el  prxsenlis  scripti  privilegio  commnnimus. 
statuentes  ut  nuascu!;que  posst-ssiones,  et  qiicecun- 
que  Lona  vadem  Ectlosia  usque  ad  lempits  pr"mo- 
tionis  doiniiii  Lrijani  piicdetot^soi is  iiostri,  jnstc 
patificeqjie  posstdit,  aiil  in  fuiurum  conccssioiic 
pontilicum,  larj-ilionc  regum  vel  principum,  obla- 
tioiic   fidclium  ,   seu  aliis  jnstis  modis  ,   pra;sl.Tittc 


4r>i3 


(;li;mimis  iii  rwjF. 


<:ii 


S.  Mitli;i''lis,S.  Salvaloiis ,  S.  I'elii,  S.Vicioiis,  S.  A  iMiniiiti  li(r;ii    |iru-ral.ini  cccicsiaiii  lcincre  [Kirlur' 


Laiiiciilii  cum  liospilaii,  S.  Alc\an«lri  <lc  Kiaiulino, 
S.  Marliiii,  S.  FJi.nsii,  S.  A}(alli;r.,  S.  Maiiritii  ciiiii 
lios()ilali  ,  S.  Atiilirosii,  S.  Ooiiali  cuni  iiospilali, 
S.  Fitlclis,  S.  Aiiastasia;  in  Dolano ;  cc<:lftsias  S. 
Carpoptiori  cl  S.  Marix'  ilc  Surliiri  in  Scvto  ;  ec- 
olesias  S.  Alcxandii,  S.  Saivaioris,  S.  Micliaolis, 
S.  Kuseliii,  S.  Mariai  de  Tencbhvo,  S.  Mariac  do 
SuiiJri;  jtlcbcm  S.  Juiiai)!  tlc  Colonia  cum  omnil)us 
capcUis  siiis,  videlicct  in  Alhariat ;  ccclcsias  S. 
Marlini,  S.  Maurilii  iii  vico  Modioni ;  ccclesiam 
S.  Kcmigii  in  Colonia ,  ccclcsias  S.  Gregorii,  cl  S. 
Nazarii  in  Caliatc ;  ecclcsias  S.  Carpophoii  ct  S. 
Alcxamlriiii  fum  liospitali  in  Concorctio;  ccclcsiam 
S.  Eugciiii  in  Valaie,  ecclesias  S.  Marias  et  S.  Fi-  , 
dclis  iii  Ciainclla,  ccclcsiam  S.  Sisinnii ,  et  mona- 
steriiini  S.  Pelri. 

Conrirnifliionem  qiioquc  elcciionis  Cremellensis 
abl)aliss:v,  sicut  a  bonae  inemoria^  qiiondam  Robaldo 
Mcdiolanensi  arcliiep.  ratioiiabiiiler  vobis  concRSsa 
esl,  et  scripto  suo  fnmala  ;  jus  eliam  et  rationabiles 
consuctudines,  quas  in  eadem  B.  Peiri  Ecclcsia  de 
Crcmella  habelis,  vobis  pariier  coiifiraiamus.  Ec- 
clesiani  eiiam  S.  Grcgorii  in  Ormano,  in  Biociai.o. 
ecclesiaiH  S.  Joannis,  S.  GrKjjorii  de  Caiciago,  S. 
Jo.-innis  dc  Vaiena,  S.  Mariae  dc  S.-^ia,  S.  Petri  de 
Siroiie,  S.  Joannis  de  Castro  Marcio  ;  dccimam  to- 
lius  terrilorii  dcModoelia,  decimam  lolius  lerritorii 
de  Se.xto,  decinialione  de  Tcnebioco  excepia;  dc- 


bair,ctc.,  s.»ha  iii  oiniiibMS  .scdis  aposlolica;  au- 
ctoiilatc,  ct  Mcdioi.ihcnsis  arcliiipiw^opi  iranunio 
iiislituta.  Si  qii.-i  i{;iuir.  Am«n. 

Kgo  Clemcns  Ecclesi*  caibolicse  episcopus. 

hl^»  Tlieol>«ld«s  Ostien.  et  Vi  Ibrl.  cpiscopus. 

Ki;a    Joaime*    prcsbylcr    rardinali»    lii.    Sjik-ii 
Mjiri. 

Kg')  I.aboran»  preshyl.  cardinalis  Saitcix  Marix 
tians  Tibcrini  litulo  Calixli. 

Cgo  Pandulfus  prcsb.  card.  litulo  Ikisiliae  XU 
.Apostolonim. 

Eg«  Melior  prcsL.  ctrd.   SS.  Joan.  ei  Pauli,  tiu 
Pamachii. 

Ego  Rad.  lit.  S.  Praxcdis  prcsb.  ctrd. 

F.go  Pctrus  lit.  S.  Clcmcnlis  prc«b.  card. 

Ego  IJobo  lit.  S.  Anastasiae  prcsb.  card. 

Ego  Alexius  prcsb.  card.  tit.  S.  Susannj;. 

EgoPetrus  diacouas  card.  Sauclx  Maria:  iii  Co«- 
mcdiii. 

Kgo  Gratianus  Sanctorum  Cosmx  ei  Dauiiani 
diacoiuis  cardinalis. 

Ego  Octavianus  Saiicloruin  Sergii  ei  Baccbi  dia 
coiius  cardinalis. 

Ego  Seilredus  Sauclx  Mailx  in  Via  Lala  diac. 
card. 

EgoJoanncs  Felix  S.  Eustacliii  diac.  card.  juxta 
tcmplum  Agrippae, 

Datum  Lalerani  per  manumfi'ainsMoysi,noinanu' 


ciniam  totam  dc  terriiorio  de  Coliatc,  dcciraom  de  c  Ecclesi*  subdiaconus,  vicemagentis  cancellarii,  i«l 


Concerelio,  decimam  qurc  peivenit  cx  locis  dc  plcbe 
Coloniie,  videlicet  ev  !oco  Coloniae,  ex  loco  vico 
Modroni,  ct  ex  loco  Albaliale  ;  principales  cliam 
possessiones  ,  videlicet  curiam  Cremellae ,  curinm 
Bruciali ,  curiam  Yarense,  curiam  castri  Martls  , 
«'jriam  LaureOi,  curiam  Calpliurii,  curiam  de  Leu- 
caic,  Yobif,,  ct  por  vos  Ecclesicc  veslr.Te  nihilominus 
coniirmamus.  Sane  i!3a  feudoruin  henelicia,  (\\\v. 
icvferendac  memori??  Jordani»,  quondam  Mcdiola- 
iicnsis  archiepiscopus,  veslrae  Ecclesi.r,  in  jira?no- 
ininalis  ecclesiis  ad  conimuiicm  fralrum  sustcnla- 
lioneir,  discrelc  concessit,  vobis  vcsirisqne  succcs- 
Roribus  auelorilato  aposloiica  rolwramus,  prohi- 
};cntes  ut  nulii  omnino  homiiium  liceat  ea  deinccps 
a  coinaiuni  fratrum  ulilUaiem  aaferre,  suhlrahcre, 
7cl  modis  qsjibfislibct  iinmutatT.  Liberialos  prw- 
terea,  el  immunitales  aoliquas,  el  rationabiics  '--on- 
«uctudines  Ecclesia;  vcsiice  concessas  ,  nec  non  a 
praidiclis  pmlecessoribus  noslris  coniinnatas,  ct 
iisque  ad  ternpora  pioniolio!iiL<  memorali  Urhiiiii 
j()riCt'ecessorif'  nonlri  obscrvalui  ,  ralas  siatiiiiiiiis, 
casijue  futuris  temporibus  .'lliijatai  manerc  cciise- 
«3US,  non  obslanlc  si  qnid  coiitra  conccssionem  et 
conrirmaiioncm  pr^diclornm  Romanorum  pontifi- 
cym  ration.ibiiiter  fucrii  immulaium.  Prohiheiuus 
jiisupor  \ti  nullus  liifra  parochiam  vestram,  absqiic 
^c&iro  asscnsu ,  ecclcsiam  vel  capellam  de  novo 
,'«riiiii«:aro  pnesumat,  salvis  privilegiis  HomaiiiHiini 
{)OiiliiiMim.  Dccciiiiiuus  crs^o  iit  nulli  onuiiuo   ho- 


Muii ,  indict.  sc.\ta,  iucarnaiionis  Domiiiicx  1i88, 
poiiiificalus  vero  domui  Ciemenlis  papse  ijl  zuuo 
priiiio. 

LIV. 

Privilcfjium  pro  ccclesia  S.  Cermaiii. 

(Laterani,  Maii  17.) 

[TosTi ,  Storia  di  Monlc-Caiitio,  11,  211,  ex  crigi- 

nali.] 

Ci.EMF.Ns  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dilcclis 
filiis  JoANM,  archipreshytero  ccclcsix  S.  Germaiii, 
(•L  clericis  lam  pracsentibus  quam  futuris  canonicc 
stihslitueiKlis  in  perpctuum. 

Effectuin  justa  posliilaniihus  indulgere,  cl  vigor 
.Tquilatis,  et  ordo  exigit  ralionis,  prxseilirn  quanuu 
^  pelentium  voluntali  ni  el  piclas  adjuvat,  et  veritas 
non  rciiiiquit.  Eapropter ,  dilecti  in  Domino  Jilii, 
vcstris  jiistis  posluialionibus  clementcr  annuinirs, 
el  folicis  recordalionis  Alexandri  papae  pi^deccsso- 
ris  iiostri  vcsligiis  iithicrciites,  pi:vfalam  ccclesiaiii 
S.  Germani,  in  qua  divino  mancipati  estis  ohscqitio 
btib  beati  Pcii  i  ei  iiosira  prolcclione  snscipinius. 
ci  pia-sentis  scripti  privilegio  cominuiiimus.  Sla- 
tufhics,  ui  quascunqtie  possessioncs,  quxcunque 
hoiia  cadcm  ecclcsia  inprarrsenliaruin  jusle  el  ca- 
noiiice  possidet,  aul  in  ftiiurum  concessione  ponli 
ficum,  largilioiie  regnm  vcl  principum  ,  oblationc 
fidclium,  seu  aliis  justis  niodis,  pncstanle  Domino, 
pdicril  adipisci,  lirma  vobis  vcslrisque  successo- 
ribus,  clilliliila  pcriuaneanl.  Sane  quia  sacris  ca- 


i3i5  EPISTOL.C  ET  PlUVll.E(;iA.  —  AN    1188.  1346 

nonibus  cauluni  est  ut   iiullus  safordos,    mii   di;i-  A      E^o  G.  G.   SaiKU'  .Mai'i.«   in  ponicu    diacoims 
conus,  vci  suhdiacoiius  ,  aul  dc  qiialicuiiqiio  f^radu       cardiiialis. 


clcricorum    ad    forum  juilicis  s.rcularis    Iralialur, 

sancimus  el   apo&iolica  auclorilalc  sialuimus,    iil 

sicui  bonx  meiuoriaB  Gerardus,  quoiKlaui  Cassiin-n- 

sis  al>b;»s  cuin  assensu   fntlruni   suorum    d(HTovit, 

ul  nuUus  cloricorum   in  lolo  lcrriloiio  Saiicli  Uc- 

nedicli  liabiiaulium  so^ulari  Judicio  conslringnliir, 

iioc  al»  aliqua  persona  laica  judicelur,  vci   pnri;;\- 

tioiiem  raccic,  aul  legom  subirc,  sivc  guadiun»  aiit 

lidcjossorcni  prn^siare  cogaiur.  Voium  si  aUquis  do 

j.!*jedicl's  cloncis  in  quodlilicl  criiiicn,  vol   cul|.ani 

lapsuft  fuerit,  vel  aliquod  crimon  ei  fucril  objccluui, 

I>er  lc,  llli  arcbipresl>ylcr,  vcl  pcr  succossorcs  luos, 

<[ui  pcr  abbuloin  Saiicli  Roiicdicd  fucriiil  inslitu'.i, 

cl  non   pci-   p.iblicos  jiidiccs  jiidicolur ;  ita  tanic» 

quoJ  cuni  res  esogorit,  cl  fucril  nccosso,  consilium 

ct  licenlia  ejusdom   abbalis  supcr  lioc  rcquiraliir,      filiis  consulibus  et  populo  Pisano  salulcni  cl  ajMi- 

sicul  vobis  iii  aiilhonlico  scripto  suo  noscilur  iii-      su-licam  bciiodi*  lionein. 

(lullum  fuissc.  Dcccriiimus  crgo.  ul  nulli  oninino  Pro  sodanilis  injuriis  cl  contentionibiis  sopicntlis» 

liomlnum   tas  sii   supraditlam  ecclcsiam    li.'niore      qu;c  inicr  vos  el  Jaiuienses,  instigante  Iiumaiii  gc- 

[*crlurbare.  anlcjus  possessionesaufcrrc,  vcl  ablaias      nciis  iiii.niito,  a  longi»  rcirc  lcmporibus,  occasione 

ivtinere,  miuucre,  seu  qiiibusiibet  vcxaiiouiLus  fa-      Sardiniae,  pullularuiit,   dileclos    UUos  nosiros   P. 

ligare ,    setl  omiiia   intrpra  conscrvonlur  eorum , 


R 


E^o  Joanncs  S.  Tlicodoii  diaconus  cardiiialis. 

Daliim  Lalcrani  pcr  manum  Moysi,  sanciae  Ro- 
m.iiift!  EcclcsiiC  subdiaconi,  viccni  agcniis  caiicella- 
r.i,  XVI  Kalcndas  Juiiii  iiidiclione  vi,  Incarnalionift 
Doniinica;  anno  I18S,  poiililicatus  vcro  domini  (>lt>> 
inciitis  pa^x  111  a.inu  piinio. 

LV. 

Con&ulihui  et  po^tth  PisatKt  signiftcal,  Pelrum  S. 
C(ccili(g  preil>yleru}n  fl  Sofjrcduni  S.  SJinicc  in 
Via  Latu  diaconuni  cardinales,  missoa  esse  ad  cuni- 
ponendam  eorum  cnni  Jnnucnsibus  de  Sariiinia 
fuem. 

(  Latcrani,  Maii  iO.) 
[Tronci   Mem.  di  Pisa,  151.  j 
Clemens  episcopus,  servus  servoruni  Oci,  dilcciis 


pro  quorum  gnbcrualione,  ac  sustcnlatione  con- 
ccssa  sunt,  iisibus  omnimodis  profulura,  salva  so- 
dis  apo^Lolica:  aucturilato,  ot  Cassiiicnsis  altbalis 
canouica  juslilia ,  cl  debila  rcvcronlia.  Si  qua  igi- 
tar  iii   fuluium    ccclesi.isiica  sajcularisve  pcrsona, 


ccclfcsia'  S.  Cacilia;  presbyicum,  ct  S.  Sancli 
Marci  [leg.  Sanctac  .Marije]  in  Via  Lata  diaconniu 
cardinales,  viros  iilique  providos  el  discietos,  dc 
coMsilio  ei  assensu  frairum  nostrorum  ad  parlcs 
illas  duxiniiis  dcsJinandos.  Ut  igilur  cujuslibel 
disscnsionis  scruptilus  iu  Uat  parie  de  coctcro  so- 


lianc  iioslr*  con-liliilioiiis  pginam  scicns,  coiiira  (^  piatur,  et  nuUa  possil  ,  auclore  Doiniiio  ,  nialaia 
eaiu  veiiire  lcniaveril,  scciiiido  lcriiove  i-omiiionila,  scandali  suboriri,  universitaii  \cslrcc  sub  debito 
nisi  reatum  suuiii  congrua  sausfaclioiic  corrox'".il,  jiuamenti  qnod  nohis  svpcr  l;oc  prrcslilislii  maii- 
poicslatis  »ionorisquo  «iii  digiiilalccarcai,  rcunique      daraus    atquc  priecipiinus,   quaienus  nundata  qiiai 


bc  diNiiio  judicio  exisiore  dc  p«^r[>clrala  miquilate 
cogUviscai,  et  a  sacralissimo  coiporc  et  sanyiiinc 
I>ei  ,  el  Doiiiuii  Uedemploris  nostri  Josii  Cbrisli 
a!iena  (iai,  aique  in  cilremo  examine  di.<.triclae 
iiliioni  subjaceat.  Cunctis  atilciu  eidem  loco  si;a 
jui-a  servaulibus  '.iil  pa.v  Doroini  nosrri  Jesu  Clirisli, 
quakeiitis  tl  bio  fructum  honx  aclionis  i>orcipi:inl,  ct 
apud  dislr  cium  judiccm  prxiuia  aji.enix»  (lacis  iii- 
vcniant.  Amoii,  anien,  amcn. 

Es;o  Clemens  caibolice  Ecclcsi.T  cpiscopus. 

Ego  Joa^ucs  presbvter  caidiualis   lituli   Saiicil 
Marci.  I) 

Kgo  Laborans  presb.  card.  Sancla.'  Mana:  Irans 
Tilterim  lit.  Callxti. 

tgo  Paudulfui  presb.  card.  BasUioc  XII  .\poslo- 
loiuui. 

Ego  Bobus  uiulo  Sanctac  Anasusix  prosbytcc  car- 
(linalid- 

Lgo  JacoDus  daacoQus  caraiualibi  Sanciac  Marix  in 
CosiocJiu. 

Ego  Gratianus  Sancionuji   Cosmx   ct   Damiani 
diaioiius  cardinaUs. 

Ego  ^olliedus  Sanct.c  Marix  in   Via  Lala  diac. 
cardinaiis. 

Kpo  hoUii  Sancii  Cregorii  .nl  Vt;Jum  Aureum  dia^'. 
rji^iinulis. 


pracdicli  cardinalcs  siipcr  omuibus  caoilnlis  c\ 
parle  nostra  vobis  indiyerint ,  sicut  c.<  ore  riosiro 
prolala  suscipialis,  c»  invioiabililcr  sii»c  coniradic- 
lionc  qualibct  observclis;  scicnles  (iuod  Janucn- 
siiius  sub  simili  dislricuotic  hoc  idciii  dcdimus  ia 
maiidatis. 

Datum  Laierani,  .\iv  Kalendas  Junii,  pontiricalus 
no.slri  anno  primo. 

LVL 

Tu  ■  moni  episcopo  Verdensi,  abbvii  Lunensi ,  ei 
niagisiro  scholarnm  Verdcnsi  mandai,  ne  piirlhe- 
noni  Levcjiemi  ctiriuui  quamdani  adinii  ab  llort- 
higo  nrchiepiscopo  Huniliurgensi  ]>aiianlur, 

(Lalcrani,  Maii  2.'».) 

[LAPPEJinERC,  liamb.  Urliund.,l,  iH.] 

CLEMF.tsepiscopus,  servus  servorur"  Dei....,  ^'er- 
densi  cpi«.copo  et  dJeclis  fiiiis,  abbiiti  Lnen.  el 
matMstro  scholarum  Verdensi,  saluiem  ei  apasl(V 
licam  itouedictioiicm. 

nileclarum  iu  Ciirislo  fibarum,  inonialium  ec- 
clesix  Saiicti  Viij  ii>  Qiiivciia  >  insiuu;Uioncm  re- 
ccpimus,  quod  cuin  Sifridas,  quo.ndom  arcbiepis- 
copus  Rrcmciibis  .  rnrjam  qiiaindam  cuin  pcrli- 
ncntiis  suis  ad  Brcraenscin  ccclesiam  pcrlincn;^,m, 
quam  niulicr  quuviam  vidua  [K)ssidet,  po.sl  iiUus 
obilum,  ca   consciiliciil'',  'Uis  perpctuo  possiolen 


n;7  .:m;mi:mis  iii  vmje  r48 

(laiii  concossciit ,  siil)  iiilcniiinationc  anallicmalis  A      Daliiiii  l.al(;raiii  pr-r  matiiis  Moysi  S.  R.  E.  snh- 

iliaconi,    viceni  arM-iiiis  ('aMc.i^llarii,   iv  Kal.   Jiniii, 
Imlict.  Mi,  Incani.    Doiii.  aniio   1188,   Ponlincalus 


irihilicns,  nc  (;iiis  coiilra  (acliiin  siiuiii  vcniit! 
])rscsumerct,  cl  vciioraliilis  fr.nlcr  iioslcr  II.  siic- 
CCRSor  ipsius,  lioc  firinilalcin  dcorcvcril  obtincrc, 
coiiira  coiilirniationcn:  laniei»  suam  ot  intcnnin.i- 
li<»ncm  anatlirmali^:  vcniens  ,  donalioncm  illam 
inilarc  conlcndit.  Quia  vuro  illis  tanto  forlius  iii 
jiirc  suo  dchcmtis  assistcrc,  quanlo  dcvotius  snuin 
Christo  exliibciil  ramnlaliim,  pcr  aposlolica  vohis 
scripta  mandamiis,  (|iiateniis,  si  rcs  ita  sc  liahcal, 
donalionem  illam  facialis,  prout  rationahilitcr  facta 
est,  auctorilate  nnsiia  iljihatam  firmitcr  ohscrvari, 
eos  qni  conlra  vcniie  praesumpserint,  pcrcensurani 
ccclcsiaslicam  coinpcsccntes.  Quod  si  omnes  his 
cxsequendis  nequiveritis  intercssc,  duo  vcslrum  ca 
nihilominus  Cxsctjuiintur.  ** 

Dalum  Lalerani,  viii  Kalcndas  Junii,  ponlificatus 
anno  primo. 

LVII. 

Piivilegium  pro  Ecclcsia  Ravellenst. 

(Laierani,  Maii  20.) 

[Lghelli,  llatia  sacra,  I,  4J86.] 

Clemens  episcopus  ,  scrvus  servorum  Dei,  vcn. 
fr.  Jo.  Ravcllensi.  episcopo,  ejusque  success.  cano- 
nice  suhstituendis  in  pcrpetuum. 

Gum  ex  injuncto  nohis  a  Deo  aposloblus  oiTicio, 
quo  ounclis  Chrisli  fidelibus,  auclore  Domino, 
prxemincmus,  el,  ut  in  Lucii  UI ,  privilegio  ver- 


V(  ro  D.  Clcniciitis  p:ip;r.  III  aiino  i. 
LVIII. 

Ecclef.iam  Brandeburgen^em  tuendam  tutcipil  et  ejtit 
liuna  cl  jnru  couftrmul,  rogunle  UalJerutito  epi- 
Kcopo. 

(Lalcrani,  Maii  29.) 

[RifDEL  Codex  diplomatirut  Brtindenburgentis,  l.  I, 
jiarlic  viii,  p.  1  l(i.  1 

Clehkms  Cfiscopus,  servus  scrvorum  Dci,  vene- 

rahili  fratri  Halderamo,  Biaiidcnburgensi  cpiscopo, 
cjiisquc  succcssoiibus  canonice  suhstiiuendis  in 
pcrpcluum. 

In  emineiiii  sedis  apostolicsc  speculo,  dispoiienle 
Domino,  consiitmi,  fralres  et  c(.>episcopos  nostros 
larn  projie  pusilos  qiiam  rcmotos  rratcrna  debeinus 
charitalc  diligcrc  ci  Exclesiis  sihi  a  Deo  commissis 
patcrna  solliciludinc  providcrc.  Eaproplcr,  voiicra- 
bilis  in  Christ<>  fiaier,  luis  jn^lis  postui.lioiiibus 
clcmenter  annuimus  et  prxfatam  DrandcLurgenscm 
Ecclesiam  cui  Deoaueiore  praccsse  dignosccris,  sub 
bcati  Pclri  ct  nostra  proleclionc  suscipimuscl  prs- 
sontis  scripli  priviiegio  communiniut;,  blaluenles, 
ul  qiiascunqiic  possessionos,  quxcunqiie  hona  ea  ■ 
dem  Brandebiirgcnsis  ecclcsia  inpraRsenliarum  justc 
el  canoiiico.  possidel,  aul  in  tulurum  conces- 
sionc  ponlificum,  iarf;i!ione  roguni  voi  prii:cipum, 


batim  habetur  (5).  In  fine  papa:  et  card.  $ubscrip-  _  oblatione  lidciium  scu  aliis  juslis  modis,  piKslaiile 


tiones  leguniur. 

Ego  Clemens  Catholica?  Ecclesise  episcopus.j 

Ego  Theobaldus  Ostiensis  ct  Velietrcnsis   epi- 
scopus. 

Ego  Laborans  presb.  card.  S.  M.  Irans  Tibcrim, 
tit.  Calixti. 

Ego  Pandulphus  presb.  card.  basilicaR  duodecim 
Apostolorum. 

Ego  Melior  presb.  card,  SS.  Joan.  ei  Pauli,  *'* 
Pammachii. 

Ego  RulTinus  til.  S.  Praxedis  piesb.  card. 

Ego  Bobo  til.  S.  Aiiaslasii  prcsb.  card. 

Ego  Alcxius  tit.  S.  Susannaj  prcsb.  card. 

Ego  Pctrus  presb,  card.  tii.  S.  Petri  ad  Vin- 
cula. 

Ego  Jordanus  presb.  card.   S.   Pudcnlianae,  itt. 
Pastoris. 

Ego  Jacobus  diac»  card.  S.  Marioe  ia  Cosmediii. 

Ego   Gralianus    SS.   Cosinoi  ct    Damiani    diac. 
card. 

Ego  Oclavianus  SS.  Sergii  et  Bacchi  diac.  card. 

Ego  Grcgorius  S.  Mariae  in  Porticu  diac.  card. 

Ego  Juann.  Ecciesia;  S.  Euslachii  diuc.  card. 

Ego  Joannes  S.  Thcudori  diac.  canl. 
\    Ego  Bernardus  San.  Mari;c  No>ae  diac.  card. 

Ego  Gregorlus  Sanclaj  Mariae  in  Aquiro  diacon. 
card 


Domino,  poteril  adipisci,  firma  tibi  tuisqne  sticce^,- 
soribus  ct  illiLata  permaneant,  in  quibns  h;ec  pro- 
prii-j  duxiniiis  e.xprimonda  vocainiiis 

McUiclalcm   Biaiidcbuigensis  civilalis    aquilona- 

rcm,  dimidiam  parlcm  loiius  insulaj  seplcniriona- 

lem,  in  qua  civitas  cadom  habelur  consiriicla,  dimi- 

diiiinque  partcm  oinnium  villaru.m  illuc  peilinen- 

tiu.'n  ;  du3s  iusuper  civitatcs  inlogre  cum  oninibus 

piMlinentiis   suis  Pritzerwe  cl  Eheri    nominalai, 

piovmcias   Moraciani,  Zierfwifti,  Ploni,  Zpiiavaiii, 

llevoldun,   Vuucri,   Riacani,  Zamcici,   Dassia,  Lu- 

sici,  ecclcsix  tuac  ab  illuslris  memoriae  imperatori- 

bus  Oihonc  cl  Ilenrico    concessas;  onii.em    eliam 

dccimnlionem  tolius   Brandeburgcnsis     parocliiae, 

D  cxceplis  dccimis  possessionum  Magdeburgensis  ec- 

cicsiae,  quas  eadem  Magdeburgcnsis  ecclesia  studio 

bon»  memoriae  Conradi  Magdeburgensis  archiepi- 

scopi  ei  Wigcri  Brandoburgciisis  opi«.copi,  tempoie 

felicis  recordationis  Innocentii  papae  prsdecessoris 

nostri  el  Conradi  regis  per  concambium  obiinuit. 

Praeierca   mercaluni,   monelam,  ilielonium,  distri- 

cluiii  cailcraque  omnia,  ad  ha?c  juste  legaliierque 

pcrliiicnlia,  in  loco  Ursiebc  cl  in  pago  Norlhuringa 

et  in  coiuilatu  Liulterc  com.tis  sila,  lermicos  cliain 

Brandoburgensis  episcopaius  conslituios,  vidclicet 

orienlem  versus  ad  fiunien  Oderani,  et  occidenicm 

ac  austrura  vorsus  ad  Albiam  iluincn,  ad  aquiiuneiu 


(5)  \ide  Palroidgiai  lons.  CCl,  in  Lucio  III,  sub  uura.  68. 


iW) 


EPisToi  .E  n  rnivii.Fr.u.  —  an.  iiss. 


1:50 


v<To  usquo  a.l  finis  provinciaruin  supra  uoininaln-  A  I  us  vinoaruni,  villns  clia;n  Dukowo,  CaiC;li£,  Diil- 

ruMi  Yuucri,  R.a('aiii.  Ducix,  aiKlorilalo  apostolica  liz,  Kik,  Miisi-iii/,  (lonic  ciini  (lcciiiiis  ol  oiiiiiiltu5 

coitfirmamus.    rralcioa    aniiqiias    cl    lat^onaMles  ai^pnMliciis   caruni   ciillis  ct  inciiltis,    silvcsliihus, 

cnnsucludiiies  «"l  liacioniis  ohservalas  noc  r.oii  iiu-  paln.slrilins  oiinclisqiic    utililalibns  cnm  diioliu!-:  la- 

inunilalescl  lilMiiates  lain  snpor  clij,'onilis  advoca-  culius  inlcr  Cornc  cl  Solvc  sitis,   Tillas  qnoiiui' a 

tis  in  loto  Brandeburgensi  cpiscopal»  quain  snpor  niarrliiono  Ollonc  ct  filiis   ejus  Oltoiic  ol   Ilcnrico 

aliis  episcopis  Drantlebuigonsihns  conctssas,   qu;u  occlc$i;c  vostnr  colhtas,  soilicel  Mueine,  Ticinone, 

liucusque    Bran<lobur;;onses   episcopi    lialiucrunt ,  Tluirc  ciini  ilcoimis  ct  oninilms  appeniliciis  earum, 

tibi  nihilominus    luis(|uc  sncccssorilHis    prxsentis  ccclesi;ini  in  Tliurc  ciiiii  tortia  parte  (l('ciniaru:ii  «lc 

scripti  maniuiine  roboramus.  villis  ail  cani  perlinciililiiis,  scilicct  dc  Iziii,  Crcliii, 

Dccerniiuus  ergo.  ut  ntilli  oinnino  liomiiiuni   li-  Dauwcrslorp  et  qnxcunque  vill;t>  ibi  fuerint ;  ceii' 


rcal  pi^xfatain  C(  ciesiani  t(>niciti  perturbare  aut  ejns 
posscssiunes  aurerro  vei  ablalas  rt-linerc,  niiniierc 
sou  quibuslilK't  votaiionibus  faiigare,  sed  oniiiia 
integra  consorvcnlur  corum,  pro  qiiorum  guberna- 
tionc  ac  tustenluljonc  concessa  siint  nsibus  omni- 
modis  prnrulura  salva  sodis  apostolic.t:  auctoriiate 
ci  Magdeburgonsis  arcliiepiscopi  debila  revcrentia. 
Si  (|iia  igiiur  in  futunim,  etc. 
(L.  S.) 

Ego  Clcmens  calliolicip  Ecclesix  cpiscopus. 

Deinde  tubscriptio  xiii  cardinulium  icquitur. 

Datum   Lalerani  per  nianiim  fratris  Moysi,  san- 
cix   Romanx  Ecclesix   snbdiai^oni,  viccm    ageiili.s 


tu:n  maiisos  iii  Zuclia  silos,  quos  prxdicins  Oili) 
priiicops  pio  anima  patris  et  nialiis  el  iisoris  siije 
Juditlinc  Marcliionissa',  coruni  fiiiis  consenliontio 
bus,  obtulil  cum  oniiiiiais  altinontiis  suis;  qiiin- 
quc  modios  majoris  mciisnrx  salis  annualim  por- 
solvendos,  villam  insnpf^r,  Danibe  diciam,  a  Rii- 
dolplio  de  Jericbo  in  opus  ccclosijc  Olioiii  Mao- 
cliioni  resignatam  et  ab  co  et  filiis  ojus  cum  omiii- 
bus  ad  eam  poitir.cnlibus  ecolcsiae  nostrac  oblalani; 
deciinas  ejusdem  vilhie  a  Wilmaro  cpiscopo  iii  nsns 
vo^lios  conccssas ;  molendinnm  quoque  in  CIii:k(>, 
scx  etiam  arcaruin  fiindos  iii  civilale  Paidiwin  a  fi- 
dtlibus  oblatos,  ecclesiam  Coolowc  cum  dolc  sua, 


canccllarii,  iv  Kal.  Julii,  indictione   vi,  Incarnalio-  scilicol  duobus  mansis  el  onuiibus  dcciinis  <  jusdcin 

uis  Dominicx  anno  1188,  ponlilicatus  veio  domnt  vllu:  el  tcrliam  partcin  dcciinarum  de  villisad  eam 

Clemcnlis  pap.e  III,  aano  prinio.  perlinciaibus;    ccclcsiam   in  Golitz  cum  dote  sua, 

LiY  scilicet  duoluis  mansis  ;  3cclosi;Am  Vcrchiecorc  cuni 

SraHdenburgeutis  capiiuli  possesiiuRts  el  piiiHegia  *j^^^  «""»  scilicol  duobos  mansis  ;  ccclcsiam  in  Hi- 

confirmut.                                   ^  bodc  cum  dote  sua,  sciliccl  dnobus  mansiS  cl  ler- 

(Latci  ani,  Maii  ■29.)  liam  pailoni  deoimaruiri  lam  iiaruin  viliai  um  quam 

{Ibid.,  p,  117.)  villae   Vacbovva  porlinentii.,  in  Goliz,   tolam  villam 

CtxMCNS  cpiscoptis,  servus  servorum  Doi,  dilectis  Plussin   iii  Zuchc  sitain  cum  oinnibus  pcrlinenliis 

filiis  Hesrico,  prxposilo  Drandcbuigensis  Ecclesiac  Ruis  cl  lolam  decimam  ejusdcm   villaj ;    caijeliam 


pjusque    fralribus  tain  prx>sentibus  quani    fuluris 
regularem  vitum  proftssis  in  pcrpetuum. 

Dilecii  iii  Doniino    fiiii,  vcslris  juslis  poslulatio 
nibus  clcmcntcr  annuiinus  ei  prxfalam  Brandcbur- 
genscm  Ecclcsiam,  in  qiia  divino  cslis  obsequio 


Marzansp  ccclcsise  Verchiecere  pcrtinentom  cuui 
doie  sna,  scilicot  cum  uno  niaitso :  villani  Sconolo, 
iii  qna  siini  irigiiila  mausi  cum  iota  decinia  cl  oni- 
nibns  portiiientiis  suis,  cur.tm  aniinarum  urbis 
Drandcburjj,  quic  vos   jurc   sedis  episcopaiis  con- 


laancipali,   sub  beali   Pelri  cl   nostra    protcclione  liui;ii,  siciit  eam  Wilmarius,  SiiVidus  el  Baidcra' 

suscipiiiius  et  prassentis  scrlpti   privilcgio  commu-  inus  cpiscopi   vobis  conccsserunt  et  curam   anirna- 

nimus,  iinprimts  siqniilcm    slatuentes,  ut  ordo  ca-  luin  dc    ccclosiis,  quae  ad  usus   veslros  perlincnl 

noiiicus,    qui  secuiiduni  Doum   el  bcali  Augustiiii  vcl  in  poslcrum   pcriinebuiil-  Ad  hacc  omnia  juia, 

regulam  aique  instituiionem  Pi;x>monsiraicnsis  or-  (iii«  vcsira  ccclcsia  juxla,  morcin  aliarum  ecclesia- 

dinis  in  eadem  ecclesia  nosciiur  insiitutus,  perpe-  D  min  Saxonix,  ju.-iiic  el  pacilioc  possidct,  vobis  el  ei- 

tuis  ibidem    lemporibus  inviolabiliter  observetur  ;  doin  ecolcsi£  vesir;t   aucloritaie  apostulica  confii- 

prxterea     quascunqiie    posscssiones ,    qu;ecunque  inamus,  specialilcr  uuloin  anliquas  ct  raiionabiles 

bona   cadem    ecclesia    inpiaescntiaruia  jnste  ci  ca-  consuctudines  ccclcsia;  vcslrae  liactonus  cbscivatas, 

nonice  possidet  aut  in  futuruni  concessione  p  nli-  aucloritate  duximus   aposlolica  confirmandas.  Ob- 

ficuin,    largitionc   regum  vel  priiicipum,  oblatione  euiitc  quidcm  cjusdcin  ecclesia;  prxsule  in  succes- 

fidelium,  seu  aliis  juslis  modis  pr;eaianle  Doiniiio,  sore  ipsiusantisiiliseligcndo,  primani  voccm  deccr- 

poleril  adipisci,  firnia   vobis  vcsirisque  succossori-  nimus,  vos  liabere  nullusquc,  vobis  invilis,  per  sub- 

Dus  et  rllibata  permaneanl,  in  quibus  baic  propriis  replioncm  aliquam  vel  violentiam  prat^ponatur,  sed 

duiimuf  eipriinenda  vocabulis.  illc  deboai  in  vcslra  ccclcsia  locum  el  oflicium  pon- 

Locum  ipsum,  in  quo  pncfala   Ecclcsia  sita  cst  liliois   obtinore,   quem    unaniini    volnnlalo  vol  dc 

cum  oninibus  perlincntiis  suis,  ccclcbiani  beali  Go-  consilio  majoris  cl  sanioris  parlis  de  grtimio  ipsius 

dehardi  in  Paidcwin  el   bcali  Nicolai    iii   Eiicber-  cccIcs\k    viderilis   cligendum.  Si  autem   in   vcslra 

bereh,   ecclcsiam    Saiictx  Marix  in  llarlungcberg  ccclesia  pcrsona   non  poiuerit  idonea  rcperiri,  de 

cuin  lertia  parle  decimarum  c\  adjacenlibus  parii-  alia  ecdcsia   eligendi  personam  idoneam  licentiaiu 


in:;i 


C.I.ilMIMlS  III  VWA: 


lyoi 


li:il)i-aiis.  Slatniinuft    insiipor,    ul   ;ha  liidiaton.iliim  \  (iliis  prxposilo  S.  Nicdai  in  Slcnilale,  fjusque  fra- 


|{raii«l<iMiigi'iisoin  vidclirct  dc  Kylin  ol  Jnlfi  I.ik  li 
el  U;it;b  d«;  llavcla  vcrsns  urioolciii  usiiiie  OiUrain, 
ileiii  vcrsiis  orcidciilom  usqiie  ad  ai|uain,  (iii;(-  Vla 
«lioilur,  srionl  cuni  e<;clesiae  vcslra;  pijpposili  lia- 
« loiius  rali(Mi;ilMliier  cl  ahsqr.c  coiilroversia  posse- 
dcriiiil,  lu,  lili  |)rTposile,  luiqiic  succcssorcs  indi- 
\isum,  iiec  ali<|ualenus  diminutum  dcbcalis  iii  per- 
pi-(uuiii  obtiiicre. 

Proliilieuius  cliam,  ui  infra  terminos  veslros  sive 
in  (;c('lesi;c  voslr;«  doliila  scpulluia,  .sive  in  aliis 
(juae  ju.stc  possedislis  Iiaclenus  cl  quiolo,  nullns 
ipsius  ecclosi;v  jnia  tcmoritalc  qualiliol  audoat  pcr- 
lurbare  ;  denii|uo  nc  plcbani  veslrai  dioecesis  conlra 
consuctudiDom    cirtcrarum    callicdraiium    sedum 


tribiis  (aiii  (ii.i.sonlihuH  qnani  riitiiris  cauunice  mlt- 
shtiundis  in  |ierpilniiiii. 

Eapropler,  dilccli  in  Doinino  lilii,  v«btris  jiisii^ 
posiiilalionibus  olonicnti-r  »iin«iinius,  ct  praefaiani 
ecclosiam  S.  Nioolai  de  Stondalc,  in  qua  divinu 
estis  obseqnio  inaiicipali,  in  jus  ot  propriclalefn 
bcatt  Pctri  ot  stib  aposiolicx  scdis  protcclionem 
susoipiinus,  cl  prxsentis  scripti  privilegio  cominu- 
iiimiis.  Slatiieiilos,  nt  qiiascuiiquc  possessionos, 
quaccunqiie  bona  (;adern  coclosia  vobira  in  pi3;.y:n- 
tiarnni  jn.stc  el  canonice  possidel,  aul  in  futurum 
concess;one  ponliliouin,  lar^ilioiic  rcgum  vcl  prin- 
clpiim,  oblaiione  lidciium,  sou  aliis  jusis  modis, 
pr;*;stantc   Domino ,   polerit  adipisci,    firma   vobis 


Saxoiti.t  alque  vcslrum  in  oleclione  ponlilicum  fa-  B  vcslrisqi;c  sucoessoriluis  cl  illibala   permancaiit.  In 


ciendis  ingororc  sc  pracsumaiit,  auctoritalc  aposio- 
lioa  inbibenuis. 

Saiie  a:j;rorum  vcstrorum  quos  propriis  nianibus 
vel  sumplibus  colilis,  sive  de  nulrimcnlis  vcstro- 
riim  aiiimalium,  nullus  a  vobis  decimas  exigere  vol 
oxlorqiicre  pracsumat.  Liceal  quoque  vobis  clericos 
vcl  biicos  e  sa-culo  fiigientes  liberos  cl  absoluios 
«d  convorsionom  recipere,  ct  eos  siiie  cotiliadi' 
clione  aliqua  retinere.  Probibcmus  insuper  ne  u!!i 
fralrum  vcslrorum  posl  factani  in  loco  veslro  pro. 
lessioncm  fas  sit  absque  prssposili  sui  liccntia  de 
ipso  disiedcre,  discedenlem  vcro  siiie  communium 
lilleraruKi  caiilioue,  iiullus  audeat  retineie.  Incau- 
Ms  auleia   propriis   sive  civilem   sive  criminalem  ^  graliam  at(iue  communionem  aposlolicae  sedis  ba- 


qiiibus  h*c  propiiis  diiximus  cxpriincnda  vocabu- 
lis  : 

Locum  ipsum  in  quo  pi.xfata  ecclcsia  sita  est, 
cum  omnibiis  pcrtinenliis  suis  ;  \illam  (jaiiippe 
oum  omnihiis  ad  [(^amdom  porlii.cnlibus,  oinnes 
eccksias  in  Slendale  conslitulas  ;  duo  talonia  in 
areis,  ct  iria  laleula  in  domo  mcrcaiorum  iii  eo- 
dein  oaslro  ;  ccti(;siam  Scinne,  molendinuin  fto- 
kenzlie.  Chrisma  vcro,  olcnm  sanclum,  consocia- 
liones  allarium  seu  basilicaruni,  ordinaliones  clcri- 
corum,  qai  ad  sacros  oidines  fuorint  proiiio\eridi, 
et  caelcra  ecclesiaslica  sacramcnla  a  dioeccsano  re- 
cipialis  episcopo,   siquidcm   Calholicus  fueril,  et 


coniineanl  qu;rslioncm,  liccal  vobis  fratics  veslros 
idoneos  ad  leslifici.ndurn  adducere,  alque  ipsorum 
lesi  monio,  sicut  rectum  fueril,  ai  propulsarc  vio- 
lcntiaiu  et  justitiam  vindicarc. 

Deccrnimus  ergo,  ut  nuJii  omnino  hominuni  li- 
ceal  pra;faiam  ccclesiam  lemere  pcrlurbare,  aul 
ejus  possessiones  auferre  vel  ablalas  relinere,  nii- 
jiuere,  seu  quibuslibel  vexalionibus  'aligaro,  s.ed 
oinnia  inlogra  coiiscrvenlur  corum  pro  quorum  j^u- 
bernalione  ac  suslenlalione  coaoessa  sunt,  usibus 
oinnimodis  profulura,  .salva  sedis  apostolic;e  auoto- 
ritale,  ct  dioccesani  episcopi  canonica  jus!ilia.  Si 
qua  igitur  in  futuruin  ecclesiasiica  sxcuiarisve  per- 
gona,  clc. 

Ego  Clemcns  catholicae  Ecclcsia:;  cpiscopus. 
[Sequunlur  iubscriptiones  \i  cardinalium.) 

Dalum  Latcrani  per  inanum  Moysi,  Sanclae  Uo- 
manie  Eoclesiae  subdiaconi,  vicom  agealis  cancei- 
iarii,  iv  Kal.  Junii,  indiclionc  vi,  inearn.ationis  .Oo- 
niiiiic;»  aniio  iI88,  ponlihcalus  vero  Joumi  Cle- 
r^ientis  paiKie  lil  anno  primo. 

LX. 

Ecclemai  S.  Nicolai  Slcndalensii  prote.cltOHem  su- 
scipit,  honaque  ei  priviie^ia  confirmai  ea  leije, 
ul  auri  uncia  quolaiuiis  Eccksicc  Ixoniunoi  persvl- 
valur, 

(Lalerani,  Maii  29.) 
[BiEDEL,  Cod.  Dipl.  Dr.,  I,  v.,  22. J 
CtEME^s  episcopus,  servus  sorvorum  Dei,  dilectis 


buerit,  et  ea  vobis  gratis  et  absque  aliqiia  pravi- 
tate  voluerit  exhibere  :  alioqiiin  ad  queincunque 
inalueritis,  lecurralis  aniistiiem,  qui  nosiia  fultus 
auclorilale,quod  poslulalur  indnlgoat 

Ad  haec  prsesenli  scripto  statuiinus,  ut  animaruni 
ouram  non  ab  archi:liacono  scd  a  diceccsano  rcci- 
pialis  episcopo,  si  eam  vobis  duxerit  commilten- 
dam  :  alioquin  eau)  dc  commissione  aposiulica  te 
neatis. 

Docernimus  crgo  ,  ul  nulli  oinnino  homiuum 
1  ceat  praefdlam  ecclcsiain  lemcre  periurbare,  \cl 
ejus  possessiones  aufcrrc,  aut  ablatas  retinere,  ini- 
uuerc,  seu  quibuslibel  vexalionibus  fatigare,  sed 
.,  oninia  integra  conscrvcniur  coium  ,  pro  quoruni 
g'iberiiat!onc  ac  susicntatione  concessa  sunt,  u.-^i- 
bus  omnimodis  profutura,  salva  sedis  apostolio;^ 
auctoritate.  Ad  indicium  autem  quod  eadem  ecclo- 
sia  specin.liter  bcati  Pciri  juris  exisiat,  et  percopta'. 
a  scuft  ap03loiic5  liberl.Tlis.  unam  unciam  auri  iio- 
bis  .'»osirisquo  successoribus  annis  singulis  persol- 
veti.s.  Si  qua  igilur  in  fulurum,  etc. 

Datum  Lalerani,  per  manum  iratris  Movsi , 
sanctae  Roman»  Ecclesiae  subdiaconi,  vicem  a^.n- 
lis  cancellarii,  iv  Kalenda.>)  Junii,  indicticne  vi,  hi- 
carnationis  Dominicje  annc  1188,  poniiiicaius  vero 
domni  Clemcnlis  papae  Ul  anno  primo. 


*i55 


EPisTOL.*:  FT  pp.!\n.nr.iA.  -  an.  im  \ysk 

I.XI.  A  oiiiiiibiis  aliis,  fl  rcleiiia  iii  iioslris  et  successonim 

iioslroniin  uianibus,  ipsius  cc(  !<  sia;  liLera  ilisposi- 
lione  alqiic  ciisimiia.  Hoo  auieni  iileo  facere  di- 
giiuin  (lu&initis,  ui  Yos  di«  ac  nocie  slndiose  in  Dei 
lauiiibusdesu  lAiitcs,  lain  iii  niissarum  celcLralione, 
quain  in  inatulinis,  cl  aliis  boris,  pro  vi*on»in  ac 
defunclornin  salu:e,  aUcn'a  ililigpnlia  et  lioncsle 
dccunlaiidis,  |)'tP(liclani  bcaii  Pclri  ecclesiam  obse- 
quio  debilo  vcncieinini,  ct  Dei  (idelcs  apostoloruni 
hniiiisi  devolione  dcbiu  \isilaiHes,  locnm  i})suni 
iii  mnjori  dcvuuunc  ac  vciicralione  sempcr  h:)- 
Loant. 

Ucccrninius  ergo,  ut  nolli  omiitno  liominum  £as 
si(  bujiis  nostrx>  cfliicessiunis  paginam  (emerario 
aiisu  iiirriiigerc  scu  moilis  quibuslibet  perl«rbare« 


Canouins  rrrlesMt  S.   Vetri  (Romona')  asseiU  priii- 
ieyium  nb  Eugcuio  III  couceisum  (6). 

(Latcrani,  Jun.  2.) 

[Buila,.   Vauc,  I,  li.] 

CiEBCNs  episcopiis,  serviis  servorum  Dci,  dilectts 
filiis  canonioisbasilicae  Piincipis  aposlolorum,  el  re- 
clonbus  quaiuor  inonasti-nornm  Sanctorum  Juan- 
tiis  el  Pauli,  Sanrli  Marliui,  Saiicti  Slcphani  Hajo- 
ris  et  SuiN-ii  Stcphani  .Niinoris,  tain  prxsenlibus 
qnain  rntaris  canoiiicc  siibxtitueiidis.,  in  perpe- 
(niiin. 

licatoruin  1'ctri  et  Pauli  lam  emincns  es(  e<  tam 
gioriosn  socicias,  u(  e(  ambo  sin(  doclores  gentiuin, 
auciorcs  niailyrum,  principes  saccrdolum.  Etcum 


Mucr  uuiversos  apostolos  pecuiiari  quadain  prxro-  "  Si  qua  igitur  <a   ruturuni  ccclcsiastica  i-acculariive 

galiva  praK;eilanL,    xqualis  in  coelo  meritis,  dispa- 

ritatcm  nnn  sonliunt.  Pctro  ab  ipso  Salvaiorc  iio- 

stro  Doir.ino   Jcsu  Cbrislo  claves  regni   coeloiura 

suiilcominlssx  ;   Paulus  a  Deo    electus  cst,    ul  de 

loultittidine  gcnliiim   reguum  coelorum  iinpleal  sua 

praedicalione.    Petras    petra    est  et  fundamenlum 

fldci,  et  ne  ruamus  in  soiidiiate  nus   firma  sus^en- 

(at  ;  Paulus  nc  pravo  b.Treticorum  dogmate  vuliie- 

remur,  mnr^iliiaiis  lioncstalc,  et   invincibili  rationc 

(iJci  nos  aiinat.  Petnis  principatunt  lencns  e\  po- 

trstaic  iigat  ct  solvit ;  Paulus  diligons  pr;edicalor, 

ncquiJ  rcprebcnsib.lc  vel  ligalioiic  dignum  in  nobis 

jppareal  iniraliili  uos  cxborlaiione   prxmunit.   Pc- 

(nis  lirnianieiilniu  nosinun  esl  ac  domus  rurliluJi- 

iiis,  ct  iii  Gdc  cjus  planiali  ct  radicati  sumus  ;  Pju- 

lus  vas  clcctionis   proidcstinatus  a  Deo  et  elecios 

coelestis  tubx  sonoritate  vucavit,  ct  pro   nobis  sinc 

inlcrmii  ione  orans,  nc""a  fide  el  vei  itaie  devicnius, 

apud  Deura  inlervcnicndo  nos  protegit.  (Jum  igitur 

lii  duo  Qiaxiinn  luniinaria,  Dei  Ccclesiam  illusiran- 

lia  pari  ct  ainicabili  splendore,  et    fraterno  aiiiore 

praifuigcaiit.  .-cqiiitatis  et   jiistili:e  ratio   persuad.-l 

ul  nos  qui,  licel  indigni,  Cliiisli  viccs  in  lcrris  agi- 

inus,  ciin  cjusdoin  aposlolorum  Principis  callicdra 

residtrc    conspicimur,   domcslicam   bcali  Pclri  fa- 

niiliain  palcrno  diligamus  afroctii,  c(  pia  e.im  pro- 

visioiic    in  suin  necessilatibus  adjiivenuis.   Uujus 

itaque  ratioiiis  debilo  provocali,  dilccii   i.i  Domino 


pei^0Q3  id  atientarc  pixsuinpserit,  secuiido  lertiove 
commonila ,  nisi  pr??sumptioncm  suam  congma 
satisfaciioiie  correxcrit,  potestatis  iionorisque  sui 
digniiaie  caieai,  reaniquc  se  diviiio  jiiJicio  existerc 
de  pcrpetrata  iniquitatc  cognoscal,  e(  a  satralis- 
simo  corpore  ac  sangiiinc  Dci  ac  Domini  Redcin- 
pioris  nostri  Jesu  Christi  aliena  fiat  aique  in  ex- 
tremo  e&amiiie  districtx  ullioni  subjaceat. 

Cuiiciis  autem  lianc  nosiram  constiiutloneni  ei- 
deni  loco  servaniibus  sit  pax  Domini  nostri  Jesu 
Clirisli,  qiialcnus  cl  liic  frucium  bonae  aclionis  per- 
cipian(,  et  in  fuiurum  prseinia  3:lernz  pacis  inve- 
nian(.  Amen,  amcn,  ainen. 

Ego  Cleroens  Caibolicx  Ecclcsix  episcopus. 

Ego  Tbcobaldus  Oslicnsis  c(  Yclle(rc»sis  epi- 
scopus. 

Ego  Joannes  prcsb.  card^  tit.  Sancii  Marci. 

Ego  Laborans  presb.  card.  Sanctx  Muriae  irana 
Tiberim.  lil.  Calixti. 

Ego  Pandulpbus  preshytcr  card,  lit.  Basilicae  iii 
Apostolorum. 

Ego  Melior  prcsb.  card.  SS.  Joannis  ct  Paull  lit, 
Pammachii. 

Ej^a  Peirus  presb.  card.  lit.  S.  Caiciliae. 

Ego  Pcirus  tit.  Sancti  Clementis  prcsb.  card. 

Ego  Bobo  (it.  Sanct^  Anastasix  presb.  card. 

Ego  AleYius  lil.  S.  Susannae  presb.  card. 

Ego  Petrus  presb.  card.  til.  Saiicti  Petri  ad  Yin  • 


iilii,  ad  exemplar  felicis  mcmori*  Engenii  papae  '^  cula. 


pi-aidecessoris  nostri  ,  quailam  par(ciii  omiiiuin 
oblalionum,  qiix*  de  altari  ejusdein  bcali  ''clri  apo- 
Moli,  et  tam  dc  arca  quam  de  oiunibus  r.iiiiisteriis 
ccclesi*,  pneler  de  minislcrio  Leali  Leonis,  pro- 
veniunt,  vuLis  ex  (onsensu  rrulrum  iiosti-uruiii  epi- 
scoporura  e(  cardinalium,  scdis  apostulica:  aucloii- 
tate  coi;cedimus,  cl  praescntis  scripti  pagina  coiifir- 
roamus.  Ita  vid'  licel,  u(  sciiiper  cuin  voluciiiis, 
facultali^m  liberam  lialiealis  eanidein  oLlatiouem  in 
vestris  manibus  rcliiiendi  atque  cuslodiendi,  seu 
aliis  quibus  volneritis,  cum  noslro  atiiue  succes- 
sorum   nostrorum  conscnsu    ^endeadi  ;    saiva  iii 


Ego  Jordanus  prcsb.  card.  Sanctae  Pudeniianiie 
(It.  Pastoris. 

Ego  Jacobus  diac.  S.  Mariae  in  Cosmedin. 

Ego  Gratianus  lit.  SS.  Co6mx  ei  Damiani  diac. 
card. 

Ego  Ociavianus  SS.  Scrgii  e(  Racchi  diacoii. 
card. 

Ego  Goffiedus  lil.  S.  Marix  in  Via  Lata  diar. 
card. 

Ego  Bobo  diac.  card.  Saiic(i  Georgii  ad  Ycliua 
Aurcum. 

Ego  Gregorius  S.  Marix  in  Porlicu  diac.tard. 


(6)  Yide  PaiToiogite  i.  CLXXX,  an.  1153,  April.  10,  sub  aiim.  577. 
pATHOt.  GCIV. 


^^4 


KSS 


cij:\n:Nris  iii  vwa: 


i3r.« 


Kgo  Jloanncs  Ft  lix   Saiicli   Liistacliii  diac.  card.  A  el  prala,  ocdrKiani  dc  Lezacli,  dcciinani   de  l<'rra 


juvla  loinplum  Agiippx. 

ICgo  Joaiinf.ft  S.  Tlicodori  diar.  card. 

Fg<»  Itornardus  S.  Mmiai  Nov;«  diar.  card. 

Kgo  (>n>|);orMis  .S.  Mari  r  iii  Aqnino  diac.  card. 

Datuni  Lalerani,  pcr  niniiuni  Moysi,  sancla^  Uo- 
inaii:i;-KcdcK(»;  sulidiac.-ni,  viccni  agcnlis  cai  ccllarii, 
IV  Noiia»  Junii,  iiidiclioiic  vi,  iiicarnaiionis  Doiui- 
nicw  anno  1 JH8,  ponliiicaliis  vcio  doniiii  Clciiientis 
l»apie  lil  anno  priino. 

Lxn. 

■Pyivilegiuni  pro  motiaf^teno  S.  Gilberli  Novem-Fon- 
liitm,  diosccsii  Claromout. 

KLaieiaiii,  iun.  Z.) 

[Labce,  Nova  Dibliotlieca  mn.,\\,  lii'2.] 


de  Kbcliaiiccs ;  nioleiidinum  dc  nuifTcria,  annuoH 
cciisus  quos  liabctis  in  Caslellania  Monlispanccrii, 
lcrrani  dc  Mazciiis,  dccini.trn  quatn  liabi-lis  in  vi- 
iicib  cablii  Scliols;,  deciiiiani  S.  Hi:niigii.  Sanc  laLo- 
rurn  vcslioriiin,  qux  propriis  rnanibus  aut  Buinpii- 
bus  colilis,  scu  de  nulrimcnlis  ve6trorum  aniroa- 
liurn,  iiuilus  a  vobis  dccimas  cxlorquere  praesomat. 
Liccal  (|iioqiic  \obis  ilcrico.s  ct  laicos  a  sxculo  f a  ■ 
gienles,  bbciosci  absolutos,  ait  convcrsionem  rcci- 
pcre,  cl  cos  sinc  conlradictione  aliqua  rcliiiere. 
Probibcnius  insuper  ul  nulii  fralrura  vcslruruni, 
post  faclam  iii  codem  loco  proressionein,  sine  ab- 
balis  sui  iiccntia  fas  sil  de  eodcm  l<»co  disefcdcri*. 
Disccdcnlcm  vero  sine  lillcraruin  communiurn  cau> 


€i,EMEP«5  cpiscopus,  sci  vus  scrvorum  Dci,  dilcctis  "  ijone  nuilusaudeat  relinerc.  Curo  JiuUini  generalt 


iBiiis  ioxjiHi  abbait  ecclesiae  B.  Gilberii  dc  Noveni- 
i-onlibus,  ejus<iue  fraliibus,  lam  piaesentibus  quam 
futuris,  rcguJarem  vilani  profes&is. 

Religiosorum  volis,  qux  ralioni  et  lioncstali  con- 
veniiint,  iios  decet.  libenlcr  annuere,  et  eadem  cum 
effeclu  prosequente  coinplcre,  ui  Ecclesia;  Romana 
&rvcniiori  dcvolione  adhaireant.cum  sc  viderim  iii 
«uis  justis  posluSaltonibus  diligenlius  ct  edicacius 
eitfiudiios.  Eiipropler,  dilecii  in  Domino  filii,  raiio- 
nabili  petiiiom  veslrae  ciementcr  aiinuiinus,  et  pr«- 
&lam  Ecclesiam,  in  qaa  «liviiio  raaiicipati  eslis  ob- 
geqiiio,   ad    exeni|^ar  felicis   recordalionis   Lucii 


inierdictiiin  terr^  fuerit,  iiceat  vobis,  januis  ciaii- 
sis,  exclusis  cxcommunicatis  et  inlerdiclis,  sub- 
niissa  voce  divina  oOicia  celebi  arc.  Inbibeinus  etiam, 
ne  ecciesias,  aul  lcrras,  scu  aiiquod  licneftciuia  Ec- 
clcsia:  vestix  coilatuiu  iiccat  alicui  personaiiler 
dari,  sive  aliquo  modo  alienari  sine  iicentia  totius 
capituii,  vei  majoris  ct  sanioris  partis  ejusdem.  Si 
quae  vero  donaiiones,  vel  aiienationes,  aliier  quaat 
diclum  esl,  factse  fueriiil,  eas  irriias  es.sc  censemus. 
Ad  b^c  auicm  adjicinius,  nc  aliqiii  cauonici,  sivo 
conversi,  sub  professione  domus  vestrse  astricti, 
sine  consensu  abbalis  el  majoris  partis  capituli  ve- 


papae  praedeccssoris  nostri,  sub  B.  Pctri  el  noslra  slri,  pio  aiiquo  lidejubeant,   vcl  »b  aiiquo  mutuo 

prolecJione  suscipinuis,  et  prsesentis  scripti  privi-  ^  pecuniam  accipiant,  ultra  prelium   capiluli  vesiri 

kgio  communiiPUK  :  imprimis  siquidesn  statueiiles  providcnlia  consiitutui»,  iiisi  propter   manifcslani 

ul  ordo  canonicJis,  qui,  secundum  Ocum,  et  bcati  doraus  vesirae  ulililatcm.  Quod  si  facere  prsesura- 

Augustini  Regulain  et  ir.sJilulioiiem  Piaemonstra-  pseriiit,  non  teneatur  conventus  pro  liis  aliquatenus 

tonsium  fratruns,  i«  eodem  ioco  institulus  esse  di-  respondere.   Praelerea,   licitum  sit  vnbis  in  causis 

gnoscitur,  perpeuiis  ibidcm  tcmporibus  inviolabili-  veslris  fratres  veslros  idoneos  ad  leslilicandum  de- 

ser  observetur.  Praslerca,  quascunquc  possessiones,  duceie,   atque  ipsoiuin  teslimonjo,   sicul  justuni 


quaecunque  bona  eadeni  ecciesia  iisprajsentiaruni 
jssie  et  cauonice  possidet,  aut  in  fulurum  conces- 
sione  poniificuni,  largitione  regum  vel  principum, 
ol)lat;one  lidelium,  seu  aliisiuslis  modis,  praestante 
Doniino,  polerit  adipisci,  iiima  vobis,  veslrisque 
successoribus  et  illibata  perraaneaut.  In  quibus  haec 
propriis  duximus  csprimenda  vocabulis  : 
Locum  ipsum  iii  quo  ecclesia  ipsa  sita  esl,  cum 


fuerit,  et  propulsare  injuriam  el  justiliam  vindi- 
care.  Ob  evitandas  vero  siecuiai  iuin  frcquentationes 
iilierum  sit  vobis,  saivo  jure  dioecesani  episcopi  et 
ecclesiae  parochialis,  oratoria  in  grangiis  veslris 
cuaslruere,  et  in  ipsis,  cum  necesse  fuerit,  vobis 
iautum  et  fjiniliae  veslrae  divina  odicia  celebrare. 
Pro  clirismate  vero,  olco  sancto,  consecraiionibus 
ecclesiarum,  ordinationibus  clericorum  qui  ad  sa- 


omnibus  perlinentiis  swis  ;  lerrani  de  insula,  iieinus  p  cros  ordines  fueiiul  promovendi,  sive    abbale  de- 


e4  terram  de  Monte  Cesant,  ei  leirain  a  Kobe  usque 
Andsio,  quam  llugo  do  Castcllionc  eidem  ecclesiae 
dedil ;  feuda  eUam  lotius  donjinii  Scliolae,  quae  ju- 
sto  modo  acauirere  poierilis,  sicut  praedictus  Hugo 
cl  filii  ejus  vobis  lcgiiime  concesserunt ;  neraus  et 
terram  de  Born,  iieinus  Bruvenc,  decimam  de  Au- 
VAu,  grangiam  de  Boslat,  gr.-ingiam  ct  ncmus  de 
Agilarelcum  periincnliis  suis;  giangiani  et  nemus 
rfe  Bornat  cum  pertinentiissuis;  grangiain  de  Scbo- 
iuia  cam  peiiineniiis  suis ;  grangiam  Ednmarii  cum 
pcrliiienliis  suis,  grangiain  de  Yerciiioliis,  gran- 
giara  de  Rozeria,  grangiam  de  Montecanino  et  de 
Cotors,  ecclesiam  Sancii  Joannis  de  Monlciaderio, 
capcllam  sororuia  de  Scbola,  inolendinum  de  Vanle 


ducendo  ad  sedem  ,  vel  quibusiibct  aliis  sacra- 
{neniis,  nullus  a  vobis,  aut  sub  obicntu  cuusuetudi- 
nis  aut  quolibel  aiio  modo  quidquam  audcat  poslu- 
lare.  Quia  vero  decimae  minislris  Ecciesi»,  lam 
veteri  quam  nova  lege  noscunturinduitse  per  laioos, 
vos  deciraarum.  exaciione  ve.\ari  sub  interminaiione 
anatbematis  prohibemus.  Sepuituram  quoque  ipsius 
loci  liberam  esse  decerniuius,  ut  eorum  devotioni 
el  exlreraae  voiuntati  qui  se  iliic  sepeiiri  delibera- 
verint,  nisi  forle  excommunicati  vei  inlcrdicti  sint, 
nuiius  ol)sistat,  salva  lanien  juslitia  ecclesiaruni 
iiiarura,  a  quibus  inortuorura  corpora  assumuntur. 
Paci  quoque  et  tranquiliiiati  veslrae  paterna  sollici- 
tudine  providere  voientes,  aucloriiate  apostoiica 


r»57  FPIJiTOL.t;  ET  PIWV 

{troliibemns,  ut  infra  clansunis  locorniu,  sou  gran- 
giariim  vesmruni  inillus  rapiiiani  sivc  furinni 
commiuere.  ignem  apponeie,  liominem  capere,  vel 
iiilerficore,  seu  aliqnani  violentijm  autleal  exercere, 
Oliennt»'  vero  le  (jnsdom  loci  alilkale,  vel  tuoruia 
quolibel  sncressoruni,  nnlliis  ibi  qnalibcl  suhre- 
plionc,  astutia,  vel  vioienlia  prvponalur,  nisi  qnein 
Tralrfs  communi  cons!.-nsn,  vel  major  pars  consilii 
sanioris,  secuniluin  IKum  cl  beali  Anguslini  Rogu- 
lam  providerint  eli^eiidum. 

Deccrnimus  er^o  ul  nulli  omnino  liominum  licoat 
pncfaiain  cctJesi?m  lemere  perlurbare,  aiil  ejus 
possessioiics  auferrc,  vel  abialas  reiinere,  minuere, 
aut  qaibuslibi'1  vexationibus  fatigare ,  sed  omnia 
illibaia  cl  integra  conservenlur,  eoriim  pro  quoruiu 
gubernaiioiie  ei  suslentalionc  concessa  guni,  usi- 
Lus  omiiimodis  profutura,  saiva  sedis  apostolic;^ 
aucioritaie,  et  dia'ccsani  episcopi  canonica  justilia. 
Si  qua  igUur  in  poslerum  ecclesiaslica  vci  sa^cularis 
persona,  etc. 

Ego  Clemens  Caiholica?  Ecclesiae  cpiscopos. 

Ego  Tlieobaldus  Oslicnsis  cl  Belligensis  episro- 
piis. 

Ego  Joannes  presbyier  cardinalis  lituli  Sancii 
Marci. 

Ego  Laliorans  presbyler  cardinalis  Sanclx  Mariae 
(raiis  Tiberim  (ilulo  Calixli. 

Ego  .Meiior  presb.  card.  SS.  Joaniiis,  Pauli  c( 
Pammactiii. 

Ego  Pctrus  presbyter  cardiiial!s  lituii  SancUE 
Cxcilix. 

F.go  Radulfus  lituli  SancU  Praxedis  presbyicr 
cardiii. 

Ego  Pctrus,  tjtiili  Saiicti  ClcmenUs  presbvlcr 
carJinaiis. 

Ego  Jacobus  diac.  card.  S.  Mariae. 

Ego  Gralianus  Sanclorum  Cosmae  el  Damiani 
di.io.  card. 

Ego  Oriavianus  Sanciorum  Georgii  d  Baccbi 
diac.  card. 

Ego  Baro  S.  Georgii  diac.  card. 

ICgo  Joannes  S.  Tlieodori  diac.  card. 

Dalum  Lalerani  per  manum  Moysi,  S.  K.  E. 
snbdiaconi,  vicem  agenli*  canoellarii,  iii  Noiias  Ju- 
iiii,  iiidiclione  sexla,  incamalionis  Dominicx  anno 
1188,  ponliGcalus  vcro  doinini  Clcraentis  papx  III 
anno  primo. 
Sigillaia  tigillo  plumbeo  super  cordulam  rericam. 

LXIII. 

loachimum  abbatem  de  Curalio  horlatur  ut  «  ExpO' 
iitionem  Apocalypsis  et  opus  Concordia:  compUai 
et  diligeiiler  studeal  emendare.  i 

(Lateraiii,  Jun.  8.) 

IManriquf.,  Aniial.  Cisterc,  111,211.] 

CLEIIE.NS  episcopns,  servus  servorum  Dci,  dile- 

cto  filio  JoACiiiMO,  abbali  dc  Curatio,  salulem    ct 

apostolicam  benediclionem. 

Ralionis  ordo  suadel,  ei  debitnm  exigit  charita- 

lis,  ul  in  cunclis   acUbus  noslris  ad    id   plurimum 


ILECIA.  -  AN    1188.  \z:» 

X  intemlanins,  qnaliter  s,eeuiuluin  verilalis  cvangol.- 
c.-e  testimoiiium,  opera  noslia  luceant  coram  liomi- 
iiibus,  u(  ex  eis  proliciendi  materiam  capiaiit  et 
cxemplum.  Cum  ergo  juhento  ct  exhortanle  lc  lioiuft 
memoria-  Lueio  papa,  pr;vdoeessore  iiostro.  exp<t- 
silioiioni  .\pooalvpsis  et  opus  concordiae  incboa.sse. 
et  poslmodMiii  de  pap.e  rrbani  anctorilate,  sucocs- 
soris  ipsius,  composiiisse  ilioaris,  charitatem  tiiam 
moncmus  el  liorlamur  iii  l)(>nuiio,  per  apoMolie.') 
soripta  maiidantos,  quatcniis  laboi  iluis  tiiis  in  liao 
parle  optaium  ol  dcbilnm  fiiiein  iiiiponoiis,  gratia 
Dei  prosequciitc,  ad  iitilit.ilcm  proximonim  opiit 
illud  complere  cl  diligenler  studoas  emendare,  nl 
veniens  ad  nos,  quam  cilius  sc  opportnnit.is  «lcdc- 
rit,  discussioni  apostolice  sedis  el  jndicio  lc  prnc- 

^  senlcs  :  si  eiiim  vclis  in  abscondilo  reUncrc,  dili- 
genU  cura  prospicias,  qua  possis  summi  Patrisfa- 
inilias  offonsam,  dc  talenio  scienli;e  (ibi  commistio 
saiisfactione  placare. 

Data  Laterani,  sexlo  Idus  Junii,  punlificalus  no- 
slri  anno  piimo. 

LXIV. 

£c<r/£jurS.  Maria  Yibergensis  prolecttonem  suscipit, 
bonaque  ac  privilegia  coufirmnt. 

(Lalerani,  Jun.  8.) 

[THORKELin,  Diplom.  Arna-Magn.,  I,  Cl.) 

Cleuens  episcopus,  servus  servorum  Dei,  diieciis 

fiiiis  TucHO.xt,   pracposilo  ecclesiae   Sancla;   Mari;c 

Wjbergcnsis   ejusque    fralribus  lam    praesentibus 

Q  quam  futuris  regularem  viiam  professis,  iii  pcrpc- 
luuni. 

Pix  postulalio  voluniatis  cfleclu  dcbct  prosc- 
quente  compleri,  uldevoUonis  sinccritas  Iaudal)i- 
liter  innotescat,  et  utiliias  postulata  vires  indubi- 
tanler  assumat.  Eapropter,  dilecti  in  Domino  filii, 
vestris  juslis  postulationibus  clementer  annuimus, 
et  praedecessorum  nostrorum  pia:  recoidaUonis  In- 
iiocemii  ct  Alexandri  Romanorum  pontiAcum 
vestigiis  prifilalam  ecclesiam  Sanciae  Mariap,  in  qua 
divino  eslis  obsequio  mancipaU,  sub  l>eaU  Peiri  et 
noslra  protecUone  suscipimus  et  pr<esenUs  scripli 
privilegio  communimus.  In  primis  siquidcm  sta- 
tuentes,  ut  nrdo  canonicus,  qui  secundum  Deum  et 
beaU  Augustini  Reguiaim  in  eadem  eccicsia  instilu- 

"  tus  csse  dignoscilur,  perpetuis  ibidem  lemporibus 
inviolabililcr  observelur.  Prselcrea  quascunque 
possessiones,  qua^cunque  bona  cadem  ecclesia  ini- 
praisenliarum  justc  et  canonice  possidet,  aut  in  fu- 
turum  concessione  pontilicum,  largitione  regum  vci 
principum,  oblatione  iidelium,  seu  aliis  jusUs  mo- 
dis,  praestanle  Domino,  potcril  adipisci,  firma  voliis 
veslrisque  successoribus  et  illibala  permaneant.  Iit 
quibus  bxc  propriis  duximus  exprimcDda  voca 
bulis  : 

Ecclcsiam  Beal;e  Margarctae  virginis,  quam  venc- 
rabilis  fraler  noslcr  Nicoiaus  episcopus  vester,  »i- 
cul  cx  iittcris  ejus  accepimus,  vobis  rcsignavit. 
Nec  non  el  ecciesiam  B.  MarUni  qux  in  inslila  Fm* 
psl,  ita  qnod  utraque  iilarum  de    caetcro  in  ordi- 


1359 


CI-KMFNTI.S  III  PAI-.t: 


r>co 


nalione   cl  dUposiiionc  vestra  consistat,  (lovoiiotii  A  (-'^ni  («:nicre  vcnirc   tcntav(>ri(  ,    kCMwxlo    tmiove 


ves(r;«  aposlolic;!   aii(:torit;*l(:  conflrniainus.  Dc  vi- 
ctii  ctiani  (|Ma(ii-a};(>siiii:iU,  (|ijeiii    episcopus  iii    ec- 
clcsia  vcs(ra   ali({tiaii(lo   lial)ni(,  undc  conU  ntioms 
t'l  rciigio  vcslra   noii   nioJicnni  (urbari  consucvit, 
s(a(uiinus  u(,  sicut  jam  dlc(us  episcopus  cum  vobis 
per    priviicgiuin   suurn   afqiia    consideratione  rcsi- 
gnasse  diijnoscilur  cl  in  pos(eruni  remisissc,  ita  de 
caelero  conscrvetur,  quod  nec  ei  vcl  successori   siio 
\ictuin  a  vobis  conlra  lioc  ali^juo   tempore  cnigere 
litcal.  Pioliibeinus  insupcr   ut  episcopus  d(!  obla- 
tioiiibus,  (|uae  ad  corpora  saiictorum  in  vcstia  afTe- 
runlur  ccclesia,  nihil  uitra  quartani  parteni,  quaiu 
consuevit  habere,  rccipial.  Ad  liaec,  signilicationc 
prseseniiuin,  indulgenius  ut  praidia  vel  possessiones 
ccclesiae  vestru;  sive  infra  civiiateni    vestrani   sivc 
cxira  consistant,  nullus  injuslc  contra  disposilit- 
nem  vcstram  invadcre  prx^suinai.  In  eleclionc  vero 
cpiscopi  vcstri  priniaia  vocem,  cum  sitis  cathcdra- 
lis  ecclesiae  canonici,  iiabcalis,  qucmadniodum  no- 
scitur    vobis  dc   cadonum  jiire  compctcre,  et  de 
antiqua  consueludine  usque  ad   hxc  tempora  ob- 
servala,  nec  aliunde  quis    in  vestrum   episcopum 
eligatur,  qo«ndiu  secuiidum    statuta   cauouiim   in 
vcstra  eccicsia,  quae  calUedraiis  esi,  repciilur  ido- 
ueus,  «jui  de  canonico  et  concordi   assensu,  sine 
omni  pravitate  possit  assumi.  Ccnsuetudiues  au- 
tcm  clausirales,  quae  in  eodem  luco  vestro  lauda- 
bililer  liacienus  conservatae  hoscuntur,  nemo  pror- 


B 


coniiiioit.Ci ,  nisi  rcaliim  suiim  roiCriiia  salisfa- 
clioiie  concx*rrit,  potestali->  honoris(|ue  siii  digui- 
tal(;  careal  painque  se  divino  judicio  ei^islere  de 
p(;rpetia(a  iniquitatc  cognoscat,  ct  a  sacratissinio 
coipore  ac  sanguiiie  Oci  rt  Doniini  Itedempioris 
iioslri  Jcsu  Chrisli  aliena  fial,  atque  in  cMreno 
cxaiiiinc  dislriclx  ullioni  snbjaccat. 

Cunctis  aiitcm  cidcm  loco  sua  jura  tcrvantibas 
sit  pax  Domiiii  nostri  Jcsu  Cliristi,  quau>iiuit  et  hic 
fi  uclum  l>oii.K  actionis  pcrcipi.ini,  et  apiid  distri- 
ciiiin  juiJiceni  uracinia  xlern?;  pacis  inveniant. 
Amcn. 

E-o  Clemens,  Catholicae  Ecclesiie  episcopus. 

Ej^o  Theobaldus.  Ostiensis  el  Vciletrcrisis  epi- 
scopus. 

Ejjo  Joannes,  prcsbytcr  tardinalis  tit.  Saiic:i 
Marci. 

Ego  Laboraiis,  cpiscopus  prcsb.  card.  S.  Mariis 
trans  Tibciim  tit.  Calixli. 

Ego  PaiKlulphus,  prcsb.  card.  lit.  Basiticae  XII 
Apo.-)li;lorum. 

Ego  Melior,  prcsb.  card.  SS.  Joannis  et  Pauli  til. 
Coniacl. 

Ego  Pclrus,  presbyler  cardinalls  tit.  Sanctae  Car- 
ciii;c. 

Ego  Rad.,  piesbyter  cardinal-s  lit.  Sancli  Praxe- 
dis. 
Ego  Petrus,  til.  Sancti  Clcnientis  presbyter  car- 


sus  in  deterius  audeal  commuiaie,  sed  semper  in-  r  dinalis. 


ConvulsiC  in  suo  robore  perseverenl.  Ad  haec  adji- 
cientes  slatuirnus,  ut  nuiii  omnino  principum  abs- 
que  praeposili  el  fralrum  coQsensu  aliquem  de  clau- 
slro  IJceai  amovere. 

Sane  novaliam  vestrorum  quse  propriis  manibus 
vcl  sumptibus  coiitis,  sive  de  nulrimcntis  aiiinia- 
lium  vestrorum,  nuHus  a  vobis  decimas  exigere 
vel  ex.torquerc  praesuiiQat.  Sepulturam  quoqueipsius 
loci  iilxiram  esse  concedimus,  ut  eorum  devotioni 
et  exlreuiae  votunlali,  qui  se  illic  sepeliri  delibcra- 
veiint,  nisi  forte  excommunicali  vcl  inlerdicti  sint, 
uuUus  obsislal,  salva  taiuen  jiistilia  illarum  cc(  le- 
siarum  a  quibus  uiortuorum  corpura  assumunlur. 
OLeuntc  vero  te  nunc  ejusdem  loci   praeposito  vel 


Ego  Bob.,  tit.  S.  Anastasiae  presb.  card. 

Ego  Alcxius,  pre.sljytcr  card.nalis  til.  Sanctae  Su- 
sanUiP. 

Ego  Petrus,  prcsbyter  canlinalis  til.  S.  Pelii  ad 
Yincula. 

Ego  Jordanus,  presb.  caid.  S.  Pudentianae,  lit. 
Pasioris. 

Ego  Jac,  diac.  cardinaiis  Sanclae  Mariae  iii  Cos- 
medin. 

Ego  Gralianus,  SS.  Cosraac  el  Damiaui  diacon. 
card. 

Ego  Joannes,  Sancii  TheoJori  diaconus  cardi- 
naiis. 

Ego  Ociavisuus,  SS.  Sergii  el  Bacchi  diaconas 


tuorum  quolibet  succcssorum,  nulius  ibi  qualibct  D  cardinalii: 


subrcpttoais  astutia  scu  violcntia  pr%:ponatur,  nisi 
4]uein  iralrca  communi  consensu,  vci  major  pars 
consilii  sanioris,  secunduni  Doum  et  beati  Atigu- 
bliui  Kcguiain  providcrinl  cligendum. 

Deccrniuius  igitur,  ut  nuili  omnino  hominum 
lictat  praefatam  ecclesiam  temere  perturbare,  aul 
ejus  posscssionos  aufe.rre,  vei  ablatas  relinerc,  mi- 
uucre,  seu  quibuslibct  vexalionibus  faligare;  scd 
omuia  intftgra  conservcniur  eoruni,  pro  (jtionim 
^ubernaiione  ac  susleatalione  conccs.sa  sunt,  usi- 
bus  omniniodis  piofulura,  salva  scdis  aposlolicas 
aucloriiale  et  episcopi  veslri  canonica  jiislilia. 

Si  (jua  igilur  ecclesiaslica  Siccularisve  pcrsona 
hi'.iic  uoslra;  coiislilulionis  paginam  scieas.  coolra 


£go  Bcrnardus,  Sanctae  Mariae  Novac  diacoiius 
caid- 

Daiuni  Laleranis,  per  manum  Moysi,  sancfse 
Rornaiiic  Ecclesi*  subdiaconi,  vicem  agentis  canccl<- 
larii,  vi  Idus  Junii,  iiidictionc  vi,  incarnalionis  D.v 
ininic:c  1188,  poniilicalus  donuni  Clcmeiilis  p.»- 
pa*.  lil  aano  primo, 

LXV. 

Absaloni  ,    arckiephcopo    Lundenxi ,     permittit    iit 
tieiiUum.  iiuoudutn  prsposiuun  i.  Manim  Viber- 

(jtfiuis,  in  saitcioiuni.  tiuiniH.in  rejerul. 

iLaierani,  Jun.  9.) 
[L.v.N(,LHi;K,  ^i-r.  Rcr.  Dan.,  IV,  4"2.] 
Ci.tME.Ns  episcopus,  sci\u>  scrvoium  Dei,   veue- 


1501  EnsToi..^::  ei  rniviLEGiA.  —  an.  \m.  13'2 

raliili   iii  Cliristo    f. alii   Ausalom  Lmulonsi  arclii-  A  S''nj  episonpiin)  o\  alia,  snper  qiii'  iisdavn  paitiliiis 

ipisiopo,  saliiliMi)  L'l  aposlolicani  boiieiliclioiieni.  (lcciinariMii  i  oiitrovcrsia  fiicrit  M^nlilata,  qiiani   vo- 

Ad  audiciiiiaiii  iiostii  nposlola;us  littiratuii)  tiia-  iiciaiulis  fiali^r  iiostor  Giraniiis  cpisropiis,  cl  dile- 

riim  eldiloeli  iii  Clirisio  lilii  iioslri  Kaniili  Dauorum  ctus  niiiis  Vilaliaiius  archidiaconiis,   el   caiionious 

rcgis,  pariler  el  snflragancoriim  insii;»alioiioin  por-  radnanus,  dc  inandalo  fclicis  rooordalionis  Urliaiii 

vciiit,  quod  boiia;  incmori.-c  Kilillus   vir  leligiosns,  ri  Grotjorii  pra;deocssoriim  noslronim  Roir.anoium 

pra.-|>osilus   ecclosia!   Saiii  l.t'  Mari.c   Viborgis,  duiii  pontilioum,    sua    sentenlia  lerminarunl,  et   postea 

vivcret,  apud   vos  virlulibus  iiiiill  s  emicuit.  Fosl  iMiilippo  dc  Liipriolo  pl.-Miano  ocolcsi.x  Sancti  Liice, 

ejus  obitiim  ipsius  ii)'>rilis  mirabilis  Deiis  iii  .sanclis  ol  Joanne  dc  Lan/.a  prosbyicQO  eccb-sioc  Sancti  Cas-^ 

suis  miracula  pliirima  ju^ilor   opeialu!',  ul  qiialis  siani  proouraioribns    vcstris,    et    Michaelo    Sancti 


viLv  fucrit,  posl  liansituni  Cjiis   miiaculoiuiii  iiuli- 
cla  sine  (|nalibel  aiiihigiiilate  dectaie:.l. 

Licet  autem  siiggestum  sit  noliis,  iil  pra;dic;i  Ku- 
lilli  inomoiiam  faceremiis  in  sancloruin  calalogo 
i-elebrari,  (|uia  lameii  ad  plcnuni  dc  linjiis  facti  vo. 


AiiKeU  procuritorc  ip<»ius  Castrli:>nonsis  episcopi  et 
canoiiiocriiin  Castcllaiionsis  eoolesi.o  al(|uo  dcri- 
coruin  aliaruin  ceclosiarum,  (]ui  eamdem  conaban* 
ttir  sciilenlian)  inllrmaro,  iu  iiostra  pr;csentia  con- 
stitulis,  de  niaiidato  nostro  snb  exaniino  dilecli  iilii 


ritate  noii    consistit    lirmiter,   libi   pcr   a|iostulica  "  noslri  SoflTrcdi,  Sanclae  Mariai   in  Via  Lala  diaconv 

scripta   mandamiis,   iiuaieniis,  advocatis  suffraga-  caidiii;iiis  supor  oxorlis  qureslionibiis  fuorint    liinc 

neis  luis  el  viris  religiosis,  illis  prae<'ipiie,  qui  vitam  inde  proposit:ii  raliones.  Nos  oanidom    sciilontiam 

el  convcrsaiioMem    ipsius  novisse  dicuntur,  cuiu  de  communi  ratrum  nostroriim   consilio,  auciort- 

I  ctnuonio    cl    asservatione   ipsorum,  dc  oporil.us  tate  diiximus  apostolica  conlirinandam,   ot   liilcra« 

ejus  ei  niiraciilis,  (|iiibiis  post  morlcin  proponitur  rum  iiostiaruni  patrocitiio  muniondam.  Pro  lirml- 

c.Huscare,  soilioiliidinc  \ij;iiaiili  lequiras  oi  si  libi  tate  vcro  in.ijori  tonoioin  instnimenli,  cjusJpni  sen- 

niiigriiiim  viiiebitur,  el  lioncsluni  caiionizes  ipsius  lcnti;c  dc  vcrbo  a  I  verbum  jussimus  iiiserendam. 

iiieiiioiiam,  ct,  sicut  lioniinis  saiicli  cclebraiionem  Iniiouiine    Dei   alerni  auno  Nativiiatia  eJHsdem 

babeiidam    fuluris  saeculis.    aposiolica  auctoritate  i^i^^,  i»t''<^iione  \i,  (he  H  viirnuie  Januurio,  in  eo- 

,  rtim   privsenlia,   quorum  uonnna   dicenlur  infeiius, 

uecciiias.  iupcr  caiisa  quw    vertebulur  Marcum  Casirltanensetn 

liatum  Latcrani,  v    Idus   Junii,  pontificaius   no-  episcojtuni,  iiiler  et  pUhnnos  ei  sacerdoles  de  Venc- 

siri  anno  pinMO.  '''^t  dominns    Vitalianus  cononirns  Paduanus  et  ar- 

clndiaroiius  drlegalus,  rum  domiiio  Cerardo  Dciqra- 

LXVI.  tia  Vaduano  cpisropo  u  domiuo  pnpa  Vrouno  e.x  ro- 

Iitter  Nnrrum,  episropum   Castrllannm  {Vencnim),  C  ItinlaW  supriidirlidomiiti  episcopi  eo  pra^senle  ei  ccn- 

ei  plcbauos  iacerdoietque  ccclesiaruin  quurumdam  "enlieule,  pro  se  el  pro  ipso  episcopo  talem  reciluvit 


de  qHibuidaiu  decintis  neniemiam  a  (Jerarde  epi- 
fcopo  et  Yilnliano  arrliidiacono  Paluvino  Intam  , 
probal.  Eccletia-  S.  tautiani  postessiones  conRr- 
mat. 

iLateraiii,  Juo.  d.) 

[IIofttiAYn,  Gcsch.  d.  ges.  Craficliasl    Tirol,    I.    ii. 

121.] 

Clsmexs  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dileclis 
Tiliis  Perecri.no  plebaiio  ecclesia;  Sancli  Canliani, 
«juiqHe  f  airibus  el  «jus  succosso.ibus  caiionice 
^ubsliluemlis,  in  perpnuuiii. 

i£i|UUM)  esl  el  rationi  convcniens  ui  porlatas  ad 


senlcmiani  (lirens  : 

In  nomiue  Domni,  nos,  f)ei  grnlia  Gerardus  Pa- 
duanus  cpiscopus  el  Vilulianus  cauonirns  Paduauus 
cl  arcliidiaroui  delegali  n  bora'  mcmoriai  domina 
Urbano  super  causa  qun-  ve.rtiiur  inier  hlarcum  ve~ 
nerabilcm  episropum  (JastcUaiieusis  Ecrlesio'  ex  una 
parle,  et  iuler  piebauos  et  snceidoles  Sancti  Can- 
cinni ,  Sancta:  Sopihcu ,  S  inrKx  Mnrice  matris 
Doiiiiui ,  Saurti  Pauli ,  Sanrii  Lira',  Snncti  Jere- 
min.' ,  Sancli  llirmad.ra:,  Sunc'i  Baudi ,  Sanctce 
Marqurilte  ,  Sanai  Simtouis  proplielce ,  Sancti  Ger- 
vasii ,  f.v;)er  qnibusdam  partibtis  decimarum  arclii- 
preslnjlero  Paduano  qni  ab  eodem  domino  papa  nobis 
ad  coqnosceudum  socius  dalus  furrnt ,  remoto  et  in 
loco  ejus  abbnle  de  Carario  substilutu  el  demum  pr(e- 


audieiiiiam  apostolatus  nostri  conlroversias,   mc-  T*''''  abbnie  per  dominum  papam  Gregorium  felicis 

dianlejuslilia.  lerminemus,  ct  ul  ea  (lu.e  vol  imlicio  '''^^f'""''.""'^""  «  prarfjcJa  coguiiionc  exrluso   ronsti. 

,                                                  ,     •            ,  I)  lutus  tn  hac  causa   Leonardo  primireno  a  Caslella- 

Tc.  (luocuiiqne  jusle  tilu.o  ccclesiai  uni  fuerint  uti-  "  „ensi   episcopo  el    Dotuinico   prtmo  archidiacouo  rt 

lilatibiis    attribula  ,   aposloli«a    lalilor   anctorilate  pr(efaiis  plcbanis  el  sarerdottbus  prvcuraloribus,  quas 

lirmeiilur,  ul  non  valeanl  al.quoiiim  inalilia  iii  po-  causa  coram  nobis  sic  iuccepta  esl  et  ve.nUata.  Pe- 

Sl.  ru;»    p  .rturbari.  Nam    im.t.liter  .fe.  ri    .enlcnli*  "*"?  archnliacouus  pro  hisquorum  procurator  est  a 


vidcr.  ul.ir.  si  oas  licerot  ciiiiilct  pro  suo  a.biliio 
violare,  ac  s.vpius  revotarciilur  in  diibiiim;  nisil.l- 
lerariim  e-.senl  u.uniiiiinc  i-oboi  al*.  Cuni  vcro  liles 
judicio  fuerunt  scu  concorJia  tcrminaia;,  et  senlon- 
liae  i.i  scrip  a  redaclae,  si  qua  posteruni  diibielas 
orialur  cl  cadem  fucrit  supeiioris  aucloritate  iopila 
ne  in  conlcMlionis  scrupuluni  iclal.alur,  rnieni  iiii- 
posilum  sciiptuix  coiivenil  ijiuiiimiiie  .-oborari. 
Cuin  igiliir  oliin  inler  vos  et  qiiarunidam  aliarum 
cccksiaruui  plobanos  ol  saoevdoios  ex  uiia  pnrle.  ei 
^CHerabil.iii  fialicm  ..o.cum  Marcinn  (i;i>iollaiioii- 


pra'i'nto  proruratore episropi ,  quod  domiitus  cpiscoput 
diiuitterel  plcbatios  ei  saccrdotes  pra;dictarum  cccleaia- 
rutnquarlampartemdecimarum  ilertcit,dcbilum,habe- 
reintcgram.  Itatamen  quod  clerici  uinnsrujusque  ec- 
clesix  liabeaut  pra'cipuam,  el  iiitersedividunl  quarlatn 
illaiitquwpruvenerllexdecimissuorutnparochianorvin. 
Pe'ebui  cliatn  ul  idem  episcopus  inleijre  dimitlerel  eis 
qunrlam  debilam  paupertbus  el  panem  debilam  fabri- 
cis  ecclesiarutn,  nnllu  quurla  ex  ipsis  reteuta.  Econ- 
Irn  procurator  episcopi  dicebal ,  quod^quartam  cletacit 
debiiain  integre  linbere  non  debebant ,  i»io  inJ^r 
oiiiHos  clericoi  juxla  disposilionem  episcopi ,  sicuti 
eousuetum  fuerat.  dislribui  debebat.  Quartum  quartet 
pauperibus  debila!  lutn  ex  ronsentu  cleriroruitt  ,  t«m 
niiin  praciptie  nd  ip  um  cuia  pauperuin    respicil  ,  lie 


I5G5 


CLEMfciNTrs  m  PAP.f:. 


jarc  rctit.erc  pCerat ;  porro  qvavtam  fiHartan  fubricii  A  possOisJoiies  auferrc,  vef  ai;btas  refinerp,  minueic 


dcbitcc,  pro  reitaurativne  mairicix  ecclesice,  jmte  de- 
linebat.  Ideoque  uoa  de  prtpdictis  remolo  nppcllaliu- 
nix  obtlaculo  coqnonccules,  audxlis  cl  coguilia  ralio- 
nibus ,  attcstalionibui  et  altegationibus  nlriuaqtie 
frarlit  et  (Hligeitter  inspectis,  liubilo  quoque  qnorum- 
dnm  sapienlum  clericorum  consilio,  pronuiiliamus^ 
ut  pra:dicti  plcbani  et  sacerdoles  quartum  clericit 
depulniam  a  purochianis  suis  provenientem,  liabeant 
praripuam  el  intcgram ,  et  cujusquc  ecclesice  cterici 
prwdictarum  erclesiarvm  quartnm  qua:  de  decimis 
iuorum  parochianorum  provencril  tnter  se  dividant, 
et  condemnamus  precdiclum  Leonardum  procurato- 
rem  et  episcopum ,  ut  permiitanl  eos  quiete  sic  ha- 
bcre,  ct  dividere.  Pr^efaium  Leonardum  procurato- 
rem  et  ipsum  episcopum  a  pelitiane  quartce  parlis, 
qiiom  episcopus  soliius  csl  retinere,  ex  quartu  pnupc- 
rihus  debita  et  a  petilione  atterius  quarla:  parlis 
quam  de  quarla  parte  fubricis  dcbila  pro  reslaura- 
tione  matricis  ecdesta:  delinebat .  quam  prcefnlut  g 
archidiaconus  ct  procuralor  pro  scepe  dictis  plebauis 
et  sacerdofibu^  faciebal  absolvimus.  Et  ut  hcec  ve- 
rins  a  nobis  acla  credaniur,  propriis  sigillis  noslrit 
ipbiim  iusiguiri  fecimus. 

Dalum  in  camcra  episcopali  Paduana.  Testet  : 
Adnmus,  AlmericuSf  Cerulus,  Tamboanus,  Theoioni- 
eeUut,  Ugolinusy  canonici  Paduani,  Presbyier  Paulut 
dcecclesia  Sancli .iudreo'.  magister  episcopeltus  Sancti 
Marlini,  Michael  presbyter  el  plebanus  Sancii  Ari' 
geli  de  Venetiis,  Piainaldus  clericus  ejusdem  ecctesiae. 
(iufredinus  clericus  Sanclce  Lucia:^  Guafus  el  alii 
mutti. 

Eqo  Bouinus  domini  Frederici  itnperaloris  label- 
lio  interfui ,  e(  hanc  senteuliam  jussti  domini  epi- 
scopi  jnm  dicti,  el  Vitatiani  canonici  Paduani  el  ar- 
chidiaconi  scripsi. 

Quia  vero  dc  q-jarla  parlc  qux  resiaurjUoni  est 


8CU  qiiilMi!>lit>el  vcxalioiiiljuft  fali^^are,  sed  uniuin 
intcgra  coriserYfiiiur  coiuin,  pro  quoruin  gul>eri('>- 
tioiie  ac  siistenlatioiie  coiices><a  kunl,  ubiljus  onjiii- 
modis  proruiura,  salva  gcdi»  aposlolioe  auclorUalc, 
el  (Jiocccsani  episcopi  tanoiiic»  justilia. 

Si  qua  i^itiir  in  fiitiiruin  cccle&iastica  mpcuI»- 
risve  persona,  liane  iio&lra:  consiilutionis  paginaiii 
scicns,  conlra  eain  lcinere  venire  lentaTeril,  &e- 
eondo  lerliore  coinnioiiita,  iiisi  reatum  suuin  coii- 
grua  satisraclione  correxerit,  [jotestatis  Iioiiorisqut; 
bui  digiiilale  carcat,  rearnqiie  sc  JivirKi  judicio  exi- 
slere  de  {>ei'petrala  iniquilalc  togiioseal,  et  a  nacr»- 
tissimo  corpure  ac  sanguine  L>ei  et  Domiiii  Re- 
deniptoris  nostri  Jcsu  Clirisii  alieiia  fiat^atque  iu 
cxlrcmo  exainine  districtx  ullitjiii  suljjaccal. 

Cunciis  autem  eidem  loco  sua  jura  servaniiljiis,. 
sil  pax  Domini  nostri  Jesu   Clirisli,   quatciius  el 
hic  rriictum  bonae  actionis  percipiant ,  et  apud  d» 
strictum   judicem    prxmia    x(ern%   pacis    iuve- 
nianl.  Amen.  Ameu.  Amen. 

Ego  Clemei>s  Caiholicae  Ecclesiae  epjscopus  ss. 

Ego  Tbeobuldus  Uoslietisis  et  Velleirensis  epi&co- 
pus  ss. 

Ego  JFeannes  presb.  civrd.  lunc  lemporis  Saiicli 
Marci  ss. 

Ego  Laborans  presb,  card.  S.  &l»riae  traiis  Ti- 
berim  lunc  lemporis  Calixli  ss. 


Ego  Pandulfus  presb.  card.  Sanctorum  JoanMis 
ecclesi.^  depniaia ,  qoartam  sibi  ei  successoribus  ^  ^^  p.-ii  1^,,^  lempo.is  Pammachii  ss. 
siiis    memoralus  episcopus  pro  malricis  ecclesi*  p^^  p^^^.yg  ^^^^^   ^^^d.  lunc  lemporis   Sancla? 


utiliiate  perpeiuo  reservavit,  el  alias  parles  ejus- 
dem  quarlyc  libi  et  successoiibus  tuis  in  communi 
privilegio  plebanis,  sacerdolibus  alque  clericis  alia- 
runi  ecclci^iarani  concesso,  pio  reficiendis  eccleslje 
ves!t<'K  fabricis  atque  libris,  aliisque  nccessiiaiibus 
siatuit  conferenJas,  ac  de  quarla  pauperibus  assi- 
giiala,  sicul  ex  tciiore  privilcgii  ejusdem  episcopi 
maiiifesie  comparuil,  ires  partes  paiocLiae  luae  pau- 
perilus  statuil  idem  episcopus  erogandas,  qiiarla 
fcibi  dum  vjverel  reservaLa,  nos  concessioneni  ipsani 
sicut  au  eodeu)  ep.scopo  canonice  f.icia  est  et  scri- 
plo  aullienlico  (irmata  ,  prxsenlis  scripli  pagina 
i';b</runtu9  ,  laciendi  pra;tcrea  securilalis  cbartulas 
yaiocljiaiiis  tuis  a  quibiis  decimas  receperis,  ple-  D 
uarn  lilji  el  succcssovibus  tuis  tribuimus  faculla- 
teni.  SLaluemes  ut  quascunque  possessiones,  qua>- 
(urique  ijoiia  supradicta  ecclesia  iraDrsesenliarum 
m^le  et  canoiijcc  possidct,  aul  iu  futurum  coii- 
cessione  poniificuin,  laigiiione  reguiu  vel  princi- 
rjutTi ,  oblalione  fidclium  ,  seu  aliis  jusiis  modis, 
praistaiite  Domino,  poierit  adipisci,  lirma  vobis , 
v<'btrisqae  suecessoribus  cl  illibata  permaneanl.  In 
<ltiibus  h*c  propriis  duximus  cxprimeiida  vocabu- 
lit-  ;  Locuiii  ipsum  in  quo  pr;x;Lila  eccle^  la  sita  est 
<",ni  omiitbus  periineiiliis  suis,  cum  lcrris,  caliibus 
<•  .liiis  omnibuseidcm  ecclesi:»;  pertincntibus. 

;>t>crnuiius  ergo,  nl  luilli  omnino  lioininuin  fas 
vit  jir.efalain  ecclesiani  lemcie  pcriurbarei  aul  cjus 


Cecili£  ss. 

Ego  Radulfus  ecclesiae  Praxedis  presb.  card.  ss. 

Egt»  Jacobus  diac.  card.  Sanclae  Mariae  iii  Cos- 
medin  ss. 

Ego  Gratianus  SaHClorum  Cosm%  et  Damiaiii  diac. 
card.  ss. 

Ego  Ociaviaiius  Saiiciorum  Sergi»  cl  DaccLi  diac. 
card.  ss. 

Ego  Soffredus   Sanei»  Mariae  in  Via  Lala   diaxj. 
card.  ss. 

Ege  Gregorius  Sanelx  Mariae    in  Purtieu  diae. 
card.  ss. 

Ego  Joaiines  Felix  iliac.  card.  Sancti  Eustachit 
juxta  templura  Agrippx  ss. 

Ego  Joamies  Sancli  Tlicodori  diac.  oard.  ss. 

Datum  Laterani  pcr  maniim   Meysi ,  Si«nct%  Ko- 
manx   Ecclcsiae  subdiacoiii ,   vicem  agenlis   can 
ccllarii ,  v  Idiis  Junii ,  indiclione   vi ,  incarnaiioiiis 
Domiiiicae    anno   1188,  ponlificahlus    veio  doiniiM 
Cleiuentis  papa;  !M,  anno  primo. 

Lxvn 

Sacerdotibus  elciericis  Saucla;  Murice  mairis  Dvmiui 
portioucm  decimarumipsis  a  Marco  Nicoluo  episcopo 
Coslellauo  coucesram  apostotica  aucloritute  confir- 
mut,  aupie  bona  ipsiut  ecctedte  salva  et  iltibata 
decernil. 

(  Lalcrani,  Jun.  9.  ) 

[F.  CoRNULius,  Eccles.  Veiiet.,  t.  II,  p.  505.) 

Cleuens  episcopus,  scrvus  servorum  Dci».  dilcclb 


I3G5 


tPISTOL.E  ET  rniMLLJJA.  —  AN.   1188. 


m^ 


liliis  sarpr(lo!il)iis  cl  clcricis  ecclosix  Saiicta;  Mari.ne  A  jiistis  posliilalionibus  clcmeiiler  aniuiiuitis,  cl  prac- 


Mjlris  Doinini,  lani  prxsenlilius  (luani  futuris  ca- 
noiiicc  stilislituiMitlis  iii  pcrpetuuni. 

;Cilunni  est  ci  ralioiii  convcnicns,  ul  pcilalas  aa 
niiiiitnliam  aposlolalus  iiustri  cnntrovcrsias  me- 
diante  justitia  lci  mincmus,  elc,  ut  in  q>is(ola  $u- 
periori. 

Fgo  Clempns  catliolic-jc  Ecclesi»  episcopus. 

Ego  Tbcobaliius  Hoslieusis  et  Vellclreu.  episco- 
pus. 

Ego  Joanncs  presb.  cardinalis  titul.  Sancti 
Marci. 

Ego  Laborans  prcsb.  card.  Sancta:  Marix*  Trans 
Tiberim,  til.  Caliitf. 

Ego  Pajidulftis  prcsb.  card.  basilicaeXlI.  Aposto- 

I  B 

lonim. 

Ego  Mclior  presb.  card.  SS.  Joannis  et  PauH  tit. 
Painmacliii. 

Ego  Pctnis  presb.  cardinal.  titul.  Sanctx  Cx- 
ciliJP:. 

Ego  Rodulfiis  tit.  S.  Praxedis  card. 

Epo  Jacobus  diacon.  card.  Sanctae  Marix  Ut. 
Cosinedirr. 

Ego  Gratianus  SS.  Cosmae  et  Daroiaiii  diacoiius 
crd. 

tgo  Oclavianus  SS.  Scrgii  ci  Bacclii  diaconus 
cjrd.      .»' 

E;jo  SifteJus  SancUe  Maiiae  in  Via  Lata  diacon 
raid. 


f.itani  ccdcsiam  Sancti  Cassiani,  in  qua  divino  luaii- 
cipali  cslis  obsiMiuid,  siib  11.  Poiri  ct  iioslia  protcc- 
tionc  suscipiimis,  ol  pr?esonlis  scripti  patrocinio, 
comniuiiimus,  statucnles  ut  qiiascunque  possessio- 
ncs,  quxctinquc  l)ona  eadcm  ocdcsia  iinprsesentia 
ruin  justo  ct  canonicc  possidct,  anl  in  fnturnni 
conccssionc  pontificuin,  largitione  rcgtini  vcl  priii- 
cipuni,  oblaiione  fidelium,  scu  aliis  jtistis  modis, 
prxstantc  Doinino,  poterit  adipisci,  firma  vobis 
vestrisquc  succcssoribus  ct  illibata  permaneant;  i* 
quibus  Ii£c  propriis  duximus  exprimenda  voca- 
biilis  : 

Locuin  ipsum  in  quo  pr.rfala  ecclesia  sita  est, 
cum  omnibus  pcrlincnliis  suis,  cum  letris  el  caK< 
iibus  eidcm  ccclesi.-e  pei-tincntibus. 

praucrca  quarlam  p.-irtem  parocliialium  decima- 
ruin,  quai  ad  clcricos  spectat,  quam  vcn.  fratcr 
noslcr  tlcnricus,  Gradensis  palriarclia,  dc  a.sscnsu 
ven.  fratris  noslri  Marci  Castellani  cpiscopi,  ad 
mandatum  bonx  menioriae  Urbani  pra;decessori» 
nostri,  \obis  canonice  ooncessisse  dignoscitur,  si« 
cut  eam  jiisic  ac  paciHcc  possideiis,  ad  excmpl&r 
ejusdem  Urbani  el  fel.  rec.  Gregorii,  praedecessoruia 
nostrorum  Romaiiorum  ponlificum,  aucloiitalo  v^K 
bis  aposlolica  confirmamus.  Quia^  vero  de  quaria 
parte,  quae  restaurationi  esl  ccclcsiai  dep^iiala, 
quarlam  sibi  el  successorjtjos  suis  mcmoratus 
piscopus  pro  maliiois  ecclesise  utilitate  perpetuti 


Ego  Gregorius  Saiicte  Mari*  in  Porticu  diacon.  C  '^«^*<^"^^''»  et  alias  paries  ejusdem   quarlie  tibi  et 

card.  successoribus  tuis  in  cominuni  privilegio  plebanis, 

E^o  Joannes  Felix  diac.  card.  S.  Eustachii  juxla  sacerdolibus   atque  clericis    aliarura  eo^lesiarura 

teniplttin  Agrippse.  coricesso  pro  reficiendis  ecclesiae  luffi  fabricis,  at- 

Datum  Laterani  pcr  maniim,  Moysi  S.  R.  E.  siib-  ^•'^  hhris  aliisque  nocessitalibus  slaluit  conferen- 

diac,  vicem  agentis  Cancellarii,  v  Idus  Jnnii,  In-  ^^^'>  ^^  ^^  quarta  pauperibus  assignata,  sicut  ex 

diclionc   VI,    Iijcarnaiionis  Domiiiicae   anno   1188,  lenoie  privilegii  ejusdem  episcopi  nianifesle  compa- 


pontif;talus  veio  doinini  Clemcntis  papa;  III  anno 
primo. 

Fgo  Dcnatui  Saticla  Uariw  Matris  Domiiii  presb. 
et  }wl.  Iwc  exemplum  exemplavi  sumptum  ex  autlien- 


ruit,  ires  partcs  pa^-^ohiae  tus  pauperibus  statuit 
idein  episcoptis  erogandas,  quai  ta  sibi,  dum  vive- 
ret,  rcscrvata;  nos  concessionem  ipsam,  sicut  ab 
eoJcm  cpiscopo  canonice  facla  est,   et  sciipto  au- 


'■ico  domini  Ctcmentis  papa:  IJI,  ejui  si(jillo  plum-  Ihentico  confirniala,  pr^sciitis  gcripli  pagiiia  lobo- 
bco  sigillalum  nnnc  Domini  1200,  vigesimo  octavo  >'3i>3us  ,  facicndi  praelerea  securitatis  rliartulas 
mensis  Novembris,  Jndictione  sccvnda  ,  Rivoulio,  parocliianis  IuIg,  a  quibus  decimas  receperis,  ple- 
iiiliil  addens  vel  minuens,  quod  sentenliam  mntct  "*'"  ^''^'  *'  successoribus  tuis  Iribuimus  faculla- 
scripsi,  complevi  et  roboravi.  D  lem. 

Decernimns  ergo  ul  nuUi  omiiino  boininum  fas 


LXVIII. 

Eccletiam  S.  Cassinui  Veneliarum  sub  Sancti  I*elri 
proteclione  recipit,  atque  ejusdeni  jura  et  reddilus 
apostolica  aucioritaie  coufirmat. 

(  Lalcrani,  Jun.  9.  ) 

IJbid.  p.  59y.] 

Clemf-ns  cpiscopus,  servus  servorum  Dei,  dileciis 

liliis  DoMiNico  Pi.Mo  plebano  Sautti  Cassiani,  ejus- 

que  procuiatoribiis  ct  ejus  successoribus  canonice 

substittieiulis,  iii  pcrpcluiiin. 


sit  pricfatani  ecclesiam  lemere  perlurbare,  aut  ejus 
possessiones  aufcrre,  vcl  ablatas  rctinere,  rainucro, 
seu  qiiibuslibel  vexalionibus  fatigare ;  sed  omnia 
intcgra  coiiserventur,  eoruni  pro  quorum  guberna- 
tionc  ac  susieiitationc  concessa  sunt,  usibus  omni- 
raodis  profutura,  salva  sedis  aposlolicac  auctori- 
tate  ct  dioecesani  episcopi  canonica  ju$dttia.  Si  qua 
igilur  in  futurum  ecclesiastica  saecularisve  persona, 
hanc  nostrx  constilutionis  paginam  sciens,  coiitra 


Pixposlulaliovoliiiitatiseflcclu  debelprosequcnte  eaiu   lemere  venire   tentaverit ,  secundo   tertiove 

compleri,  ut  ct  dcvotioiiis  siiiceritas   laudabiliter  commoniia,  iiisi  reatum  suum  coiigrua  satisfactio- 

eniletcat  ct  uliliias  postulata  vircs  iiidubitanler  as-  ne  correxerit,  poieslalis   hcnorisque  sui  dignilate 

(iuiuai.  Eupropier,    dilecii   in    Doiuiiio  filii,  vesiris  careat,  reamquc  se  divino  judicio  existere  i\c  por- 


f.367 


tLLMKMlS  ni  rAlvF. 


iz';% 


R 


fclrata  iiiiquiiatc  cogiioscat,  it  a  sac -r.tlissimu  cor-  A 
l>ore  ct  8:tngitiiie  Dct  cl  Ooiiiitii  Kcdoti^ptoriti  i>ostii 
Jesa  Cliristi  alicna  fiM,  ati|ue  iii  eilnuno  cxamiiic 
ifislricla;  itllioni  i>iil)jac<-al.  (aiiictis  aiitcm  eidein 
loco  sua  jiira  scrvaiililius  sit  pax  Doinini  no«lri 
J<'su  Cliri.sli.  quatcniis  cl  liic  frucluiii  iiunie  actio- 
iiis  percipiant,  ct  apuJ  (listriclnin  judicciii  pra:inta 
«lcniae  pacis  iuveni  nt.  Auii.n. 

Ego  Clcincns  calliolic*  Lcclcsi.€  cpiscopus. 

Ejjo  Theobaidus  ll<isti<nsis  ct  Vclletrciisis  cpisco- 
pus. 

Ego  Joannes  prcsb.  ra:(Jiiial.  liiul.  Saiicti 
Marci. 

Ego  I>aiborans ,  presl).  card.  SancU:  Mariae  ti  »ns 
Tiborim  lil.  Calixii. 

Ego  Pandulfui»  presb.  c»rd.  liasilicae  jiii  Aposlo- 
lorum. 

F^o  MelJor  pre&b.  card.  SS.  Joannib  ei  Pauli, 
tft  Pamma^iiii. 

Ego  Petros  presb.  cswdiiial.  liiul.  Sanclae  Coci- 
liie. 

Ego  RodulphKS  tiiuL  Saiicti  Prawedis  pesb. 
card. 

Ego  lacobus  diacou.  eardina!.  Sanct%  Marisc 
Cosmedi.i. 

E?o  Graiianu*  SS.  Cosma  ei  Oaiiiiaui  diacon. 
caid. 

Ego  Octa\ia»i»s  SS.  Sergii  el  Bacclii  diacor». 
card. 

Ego  Sofredus  Sanel;c  tfariae  in  Yia  Lata  diacoi».  C 
eard. 

Ego  Gregorius  Sanctae  Mariae  iii  Ptrt-licu  diac. 
card. 

Ego  Jo.s.  Felix  diac.  card.  S.  Eustacliii  juxta 
templuni  Agripp*. 

Ego  Joaiines  Sancti  Tbeodori  diacoiius  cw- 
dinal. 

Dalum  Ealerani  per  manum  Moysi,  S.  R.  E.  sub- 

diac,  vicein  ageiiiis  cancellar,  v  Idus  Juiiii,  indio». 

VI,  incarnalionis.  Douiiiiicse  anno  {188,   ponlifica- 

tus  donjini  Clenienlis  papae  IH  anuo  primo. 

LXIX. 

Abbati  a.  Genovefse,  decaur,   et    canlori   Parisiena 
mandut  coganl  {Manaisem]   epiicopnm  Treceuaem 
■1.1  «  de  ecclesia  S.   Lupi  Trecensi  canonicos   regu-  D 
lorpf  assumal  ei  eos   in  ecclesia  de  Mjrigniaco 
vnihunl.  t 

(Lalerani,  Jun.  15.) 

[Hiephani   Tornacenus  epiiiota,   ed.   Dc   MoLinifT, 

j..41i.J 

CLEMEns  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dilcciis 
fiUti>  abbalis  Saiictae  Gciiovefae,  decano  et  canlori 
Parisit-nsi  salulesu  el  apostolicani  bcnedictioneni. 

Ad  iiotiivaiii  vesiram  voiumus  perveoire,  qiiod 
Teiierabili  fratri  nostro  Trecensi  episcopo  ab  apos- 
tolica  scde  ma.ndatura  fuit,  semel  iterumqiie  prx* 
cepluio  ut  in  parochiali  ecclesia  de  Marigiiiaco, 
saiva  omni  justitia  sua,  canoiiicos  assuincre  regu- 
'ares,  qui  in  ea  juxta  pium  desiderium  fundatonim 
V''ligioi!i4  ordincm  iusiiloerpni,  et  sub  regalarJbus 


ilisciptiiiis  oninipotcnli  Dornioo  drM>rvir<'iit.  Pia;'i- 
ctus  aut<  III  cpi>>('(ipiis  iion  aniore  rciigionis  ifiduii, 
nec  apostolicis  jassionibus  p«)iHii  <  moiliri,  ul  a  du- 
ritia,  quani  iti  tiian<i<iiis  apnsiolicis  soli(it6  cst  ha- 
bcjc,  sc  convf-rttrfl  ad  iM'iii^'iiii;iifni  cli^trilaiis,  cui 
pia;  pelilioni  ci  voto  latnhit.iti  |Mistubiilis  conbcn- 
siis  btnc^olontiait)  iiwlul^^orri.  rinle  disirciioni  vc»- 
lr.1^  per  apostoiica  i^cripta  mandamsK ,  qaatenus 
eum  adnioncrc  prop<;nsiiis  et  inducere  laborctis,  ut, 
secundnm  quoiS  loiics  in  mniidatia  arccpit,  de  cc- 
clesia  Saiicti  Lupi  Trcconsis  canonico»  rcgulaies 
assuinal,  ct  cos  io  pr;edicla  ec(  lcsia,  sairis  jiistilii» 
omnibus  di<£ccsaii£  ralioiiis,  iiisliluat,  pcr  quos  ct 
religioiiis  ordo  dilatctur  ct  creseai,  cl  tani  jus^ioni- 
bue  apostolicis  quam  fundatoiis  desiderio  satisfa- 
c  al,  qtnHl  si  infia  triginta  dics  post  adtiiOnitioiiem 
vcstiain  faccre  spontc  nolucrii,  \<)s  euni  ad  id 
cxsequcndnm  a-rfClarilatc  iiostra ,  sine  app(*lla- 
Uoiiis  ohstaculo,  p«'r  cciisnram  ccclcsiaslicsm  coiu- 
pcllsklis. 

Q-jOil  si  omnes  liis  essiHjucndis  iiequicrilis  iale- 
rcsse,  (iuo  vestrum  ca  iiiliiloininns  exsequanlur. 

Dalum  Laterani,  xvti  Kalcndas  Julii,  poniiiicatui 
iioslri  anno  primo. 

LXX. 

Comulibus  GrasAensitius  ecclesium  S,  UoHoruli 
consmciKtal. 

(Lalorani,  Jun.  20. j 

[//lA/.  palr.  Mon.,  Script.,  p.  468. 

CttKENS  cpiscopus,  serTUS  scrvoruin  Dei,  diU'cti» 
niiis  consulibns  de  Grassa  salulcin  ct  apusiuiicaiu 
beiicJiclioneni. 

Cominissum  \obis  consulalus  oQicium  secunduni 
beneplaciium  geritis  Crcitoris,  si  Ecclesiani  Dci  cl 
viros  in  ea  impcfidenles  Doinino  famulalum  liabuc- 
rilis  in  revereiitia,  cl  curaverilis  poteslate  vobis 
commissa  al.  »liorum  iiijuriis  dcfensirc.  Itide  cst 
quod  uiiivcrsilatcm  vcsiram  inoncmus  in  Dumino 
cl  royaniiib,  qualcnus  ccclesiain  S.  Ilonorali  cl 
pcr.sonas  comiuorantes  in  ea  habealis  altentius 
coniniendaias,  ei  ila  ab  aliorum  injuriis  defensare 
turctis,  quO'l  vobis  ad  a:teriium  prxmium  proft- 
ciai,  ct  ecclesiie  ipsae  per  defensionem  vesiiam  op- 
tala  perfnii  sese  qiiiete  lapienlur. 

Dalnm  La',crani,  sii  Kal.  Julii,  pontificalus  no» 

sti  i  anno  primo. 

LXSI. 

Ecdttiam  fiagusina  >',  rogante  TribuBo  urchiepiscopta 
luendam  suscipii,  ejusquc  privilegia  confiritun. 

(Laicrani.Jun.  21  ) 

[HoRiuvR,  Gesch.  d.  gef.  Grassch.  Tirol,  I,  ii,  I27.J 

Clemens  episcopus,  scrvns  scrvoruin  Dei,  v<  ne- 
rabili  fralri  Tribuno  Ragusino  aichiepiscopo  ejus- 
que  successoiibus  canonice  substituendis,  in  per- 
petuum. 

lii  eniineiifi  apostolicae  sedis  specula  disponentc 
Domino,  licet  imnierili  constiluli,  fialre»  nostros 
arcliiepiscoposct  epi^copos  l3m  viciiios  quam  longe 
posllos,  fratorna  dcbemus  charitaie  diligere,  et  ec- 


^■^^  "*ISrOt;E  F.T  l'niYlLLr.!\.  -^  AN.   1188.  1370 

cl.-siaj,  co: uii.  j^ub^Miialiono  (om.nihsas  aposlolicT  A  ^il  prTfalam  cc* icsiam  lon.cro  portu.l.aiv.  aut  t.j.is 

poss-ssioiics    aiifiMTC,   vel    ai  I.tI.is    iriinei-c,    nii- 


sc.iis  priviligio  con.inuiMro  Eapropler,  venernbilis 
in  Cliristo  fiaier  Tiil>Ui)e  sircl.ippiNC4»)>e,  tuis  juMis 
posiiilalioiiib.is  cienicnUM-  ai..ioiniu>^,  et  eccieiiiBiii 
Uag;isiiiani  ciii,  auclore  Doo,  prjrcsie  tlignosooris,  ad 
r&enipbr  pra.'dccess(>ruin  iidslrorum  folitis  rccor- 
(lalioiiis  lunocoiUM,  Aiiasl.nsii.  AiJ.iai.i,  el  frliani 
Hon.anorum  poiilifici.in  sub  beati  Holii  el  noslra 
proictiione  suscipin.us  et  pra'?cntis  srripti  prjvilc- 
gio  comn.uiiiiiius.  Sloiuejiles  ui  qiusciiniiue  pos- 
sessioiies,  qu;ecui.ique  boria  eatloin  occlesia  imprx- 
sciilianim  jusie  et  canoiticc  fiossitlot,  aut  in  f.itui  uni 
concessionc  pontificur.i,  largiiionc  legnm  vel  prin- 
cipum,  cbl;»lio!i(;  litlcliun.,  seii  aliis  juslis  inotlis 
pra-sUiilc  Domino,  polcrit   adipisci^lirn.a  libi  iuis- 


m.oro.  scu  qiiibuslbol  \eK3tioiiilM.s  f..li^'are;  jcj 
omiiia  jiitigiT»  coiisorvontiir  (oruiii,  pro  quorum 
g.iU»n»3lii»iic  roncfssa  miiiI,  iisibns  oninimo  lis  pro- 
fi.iuri,  salva  sedis  ap(isli»li(  h'  .isnioiilato.  Si  qiia 
igiiur  iii  fuluruut  «frlrsiasti^a  s.vonl.irisvc  persona, 
baiic  nostrx  coiistinitio.iis  pagiiiani  scion«,  contra 
cam  iemore  vonire  tonlaveril.  sccunilo  lorliove  com- 
ii.oiiiia,  nisi  ro.itiOM  siuiii)  rongitia  satisfactioiie 
corrcxcril.poiislaiis  l»oiM»risqiio  sui  liigiiitale  caiva!, 
roaniqiic  »e  diviiio  judicio  existoio  do  t>erpcli;i(a 
iniquilate  f  oginiw.a,  ct  a  sacralissinio  corporo  ae 
sanguinc  Dci  ct  Doinini  Uodt-mploris  nostiiJcsu 
Cliriklj  alier.a  fial,  alqiie  in  cktrcino  cxamine  di- 


qiie  successoi ibus  et  iliibala  pcrniaiioanl.   Iii  qui-  B  vii.aj  uliioiii  subjai^tai. 

bUN     iiajc    propriis    duximus    eiprimcnda    voca-  C.inctis  auleii»  ciiiem  loco  siia  jura  «crvantibus 

buiis  .  sil  pax  Domiiii  QOstri  Jesu  C!irii>ti,  quatenus  ct  bic 

Locum  ipsuiO    in   quo  prxfaia  ccclesia  sila  cst  fruciuin    bonx  actionis   porcipiant,  el  apud  disiri- 

cum  ouiiiibus    pfrlineMtiis  suis.  Omnes  parochias  cluin   judicem    pra^mia    xlcni;c    pncis    iiivciiianl. 

ad  jus  commissae  libi  Ecclesia;  pcrtii.entcs  sciliccl,  Anicn.  Amcn.  Aincii. 

lognwm   Zachulini»,   rct;num   Scrvulif,  qiiod  cst  £gO  Cleincns  Caiiioiicx  E^clcsia,'  episcopu»  ss. 


Ihisiia,  ac  rfgnum  Tribui.ia»,  civilalcm  quoqucCa- 
larinciisem,  seu  Kosx  Giidiiancnstm,  Ai:('va.'en- 
sein,  Liciniacensem,  Suacensen. ,  Scodriiieiisi-in, 
Divaslcrinensem  ei  Polalenscm,  cuui  abbatiis,  ec- 
tlesiis,  ot  parocbiis  suis.  Confirmamus  etiam  vubis 
oinnes  posscssioncs,  el  quxcunque  boiia  iii  cccle- 
siis,  decimis,  vailibus,  colonis,  praBdiis, agris,  neino- 
ribus,  inoiitibus,  collibus,  aiiui»,  prafis  aul  quibus- 
V\\xl  aliis  relms  dioecesaita:  vel  propriciarije  tlisposl- 
lionis  lilulo,  pr£dicla  R.igusina  Ecclesia  jusle  et 
canoiiice  possidel,  pallii  quoquc  usuin  poiililicalis, 
videlicet  oCQcii  pteiiiludinein,  liuinilitatis  ot  justiliai 
signum  ad  iiiissarum  soiemnia  ccl 'branda  sicul 
autecessoribus  tuis  concessum  fuisie  Jignosciiur.cl 
iii  feslixilate  Ueali  Blasii  et  in  pnecipuis  fcslivita- 
libus  ccclcsia;  lux  libi  tuisque  successoribus  au  • 
cloniule  aposloi-ca  coiilirmainus.  Quo  liis  dicbus 
laiiluin  adjuiiclo  fesio  Hcaii  Dlasii  et  pia:cipiiis  fcsli- 
vitatilius  (cclesic  iu;c  fralcrntias  lua  uli  iiienii- 
iie  it  qiiibiis  anlicessoribus  liiis  ab  apostulica  s<:de 
roiislal  iiidulUim.  Sane  suiccssores  luos  a  nobii 
niisirisqiie  siitcessoribus  coi.secraliunis  graliam  in 


E^o  Joauiics  prcsb.  card.  tnnc  tcmporis  Sancli 
Marci  ss. 

F.go  Laboraiis  prcsb.  card.  Sanrl;e  .Mariae  Tiaiis- 
Tiiicrim  lui.c  temporis  Ca1i\l.  ss. 

Ego  Pandolfi.s  prcsb.  card.  lit  Basilicai  xii 
Aposlolornm  ss. 

Ejjo  Melioi  prcsb.  c;.rd.  Saiictoruni  Joannis  ct 
Paiili  lunc  lemporis  Painniacliii  ss. 

Ego  Rad.  liinc  tcmpoiis  Saiicia!  Praxcdis  prc- 
sbyler  card.  ss. 

Ego  Pcirus  tunc  tempoiis  Saiic:i  Clenicutis 
prcsb.  card.  ss. 

£go  Bobo  lunc  lcmporis  Sai.cla'.  Anuslasiai  presb. 
card.  ss. 

tgo  Alex.  lunc  lcmporis  Sancla;  Subanjia;  prcsb. 
car'l.  ss. 

E^o  Pelrus  pros.  card.  lunc  len.poris  Santli  Pe- 
tii  ad  Vii.ciila  ss. 

Lgo  Jordaiius  presb.  card.  Sancla;  Ptidenlianx 
tiiiic  temporit  Pastoris  ss. 

Kgo  Jacobus  diac,  rarJ.  Saiicl:i-.  Marix  in  Cos> 
mcdin  ss. 


pcrpcluiim  decernimus  recopturos.  Prol.iliemus  iu-  q      E^o    Gralianus    SS.   Comux  cl    Daiiiiai.i    diac. 
siiper    nc  iiiierdiclos  vel  CKCOmmuiiicatos  luos  ad      card.  ss. 


diviiium  ofT.eium  aul  CDniinui.ioi.cm  i cclesiasticam, 
i|uisq..am  rocipore  sinc  congiua  sati^factioi.e  pr«- 
s..ni.')l  niii  foile  pericuiuin  n.oriis  immineat,  ul, 
duin  pra;senliam  ti>am  iiabeie  .lequicrint,  per  alium 
tecundum  fiirn.am  Ccrlesix  salisfactiouo  prxMnissa, 
oporleat  ligatum  alisolvi. 

Ail  lioc  libortales  et  imraunitates  a  regib.is,  piii.- 
cipibus  ct  ab  aliis  peitonis  tam  ecclesiasucis  i|uain 
mundaiiis  ecclesix  tux  coiicessas,  et  antiquas  ot 
ralionabilcs  consueludines  bacleitus  observatjs,  iu- 
legras  et  illibaias  pnaesenli  decrelo  mauerc  san- 
rimus. 

Dcc  rniiDus  ergo,  ut  nuUi  ouaniuo  bomiiium  fas 


Cgo  Octaviawut  Sanctoruin  Sergii  cl  Baccbi  diac. 
caid.  ss. 

Ego  Grcgorius    Sancix  Mari.e    iii   Porticu  diac, 
card.  ss. 

Ego  Jo.innes  Fclix   Saiicli   Euslacl.ii  diac.  diac. 
ju\ta  lon.plum  A;;rippa:  ss. 

Ego  Joani.cs  Sancti  Tliv^odori  diao.  c:.rd.  ss. 
Kgo    Dernardus   SaiuUe    Maiiu:    Nuvx   diac. 
card.  ss. 

E-j^o  Grogorius  Sanct;e   Ma  Vx  in    Aquino  diac. 
carJ.  ss. 

I»atum    Laicraui  ,    pcr  mannin  Moysi,    Sanct;e 
Uoiiiana'  Ccclcsix  subdiacuni,  viccm  agcntis  caii- 


1571 


(LrCMKNTIS  I!l  PWJE 


«572 


collarii,   xl   Kal.  Julii   intlictiono  vi,    inrarnaliohis  A  volimlali,  qui  sc  illic   Sfpfiiri  «lclibcravcrint,  nisi 


Dominic.Tft.  .'Hino   1188,  jioiitilicalus   vcio   Clcrucii- 
tis  lli  aniio  priino. 

LXXil. 

Ecclcsia  S.  Laurendi  Vlnrenlincc  prolcclionem  lut- 
cipil,  bonac/ue  confirmnl. 

(Latoraiii,   Juii.   !i!l.) 

[f.Am,    Ecclesio!  Florenl.   Monum.,  III,  1785.] 
Clemf.ns  cpiscopiis,  serviis  servornin  Dci,  dilcctis 
tiliis    Ilukrrando    prioii    S.   Laureiitii  Florenlinsc 
(.ivilaiis,  ejusquc  fratrilius  lain  prxsenlibus  quaui 
fuluris    canoiiice   suLsliliiendis,  in  perpelunnt. 

Pj^   |)osuilalio  voUintalts  effeclii   debel    prose- 


forlc  cxcdiiininnirali  vcl  iiiicnlicli  sint,  iinilnsob- 
sislal;  s.ilva  lanicii  joslilia  iliiiiuni  <c<  lesiaruin,  a 
quibns  mortuoriim  corpora  assuniiintur. 

Dcceniimus  ergo,  ut  nulli  omiiino  hominum  fas 
bit  praifatam  ccclcsiam  lemerc  pfrlurWare,  aul 
ejiis  posscsiioncs  aiifcrrc,  vcl  ablalas  rclincre,  ml- 
nucre,  scu  quibuslibct  vcxationibiis  fatigare ;  sed 
omiiia  integra  conservciilur  conim,  pro  quorum 
gubernatione  conccssa  sunt,  usibusoniiiimoilis  pro- 
fulnra,  salva  sedis  apostolic*  auclorilatc,  Fiurcn- 
liniquc  episcopi  canomca  jiislitia,  Si  qua  ig  tur  in 
fulurum  ecclesiaslica  sxcularisve  persona  lianc 
nostrx  constiliitionis  psginam  scicns,  ronlra  eani 
lcincre  venire  lcnlaveril,  scrundo  l«riiovc  cornmo- 


qucntc  compleri,    ut  el  devotionis  sinceritas  lau-  B  ,iiia,  nisi  realum  snum  coiiRrua  salisfactioiie  cor- 


«tabiliier  enilescat,  el  ulilitas  poslulala  vires  indu- 
l)ilat)lcr  assumat.  Eapropter,  dilecti  in  Domino  fi- 
lii,  vc^slris  justis  poslulationibus  clementer  annui- 
nius,  ct  pra^falam  ecclesiam  S.  Latircnlii  in  qua 
diviiio  cslis  obsequio  maticipali,  ad  exemplar  re- 
cordatioiiis  Nicolai,  Alexandri  II,  Alexandri  111  et 
Lucii  pi-jedecessorum  noslrorum  Uomanorum  pon- 
tificum,  sub  bcali  Petri  et  nostra  proleclione  sus- 
cipitnus,  el  praesenlis  scripli  privilegio  communi- 
nius,  statueiilcs,  iii  quascunque  possessiones,  quae- 
cunque  bona,  eadcm  cccle.-.ia  imprsDscntiarura  juste 
H  canonicc  possidet,  aiil  in  futurum  concessione 
pontilicum,  largitione  regurn  vel  principum,  obla- 
ttone  fidelium,  scu    aliis  juslis  modis,  praestante 


rexcril,  polcslalis  lionorisque  sui  digoilale  carcat, 
reamque  se  divino  judicio  existere  de  pcrpclrata 
iniquitale  cognoscat;  et  a  sacralissiino  corpore  ac 
sanguine  Dei  el  Domini  Rcdempioris  noslri  Jcsii 
Cbrisli  alienafial;  atqiie  in  exlremo  examine  di- 
striclx  ullioni  subjaceat.  Cumilig  auiem  eidem 
loco  sua  jura  servantibus  sit  pax  Domini  iipslii 
Jesu  Cbrisii,  quatenus  el  liic  fructum  bon»  acti«y- 
nis  percipiant,  et  apud  districium  Judicero  piaemia 
jeteriiae   pacis    inveniant.   Anien  ,    amcH ,    amen. 

Ego  Cleniens   Catbolicae  Ecclesiai  episcopus. 

Ego  Tlieobaldus  Hostiensis  ct  Vellelrensis  epi- 
scopus  ss. 


P      Ego  Joannes  prcsbyier   cardinalis  til.   S.  Ma- 
Domino,    potcrit  ailipisci,  firma    vobis  vestrisque      rii  ss. 


.<:ucccssoi  ibus   et  illibala  permaneant.    In    quibus 
hacc  propriis  duximiis  cxprimenda  vocabulis. 

Parocliiam  ecclesia;  vestras  pcrtinenicm,  sicut 
liactenus  liabuistis;  hospitale  quod  juxla  eccicsiam 
supradictam  B.  Laurentii  situin  est  cum  omnibus 
pertinentiis  suis ;  hospilalem  domum  a  Spina  Pe- 
tMoh  in  Plebeio  Sanctl  Stephani  in  Pa:.e  coiistru- 
lam,  ct  ab  ejus  uxore  ecclesiaj  S.  Laurentii  colla- 
lam,  cuin  oinnibus  pcrtincntiis  suis;  ecclesiam  S, 
Slaici  cum  omnibus  periinentiis  suis;  inontem  S. 
Laureniii  qui  ex  uno  latere  proximalur  lerrae  S. 
Joaniiis,  et  duabus  viis  decurrentibus,  et  ex  alio 
S.  Romuli,  lcrlio  S   Miriie,  quarlo  decurrit  ei  via 


Ego  Laborans  prcsb.  card.  S.  Mariae  trans  Tibc- 
rim  tit.  Calixti  ss. 

Ego  Pandulpbos  presb.  card.  Basilicae  XII  Apo- 
stolorum  ss. 

Ego  Mdior  presb.  card.  SS.  Joaiinis  el  Pauli  lit, 
Pammacbii  ss. 

Ego  Radulplius  lif.  S.  Praxedi»  presbyler  car- 
dinalis  ss. 

Ego  Pclnistil.  S.  Clemcnlis  presbyter  cardi- 
nalis  ss. 

Ego  Bobo  lit.  S.  Anaslasiae  presbvier  cardina- 
lis  ss. 

Ego  Alcxander  lil.    Susannae   presbvter  cardi- 


rcia,  cuin   dccimis  ci   primiliis  suis ;  abbalicum  D  nalis  ss 


Port;e  S.  Laureiitii  cum  i[)sa  eliam  congregatione; 

ecclesiam    S.   Bartliolomaei    siiam   in  faltignano 

cum  omnibus    perlinentiis    suis,    ct   possessiones 

oniiics  quas  in  cadeni  cuiia  possideiis ;   ecclesiam 

S.  Andrea;  iii  Pcrcussinc;  quaecunque  etiam  a  praj- 

dJclis  praedcccssoribus  nostris  Romanis  pontifici- 

l)us  vobis  coiicessa  sunt,  ei  ccclesiae  veslrae  eoruni 

priviltgiis    confiiniata,  simililer  roboramus.  Pro- 

hibemus  quoque  ul  neniini  liceat   intra    teriuinos 

parochiae  vcstrae  sine  auctorilate  dioeccsani    cpi- 

sropi  el  vestro    asseiisu  ecclesiam  vcl    oratorium 

<lc  novo  aedificarc,  salvis    privilegiis   Rotlianorum 

punlificum.  Scpulturam  practerea  illius  loci  liberani 

cssc   dcccniinius,  ut  coriim  Ucvolioui  cl  cxlrciux 


Ego  Pclius  prcsb.   caidinalis  S.    Petri  ad  Viii- 
ciila  ss. 

Ego  Jordanus  presb.  card.    S.   Pudcnlianae  til. 

Pasiuris  ss. 

Ego  Jacobus   diat.  card.  S.   Mari«  m  Cosme- 
din  ss. 

Ego  Oclavianus  SS.  Sergii  el  Baccbi  diac.  cardi- 

nalis  ss. 
Ego  Giegorius   S.  Marijc  iii  Poriicu  diac.  caidi- 

nalis   ss. 

Ego  J  anr.cs  Felix  S.  Euslacbii  diaconus  juxta 

lcnipluni  Agrippae  ss. 

E)50   Joiii.ncs    S.    TlicoJiiri  diaconus    cardina- 

lis   SS. 


io73  i;PISTOL/E  tf  PRIVII-EGIA.  —  AN.  1188.  1374 

Ego   Bcruardus  S.  Mariae  Novae  diaconiis  cardi-  A  fucril,  liccal  v(»Lis,  clausis  januis,  cxclusis  cicom- 

municalis  et  inlcrdictis ,  non   pulsalis  cninpanis. 


iijiiis  ss. 

Daluu)  Laleranipcr  mmum  Moysi,  S.  R.  E.  sub- 
('iaconi,  vicein  agenlis  canrcMarii,  xi  Kal.  Jiilii,  in- 
(lictionc  VI,  Inc.irnationis  Dominicoe  aiino  1188; 
[K>ntiricalus  domini  Cicmcntis  papa>  III  anno 
l^.imo. 

LXXill. 
PriviUgium  pro  eccUsia  S.  Ansc/iarii  Brertiemi. 

(Laicrani,  Jun.  2i.) 

[LAPPErtBERG,  Hamburg.  Urkuitd.,  I,  2i3.j 


supprcssa  vocc,  (Mvina  oiricia  cclcbrare.  Pra*ier(^a 
qnoniain  docim.e  ulriusqu.;  lcslamenli  pagina  siiit 
eccicsiaslicis  pcrsonis  conccssx,  auclorilaie  apos- 
lolica  inliihcinus  ne  quis  laiciis  a  vobis  dcciinas 
exigere  vel  cxlorquere  pr.TSuinat.  Illud  etiam  nihi- 
lomiiius  probibeiriiis,  ne  quis  in  vos  vel  ecdesiaui 
vestram  e.xcomniunicalionis,  susponsionis  aut  in- 
lerdicti  sciitcnliair:,  siiic  maniresla  el  ralionabiii 
causa  pronnilgct,  vcl  novas  ei  indebilas  exaciones 
Yobis  vel  hominibus  vestris  imponat.    Decerniraus 


(J1.EIIENS  epi.<iropu6,  servus  servoruin  Dci,  dilrctis  CK^  "'  »i>'^i  oinniiio  hominuin  Tas  sit  prxdictani 
liliis,  prepobilo  Ecde.^iai  Sancli  Anscbarii  Bre-  ccclcsiatn  teineie  perlurbare,  aul  ejiis  possessiones 
inensis  ei  cjus  rratribus,  lam  prxsenlibus  quani  auferre,  vel  aUiatat.  retinere,  minucrc,  seu  quibus- 
liituris  canoiiice  substituciidis,  iii  perpctuuni.  B  iibet  vexationibus  fatigare,  seii    omnia  illibata  ct 


Ideo,  Iicet  immcrin' ,  ad  apicem  suninii  pontifl- 
catus  provideiiiia  sumus  siipernae  dispositionis 
:is»ui<)pli,  ol  circa  universas  Dei  Ecclesias  delie- 
aiiius  acicm  nostrx  considcralionis  eiitendere,  et 
cao  a  pri<vonjm  iucursibas  aposiolicx  sedis  jiairo- 
ciiiiO  comniUiiirc.  Eapropter,  dilecti  iii  Doinino 
CAi\,  veslris  ju^lis  postulalionibus  clcinenlcr  ait- 
iiuimus,  el  prxfataui  ecclesiain  veslram,  io  qua 
divico  e«tis  obsequio  niancipali ,  sub  beati  Pclri  ct 


integra  conservcianr,  eorum  pro  quorum  guberna- 
tiotie  aut  sustentalione  concessa  sunt,  usibus  om- 
iiimodis  proP.ilura,  salv])  sedis  apostolicae  auctori- 
latc  et  di<eccsani  cpi.^copi  c^iioniea  juslitia.  Si  qua* 
igUur  in  luiurum  »;c(  lesiaslica  s^cularisve  persona, 
banc  iiosti-a:  constiiuiionis  pajiJnan-  sciens,  conlra 
eam  leraerii  vcniio  loiilaverii ,  sccundo  terliovc 
coMiiuonita,  nisi  reatum  suyjn  Ci»iigrua  salisfac- 
lione  corrcxeril,  poieslatis  bofiorisi^ue  sui  carcat 


iiostra  protectionc  suscipinuis,  et  pra?seniis  scripii  digniiatc,   reamque    .se  judicio  divino  exislcrc  de 

privilcgio  communimus,  stalucntes  ut  quastunque  pcipclral.i  iniquil.ate   cogiioscat .  el  a  s.'iciaiiss.n)0 

posscssioiies ,    qu.-ecuiique    bona    cadem    ectlesia  coipoie  ac  sanguine  i)ci   ct   Domini   R(»(JoiiiiU  ris 

iinprjcseniiarum  juslc  et  caiiouioe  possidet,  aut  iij  noslri  JciU  Cliristi  alicp.a  iiul,    sj^iue  i»  cikiiciuo 

fiilcrum  coiacssior.c  poiiiiricum  ,  largilione  regum  cxamine  dislriclac  subjaceal  nliio;»!.  Cunclis  auteni 
vcl  principum  ,  obhitione   fidelium  seu  aliis  justis  ^  ciJeni  I(»co  siia  jiira  scrvanlibiis   sil  pax   Domini 

inwlis,   pncstantc  Domino,  polcril  adipisci,  Grma  noslri  Jcsu  Clirisli,  quaienus  cl  liic  frucluni  bonoc 


vobis  vcslris(|iie  successoribus  et  illibata  perma- 
neani.  In  quibus  hxc  propriis  duxiinus  exprimenda 
>ocabulis  :  Locum  ipsum  in  quo  prxfata  ecclcsia 
sila  cst,  cuni  omnibiis  pcrlinentiis  suis;  curtciu 
qu.c  Tocatur  Spciichoph  cum  perlinentiis  suis, 
fiMtcm  in  Slultere  cuin  pcrlinenliis  suis,  curtem 
Lcsle  cuin  omnibus  ad  eam  spcclaiitibiis  ,  ctirlein 
in  Steiilhorpe  cum)  peilit.cntiis  suis,  cccicsiam  cum 
banno  de  llorne,  dcciniain  de  Swecbusen,  deciinam 
(lc  .\scv»anlc,  tres  quailranles  tloHandieiiscs,  quos 
iiabcnt  C.X  dono  vcncraiiiiis  fialris  noElri  liardwici, 
Hremcnsjs     arcbicpiscopi  ;    ex     dono    Tlieodorici 


taici,  dimidium  qiiadranicin,  c\  dono  Alardi  ad-  n  card. 


actioiiis  percipiaiil  el  apud  disirictum  Judiceia  pra> 
niia  aclcriiae  pacis  invenianl.  Amen,  aincn. 

Ego  Cieinens,  Calbolicai  Ecciesi:c  cpiscopus. 

Ego  Joannos  ,  presbyier  c^rdinalis  it.  Sancli 
M:<rci. 

EgoLaborans,  pbr  card.  S.  Mari;e  Trans  Tiberiui 
tl.  Calixli,,' 

Ejjo  Paniluiriis,  pbr.  canl.  Basilica;.  xii  Apost. 

Ego  Tb»K)bald.  Ilosliei).  et  Vellelrcn.  eps. 

Ego  Jacinlus,  diacon.  cardinalis  S.  .Maria:  io 
Cosmcdin. 

Ego  Gratianus  ,  SS.  Cosmae  ct    Damiani  diac. 


vocatt  unam  aream   ct  censum  qualiior  arearum . 
ex  dono  Tlicodoiici  dc  Horst  ccnsnn)  uiiius  arcae. 

Sutuimus  aiilcm    ut  stipendia  dc  pra-dictis  cur 
tibii)> ,  pauperiltus  lam  inajoii  quaiii  v»^sti;e  ecclc- 
fi»d«servientibus  assign.Ma,  siciit  a  beatoAnschario 
pie  slalutum  est,  cis  sempcr  integralitcr  el  sine  di- 
iiiinulionc  solvanliir. 

Ad  hxc  auctoriiatc  vobis  apostolica  indulgemus 
ul  cum  praeposiiura  scu  aliye  dignilatcs  aul  prae- 
l)endx,  sivc  alia  bcncficia  ccclcsijc  vcstrae  vacavc- 
riiit,  eligendi  ad  eas  personas  idoneas  liberam 
habeatis  de  licenlia  scdis  apostolioe  facultatein  ; 
iiivcstilura  'lamcn  piautictorum  di<ieccsaiio  cpiscopo 
rcscrvata.  Cum  aulcm  gcncialc  intcrdictum  tcna^ 


Ego  Ociavianus,  SS.  SergiietBacchi  diac.  Cdvd^ 

Ego  Uadiiirus,  II.  S.  Praxedis  pbr.  raiil. 

Ego  Pclrus,  (t.  S.  Clcmenlis  pbr.  card. 

Ego  Bol)o,  tt.  S.  Aiiaslasi:e  pbr.  catd. 

E;^o  Petius,  pbr.  card.  S.  Pciri  ad  Yiiicula. 

Ego  lordaiius ,  piir.  caid.  S.  Piiojntiati:^  ll. 
Pasloris. 

Ego  Crcgoiius,  S.  .Mariae  iii  Porlicu  dinc.  card. 

Ego  Joanncs,  S    Thcodoi  i  diac.  card. 

Ego  Bcrnardus,  S.  Marix-  Novac  diac.  card. 

Ego  Grcgoriiis,  S.  Maria:  in  .Aquino   diac.  card. 

Data  Latcrani,  pcr  maiiuin  Moysi  Romanae  Ec- 
dcsijp  siiI>di:)coiii ,  vi^cs  agciitis  canccll.trii ,  x 
halciidas  Julii      iiidiciiouc   5cxia ,    iiicaniatioiiir 


17,7,-) 

I)oiniiiic.i;  aitno  1I8S,  poiilin.  .iliis  vero  doniiii  (°.li:    A 

iiKiiliii  p.ipa:  111  aiiiio  |)riiiir). 

l.WIV. 


D 


Frulrilfns  ordixis  (hfnuliiiioiiieiisix  vimlitit  se  el 
Guillflnmm  et  St<  filininiin  a  prioralu  reiiwvihse. 
LiherntH  «i(cce«.s«.is  eligcrdi  nrbilrinm  iii  con- 
cedit. 

(Latcraiii,  Ju».  2.).) 
[Gullia  Christiana  nova,  l.  II,  col.  192.] 

Cleiif..\s  cpis.copiis,  scivus  scivoiuiii  I).:i,  dilcciis 
liliis  rtaltibas  oriiiiiis  GraiiJi:iioiilis  siilnlcin  el 
^poslolicam  beiictliclionem. 

Ne  in  quac.st  oiiis  scnipiiliiin  rcciilanl,  ()u:c  siib 
ei:<inuic  aposlolicac  sedis  ju(lici;i!i  bcii(ciii:a  lci-- 
niinaniur,  digiiuin  esl  el  co;isoiiuin  ralioni  ad 
poslerilal  .1  nu^nioriain  ea  lilleiis  coniprcliendi ,  et 
rescripii  aposlolici  inuiiiiniiie  roborari.  Sane  cum 
pro  coulroversia  qu;c  de  abreniincialione  Guiilelnji 
quondain  ptioris  vesiri,  e>.  subslilulione  Stcphaui 
prioiis,  suadciilc  Clirisliana;  icligionis  peiseculore, 
coepit  inter  vos  diulius  agitari,  quidam  iiiior  vos 
tam  clerici  (juain  conversi  iii  noslra essenl  pipesenlia 
consliluli,  ccrta  ralione  coniperinius  nienioralum 
Guiliehnum,  prioralus  lionoreni  coram  dclcgalis  a 
sede  apo.st(  lica  juiJicibus  se  abrcnunliatuiuin  ad 
cerlam  diem,  juiainento  prsestito,  proinisisse;  el 
postmodum  alia  vice  in  manihus  dilecti  lilii  nostri 
Octaviani,  sanclorum  S  rgii  et  Bacchi  diaconi  car- 
dinalis,  tunc  apostolica;  sedis  legali ,  et  vcneiabilis 
fratris  noslri  Polragoricei.sis  episcopi,  el  dilecli  q 
lilh  abbalis  de  Corona ,  sine  juramento  viva  voce 
renunciasse.  De  alldius  vero ,  viileiicet  Stephani 
substilulioiie,  licel  ejus  eleclio,  memorato  Guillelmo 
abrenuncianle,  can.nica  esse  potuerit,  intellexiixus 
quibiisdam  ex  vobls,  videlicet  clericis,  grave  scan- 
dalum  generari.  Volenlcs  ergo  tran(,ui!lilaii  cl 
quieti  veslrai  circumspcctione  moderaminis  aposto- 
lici  providere,ut  omnis  inler  vos  de  cselcro,  auctore 
Ueo,  disseiisitinuin  et  jurgiorum  materia  sopialur, 
«!e  consiiio  et  asscnsu  frainiin  nostrorum ,  tam 
Guillelinum  qiii  al)renunciasse  dignoscitiir  ,  quam 
Siepbanum,  pro  bo:io  pacis  el  concordiae  intcr  vos 
reformandae,  a  prioratus  res^^imine  du,\imus  aino- 
vendos ,  eligendi  priorcm  facultalem  vobis  libcram 
concedentcs.  Volasnus  etiam  ct  praccipimus  ut  ^ 
Kcgulam  oidinis  veslri,  sicut  eam  bon:c  memoriae 
Ui-banus  pr«deccssor  nosler,  de  consilio  et  assensu 
rar.iinaliuin,  mullorumque  episcoporum  llaliai , 
praesenlibus  es  vobis  lani  clericis  cjuam  conversis, 
jid  ejus  firmitalem  cl  pcrpcluam  pacem  invicem 
osculum  sibl  praesentibus,  correxisse  dignoscitur, 
ct  lam  in  privjlegio  suo  quam  nostro  plenins  rcpc- 
rilur,  in  posterum  sine  conlradiclione  qnalibct  ob- 
aerretis.  !Jt  auleni  sententia  isla  pcrpeluis  tcmpo- 
••j|)us  iiiviolata  et  stabilis  persevcret,  cam  auctori- 
lale  apostolica  confirmamus,  et  praesentis  scrlpti 
patrocinio  communimus.  St  .tuentes  ui  nulli  oinnino 
l.oininum  Iiceat  paginam  nostrac  diCrmilionis  cl 
conlirmalionis  infringcrc,  elc. 


tl-h.MKNTlS  lli  V\PJF.  1^76 

{.'nluiii  r.aliMiitii    h.prniio   calcmlas  Jnlii,   pontill- 
catiis  nostri  anno  i. 

!A\V. 
Ileinicum  C.nmpnnia'  coiuileni  de  compofila  fralrtitn 


Crandimonlcnxtuni  diaidio  cerlioreni  fucit. 

(l-alciaiii,  Jun.  f) 

[Ibid.] 

Ci.F.MKNS  cpiscopiis,  servus  scrvorura  Dei,  dil»*clo 
niio  i.oiiili  viro  comili  Ih.^nico  Canipanix-,  salutcm 
ct  aposlolicam  Ixnedit  tioiiem. 

Iiitcr  cxter:*  qn.^c  divcrsis  mundi  parlibiis,  apo- 
stolatus  nostri  tcmporc ,  ad  scdem  apo:»l<itii'3m 
doconda  peivcnerunt,  cl  gravia,  G;andimoiiti:nsis 
tlomiis  Inrbalio  iion  niinimum  iiobis  dulorem  iii- 
cussit.  Qnis  eniin  absqtie  anurilndine  andial 
donium  lam  celebris  religionis  pncconiii  divuigaiam, 
de  (lacis  unanimilatc  reiigiogis  instiluiis  amica,  ad 
tanttun  lurbatioiiis  scandaluin  pcrlraiisisse  ut 
factis  pnrliiius  vciut  aiics  liiiic  intle  consistcr>  nt,  et 
jiidiciaiiis  disccplalionibus  muluo  concerlarent , 
qiios  snb  religioso  silentio  Iradilas  opoi  tucrat  ob 
scrvanlias  cuslodiie.  I'io!i  doior !  A:Ico  valuitiiii- 
niiciir,  i!i  cos  de  lalcbi  is  cnstDdi.c  claustralis  edu- 
.\crit,  et  in  oinnem  fcie  ventiini  ct  regioncm  ipsos 
suscilala  disperscrii  lcmpeslatc.  .Nos  sane  tanto 
ipsorum  i.anrragio  cx  inlimis  cordis  affcctibus 
condol  nles,  fialribus  coinocatis,  de  illorum  col- 
lil^eiida  dispersione  iraclavinius  ,  el  pacis  iiiter  eos 
foederc  rcfoniiando;  landein  diligenli  dcliberationc, 
de  frairum  noslrorum  consilio.  rein  in  hunc  mo- 
dum  duj^imus  disponciidam.  •Cleniei.is  episcopus,» 
etc.  ul  supra  in  bulla  supra  relala.  Pielatem  igitur 
tuae  celsitndinis  quae  loca  religiosa  fovere  ac  dcfcn- 
dcrc  consuevit,  monenius  ct  exliortamur  in  Domino, 
el  in  remissionem  injungimus  peccatorum,  qua- 
tcnus  socios  Guiilclmi  quondam  prioris,  qni  iii  lerra 
lu;e  juiisJiftioni  subjcciacommoiaiitur,  commoncri 
facias  u(  aJ  domnm  Grantiinionlis  sinc  dilalioite 
aliqua  revertantur,  et  doinos  quas  detinent,  con- 
versis  frati'ibus  secundum  staiutiim  ordinis  ipsius 
absqne  dillicuUate  rcstilci,  ab  eis  pacilice  dispo- 
nendas ,  et  prjcfalam  providcas,  quanlum  in  lc 
fucrit,  institulionem  nostram  observari.  Sane  quo- 
niam  tua  discretio  non  ignorai  qnanlum  divisioncs 
sunt  rcligiosis  obscrvaiiliis  iuiinicae,  si  quos  noslrx 
institulioni  rcpcreris  advcrsari,  eis  omnimodum 
snblrabas  luiim  in  sua  observatione  favorcm.  liiis 
qiii  humililcr  obcdierint  et  ad  f.-atcrnam  rctiie- 
lint  unitatcm,  bcnignum  palrocinium  ct  dcfciisio- 
ncm  impcn  !as. 

Daium,  etc. 

LXXVI. 
Ilegulani  Grandimonlensem  confinr.at. 
(Laterani,  Jun.  27.) 
[  Ihid.  ,    col.   191.  J 

Ci.EMENS  cpiscopus,  scrvns  scrvorum  Dei,  dileciis 
iiliis  fratribus  G;andiinoiitcnsibus,  salutem  et  apo- 
stolicam  bencdiciionem. 

Rationis  oiV.o  rcquii  it ,   ct  consuetadinis  eccle- 


r.77 


EilSTOLit;  l.T  rHlVlLLGlA. 


A>.   118S. 


137i 


saslicjc  noima  comnii^ndat ,   ui  qu-<tMliibilMioni'ni  A  >I1>"S  piocuialionis    prioslaiiono    (ioinonstrent,  aut 
in  obs(.'rvai:tia  Christian.x*  rcligionis  uililnciinl,  pro-      aliarum  ecclcsidrum    pau)(iii;»liiim  cjusthMH   (Jioe- 
visiotic   moiioraiidiiis    ;H'0;.((.liCiV   (ittlaicntnr.    Ne      Cfsis  ^jcncrali  coiisuetudino  sc   (lcfoiKlanl. 
igilur  (ie  Iligula  vestra    iii   p0bl(  rum  qii.ostio  rofc-  Nulli  orjjo   omnino    iiominum  lior;il  lianc  p:i;;i- 

ratur,  (|uani  boiia;  momoria:  Lrlianus  prAuiocossor      uam  noslno  confirmationis    el  concossionis  iiifnii- 
nosier  de  consilio  ot  assensu  cardinalium  et  miii-      gere,   vol  ci  ausu  temcrario  contrairc.   Si  qiiis  aii- 


tnrum  rpiscoporum  Italix ,  pncscnlilms  ex  vobis 
tam  clciicis  quam  oonvcisis,  :<il  ojiis  (irmitalem  et 
p4-rpeluam  pacem  pcr  o>oulum  pacis  assensum 
prLltcnlibns,  noscilur  oorrexisse ,  ut  in  ojusdem 
privilegio  et  in  ipso  pleiiius  conl  nctiir,  eam  snb 
sigiHo  iii  prx-seiiiilius  scriptis  lic  vcrbo  ad  vorbtim 
(tuximus  inscrciiilam ,  qu^c  talis  cst  :  (  Qdisquin 
lianc  reii^ioocm,  cic,  iisq.  saivus  eril,  anieii.  >  Ut 
autcmprj.Hlicla  Rcjjula  pcrpetuis  lompoiibus  illibata 
consslat,  ipsam  proul  ab  coJem  Urlano  pinedc- 
ccssorc  noslro,  ul  supcrius  dixinias,  corrccta  osl, 
auctoriialc  aposiolioa  coiilinnanius,  ot  prjcsciitis 
scripti  patrociiiio  ajmmuiii^inus,  slatiieiitcs  uC  iiulli 
uiiniiiio  buminum  liceat  banc  paj^inain  nostrje  coii- 
lirnialionis  infringcre. 
Datum  Latciaiii,  ponliflcatus  iioslri  anno  priino. 

LXXVII. 

i/  [auricio\  episropo  Pariiieusi  piivilegium  Iribuil 
de  prviuraiioiie  et  et  et  ejus  arcliidtucouibus,  pa- 
rocliias  circumeuinibus,  a  rcguluribui  ecclesiarum 
eimoHici$  prtvslundn. 

(Laloraiii,  Jul.  5.) 


f{ 


tom  lioc  allcntnrc  pr^nsumpsoril,  indignntionoin 
omiii|u>t4Mitis  Dci  et  hcaloruiii  Potri  ol  Pauli  aposto- 
loruin  cjus   se  novorit  incursunim. 

Datuin  Latcrani,.  ni  Noiias  Juiii,  pontifioatus  no- 
slri  anno  primo. 

LXXVIII. 

Silrecano  ahbati  cl  sacrisla:  Aquensi  mandat ,  u. 
monachot  S.  Yictnriii  Massilianes  lueatuur  coit- 
tra  canonicoram  itijuriai. 

(Laierani,  Jui.  5.) 

[LAutiquilS  dc  Marseille,  I,  525.J 

CLEMKNa  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  diioc:i3 
tiliis  SiLVECANO  alibati  et  saorisl%  Aquensi,  satu- 
lem. 

Diiccti  filii  nostri,  ablas  el  fratros  M;is!:.'liensis 
monasierii  proposila  nobis  conqucsi  o:ic  monslra- 
runt,  quod  praepositus  et  quidam  alii  Massiiicnscs 
ciiionict  et  ecclesiarum  parocliialium  oapcllani ,  fi- 
lios  eoiiim  el  poslcros  qui  in  (-u^mcieiio  s;io  sunt 
sofHiiti ,  al>  ejiis  ntonasterii  prftliihcnt  soixiitina. 
Quocirca  riiBCielioni  vcslra;  per  aposi<jlioa  soripl.i 
mandjimus,  qualcnns  vocalis  ad  prxi^cnuam  vos- 

[Cariulaire  de  yotrc-Dame  de  Psris,  I.  I,  04.]      q  ^^*"»  ^^^->  »^  *''*  ^-^  »'"s  ejusdcm  monaskTii  vcxa- 

lioiiibus...    compcscalis. 


CLtmENs  cpiscopus,  scrvus  seivoium  Dei,  vo.ne- 
rsbili  fiairi  .M.,  Parisionsi  cpiscopo,  salulem  ol  apo- 
stolioam  iMiiedictlonera. 

Sicut  cerluin  est  de  coiisiituiione  canonica  opi- 
scopis  immincre,  nt  diiigcnter  intendant  ad  parociiias 
Tisiiandas,  quo  facilius  cl  plenius  vaieanl  exstir- 
pare  qnae  fuerint  cxstirpanda,  et  quac  Mo\criii( 
inserenda  inscrant ;  sic  utique  spcciat  ad  cDs  qui 
in  diceresibns  commorantiir,  ut  de  prtxiurationis 
obsoquio  oxhibendo  visilatoribus  sidliciliidinem 
liaheant  compeientem,  nisi  privilegio  vel  alia  causa 
raiionabiti  valeant  se  lueri;  nec  opiscopi  dcbenl 
per  appeliationis  ol>st3ciiIuni    impediri,   quuminus 


DaLuta  Latcr.,  tii  Noiia;s  Julii,  pontillo^lus  nosli i 
anno  pritno. 

LXXIX. 

Ralisponensi  el  Frisingeiisi  epiicopis  mandat,  ut 
vioaaslerium  Aldenpacense  nb  injuriis  Aiberli  de 
Kam,  qui  tiionasleyii  advocatiam  sibi  arrogaverit. 
defendnitt. 

(Lalcrani,  JuL  9.) 
lirxDUie,  Uctropol.  Salisl/urg.,  U,  60,] 
CLF.Mf.Ns  episcopus ,  scrvus  s«rvoruni  Dei .  ye- 


norabilibiis     fratribus     Balispon.     et     Frisingen. 

„  ,  .  ciiiscopis,  salulcin  el  apostolicam  bcnedielioncm. 

prnedictum  omcium  exsequ:tntiir,  iiec  esl  aliis  con-  ,.      .,  .     ...     ,  ....  ,,     . 

'  ,  ,  '  ,,      ..  ,     .       U      Ex  parle  diJoclorum   (iliorum  abbatis  el  conven- 

ocucndum   subtcrMigiuin    appellindi,  ul  a  debila- 


riim  sic  procuraiionum  valcant  exhibilione  dofindi. 
Ilnc  ilnque  considoralione  indui  ti,  et  tiiis  jiislis  pc- 
titionilius  pruvocali,  &actoiitalc  apoioHoa  libi, 
fiadr  episfope,  dosimus  indiilgcndum  (il,  cuni 
luas  parocliias  visitabis,  et  caiionivi  regoiares  in 
paroohiatibiis  ecctesi  s  lu*  dioecesi»  coiisliluli  pro- 
curationcm  tibi  et  arcliiili-TicoBibMs  tnis  |>or  eos 
transiliim  fat  eniibus,  sicut  a  c;tHeris  ccclesiis  iin- 
jxinditnr,  per  appellalionis  difTuginm  praesnmpse- 
hnt  deiiegaro,  inli  appcllationc  iie({tia(|uain  i)l)slaiile, 
!icentiain  ha^.easeosdem  canonicus  e*  eorum  «iccle- 
sias  snbjicerc  interdiclo,  iiisi  pcr  privitt^ium  spe- 
ciaic  siiper  huc  cis  iiidullum  immunes  se  esse  ab 


tus  dc  .Mdcrsbacli  ;;>  audicntia  fuit  nostra  proposi- 
Inm,  quod  nobilis  vir  Aibcttus  de  Kam  jus  advoca- 
lia  in  iiiouaslcrio  et  rclus  oarnii),  VwA  fralcr  ipsiiis 
per  senlontiam  il'ud  araiserit,  sihi  pcr  injiiriam 
nilitur  vindioare,  cujiis  ocoasione  eis  damna  plu- 
lima  et  injurias  irrog:ir(i  prresnniit.  Qnocirca  i,-a- 
leriiitati  vcstrrr  pcr  aposiolica  scr  pla  nianiLamns, 
qii.'ileiiiis  si  vcruni  esi  quod  ass^ritur,  niilitem  mo- 
moralum  ab  eorwmdem  fratrum  vexatione  indebiia 
coiiipescatis,  ct  ut  allal;'.  resliliiat ,  pront  jiistiim 
fuorit,  ouin  per  oensuram  ecclesiasiicani  posiposiia 
appollatioiic  compellatis. 

Duium  Lalciani,  vit  idus  Julii,  ponltticutas  nostri 
anno  primo. 


ir>79 


LXXX. 


i.7  flenricum  Bilurirenhem  orcUiepitropum. —  Quod 
tuonachi  el  canonict  teynlarei  pcr  oppida  toli  non 
morenlurt 


(Lalcrani,  Jui.  11.) 

[Maktkn.,  Thenanru*,  I,  C31.] 

Clemens  cpiscopus,  scrvus  servoruin  Dci,  re- 
ncrabili  fralri  ilLMticu  Bituricensi  arcliic|»iscopo 
A<|ni(anix  priinati ,  sahiteni  ct  apitslolicani  bene* 
fiiclioncin. 

Cum  in   Lateiancn.si  conciiio  fueril  goneralitcr 

iiiterdicluni  ne  nionaclii  aul  eliam  canoiiici  regu- 

iares  singuli  in  oppidis  vel  aliis  locis   popularibus 

hnbitcnt,  sunl  nonnuliiqui  capeUanorum  viccsagen-  ^ 

tes   in    parocliialibus  ecclcsiis  r>oii   inorantur,  ct 

suae  piofes.sionis  inimcmores  conversari  s<eciiiari(cr 

iion  forniidant.  Nos   itaquc  providerc  volentes  nc 

quod  provida  fuit   in  concilio  deliberatione  statu- 

tum,    pro  privato  aliquorum   comoiodo   irritelur, 

pr:escnli   fraternilali    tux  scriplo  concedimus,    ul 

abbalcs  eorum   de  iiiis   reducendis   ad  claustruni, 

:iut  adimpleiido  quod   in  decreto  exprimitur,  non 

dineras   diiigeiilius  commoncie.    Si   vcro  abbaics 

comnionilioiicm  liiam   foriassc  cozilempseniit ,   lu 

quod  scribimus  aucioritaic  nostra,  remolo  appclla- 

tionis  obslaculo,  cx.sequaris.   Ad  hoc  nibiloniinus 

libi  auctcritate  aposioiica  iudiiigemus,  ut  si  mona- 

clii  vci  canonici  in  lua  dioeccsi  conslituti  infia  ties 

iiiciises  ad   eccicsias  iu   quibus    iilis   pr,iesen!at!u  (; 

compelit,  et  ad  le  insiitulio  {KjrtJnet,  non  praesciila- 

verini  idoneos  capelbnos,  lu  non  exspec:.a(a  diu- 

tius  prsesoiitalione  iilorum  easdem  ecclcsias  appei- 

iatione  remota  canonice  ordinandi  iii>eram  bai>ea9 

facnltatem.  Sic  tamcn  ut  ex  lioc  iliis  in  posterum 

iiiilium  dctieat  prsejudiciuui  gcncrari.    Nulii  ergo 

umnino  iiominum  iiccat  baiic  paginam  nosttse  con- 

ccssionis  infringere,  .vei  ei   susu  lcmerario  con- 

traire.  Si  quis  auleia  iioc  aueiuare  prxsumpserit , 

indignalionem  omnipotentis  Des  ct  beatoium  Petri 

el  Pauli  apostuiorum  cjus  se  noverit  incursurum. 

Daium  Laterani,  v  Jalii ,  pontificatus  nostii  an- 

HO  1. 

LXXXJ. 


tLEMLMIS  iil  I'AI'.f:  ir.80 

A  succi-ssorilius  luiR  qni  usum  annuli  (H  barulum  pa- 
storalis  taiitum  b^iiclis,  ut  mitra  alba  imai^inibus 
contexta  et  lapiiiibns  pretiosis  ornata  ac  aliis  pon- 
lificalibus  uti  possilis,  iiencdiclioneni  quoque  cpi- 
SfOpis  noii  pra-s( nlilius  moic  pontificnm  largienii 
et  ctiam  bencdiccndi,  ac  consecrandi  caliees  et 
aitaria.pallns  altaris,  ct  alia  (irnamenLa  ccclesiasti- 
ca  ad  vcstri  monasterii  usum  iiec  non  rcconcil  anili 
ecclesiarn,  ct  cocmcicria  ips'us  monasterii  et  dcfe- 
reiidi  «l  liabendi  voliiscum  allare  portatiie,  et  snp^r 
co  (li\ina  ofTicia  ciHcbrandi ,  ct  facere  celcbrari  in 
io4.o  congruo  et  honesto,  lilieram  in  perpetuuni 
anctnriiaie  pra^scnliiim  concedimus  potcslatcm. 
Nuili  crgo  omnino  bominum  liceat  lianc  pa^'inam 
nostrx  concessionis  infiifigcrc,  vcl  ci  atisu  tcnie- 
rario  conlraire.  Si  quis  aulcm  boc  attcnlare  prac- 
sumpserit,  indignationem  omiiipotentis  Dei  cl  bea- 
toium  Petri  et  Pauli  apnsinlorum  ejus  sc  noverit 
incursurum, 

Datum  Laterani  pcr  maniim  Moysi  sanciae  I\oin.v 
nre  Ecclcsia;  subdiaconi,  viccm  agcntis  cancellarii , 
XV  Kalcndas  Augusti ,  indiclione  tv,  incarnatioiiik 
Dominicae  anno  millcsinio  ceiitesimo  octuagesinio 
octavo,  pontiflcalus  vero  domni  Clemeniis  pap%  111 
anno  primo. 


LXXXII. 

Hartwigo  archiepiscopo  Ecclesiaque  Hambvryenti 
asserit  Lubecensem,  Suerinensem,  RaceburgemtiH, 
UxhuUeiisem  episcopalu$  suffraganeoe. 

(Romae,  ap.  S.  Mariam  Novam,  Scpt.  25.) 

|Lappenberg,  Hamburg.  Vrkund.,  I,  247.] 

Clemens  episcopus,  servus  servorum  Dei,  venc- 


Munasterii  Jesu  ^Nazareni  {Montis  Aragonensis)  pos- 
sesiiomi  conf.rmat. 

(Laterani,  Ju!.  18.) 

[Ayusa,  Fundacion  de  la  ciuidud  de  Iluesca, 
p.  458.] 

Clemens  episcopus,  servtjs  scrvorum  Dei,  dilccto 

niio al>bati   nioiiaslcr.i  MoiUis-Aiagoiium  ,  ad 

liomanaiii  Ecclesiam  nuiio  mcdiaiilo  perliiienlis,  or  • 
Uinis  S.  Aiiguslini  Osceii.  diceces.,  salutem  et  apo- 
stoiicam  benediciioiieni. 

Gerentcs  erga  pcrsonan!  (uam  tuumque  n;ona* 
sterium  sanclae  dilcctioiiis  atleclum  et  volcnies  le 
ac  monastoriHm  (uum  ipsum  privcipuis  faxoribiis 
prosequi  ct  spcciaiibus  gnaiis  iionorare,    (ilii    el 


raliili  fralri   Kartwico  ,   Bremensi  arcbiepiscopo, 
salutem  el  aposloiicam  benediciionem. 

Ex  injunclo  nobis  a  Deo  apostolalus  officio  fca- 
ires  et  coepiscopos  noslros,  tam  vicinos  quam  longe 
positos,  sincere  charilatis  affecJu  debemus  diligere 
el  Ecclesiis,    in  qiiibus,  auclore  Domino,  militare 
noscuntur,  suam  dignitatera  et  justitiam  integram 
consei  vare.  Eapropier ,  vcnerabiiis  in  Chrislo  fra- 
ler,  iuis  justis  postulaiionibus  grato  concurrentes 
assensu  ,  ecclesiam    ipsani ,  cui   auclore   Domino 
"  praisides,  cum  omnibus  perlinentiis  suis,  Lubicen- 
sem  quoque  Zuirinensem ,  Racesburgensem  et  Ixsco- 
Isnensem  episcopalus,   cum   universis  bonis,  tam 
spiritualibus  qtiam    temporalibus ,  sicut  juste   et 
sine  controversia  possides,  libi  ei  Ecciesiae  tu;E  au- 
ciorilaie     apostolica     conlirmamus    et    prxseniis 
scripli  palrocinio  communimus,  slatuentes  ut  nulli 
omiiino  bcminum  liccat  hanc  nosirx  paginam  con- 
lirnialionis  infringere  vel  ei  ausu   temerario  con- 
traire.  Si  quis  autem  hoc  aitentare  prxsumpserit, 
indignationem  omnipoteniis   Dci  et  beatorum  Petri 
et  Pauii  apustolorum  ejus  se  noverit  incursurum. 
Datum  Roni%  apud  Sanclain  Mariain  Majorem, 
VII   Kalendas  Oclobris  t   pontilicatus  nostri  aono 
primo. 


1581 


IPISTOl..*;  KT  I'UIMLEGIA.  —  AN.  1168. 


i3Si 


L\xxin. 

Lubecetisi,  S.  Pauli  Hreuieuii,  Stailcnsi  abhalilnis 
tuitndut,  si  [Harlwigui\  arclnepixcopui  Hambui- 
geuiii  monailerio  tiameslensi  T.  abbalcm  juite 
piwfeceril,  ut  liuiic  conjirmeut. 

(Rumx,  ap.  S.  .Mariam-Majorein  ,  S<'pl.  47.) 

[Ibid.,  p.  218.) 

Clemens  eplscopus,  servus  stMvoriini  Dei,  dilcclis 
lihis,  Liibcceiisi,  Saiictt  PauU  Rreiiiensi  el  Sladensi 
abbalibus ,  Mluiem  cl  aposlolicani  bnncdiclio- 
nem. 

Cura  jnlcr  vencrabilciu  fralicni  noslrum,  Brc- 
mensciu  arcliiepiscopuni,  ct  dilccios  lilios  caiioiii- 
cos  Raineslenses,  supcr  cleciioiie  pnpositi  in  cccle- 
sia  Ranieslensi  quxslio  suborla  rui<se(,  el  utrnque 
pars  eleclioiiem  ad  se  assererei  pcrtiiiere,  qnia  idem 
arcbiepiscopus  ex  rcrtoris  defvctu  conspicicbai  Lc-  B 
clesiain  dctriinentum  noii  modiciim  siislinerc,  ca- 
noiiicos  sxpe  curavit  iuducerc,  ul  ad  prAipositi  ca- 
noiiicam  electiouem  procedercnt.  Vcrum  cuin  illi 
boc  quasi  sub  dissimulalione  Iransirent,  posl  i 
Bienses,  quemdam,  T.  iiominc,  canonicuin  SaiicU 
Pctri  in  Urcma,  sacerdolom,  litleralum  virum  pa- 
riler  el  lionestum,  sicut  asserilur,  de  consiiio  sy- 
nodi,  qux  illic  erat  congrcgata,  prxposilum  in  illa 
ecclesia .  ordinavit.  Ideoquc  per  aposiolica  n(d)is 
scripta  mandaiuus ,  quaicnus  super  iiislitulioiie 
mcmorali  T.  quxralis  sollicile  verilatcm,  coiilir- 
luantes  ipsam  sine  appdblionis  obsiaculo,  si  dc 
jure  eam  vidcrilis  con(irin.indani;  prxterea,  B.  co  - 


iiierucrit   ct   opiscopus   aninianim   illaruiu,  ipsuni 
tibi   ol    erclcsix   lu;e  tuisqiie    succcssoribus,    eiiiu 


oltservai)tii<  ,  qiias  fiitiiris  teniporilius  duraiuras 
canoiiice  posuislis  cl  conslituislis  ibidcm,  aiictori- 
late  ajiostolica  eontirmamiis  ct  pi.»  stnlis  scripli 
palruciiiio  coiiiiiuiniiiMis.  Niilli  it^o  oiiiiiiiio  hoiiii  • 
num  liceal  hanc  paginaiii  iioslru?  ooiiliiinaiionis 
infringere  vcl  ei  aiibu  temoiario  contraiic.  Si  quis 
autoni  licc  Dlienlarc  pr.rsiinipso.rit ,  indigiKitionorw 
omiiipoteiilis  Dei  el  beaiorum  Petii  ci  Pauli  ,  :ipo- 
slolorum  <;jus,  cl  nostrani  sc  noM.ril  incuisu- 
runi. 

Datum  Roinae  apud  Sanctam  Mariam  M;ijorciii , 
Kalcndis  Octobris,  ponlificatus  uostji  aiino  pii- 
mo. 

I.XXXV. 

PnvHegium  pro  monasterio  Oslerlwltemt. 

(Roma!,  ap.  S.  Maiiain  M:ijorcm,  Ocl.  0.) 

[Ibid.  p.  249.] 

Ci.i:me.ns  opiscopus,  seivus  ser\orum  Dei,  dilecli» 
liliis,  E\LnARD0  pi  xposito ,  fralribus  cl  sororibns 
de  Ostcrholte,  regularcm  vilam  profcssis  ,  salutcm 
el  apostolicam  bcnediciionem. 

Quotic!!  ab  aposlolca  sede  pctuntur  ca  qux  luie- 
lam  Ecclosiarum  respiciuiil  et  profcctum  ,  anHiio 
■os  decol  libcnli  concodcre,  ct  vota  qux  a  rationis 
liamiie  non  discordanl,  offcctu  prosequeiite  com- 
plere.  Eapropler,  veslris  justis  postulationibus  an- 
nuenies,  porsonas  vesiras  ei  ccclesiam  ,  in  qua  di- 


niitem  ad  reslitucnda  ablaia  jam  diclx  prxposiiurse   .  vino  estis  obsequio  mancipati,  cum  omnibus  bonis. 


per   exoommunicalioiiis    sententiam    compellatis , 

nultis  litleris  veritati  el  juslitix  prxjiidicium  fa- 

cientibus,  si   qux   app.iruerint  a  sedc  apostolica 

impetralx.  Quod  si  onines  Iiis  exscquendis  nequi- 

veriiis  inieressc,  duo  vcsirum  ca  nibiloiuinus  exse- 

quaiitur. 

Datum   Romx  apud  Sanctam  .Mariam-Majoicm , 

V  Kalcndas  Otlobris,  poiitilicatus 

LXXXIV. 

\Unrlwigo\  Hamburgensi  arcliiepiscopo  asteril  cpi- 
scopalum  Vexliullensem. 

(Romx,  ap.  S.  Mariain  Majorem,  Oct.  i.) 

[Ibid.] 

Clemens  episcopus,  servus  servorum  Dci ,  veiie- 


lain  ecclesiasticis  quam  mundanis,  qux  cadcm  ec- 
clcsia  jusle  ei  canouice  possidet,  aut  in  fulurum, 
prxstanie  Domino,  poterit  adispici,  sub  bcali  Pclri 
et  uosira  proteclione  suscipimus.  Speciaiiier  autcm 
curiam  de  Schcrnibecke  et  capellam  ipsi  curix  at- 
linenlcm,  sieut  e.is  juste  el  sine  conliovtrsia  pos- 
sidelis,  devotioni  vcslrx  auclorilate  aposlolica  con- 
lirmamiis  et  prxsentis  scripti  pntrocinio  commuiii* 
mus.  Nulli  ergo  omniiio  liomiiium  liccal  hanc 
noslram  proleciiouem  seu  coiiiinnaliouein  iiifriii- 
gere  vel  ei  ausu  lemerano  coniraire.  Si  quis  aui«in 
boc  atientare  prasumpserii ,  indignaiioncm  omiii- 
potentis  Dci  et  beatoruin  Petri  ct  Pauli,  apostolo- 
rum  ejus,  se  novcrit  incursurmn. 


rabili  fratri  ,  Bremensi  archiepiscopo,  salulem  ct  p      Oatum  Romic  apud  Sanclam   Mariara   Majorcm, 


I 


a|)oslolicam  beuedictioncm. 

Fralrcs  et  coepiscopos  noslros  speciali  tenemur 
cliarilate  diligere  et  juslis  corum  postjlutionibus 
favorera  apostolicum  bcnignius  impcrtiri.  Eapro- 
pler,  venerabilis  in  Christo  frat«:r,  tuis  justis  postu- 
laliouibus  clementer  annuimus  et  Ixscolaiieiiscm 
episcopatum,  queiii  tu  cl  clcrus  tux  cur;e  commis- 
sus,  pcr  mliiisterium  .Mcynardi  sacerdotis,  leligiosi 
ct  discreii  viri,  in  Rulbcnia,  saiicti  Spiritu^i  giaiia 
donante,  acquisivisse  dicimini,  et  usque  adco,  luba 
sacri  eloquii  in  iiiliiiiis  quorumdam  barbarorum 
mentibus  intonante,  lides  Clirisliaiii  noiniiiis  taks 
propoiiitur  posuisse  radices,  quod  iiicm  qui  bcmina- 
tur  ezsiitil  in  ilUs  parlibus  verbi  divini,  paslor  Cerk 


pridic   Noiias   Octobris ,    pontiScatus  noslri    anno 
primo. 

LXXXVI. 

Privileyiuin  pro  ecclesia   FurconicHst. 

(Lateraiii,  Oct.  14.) 

[MiiiiATOBi,  ^H<i(/.  Ilal.,  V!,  45)7.] 

Clemkns  ep.   SS.  Dei,  venerabili  fralri  Odobisio 

Furcoiien.  opiscopo  ejus<|uc  successoiibiis,  iii  per- 

pcluum. 

In  emincnli  aposiolicx  scdis  specula ad  iiislar 

pra-.Jecessoris  fel.  lecoid.  Alexandri  RomDiii  poiitlf. 
fcub  C.  Pelri  el  iiostra  proleclionc  suscipiiiius.  Sla- 

tueiiles Caslruiu  Collepaidimi  cuin  ecclesia  c( 

vu.  kuis..,..  ecck-siam  S.  Jusl?c  cum  capella  cl  hoiu. 


r 


t7,83  CI-KMENTIS  lil  VWJE  \:M 

ct  len.    Buis cccl.  S.  Marciani  curn    hom.   el  A      In  etnineiiti  apoitollcx  scdis  spccula,  i:rpt  iiniiio- 


len.   siiis ccol.   S,  Silvestri  Me   Conol»rin<;<inio 

cuni  liom.  e.t  tcn.  rt  cijxdiR  iiiis  ;  »'«(l.  S.  M:ni« 
«le  Asscrico  cum  cajicll.  ct  t<>ii.  stiiH;  ccti.  S.  Gri- 
faiicti  cum  capdl.  el  len.  suis;  ccci.  S.  Andnae  de 

Stipliia  cum  omnibus   pcrt.   suis Toinamparle 

ciim  eccl.  vill.  et  euis  pcri.  Civilalem  1'orulac  cuio 
duattus  ccclcsiis  cl  siiis  perl 

Kgo  Clrtmcns  catholicx  sedis  cpisc. 

E[;o  Albinus  lit.  S.  Crucis   iH  llierusalcm  prcsb. 
c.i:d. 

Ego  IJolio  lit.  S.  Anasiasix  presb.  card. 

Ego  Alcsius  lil.  S.  Snsanme  presb.  rard. 

Ego  Jacobus  diaconus  caidinalis   S.   Mariac   in 
Cosr.iidia. 

Ego  Grpgoiins  S.  Mariae  iii  Porlicu  diac.  card. 

Ego  Beniardus  S.  Mariae  Novse  diac.  card. 

Ego  Crcj^orius  S.  Mariae  in  Aquino  diac.  card. 

Daium  Lalerani,  per  manum  Moysi,  Sancta^  Uo- 

snanx  E«;rlesi;e  subdiac,  viccm  a^ent.  canccllarii, 

II   Idus  Oct.,   iiidiclione  vii,  incavnalionis  Domin. 

anno  1188,  poiuilicalus    vcro   U.  Clemcntis  P.  111 

aniio  I. 

LXXXYM. 

Donalione9  factas  canonicis  ccclesiar  Cfssarisnuguttce 
coufirniat. 

(Laleraiii,  Oct.  U.) 

[.\RR|iEr.o,  Calhed.  cpiscop.  de  C^ara^Ofa,  686.] 

Ci.F.MKNS  cpiscopus,  sci vus  scrvorum  Dei,   dile- 


liti.  dis|>0M(i!l<'.  Doinirio  consliluli,  pro  singiilaruni 
hlatu  solliciti  cssc  comixiliiniir,  ct  ca  sincire  lene- 
mur  amplccti  ([u^;  ad  iiicrcMiicnlum   reli(;ioiiis  per- 
lineni,  cl  al  virluluni  «ipectant  ornatuni,  t|uateou.) 
religiosorum  quics  ab  oiiini  sit  ['eitinbaiione  &d- 
tuia  ( t  a  jugo   niuiid.tn;e  oiiprcssioiiis  scrvclur  il- 
Idesa,  ciirn  apostoiii  a  fucril  luilione  irunila.  .Allen- 
denlPs     itaque  (juoniodo    relijcio   cl   c:do    vestcr, 
miilia   rcfiilg"  ns  gloria  nienlorum  ct  grai^a  icdo- 
iens    sanclilatis,    palmilcs   suos    .i    .naii  us<|uc  ad 
niarc  cxicndcrit,  ipsuni   ordiiK.'m  ct  uiiiversas  do- 
mos  cjusdcin  onliiiis,  apostolicje  proteclionis  prap- 
sidio  (luxiinus  confovendas  ct  pra:sciiti    privilegio 
niuniciidas.   E.ip»"oplcr,  dilecti  in  Doinino  l;'ii,  vc 
D  stris  juslis  pcstulationibiis  bciiijrnins  aiimuiitcs.  a.I 
encniplar  fclic  s  rccnrdalionis  Alcxandri,  I.iicii  cl 
Uilanipraedeccsfeorum  noslrorum  Romanorum  poii- 
lilicum,  universas  rcgulares  inslituliones  ct  dispo- 
sllioncs,  quas  de  cor.imuni  conscnsu  vd  niajoris  cl 
sanioris  pariis    fecislis,  sicul  infcrius  dciioiantnr, 
auctoritale  apostolica  roborainus  cl  piisenlis  .scri- 
pti  piivilcgio  communimus,  vidclicct  ul  ordo  ciiio- 
nicus,  quemadiiioJum  in  l'r3tmonstr;itciisi  ecclesia 
sccundum  beali  .\ugiisuni  Rcgulam,  dispxsilioncni 
rccolcnd.T",  raemoriaeNorbcrli  qtionilamPrycmonilii- 
tensis  ordiiiis  institatoris  el  successorun>  suoi  uin.. 
in   candido  babitu  institutus  esse  dignoscitur,  ptr 
ORines  cju.sdem  ordinis  ccclesias  pcrpetuis  icinpo- 


ctis  filiis  capiluli  Caesarangiisl^  ecdcsine,  salutem  ct  p  ribus  iuviolabiliier   obscrvetur,  ct  cjdem  peniius 

observantia  iidcm  quoquc  libri  qiiiad  divinum  of- 
llciura  pcrtiiient,  ab  oninibus  cjusdcmordinis  ecclc- 
siis  uiiilormilcr  leneantur,  elc,  prout  jaceut  in  pri- 
vilegio  seu  diplomate  Lucii  ///,  usqHe  ad  ea  qua;  u- 
quuntur. 

Ego  Clemens  Ecclesiae  callioiicae  episcopus. 

Ego  Henricus  Albanensis  episcopus. 

Ego  Theobaldus  Osliensis  el  \'e'lcirensis  episr. 

EgcLaborans  presbyler  cardinalis  S.  M.'*riae  trans 
Tijerim  tii,  Calixti. 

Ego  Hyacinlhus  S.  Marlje  in  Cosraedin  diaconi:s 
cardinalis. 

Ego  Radulpbus  S.  Georgii  adVelum  Aureum  dia- 
C(»isus  cardisiatis. 


aposloiicam  benedictionem. 

Juslis  uoleiilium  desiJeriis  digaum  est  nos  faci- 
lcm  piz;b(^rft  consensum,  cl  vola  quae  a  ralioni.s  Ira- 
mile  non  discoidani  effcciu  prosequente  complcrc. 
Eapropicri  dilecli  in  Domino  lilii,  vestris  justis  po- 
slulatioiiii)US  grato  concurrentes  assensu,  donr.tio- 
nem  a  vcjieraiiili  fratre  nostro  Pctro  episcopo 
vesiro  ei  a  vobif  ipsis  ad  vestrae  reaidificatiouem 
ecclcsiae  faclam,  sicut  eadeni  doiiaUo  ralion;\b;!iter 
lacta  esl  eideni  ecclefti.TE  auctorit;iie  aposiolica  con- 
(innantu^,  et  praesenlis  scripti  patrocinio  conimu- 
iiinius  ;  slaHienles  ul  nulli  mnnino  hominum  liceat 
banc  paginaju  noslrae  confirm.^lionis  infringerc,  ve! 
oi  ausu  icmerario  contraiie.  Si  quis  atiieii;  Iioc  at- 


((.'iiiarc  pix-sunipseril,  indignationem  omnipotcntis  q     Ego  Albinus  cardinalis  S.  Mariae  Novje  (7j. 


iiei  01  bcaiorum  Petri  elPauIi  apostoloruKi  ejus  gc 
ikovcril  incursurun). 

Oalum  Lalcrani,   n  Idus   Octobris,  pontificatus 
iioslri  ai>ao  primo. 

Lxxxvin. 

Ordinis  I'ra:nioustratensis  leges  confirrnat. 
(Lalerani,  Oct.  15.) 
[Le  Paige,  Bibl.  Prcem.  6i3.] 
Clemens  epis(  opus,  servus  servorum  Dei,  di!e- 
citsliliis  Huco.i,  abbali  Praenionstratensi,  ei  c;eteris 
iil.bat.bus  ct  cauonicis  Pisenr.onstralensis   ordinis, 
tum   piajsentibus  qiiaiii  futuris,   regiilarem  vitam 
j>;ofcssi.s,  iii  pcrpettiuni. 


Batum  Latcrani  per  manum  iMoysi,  Sancla;  Ro- 
m.inseEcclesisesubdiaconi,  vicemageiiiiscancellarii, 
IdJjus  Oclobris,  iiiilictione  vi,  incarnationis  Donii- 
iiicic  1188,  pontilicatiis  vcro  domiiii  Clcmcnlis  pa- 
pae  111  anno  primo. 

LXXXIX. 

Litteris  ad  Gnillehmm  archiepiscopum  Monteregalen- 
setn  praicipii  ul  e;:iscopi  Syracusani  usu  pallii 
absiineani. 

(Lalcrani,  Oct.  19.) 

[PiRRi.  Sicilia  Sacru,  I,  62i,  ubi  fragmento  infra 
(Sdendo  h;ec  prsfmillil  :  i  Aiilogr.'iphum  invenire 
minime  potiii;  iegi  tamen  in  iibVo  ms.  privilegio- 

(7)  Aiii  falsacst  bulh^  atU  tesliiim  nomiii.i  cx  aliis  liiii-ns  casu,  r-cscio  qua,  »rr::soosila  iii  apogvapbuni 

'^  'Pt.      JiVFK. 


<383  KPISTOL.L  KT  riUVlLEGlA.  —  AN.  IIS:».  r.M) 

nim  occlos.  Mi)iiU';«';:aloiisii  apnil  iiioiiailios  oju  ■  A  soro  iiostrn  ^laliitaiii,  aiuloiiuu-  :iii(»v.tiilica  ioatir- 

siioni  liaiic  roiiiiati)  :]  iiiaiiuis 

Veiieiabili  fiatri  Goillonno  arcliiop.  Monlisrcgal.  (;„,„  ^.„ii„  r.iiristianissiiiius,  in  Clirislo  filins  no- 

ri;cripintiis  ul  SNracnsaiiiis  opiscopus  ojiis(|uo  slcr,  GuillclimisiHuslris  if\  Sioili.r,(!iviii;p  clKiril^Uis 
siiccos«orcs  ab  u&m  pallii  dcbcaiit  a  luoilo  poiiiius  suc(.oiisu»,  ad  gloiiain  Doi  pl  salntoin  siiani  ac  pa- 
abstiiiere. 

RaUm   Lalorani,  xiv  Kal.   Novcinb.,  awiio  Sal. 
liS8,  ponl.  ann.  i. 

XC 


roiiluin  siioruiii  monabtoriuin  ibi  fuiidassct.cl  priino 
loco  ad  iJ  aijenduin  beato  Polro  ct  lloman;v  Ecclc- 
si.e  obliilissot,  ab  opiscopali  subjoclionc  por  .nu- 
cloiiiaU'111  prA'dcccssoris  iioslri  fcliois  niciiioriaj 
Alcxandii  pap;v,  .i$sensui|ue  venci-abilis  fr.itris  no- 
blri  GuaUerii  Panormitani  arcliiopiscopi  libcrum 
rcddiilil  et  quieluni,  ac  sic  xdificiis  rogiis  crigeiidis 
n  '^iain  curam  iinpcndens  brevi  lcnipore,  leinpluin 
Doinino  niiilta  digiluni  adniiratitme  <'oiistriixil,  ca- 
stris  niuniiissimis  ci  reddilibus  ampliavil,  libris,  ot 


CuilUlnn  arrhitpisropi    }lonliircgaiinfit    privitcgia 
cvnlnmut,  pt:lliique  U6um  ei  cuHcedil. 

(Laceiani,  Oct.  28.) 

(Marcahi.m,  Kullar.  Casiu.  II,  213.] 

Ci-tMi.Ns  cpiscopus,  scrvus  senorum  Dci,  voiie- 

rabili  fralii  GtiLi.ti.sio  .Montisrcgalis  arcliiopiscopo  B  sacris  vcslibus,  cl  argenlo  decoravil    cl  auro,   el 

rjns.|uc  siicccs.soiibus  canonice  subslilucndis.  tan.lom  mullitudincm  uionachorum  de  Cavensi  oi- 

LiiTt  Doniiiuis  Josus  C.liiislus  Ecclcsiani  .snain  «l>»ie  introdiixil,  et  iii  lanlum  rcdiliciis  ct  lebus  ox- 

iiisiitucns,  caiiH|tio  discipiilis  suis  siipor  credcntcs  «nlit  aliis  locuin  ipsiiin,  ul  similc  opus  pcr  aliqueni 

ligandi   ac  solvciidi  dedcrjl  p.iteslatem  (Jonn.  xx),  rc^ciii   faciuni  non    fucril   a  dicbus  aiiliquis,  et  iii 

uiiuin  lamcn  in  ca,  boalum  scilicel  Pctriim  aposlo-  a;:mira:ionc  homincs  adducat,  ad  qiios  cx   audilu 

Iiim,voluilpr3Ccniinero, iruvns.  7ut'*  Pfjr.:s,e<  super  solo  poliicril  quod  facluni  csl  perveiiirc. 

hnnc   fcliatmriit/icubo  tlccUsiam  meani,  etqitodcun-  Doiiidc  ad    opus    boiium,  sicul   ccrvus  ad  fonlos 

quc  ligatcrti  iuper  tcrramcril  ligulum  etin  ccclis,  el  a<iiiaiuin    anlieiaiis,    modicum    repulans    qtii.lquid 

quadcunque  tuiveris  super  lerrani  eril  solulnm  et  in  <losi!!eiio  feceral  aelcrnorum,  juxla  id  quodSapien- 

ccctit  (Maltli.   xm),  inlclligcndum  cx   hoc  Iribuens  ii;>  <!icil  :  Qui  edunl  me  adhuc  esurienl,  ct  qui  bi- 

iidclibus  univcrhis  qiiod,  sicut  ui:us  cral  niedialor  ^"«"    '««    adliuc  siticnl    (Eccli.   xxiv) ;  a  praediclo 

Dci  cl  boniiiiiiiii,  lionioGIirisliis  Jcsus  (/ TiiH.  11,  5),  Aie.vaiidro    el  Lucio,   pru^dcccssoribiis    iioslris  ac 

)iaci(icaiis  qu;i'  in  co-Iis  crant  el  quai  siipcr  leriJin  fialiibus  cum  inulta    instai.tia  postulavit  ut  idcin 

(Cotoss.  i),  dissolvcns  inaccriarum  parictem  ac  fa-  l.-cus  dignitale  metiopolilica  doiiarclni,  piaeseilim 

cittjs  nlraqiic  uiuim  (F.pltes.  u},\ic  el  in  Ecclcsia  cum  el  ilJuc  populuin  congrcgarc  coRpis.scl;  el  di- 

sua  un'jm  ev  ipsoot  pcr  ipsum  essct  oiniiiuiii,  cum  sponcrcl    congrogare,   qui    ex    illa    parle    conlra 

omnluni    capul  cssct ;  noc  in  nieinbris   liercl  ulla  oiiinium  iiiiiiiicoruni  incursus  iticxpugiiabilc  niuni- 

divcrsitas  qua»  iioii  pcr  uiiius  aucioiilalem  ac  pro-  ineii  posscl  toti  lerrjc  conferic.  Poiro  idem  domi- 

vidciiliain  capitis  ad  uiiani  fidei  verilalem  camdoin-  nus  Lucius,    dcliberatioiic   habila   iion  parva  cuiii 

tjue    religioiiis  regiilam    rcducoietur,    cl  vcl  jam,  fratiibus,  ot  altenilens  coinmunem  ulilitalem  quac 

i]ii(.d  cliam   in  ct>  loco  monstraiur  ,  in    quo  et  de  dc  iiicicmciilo  ipsius   loci  sporarotur,  dosideiio  ci 

c<tii(iiinandi.<  fialiibus  (Luc.  xxii)  ot   dc  pascendis  pelitioiii  ojus  Jiberalilcr  accjuievil  iic,  ubi  libcralis- 

Doininicis  ovibus  (Joan.  x\i)  prxccptum  a  Domino  sinius  ipse  do  tlicsauro  el  lenimcntis  suis  cxslilc- 

iiostro  legilur  ci  daluni.  rat,  ijcin  papa  dc  bis  qux  .ud  iiijiiiiclum  sacri  apu- 

Lx  liac  itaqup  polcstalc,  qiuT  ad   B.  Polriim  cx  stolatus  odicium  pcrtincbant,  cxislcro  difficilis  vi- 

Doiiiiiiica  Itadilioiic  pcrvciiii,  saorosancta  Ituniaiia  derclur,   ct  laiila  cjiis  miiiuorclur  lardilatc  devotio, 

I><JosLa  quxpor  Ooiniiiiim  Jesuiii  Clirisluiii  ab  co-  quanlo  suninii  poniilicis  sludio  dc  bono  coiigruc- 

«Ifiii    bcato  Pelro   iiistiima   esl  et   fuiid;ila,   super  b;il  ad  molius   iiicilari.  Naiii  et   lioc  pro  dcsiderio 

univcrsas  ecclcsias  auclorilatomobtiiiuil,  ul  ubKjue  d  cjiis  non   parum  facil;:   videbaiur,   ^juo.l,  liccl  essc 

i.atum   cssel  ac    soliiluin   (jiiod    ipsiiis   providentia  insolitum  quod,  <lu;c  niclropolts  lain  vicina;  exislc- 

siaiuisset.   Quod  eliaiii  ab  uiiiversis  Eoclcsiis,  pcr  rciit.  E\  liac  laincii  nova  coiislituiione,  quanquam 

nrbciii  lorrarum  usqucqiiaque  dillusis,  cl  roccplum  jus  niinuciclur  aJtcrius,  cum  jam  aiile  monasle- 

csl  el  servatum,  ila  ul  pcr  cain  cl  disiribiitio  facta  rium  ipsuni  per  ;ircliicpiscopos  ol  episcopos,  lam 

sit  dignilatiiiQ,  et  indicium  Cbiisli  lidelibus  ct  di-  in  se  i|uani  in  omnibus  locis  suis,  ab'  omni  episco- 

ligeiuius  urdinalum  quod  ad  rulliim  pertinerc  vi-  pali  juie   fuisset   exeniptum,   ct  pleiia  in   omnibus 

suiii  est  pietatis.  L'x  Iiac  siquidcm  dala  bcaio  Pelro  libcitatc  donatum,    ila  ut  iiulli   arcJiicjiiscopo,  vci 

a  Domino  potestate,  ipse  ac  succcssorcs  ipsius  por  cpiscopo;    iiisi   tanlum    Komano   poniirici   subja- 

diversi  mundi  loca  constitucruiit  episcopos,  ct  di-  ceret. 

gnitalcs  per  provincias  diviscrunl.  Nos  eliam,  qui  Te  itaque  vencrabilcm  iii  Christo  fralrcm  Cuil- 

cis,  licel  impares  meritis,  Domiiio  vocantc,  succes-  lelnuim,  inejusdcm  loci  arcliicjiiscopum,  suis  lan  • 

siinus,    in  loco   qui   .Montis    Rogalis   dicilur,    pro  quain  beati  Pelri  nianibus,  consecravit,  el  pallii  di- 

multa   iilililale  populi  Clirisli.ini,    melropoIit.Tnam  gnitate  siatuil  dccorandnm  ;  rccipieiis  camdein  cc- 

»edcin,  a  pioc   mcmoriaj   domino  Lucio   pr.uJcces-  clcsiain,  ad  honorcui  Doiniuj  Dci  nostri  et  lueiao- 

Patrul.  CCIV.  U 


mi 


Cl-L.\IIMIS  III  PAP/F. 


ifi 


ri:\m  ItcaUo  Marix  scujper  viigiiiik  r<'j}ia  !il)t!ialil.tli-  A  S:iii:li   S«l\;roiis   «ic    M.ineHo  ,    quo  I    ronMmxic 
riinJ:ilnin,   sub   .ij)<iblolic:i;  liiiiiofic   iiiiuiiiniiiib,  <  l 
surt  privib^gio  (|ii<>(l  fucliim  fiicrul  loltoravil. 

Slaluil  autoin  iiiipriinij  ii(  ordo  Mionaslicus,  qiii 
fiecnnduin  Dci  liiiiorcm  cl  H.  lJi'iiC<Iicli  R«'t;ul:iiii  <  l 
Cavciisis  ino:iasl(;iii  <)!>i.crvan(i:is  iii  co  Uuo  iiisii- 
ItMus  cssc  dignobci(ur,  |icr(icliii:i  iLidciit  lciiiporiliiis 
iiviolabili(cr  obscrvclur.  rraHcrca  (niascuiiquc  jkos- 
sessioncs,  quxcunquc  bona  cadciii  ectlcsia  iui|ir;r- 
scntiarum  cx  dono  pixiioininali  rcgis  cl  quorumli- 
J)Ct  rationabililcr  possidct,  aul  in  •fuliinim  coiicos- 
sione  ponlificum,  largilionc  regiim  vcl  prin(ipiim, 
obladone  lidclium  seu  Jiliis  justis  modis  polcrit 
adipisci,  firma  cidcm  ecclcsia:  el  illibata  pcnna- 
iicaiit. 


J<i:iiin(-s  C:iloiii<'iiii8  rcgius  quon<lani  raineiaiiiis, 
c(  iii  nionaslciio  nionialium  Saiuli  Joaiiiiis  Ksso- 
caliva,  «|iioil  cst  cxtra  muros  civitalis  Rct^ii,  cuiii 
ccllis,  obcdiciitiii,  posscssioaibus ,  lcnuiciuis  ac 
pirliiiiiiiiis  inoiiaslcrioniiii  ipsoniin,  jui(a  quo<l 
j:iiii  ili<'ti  aicliii  pisc()[H  priviJegio  coiitinclur  ;  ex 
conccssionc  l!ai  ttioloiiixi  Agrigcnlini  opiscopi,  cutii 
c;ipiliili  sui  assrtisii,  lani  p:iroclii:im  ct  diuM-esiiu 
qiiaiii  univi^rsiini  jiis  (  piscopalc  ciiin  oinnibus  dtxi- 
mis  et  :iliis  jnstviiis  siiis,  quas  dc  laronibii&  el  aliis 
iioniiiiibus  casli-lli  Balalani  ct  pcrtinciiliis  cjns  ba-« 
licbal,  sicut  iii  scriplo  i[>siMg  cp»scopi  dignoscilur 
coiilinori;  cx  conccssione  Maltlia-i  M:izaric*Tisis  (^pi- 
scopi,  parocliiam  cl  dioircsim  ctjus  «'piscopale  out- 


In  quibus,  episcopatuia  Catanienscm  pioprio  du-  ^  ncsque   deciiiias  el  aJios   nrdditus,   quos    cccb-sia 

ximus  voca-bulo  desigiiandum,  qucm  idcm  doniinns  Mazaricnsis  liabcbai  in  miinicipio  Jati  cl  municipio 

Lucius,  de  fralrum  comrauni  consilio,  ad   iiiullara  Caladosi,  curctisque  cum  eonim  pcrlinculiis,  sicnl 

prx'dicli  regis  instantiam,  (ibi   luisqiic  succcssori-  in  scvipio  pratfati  episcopi  manifcsiius  coiitinclur  ; 

bus,  sicul  propriis  archiopiscopis,  melropolUano  in  e\  coiiocsfeione  Roboam  Angloiicnsis  (-piscopi,  rmu 

aerpeluum  consliluil  jure  subcsse.  E^iiscopalcqiie  coniinuni  ca^jiluli  sui  conscnsu,  in  monasterioCar- 

ins.etomniaquaein  subscriptislocis  excoiiccs^ione  bonensi,  cuni    c-ellis,  o|)edicntiis  et  po^se^sioiiibu* 

fratrum  ct  cocpiscoporum  liabes  aucioiitatc  apo-  cjiis,  loluiii  jus  cpiscopalc,  ct  qiiodcunque  aliud  iii 

slolica  tibi    luisquc  succcssoribus  coiilii iiunil ;   (l  co  Anj,'l(Mieiisis    liabcbal  ccclcsia,  sicul   iii    ipsiu» 


firma  el  illibala  pcrmanerc  perpeluis  (cmpon:  us 
.tecrevit,  ex  concessionc  scilicct  venorabilis  fiatiis 
nostri  Guallerii  PanoriDitani  arcbicpiscopi,  cum  vo- 
luntatc,  consilio  cl  assensu  oiriiiium  canonicorum 
suoruin,  cl  regia  etiam  connivenlia,  tam  parocbiitra 


cpscopi  scripto  douotalur  ex|!rcssiini  ;  ex  concev 
sionc  Rinabli  Bisiniancnsis  cpiscopi  cum  capituii 
s»i  asseiisu,  ecclcsi.im  Sancta:  Marix  dc  Macki  cun» 
episcopali  jiiie  el  oinnibus  obcdienliis  cl  pcrlinen- 
tiis  suis,  sicut  in  cjiisdcni   cpiscopi    privilcjjio   dc- 


quara  dioecesim  castclli  Corl<^onis  cum  monaslcrio  monslratur  ;  ccdesiam    qtioque   Sancli     Mariini  , 

■Sancla:  Mariaj  Magdalen»  cl  aliis  ecclesiis,  cnm  de-  conslritclain    in    (oiiinKMilis  ccclcsiae  a    Pttro   lii- 

ci.iiisct  .^Uisjuslitiis  qnas  do  baronibiiset  aliis  lio-  dulfo  ,    qiiam    ipsc  l'cirus   oblulit   ei'iem    cc(  lc- 

ininiljus  ipsius  castelli  cl  peilincntiariiin  ejus  Pa-  siae^cum  leiiLmenlis,  possessioiiibus   ct  pcrliiici.tiis 

iiormitatia  Ecclosia  solebal  percipcre,  el  cum  omtii  suis. 

parocbiali  jure  nl  eplscopali,  quod  in  eisdem  paro-  Palliiim  m]  Iijcc,  ad  pIcnLtiidinem  scilicel  fK)iitili- 

cliia  et  dioecesi  videbaiur  habere  ;    ecclesiam   pro-  caii  officii,  fraterniiali  luae,  Ce  scdis  apoi(olic;ic  au- 

plerca  Sancli  Sylvestri  (iiuc  fuerat  doniinii  et  pro-  ciorilale  ac  liberalitalc  brgimur,  qui  iiitra  Ecol..-- 

prii  juris  Panormitanai  ecck-si?e,  quam,  pro  eo  qiiod  sia,n  mam  ad  missarum  solcmiiia  cokbranda.  siib- 

tuac  ccclesise  multum  vioii  a  erat  ct  ninltum  utilior  scriptis  diebus,  uli  dt^bcbis,  nalivitate    scilicet  D;- 


erat  ei  quam  Panorinilanse  ecclcsiJE,  jam  dic!us 
arcbiepiscopus,  sicul  in  ciiis  scripto  aulbeiilico 
conlinelur,  dc  consilio  cl  assoiisu  omnium  fratrum 
S'Joruin  ei<lem  ecclcsioj  libci  a  cl  spoiitanea  volun- 
tate    tradidit,    cum    oinnibus   lcnimentis,  villanis. 


niini  noslri  Jesu  Cliiisli,  fcslo  Sai:cli  Slcphaui, 
OciaNa  Uomtni  ^ativilalis,  Lpipbania,  Dominica  iii 
Uamis  palmaruin,  Cocna  Domiiii,  Sabbato  Sanclo, 
Pa^cba  ct  duobus  dicbus  setiiienliLus,  Asccnsione, 
Pentccoste,  tribiis  feslivilalibus  boaiic  Virginis  Dei 


possessionibus  el  jure  ;  cx  concessione  bonae  me-  d  genitricis,   N;italitio  bcali  Joannis   Baptislic,  coin- 

moriai  Nicolai,  quontlam  Messancnsis  piim'  a;chi-  memoratione  Omninm  Sanctonim,  solomnilaiibiis 

cpiscopi,  cum   tolius  capiloli  sui    consonsu,  omne  omnium  aposlolorum,   ot  pr«cipiiis  fostis  Ecciesi.e 

jus  episcopalc,  quod   Ecclcsia   Messanensis  debet  tuae,  dcdicaiioiiibiis  ecclesiarum,  consecraiionibui 

lial)cre  in  monasierio  cl  omnibus  pevtinenliis  suis,  episcoporum,  ordiiialionibus   clcricornm,  et  anni- 

(lijoil   illiistris    rccordationis  .Margarcla  ,   gloriosa  vcrsario   luai   consccratiowis  die.  Providcas  igiiur 

(]UO!ida!ii  rcgina,    in  loco  qui   dicitur  Maniach:um,  quotiiodo   inijiis  induincnll    liouor   iiiodcstia  sil  ac 

iii  dioeccsi   Mcssanensi,  ad  Dci  bonorem  cl  beatis-  acluuin  vivaciialc  servanUus,  nl  ci  niorum   tuorunt 


ihiijs  sempeniiie  virginis  memoriain,  prosua  dcvo- 
lionc,  construxit,  et  per  prxdiclum  arcbicpiscopum 
a5)  omni  debiio  Mcssanensis  Ecclesia;  libenini  ob- 
linuit  et  quietum  ;  ex  concessiono  Tlionuie  Kcgion- 
sis  aichicpiscopi  cuin  communi  caiiiluli  sui  coii- 
scnsu,  totum  jiis  episcopale  vcl  quodcuniiue  :>liu«! 
ml  Regienseni  Ecclcsiam  pcrtinebat  in   inoiiasleno 


ornanicnla  coiivcnianl,  et  cssc  valcas  plus  bonis 
attibus  ([uam  tiujusmodi  ornamento,  Dco  aiicioro, 
coiispicuus,  el  quoin  pas(oialis  ctira;  constringit 
olliciiiiit  «liiociioiRni  profeiis  fralribus  c.vhiborc,  ot 
jn  lnuiiili!:i(is  viilule  fuiid'.:lus,  nec  cleveris  prospc- 
ris,  iicc  faligoris  achcrss  ;  ipsi  etiain  aUversarii, 
pipi  r  maiKlaluni   Do:niiiicuin,  tuo  circa  ic  copa- 


,3S9  F.PISTO:   F-  KT  rRlVHr.GIA.  -  AN-  ^88.  '-''X^i 

licto  cuni  oiiniili-.is,  ol  ad  paiein    sluilcie  roJiicei-c 


«liscorilanlcs.  Fiilgcal  iu  pecloic  luo  i:\lionalc  judi 
iii,  oiin  si:ii.TliunH'i-.ili  ralionc  conjuncluni  ;  et  il.i 
ii)  conspcclu  D(;i  proccilas  et  lioniiniiin,  quaicmis 
comniisso  lilii  Domiiiico  grcj,'!  virtiilis  pneslos  e\(MU- 
plum,  ul  vi.!ci;U-s  opcra  lua  bona  };lorilicciil  Pai.oin 
nostrur.i  qni  iii  co-lis  cslf  W«"'>-  ^)'  ^"^  pn'lcanl  s« 
laLin  lialiore  rortorom  pc  r  qucin  crudianlur  ad  fi- 
ilcni  01  :i(l  rc(  ta  opera  provocenlur.  Obcunlc  vero 
le.    vol   tuoriim  (luoiihel    sucoossoniiii,   nulliis  il>i 


iraiis  Tvliciini  lii.  C.aiixli. 

Ki.'oraii(liilplius  presl».  card.tii.  Hasiiio;r  Diiodc- 
cim  Aposloioriim. 

Kj;o  Ml.iuiis  liluli  Sanclse  rruns  In  Ilinu^.ili^m  ^ 
prcsl).  card. 

Kgo  1'etnis  tit.  S.  ('lemenlis  presb.  card. 

K;^o  Adclardus  lil.  Sancli  Maretlli  prosb.  earil. 

K;,'0  IJoliiis  tituii  Saucl;c  Anaslasi;e  prosl».  ca  d. 

E-o  .Mevius  liluli   Sanclx  Siis.inn;u  prosb.  card. 

¥.•^0  Pctnis    liiuli    Saucti   Laureulii    in  Damzso    ^ 


fiualilict^ubroptioiiis  astnlia   son    violoiiiia   pr.vpo-  piesb.  card.                                                   „    .      . 

;„„ir,  nisi  .1001.1  monaobi  ojusdom  looi.  vcl  molior  Kgo  Jacimln.»  diac.  card.  l.l.  Sanct.-^  Maruc,  in 

pnrs  consilii   s:\ni.His  do   ipso  oollci;io,    sifiuidom  Cosmedin. 

idoncus  fjmi  1.1  co  .eperlus,  socundum  Deum  el  K;,.o  Oclavianus  lit.  Sanclorum  Sergii  cl   Daod.i 

cfnonii-as  sancli.mes   oiodidorint  .  lisreiidum.  Quod  ^  diac.  caid. 

si  foiteidonous  ibi  repo.iri   ne.|uivo.il,  el  al  un.le  K-o    Gregorins    lil.    Sanctoe   Maiix    in  Po.f.ou 

fiicril  assumeiidiis  per  fralros  ipsius  loci  monaclius  diaoon.  cah\. 

vl.plnr,  qui  niu.ii«m   regularibus   cibis  ct  indii-  Kgo  Joanncs  Folix  (it.  Sancti  Eustacliii  juxla  lem- 

incmis  ulatur.  Qu.t  omnia  sicHl  ab  *ode<n  pr.-cde-  pliim  Ajirippx  dia.:.  card. 

<es-ovc  noslio  providc  facia  sunt,  raui  omni  lcm-  K-o  Jot^uncs  lil.  S.  Theodo.i  diac.  car.!. 

por.:  v.iloutes,  el   i.ic<Hiciissa  servari  iio^^lri  quo.iue  Ego  Bernardustil.  Sanclre  MariaeNov;e  diae.iard. 

p»ivtlc"ii    muiiiniin.;  roboramus.    Adju  imus   ctiam  Ego  Grccorius  lil.  Sanctx  Maria;  in  Aijuiro  diae. 

«it  Kcclesia   Sy.acusaiia,   qux  nulli  haclci.iis,  nisi  card. 

tloma.io  taiitum  poniifioi  subjecla  luisso  di{rnosci-  Dalnm  Laierani,    pcr  maimm  Moysi  sancl;e  Ro- 

lur,  tilii  dciiicops   et  S-Ccossoribus    luis  oalholic^s  nianoe  Ecclosia^  subdiaconi,  vicem  acicnlis  cancclla- 

inoliopoliiano  debca!  jure  snbcsse.  rii.v  Kalendas  Novembris,  indiclione  vii,  Incarna- 

Doccrniinus    er^o    ul    nulli    oiniiino    hominum  lionis    Dominic;c    M88  ,   pontificaliis  voro  domni 

liccat  pnefata.n  cctlcsiam  lcincrc  perturbare,   aul  (.lemenlis  pap:c  lerlii  anno  piinio. 

vjubpossessionesauterre,vclablalasretiiicre,miiiuc  „      Signum  Clcmeulis  U\  paiKi-. 
10,  sou  qiiibi.slibol  voxalionibus  faligare;  scd  om- 
iiia  in«<»p;ra  conscrvcfilur  coriim.   pr<»  quorum  ^u- 
l.ornaiiono  ct   sHstontaiione  conccssa  sunt,   usibus 


o.iiiiimodis  profulura,  -^alva  sedis  aposlolica;  auclo- 
rilale.  Ad  iiidioiuins.»uc  dovoti.inis  lu;c,  ac  denio;'.- 
strandum  qiiod  eadem  ecciosia  Romano  tauio  p:>n- 
lifici  subjucc.e!,  swpra  nomiiialus  f.liiis  nosler  rrx, 
t-im  cam  s»ib  nomine  mo^iaslciii  fundaie  capissl. 


n.rcr  «e,  dom;ne,  FvcruE  voh.nt.vtf.m  i.asi 

XCI. 

^eulentiam  ejnscoporuia    Equileusi^,  et    ToiccUtim 


pro  susceplioiie  episcopi  Ci'slclL''Hi    iib  nblxile   S. 
/^icotai  de  Litore  in   die   Asccnsioius    co^ijirmat. 

(Lalerani,  Oct.  ol.) 

{F.  ConNF.Mfs,  Eccles.  Vencl.,  i.  XIM,  p.  522.] 

Cleme.ns  episcepus-,    scrvus  seivonim   Dei,  ven. 


«•,'iil.ini  taroii.ts  Uoniano   poniilici  aiinis    sini^ulis  Fr.  .Minco  Caslcllano  opiscopo,  salutcui  et  aposloli 

slaiii.t  pcrsolvondos.   Si  qua  ijrilur  iii  fulurum  ec-  cam  bciiediclionem. 

ilesiastica  satulaiisve  pcrsona,  hanc  noslru;  con-  Ea  «juae  judicio  statuu«lnr,  in  sua  dcheiit  lirmi- 

t.l;tuliouis   paginam  scieus,  contra  eani  vcnire  teii-  (aic  consisiere,  ei  apostolico  roborc  communiri,  ne 

iavcrit,  secuudu   tertiove  commonila,  nisi   roatuni  alicujus   valcant    malipnitalc   per  prxsuniplionen. 

feijiim    (OiiLjrua  snl.sfaclione    oonexeril,   polestatis  lurbari.  Inlelleximus  siqiiidcm  quod  cum  ven.  fra- 

boiioiisqiie  sui  di^nilale  ca.val,  .eainque  sc  divino  j)  ires  nostri  Equilensis  el  ToiccH.  episcopi  causani 

judicio  cxistore  dc  peipolrata  iiiiqiiilale  cogi.oscat,  quae  veripbatiir   intcr  le  et  sbbatem  ac  monachos 


cta  sacialissimo  coi()orc  ot  saiij;uine  Di  J  ac  Do- 
niiiii  Rcdomploris  iiostri  Josii  Clirisli  alioiia  lial, 
aique  ii.  cxliemo  cxauiiuc  diviuu;  subjanat  ul- 
tioiii.  Cunclis  au.rin  cidcin  loco  sua  juia  sorv;iU- 
libus  sit  pa\  Doiuini  uoslri  Jesu  Chrisli,  quatoiitis 
cl  liic  Iniclum  bona;  acliouis  per.:ipi;in(,  et  ajmd 
i!istrictuni  judicc:ii  pr«niia  xtoriia;  pacis  iuv.iiiaiit. 
Aiucn. 

Ego  Clcmcns  calliolioje  Ecclesia:-  epis.opus. 

Ego  Thoobaldu.N,  O^iiensis  cl    Vcllei.ensis  episco- 
]iii>, 

Ego  Joannes>  presbjiei    car.linalis    til.    Sancti 
.Mar'.i. 


S.  Nicdai  super  susceptione  tua  ab  ipso  abbatc  ct 
frairibus,  in  die  Ascensionis  Doniini  in  missa  nia- 
joii,  el  ad  processioncm,  et  ad  rcfoctl.uioni  i,i;i, 
cuni  tiiis  prxsiandani  de  maud.ito  nos'.ro  appillji- 
tionc  rcmoia  diflinie.idam  suscepissenl,  taiidcin 
su[)er  siiscepiione  ipsa,  processiono,  ac  refcclioiie 
ralioiiibus  auditis  plcnius,  et  iiitolkclis,  ct  verila- 
loiii  rei  pcr  conftssioMem  abbatis  ct  ruonaciioiuni 
cjusd<'m  moitasterii  sudicicnier  oogniia.senlenliani 
pro  te  diflioitivam  luloriiiil,  qiiani  utiqiie  rjtain  et 
firiiiam  babonles,  ad  exoniplar  bon.  nicoi  Urliaiii 
pap.c,  pncdccessoris  m>slii  aurioiilaie  ai^oslolioa 
piicsentis  scripl-  patrocinio  comnr.riimus  ;  si;iiu.;a* 


ir.9«  CLr.MEM 

trs  ut  iMiin  omiiino  lioiiiiiinm  liceat  li:inc  p;)(:i- 
iiam  noslrae  coiinnnalionis  infrin;,'('ie,  vrl  oi  ausii 
lenicrario  conlrairc.  Si  (piis  aiiloni  lioc  :il(fiiiuie 
pra>siim{>sr'ri(,  iiKli^Mialioiicin  oiniiipo'.(;ntis  Dci  c( 
kcalorum  Pctri  cl  Pauli  aposUjlorum  cjns  sc  novc- 
rit  incnrsuriim. 

Daluna  Lalcrani,  ii  Kal.  Novembris,  poitliri(.u(u3 
noslri  anno  piiino. 

XCIL 

luter  eccle.siat  S.  Triplwiiis,  S.  Nicolai  de  Prafec'fy, 
S.  Sdlvatorif  de  Scre  cl  erctenium  S.  Murto:  in 
Cantpe-Marti»,  lulam  itb  Alexio  presb.  card.  lit. 
S.  Snzaiina;  et  Joaniie  diac.  card.  S.  Tlieodoii 
untcntium  jitbet  ratain  esse. 

{Laterani ,  Nov,  4.) 
[Marini  ,  Diplomat.  ponlif.,  pag.  67. J 

Ctr.MENs  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dci,  dil''clis 
Wiis  clericis  Sancti  Triplionis  ,  S.  Nicolai  de  Piae- 
fcclo  el  Sancli  Salvaloiis  de  Scre ,  sahtlcm  el  apo- 
slolicam  benedictioncm. 

Ea  qux  fucrinl  judicio  vel  concordiA  lerminata  , 
ne  in  recidivae  contentionis  scrupuluin  relabaiiltir 
aut  alicujus  mali^nilate  turbentur,  juxta  peteiitiiiin 
voluntatcm  conscntancain  rationi  ,  aposlolica  con- 
vcnit  auctoriiate  lirmari.  E.ipruptcr,  vesiris  juslis^ 
postuladonibus  annuentcs,  sentcntiam  (],uam  dilccti 
lilii  nostri ,  Alexius  tituli  Sanctx  Suzaniiic  presby- 
ler,  ct  Joanncs  Sancti  The(Klori  diacoiius,  cardi- 
uales,  de  niandalo  scdis  aposloiica:  promulgarunt, 
sicul  cadeni  sentcnti.x  scripto  anthcntico  continc 
liir,  auctorilate  apostolica  couiirmamns  el  pjx-senlis 
scripli  palrociniocominunimus.  Ad  iiuiiorem  aiitciu 
iiriniiatem  tchorcin  ipsius  autbentici  instruinenti 
super  scntentia  promuigata  de  vcrbo  ad  vcrbum 
jussimus  inseididum  : 

In  nomine  Doniiui  nostri  icsu  Cbristi.  Nos  Ale- 
xius,  r)ei  miscralionc  tituU  SauciK  Susanr.ai  prc- 
sbyler,  et  Joannes  S.  Theodori  diaconus  ,  caidiiia- 
lus,  nolum  facimus  omnibus  ad  quos  lillcrx  islx 
pervenerinl  quod  cuni  clerici  S.  Tripbonis,  S.  Ni- 
colai  dc  praefccto ,  ct  S.  Salvatoris  de  Sere  in  prac- 
senlia  Doniini  Papae  Clementis  III  qucrelas  propo- 
ncrent,  quod  sancliinoniaks  Beal*  Marijc  in  rainpo 
Marlis  statun^parocbiarnm  buaiuni  u)ulli])tici  arte 
turbarenl,  liaiic  causain  doiniiius  papa  nobis  aii- 
diciidain  commisit.  In  piiesentia  iiaiiue  nosha 
nlrisque  parlibus  cun^titutis  ,  ciir  abbatissa  Agncs 
non  vcnissct  vel  sullicientem  responsalein  non  nii- 
sissel  a  sororibus  qux  vcncranl  reqnisivimus.  Qu% 
uspondentcs  dixerunt  banc  causam  i)cr  senlentiam 
rectorum  Romaiiae  Irateniitatis  dc  mandato  domiui 
Lucii  P.  esse  linitam  et  abco<lcm  suinino  pontiilce 
coniirmatam,  idcoquc  non  fuisse  optis  ul  vel  abba- 
tissa  venirct,  vcl  responsulcni  niisissel.  Quod  cuin 
auJissemus,  ne  acta  negare.  videienuir,  iiislrumen- 
liiin  quod  nobi.^i  iii  occullo  deinoiislraliiju  fueraf, 
cum  iii  co  viiupciatio  iion  apparcret ,  duxiiiins  co- 
ram  partil.us  legenduin.  S>.'d  cuin  in  prosecutione 
ULjirunicnli  conliiieiclur  quod  in  prxscnlia  domini 


IS  III  PAPiC 


{:,?'* 


B 


\  Oliiciduiii  cardiiialis  S.  Clomcnlis,  c(  magistri 
Ititineri  di:jcoiti  cardinnlis  S.  Adii:ini  causa  iixc 
(lili;,'Ciilissiiiie  fiiissi't  p<-rlr;iclal.i  ct  tcstibus  idoneit 
coiain  doniino  P.  dc  Iliisiico  jiulicc,  qucm  anses- 
knrem  rcclore')  babebant  (oiopri;bata  ,  ct  a  sub- 
scriplis  recloribiis  pcr  senltntiam  ew»:.'t  dccis»  el 
terininala ;  qux*  sentcntia  (alis  est  :  In  nomine  Do- 
niini.  Nos  rectoies  Ronian.T  fratcruilatis,  P.  ici- 
iicct  Cliiislianus  basilicae  S.  Peli i ,  Guido  de  F*apa 
titulo  S.  Maiiac  iu  lians  Tjbcrim  ,  Jianncs  arcbi- 
presbyicr  S,  Joanuis  de  Iiisula  ,  fiicgorHis  Laier:^ 
ueiisis  I  asilicx ,  Jordanus  prior  S.  iNLtrix  Novz, 
prcsbytftr,  Giiardus  S.  Nicol.ti  dc  Marinorata , 
liobo  tiluli  S.  Marci-lli ;  presbyter  Jonatbas  S.  Pan  • 
tal-onis,  presbyler  liigo  S.  Maiia;  in  Tianspadrn. 
Ex  auctoritatc  et  inaiidalo  doniiai  papre  Liicii  al>- 
bolviinus  te  ,  Agnes  monasierii  S.  Mariae  in  Canipo 
Martis  abbatissa',  ab  omiii  pctilione,  (juerrla  ac 
inolestia  ,  (piam  P.  .^lbertiui  snpradiclarum  eccle- 
siarum  oeconO'nus  advcrsus  te  pro  jam  dicto  nio- 
n:«sterio  tVcit  vel  facere  potuit,  de  subscriptis  do- 
mibus  infra  suos  fiiies  constitutis,  sciiicct  a  donia 
Pauli  de  Nuzo  et  infra ,  a  domo  Buccacanuin  el  in- 
Ira  ,  a  via  majore  qu2e  vadit  ante  tiirrein  Armoldrigi 
Scorsasanti  et  infra,  ab  utroque  lalere  vi^,  a  domo 
Moii.icbi  et  infra,eta  domo  Benencas  de  Roma- 
nelto  ct  infra ,  ila  quod  aniodo  liceat  tibi  tnisqno 
successoribus  et  pio  populo  el  sicui  populum  juce  ■ 
pM-ocbiali  perpetua  tencre ,   possidere  ,  el  omnia      ^ 

Q  divina  minisieria  per  tuura  videlicet  capellaiiuoi 
ois  tribuere  et  ininistrarc.  » 

Clerici  prasuominalarum  Ecclesiarum  cum  bo» 
audisscnl,  statim  cxclamaverum  tale  instruineiiiuin 
oinnino  falsuin  csse,  tum  quia  nunqnam  in  con- 
sjicctu  domiiii  Obicionis  cardinalis  S.  Clemeiitis  pro- 
hac  causa  coiiYciicrunt ,  tum  qnia  imlli  teslcs  co- 
ram  praedicto  jiidice  prod-jcli  fuerunt,  tuin  quia 
reclorcs  qui  suiilin  iiistrujncQto  conscripii  dedissc 
senlciitiam  ,  uUaiO  nuRqBam  ipsis  prajsentibirs  dc- 
derunt  senteiitiam.  Cum  ilaque  pars  utraque  iiiior 
sp  clamose  conleiideret ,  prsiLximus  diein  quo  pars 
abbatissaj  ad  faciendam  fidem  instrumenio  vcnirel. 
Ncs  vcro  iiiterim  convcnimiis  recores  semotiin, 
el  siniul  ,  scilicet  Guidonem  de  Papa,   Geiarduiu 

D  abbatem  S.  S;»bbc ,  iiui  lunc  eral  arcbipresl'yler 
S.  Nicolai  dc  Maimorala ,.  el  reclor  llonian*  Ira- 
lernitatis,  presbylerum  Ingonem  S.  .\1.  in  Tians- 
padin ,  Leonem  arcbipresbylcrum  S.  Ciciliac ,  et 
Rollandum  arcbiprcsbylerum  S.  Mariae  in  Aqiiiio ; 
et  scparaiiin  convenimus  jndiccm  P,  de  Ilusiico, 
et  inlerrogavimus  utrum  Ikec  oninia  ila  se  liabciei.t, 
sicut  supeiius  est  cianmemoiatum.  Respoiidenint 
reclores  sine  ulla  luesitalionc  dominum  Obicionem 
in  bac  causa  nuiiquam  secum  fuisse,  ncc  tcsles 
aliqnos  esse  productos,  ncc  seiiteniiam  de  liac 
causa  dedisse.  Doniinus  P.  jude.x  boc  idoin  dixil 
et  adjecit  quod  non  nisi  seincl  cum  reclorilnis  pio 
Ikk'  caiisa  convenil.  Cuni  itaque  ad  pra;iixuin  duni 
pais  uir^iquc   in   iioslia    pnesontia  convcniss3t,  <'l 


UrS  EPlSTOl..t  LT  PRJVll.tCIA.  —  AN.  1188.  1J<J4 

liOSlro  prxcopto  lie  oalumiiia  juiass;l,  abbali-NsJ  .!e  A  'i>'i>t' .   ul  d  tlum  esl ,    ct  lcsliuru    deposilionibus  , 

prasiiile   iilia(|ne     (larle,    perloclis  el  piiltiieatis , 


oinitiu  sei-ialiin  :  Joiiiiiii  pnp:v  Cicnieiilis  iiiaittJalo 
e(  autorilale,  ct  (uiiviisu  cl  >uluiitalc  canliitnliiioi, 
lalciii  pioliiliniiis  sciilciitiain  :  •  In  noiiiiiie  Doiiiiiii. 
>'us    Alc\ius   l)i-i   niiseralioin:    liluli   S.    Susaniije 


caliininia  jurata.  et  a  noLis  interiugala  liivit,  nuod 
aliciii  sciilcnlije  de  liac  catisa  no:i  iiuerru.l ,  ncc 
Itstes  aliquos  pioJiuil,  vcl  pro.luci  fccii  siiper  luo 
rau3»,  ncc  qnanclo  cliarlaui  iiistinincnii  ucccpit 
auJivil,  qiiod  fucrit  supor  lioo  sciilenlia  ilala. 

Post  lixc  pars  clcricorum  ,  liabilo  cunsilio  aiho-  incsliyler,  ot  Joannes   cailem    iniscralioiic   Sancli 

mtorum    ficilicd   doinini   Joaiinis    arcliipreshylcii  Tlicodoii   diaconus,  cardinales,    A.  duniiiio   Cle- 

S.  Ma^uli ,  ct  domiiii   Tiioloiii.t>i   causidici  nJ  nia  ■  incnle   papa   dclei^ali    »up.'!r  qiicrcla  falsi    iiistru- 

jorcni   cl  evidciitioreiu    caulclnii   le^lcs  produxii.  nuiili  qu;e  vertitiir   intcr  ccclcsiani  Saiiclx  Mariaj 

Piesbyicr  Carisoinus  juralus  diiii  quoj  supcr  liac  C.aiiipi  Maftis  ab  iina  parle;el  ccclesias  Saticli  Tii- 

qn.xslione  qune    inter   fccicsiam   ncal;e   .Mari.x   in  plionis ,  Sandi  iNieoIai  de  pr.cfecto,  cl  Sancti  Sal- 

Cainpo  Marlis  ot  ecclcsias  S.  Triplioiiis,  S.  Salva-  vatorisile  Sciccx  alia  :  dc  quadanicliarlafalsaquam 

loris  de  Scre  ,  S.  .Nicolai  dc  Privfeclo,  de  slatu  p;i-  Agncs   nl.lialissa  Sanctne   Mariic  C.iinpi  Marlis  et 

rocbiaruni  vcrtilur,   sciilenlia   daia    non   fuil ,  ncc  saiicliinonialcs  dcfcrebanl,  por  qnain  sc  asscrebanl 

tc«les  ab   aliqua  parte   producli ,  nec  P.  Aiberlini  arecloiibus    UoniaiKT:     fialornilati»    absolulas   ab 

occunomns  snpradiciaiuin  rcclcsiarum  ,  sicul  con-  onini  quercla  cl  inolcstia  quain  prxdiclaruin  cc- 

tinetiir  in  inslruiiicnl©  in  isia  tansa  i:isi  de  ccclc-  clcsiarum  Polrus  Albertiui  ivconomiis,  ut  in    itla 


sia  S.  Triptioiiis  Iniilum  ,  et  pro  liis  omnibiis  dixil 
iiisliuine.iliini  faisum,  el  dixil  quod  pro  liac  caiisa 
iiuiiquam  fuerunl  corani  Domino  Oliicioiie,  ncc 
cjBsa  ista  ei  delegala  fuil.  Picsbytcr  Girardus  ju- 
ralus  disil  quod,  cuni  pro  quercla  supcr  slalu  pa- 
rocliiaruin  qus  lunc  veilebalur  cl  liodie  \ertilur 
iiiler  ccciesiam  Deat.-e  Mari.e  de  C:inipo  .Marlis,  cl 
prxiK)niii:alas  ecclcsias,  in  pncsiiitia  rvctoiuiii  ipse 
aini  aliis  soeiis  conslilutus  fnisset,  it  seiitiionl 
qiiod  iion  sicut  dcbebanl  procedercnl,  ad  dominum 
Lnciuni  papam  appeilavcruiil.  Qui  caiisani  isiam  au- 
UicnJam    mauislro    Rancrio    S.     Andrcye   diacono  C  l'^''' j"''^'"'"'*  -  ^'  <l"'il'l"'J  ad  cjus  cliartulre  fals;e 


clnrla  coiitiiiebitnr,  facicLal;  sciliccl  a  doino 
Paiili  de  Nuso  el  infra  ,  a  doino  Uuccacanuin  el 
iiifra,  a  via  nKijore  qu.e  vadil  ad  (urriiii  .\riii<!l- 
urii;i  Scoizasanti,  cl  iiifra,  ab  ulroque  lalore  vix, 
a  «loino  monaciii  et  infia ,  et  a  donio  Beiionca;>e 
dc  Uumanclio  et  intra.  .Ainiiiis  ulriusquc  parlil;us 
allc^;i(ioi>ibiis  diligiitcr  cvaiiiinatis.  auclo.  ilate  et 
iiiandalo  Dontini  Cieniciilis  lertii  papa;  ct  cardin:;- 
rniiii  conscnsu  cl  voluntato,  ju  iicanius  pnedictant 
ciinrlam  falsani  cssc  ct  oniiii  tempore  virilus  ca- 
rcve,   ol  clcricis  pr.Tdictarum  occlcsiarum  incisani 


cardinali  tomniisit.  A  quoncc  scntLnlia  d,Uacst,iioc 
Kstes  ab  aliqun  partiuni  in  liac  rausn  producli  fue- 
runt ;  de  P.  Albcrlini ,  ol  de  doniino  Obicione  idcni 
di.xit  quod  picsliylcr  Carisomiis  ,  prcsliyler  Po'rus 
juratus,  idemdi.vil  qiio.1  aiii,  de  comniissionc  facla 
Unluni  inagislr )  Raiierio  elde  sciUeniia  non  dala.ct 
de  tcstibus  non  productis.  Idcin  di.\it  qiio.l  aliis  , 
et  aJdidit  etiani  qiioJ  cum  arcliipresbyler  Saiicti 
joannis  de  lnsula  vooarotur  Nicoiaiis  nuccalata  ,  ji 
instrumcnto  conscriplus  cst  Joaiines,  et  arcliiprc- 


eoniintiaiioncin  a  qiiaounquc  pcrsona  faoluin  cst, 
doiniiii  papx  Clcineiitis  nuclorilatc  irritainus  atquc 
cassainiis.  Ilxc  senteiitiadala  cslprjcscntibusA^nete 
abbatissa  Canipi  .Marlis,  et  Monacltabus  siilicel 
Odoiina  dc  Ravenna,  Lucia,  Scolaslica,  Tlioodora, 
Agiietc,  Catliarnin  ,  Pctro  de  rogata  procuralore 
nionastcrii  cjiisdcin  in  liac  causa ;  ex  pai  lc  veni 
I'>clcsiaruin,  Octaviano  arcbipresbylcio  S.  Tii- 
plioiiis,  Nicoiao  juslo  ejiisdeni  ccclesix'  clerico , 
Uoniano  arcltipresbytcro  Sancti  Salvatoris  de  Scrc, 


sbyter  6.  Blasii  cum  voceiur  Joannos ,  ibi  scriptus  Lcouc  Arcliiprcsbylero  Sancli  Nicolai  de  pr;efccto, 
csl  Pelrus,  et  cum  prcsbyter  Carisomus  nuiiquam  Carisoino  presbylero  ejusdeni  ecclcsia;,  Jordano  de 
fuerit  aroliiprcsbyter,  ibi  scriplus  cst  archipresby-  Malabranca  ,  Corrado  ncpote  suo .  Slepliano  Filio 
lcr.  El  pro  liis  omnibus  asseril  instrunientum  esse  Corradi.  Nulli  ergo  oniuiiio  Iioininum  liceat  lianc 
falsum.  Joannes  llanucii  liostiaiius  juratus  dixil  ^  nostrx  conlirmationis  paginam  iiifiingere,  vel  <i 
idein  dc  scnteiUia  noii  dala  el  de  tcstibiis  iion  pro-      ausu  tenicrario  coiilraiie.  Si  quis  aiiloni  Itoc  ati  •ii- 

(are  piysunipscrit,  indignaduncnt  oiniii|>oteiilis  Doi 
ct  bealorum  Petri  ct  Pauli  apostolorum  ejus  sc  mo- 
vciit  incursurum.  Aincit. 

Ego  Clcmcns  eaiholicx  Ecclesi*  cpisoopii.>. 
E^o  Albinus  divina  perniissione.  lil.  S.  Crucis  iu 
Jorusaleni  prcsb-  card. 

Ego  Bobo  lil.  S,  AiinstasiaR  picsb.  card. 
Ego  Alexius  tit.  S.  Susannae  presb.  card. 
Ego  Pctrus  S.  Lauronlti  in  Dainaso  presb.  canl. 
Ego  Jac.  diac.  card.  S.  Mar.  in  Co«inedin. 
Ego  Oclavianus  SS.  Sergii  et  Baccbi  diac.  caiO, 
Ego  Cregorius  S.  Mariae  in  PtKtico  diac.  card. 
J'go  Uernar.!us  S.  Marix  Nov;c  Diac. 


diictis ,  et  do  rummissione  factn  tantuin  l^lagistro 
U.  dixil  quod  alii ,  dc  appeilatione  facla  nil  Donii- 
iiuni  papam  Lucium,  co  (|uod  reclores  non  sicut  de- 
liebaiU ,  procedcbaiil ,  idcin  dixit  quoj  presbyter 
Ciranlus.  AJdidil  eliam  i|iiod  P.  doinini  Rustici 
judei  a  rccloribus  asscssor  fiiit  coiislitutus,  ct  non 
a  domino  papa  Lucio ,  ad  qucm  causa  noiiduni  ap- 
peilala  cr;4l,  et  de  P.  Allvertini  idem  dixil  quoJ  alii. 
Qiiilius  omnil  us  audilis  ulraque  pars  sxpe  et  sx- 
piiis  si  quid  novi  a.ldere  vclleiit ,  nl  juris  et  moris 
rst  a  nobis  intcrrogata,  suis  allegatioiiibus  de  com- 
inuni  voluiilale  ct  de  consilio  aJvocaloium  renuii- 
liavil.   Faota    ilntiu'^   ab   ulr:tijiic    parle    icnuiilia- 


fryS  CLKMtNTIS  111  PAf^yE 

Kg«)  J.  ai)iic&  S.  Tticojori  Jiuc.  {ari!.  a  pr.r.soiilii,   bcii|>li  iijjjiiiu    coiiiinuiiiiiius. 


Djlimi  Lalcrani,  por  inaiiMin  .Moysi  Saiicue  Ilo- 
m.inic  Kccl('si;«  s«ibJiacoiii  cl  \ice:ii  3g<  iilis  caii- 
ccliarii,  pridic  Noiias  NovciiiIj.,  iii,!i«li()iie  vii  ,  Iii- 
«'arnalioiiis  Domiiticx  aiiiio  1188,  pontilicatus  vcro 
tloini:;i  ('.leinoiiiis  pap;c  l!l,  aiino  primo.  Anicii. 

xciir. 

Viiiikgium  pro  mounsterio  Cmineitiii. 

(Laleraiii ,  Nov.  19.) 

[TosTi ,  Storia  di  Monte-Casino  ,  II ,  214.] 

CiF.Mt.NS  episcopus,  servus  scrvoruin  Dci ,  dWc- 
ctis  filiis...  abliali ,  ct  moiiacliis  Casincnsibus,  salu- 
icin  el  apostolicain  beiieiiiclioncin. 

Cum  vobis  tain  iii  capile  quani  in  membris  ab 


pi.i'il<-(:i'ssoiiiiii  iiosdoruiii  .saiicl;^  laciiiorix  Lrbaiii 
cl  Calixii  Uoiiiaiioruiii  puiililicuiii  vestigia  subsc- 
qufiilcs,  vcsliuiiKjiic  coMioliiuiii  c;eteris  per  occi- 
dcnti-m  ccniiobiis  pia^rcicnduiii  asseiiiiius.  Kt  lam 
te  qu:iiii  succcssorc^  tuo:>  iii  oiiiiii  cuiivcnlu  cpisru- 
poruiii,  seii  piiiicipuiii,  suprriorcin  oiiinibus  abba- 
tihus  coiiscdcrc,  aU|uc  iii  judiciis  |ii ioieiii  ca'lcri!» 
sui  ordiiiis  Juris  s«:iitciitiam  profcrre  santimus.  Si 
i|iia  i{;ititr  iii  ruluium  cci  lcsiaslica  sx>cuhrisvf  pcr- 
soua  lianc  iiostix  cousiilulionis  pa;^iiiain  scieii^, 
Con;ia  cain  tcincre  veniic  lciitavciit,  sccundo 
tcitiovc  c<'iiiiiioiiita.  iiisi  icaluni  suum  congrua  sa  ■ 
tisractioiie  corrcxciit ,  polcslatis  lionoi is(|ue  sui 
digiiliaic  careat,    el   a    saciaiissimu   corporo    ac 


apostolica  sede  sit  concessa  Ubera  scpirltura,  vobis  sanguinc  Dei  ct  Doniini    Redemploiis    nostii  Jcsu 

quoiiue  de  consueta  clcmeiitia  ejusdcin  sedis,  cui  Cluisti  alicna  liat,  alquc  in  cxtrenio  cxaniiue  di- 

iiullo  int^diante  noscimiiii  subjaccrc,  du.\imus   lii-  IriclK  ultioiii  subjaceal.  Cuiiclis  autein  cidcm  loco 

«lulgendum  ,  ut  (|uolies  pro  corooribus  inorluorum  siia  jurn    scrvuntibus  sit  pax  Doiniiii  iioslri  Jcsu 


>n  processtone  vos  cxire  contigcril,  crucem ,  in- 
«'.cnsum,  ot  aquain  bcncdictain  poriandi  juxia  ino- 
jom  lerrae  liberae,  nuUius  coDlradictione  vel  appel- 
latione  obslante  ,  babeatis  de  nosUa  liceniia  facul- 
lalem.  Vcrum  si  aliqui  contra  vos  causam  movere 
Yolucrint  quod  liberiatciu  hujusmodi  non  dcbcatis 
Iiabere ,  in  noslra  prxseniia  suain  juslitiam  asse- 
qaaittur. 

Oatum  Laterani  xiii  Kalendas  Decembris ,  poa- 
tiricatus  nostri  anno  priino. 

XCIV.  ( 

Cusiiicme  monatterium  sub  B.  Pelri  el  aposloticae 
sedis  prolectione  suscipil.  Ca^nobium  idem,  cwteris 
per  Occideutem.  pr<tfereudumesse  declarat.  Abba- 
lem  ejusdem  ccenobii  in  conventibus,  superiorem 
C(eleris  abbalibus  locum  tenere  uc  priorem  senten- 
liam  proferre  decerniL 

(Laierani,  Nov.  21.) 
[M.VRGARINI,  Buliar.  Casin.,  II,  216.] 

Ci.tMCNs  cpiscapus,  servus  servarum  Dci,  dilc- 
clis  liliis  RoFKKiDO  abljati  monaslerii  S.  Benedicti 
Casineiisis  ejusque  frafribus  tam  pr?esentibus 
«iuani  fuluris,  regularem  vitam  profcssis,  in  per- 
pcluuii). 

Otnnipolcnti  D<'o  cujus  niclioi'  esl   niiscricordia 


Cliristi ,  qualcnus  ct  Iiic  fi  ticluoi  Lu»^  actiiJiii» 
pcrcipiant  ct  apud  disiiicluiii  judiGCin  prscniia  xtcr- 
nx  pacis  inveniant.  Amon,  ameii,  aiiicii. 

Dalum  Lalcrani,  pcr  manum  Moysi  saiicta;  Ko- 
maiia;  Ecclesiac  subdiaconi,  viccn»  agentis  caiicvliu- 
rli,  z.  Kalend.  Dccembris,  iiidiclioiie  viii,  aiiiio  Iii- 
carnalionis  Doii  inicx  1188,  ponlificatus  vcio  do- 
mni  Clcmentis  papjc  III  aiino  i. 

XCV. 

Ecclesiam  S.  Micltaclis  Nonaiitutanam  titevdinn 
suacipit  cjusque  poi&cssioiies  et  privilegiu  con- 
firnial. 

(Lalerani,    Nov.  22.) 

[TiuABOSCUi,  Sloria   di  Sonontota,  II,  3!".] 

Clemens  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dilc- 
ctis  liUis  SiGiFREDO  archipresbyieio  ct  univcrsis 
caiionicis  ecclcsiis  S.  Michaelis  juxta  Nonaniulae  ca- 
slrum  silap,  tam  prsesenlibus  quam  fuluris  cnnoni- 
cam  vitaiu  ducenUbus,  in  perpctuam  meaio- 
liam. 

Monel  nos  aposlolicae  seJis,  cui,  licet  immeriii, 
deservimu.s,  aucloiilas  pro  ccclesiarum  slalu  pio- 
vida  ciicuinspeciiojie  saiagere,  ei  ne  m^i^ligiiorura 
rapinis  vel  inolcstiis  esponanlur,  aposlolicum  ipsis 
palrociiiium  imperliri.  Eapropter,  dilecli  iii  Doniir.o 


super  vitas  graUas  agiinus,  quoniam  gloriosus  in  D  fiiii^  vestris  justis  poslulalioiiibus  clementer  annui- 
sanctis  suis  aiqiie  miserabiiisest,  et  virtules  suas  nius,  et  pracfatam  ecclesiam  S.  Micliaelis,  in  qua 
ubicunque  vull,    ineffabili  bonitale    osleiidit.    Ipse      divino  eslis  obsequio  mancipaU,  ad   exeraplar  fe- 


quippe  dignuUonis  su%  poteiiUa  bcatissiniuui  Benc- 
dictiiin  palieiii  omniuiii  consiiluii  moiiacliorura. 
Jpsc  ciiiin  'iioii.tstica^  legi^  latoreiu  ci  operaiorem 
csse  dispusuit.  Jpse  illius  iiiciiiis,  Casiiiense  mona- 
stcrium  iu  «jiio,  ct  saiiciissinie  yixit,  ct  gloriosis- 
siinc  cbiit,  oiniiibus  pcr  Qccidentcui  nionasteriis, 
clemenii  b.'"iiigiiiiate,  pra;fccil.  0."<>"'ani  igiiur  di- 
giiuiu  est  ul  lani  celebie  ci  sokiuue  nionaslerium, 
aposlolica  sc>les  ispec  alius  ainploctaiur,  monaste- 
i-iui'!i  ipsuiii  nd  cxemplar  Roinanoruin  poiiuricum 
pr.iedcccssoi  ui>i  nostiorum  felicis  meniorisn,  sub 
5;jncli   Peiri  ci  iiosh'a    iiroloctiouc  suscipiauis,  et 


licis  rccordaUonis  Alexaiidri  ct  Urbani  PP.  piii;- 
decessorum  noslrorum  sub  beati  Petri  ot  nostia 
protcctiono  susccpiinus,  cl  pracseiilis  scripti  comiiiu- 
nivimus  privilegio,  slaliientes  ut  qu.-vscuiiquc  pos- 
Scssioiics,  qu;ecunque  bona  eadem  ecclcsia  i«ipr;c- 
seiitiaruni  justeet  caiionicepossidct,  aui  iii  fiitiiiiiin 
coMcessione  poiiUlicuin,  laigitioiic  leguui  vcl  priii- 
cipum,  oblatione  fidcliuni  scu  aliis  juslis  modis, 
prjesiaDlc  Domiiio,  potcrit  adipisci,  lirnia  vobis  vc- 
slristiue  succcssoiibus  ot  illil-ala  perinanoaiil.  In 
quibus  li.rt  puipriis  luciimis  exprinie.ida  voca- 
bulii. 


ro? 


KFISTOL.-E  r.T  PRlMLKr.IV.  -  AN.  1188. 


1  :.:;.* 


I.ocutn  ipsum  inqiio  prxfalaciclesia  sUaosl.cimi  A  ceal  pruefatarn  tciU-siam    lemcre    pcrlurbare,  aut 


oiiihiLus  pirlineiUiis  suis,  el  U^rris  tain  cullisquani 
liis  (jiix  aU  cnlluin  porveiierint;  ecticbiaiii  quoijiic 
S.  Mariai  dc  la  Daiirola,  ccclc;iaiu  S.  Laurcnlii, 
ecclcsiani  S.  Salvatoris,  eccU-shin  S.  Nirolai,  cc- 
ilesiani  S.  Mari*  «icl  Cantuiic,  ecclcsiam  S.  Sc- 
tiCbii,  ecclcsiani  S.  .Mariue  dc  Uednto,  ccclcsiam  S. 
iViri  dc  Tkubiaro,  eccicsiam  S.  .Michaclis  dc  Scna- 
iila,  vcciesiam  S.  Jnannis  dj  GaEO,  «cclcsiam  S. 
Ainbrosii,  ecclesiam  S.  Juannis  de  Runco,  eccle- 
*iam  S,  M.-trix  do  Bagafr.-^no,  ecclcsiam  S.  Joan- 
«is  de  Panaro,  ccclesiain  SS.  Cosnue  ct   Damiaiii 


cjus  |)ossessiones  auferrc,  vel  ablatas  rclincie,  iiii- 
iiuiie,  scu  quibnslibcl  vcxaliunibus  iaiigarc  ;  scd 
uinnia  intcgra  cunsorvciilur  cniuin,  pro  quorum 
gubcruatiunc  cl  sustcntationc  coiicessa  siiiii,  usibiis 
omniinodis  profntiira,  snlva  scdis  apostulicx  au- 
cloritale,  ct  Nonnntulani  inonasterii  canuiiica  jii- 
slilia.  Si  qua  igitur  in  rnturnin  ccclcsiaslira  sxcii- 
larisvc  persona,  baiic  «ostr.ni'  constitutionis  p^gi- 
nam  scicns,  contra  eam  tcincre  venire  lcntavcril, 
sccundo  lcrtiuve  coininonita,  nisi  rcatum  suuiii 
congrua  salisfacliono  conexcrit,  potestatis  iionorig- 


dc  Ravarifio,  ccciesiam  S.    Agneiis  de    Konco  de  que  sui  carcat  dignitato,  rcamque  se  divino    judi- 

iNjeposo.  Dcciinas  qiioque   a  Lonx  moniorix  Ro-  cio  exislcrc  dc  pcrpctraia  iniqnitate  cogiioscat,  cl  a 

dulplio   quondam  abbatc  Nonanl.  nioiiastcrii  cum  sacraiissimo  corporc  cl  sanguinc   Dci   Doniini  Rc- 
consiiio  et    asi^eiisu   capiiiili    siii  a  stiata  Claiidia  "  dcinptoris  nostii  Jcsu  Christi   aliciia  fiat,  atquc   iii 

usque  axi  rortiulam,  ct  a  Mucia  iisijue  ad  1'aiiaruin  exlreino  examinc  dislrict»  ultioni  subjaccat.  Cun- 

flumcn,  m  iiltra    Paiianim  usque  ad  rossain  scu-  ctis  auteni  cidcin  loco  sua   jiira    SfrvaiiiilMis    Mt 

rain,   quidqnid  et   quaiitutn    ab    liominibue   villx  pax  Domini   nostri    Jcsu  Christi,    quaicnus  et  liic 

prxdicti  flumiiiis  seu    Nuiianttilae  habitaloribus  la-  frucluni  bonu:  aclionis  pcrcipiaiit,  et  apud  dislri- 

tioratur  vel  laborabitur  ecclesiae  vestrae  concessas,  cluin   Jui>iceni     prxmia    atcrna;  pacis  iuvcnianl. 


qiiemnilmoiluni  in  privilcgiis  praidccessoruin  no- 
»troi  um  fclicis  recordationis  Scrgii,  Alcxandri  et 
l."rliani  Romaiiorum  pontificum  noscitur  rationa- 
liilru-r  cuniineri,  ct  decimas  terrarum  de  cuite  de 
Siccoct<^ieptJcore  posilarum,  sciliccl  juxta  fluvium 
currcntcm  per  ponleni  longum  infcrius,  supcrius 
vero  infra  fossaiii,  quae  dicilur  Rabiosa,  ex  altera 
partc  iiifra  BisentuluMi.  et  fossam  qua;    dicitur   cc- 


Aincn. 

Egn  Clcinciis  ciUbulico:  Ecclcsi;c  cpiscopns    ks. 

E^o  Joanncs    prcsb.  carJ.     lit.    S.  Marri. 

Ego  Albinus  tii.  S.  Crucis  iu  Jorusalcm  prcsb. 
c;miI. 

Eyo  Rodulpbus  lit.  S.  Praxcdis  prcsb.  c.ird. 

Ejro  Bobo   lii.   S.  .\nastasia;  prosb.  tard. 

E^,o  Alcxius  tit.   S.  Susniiiia;   pri^sb.    caid. 


iK)sa,   prout   eas  ralioiiabiliter  acquisislis,   lias  si- ^      K^o  Bobudiucoiius  cardiiialis  S.  Marix*  iii  Cosme- 

quiilein  oinncs  sicut   irnpraescntiarum    canunicc  et      diii. 

pacilice    possidelis  vobis  voslris(|ue    succcssoribns 

aucioriiate  apostolica  conliimanms,   slaiuentcs   ct 

peuitus  iiibibenlos  ne  laicis  pcrsnnis  a  (|uoquain  iii 

icifJiciiiRi  cwicecbiilur. 

Praierea  villa  qna;  dicilur  Salicctuni,  siciit  pro 
KillicitAidijic  ctcura,  qiiam  in  divinornnj  cclobia- 
tione  officiorum,  in  receplione  hospitum.  in  luini- 
najiumel  are*iitcciurae  provisione,  in  decimis  et 
oblalioiiibus  inicr  fralres  dividendis,  pra;  caetcris 
liabcre  dignosceris,  arcliipresbyloro  <  jusilem  eocle- 
ria;  concossa  esi ;  libi  luisque  successoribus  illi- 
bata  permaneat.  Porro  ne  cordi  contritu  et  humi- 
liato  alque  se  suis  excessibus  satisfacero  volciili 
CKbibere  condignam  poeniteiitiam  dcnegotur,  ad  d 
ciemplar  jaro  dictorum  prsedecessorum  nostroruin 
«upcr  criminalibus  culpis  illoruni,  qiii  ad  jus  piac- 
fati  nionasterii  perlinenl  ei  nulli  episcopo  sulije- 
cii  suiit,  ligandi  et  solvcndi ,  cuin  consiliu  taincn 
aliciijus  rcligiosi  ct  discrcti  cpiscopi,  si  nocessilas 
IncuLuerit,  lil>cram  tibi  concediinus  facnUatoin. 
Antiquas  quoqiie  ac  ralionabiles  consuelndines  ol 
libcrlaics  seu  et  digniiales  in  ecclcsia  vestia  hacle- 
nus  obscrvaias.  ralas  liabcmus,  casqne  iiorp-  luis 
loniporilius  illibaias  pcrinancro  ccnsoinus,  cl  iio 
quis  vos  vel  ecciosiam  ipsam  novis  aut  iiidebilis 
exactionibus  aggravare  piacsuin.U,  auctoritale  apo- 
slolica  proliibemus. 

Dctcniiiuus  crgo   ut  nulli  omniuo  bominum  li- 


IC;;o  Grogoi  ius  djaconus  cardinulis  S.  Mariic  iii 
Porlicii. 

Ego  Joaiincs  S.  Theodori  diaconus  cardi- 
nalis. 

Ego  Bcinardus  S.  Mari.?;  Novoe  diacoiiiis  car- 
iialis. 

Datum  Laloi.uii,  por  maiium  fralris  Moysi  Lato- 
lancnsi  caiionici  S.  Romanx  EccIosi;c  subdiacoii. 
vicoin  .nginlis  caiiccllarii,  x  Kalciid.  Oocombr.,  iii- 
dicliono  vii,  Incarnalionis  Doiniiiic;E  anno  II8,S, 
ponlilicatus  vcro  doinini  Clcinentis  pap.nc  III  anno 
primo. 

XCM. 

ilonasteiii    S.  Muriini   Metensis   protvclioiitm  ;.'<{• 
cipil  di:,ciplinainqne  ac   possessiofcs  confinn.ii. 

(Laleiani,  Nov.  29  ) 

[Hisloiic  de  Meii,  III,  Pr.,  p.  Hi.] 

Clcmkms  cpiscopns,  sorvus  scrvorum  Dci,  dilodis 
liliis  abbati  monasterii  Saiicii  Marlini  .Molonsis 
cjnsqiio  fralribns  lain  praescniibus  qua:n  Iniurli:, 
rogiilaiont   vitam  profossis  in  pcrpolnum. 

Ri  ligiosam  \itam  eligontibns  aposlolitam  cniivo- 
nil  ailossc  prosidium,  no  forlo  cujiislibol  toincrila- 
lis  incursus  aut  cos  a  proposilo  rovocet,  aiit  robii: , 
quod  absit!  sacne  rcligioiiis  infrin^ial.  Eapropli-r, 
dilccli  in  Domiiio  lilii,  vestris  jnstis  postnlationi- 
bus  annuenles,  pixfaium  bcali   Maitiiti  .Mc'.orsij 


1309  ri.i:\iE.N 

moiiuslerinm  iri  ([uo,  aucloic  Dco,  di\iiio  csjis  o!i- 
seiniio  mancipali,  biil»  l>'*ali  P»'lri  el  nuKtra  prole- 
clione  suscipimus,  <'l  »\>(t^li>lU:f.  sCilis  piiTilq»io 
rommunimU;i.  Imprimis  sii|uidcm  statucnlc»  ut 
ordo  moiiasticus,  f|iii  sccuiiduin  Deiim  cl  IJcaii 
Kciiedicli  {i<'gularn  in  codcm  monastorio  inslilii- 
lug  cssc  di{,'iios( itur,  pcrpcluis  ii>ideiii  leinpotiiuis 
inviolalttlilcr  ohserveliir.  PijeteiM ,  (|uascuni|ue 
possessioiifis,  (jUJKciinqiic  bona  idcm  monaslc  iirn 
impr^esenliarum  jiistc  ct  canonice  possidil.  rinl  i:: 
ftiuivum  coiiccssioiiC  poiJliricum,  largitionc  rc{;u:ii 
Tcl  principDin,  ohlalionc  fidcliuin,  seii  a!iis  jiistia 
iiiodis,  pratstaiile  Domino,  po.'erit  adipisci,  lirma 
vohis  vcstrisriuc  siiccessorilius  cl  illiliata  pnma- 
iicaiil.  In  (fuihus  li:Ecpropriis  diiximus  exp;imcnda 
vocaLulis  : 

Ooiiductum  ecclcsiae  Saneti  Mnrtini  riim  decima, 

ct  totain  (iecimam  perlicarum,  ct lcrnc, 

et  viiiain  ipsam  cum  Ijoiim  cl  cenlania;  condnclura 
<cclcsi;c  de  Ilatt isc  {ilalrize)  et  mansiini  unum ;  n 
capcllain  de  Valleroi ;  capcUam  Sancii  JuJiani  ciim 
alrio,-  allodiam  de  Wazuniailul,  cl  inolendiniim  el 
terram  de  Durlville  (B«rt'j//e),  et  de  Boumonl 
(Ikr.umonl);  conductum  ecclcsix'  dc  Abba  Isvilla 
(Abbeville),  villam  ipsam  cum  banro,  lolam  d(^ci- 
mam  sartacionum  et  apum ;  condiicHim  ccclcsiaR 
tle  Sauneio  (SauHj/) ;  coiiductum  ccclesi;B  d'  Vinco- 
\\s  (Vigueules),  cum  lola  decima  perlicariim.  me- 
diclatcm  dccimae  uUra  rivuliim  cl  viUam  ipsam 
ciim  bantio  ;  conductum  Sancti  Hilarii  Hlctciisis; 
conductum  ccclesiae  dri  Ol:angcs,  tcrtiam  pailcm 
villae  cum  banno,  capeliam  ipsius  loci  ct  dccimain 
pcrticarum ;  conduclum  ccclcsi;e  de  Giiclanjies 
(Gueliianche),  ct  duos  joriiales  terne;  condnctum 
fcclfsi;!;  dc  Mayaco  (Maye),  erclcsiae  de  Guen 
{Goin),  ecclcsiae  de  Faumacres  (Faniech)  cum  ca- 
pclla  dc  Morlaiigcs ;  conductuni  tcclcsia;  dc  Celleio 
{SaUlij)  cum  capcliis,  et  de  Jufz  decimam  indomi- 
nicatae  tenae;  condiiclum  ecclesiae  di'  Luccio  (Lucy) 
cum  loia  di^cima  laborum,  friict;nim,  ci  villam 
ipsam  cum  banno ;  capcllas  cum  ol>lalionii)us  San- 
cti  Cbtistopliori,  Sanctic  Maripe  dc  Huis  {Bey),  Bra- 
conis  vallis  (Baronvilte),  vilhm  ipsam  cum  baiino, 
deciiiiam  a  re^ia  supcrius  sariacioinim  ct  opam ; 
eliam  decimam  indomiiiicat;ie  terrae  de  Scbolanges, 
et  villam  ipsam  cuin  banno;  conduclum  ccclesiae 
de  Buscio  (Busy),  cum  capellis  ct  lotam  dccimam 
perlicarum  el  indominic:it;e  tcrrae  ducis,  ct  dcci- 
mani  de  duabus  domibus  qu;c  sunt  iii  alrio,  et  ex 
ipsis  quatuor  denarios,  et  de  duobus  moleiidinis 
qii;iluor  denarios ;  duas  partes  oblalionuin  in  fisli - 
vilatt:  Oiiinium  sanctunim,  ^ativilatc  Doinini  ct  in 
Pascba ;  duas  ctiain  jiarlcs  de  cleemosyiiis  dcfuii- 
cloriim,  iiifra  ncto  dies  I*ascb;K,  ct  infia  Iredccim 
dics  iSalalis  Domiiii,\cl  in  ipso  dic  omniiim  san- 
clorum ;  ci  qiialuor  sulidos,  ct  qnartarum  annonx 
pro  maiiso  »110,  praluin  iiuiomiiiicatum,  cl  dc  sar- 
latioiie  ct  ilccima  pascationis  p;ircorum  qualuor 
solidos;  ci  lolam  decimam  indomiiiicatic  lena;  S;i.;- 


B 


IIS  11 1  VWJf.  U£0 

A  cl.T!  Mari;c  Viiduncnsis;  apud  .Vloiilins  mansiim 
iiiiirn  <  niM  bAnito;  pot<-s>:tlcni  M.nuridomiis  ruin 
cnpi-II.');  lotum  dccimam  niolcndiiioruni,  pratorum 
cl  oinniiim  lalK>nim  fiatriini  ct  sartalionum ,  pl  to- 
lam  d((iiii:(m  niili  imcntoniiii  fr.ttrum  fl  di;  indo- 
niinicntis  lcriis  ct  dc  a(ciiij,'iis  i|nartariis  ad  mann» 
abliatiim  vcnicnlilms ;  similiter  dc  Biisiaco  totam 
dcrim.im  nntriincniornm  domus  ct  rcf^alis  fl«ci ;  cl 
siciil  dc  .Maiiridoiiio  dccimain  dc  accingiis  ct  qnar- 
tunis  ad  maniis  .'tbbalititi  vcnicHtibiis,  l.ibomra  fra-; 
Inim,  mol' ndinonim,  pralorum  el  qtialiior  dcnario» 
[>  o  palo  dc  Cbincl;  ccclcsiain  de  Condelo,  cum 
capcllis  do  Wormcraiigcs  cl  Saticti  Gcriiiani,  et  vil- 
l.iiii  ipsam  ciim  baiiiio ;  piscaturam  ab  Arnulplii 
foiitc  usqiic  Aslat,  et  Conis  usqiic  a.l  Brnstai;  el 
apiid  Vy  sexd(-ciin  mcnsuras  salis  et  scx  solidos, 
ct  dimidiiim  pro  manso  iino;  libcrlatcm  eliam  in 
ministerialilniR  crc.indis,  vcl  ainovcndis,  et  '.otara 
dccimam  iiidominicalai  tcrrac  qiire  ad  ecclesiarn 
ipsam  perlincl ;  et  de  aiigcria  triginta  dcnarios  io 
villa  SaiKti  Martiiii,  et  in  Vincolis,  et  in  Olranges 
pro  quolibct  maiiso;  in  Abbatisvilla  et.am  duos  &o- 
li  los  ;  iii  atiis  \iIHs,  tantiim  di'  an^^^ria,  qnanlura  d« 
ccnsii,  in  festo  Saiicii  M:triini ;  libcrtatciii  quoque 
lam  airii  memorata;  ecclesiac  Saiicti  Mailini,  quaio 
omniuiii  grangiarum  suarum,  ab  omni  cxactionc  et 
procuralione  advocatoriim  ;  a  paslo  c  dc  Buicio 
diios  solidos;  similiter  de  Atrisc,  de  Famacres,  de 
Guclangcs,  de  Otranges,  de  Cicii  cl  de  Ccrleio, 

Q  Sane  iiovaliuiu  vcstiorum  qii.T;  pn)priis  manibus 
aut  sumplibus  colitis,  nullus  a  vobis  dccimas  exi- 
gere  vcl  cxlorqucre  praesiimil.  Sipuliuram  qiioque 
ipsius  moiiasterii  liberam  csso  dcccir.in.us,  ut  eo- 
rum  dcvolioni  ct  cxlrcmai  voluiitali,  qui  illic  sepc- 
liii  delibcraveriiit,  iiisi  foite  cxcomnr.inicati  vcl 
inlcrdicli  siia,  nullns  obsisI:tt,  s.ilva  jiistitia  crcle- 
siayu.m  illariim  a  quibus  mortiiurum  corpora  assii- 
iinnaur.  Obciiiito  vcro  lc,  iiu;;c  ejtssdem  loti  abbate, 
vcl  tuorum  quolibcl  succcssorum,  iiullus  ibi  qu:iii- 
bct  subrcplioiiis  asliitia  scu  violcnlii  praepoinicr, 
uisi  qucm  fralres  onimiini  conscnsu  vel  fralrum 
pars  co..silii  sanioris,  sccundum  Doi  limorcm  el 
bcati  Beiicdicli  ReguIain,duxeiiot  cligendum;  cbri- 
sma  vcro,  oleum  sanctum,  consccrationcs  allarium 

I>  seu  basilicaruni,  o^iiin^aioiies  monaciiorum  qni  aJ 
sacros  ordincs  fuci  int  promovcnili,  sive  clericorura 
ejusdem  monaslcrii  ccllis  vel  ecdcsiis  pcitincntium, 
a  dicRccsano  suscipictis  episcopo,  siqnidcm  calliob- 
cus  fiierit  ct  giatiani  aiqiie  coiiimiinioiicm  aposto- 
lica!  sedis  babucrit,  et  si  ea  gratis  et  sine  pravila;c 
cxbibere  voliicrit,  alioquin  ad  quemtuiiquc  ir  ilue- 
riiis  antibtitem  rocuriatis  qui  nostra  fullus  auclo- 
rilatc,  qiiod  posltiLitur  iinlulgcat. 

Deccrniiiius  cii;o  iit  niilli  oiniiino  bominum  Hceat 
prapfatum  ccenolium  tcmerc  pcrturbarc,  aut  cjiis 
posscssioncs  aiifcric,  vcl  ablatas  rciincre,  miniieic, 
ai;l  injiiste  daias  suis  usibus  vinuicaic,  tcmcn!  sou 
lemcraiiis  vcxalion;biis  fatigare,  sc;l  omnia  iiitcgri 
consorvcnlur  cojuin,  pro  quoiiir.i  giibcrnal.one  i." 


J 


liJI 


EPISTOI.C  tT  PftlMI.EClA.  —  AN.  HK8. 


UOl 


snsiChUliyTie    concma    suiH  .   usihus    omnimoJis  A  cliaiilDlt-m  luain  \igil;»iHio!i  sliidio  a  siiltjecloni 


prorutura,  salva  setiis  nposlolice  aacUiriiale,  el 
diflpcesani  episcopi  canonicn  juiiliiia. 

Si  qua  igitur  in  ftilurum  ecclesiaislica  Sjecularis- 
ve  persitna  lianc  nostix  conititutioiiis  pagiitam 
s<!ien$  contia  eam  temere  venire  lentaverit,  »ecuiido 
terliove  commonila ,  iiisi  prxsumptioncm  suaiu 
congrua  salisraciione  corrcxerit,  poleslalis  bono- 
risque  sui  carcat  dignilate,  reainque  se  diviiio  ju- 
djcjo  existcre  de  pcrpetiaia  iniquilatc  co|;noscat, 
et  a  sacratissimo  corporc  ac  sunguitie  Dei  et  Do- 
inini  Rciemptoris  iioslii  Jesu  C.lirisli  aliena  fiat, 
atquc  ih  eitremo  cxaminc  districtae  ulfioni  subja- 
real. 

Cunclis  outem  eidcm  loco  siia  jura  servanlibus 
$it  pax  Domini  nostri  Jesu  Ciirisli,  qualciius  el  iiic 
rniciuni  boiix  aclionis  pcrcipiant,  ct  .ipud  distri- 
cttiin  judiceni  praemia  a.'tcriix  pacis  invcniaiit. 
Ainen. 

Ego  Joannes,  presbyier  cardinalis  litulo  Saiicii 
Jilarci. 

Ego  Pandulplius,  presbyier  cardhialis  Basllicae  XII 
.^pojlolonim. 

Ego  Albinus,  presbyl.  card.  SancUTe  Crucis  in 
Jcriisalem. 

Ego  Rodulplius,  lit.  Sanclae  Praxedis,  prcsbyirr 
Card. 

Ego  Bob.  tit.  S.  AnaslasijB  presb.  card. 

Kao  Alexius,  lit.  S.  Susjnnae  prosb.  carJ 


in 

iitjiiriis  vel  oppressionilms  tenip<Maie,  cl  iiis  posl- 
jmsilis  qu;c  juslili.ii  pHlcliriliiilinem  dccoloranc , 
04lon*n»qiie  boii.TB  opiuionis  cxstingnuiil ,  ol.cilirn- 
liaiii  et  leverciuiain  debilnm  majoribiis  r\liilMMT. 
tiidc-  iton  £iiie  (-aiisa  miraniur  qiiod,  sicut  noliit 
proponilur,  |)06t  ap|>cIlationrm  ad  sedcm  apostoli- 
raiii  faclaiii,  el  l>on:e  niemori;c  proliibitioncm  \}r  • 
baui  pru.'deccs£Oris  iiostri,  adco  circa  nov;r  capellje 
construclioncm  el  alia  mulla  nianiis  tiias  iii  Kccb- 
%\ai  libi  coinmissaf  fratriiin  nioleslias  .nggravasli . 
ul  iiitiil  cis  dc  iiilcrposiuc  appi>ll;iiioni$  rcmedio 
acccsvissc,  pronl  ratio  Juris  csposliilat  evislimc- 
tur,  ncc  tu  Iionoii  sacrosanctie  Roiuau»;  Erclcsi;c 
niatris  luac  videaris  proul  oportuit  deliilissc.  Lictl 
aulem  proposiluni  iiobis  sit  fralernitati  lu;c,  quaii- 
t-.iiii  cum  Oeo  possumus  dof(.-rcndi,  ct  pcrsonaiii 
tiiam  in  omnibns  qux  ex  oflicio  iiobis  incumbirnt, 
slaluiTimus  lionorare,  qiiia  tanici)  corumdcm  fra- 
Irum  pressuras  parilcr  et  ciainoies  cum  bona  con- 
scienlia  pra>terirc  clausis  oculis  iiec  possumus,  iiec 
debemus  ,  rratcrnitali  lii:e  de  consilio  rralruiii  no- 
slrorum  per  aposlotica  scripta  niandamus  et  dis- 
trictc  pra:cipimtis  qiialcnus,  conlradiclioiic  et  oc' 
casione  poslposila  ,  eo  ctiam  non  obslante  si  ie 
alessc  conligcrit  ab  Ecclesi:*,  qtiiilquid  post  appeU 
blionem  ad  sedom  aposiolicam  fnclam,  vel  p:-,Tde- 
cesso'is  nnslri  proliibilionom  iii  opcre  c:>pell« 
aclum  tsl,  noii  diffcras  dcmoliri,  revocans  el  dedu- 


Eiio  Jacobus,  diaconas  cardinalis  Sancue  Mariae  C  oens  prorsus  in  irrilum,  quulquid    de  inslituendis 

canonici.>4  cl  aliis  circa  capellam  factum  cst  el  pcr- 
perani  iiiiiovatum.  Eos  eliam  qiii  posl  inliil.ilioncin 
ba?i»!'di(li  pr;c.!(^ccssoris  noslri  in  capella  ipsa  di- 
vina  oflicia  celebrare  prxsunipserunt,  doncc  coii- 
digiiani  iiolis  salisfaciionem  exiiibcant,  ab  ofiicio 
et  boiieficio  babcas  intcrdicios.  Mini>lros  convcnius 
qiios  post  appoliationcm  inierpositam  ainovisti  , 
quos  et  iilcm  prx-decessor  noslor  rcsiiluit  liaboas 
reslitiitos,  et  eos  qnos  paritcr  posl  a|)p'IIalioneni. 
iiilcrpositam  excommunicarc  vel  suspciidcre  vo- 
luisli,  liabeas  niliilominus  absohilos,  el  univcr^a 
qti.-c  posl  appcllationem  ipsam  in  eoruin  gravamcu 
nltciitata  sunt,  in  inv.isione  videlicct  villariini  et 
posscssioniim  siiarum,  rediiituum  ([uoiiuccl  aliorum 
qn:c  ante  appollatioiicm  babuerant,  et  .nblalione  si» 
niiiiler  aliariim  reruin,  in  sl:iluin  prisliiiuni,  appel- 
Ijiiono  ol  ooiiliailiclionc  coss;»i)to,  rcdiicas.  Ad  bseo 
qiii;i,  seciiniluni  forninni  jiii  is,  post  .ippollationonx 
iiiliil  osl  iiinovaiiiliim,  vdluiiiiis  el  prx'oipimus  ul 
pendonie  jiidicioiii  ooruiinioni  fialruni  dclrinicnliini 
circa  slalum  inonasicrii  niliil  oninino  salagas  ini- 
niulare.  Niliiloiiiiiuis  prH.'oipiondo  iiianJaiitos,  ul 
omiiia  qiuc  ipsis  iiion;uliis  a  tenipore  proiiiolioiiis 
tiur,  vel  posl  ap|icllarioiiciii  vel  anle  abs(|iie  juiis 
ordine  illicitj  dbstulisti,  i'i  ecclcsiis,  cxeniis,  villis, 
p;!Ssessionibus,  roddilibus  ,  scii  robus  aliis,  iiim 
congru:i  liconipcnsalione  rrtiohiuin  postoa  iilioi;c 
peiooptorum  ,  et  liboiialibiis  et  adiiiiiiislialiop.o. 
coinpoirnti  et  iibcra,  iiifr.i  xl  dics  post  luruin  rc- 


in  Cosmcdiii. 

Ego  Oct.ivianus,  Sanclorum  Scrgii  ct  Bacclii 
diac.  c;ril. 

Ego  G;egorius,  bealae  Mariae  in  Poriicu,  diac. 
card. 

Ego  Joanncs  Sancii  TheoJori  diac.  card. 

Ego  Bornardiis  SancUe  Marisp  Novx  diac.  can!. 

Ego  Ci«'gor  us  Sanctj;  .Mariie  i;i  .^quiiio  d;ao. 
card. 

Palum  Latorani  pcr  maniiin  Moysi,  sanctx  Ro- 
manx  Ecolosiie  subdiacoHi,  vicem  agenlis  cancclla- 
rii,  III  Kal.  Decenibris,  indict.  vi,  Incarnalionis 
Domiiiica;  aniio  1188,  ponliGcatus  vero  doinm  Cle- 
iiieiitis  papx  III,  aiino  primo. 

XCVII. 

B[nlduvw\,  archiepiicopo  Cnnluariemi,  prtrripit,  itt 
i::oiiac!!is  C.nnludripnsibus  qiiw  abstulcril  itilrn 
dies  VJ.  re^lilual.  Privilajia  et  neilis  apoflolir(r  et 
F.crle^iiC  Caiititarieusis  in  coiislilneudo  prinre  novo 
Indi  lelat;  nlioquin  /<lflrfw//"umj,  piishyierum  car- 
dinalem  tit.  S.  Praxedii,  legatuni  suuut,  severilaie 
usuruin  ostendii. 

(Laterani,  D.c  10.) 

[Gervasii  Cliron.  ap.  Tw\SDt?i  Il.A.Scr  ,  I,  1537.] 

Clemens  episcopus,  scrvus  scrvorum  Dci,  vone- 
rabili  fralri  B.  Cantiiariensi  arcbiupiscopo,  salulcm 
rl  aitoslolioam  benedictinncm. 

(iiiaiilo  iii  Ec(  losia  Doi  scionlirc  munore  ct  roji 
gioiiis  pr^vcniincs   lioneslato ,  »li;.'nilalis  apicom  iii 
p:iilibu<i  \ng<icanis  obiincs  ainpliorcm  lanto  der<-t 


D 


«',u3  CLKMKMIS  III  VWM  iiOl 

tipli.meni  lilloraruin  rcstilucic  iioii  iiioicrisi.   I|»siij  A  e(( losiaiii  S.  Saltaloris  iii  Riisli*  iliaiic  ,   ccrlt-siaiu 


«|ti()(|iic  moiiacliis  prjecipiciitlo  iiiaiKljnius  ,  ul  si 
ali  ('oJciii  lciiiporc  ulii|ua  coiilra  jiis  tiiiiiii  ci  lio- 
iiorcni  |ti:csuHi|»s(Miiil,  sali.shK  lioinMU  lilii,  aitpclla- 
lioiic  iviiiola,  cxliibcaiil  ronipclciilcni.  Onia  vcro 
prior  nioiioc(ciii  iii  proscciitioiiu  iicgotii  coiict  ssit 
iii  fala,  voldiniis  it  piM-cipiciido  ii:aii(iainus  ut  iii 
inslittilionc  piioiis,  «•oiilr:»  piivilcj;ia  sedi»  aposto- 
l\cvn  el  Ucgiiiant  itcali  licncilicli  ul  c-iiisiicliidiiicii) 
Fc::lcsia;  liaclciiiis  oliscrvutuiii  noii  piuccilas,  cl  si 
fcccris  ,  appcllatioiic  icmola  non  iliffcias  rcvocare, 
Iiultis  iitlcris  oltslanlibus  a  scde  npostolica  iinpc- 
tratis.  Ali(i(|iiiii  dilcclo  iiiio  nostio  it.  lilnlu  San(-l:u 
Praxcdis  prctiltylcro  c:irdinali  aposlolica;  scdis  le- 
galo  dcdiinus  in  {naiidnlis,  ul  aposlolicu  auclorilatc 


S.  Sjlvcblii,  cccl«^siani  S.  Scliolusiic*:,  ccdsiaiii 
S.  Maiia;  in  Canicroii";,  ecclcsiant  S.  Maii:c  de 
Uicnsa,  tcniiiicntuni  iii  Aitcsaiio,  ct  iii  Piicsalcllo, 
tcniinentuin  jiixla  Salanellun)  cuiii  iino  iiiuli  ntlino 
in  arenariie ,  lciiiinciilurn  terra:  inille  modioruni  , 
tcniiiiciitiiin  iii  Ycllcri  ;  ct  in  Allano  portioiicni  (j-- 
lanli  dc  Totoiiis  Fruni,  de  caslcilo  Vclleii,  cum 
ecclcsia  S.  Angeli  iiilns  eiiain  in  ipso  caslello,  et 
pcr  divcrsa  loca  lerr^  modia  mille,  Pojum  de  Fcs- 
tagiano  cuin  ccclcsia  S.  Saviiii,  1'ojuni  dc  Varano 
ciiiii  ccclcsia  S.  Juvcnalis,  ccclesiam  S.  Pctri  ad 
Alliaiiuiii,  cciloiain  S.  Andrca^,  ccclcsi."»ru  .S.  Fc- 
licis  ad  Tiilliaiiiini  cuin  pcrlincniiis  suis,  in  Cal- 
ducso,  ccclesiain   S.    Suivaio  is    cuin  casale  suo. 


ie  ct  oinnes  conlradicloros,  ct  monaclios  ipsos,  si  ^  Pojuni  tle  Spoliino   ciim    pcniiicnliis  siiis;  Ptijuni 

rcbcllcs  exstitciiiil.    ad   I«oc  rcmoto  appcilationis      dc  Uolunto  cum  ccclcsia  S.  Pclri,  el  omniLus  pc;- 

obslacnlo,  ccclcsiasticu  districtione  compcllal.  t  ncntiis,  ct  unum  sediiim  Mo!en:lini....  iiisiiiani  de 

Datum  Lalerani,  iv  Idus  Dcccmbris,  ponlilicatus      Ficu,  lenimenlnm  iii  Arn collcm  de  Asculula, 


cuni  duobus  Mulendinis  casalem  dc  Aven....  lcni- 

nicitliini  in  pla el  in  Sporlcllis,  leiiinieiitiim  iii 

Pacsano,  ct  in  plano  dc  Mortula  tcrram  diio  iniliia 
inoJiorum,  tcHimcnlnm  in  Paragano,  et  in  .Monlc- 
aureo,  tenimciituin  in  Sorbellis,  et  in  Giecana,  te- 
nimeiittim  iii  CciTiliilo,  et  in  Fontcjaiio,  lcnimen- 


liostii  aiino  primo. 

XCVIII. 

Hounxleiiinn  S.  Nicolai  de  Fruliiio  tueiidum  siifii- 
pil  ejusque  disciptiiiain,  pvsseimioiies  et  piivilegia 
coiifirmat. 

(Laterani,  Dec.  12.) 

(D.  Erasiiii  Gattixa,  Supplem.  hiitoiice  Cassiuensis,  lui»  in  Ncprx^sano,  in  Vi  o  dc  Narctulo,  et  .Moserano 

lom.  I,  p.  200,]  jn   Aprulio;    (luarlam    partcm    dc    Cullerolundo  , 

Ci.EMEiS  episcopus,  seivus  servorum  Dei,  dilcctis  q,:arlam  pa; tcm  de  Fnin.Iaiolo  et  Luodecim  man 

riliis  abbali  S.  Nicolai  inTiolino,  cjusque  IValribus,  sioncs  honiiiuim,  cum  ecclesia  S.  Angeli  ad  Saldi- 

jam  piaeseiilibus  quam    futuris,  reguiarcm  vilam  ,„„„,  ct  ccclcsiam  S.  Salvaloris,  et  S.    Crucis  ad 
i»rorcss:s  in  perpeluum.                                               ^  Scilanum,  lcnimciilum  de  Ofcrano,  centuro  moJia 

Quoties  iiobis Religioni  el  l.oncslati   con-  lenae  in  Roccba  de  Camcliano,  ecclesiara  ad  Cellas, 

\eniie  dignoscilur,  animo  nos  dccci  libcnii  conce-  el  ccclesiam  S.  Pctri ,  ei  lenimenium  per  diversa 

<!ere,  el  pelentiuin  dcsideriis  congruam  suflVagium  loca   inodiorum  mille,  castcllum  de  MonliDO  cuni 

)mperliii.  Eapropler,  dilocti  iii  Domino  fiiii,  vcstris  pertinenliis  suis,  cuitcui  de  Cabiano  cum  ecclcsia 

;usiis  posluialionibus  annuentes,  pr$scriptuin  mo-  S.  Mcoiai,  etomiiibus  pertinenliis  suis  ,  casielluin 

iiasleriuin  S.  Nicolai  quod  ad  jus  seu  provisioncin  de  Oregnano  cunt  introitu  el  cxitu  suo,  ccclcsiam 

Cassinensis    monaslerii  pertinet  sub  beati  Pctri  et  S.  Wariae  et   ecclesiam   S.  Petri  cum  pertinentiis 

iiosira  proteclione  suscipimns,  ei  prjesenlis  scripii  dePacsano  ;  et  in  campo  Nerino,  et  Fageto  modio- 

privil--gio  comniunimus,   in   priinis  siquidcm  sla-  rum   mille,  tenimeniuin  in  Paterno,  et  Ancarano, 

tucntcs  ulordo  monasticus,  qui  in  ipso  monasterio  castcllum  de  Carrusa,  el  ccclcsiam  S.  Angeli  cuni 

sccundum  Dci  timorein,  et  S.  Benedicli  Rcgulam  oninibus   pcrlitieniiis  suis,  ecclesiam  S.  Marlini  iu 

ai(|(te  instilulionem  prxdicti  monaslerii  Cassinensis  Barano  cum  perlincntiis   suis,  ecclesiain  S.  Donati 

jiisUlulus  essc  dignoscilur,  pcrpctuis  il)idem  lem-  iii  ciiiipo  Neriiio,  ecclesiam  S.  Martini  in  Gaiegnano 
poiibus    inviolabiiiter  obscrvctur.  PiaHcrea,  qtias-  jj  cuii'.  pcrlincniiis  suis,   ecclesiam   S.  Fiaviani  iu 

cuiKjiic  possessioncs,  qu.^ccunque  bona  idcin  mo-  Torano  cum  pcrlinenliis  suis,  iu  Colondelle  eccl'i- 


«agtcrium  impr.xscntiarum  jusle  cl  caiionicc  pos- 
sidet,  aul  in  fulurum  conC(^ssione  ponliliciim,  lar- 
gitioite  regum  vei  principum,  oblalione  lidclium, 
scu  aliis  justis  inodis,  pncstanle   Doinino,   polcrit 


siam  S.  Salvatprii),  ct  duodecim  mansioiics  liomi- 
num  in  portiiiCDliis  caslelli  de  Coscnulis,  etfcicsiaiu 
S.  Marliiii  cuiii  pcrlihcntiis  suis,  occicsiaui  S.  Joaa- 
iiis  (le  :iii  Gavaniu;  ciim  pLitiiicnliis  jiiis.  In  cjus- 


adipisci,  firma  vobis  vcstrisquc  succcssoribiis,  ct      dcm  pcrlinenliis  ecclcsiaiii  S.  Fciicitaiis  cum  ciirtc 


illibata  pernianeanl;  in  quibus  lix>c  propriis  du.\i- 
nuis  exprimenda  vocabiilis  : 

Ecclesiam  S.  Martini  juxla  ipsuin  monasterinm, 
ccclesiam  S.  Jacobi ,  turrcni  de  Snmmosano  cnm 
ecclesia  S.  Mariae,  tenimcntum  in  Gardeto.  ct  I.a- 
tcnieto,  casalti  dc  Tocsano  cum  ccclesia  S.  Marix, 
casiclluin  de  Ccrreto  cum  ccclosia  S.  .\ii!^cli ,  cas- 
lcliiim  de   Nepocsano  cuni    cciksia   S.    .Mariini  , 


sua  ,  tenimcnlum  ad  Pat.  ,  tcniincntum  in  Ripa 
Alla,  ecclesiam  S.  Bcnedicli  ile  Cabiano  ciiin  per  • 
tiiiciiiiis  suis,  castcllum  .Monuirii  ad  niire  ciiin  cc- 
clcsia  S.  Salvatoris  ;  in  Tortorclo,  Pttjuin  Odilonis, 
ciiin  ccclesia  S.  l.ibcraloris,  Pojum  de  Foreinan, 
cum  ccclcsia  S.  .\ng('li,  Pojuin  de  Tasscllo  cuin  pcr- 
tinonliis  siiis,  ol  cuin  uno  niuleiidino  in  IJibiala, 
lcniincnluin  ilc  I.aciano  cuni  ccdcsia  S.  PariJi,  lo  • 


i:05  tnsTOL.F  LT  im;:vii. 

iiiincnlum  iii  Poiu.saiio  i.utii  iittuic  iiiaiis  iii  piiia-  A 

(ionc  sua.  Iii  lonluiium  Tor ci  perlii^eiitiis  stiis 

(loiialioQcs  Tratuimuniti  co;iiilis cum  ecclo^ia 

S.  CiTids,  ca<;li'litin)  ilc  Moiiliriilo  tnin  cccl<^sia  S. 
I'aiiii,  ecclesiaiii  S.  Vilalis  cutn  |)citiiienliis  suis, 
oi'<  lesiam  S.  Sicpliaiii  lul  Ccsule,  oulosiani  S.  Gcr- 
vasii,  «cclesiam  S.  Lauiculii  ciim  caslollo  de  Pa- 
tomo,  cctlcsiam  S.  Aiigeli  iii  Cutcro,  ctclcsiam  S. 
Lnuieiuii  ad  Moniainini  tuni  icniincnlis  suis ,  ec- 
clcsiam  S.  Alariue  iii  Roiticiiano  tuiu  peilintiiliis 
suis,  caslelluin  Je  Casa  Duinnica  ciim  iluubus  ino- 
lcudinis,  curlcia  Jc  Aiilojano  in  inicgi  uiii  cum  ec- 
clesia  S.  Crucis,  etclisiain  S.  I\  lii  ail  Opacum 
cum  pcriincpliis  suis,  ectltsiain  S.  Flaliani,  ccclc- 
(iam  S.  Joaniiis  in  taslcllo  dc  Ripa,  etcicsi:im  S. 
Joannis  ad  Bacclianum,  cum  caslcllis  cl  pcrlincn- 
liis  dc  Cacsiaiio,  divcrsa  lciiiiiicnla  in  tenilorio  dc 
Podio,  ecclesiam  S.  Victori.c,  ccclcsi.im  S.  .tgidii, 
c^  S.  Ruslici  cum  pcrliiiciiliis  siiis,  caslclliim  de 
Pliaraone  cuni  perlinciiliis  suis,  iii  tomilalu  Pin- 
iiclien.  lu  lerritorio  dc  Bassano  (eiiimciilum  qiiod- 
dain  ctim  uno  nioL-ii>liiiO  iii  iluvio  de  .Maoiie,  ccclc- 
siam  S.  Joannis  ('.c  Gaminaro  cuni  pciliiieiiliis  suis, 
ectlosiam  S.  Muria:  siipcr  ipsam  etclesiam  S.  Joaii- 
liis,  ecclesiain  S.  Crucis  de  Scafeniano,  Pojum  S. 
Aiigeli  dc  Cainarda  cum  ccclesia  S.  Angeli  el  S.  Sa- 
>iiii,  cl  lerrx  per  divcrsa  luca  moiliorum  duo  mil- 
lia,  ruriem  de  Ca*sO:iano  tu:ii  lci.-imcnlis  suis, 
eiclesiam  S.  Petri  ad  Cullealtiim  cum  uno  nioien- 
dinu,  ecclesiam  S.  Marix  aU  Eubillos  ,  curlcm  in  p 
Albelo  cum  lcnimciitis  suis,  lcnimcnlum  in  Cxscl- 
Itjano,  in  fluvio  Magoue,  et  livo  dc  Temcriuo,  cc- 
clesiaro  S.  Cassiani,  cuin  curle,  cl  omiiibus  perti- 
nentiis  suis,  ecclcsiam  S.  Pclri,  el  S.  Crucis  dc 
Muiite,  ecclesiam  S.  Agnetis,  ecclesiam  S.  Juannis, 
rcclesiam  S.  Andrcx  de  Collegrxco  cum  cellis  ct 
pcrlineiiliis  suis,  ecclosiam  S.  Salvaloris  de  Ca^ 
tcllis  cum  castellu  suo,  cctlesiani  S.  Marlini  in 
loco,  qui  dicitur  ad  Cxsclian.  ct  Pacsanmn,  ectle- 
siam  S.  Marlini  in  canipo  dc  Jove,  ecclesiam  S. 
Polri  in  loco  qiii  dicilur  Yaldaresco,  et  in  rivo  Eu- 
loso,  el  S.  Mauro,  c(  licu  Ncreca  juxla  fluvio  iiiic, 
castelluiu  de  Gc.ncstrulo,  cum  ecclesia  S.  Nicolai, 
Pojuui  de  Pecsano,  cuin  tcrris  dc  Roceto  modiorum 
liia  millia,  ecclesiam  S.  Victorini,  S.  Salvatoris  cl  ^ 
S.  Sylvcstri,  ccclcsiam  S.  Maris  in  lutoqiii  dititur 
Gciieslrulc,  ecclcsiain  S.  Salvaioris  in  Cifero  cum 
pertiuentiis  suis ,  ecclesiam  S.  Crucis  in  Cerreto, 
ecclesiaro  S.  Blartini  iii  Sulenianum,  insiilam  dc 
Alarnavulo  cuiii  lenimcmii  suis,ecclosiam  S.  Marix 
de  Casalciieja  cuin  pcrlinciillis  suis,  ccclesiain  S. 

Donali cuni  perlinentiis  suis.  In  Tcrmulis,  cc- 

clo&iain   S.  Pauli   de Aclico  ,    tcnijucnlum  dc 

Pctacsatu  cum  aqita.  et  piscalionc  maris,  ccclcsiam 
S.  Geoigii  de  .Moniecollo  in  tcrritorio  Esculaiio, 
curlcm  de  .Morule  cutii  ccclesia  S.  Salvaturis  ad 
locum  qui  dicilur  Alilcto,  el  lciiimcntuin  per  mcn- 
bura  ducctiloruin  in  idiorum,  curtcm  ile  Tullcman. 
cum  lcuiniouliis  iuis,  Cvtksiani  5.  S.'.viiii  ;.um  pei- 


VA.W.  —  AN.  im. 


no« 


liiicntiis  snis ;  in  locu  qui  dicitur  Fiisian..  efclesiaiii 
S°.  Vinceiilii  cuiii  poitincniiis  suis  c(  uno  muIc'H  'ino 
in  flnmiccllo,  casicllum  de  Pccsaiio  ciim  ecclesia 
S.  Salvaloiis,  Pujiini  dc  Poira  ("a|icllala,  fttm  oe- 
tlesia  S.  Pclii,  ctclcsiani  S.  Aicliaiii,'i'li  iii  Popplcl» 
cuni  (crris  dtio  niillia  niOilioriim,  ('aslclliim  de  An- 
caraiio  citin  cctlcsia  S.  Mari.e,  cl  lcrris  modioruni 
millc  iii  marcliia,  cc(  lcsiatii  S.  ncticilicti  in  Salbii- 
ccto,  jitxia  fltivium  Tisiiiuiti,  ccclcsiaiti  S.  Para- 
tiad;c.ctiin  casalc  stiu,  crclcsiain  S.  .MariiC  iii  Silvis, 
tum  pcrlinoittiis  suis ;  in  Ajcllo,  ecrlosiam  S.  Crucis, 
ccclcsiam  S.  Apullinaris ,  ccclcsiam  S.  Valonlini, 
ccclcsiain  6.  Pclii  in  Corrclo,  ccclcsiam  fi.  Quirici 
juxla  fluviiim  Mcnocclc,  ot(  lcsiam  S.  Pclri  iii  La- 
nieiilian.  ciim  piMliticiiliis  suis,  ccclcsiam  S.  Marix 
iii  Liliiano,  ecclesiam  S.  BartlKdomxi  in  campu 
Fulloiiis  cum  pcriineiiliis  suis ;  sanc  novalium  vc- 
stiuruin  (|tinc  propiiis  niattibttsaulsuniptibuscolilis, 

sivc  dc  iiKMiliOtialis CNigcrc,  vel   exlurquore 

prajsumat;  liccat  qunque  vobis  rlcricos libeios, 

ct  absolulos  ad  tonvcrsiuneiu  iccipere,ctcos  abstiue 
coniradiclioiic  aliqua  rctinerc. 

Cum  aulciii  gcnerale  intenlittum  lcrr*  fiicril, 
liceat  vobis,  clausis  j.'»nuis,  cxclusis  interdiclis  c| 
cxcomnMinicaiis,  noii  pulsatis  cauipaiiis,suppiossa, 
voce  diviiia  oflicia  tclcbtaic.  Proliibcmus  insupcr 
ut  nulli  fralruin  vcslrorum,  posl  faciam  iii  codciii 
loco  profossionem  ,  las  sil  nisi  arclioris  rcligionis 
oLitcnlu,  sinc  abbalis  sui  lii^cntia  de  eodcm  loco 
discoderc,  (iisccdcnicm  vcro  absque  communium  lit- 
lcrarum  cautione,  nullus  audcal  relincrc.  lutciV.iti' 
inus  cliam  nc  vos  vel  (^cclcsiarum  vcslrarum  s;ocu- 
lares  i^crsonae  vcx:Uionilius,  vel  exaclionibus  ali- 
qiiibus  inquiclare  audcant,  aut  in  vos,  vol  iu  ipsa-i 

luui  cccicsiarum   exerceant ,    polcstatcm cl 

Inqiiiclin.  aux.  icligioiiis  proposilum  ,  quod  sum-^ 
psistis  divinis  possilis  obsequiis  imininere.  Sepul- 

turam ipsius  luci  l;beiam  esse  decernimus,  ul 

eoruni  devolioni,  cl  cxlremse  voluntati  qui  se  illic 
scpcliri  dcliberaverinl ,  iiisi  forte  excoiumunicali, 
vel  interdicti  siiit,  nulliis  obsistat. 

Decrevimus  crgo  i'l  i';iili  omnino  liuminum  fassil 
pra'faluin  monastcriun)  l-Muere  iXTlurbaie  aut  cjus 
pussessiouos  aufcrre,  vci  ablatas  rclincrc,  minucre, 
seu  quibuslibel  vcxaliunibus  fatigare,  sod  umnia  ini 
tcgra  cotiscrvciitiire()runi,|pru  quortim  gubenialione 
ct  stisteiilarionc  conccssa  sttiit,  tisibus  omnimodis 
piofuluia  ,  salva  scdis  apuslulitic  aitcloritatc  ,  cl 
pru;d:cti  iiionastorii  Cassiiicn.sis  dcbiia  obcdiciitia 
ct  rcvcrcnlia.  Siqua  igilur  iii  iulurum  cctlesiastica, 
s;tcijlarisvc  pcrsuna ,  iianc  iiostrx  toiisiilulionis 
paginam  scicns,  conlra  cam  lemere  veiiiic  lcntavc- 
r  t,  sccundo  lcrliove  comnionila,  nisi  roaluni  suum 
digiia  salisfaclionc  coricxeril.puleslalis  liunuiisque 
sui  diguitale  carcal  rcamque  sc  diviito  judicio 
e\islcrc  dc  pcrpctraia  ini(|uilatc  cognostal,  ct  a 
s;:tralissinio  cuipuro  ac  saiigttine  Dci  cl  Dumiiii 
Rcdcitiploris  noslii  Jcsii  Cliiisli  alicna  Gat  alquc  iii 
c.vlicmo  cxaininc  dislrkiuj  uliiuni  subjacca(,tuutti8 


I 


iVn  (LKMF.NTIS  m  PAP/E  \m 

•'"'tcm sorvanlilms  sil  pax  Domiiii  iioslri  Ji-sii  A  lioiii»,  cl  kcari(l;ili,    piorsus   lollalur  <Je   mraiu,  «?l 

tiai:i|iiilli(as  iiiier  f)«'i  rnlclcg  per  Clirisli  jjraliaiii  el 


riiiihli   qualfiius  el   rriuluni  buiia:  aclionis  perci 
Itiaiit,  ct  apinl  liistricliMii  jiniicem  preniia  xleinae 
pacis  iiivciiiaiil.  Anien,  aincii,  aiiien. 

K<^()  Cleniens  calliolicae  Kccltsiae  rpiscopus. 

Fgo  Joannfs  lil.  S.  Marci.  presl».  card. 

Kgo  LaI)orans  caid.  presb.  Sanclir  Mariac  Jrang 
Tybcrini  tit.  Calixli. 

Kgo  PanJulplms  prcsb.  carJ.  Ilasilicje  XII  Apo- 
sloloruin. 

Kgo  Jacobue  diaconus  carJ.  S.  Maii;e  iii  Cosnic- 
(ii:i. 

SS.   Cosinjc  ct  Daininni  diar.  carJ. 

S.Tgii  et  H.icclii  diaconiis  card. 

Kgo  Joanncs  Sancli card 

Kgo  Boriiardns  S.  Mariic  ^ovac  diac.  caid. 

Daluni  Lalcraiii,  pcr  manum  Nhiysi  S.  H.  K.  sub- 

diaconi    viccni   agonlis    caiiccihirii scpjiina  , 

aiuio  Incariia  ioiiis  Doininic:ft  1188,  poiililicatu» 
verc  doinini  Cknienlis  papje  III  ann»  priiiio. 

XCIX. 

Parem  a  P^tro  S.  C<vnli(e  presbylero  et  Sufredo 
S.  Mario'  in  Viu  Laia  diacoito  curdinalHfUi  con- 
cilialam  ititcr  Pisatm  et  Jaiiuenscs  ,  conftr' 
niat. 

(Laterani,  Dec.  12.) 

[TnoNCi,  WcHi.  di  Pisa,  152.] 

Clemens  episcopns,  servus  scrvorum  Dci,  dilcctis 
filiis  consulibus  el  popnio  Pisanac  dioeccsis,  iii  per- 
pclunm. 

Inutililer  inlcr  liiscordantes  compositionos  slccnR 
6enlenti;r  profeienlur,  si  ad  niemoriam  poslcroinin 
iion  redigercnlur  iii  scriplum,  ct  ad  rccidlvx'  ton- 
tcntionis  scrupulum  certandum  cis  omnes  discc- 
p!andi  aditus  claudereiur.  Eapropler,  diiecti  in  Do- 
inino  liiii,  paci  vcstr:e  ol  lianquillilali  in  posteium 
providere  volenlcs,  composilionein  qnx  iiiltT  vos 
cl  dilectos  mios  noslros  consules,  ct  popiiliiin  Jaiin- 
fnscin  el  civilates  vcstias  per  dilectos  filios  Pe- 
tnim  lit.  S.  Cxciliai  prcsbylcrum,  ot  Sofiydiim 
S.  Mariie  in  Yia  Lala  diaconum,  cardinales  aposto- 
]ic;c  scdis  legatos,  est  provide  conlirmata,  sicul  in 
^nrum  anilieniico  coiitinelur,  et  ipsa  csl  a  partibns 
slne  praviiale  reccpla,  cl  juramenio  rirniaia,  devo- 


n 


cJMs  solliciludincni  coiiforniclur.  Ilac  igitur  coiiti- 
d.raiione  inducii,  el  tpcri.iliicr  baliciitcs  ad  suU- 
vciilioncm  lcnae  sancLp  rcspeclii;n,  feli(i<  recorJa- 
Uonis  PP.  Grcgorius  prinio,  et  subwijucntcr  eideni 
siibstilntus  vcncrabilis  Palcr  iiiiiverfcalis  Ecclcsi;e 
Cl"iiicns  pcr  se,  cl  sibi  subdilos  iiihlantissiinc  lab<)- 
rariiiit,  ul  icter  Pisanos,  ct  Jaiiucnscs,  qnus  iniqna, 
et  pcriciil  isa  gncriariiiii  scdilio  Jintius  iion  absqiie 
suo  et  alioruin  discrimiiic  faligaveral,  per  bonum 
pacis  aJ  plcimm  possenl,  aiixiliante  Doinino,  refor- 
niari.  Instanlcr  proinde  commoiiiti  consulcs  Pisa- 
iiornm  juravoiunt,  pront  pncdiclo  d«jiiiiiio  papx 
Clemenli  placuit,  siipcr  omnibus  contiovcisiis  (inie 
inlcr  JanucnSfS  ct  Pisaiios  vcrtctaiilur.  slaic  maii- 
dalis  cjus,  quxcnnquc  per  se  ipsiini,  vcl  pcr  ceilot 
r.unlios,  aul  liKcras  siias  cis  iinponcrct.  El  nobile» 
prndentcsque  viri  Nicolanus  cl  Piccbine,  nunlii  Ja- 
iiucnsium  consulum,  conliuuo  Ihic  idero  io  aniniain 
ipsoruin  consulum  juraverunt.  Quo  facto  ;;rataiitcr 
pacis  osculiim  ad  invicem  sibi  dcJerunt.  Doininus 
pnpa  auleni  dc  communi  consilio  snoruin  fralruni 
inconltiicnti  pra^cepit  ipsis  Januciisibus,  ut  mille 
de  civibus  suis,  quos  Pisani  tli^'crent,  ut  unum  bo- 
inineni  in  animam  totius  popiili  codem  modo  face- 
rcnl  pacem  juramciilo  iirmure.  Siniiiiicr  etiani 
prxccpit  ipsis  Pisanis,  nt  niille  de  civibus  suis, 
quos  Janucnses  cligcrciit,  ut  unnm  honiinem  iii 
Q  animain  tolius  populi  eodcm  modo  faccrcnl  jura- 
iiicnto  firmare,  quoJ  psr  Dei  graliam  felicitcr  aJ- 
iniplclnm  esl.  Supcr  lioc  crj^o  solitam  ct  paternam 
gen  ns  s  llicitudincin  summns  ponlifex  ad  im|)0> 
lu-ndum  linein  supradiclis  lilibus  et  conlroversiis, 
iios,  liccl  insufTicicntcs  ct  inimcritos.  de  cominuni 
fialruin  consilio  specialitcr  dcslinavit,  certam  in 
nonnullis  articulis  formam  definiciidi  pra:flgens. 

«  De  spcciali  itaque  apostolicx  scdis  manJato, 
nicrcandi,  imo  foenciaiidi  dctcslabile  genus,  quoJ 
doiinicaiia  consucvistis  nomiiie  palliarc  in  Sardiitia 
penilus  irrilainus,  vobis  el  Januensibus  pr«cipicn- 
lcs  sub  debito  juramenii,  ne  prsleiilis  hujusmoili 
conliactibus  aliquid  addatis,  vcl  ullerius  de  no\o 
laliler  prscsumalis  inire  :  iiccnliam  lainen  babetis 
iioni   vestrae   duximus   confirmandam,   auctorilate  D  ca  absque  omni  dolo  et  fratide  colligere,  quje  vobis 


apostolica  statuenlcs  ul  futuris  tcmporibus  invioia- 
lab.iiler  observetur.  Quam  eliani  Juxla  praedicto- 
rtim  caidinaliuni  scriptuin  autbenticum,  praesenti 
paginse  diiximus  iiiserendam  de  vcibo  ad  vcrbum, 
cujiis  tonor  talis  e.sl,  \idciicel: 

i  Pelrus  Dei  gratia  til.  S.  Ca^ciliae  prcsliyter,  et 
Sofredus  Sancta;  Marlx  in  Via  Lata  diaconns  car- 
diiialis  apoaiolicoc  sedis  lcgali ,  univcrsis  Dci  (idcli- 
biis  in  pacc  cl  di|cctioiie  colen.  pacis  cl  diiectioiiis 
amorcm. 

<  Inicr  csctcra,  qux  stimmo  pontiltci,  nipotc  Pa- 
tri  et  paslori  nniversalis  EcclesiiP,  imminent  cx 
oHicio  paStoralis  sollicitudini.s  cxsequenda,  curani 
ad  lioc  lonelur  jfcrerc  spccialcm,  nl  m.ileria  sedi- 


ei  lalt  inercalione  debenlur.  Pia;cipinius  etiain  vo- 
liis  Pisanis,  iie  qnovis  iiigenio  aliqttod  impedimen- 
tum  pnestolis,  qnominus  Januenscs  universa  pi- 
gnoia  el  possessioncs  quas  in  Sardiiiia  iiabeni,  vel 
baliere  dcbent,  et  praecipuc  pignoia  Barlohiin  q. 
regis  Arborcjc  quiele  et  pacifice  teneant,  quousque 
ipsisdesorte  plenaria  fuerit  salisfactum.  Huc  ipsuiu 
vobis  Janiieiisibns  de  pignoribus,  et  possessionibug 
Pisaiioruni  stib  dislrictii  simili  pr«cipinius  cbscr- 
vandum.  Yobii  qnoqtic  Plsanis  districlc  sub  debiio 
juramcnli  prxcipimus,  ne  aliquod  pcr  vos  v«l  pcr 
alios  prxstolis  impcdiincntutn,  qtioniinus  uiiiversi 
judicos  Sardinia-,  ei  dcccm  dc  magnatibus  el  po- 
lcnlioribiis   iii  unoqiioqnp  jtidicalu,  cl  inlerposjto 


i;oo 


EriSTOI..€  LT  1MUV1L!:(;I\. 


AN.    HSS. 


<;io 


jurtmonlo,  promiuaiU  onininiodam  serniiuilcin  Ja- A  averlal  !  tontra  pnr.m   sii])r:\   finiiatntn   pio    ro:ii- 

iiiifnsilMis,  et  uiiivorsis  «le  curum  (iisliiclii  in  le  ra,  iiiuiic  altcMUtriii^  c\   ilalis  (oiiira  alliMaiu  (itlVinlciuIo 

p(ai|Ua,  cl  uiruuntiue  lialicnt  pos>c,  ct  facultatciii,  riiciil  lons  facluin,  pacc  iii  siio  ri'l)Oic  |)cr/ii:inciili', 

«•l  ul  ile  suis  liomiiiiiius,  (juotics  Jaiiucnscs  coiilra  pcr  arciiicpiscopos  iiti  ius(jiit>  civilalis  cl  iluos  viniN 

ipiOs  (|iicriminiiaiti  tlcposucriiU,  faciaiit  cis  justilia;  jiirispciitos,  qnos  ipsi  aicliicpiscopi  clij;crinl,  siiie 

ptciiiluJincin  ctliiberi,  iiec  impcJiiitciilo  sitis,  quo-  dolo  c(  frautic,  ct  matitiosa  dilatiouc    iii    iiitci^ruiii 

irinus  prxdicia  jurameiita  securilatis  in  terra,  el  in  emciitictur  oITcDsa.  Illi  aulcm  jiirispcrili,   qiios  ar- 

maii  lirma   cl  iHib:ila    scrvcntur.  Voliis  eliam  tam  cliicpiscopi  secum  clc;jcrint,    siatiiimiis.  ui  jiivciil, 

Jjiiucnsilius  quam  Pisanis  iii  communc  prjecipimiis  qiiod  liona  fitlc  ciim   ipsis  arclricpiscopis   ati  rcfor- 

sub-dcbito  juraiiicnti,  ut    lilieram  vobis  adinviccin  lualioiicm  pacis  IalK)rabiiiil;  cl  s(;ilnimus  att]iicp;-x- 

|.Toiniilatis  liabete  facullatcm,  alque  liccntiam  pcr  cipiinus  ut  con»uIcs  civiiatum,   jii.xta   qiiod  archi- 

pelagus  quocunquc  voluerilis  navigaiidi,  ct  ad  por-  cpiscopi  onliMavcrinl,  fidelitcr  et  liona  fldc  studcai:t 

tuui  quemcunque   volueritis   applicandi,  ct   exiiidc  obscrvarc,  atliinpicrc  ci  cxscciilioiii  mandare. 

luerciinoni»  Iransvchcndi.  «  Stattiinuis  cliam  ul  consiilcs  illu)  tim  mercato- 

Praeterea  vobis  Pisanis  sub  dcbito  juranicnii  pnr-  ri:m,  qui  ad  divcrsas  p:oviiicias  desliiiaiitiir,  jiirciil 
cipiinus,  ne  Jaiiuenscs  proliilK-alis   ad   civiialcm  ct  ^  quod  dc  qiicrimon  is,  qua^  a.l  cos  dcferrcnlur,  bona 

alia  loca  de  dislriclu,  cl  fortia   vcslia  libere   acce-  fi'lc  jiisliliam   faciciit,  cl  excculioni  niandabunt,  et 

<l«rc,  cl  apiid  vos,  sicut   amicos,   iiegoli;iri  ;   sahis  ad  paccm  inviolabililcr  obscrvaintain  abs<iue  oinni 

«lccielis  ab  ulraque   cixilale  abstjuc   malilia  faciis.  finude  studium  adliibcbnnt,  ct  opcram  cflicaccin. 

De  cxleris  autein  capilulis    id   sialuentes  prxcipi-  «  Hajc  omiiia  supradicla  cx  pailc  domini  papa:  et 

ntus  observanduii»,  u(  si  qua  parlium  se   in  aiiquo  auctoritate.  Q;i»  dc  mandal»  cjns  fiinginuir,  in  bac 

seRseiit  pra>gravalam,  et  voluerit  juslitiam  postu-  parlc  vobis  consul:bus   Pisaiiis    cl  Jaiiuensibus,  ct 

Jarc,  illa  pars  conlra  quam  fuerit   qticrela  dcposita,  per  vos    iiniversilati  ci\ilaliiin  vcstia:un),  qiiaruin 

de  plano,  sine  oiiini  dolo  cl  absque  ulla  malitiosa  viecn»  dc  majidalo  ipsariiin    fciilis,    iii   liac   paiic 

(lilalione,  et  qiiolibel  nialigno  sublerfugio,  coraia  nianilamus   al^jue  pra;cipiiniis  ui  ad  boinim  cl  pu- 

judiclbus  sive  arbilris  »b  ulraque  parle  electis,   ci  rum  iiileUecluni  peipclno  ( t  ioviobbiliter  obscrvc- 

parli  qiiae  conouesla  fuerit,  exliibeal  jiistilisp  com-  tis.    Ul  aulom  lian:  dolinilio,  cl    slaliilum   nosirum 

j'leinciitum  :  scntciuias  quoquc  qiias  prnedicli  judi-  pcrpelua  n  fijini!aicm  el  irrevocabilc  lobur  .ihiincal 

res,  sivc  arbilri,  tluxcrint    promwlgandas,  pia;cipi-  pra^sonli  sciipto  ot  sigiilorum  iiostrorum  jniinimiiic 

usutriqiic  parti,  ut  consules  suos   facianl   intra  ^  vobis  tradimusiusignilu:n. 


ni 

«[Madragiiiia  dies  a  tempore  lal;e  scnlcnti.E  nume- 
raiidos  fiJcliler,  ei  sine  frandc  cxsccutioni  man- 
dare.  tt  ul  lioc,  qiiod  statuiniiis  debituni  sortialur 
cflctlum,  pr;rcipiinus  ut  Januenses  (ie  civiiaie  Pi- 
•ana,  etPisani  ilc  civiiatc  Janucnsc  ab  liodie  iiitra 
incnses(iuos,vclpliircs,  sivolucriol,  jiidicos  si^ear- 
bilroa  clii5aiit,qiii  inlcrposito  jurame.ilo  promilt.(nt 
*e,  quod  praedixinius  dc  ju^lilia  facicnda,  (idcliler 


I  Dala  ct  rccilata  est  liirc  scntciUia  in  Lucana 
civitatc,  in  curia  domini  cpiscopi  Liiccnsis,  pra*.- 
scnlibus  eodcm  doinino  GiiilKlmo  cpiscopa  Lu- 
cense,  el  Alclicrio  Vcccliii  Lucense  polcslalc,  ct 
Do.  alo  dc  Ricottis,  et  Loctcrio  Dcr:>ardi  cjus  con- 
siliariis,  cl  Boiifilio  cjiisdem  Lucaiur  civitalis  pu- 
blico  caiictllario,  et  Fortcgiicrra,  ct  R.lando  Guar- 
niipnani,  cl  Jacobo  de  Ccrvasiis  jiirispeiilis,  el  Sa- 
adimplcre.  IH  aulcm,  quod  in  fine  ponidir,  mebus      lamonccllo,  ct    lldebrandint)  lilio  Malpilii,  el  Ror- 


Bi«inorix  coajmendetur,  e(  (ain  hoc  quam  supradi- 
fla  omnia  lirmius  observcii(ur  sub  debilo  jnramcnli 
Tokis  Jauuensibus  el  Pisanis  dislricle  pr;L'cipimu«, 
n(  tiraiam  e(  pcrpedum  iii(er  vos  de  cajlero  pacciu 
teiiealis,  e(  ubiqite  taiii  iu  terra  i|iiaui   in   maii  iii- 


raino  Allemincllo  dc  Alieiiiinellis,  Batioso,  Guidone 
Uberli  dc  Fralmo,  cl  ildcbraiido  dc  Gullellis  cgrc^- 
giis  Lucensibus  consulibiis,  ct  Gaigosso  dc  .'Vlica.ei 
aliis  pluribus  nubilibns  Liicanx  civilalis  coiicivibu» 
el  muitis  aliis  Lucani  populi,  cl  prxscnlibiis  Pisa- 


oncusse  servelis,  et  in  nullo  in  pcisonis,  vd  rcbus  D  ^jj  consulibus,  vitlcliccl  Ugoiie  Allc  vicccoiuile,  I!- 
ktudiose  vos  prxsumads  offcnderc.  Il.ec  au(cm  ju-  dcbrando  Banibono,  e(  Vilalc  Gallabianca,  cl  Lani- 
runeiKa  paci.  pcr  majorcs  eo«sulcs  civKatis  singu-      i^,.^q   ^bm   Rainerii  P:MKlulplii,    ci    Philippo  oiim 


(is  aiinis,  e(  per  (rccentos  idonoos  viros,  qiios  Pi- 
saiii  dc  civitale  Januensp,  et  abos  In  tx-nios,  quos 
Jjnuciises  Ue  civitalc  Pisana  duxcrint  cligciidos, 
qiii  laiucn  paceiu  ialam  si)criali(er  non  viratim  ba- 
bucrinl,  el  per  unuui  publicnni  boiniiicni  in  ani- 
inani  tu(ius  populi,  pi-a:seii(c  ct   afclaiuaiite  populo 


Vcrnagalli  ct  Pipino  obm  lleiirici  Fiiiicrici ;  ct  prje- 
sciitibus  viris  sapicntibus  civitatis  Pisaiia;  scilicct, 
Bulgliciino  vicecomile  oliiii  Ugonis,  ct  Ujjuccione 
olini  Lamberti  Bunonis,  el  Gaelano  Burguiidi,  <<t 
Bulso  olim  Pctri  Albiloiiis,  et  Guliclnio  fiiio  Go- 
raidi  Seretti,  cl  Vgone  olnn   Bcrnardi    Mari^naiii 


sevlum    aiinum    praecipimus   iuiio-      j„dice,  1 1  notario  ;  pra;scntibus  quoquc  Nicola  Kbi  i- 

aco  Janufnsc  cuiisiile,  el  Nui^ccloiic  viro  utiquc  sa- 


ilv    scxlo    iii 
vari. 

S:atiiimus  quoqiic  ut  coiisuks  sivc  rcclorcs,  qui  p\e,M\  et  GugUclino  Cali-opalli   puMico  Jaiiu^nse 

p:o  icinjwie  lueiint  in  alterulra  civ.tatc,  pr;editta  eancellario.  Anio  autem    liicarnalionis   Domii.ica: 

Miiiovalionis  juramcnla  exiganl,  rccipiant  ct  faciant  i  188,  indictione  vi,  Nonas  Jul  i.  » 

sine   dolo  cl  Iraudc  prscstari.  Si  vcro,   quod  Deus  Deccrnimus  crj;o.  ut  r.ulli  omirno  hi.minum  U 


IIM 


O.KMKNTIS  III  I'A1M: 


1 '.12 


ccal  Iniir  pnp;iinrii  noslnc  coiisliliilionis,  ci  pu-ili-  ,\ 
t-loruMi  rrulnim  iioslrofuin  sciilciilia'  p:igiiMiii  iii- 
('riiigfro,  vcl  ei  nusii  inmcrario  coiilrniio.  Si  (\\\a 
igitur  iii  riiliiriini  crclrsiaslic;),  s;i"Ciil;irisvc  pcrs;!!.') 
Iianc  uo.slt.ic  coiisiilulioiiis  p.'igiii:im  sciciis  contia 
eam  lcmcic  veiiiie  praisumpscril,  s<;ciinilo  lcrliovc 
commoiiila,  nisi  rcaluin  suum  coir^rua  salisfacto- 
iic  corrcx(;ril,  poloslalis  lioiioris(|Uc  sui  caicat  di- 
gnilatc,  rc.lin(juc  se  tlivino  judicio  exislcrc  (J<;  por- 
pclrala  iiii(juilaic  oogiioscal,  cl  a  sacr^ilissimo  cor- 
piire  et  sangiiiiic  i)ei  uc  Oomini  llcdetnploiis  noslri 
Jisu  Clirisii  nliena  fiat,  atque  in  extrenio  cxnmine 
divinar'.  subj.icoal  ullioni. 

Cunclis  aulcm  prxdiciam   composilionem  cl  pa- 
ocm  sorvaiUibus  sil  pax  Domiiii  noslri  Jesu  Clirisli, 
qualeiius  cl  hic  frucium  lioua.'  actionis  percipiniit,  B 
et  apud  districlmi   judi(;cin  prycrnia   aclern.-e  pacis 
iiiveiiianl.  Aincii.  Amen.  Amcii. 

Ego  Clemciis  calliolic*  Ecclesiye  episcopus. 

Ego  Joannes  liluli  S.  Maict  picsbyler  cardiiialis 
subscripsi. 

Ego  Laborans  pies' ylcrcardinalis  Saiicl:e  Mari% 
Iraiis  Tybcrini  tiluli  S.  Calixli  siibscr. 

EgoPandulpbiisprcsbytcr  eardinalis  basilicse  XI! 
Apostoloriim,  subser. 

Ego  Albinus  liUili  S.  Crucis  in  Jorusalom  prcs- 
liylt^r  cardiualis  subscr. 

Ego  Alexaiider  picsb.  card.  lit.  Sanclaj  Susanna; 
subscr. 

Ego  Iliacyiilbus  Sancla  Mari;e  iii  Cosmodin  diac. 
card.  sub;inr. 

Eijo  Gralianus  SS.  Cosmse  el  Damiani  diac.  card. 
subscr. 

Ego  Oclavianus  SS.  Sergii  ol  Baccbi  diao.  card. 
subscr. 

Ego  Gregorius  S.  Mariai  in  Porticu  diac.  card. 
SuLscr. 

Ego  Joannes  Felix  S.  Eusiachii  diac.  caid.  juxla 
templum  Agrippte  subscr. 

Ego  Joanncs  Saucli  Theodori  diaeonus  cardinalis 
subscr. 

Ego  Bernardus  Sanctac  Marire  iNov:E  diae.  card. 
subscr. 

Ego  Gregorius  SanclJS  Mariic  i;i  Aqniro  diacoiius 
vard.  subscr.  D 

Dalum  Lalerani,  per  ;naniurj  lioysi  Sanctae  Ro- 
inan;e  Ecclesise  subdiacuni,  vicem  aijentis  cancei- 
larii,  II  Mus  Oeeembris,  ai!:i;)  1188,  poiuiiicaius 
voro  Cleeiciitis  pap.Te  IH  atnso  primo. 

C. 

Prml('(jium  pro  Roffrido  abhalc  Caaniiicnsi. 

(L:iierani,  Dec.  15.) 

[D.  TosTi,  Sioria  (/i  ilonle-Casino,  li,  214.) 

Clkmens  episcopus,  servus  scr^orum  Dei,  vencra- 
bilibus  fratribus  arcbiepiscnpis  et  episcopis,  iii  qiio- 
ru!n  episcopalibus  sunt  ecclesi»,  et  alia  bo;»a  mo- 
nsslerii  Cassinensis,  salulem  elaposlolicain  bciicdi- 
clionem. 

Cura  inonasleriumCassincnse  iiitcr  aliamonaste- 


ria  ina-iiai  sil  dignilalls,  cl  nomiiiis,elad  Romai.;»?» 
Ecclesiam  iimIIo  liiodianle  pertineal,  circa  slaliini 
ojiis  rommunict  sp((iali  dobilo  vigiiare  nos  conrc- 
nil,  et  ipsiii.>  jiira  pafiloralis  holliciliidinis  sludio 
consoivnre,  iie  (\i:  inmori  possomuH  diligeiilia  roprc- 
Iicndi,  si  boiia  cjus  ali(pioriim  patercinur  violonliis, 
vel  rapiiiis  exponi.  Ilae  ila(pie  considcraiione  iiido- 
cti  :»d  cvcniphr  pr;e<l('cossorii:ii  noslroruin  dii('(to 
lilio  ii')sl:o  U.Cassiiicnsi  abbali  por  privilegiiim  fra- 
irum  nostioruni  subsoriplioiiibus  rulwraluni  duxi- 
mus  iiidulgcniluni,  iit  in  inalofaclures  moiiaslcrii 
sui,  si  aicliiopiseopi  vel  episcopi,  iii  quoriim  episco- 
palibus  b.ibilant,  sccundo  vel  tcrlio  roqiiiiiii  do 
ipsis  jiislitiam  faccrc  noliiciinl  vcl  distukiinl,  ec» 
olosiaslic.im  senlenliam  proferendi  de  auclorilate 
nosira  libcrc  halieal  faouUalcm.  Indc  cst  quoJ  f.a- 
lornilati  vcslran  per  aposloiioa  scripta  mandainiis 
alqiie  piaicipimus,  (pjMioniis  de  inalofacloribus  pi;e- 
stripli  monasierii  paiocliianis  vestris,  de  :|uibii» 
idein  abbas  vel  fraires  ejus,  vcl  ipsorum  iiunlius 
apud  vos  quciimoniam  dcposueriiit,  dilalione,  ct 
condilione  eossante,  distiiclani  justitiam  facialis, 
vel  scnteiiliam,  quam  ideiii  abbas  in  eos  juxla  indul- 
gentiam  sedis  aposlolic£  dederit,  siibbto  appcliatio- 
nis  obstaculu  (irmiier  obscrveiis,  ct  usque  ad  di- 
giiam   satisfactioncin  jubealis  ab  oinniLus  obser- 

vari 

Dalum  Lateraii!,  Idibus  Dcccmbris  ponlificalus 
nostri  anno  priino. 

CL 

Privilcgium  pro  mona^lerio   S.  l'clri  Maisw  monlin 
Seronis. 

(Laleraiii,  Dec.  15.) 

[Ughelli,  Ilalia  sacra,  II,  814.] 

Clf.mi:ns  cpiscopus,  servus  servorura  Dei,  dilcclis 
filiis  MiLONi  abbali  S.  Pdri  Massx  moiitis  Ncronis, 
ejusque  fralribus,  lam  praesentibus  quam  futuris, 
regularein  vilam  professis,  iii  perpetuum. 

Heligiosis  desideriis,  elc.  Pra^falum  nionasterium 
in  veslro  territorio  constituluin  el  in  allodio  be.iii 
Petri  tonslrucluni,  in  qno  diviiio  mancipati  eslis 
obsequio,  sub  bcali  Polri  ct  noslra  pioieciioiie  s:i* 
scipimus,  el  praesenlis  scripti  privilegio  coinmuni- 
raiis.  In  primis  siquidcm  staiuimus,  ut  ordo  moiia- 
slicus,  qui  ibi  secundura  Deum  el  Beali  Bcnedicli 
Reguiam  institulus  essc  dignoscitur,  perpeluis  ibi- 
dem  temporibiis  invioiabiliter  observiliir.  Praeterea 
quascunque  possessiones,  elc,  usque  exprimenda 
vocabulis  ;  In  comilata  Corceilano  ccclesia.m  S. 
Maria  in  Sorripule,  ecolcsiam  S.  Androaein  Pctron.- 
ano,  ecclesiam  S.  Cbrislophoii  in  Barbiano;  in  co- 
niitatu  Senoganiensi  ccclesiani  S.  Barlboloinxi  cum 
pertinentiis  suis;  in  comitatii  Eugubino  ecticsiam 
S  Agalbse  in  capite;  ecclesiam  S.  Mariae  in  Vilia- 
ao,  octlesiaiii  S,  Maiia;  in  Bolforle,  (!cclcs  am  S. 
Sylvcstri  in  Testo  cum  pcrtiiientiis  earum.  Ad  iii- 
slar  etiam  prxdecessornm  nostrorum  felicis  mcnio- 
riai  Benediiti,  alque  Joannis  Romaiiorum  poo.lili- 
cum  conrirmamus  vobis  quidquid  infia  i.iaescriplos 


r.i: 


KnSTOI.F.  tl  iTuVILLGlA.  —  .VN.  Ils8. 


K\\ 


(iiics  iii  prxscnli  intliclionc  soplitna  possiJerc  viilc-  \ 
niini,  el  iiifra  lios  fiiies  .  A  piiino  lalorc  lcrra  (l.il- 
Iicnsi3,  a  s<:cnn(]o  aqiia  Gbciata,  »  lcrlio  vallis 
Major,  a  qnarlo  aqiia,  qu.e  vocalur  P:niita,  a  «luiiHo 
lcrra  Major,  a  scxlo  tcrra  Luccbna.  iNccnoii  coiicc- 
diiuus  vobis,  et  confirnuiinus  lcrrain,  qu;c  vcstro 
monaslcrio  in  Massa  inonlis  Ncronis  pcitincrc  vf- 
delur,  salvo  r.iiniruin  jiire,  alque  doniinio  sancue 
R.  E.,  cui  Doo  aiicloic  dcscrvivimus,  cnjus  juris 
siipradicla  oinn  a  cxi^liint,  consccralione,>  ailariuin, 
scu  basilicaniin,  onlinationes  ckTicorum  qui  :u\ 
sacros  ordincs  rucrinl  proinovcndi ,  a  quocitn()ue 
maluerilis  cpiscopo  rccipiciis  (siquidcni  Oalliolicns 
fueril,  cl  gratiam  alque  cominunioncm  apostiJica^ 
sedis  liabueril,  cl  i<l  vohis  abs(|uc  pravilalo  iinpcn- 


iiiiitlHnt  (iicil  ad  iliffimeiula  vniifinui  Siq  iiiw  ii.<'- 
lesii  (Viiic  Pairulnijife  tom.  {'.{.\,  iii  l.ncio  III, 
sub  iiiiiii.  (i^». 

[L\;iiti.ti,   Iliilia  sacrti,  I,  {i57.| 

Clll. 

Ca}n:nli  ccclcsice  S,  Mcxiindri  B.r^nmnli^  jiirn 
quoduin  coufirmnl. 

(LalM-ani,  Dcc.  2:>.) 

[l'ciii:i  1.1,  Italia  sacrn,  IV,  472.) 

Clemkns  cpisciipus,  scrviis  scrvonim  Dci,  dilcclis 

filiis  Our.iiTO  l*crgam.  Kcclcs.  pnvposilo  «i  capilnlo 

Sanrli  Alcxaiidri ,  saUilcm  el  apostolicam   bciicdi- 

clionem. 

Cuiii   ab   apostidica  scdi',  clc.  Raproplcr,  V(^stris 

justis,  poslulationibiis    aninicnlcs,   iii   vol:is   ii(cal 

ecclcsiistica  ccnsiira  compcllcrc   pie.sb.   qiii   ordi- 


dere  voluerit)  alioquin  qucinciin(|ue  malucrilis  an-  ^  iia..lur,  ad  fi  lclil.itcin   ipsi  Ecclcsia:  facicndam,  si- 

lislitcin,    qui  nostra    fullus  auclorilate,   qiiod  p  >  ciili   pcr   consuciudiiiein   liaclcniis    es(   oblinlnm, 

sliilalur  impcndat.  St'piiiliiia>i)  i|iiO(iuc  loci   ipsius  quod  cani  lidcliialcin  faccre  dcbcnl.  El  ab  Anasiasio 

liberain  csse  saiiL!inus,  ul  corum  doiiationi,  cl  cx-  cl  Adi  i  :no  pra;  !cccssoiibiis  iiosliis   fiiil  aposloli(0 

Iremx  voluntali,  qiii    iliic    sepeliri  deliberavcrinl  nuiniininc  conlirmatum  ct  slatiitum  ul  a  susccpiis 

(Mlva  tamcn  Jiislitia  illarum  ccclcsiurum,  a  i|iiibiis  ordjiibiis  arccantur,  si  post  suseeplos  onlincs  cum 

murtiiorum  corpora  clTcrunlur).  stalim   mdm  riiit  exbibcre,  ct  illos  siinililcr  q:;i  ail 

Dcccrniinus  eigo  ul  nulli  omniiio,  elc.  Si  qiia  igi-  caindcm  Ecelesiain  v(-nirc  dclicnt  3>l   missani  ma- 


tur,  eic. 
Cunctis  aulcm.  etc.  Amen,  an\cu. 
E_'o  Olcmciis  calholic.x  Ecclcsiae  opiscopns. 


(ircui  in  doininicis  diob:is,  cl  .'>iiis  solciiaiilaliliiis, 
iit  acccdant,  sicut  in  stiminorum  ponliiicnm  Innoc. 
ct  Eiigenii  scntcniia  conlinclur,  et  absquc  coiitro- 


Ego  Joannes  liiiili  Sancii  Bacclii  piesl>)lcr  car-      versia  bactcntis  obscrvaluiii,  Uevolinni  vcslrc  lil)o- 


dinalis. 

Ego  Laborans  tituli  Sanclx  Marix  Iraas  Tybc- 
rim,  lit.  Catisti. 

Ego  Pandulpbus  presb.  card.  Dasil.  XIIAposlolo- 
nim. 

Ego  Albinus  tit.  S.  Crucis  in  Ilicrusalem  presb. 
card, 

Ego  Bobo  tituli  Sanclaj  Anaslasia'  prcsbyler  car- 
dinalis. 

Ego  Alexandcr  tiluli   Sancli  Sylvcslri  prtj.byler 
card. 

Ego   Jacobus  diaconus  cardinalis  S.  Marix  tn 
Cosmcdin. 

Ei;o  Gratianus  Sanctorum  Cosmx  cl  Damiani  dia- 
coniis  card. 

Eco  Gregorius  Sanctx  Marix  in   Porlicu    diac. 
card. 

Ego  Bernardus  SancUc  Marix    Nova>  di:iC(mus 
card. 

Dalum  Laterani,  per  manuin  Moysi  Saucia'  Boina- 

nx  Ecclcsix  subdiaconi,  viccm  gcrentis  Canrollarii, 

iviii  Kal.  Januar.  ind.  vii,  aniio  liicarnationis  Duiiii- 

iiicx  1188,  [•jnlilicalus  \ero  D.  Clcmentis  pap.c  III 

aiiiiu  prlnio. 

Cll. 

{Ad  preces  1'etri  epircoiii  onniia   privilt'ijin  qucc   lio- 
tnaiii  ponliticcs  SiijiiiiKr  Eccleaia;  quoiidum  itiilul 


ran  iribuimus  aitclor.  apostol.  facnUalcni. 

Datum  l.atcrani,  x  Ival.  Jan.,  '>oiiti(]c.  nostri 
an.  II. 

CIV. 

Ecclesier.  SS.  Felicis  et  I\egul(c  Turiceunix  protcclio' 

nein  suscipi:  pvssesaioncsqiie  coii/irntat.. 

(Latcrani.) 

[NtiJGAnr,  Cod.  diplom.  Aleman.,  II,  115.] 

Ci.KMK^s  episcopus,  sci  vus  scrvonim  Dci,  dilcctis 
«iliisWxLTF.RO  prxposiio  ccclesix  Sanctoruin  1'Vlie.s 
ct  Uogiilx  Turcgicnsis,  ejusque  fratribus,  lam  prx- 
sciilihus  qiiam  iutnris  caiionicc  substilucndis,  iii 
pcrpctuiim. 

Liroctiiin  jiisla  posliilantibtis  indiilgere  ot  vigor 
u'qiiilatis  et  ordo  postulal  raiioiiis,  prxscrlim  cniu 
pcienrmm  voiuntateselpietas  adjuval  et  veritas  noii 
reliiiqnit.  E.ipropter,  dilecti  iii  Domino  lilii,  vcslris 
D  justis  posluhitionihtis  clcmenler  aiinuiinus,  ct  pr;<> 
dictam  sanctorum  Filicls  el  Rogtilx  ecclcsiam,  in 
qua  (livino  maiicipali  eslis  obscquio,  sub  bcali  Pclri 
et  noslia  prolcctione  suscipimus,  ct  pr.iiscntis  scri- 
pli  privilegio  communimus,  statiiciitcs  iil  qiuscuii- 
qnc  possossioncs,  quxcuiique  boii:i,  (adcui  cccicsi.i 
iiiprxsciitiarum  JHste  ct  canoiiice  possidot,  aui  in 
fiiliiriim  concessionc  poiitificuin,  largiiioiic  i-egiini 
vol  priiicipuin,   oblatione   (idclium,  scu  aliis  jus:is 


icrani  coiifirmni,  uhi  tuler  alin  loca  lucc  prrtcipue      "»odis,  pra.'slantc  Domino,  poterit  aiiipisci,  (irma  \o- 


VHincranlur  ciistcHn  .  C«llis  Mediu.s,  Miittcldiiirus, 
ti.ib;lia!ius,  Pliiiiihiiiaria,  ViiliiiotitoniiiN,  I.,aciis  ac 
inoiis  Furiiiiius.  —  DaMiin  L;iloiaiii,  mv  K;ilei>(l. 
J.iii.,  iiid.  VII.  aiiiio  1188.  ponu(io;ii(is  ainio  i.  — 
Id  totum  jampridem  eidcm  Pelro  epiacopo  L\i  ■ 
ciuj   11 1   coniuleral  umpltisimo   privileyio,   quod 


bis  veslrisiiue  siiccessorihus  el  iHibala  p(irn!aiicaiil, 
Iii  (|iiihus  liax  pio))riis  duximus  expriiucnda  voca- 
hdlis  ; 

Loriini  ipsiim,  in  qiio  prxfata  ecclcsia   sila   csi, 
cum  oiuiiibus  pciiiiicniiis  suis;  ccclcsiam  de  Clru»- 


im 


D 


i».'Minaro  ciim  l''r(i.i  parlc  ipsiiis  fiiinli,  ct  aliis  qiix  A 
ilMtlciii  lialhUis;  ccilcsiaiii  il<;  Swanli^eii  ruiii  o::iiii 
jiirc  f|uoil  liul))'lis  iii  ca  ;  dtciinas  \illaruni  Modiu- 
laiii,  Mu;(',  Wiilaliron,  llcnco,  cl  civil:ilis  Tiirc- 
gicnsis.  Jus  cii  iiii  (|mo.I  rc^nlaics  caiioiiici  ccclcsiu: 
5.  Mai  tini,  (111.1:  in  ruiiilo  Turc;jicii«is  piaeposiliirje 
coiisislit,  tani  iii  ccnsu  <|iiani  i.i  (iccinii:»  cl  pruvcii- 
litiiis  aliis,  \ol)is  nnnis  singnlig  exliiltero  t<^nciilur 
cuiii  oninihus  aliis  posscssioiiibus  vcslris,  (|ii:i»  ju- 
slc  ct  pacilicc  possid.-tis,  vobis  el  per  vos  cccli!si;e 
vestrx  auclorilatc  apoalolica  conlirinanins.  Libcr- 
latcs  qno(|iic  cl  coniniunilates,  ncc  non  lalionaliles 
ei  aiitiquas  consiictiiiliiios,  lain  ab  orcicsinsticis 
qiiain  mundanis  peisonis  ecclcsix  vcstraR  conces- 
sas  e(  baclenus  observatas,  ralas  babeiniis,  casque 
futuris  lempoiibus  illibatas  maiiere  saiicimus.  An- 
ctorilalc  qiioqnc  ap  islolica  pi-oliibeinns  ne  quis  in 
vos,  vel  «!Cclesiamvcslramexconimun:calioiiis,  siis- 
pensionis  \cl  intcrdicti  scntentiam  sine  maniresta 
e:  raiiunabifi  causa  promulgcl,  scu  iravas  cl  indC' 
bilas  exactioncs  vobis  vcl  liominibus  vcstris  inqio- 
nat,  ncc  advocatiis  ecclcsiijc  vestrae  curtes  vcslras 
aliiiuatenus  inlret,  nisi  dc  assensu  veslro,  vcl  a 
vobis  fueril  invilatiis.  Obounle  vero  te,  nunc  ejns- 
dem  loci  praeposito,  vel  tuorum  quoitbei  snccesso- 
rum,  ntillus  ibi  qualibct  subreptionis  astutia  sen 
violcniia  pricponalnr,  nisi  quem  fratres  commuiil- 
lcr  vel  fiatrum  niajor  pars  consilii  sanioris,  sicut 
haclcnus  obscrvalum  esl,  secunduin  Dcum  proviJe- 
riiit  cligcndum.  Ncc  aliquis  in  eadem  Ecclesia  vc-  ^ 
slra  nisi  canouicus,  qui  a  vobis  eligi  debeat,  iujli- 
tiialur  plebanns. 

Decciiiiintis  cigo  ut  nulli  oninir.o  bominum  li- 
ccal  prsfalam  ecclesiam  temere  perlurbaic,  ai;t 
cjiis  possessiones  auferre,  vel  ablalas  retinere,  mi- 
iiucre,  scu  qiiibuslibet  vexalionibus  faiigaie,  sed 
oinnia  inlegra  coiiscrveiilur  eoiuin,  proqiiorumgu- 
bem.Mione  ac  sustenlalionc  conccssa  sunt ,  usibus 
el  conimodis  profutura,  salva  scdis  aposiolicae  au- 
cioritatc  et  di(BCCsani  episcopi  juslitia.  Si  qua  igi- 
lur,  eic. 

Daluiu  Latcrani,  per  manum  Moysi  Romanx 
Eccicsije  snbdiaconi,  vices  agentis  canccllarii,  iii 

Kal indictione  sexla,  Incarnalionis  Donii- 

nic;e  anno  1 188,  ponliUcalus  vcio  domini  Ciementis  D 
pap;£  aniio  1. 

CY. 

haaco  vnperatori  Conslantinopolitano  scribil «  edi- 
cto  suo  principes  suos  exci  alos  essc  contra  Saia- 
dinum  ;  pi.iicipuos  fuisse  :  Friderirum  ,  alterum 
imperalorcm  ,  Pbiiippuin  Fiancoruin  rcgem,  .Hi- 
cliarduni  Anglia;  et  Othoncm  Burgundix;  Gnil- 
lclinum  regem  Sicili:e,  pacato  a  piralis  mari,  an- 
nonain  ex  Sicilia  ct  Apuiia  profccturis  ministrasse; 
Frisoiics  qitoqiic  el  Danos  triremcs  quinquaginta  ct 
diiodccim  Flandrenscs  armassc,  qni  transcnnlcs  in 
Mauritaniain  ct  ad  Africx  iittora  flectenles,  Sarace- 
nos  magnis  incommodis  alllixcrinl  ct  Sylvinam  ur- 
bcin  vi  cap!:im  diripiicrinl;  rcgom  nniigartim  Vcne- 


CI.F.MKMIS  III  PA['/E  \i\r, 

i.n  paccni  (Icilisjc;    rogal  iit  boc  billiini  insuiui»- 
liiiii  qiiibiiscnnquc  iiioilis  poicril  ju\ct.  > 
jVide  Kctk.NEr.i  /-/isl.  Turc,  p.  10.] 


A.NNO  1189. 


CVI. 


MonHiterium   S.    Salvii    Floreulinum    lumJuin  *a«l-» 

cipit  et  ejtti  bonu  ar  jurn  ronlirmul. 

(Latcraiii,  Jan.  2.) 

[Lajii,  Eccl.  hlorenl.  Monum.,  II,  SO.'!.] 

{'i.mrNs  cpist  opns,  scrviis  scrvornm  Dci,  dile- 
ctis  filiis  •Iii.neiiTO  abl.aii  n  onustcrii  Sancli  Salvii, 
ejusquc  fialribus  l'jin  pixsciilibus  qiiain  fuluris, 
rcpularem  vitam  profcssis,  in  pcrpctuum. 

Reli^iosam  vilani  cligentibus  apostoiicum  conve- 
nitadesse  pracsidium,  ne  fortc  cujuslibet  lcmcriia- 
tis  iiicursus,  aiit  cos  a  pioposilo  rCMicct,  aui  lobiir, 
quod  ai)sit!  sacra;  rcIij,'ioiiis  infringal.  Kapro|ii<:r, 
dilecti  in  Domino  litii,  vestiis  jnslis  puslulationibus 
clcmer.ler  annuimns,  cl  pr.^efatunr.  nionasterium,  in 
qiio  divino  mancipati  estis  ol;sequio ,  sub  iicali 
Pctii  eliiosln  protcctionc  suscipiiiius,  ct  prxscnlis 
scripti    privilegio    cominuniinus.    Staiucnles     ut, 

qiiascunque    posscssioncs  ,  quaeciinque     jjona 

idcm  monasterium  impraesenliarum  jiislect  cano- 
nice  possidel,  anl  in  fiituruni  justis  modis,  pr;c- 
stante  Doniino,  polciit  adipisci,  (inna  vobis  vestiis- 
que  succcssoribiis  ct  illibaia  |>eimaneant.  Praide- 
cessoruin  vero  nosirorum  felicis  mcinorijR  Libaiii, 
Grcgorii,  Iniiocenlii  cl  Alexaiidri  Romanoruni  poii- 
liliciim  vcsligiis  iiilia;iciites  slaiuimus,  ut  nulli  ar- 
cliiepiscopo,  sive  episcopo,  autalicui  piailato  ecclc- 
siaslico ,  sive  sjpciilari ,  excepta  Vallun:brosaiia 
congrcgalionc,  aliquoJ  super  cccicsia  vesira  doini- 
niuni  liceat  obtinere,  siciit  ab  cisdein  prsdcccsso- 
ribus  noslris  fuisse  no'sciiur  instilutuni.  Pi xlerca, 
sicut  capella  S.  Nicolai  de  Casa  Arsa  ad  vcsti  um 
jus  peitinet,  ab  omni  jugo  lotius  dominaiionis  epi- 
scopi,  cl  plcbani,  bacienns  immiinis  noscitur  cxsli> 
tisse,  ita  ei  de  caelero  eam  iiiiiiiuiiem  dcccriiiiuus 
permancre.  illud  ciiam  jiis  quod  in  bospiiali  dc 
Capraria  liaclenus  babuistis ,  vobis  niliiloiniiius 
connrmamus.  Ecclesiam  iiuoqnc  Sancli  Jaiobi  si- 
tam  in  civitatc  Florenlina  a  bunae  leconlatioiiis 
Julio  q^ioddam  cjiisdem  civiialis  C|»iscopo  dc  con- 
srasu  capituli  Floreiiiiiii,  Kcclcsije  vesli*  coiiics- 
sam  cum  sepultura  ct  parocbia  cjus,  cum  l^mitibus 
ccrtis,  qui  in  cbarlula,  quain  idcm  cpiscopus  de 
illa  vobis  et  ecciesiae  Sancii  Silvii  donatior.c  Iradi- 
dit,  legiintur  expresse,  ad  insiar  feiicis  mciiioiia> 
Urbani  prxdecessoris  noslri ,  moiiai-terio  vcslio 
duximus  coniirmandum.  Libertatcs  prxterea,  ini- 
inunitates  autiquas,  ct  ralio;i;(b;lcs  coiisueludines, 
vibis  cl  inonasterio  vestro  collatas,  sicut  bactenus 
obscrvatx  sunt,  ratas  habcntus  easque  pei^xuuis 
tcmporibus  illiljatas,  inaiiere  sancimus. 

Lirx?at  quoque  vobis  clericos  vei  laicos  e  saecula 
fugieiitcs,  libcros  cl  absolulos  in  monasljrio  vestro 


!i!7 


EnSTOLiE  ET  PRIVILEGIA.   —  AN.  IISJ). 


1118 


recipcre,  ci  cos  siiie  coiiiiajiclionc  ali<|iia  rciinere;  K     Ego  lliacyfitlnisdiac.  cnnl.  Saiictr  Maricc  in  Cos- 
ac  eos,  cuai  ruerit  iieccsse  ,  in  causis  vcslri  mona-      luijin. 


slciii  aJ  lestificaiiilum  aJJucere.  rroiiibemiis  sit|iii- 
deui  iie  aliquis  post  faciaai  in  eodem  loeo  |)rofe»- 
sionein,  ni^i  arclioris  reli^ioiiis  oblcnlu,  sine  abba- 
tis  licentia,  pnc^uMiai  disceJere,  ctdiscedeiitein  nui- 
lus  audeat  retinere.  Inliibeinus  insupcrne  monaclios 
aul  conversos,  ciJem  nioiiasleiio  dare  vcl  anrerre, 
sine  conseiisu  abbatis  et  capiluli,  quilibct  auileat; 
vcl  novas  aul  inJebilas  ex.ulionos  jain  iliclo  mona- 
slerio,  vel  ecclesiibaul  lioniiiiibus  vestris  iiiiponere. 


Ego  Cratianns  SS.  Cosm.x  ct  Daniiai.i  iliac. 
canl. 

Ego  Oclaviaiius  SS.  S.igii  ot  Darclti  diac. 
card. 

Egy  Gregorius  S.  Manx  in  Porliou  diac.  card. 

Ego  Joannes  S.  Thoodori  diac.  caid. 

Ego  IJernardiis  S.  RlarixNovae  diac.  carj. 

Ego  Gregorii^s  S.  Mari;c  in  Aquino  diac.  card. 

Dalum  Laterani  pcr    maiius  Moysi,  saiictjc  llo- 


Ad  l)0C  auclorilate  ap'>stoliea  iiiterdiciinus,  iie  quis      niaiia;  Ecelesia;  siibdiaconi  el  vicem   gereiitis  can- 
iii  vos,  vel  nionasteriam,  aul  abbatem  ipsius,  sive      cellarii,  iv  Nonas  Januarii,  Inearnalionis  Dominieaj 
clcitos  vestros,  ex 'oniir.unicaiioiiis,  suspensioiiis      aiiiio  1189,  intMclionc  vii,  poiitincalus  vero  domiiii 
aut  interdicti  scntenliam  absquc  niaiiifesia  et  ra-      Clementis  papx  111  aniio  serundo. 
tionabili   rausa    promulijel.   Clirisnia  vero,  oleum  K  (^yU 


t'»iir*rj»4  ctericis  pcr  Norvcijiam  conslilulis  interdi' 
cil,  «  ue  quis  eonini,  iiisi  forlc  u(  tribuat  pn'ttit*'i- 
tiam  et  sacramenta  ecclcsiusticu  viorienlibus  et 
prava  opera  disiuudeat,  in  expediliouevi  ire  proe- 
snuiat,  >  alioquin  fore,  ut  en,  quain  nrchiepisco- 
pus  Mdrosiensis  in  eos  protulerit,  senientia  a  sese 
coufirmetur. 

(Laterani,  Jan.28.) 

[TnORKELix,  Diplom.  Arna-Macjn.,  II,  11.] 

CtEJitNS  episcopus,  servus  servoru'n  Dei,  dilcctis 


saiiclum  ,   consecrationes   aUanuin  ,    ordinalioiies 

clericorum,  qui  »d  sacros  ordines  fncrint  promo- 

vendi,  a  dicecesano  suseipielis  cpiscopo,  siquiJem 

Calliolicus  fuerit,  et  gratiani  atquc  coinmunioiieiii 

apostolicx  scdis   Iiabucrit,   et  ca  gratis  et  absqiic 

pra\itale  volucrit  exliibere;  alioquin  ad  quemeun- 

que   malueriiis  recurretis  antisiitcin  ,    qui  nosti  a 

fretus  aucloritale  vobis  i|i:oJ  postulatur  iiiJulgcat. 

Sepiiltuiam  quoqueipsius  loci  libcram  cssc  concc- 

dimus,  ul  eorum  dcvolioiii   et  citremaj  volunlali,      filiis  universis  cloricis  per    Norvegiam  constilulis 

qui  se  illic  tleliberavcrinl  sepeliri,  nisi  forie  exeoni-      salutem  ct  aposiolicam  benedictioiicm. 

muiiieali,  vcl   iiileriiicti  siiii,  nullus  obsistat,  salva         Cum  arma  clericorum,   juxta  sacra;  Scriplui-ae 

lamen  canonica  jii«iiiia  illarum  ecclesiarum,  a  qui-      tesliinoiiium,  orationes  et  lacrymae  juJicenlur,  pcii- 

Lus  mortuoruin  corpora  assuinunlur.  Sane  hboiiju  q  culosum  est    voliis  ct  prufessioiii    vcstrac  pcjiitiis 

vcslrorum,  quos  propriis   manibus  aut   suinplibus      inimicum,  bellis  vos  cariialibus    immiscere,    qui 

colitis,  sive  de  nutrimenlis  aiiinialiiim  vcslrorum,      debelis  eliain  a  curis  .«xcularibus  abslinere,  juxt» 

ndlus  a  vobis  decimas  pr.csumat  exigerc.  Obcuiilc      i'lud  .Apostoii :  «  Nemo  miiitaiis  Deo  iraplical  se  nc- 

vero  tc  nunc  ejusJi.nrIoci  abbale,  scu  quolibel  suc-      goliis  saecularibiis,  etc.  »  Inilc  cst  quod  universitali 

cessorum  tuoruni,  nullus  ibi  qiialibel  subreptionis      veslra;  auct«rilaie  apostolica  probibcmus,  iie  quis 

astutia  seu  \ioIentia  prxponatur,  nisi  quem  fraties      veslrum  nisi  forte  ut  tribuat  poeniientiam  et  sacra- 

coraniuui  coiisensu,  vel  fratrum  pars  consilii  sanio-      menta   ecclesiastiea   niorienlibus,    et  prava  opera 

ris,  secundum  Deilimorcm  et  beati  BciiedictiUegu-      dissuadeat,  in  expedilionera  ire,  aliqna   temeritatc 


lain,  provideriiit  ebgenduni. 

Dcceriiimus  ergo,  ut  nulli  omiiino  nominum  fas 
sit  supradiclum  monaslerium  teincre  perturbare, 
aut  ejus  possessioiies  aiiferrc,  vel  ablatas  retinere, 
minuere,  seu  quibuslibel  vexationibus  faligare;  scd 
omnia  iliibaia  et  inlcgra  conservcntur  eoruin,  pro 


prajsumat.  Aiicquiu  sentcnliain  qiiam  propier  lioc 
venerabilis  fraler  iiostcr  Nidiosiensis  arcbiepisco- 
pus  in  vos  lulcrit,  nos  auctoritate  Domiiio  ratam 
liabebimus,  cl  mandabimus  inviolabilitcr  obser- 
vanJam. 
Dalum  Latoraiii,  v   Kal.    Foliruarii,  pontificatiis 


quorum   gubematione  ac    susientatione   concessa  D  nostn  anno  secuiulo. 


sunt,  usibiis  omnimodis  prnfiitura,  salva  sedis  apo- 
stolic£  auctoritate.  .Si  qua  igitur  in  futurum  eccle- 
siastica  soeculari-ive  peisona,  etc. 

Ego  Clemcns  calholicje  Ecclcsiac  episcopus  sub- 
scripsi. 

Ego  Joannes  prcsb.  card.  lit.  S.  .Marci. 

Ego  Laborans  prcsb.  card.  S.  Mariae  trans  Tibe- 
riin  itl.  Calixli. 

Ego  Pandulfus  presb.  card.  Basilicae  XII  Aposto- 
lorum. 

Egu  .Albinus  tit.  S.  Crucis   in  llierusalem  prcsb. 
card. 

Ego  Petrus  tit.   S.  Laiirentii  ia  Daniaso  presh 
card. 

r/nT.oL.  cav. 


CVIII. 

Ad  soroies  ecciesia.  Laiigcii/iorsleiisis. 

(Laierani,  Febr.  10.) 

[NiESEnx,  Munsler.    l'rkundeus.,lV,  2id.] 

Clkmens  cpiscopus,  servus  servoruin  Dci,  dilcctis 

iii  Chrislo  filiabus    monialibus    ccclesiae  de  Lan- 

genhorst,  salutein  et  aposiolicam    bciiedictionem. 

Cum  ab  apostulica  sede  petunlur  quae  tiileiam  ec- 

clesiarum  respiciunt  e'.  profectum,  aiiiino  iios  decet 

libcnli  conccdere,  et  juxta   petenliuin   voluntalcu 

consentaneam    rationi,  aCfectu    prosequente  cora- 

plcre.    Significavit    quidain    nolus    dilectus    filius 

Fraiico  vicedominus  .Monasieriensis  ccclesise,  quod 

'*cm  quxJam  ba.'rcditas  ad  euni  fuissoi  jurc  hacre- 


U19 


CLEMENTIS  III  P.WA: 


iiiO 


«Iktario  dcvolula,  pro  salulc  aniiiinc  siiir;  iri  lionorem  A  cssc  coiilif^oiil   ab  (■cclosia  lua,  qijii!(|iii(I   post  ap- 


Sancti  Joantiis  Baplibi.c  iii  pioprio  IuikIo  suo  iiio- 
nasteriuni  vcslrurn  conslruxil.  tl  qnia  quarn  pli)rcs 
ecclesias  in  pariibus  illis  vidchat  advoraloriiin 
importunitate  gravari  in  vestra  ccclcsia  slaluit,  ut 
cligcndi  udvocaluni  facullalcni  liliorani  lialicatis 
i:oc  modo.  Quod  si  idein  elcctus  fiicril  importuniis, 
potestalcin  liberam  liabcaiis  nliuin  cligend  ,  nec  iii 
eo  oflicio  filius  prinii  liu^redilario  jure  succcdat. 

Nos  iiaque  cjusdem  vicedomiiii  juslis  postulalio- 
iiibus  aniiucnles,  ordinationern  illam  sicut  raliona- 
bititcr  facla  cst,  aucloritute  aposlulicaconnrtnamus 
cl  prxsenlis  scripli  patrocinio  communiiniis.  Sla- 
luciilos  iit  tiulli  oiniiino  liominuni  liceal  lianc  pagi 
iiani  nostr.e  conlirmalionis  infring(M"c,  vcl   ci  aiisu 


piiliitioiicm  ad  scdcm  .'ipostolicain  (aclaiii,  vot  prx- 
dcccssoris  nostri  proliiliitioncm  in  opcre  tafK;lla: 
actuin  csl  non  diffcras  dcinoliri,  rcvocans  et  dcdu- 
cciis  prorsus  in  irrilum  quidqnid  dc  instiiuendi^ 
caiioiiiois  cl  aliis  circa  c.ipc.liam  fjclum  csl  el  pcr- 
pcrani  innovatum.  Eos  cliaiii  qiii  pusl  inliib!tioiicm 
sa-pe  didi  prxdcccssoris  noslri  in  capilla  ipsa  di- 
vina  ollicia  cckhrare  pra^sumpsorunt,  donec  condi- 
giiam  iiobis  salisfaciioncin  exhilteant,  ab  olTici«  el 
bencliciu  liabcas  intcrdiclos.  Miiiisiros  cuuvtuliib 
qiios  post  appellaiioiiein  iiitcrposilam  amovisli, 
qiios  et  idcm  prxdeccssor  noslcr  restiliiit,  Itabe^is 
rcstitutos,  et  eos  qiios  pariter  post  appollationeiu 
inleiposilam  cxcominuiiii  arc  \cl  suspendere  volui- 


leineiaiio  conlraiic.  Siquis  autem   boc  altcnlarc  B  sli,  habcas  nibilominus  absolulos ;  ft  univcrsa  qua 


pncsunipserit  indignalioncm   omnipotentis  Dci   el 

beatorniii  Petii  ct  Pauli  aposlolorum  ejus  se  noverit 

Incuvsurum. 

Daluin  Lulerani,  iv  Idiis  Fcbruarii,  pontificalus 

DCStri  uniio  secuiulo. 

CIX. 

li[nl(luiiio],  archicpiscopo  Canlicariensi,  eadem  quee 
supra  scribii,  uisi  quod  non  Radulplium  sed  Joan- 
nent,  til.  S.  Marci  presbiilerum  cardinalem  apo~ 
stolicw  sedis  legatum,  nuntiat  prwcepta  sua  pcrfi- 
xienda  curaturuni.. 

(Laicrani,  Mart.  12.) 

[Cervastilmaginat.,  ap.  T\vYSPt:N  //.  A.  Scr.,  1, 1322.] 

Clemens  episcopus,  servus  servorum  Oei,  veiierabili 
fratri  B.  Cantuariensi  archiepiscopo,  salulem  et 
aposloiicam  benediclionem. 

Quanto  in  Ecclesia  Dci  scienlia;  niunere  et  reli- 
gionis  praeernines  honcslale,  dignitatisque  apicetn  in 
partibus  Anglicanis  oblines  ampliorein,  lanto  decet 
charilatem  tuam  vigilanliori  sludio  a  subjeclorum 
•injuriis  vel  opprcssionibus  tcmpcrare,  et  bis  post- 
posilis  quse  juslitiae  pulchriludincni  decolorant, 
udoiemque  boiise  opinionis  cxstinguunt,  obcdien- 
tiam  el  revereiiliam  debitum  niajori!;us  exbibere. 
Unde  nun  sine  causa  miramur  quod,  sicut  propcni-- 
tur,  post  appcllationein  ad  sedom  apuslolicam  fa- 
ctam,  et  bonae  uiemoria;  pia;docossui is  iioslii  Ur- 
bani  proliibitioiiem,  adeo  ciica  nov*  capeliu;  con- 
slruciioneni  et  alia  nnilta  niaiiiis  luas  in  tcolosi.c 


post  appellaliorietn  ipsam  in  eorum  gruvamen  at- 
tentata  sunt,  in  invasionc  vidclicet  villarum  ct  pos- 
scssionum  suarum,  rcddituum  quoque  ct  aliorum 
qiix  ante  appellationcm  habueranl,  cl  ablatione  si> 
militer  aliarum  rcrum  in  slaium  prislinum,  appcl- 
lalione  et  contradictione  cessanie,  reducas. 

Ad  bsc  quia  secundum  formam  juiis  post  appcl- 
lalionem  nil  csl  innovandum,  voiumus  et  priecipi- 
nius  ut,  pendeiile  judicio,  iii  eorunidem  Iralrum 
dctriii.enlum  circa  slatum  inonaslerii  nihil  oniniiio 
salagas  immuiare.  Niiiilominus  prxcipiciido  man- 
dantes,  ut  omnia  qu%  ipsis  monucliis  post  appoUa- 
tioncni  vel  anle  absque  juris  ordine  illicile  ab.«tii- 
lisli,  in  cxcniis,  ecclcsiis,  villis,  possessionibus, 
^  reddilibus,  scu  rebus  aliis,  cum  congrua  retoin- 
pjnsalione  fructuum  posica  iilicile  perceptorum^et 
liberlatibus  el  adminislratione  compelenii  el  libera, 
infia  quadraginla  dies  posl  liarum  reccplionem  lii- 
lciaruni  reslilucrc  non  moreris. 

Ipsis  quoque  monachis  ptxcipienda  mandanius, 
ut  si  aliqiia  conlra  jus  tuum  et  bonorem  praesum- 
pscruiil,  salisratlioiicni  libi  appellalione  reniota 
exhibeaiit  compelontem.  Quia  vero  Prior  ipsius 
Bioiiaslerii  in  proseciitione  negolii  concessit  iii  faia, 
nolumus  et  pra;cipiendo  inandamus,  ul  inslilulione 
Prioiis  coiitra  privilegia  sedis  aposiolicje  vel  Regu- 
!am  beati  Benedicli  atque  ralionabilem  consuetu- 
diiiem  monaslorii  iiacienus  observaiam  noii  procc- 


libi  commissae  fratrum  niolcstias  aggrav.isli,  ul  iiil  ^  das,  el  si  feccris,  appellalior.c  reinot;i  non  diffjias 


cis  de  inlerpositie  appellalionis  remedio  acccssisse, 
prout  ratio  juris  expustulal  a^slimetui ,  r.oc  lu  ho- 
iiori  sacrosaiiclije  Komanse  Ecclesia!  maliis  tuai  vi- 
dearis,  pioul  oporluii  dclulisse.  Licot  auteiu  pro- 
posilum  nobis  sit  fialernitali  lua:  (juaulism  cuiii 
Deo  possumus  deferendi.  cl  pcrsoiiam  luam  in 
omnibus  quse  cx  oflicio  nobis  im^umbunt  statiieri" 
Bius  bonorare,  quia  tamei!  eoruuuiom  fralrum  prcs- 
8uras  pariler  et  clamorcs,  cum  bona  conscienlia 
praeterire,  clausis  oculis  nec  possunius,  nec  debe- 
luus,  fraternilati  tux  dc  consilio  fratrum  nosiro- 
ruin  per  aposlolica  scripta  mandamus  et  dislricte 
prxcipimus,  quatenus,  omni  conlradictione  et  oc- 
i;asionc  postposila,  eo  cliam  non  obsianle,  si  tc  ab- 


revocare,  nullis  litloris  obsianiibus  in  pra-judiciiini 
juriseorum  a  sede  apostolica  impelralis.  Alioquiii 
dileclo  filiu  nostii)  Joanni  lilulo  Sancti  Marci  prc- 
sbytero  cardin.ili,  apostulicae  sedis  logaio,  dedimus 
in  mandalis,  ul  aposlolica  auctorilate  le  ci  omncs 
cotitradiciores  e(  inonachos  ipsos,  si  lebeiics  exli- 
(iMiiil,  aJ  li<£C  reitioio  appelialionis  obslaculo  cc- 
clesia>lica  disnictioiie  coinpollat,  et  cos  quos  ad 
vorjlalein  pleniu.s  iiidagandam  soicrit  nominari, 
quod  gratia  et  liinore  postpositis  tcst  inonium  pcr- 
bibeant  verilati,  simili  ceiisura  cogcrc  iion  po»l- 
ponat. 

Dalum  Latcrani,  iv  Idus  Martii,  pontificalus  no- 
slri  anno  secuudo. 


\m  EPISTOL.4^  ET  PIUYII 

CX.  A 

UouasleTium  Murcnse  in  proleciiotiem  S.  Petri  reci- 
pit  omniaqve  priv'<lrgtii  ab  Alcsatidro  papa  ctiam 
data  coufirmat  uovaqve  superaddil. 

(Lalcraiii,  Mail.  13.) 
{IIeacott,  Ceiiealog.  diploin.  gen.  IJabsb.,  II,  202.] 

Clemcss  episcopus,  scrvus  scrvorum  Dci,  dile- 
'^lis  filiis  Anseluo,  ablali  inonaslerii  S.  Marlini 
Murcnsis  ejus<iue  fralribus,  lani  pr.Tseiilibus  quaiu 
fuluris,  rpgularcin  vilani  prufessis,  in  perpeluum. 

llis  qui,  poslpositis  su:cularibu3  detiidcriis  vove- 
runt  in  rcligionis  iiabilu  debilam  Domino  scrvilu- 
lein  deiwndere,  propensius  aposlolicum  dcbcl  csse 
aiiffr.igium,  ne  cujuslibcl  lemeritalis  incursus  aut. 
cus  a  proposilo  rcvoccl,  aul  robur,  quodnbsil!  reli-  ^ 
gionis  infringat.  Faprnpter,  dilecli  iii  Doniino  filii, 
veslris  juslis  poslnlalionibns  clenienter  annuimiis 
el  prxfalum  nionaslorium,  iii  quo  divino  manci- 
paii  eslis  obscquio,  sub  beaii  Pelri  et  nostra  pro- 
tociione  suscipinius,  ct  ad  instar  felicis  recordalio- 
nis  Alexaniiri  papx  pr.xdecessoris  nostri,  prncscnlis 
scripli  privilegio  communimus  ;  inprimis  siqnidcm 
slalucnlcs  iit  ordo  nionaslicus,  qui  sccundumDeum 
01  B.  Ucnedicli  Regulam  in  eodem  moiiaslerio  in- 
slilulus  csse  dignoscitur,  perpcluis  ibidcm  tempo- 
ribus  iiiviolabiliier  observelur.  Prxterea  quascun- 
quc  posscssioaes,  quxcunque  bona  i<lcm  monaste- 
riuiii  inprreseniiarum  jusic  cl  canonice  pussidel, 
aut  iii  futuruni  concessionc  ponlilicum,  lar(fiiione 
rogum  vel  principuin,  ublatioiie  lidelium,  seu  aiiis  q 
juslis  modis,  pr^slantc  Doniino,  poierit  adipisci, 
liima  vobis,  vcslrisquc  sueccssoribiis  el  iliibala 
peruiancani.  In  quibus  lia:c  propriis  du\imus  cx- 
prinienda  vocabulis  : 

Ecclesiam  Buochcs,  ecclesiam  Slannes,  ccciesinni 
Corsov^o^  ccclcsiam  UisLe,  ccclesiam  Chussenna- 
dio,  ccclesiam  Ageiiswilare,  ecclcsiain  Telleuwi- 
lare,  ecclesiam  Rordorf,  ecclesiam  Egeiiwilare,  cc- 
clesiaiu  Slalleiicliori,  ccclesiani  Corelinclion,  ecclc- 
6iam  Ui  tiiiclion;  quiniam  parleni  dccimarum  in  cc- 
clcbia  Slallenchon  ;  duodeciinam  pariem  deci:iia- 
rum  in  ccdcsia  ReinfiibV^ile ;  vicesimam  parlcm 
dccimarum  iii  ecclesia  Sursc ;  prxdium  Gersogo 
cum  pcrliiienliis  suis  ;  pruidiuin  Spreitcnbacli,  qiio 
rcdduiilur  \obia  septcm  hircinac  pelles ;  prwdiun:  D 
liuoches  cuin  perliiienliis  suis;  prxdium  Chussen- 
nachu  cum  ptrlincnliis  suis,  prxdium  Gangolfe&- 
wiie,  prxdiuin  Trcspach.  In  Wallrat  novein  man- 
sos  ;  pr:cdium  .\linchon  cuin  perlinenliis  suis;  prx- 
diuni  Vicvvilc  cum  perlinenliis  suis,  prxdiiim  Cu- 
nenivcltun'1,  prxdium  Gopcnowo  cuin  pcrlinenliis 
suis;  piaidiiiiii  Chaipac.prxdiiim  Wilperc,  prxdium 
Cholumbrov\'0,  prxdiuin  Columhare,  prxdium  Chu- 
liui^cn,  prxdium  Tintinkon,  pra^dium  iJechihngcn, 
praedium  Tutinkon,  prxdium  Tulleheim,  prxdium 
Rainfriswile,  pr«dium  Uotwile  cum  pertiucutiis 
snis ;  praedium  Bcllenchon  ciim  pertincntiis  suis  ; 
prxdium  Urdorf,  prsdium  Spreilenbach,  prxdium 
Tellinchon,  prxJium  Wiuchclc,  nnidiuui   Eschcr- 


.EGIA.  —  AN.  1189.  im 

vvilo,  pryodium  Boranvvilc,  praedium  Iloliiiistrazc, 
p:cdiuni  Togerano,  pr.Ct!iiim  Otwi/iiigcii,  pr.x;dium 
ll:«gonliuoclion,  prrdium  Ralolfcsperc.;  prxdium 
Wiiiteswille,  pr:cdium  Lciincs,  pr:cdium  Reiifers- 
wile,  pr.Tdiuiii  Boswile  cum  pcrtincniiis  suis ; 
prxdiuni  Ruli,  p.xdium  Woljswile,  praHliumMas- 
waiuloiii  ,  pr:i\liuiii  Camclinchoti,  prxdium  Pen- 
siwilo,  prxdium  Ipiiichon,  prx*diuin  Sclonburon, 
prxdiuni  Tcnnonwilc,  prxdinm  Schinsenacho^prje- 
dium  Bozcborcli,  prxdium  Sizinohon;  purochialem 
ecclesiam  cuni  tribus  capollis  Hcrmotcswile  Pozwi- 
lo,  Wolon,  sicut  prapdicta  ctclosia  ct  capellai  victui 
ct  voslitui  vcstro  sunt  ralionabililcr  dcputatx,  sic 
vos  iii  eas  inprxsentiaruni  haberc  concedimus,  el 
auctoritate  apostolica  confirmamiis.  Insupcr  etiani 
auclorilate  prxsonlium  indulgeuius  ut,  si  advoca- 
tus  vestcr  advocalix  jura  iransgredicns,  iu  vus  el 
iii  monastcriiim  vesirum,  aut  in  ea  qux  ad  niona- 
slcriu:n  ipsuni  pertinicnt,  cxactioncs  indebitas  exer- 
cueril,  ct  alias  se  gravem  vobis  el  inutilem  cshi- 
buerit,  nisi  commoiiitus  rcsipucrit,  iiocat^  vobis 
aiiiira  advocatum  eligcre  natu  majorom  de  castro 
Abespurc,  perquem  jura  ipsius  nionaslcriis  melius 
iliibata  a  malcfactorum  rapinis  et  violeiitiis  defen- 
dantur.  Ipsc  etiani  advocatus  nulio  modo  quidquam 
dc  rebus  monastcrii,  sive  in  fundis,  sivc  iii  nianci- 
piis,  sivc  de  ipsa  advocalia  cuiquam  pr:cstare  au- 
dcat.  Scpiilturam  quoque  ipsius  loci  liberam  esse 
decernimus,  ul  eorum  devoliuiiis  et  extrerax  vo- 
luntali,  qui  se  illic  scpcliri  dcliberavcrint,  nisi  fortc 
oxcoinniunicati  vel  inlcrdicli  siiil,  nullus  obsistal ; 
salva  tamen  juslitia  ccclesiarum  illarum  a  quibus 
mortuorum  corpora  assumunlur.  Cum  autem  gene- 
ncrale  iiiterdiclum  tcrrx  fuerit,  liccal  vobis  clausis 
januis,  non  pulsaiis  canipauis,  cxclusis  excommu» 
nicaiis  et  intcrdictis,  suppressa  vocediviiia  oflicia  ce- 
lebraic.  Obeunle  vero  te  iiunc  ejusdem  loci  ab- 
bate,  vel  luorum  quolibet  succcssorum,  nullus  ibi 
qualibel  subreplionis  aslulia  seu  violenlia  prypo- 
nalur,  nisi  quem  fratres  communi  consensu,  vel 
fratrum  pars  consilii  sanioris,  secundum  Dci  ti- 
morcm  ei  beali  Bcnedicli  Regulain,  Providerint 
cligendum. 

Deccrniinus  crgo  ut  nulli  omiiino  hominum 
liceat  pra;falum  iiionaslerium  lemere  perturbare, 
aul  ejiis  possossiones  aiiferie ,  vel  ablalas  re- 
tinere ,  minucrc ,  seu  quibuslibet  vexalionibus 
faligare  ;  sed  omnia  intogra  ei  illibaia  permaneant 
eorum  pro  quoruin  gubernatiune  ac  susienlalione 
concfsSa  sunc,  usibus  oninimodis  profutura  ,  salva 
sedis  apostolica;  aucio:'itatc,  ct  in  ecclesiis  veslrig 
parocbialibus  dioccesaiiorum  cpiscoporum  canonioi 
justitia.  Ad  iiidicium  autem  hujus  a  scde  aposloiicn 
perccpta  proteclionis,  aureum  ununi  nobis  nostris- 
que  succesiioribus  aiiDis  singulis  persolvelis 

Si  qua  igilur  in  futurum  ecclcsiaslica  sxcularit* 
ve  persoua,  elc. 
Ego  Clemcns  culholicx  Ecclesix  cpiscopu». 


«425 


CLEMENTIS 


E^o  Joanncs  pr<;<bytcr  canlinalis  lit.  Sjncli  Marci.  A 
— -  Ego  Albiirtn.spresbjler  cardinalistit.  Sancla:  Cru- 
ci&  in  Jcrusalem. 

Ego  Alcxius  presbytcr  cardiniilis  tit.  S.  Sii- 
sanitae. 

K};o  Jac.diaconuscardinalis  S.  MariaeinCof>nii4iin. 

Ej;o  Gratianus  Sanclurum  Coimx  ct  Daniiani 
diaconus  cardinaiiii. 

Ej^o  Gcrardus  S.  Adriaiii  diac.  card. 

Uatum  l.atcrani  per  inanura  Moysi,  sancta) 
Romanae  Ecclcsiae  subdiaconi,  viceoi  aj;ciitis  can- 
ceilarii,  iii  Idiis  Martii,  indictione  vii,  Incarnatio- 
nis  Dominicx  anno  1 188  (8),  pontilicatus  vero  domiii 
Clfmentis  papa:  lil  anno  ii. 

CXI.  j, 

5fona$terii  Saiicl«B  ilaricf  Esromeniit  proteetionem 
iutcipit,  potsessionesque  ac  privilegia  coufirmat. 

(Laleraai,  Mart.  16.) 

[TiiOKKeLiN,  Diplom.  Arna-Magn.,  1,  277.] 

Cleme!<is  episcupus,  servus  servorum  Dei,  diieclis 
Cliis  abbaii  Sanct*  Maiije  de  Esroni ,  ejusque  fra- 
trilius  tam  pixscntibus  quam  futuris  rcgulurem 
vitain  profcssis,  iu  pcrpeluum. 

Religiosam  vitain  eligentibus  apostolicutn  con- 
venil  adessc  prxsidium ,  ne  forte  cujuslibet  teme- 
riiatis  iiicursus  aut  eos  a  proposilo  revocet,  aat 
robur,  quod  absit !  sacrx  religionis  infringat.  Ea- 
propter,  dilecti  in  Domino  lilii,  vestris  juslis  postu- 
laiiunibus  clemenler  annuimus,  el  praefalum  mo- 
nasierium  Sanctx  Marix  de  Esrom,  in  quo  divino  q 
esiis  obsequio  mancipati ,  sub  beati  Petri  et  nostra 
protcctione  suscipimus,  et  prxsentis  scripti  privi- 
lcgio  comiuuninius.  Inpriniis  siquidcm  siatuenlcs, 
ul  01'do  raonasiicus,  qui  sccundum  Deum  ct  beaii 
Benedicii  Rcgulam  atque  insliiulio.iem  Cistercicn- 
sium  fratruin  insiiluius  esse  dignosciiur,  perpetuis 
ibidem  icmporibus  inviolabiliier  observetur.  Pix- 
terca  quascunque  possessiones ,  quaecunque  bon:i 
idem  moiiasteririm  inprsesenliaium  jusie  ct  canonice 
pussidut ,  aul  iii  fulurum  concessione  ponliGcuui , 
largitione  reguin  vel  printipum,  oblalione  fidelium, 
scu  aliis  justis  iiiodis,  pixstaiile  Domino,  puterit 
atlipisci,  (innu  vobis  ,  ve&trisque  successoribus  ei 
illibata  peniianeant.  In  quibus  lixc  propriis  duxi- 
iiius  cxprinicnda  vocabulis  : 

Locum  ipsum,  in  quo  prsefatum  monaslerium 
situm  est,  cum  oniuibus  adjacentiis  el  perliiienliis 
.^uis;  obttsuuni  ipsum  dc  Ilesram  cum  silvis,  pra- 
lis,  iiiuk-iKliiiis  piscuiiis,  et  omnibus  pertincntiis 
suis.  VVidlingKilli,  Ilalrehulin,  Byrgisho!ni,-Saiidc, 
ii^^umalhorp,  Sleitholl;  domos  Suiicti  Maitini  lliar- 
iietorp,  Cracadul ,  Mothorp  in  Hallandia  et  Glum- 
sionsivig  cum  villis,  praiis ,  silvis  et  reliquis  ap- 
pcndiciis  suis. 

Saiie  luhoruni  vestroriim  quos  propriis  roaiiibus 
vel  sumptibus  colitis  ,  sive  de  nutriincntis  \estro- 


D 


runi  aniinaliuin  ,  iiullus  a  vobis  dcciiiias  ctigcre 
vcl  exlorqui Tc  prxsruinal.  Liccat  i|uoqiic  vobis  rle- 
ricos  vcl  bicos  o  s.X'culo  fu.:.i(;nles  liLcros  et  alito- 
lulos  ad  convcrsiuiiem  rcci|Krt;,  et  eus  ahsque 
conlrailiMioiie  aliqiia  relincre.  Pruhibcmus  initupcr 
ne  ulli  fralruin  vcslroriim,  posl  faciam  in  eodcm 
loco  profcssioiiem,  fjs  sit  de  ipso  sinc  licentia  tui 
abbatis  disccdcrc ;  (liscedeiitcm  vero  sive  coniraa- 
niuui  littcrarum  cantionc  nullus  aiideat  relinefe. 
Paci  quoqiic  et  tianquilliiati  vestrx  patcrna  iii 
posterum  solliciludine  providere  vclintes.  aucto- 
rilate  apostolica  prohiliemus,  ne  quig  iufra  cbu- 
suras  locortini  seu  graiigiarum  vestrarum  fu:ium 
rapinamve  commiltere;  ignem  apponcre  ,  bomincii: 
capere  vel  interlicere  auJcat,  seu  aliquam  violen- 
tiam  excrcere. 

Insupcr  eliam  nposlolica  auctoritate  sunciiiius 
ul,  quemadmodum  a  prxt^Iecessorihus  nustris  sia- 
tutum  esl,  niillus  episcopus,  ncque  aliqua  |»ersun.i 
ad  syiiodos  vel  convci:(us  forenscs  vos  ire  coin- 
pellal.  Sod  noc  ad  doinos  vestras  causa  onliiies 
celehiaiiJi,  chrisma  conlicieiidi ,  causas  tractandi 
vel  aliqnos  coiiv»?nlus  publicos  convocandi ,  qiiis- 
quara,  \obis  invitis,  pra;sumat  acccdere.  Suin  iinua 
etium  ul,  si  episcopus ,  iii  cujits  parucbia  doraut 
veslra  fundaia  esl,  teriio  per  iiiiervalla  teinporum, 
curahumililate  qua  coavenit  requisitus,  subsiiiututu 
abbaiem  benedicere  forte  noluerit ,  (8')  proprios 
novitios  benedicere,  et  alia  quac  ad  ofliciuni  suum 
pertinenl  exercere,  doncc  idera  episcopus  duriiiam 
suamrecogitet,  eibenedicendum  abbalcm  icncdicere 
n»n  recusct.  Sanesi  episcopialiquid  a  volis,  prxlcr 
obedicntiam  debitam ,  vel  principes  terrx  conlra 
lihertaicm  ordinis  a  pi.xdccessoribus  nosiris  ei  a 
nobis  iiidtiham  ex]>etieriiit,  liberum  sil  vobis  aucto- 
rilate  aposiolica  denegare  quod  peiilur,  no  ncca- 
sione  ista  praedictus  ordo,  qui  liacicnus  liber  cx- 
siitit,  humaiiiB  servitutis  laquco  vincialur  :  iilud 
adjicienies,  ut  nuUus  episcopus  regt:!arem  abbatis 
vcslri  electioncm  impi^diat,  aut  de  insliluendo  vel 
rcmovendo,  seu  deponcndo  co  qui  pro  «cmporc 
f.:erit,  coiilra  sialulii  Cisleiciensis-ordinis  et  auclo- 
rilalem  privilegiorum  vestrorum  se  nul!a:enus  iii- 
tromillal.  Qiiod  si  episcopi  aliquam  propur  hoc  in 
ecclesias  vcslras  vcl  pcrsoi.as  senlcntiam  promul- 
gaverint ,  eamdem  senteniiam  ,  lanquam  coiilra 
aposloliciE  scdis  iiidulta  prolaiain,  slaluimus  irri- 
tandani.  Cuni  vero  propriorum  episcoporum  copiaiii 
iioii  poieslis  h.ihere,  si  aliquem  cpiscopum  pcr  vo» 
transiiecontigerit.de  quoplcnam  notitiam  hubeaiis, 
ab  illo  el  vicinis  episcopis,  cura  dioBcesana  sedcs 
vacaverit,  benedictiones  vasoriim.  vesiium  ,  mona- 
cborum  ordinationes,  ei  altarium  cousccraiiones 
recipere  valealis;  sic  lan.en  ut  propriis  episcopig 
ex  hoc  in  poslerum  nuUum  procjudicium  geneielur. 

Aucloriiate  quoque  aposiolica  interdicimui  iio 


(8)  Substiiue  an.  1189,  el  concordal  chronologia.      rt/i«  adire  anlistilem  qui,  nottra  fretus  luctoritaL» 
(8*)  Supplc ;  tofcis  licect  uUum  quemcungue  voluc-      possil  propriot  novilios,  etc 


I4W  EPISTOL.€  ET  PmVlLEGIA.  -  AN.  1189.  ma 

quis  vicinos  Tel   niercenarius   viros,  pro  co  (juoJ  \  religionis  pirtinent  lioneslaloni  cl  p.icem  Ectlesia- 


vos  ad  laborandum  adjuverint,  in  illis  dicbus  in 
quibus  laboratis  et  alii   fcriantur,  ut  aii(|ua  occi- 
sionc  eortim  qux  ab  apostolica  benignilate  vobis 
indulla  suiii,  seu  benefuctores  vestros,  pro  eo  quod 
aliqua  beneGcia  dc  proprio  vobis  aul  obsequio  cx 
chariiate    praestiterint,   intcrdicere,     aut     vinculo 
anatheroalis  audeat  innodare.  Quod  si  quisaliqueni 
de  faintlia  vestra,   donec  iu  faniulalu  vestro  per- 
nnanserit ,    propter  deleiilionem    deciinarum ,    vel 
alius  quis,  a  sede  aposiolica  ordini  veslro  conces- 
fum,  excommunicalionis   vel  inicidicli  sentenliDm 
piomulgaverit,  iiceat  vobis  eos  inctu  morlis  absol- 
vere,  et  si  eorum  presbytcri  iiuniiiiicr  requijiii,   id 
efficere  forte  noluerint,  vel  malitiose  disluleriu», 
ipsis  ecclcsiaslica  sacramenlaconferre.  Liceat  qu»- 
que  vobis  io  monachos  vel  coiivfrsos  vestros,  qui 
«le  clauslro  vestro  sine  licenlia  aijbalis  sui  exicrint, 
si   forte     vobis    invitis  aliquis   eos   relineie  pric- 
siiinpserit,  sentenliain  regularem  cx  nostra  aucto- 
riiaie  proferre. 

Decerniraus  ergo ,  ut  nulli  omnino  liominum 
liccal  praefalum  monasteiinm  icmcre  perturbare, 
lut  cjus  posbcssiones  aufLTie,  vel  ablalas  rciinere, 
niinuere,  seu  quibusliliel  vcxalionibus  faligare  ; 
sed  omnia  iiuegra  conserventur  eorum,  pro  quo- 
ruin  giibernalionc  conccssa  sunt,  usibus  omnimodis 
profuliira ;  saKa  sedis  aposlolicae  auctoriljte.  Si 
quae  igiiur  iii  futurum  ecclesiaslica  sxcularisvc 
peri)iia,  etc. 

Ego  CleiJiens  calholicae  Lcclcsi.t?  episcopus. 
Ego  Joaniies  Sanct*  .Marix  pr.sb.  caid. 
Eg.)  Paiuliilfus  prcsb.  carJ.  lasilica;  XII  Aposl»- 
loium.    -^   A^.ni/S 

Lgo  AllTand  lil.  S.  Ciucis  in  Jcrusalem  presb. 
card. 
Eg-o  Bobo  lit.  S.  .\naslasix  prcsb.  car,-. 
Ego  Alexaiidcr  presb.  card.  lil.... 


R 


Ego  Pctius  lit.   S.   Laiirciilii   in  Damaso  picsb. 


can 


Ego  Jacobus  diac.  card.   S.  .M.iii;c  iii  CosmiJin. 
E,;^  Giaiiaiius  SS  Cosniae  ct  baiiiiani  diac.  taij. 
Kgo  Geraiuus  S.  .Adiiani  diac.  card. 
Kgo  Bernardus  S.  .Marue  Novx'  diac.  card. 


rum   respiriunl  et  profectuni,  aiiimo  nos  decet  li- 

bcnti   conrcdcre  cl  clleclu  prosoquento  complerc. 

Eaproplor,    veslris  poslulationibus  annucntes,  ut 

monaslcrium  Sancti  Vi<  loiis  cuin  perlinentiis  suis 

ad  vos  pcrtincns,  quod  in  lcmporalibus  et  in  spiri> 

lualibus  cst  plurimum  deformatiim ,  et  expedit  ut 

rcducalur  in  stalum  rcslra  solliciludine  meliorem  » 

liciliim  sit  vobis,  sicut  ad  vos  pcrtitiet,  spccialiler 

disponcrc,  ct,  salva  scdis  aposlolicae  auclorilale  ei 

canonica  juslilia  dicccesani  episcopi,  regulariler  or- 

diiiare,   aucioriiatc   apnstolica  indulgemus.  NuUi 

ergo,  clc.  Si  quis,  elc. 

Daliim  Lalerani,  xvii  Kal.  Aprilis,  ponliQcalus 

nostri  anno  sccuiido. 

CXIU. 

Gcraldo  priori  et  fratribus  Grandimoutensibut  tigiii- 
fictit,  se  Joaiini  picsbytcro  curdinali  tit.  S.  Marci, 
a\)oslolic(v  sedis  lecjato,  dedisse  mandnluin,  ut  Sle- 
pliaiiuiH  ordiiiii  Oraiidiiuoiiteiisis  iustitutorein  san- 
ciii  ascripluin  esse  palain  facerel. 

(Laleiani,  Mart.  21.) 

[Acta  SS.  Feljr.  t.  111,204.] 

Clemens  cpiscopus  servus  scrvoruni  Dci,  dileclis 

filiis  Gerxldo  priori  ci  fraUibus  Giaiidimoniic  ,  sa- 

luloro  ei  aposlolicam  benediclionem. 

Ideo  sacrosanclain    Romanam    Ecclosiain    nc- 

demptor  noster  capui  omnium  csse  volnii  et  ina- 

gislram,  ut  ad  t-jus  disposilioncm  el  nuUini,  d.viiia 

gralia  pr%cunte,  qux  ubicunqiie  a  (idelibus  giTCiida 

C  sunl  ordinentur,  etcrrala  in  mclius  corriganlur,  cl 

ad  ejtis  consiliuiu  iii  ambiguis  rccurratur;  quod  ips> 

slaluerit  itcmini,  qitanlumcunque  de  suis  luerilis 

glorielur,  liceai  immularc.  Nc,  si  forte  protuiscua 

darctur  universis  liccniia,  quxcunque  sibi  sccun- 

dum  voluniatem  propriam  occurrerent,  pcrpclra;idi 

cotifusa  liberias,  cum  secundum  personarum  divcr- 

siiatcm  vola  di^sonliaiil,  in  aiioriim  aliquaiidoscan- 

dalum,  sine  jusli  discielione  libraniinis  ,  coinmcn- 

danda  supprimerct,  ct  rainus  digna  laudibus  imme- 

riiis  cclcijraret.  Indc  siquidcm  fuil  qiioJ  bon:n  mc- 

moriic   pnciiccossor   noslcr   Urbaiius,  audila  fama 

icligiunis,  el  viix  comaicndubilis  purilate, qua  saii- 

cU£  recordationis  Stcphaiius  Grandimontciisis  or- 

dinis  inslilutor  emicuil,quantis  cliain  niiraculoriini 


Ego  Gregorius   S.   Mariac   in  Aquino  diac.  card.  f)  lesiimoniis  omnipolcns   Deus   ipsius  voluil  niumiu^ 


Datum  Lalerani  per  manuin  Moysi,  saiictx  Ro  • 
miiix  Ecclesiae  snbdiacotii,  vicein  agenlis  caii- 
c  Ihrii,  XVII  Kal.  Aprilis,  iiidiclionc  vii,  Incariia- 
liunis  Domiiiicx  anno  1188,  poiiiilicalus  vero  du- 
mini  Cleineiitis  papae  III  anno  secundo. 

CXIL 

Priori  et  fratribus  Frontis-Avellaiice  concedil,ut  mo- 
naslerii  S.  Yictoris  statum  corritfont. 

(Latcrani,  Mart.  IG.) 

^MiTTAHELLi,  Annal.  Camaldul.,  IV,  App.,  p.  179.] 

Cleul.ms  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dilcciis 
filiis...  priori  elfratribus  Funtis-AYellaox,  salulcm 
ri  aposiolicam  bcnedictioncm. 

Cum  X  sede  aposlolica  fuerunl  poslulaia  qnje  ad 


merila  declarare,  legaiis,  quos  ad  partcs  illas  dircxit 
pro  quibusdam  iicgoliis  Ecclesix  iractandis,  plenam 
circa  bxc  invcsligalionem  comniiltcre  voluit ,  ul  ct 
ipsorum  cxterorumque  virorum,  quibus  sinc  dubi- 
laiione  fides  essct  aditibcnda,lesliinonio,ad  id  ageii- 
dutn  consullo  procederent,  quod  et  fidelium  cum- 
inodis  ct  ipsius  sancli  viri  honori.qui  hactenus 
velul  in  slcrquilinio  gemma  latuerat ,  coiigrue  vide- 
retur. 

Nos  eliam  el  lestiinonio  charissimi  filii  nostri  Ilcn- 
rici,  illuslris  Angloruni  rcgis,  nec  non  vcncrabilium 
fralrum  nostiorum  ,  Guillclnii  Rcmcasis  S.  Sabin* 
presbylcri  rardiualis,  Barlboloinxi  Turonensis,  ct 
Hciiae  Burdcg-^Iensis  4rclii''i>is<  ononiiii  ci  Scil''aivJ» 


1427  tLEMENTIS 

l.emovic«nsis  opisropi ,  cl  (lilcclorum  Hol^ardi  Iiiik;  A 
S.  Aiigeli  el  OcJ.iviaiii  SS.  S:;ri;ii  ct  Bacchi  diaco- 
roniin  cardiiialiun»,  (|iii  in  parlibus  illis  fiincli  siiiil 
jegatioiiis  olHcio,  el  alioriim  mnllorum  episcoporum 
Jticnius  instriicli  dc  vil:i ,  incrilis  rt  convcrsalione, 
qua  supradicius  vir  siindus  asscrilur  floriiissc,  cl 
quud  niullimodis  miraculoi  uin  indiciis  diviiia  voluit 
piclas  cum  illiistiaro,  liiijiis  cxseculioncm  ncgolii 
dilccli  filii  noslri  Joaniiis  S,  Marci  prcshytcri  cardi- 
nalis,  apostolicx  si.'dis  l<!gati,  duxiinus  arbilrii  com- 
millcndam,  pcr  aposlulica  illi  scripla  mandantcs, 
ut  ad  locum  voslrum  acccdcns,  et  convocalis  adja- 
centium  illarum  parlium  episcopis,  caeterisque  viris 
religiosis,  ipsum  inter  sanctos,  aucloritalequa  fun- 
gimur  ,  nos  dciiuiUiot  ascripsissc  ;  deinceps  in  saii- 
clorum  calalogo  nuincraiulum,cl  per  ipsius  nierila  " 
Redcmpioris  sufiragia  dccrevisse  cum  rcliquorum 
s.mclorum  inlcrvenlionibus  po&lulanda. 

Datum  Lalerani ,  xu  Kalendas  Aprilis,  poniiflca- 
iiis  noslii  anno  sccundo. 

CXIV. 

Ecclesiw  Sancli  Pelri  Duacensis  proteclionem  susci- 

pil,  bonaque  confirmal. 

(Lalerani,  Marl.  31. )■ 

[MiR.ti  Opp.  dipl.,  111,356.] 

Clemens  episcopus  servus  servorum  Dei,  dilcclis 
filiis  praiposito  ccclesiae  S.  Pctri  Duacensis,  cjusque 
frairibus  lam  prsesenlibus  quain  fuluris  caiionice 
subslituendis,  iii  (icrpetuam  memoriam.. 

Effectum  jusla  poslulantibus  indulgere  et  vigor  r 
postulat  xqualilalis  et  ordo  exigit  rationis;  praescr- 
lim  qiiando  petcniium  voluntalem  el  pielas  adjuval 
et  vcritas  noii  relinquit.  Eapropter,  dilecii  in  Do- 
mino  lilii,  vestris  juslis  posiulaiionibus  clementer 
annnirnus,  et  praefatam  ecclosiam  Sancii  Petri  Dua- 
ccnsis,  in  qua  divino  cslis  obsequio-mancipati,  ad 
instar  felicis  recordationis  iMexandri  papae  prjede- 
cessoris  nostri,  sub  bcati  Petri  et  noslra  proieclione 
suscipimus,  ct  priEsenlis  scripli  privilegio  commu- 
nimus.  Sialucntes,  ul  quascunque  possessioncs, 
quaecunque  cadem  ccclesia  inpraasentiarum  jusle  et 
canonicc  possiflel,  aut  in  fuiuruni  concessione  po?i- 
lificum  ,  largilionc  regum  vel  principum  ,  oblalione 
lidelium,  scu  aliis  juslis  modis,  prfcstante  Domino, 
potcrit  adipisci,  firma  voliis  vestrisque  succcssoribus  1* 
et  illibata  permaneant.  In  quibus  baec  propriis  duxi- 
raus  exprimenda  vocabulis  : 

Ex  dono  Robcrli  quondam  Alrebatensis  episcopi,. 
altare  de  Marcha  Gotranni,  ad  usus  canonicorum 
inibi  Dco  servientium,  salvo  in  omnibiis  jiire  Atre- 
baieiisis  episcopi  ct  ministrorum  ejiis.  Ex  dono  ejus- 
<5cm  aliare  Sanctoe  Rielrudis  de  Wasiers ,  cum  do- 
tibus  suis,  aJ  usus  corumJcm  ,  ita  liberum  ct  abso- 
lutum  siciit  ipse  vobis  concessit;  salvis  in  omnibus 
reddilibus  episcopi  et  consuetudinibus  arcbidiaconi 
ct  ministrorum  ejus.  Presbytero  vero  illius  loci,  de- 
fuiicto  seu  rationabiliter  Inde  remoto,  vcstrum  crit 
alienum  providcrc  idoneum  prcsbylerum  ct  Atreba- 
tcnsi  cpiscopo  pr?escatQre ,  cui  obedicntiam  promit- 


i!l  PAP/E  Kift 

tal.  Oiiincs  dccimas  parocliisc  vcstrx-  cl  omnes  ol»!a- 
tioncs,  quas  Gcraidus  Cameraccnsis  qiioiidam  epi- 
scopus  ad  usus  canonicorum  ccclcsia^  vcstrc  con- 
ccssit,  dum  adliuc  CamcraccnsiK  et  Atrcbaleiisis  epi" 
scopatus  coiijuncti  cssciit ;  ea  scilicct  conditioiic, 
ut  ccclcsiam  veslram  cl  rcs  cjus  nuita  unqaaiii 
rcgat  laicalis  pcrsona,  scd  soUiminodo  ci  providcat 
prcposilus,  qui  clcricus  sit,  et  in  prxbcndis  loca.'i- 
dis  curain  agcns,  el  iii  ca-teris  rcbiit  ipsius  ecclfcsise 
or.'inandis.  Libcram  qitoqucctab  oninibus  obsoniis 
omniquc  ccnsuali  rcspcctii  alisolutani  mancre  vo- 
luiinus,  sicut  idcm  cpiscopus  slatuit,  salva  laincn , 
sicut  iii  aliis  abbaliis,  Atrebatensis  cpiscopi  jublitia. 
Ex  dono  mcniorali  Roberli ,  quondam  Aiicbutcnsis 
cpiscopi ,  altaria  et  ecclcsias  Sancli  Martiri  dc  Sin 
ct  Sancli  Rcmigii  dc  Ma;cba  cuin  dotibus  et  appeo- 
diciis  surs,  ad  usus  canonicorum  ibidem  Dco  ser- 
vientium,  rcmota  pcr  eumdera  cpiscopum  onini  ve- 
nalilate  et  turpis  lucri  exactione,  ita  liberc  jure  per- 
pctuo  possidenda,  sicut  ea  vobis  ratio.iabililer  con- 
ccssil;  salvis  in  omnibus  catbedraticis  reddilibus 
episcopi  et  consuetudinibus  arcbidiaconi. 

De  quolilwt  locorum  praedictorum  presbylero 
dcfuncto  sivc  ralionabililer  indc  remoto,  alium  ido- 
iieum  presbytcrum  Alrebatcnsi  episcopo  praescnte- 
!is,  cui  obcdicntiam  promittat,  et  sic  in  populo  cu- 
rain  gerendara  de  manu  episcopi  graiis  accipiat. 
Aliqui  lamen  vestrum  singnlis  annis  Atrebatensi 
synodo  studeant  inieresse,  nisi  forie  benevolentia 
cpiscopi  fuerini  relaxali.  Duas  capellas  Bcatae  Ma- 
ri;e,  quarum  una  est  in  suburbio  Duacensi ,  el 
altera  extra  suburbium,  quam  Dulceius  fecit  lieri 
liberas  ct  absolutas,  sicul  ecclesia  vesira  eas  bac- 
tenus  rationabiliter  noscilur  possedisse.  Presbytero 
vero  loci  illius  defiincto  sive  ro  tionabiiiter  inde  remoto, 
alium  idoneum  prcsbyterum  ibi  providebiiis.  De  prse- 
bendis  quoque  inutandis  quae  de  bonisRobcrt»  prae- 
positi,  Simonis  ct  Gerardi  in  ecclesia  vestra  sunt  instu 
tuisc,  quorumlibci  laicorum  assensus  contra  ipsius  ec- 
clesiae  consueludinem  nullaienus  admitiatur.  Capel- 
lam  Sancti  Nicolai  in  parocbia  de  Sin,etaUeram  Ca- 
peliam  Sancti  Nicolai  quae  esl  in  parocbia  Sancii 
Petri  Duaccnsi  cxlra  posternam  ,  ad  eorum  usus  et 
consueiudiiics  ad  quos  pie  construciae  noscuntur. 

Decernimus  ergo,  ut  nulli  omnino  hominum  li- 
ceat  prajfatam  ecclcsiam  temere  perturbare,  aut 
ejus  posscssiones  auferre,  velablatas  retinere,  mi- 
nuere,seu  quibuslibet  vexationibus  fatigare;sed 
omnia  integra  conserventur  eorum  pro  quorum  gu- 
bernalione  ac  sustentatione  concessi  sunt,  usibus 
omnimodis  profutura;  salva  sedis  apostolicae  auclo- 
rilatc,  et  diceccsani  episcopi  canonica  justilia. 

Si  qua  igitiir  in  fulurum  ccclesiastica  saecuiarisvj 
persona,  ctc. 

Ego  Clemcns  caibolicae  Ecclesiae  episcopus. 

Ego  Laborans  prcsb.  card.  S.  Mariae  Irans  Ti- 
Lerim  tit.  Calixti. 

Ego  Pandiiiphus  prcsb.  card.  basilicaeXlI  Aposto- 
lorum. 


|>29  F.nSTOLvE  ET  PRIMI.EGIA.  —  AN.  1189. 

l!go  .\lhiii(is  lil.  S.  Ciucis  in  Jcrusaleiii   picsb.  .\  CXVI. 


U30 


card. 

Ego  Robcrlus  prcsb.  caidinalis  lii.  S.  Aiiasia- 
s:t. 

Ego  Pctrus  lit.  S.  Laureiilii  iii  Duniaso  presb. 
eanl. 

Lgo  Jacobus  diac.  carJ.  Sanctx  Mariu:  in  Cos- 
miilin. 

Ego  Gratianus  SS.  Cosinuc  et  Daniiani  diac. 
caid. 

Ego  Ccrardus  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Giegorius  S.  Mariie  iii  Aquiio  diuc.  cardi- 
nalis. 

Datum  Lalerani  per  maiium  Moysi,  sanct.c  Uo- 
manx  Ecclcsix  subdiaconi,  vicem  agentis  cancclla 


hatesiam  Siiiciisi^m   lucndam  suscipil  ejusqne  bona 
et  priiitcgia  coiifirmat, 

(Lalcrani,  April.  20.) 

ILaui,  F.cclc&icc  Florent.  Hlouuni.,  IV,  9.] 

Clf.uf.n5  cpiscopus,  scrvus  scrvorum  Dci,  vcnc- 
rabili  fralri  Bono  Scncnsi  episcopo  cjusquc  succes- 
soribus. 

lii  cinincnli  scdis  apostolicx  specula,  liccr  immc- 
riti,  disponcnte  Domino,  consliluti,  fralres  nostros, 
(ani  propiiiquos  quani  longc  posilos,  fraterna  tenc- 
nuir  ciinrilaic  diligcrc,  cl  Ecclesiis,  in  quibus  Do- 
niino  niililarc  noscunliir,  suam  dignitalcm  et  jusll- 
liam  conscrvare.  yuaproplcr,  vcnerabilis  in  Chri- 
sto  fralcr,  Done  cpiscopc,    luis  justis  postulationi- 


rii,  II  kalendas  Ap.ilis,  indictione  vii,  Incarnalionis  "  ''"S  dcnienlcr  annuimus,  ct  praelatam  Eccicsiam,  iii 


l>ominic;e  anno  1189  ,  ponlilicalus  vero  doiiiini  CIc- 
nioniis  papx  III  anno  secundo. 

cxv. 

[PisJort]  episcopo  Yicenlino  mundal  ,  cognoscal  , 
num  sorores  S.  Chrislir.ce,  deslructa  ecclesia , 
aliam  inlra  civitatem  TarvisinaTit,  adrersaiite  epi- 
tcopo  adifuenl.  iloniales  coerceat. 

(Lalcrani,  April.  15.) 

[MiTTARELLi,  Aiinol.  Camaldul.,\\,  Append.,I76.j 

Ci.ciiENS  cpisccpus,  servus  scrvoruin  Dei,  venc- 
rabili  fralri  ...  Vicenlino  cpiscopo  salutem  cl  apo- 
slolirani  benodiclionini. 

Dileclis  liliis  nosiris  dccano  cl  canonicis  TarTisi- 
i)is  significantibus,  inlcllcxiinus  quod  vcnorabilis 
fralcr  nostcr  Conradus  eorum  ppiscopiis,  ad  preccs 
fclicis  rccord.ilioiiis  Urbaiii  pap;r  praedcccssoi  is  no- 
Stri,  quibusda-.n  inonialibns  ordincni  Camaldulen- 
sem  profcssis,  locum  qiipmdam  cxtra  murum  civi- 
talis  conccssit,  in  qun  ad  iionorcm  Dei  cl  meinoi  iani 
b  atx  Clirislinx  ecclcsiam  fabricarunl,  in  qua  idcm 
cpiscopiis  diviiia  ofllcia  sapius  cclclnavii,  et  por 
euni  eidcni  loco  beneficia  pluiima  sunt  collala.  Qx- 
terum  carum  sbbaiissa  de  prxsenti  vita  sublracla, 
ci  a  sororibus  ibidem  sopuU-),  cxdem  moniales 
prxscriptam  ccclesiam  dcstruxcrunt,  ct  prxscripta 
abbatissa  evbumata  eain  intra  miiros  civitatis  in 
eorum  parocliia,  sinc  ipsiruni  et  cpiscopi  diorcc- 
sani  coiiscnsti,  iii  loco  minus  idonco  tumularuiit; 


qiia,   Dco  auctoro,  prxessc  dignosccris,  prsedcccs- 

soruni  nostroruni  fclicis  mein.  Coeicslini,   Eugenii 

.Aiiastasii,  Adriani  ct  Alcxandri  Romanorum  ponli- 

licum  vcstigiis  inliicrciiles,  sub  bcati  Pclri  et  noslra 

p.oiectionc  suscipiinus,  et  praeseiitis  scripti  privilc- 

gio  commuiiimus  :  slalucntes  ut  ecclcsix,  xcnodo- 

cbia,  ct  castclla,  cum  omnibus  bonis  el  possessio- 

nibus,  qux  inprsesentiarum  juslc  Ecclcsia  tibi  coin- 

missa  cl  logiiimc  possidet,  aut  iii  futurum  coiiccs- 

sione  pontilicum,  largiiione  reguin   vel  principum, 

oblaiioiic  fidclium,  scu  aliis  justis  modis,  prxstante 

Domiiio,  poicrit  adipisci,  lirma    libi    tuisque  suc- 

cossoribus  ct   illibala  pcrmancant ;   in  quibus  !ixc 

propriis  duximus  cxprimcnda  vocabulis  : 

'      Baplismalcs    siqnidcni    ecclcsias ,  cuin  priorali- 

bus  caruin,  al^iuc  capcUis,  qux  ad  jurisdictioncm 

EccUsix  libi  coinniissx   pcrlinere  noscuntur,  ple- 

bem  vidclicel  S.  Agnclis  cum  omnibus  pcrlincntiis 

suis,  plcbcm    dc  Liliano,  plebem  dc  Larnano,    plc- 

bcni  dc  Sciara,  plebcm  S.  Aiidrcx  de  Boxzonc,  plc- 

btm  S.  .Martini  in  Grania  cum  omni  jurc  quod  Iia- 

bct  in  eodem   casiello  ct  in   Villania ;   plebcin  S. 

Cbrislinx  dc  Liciniano,  plcbeni  dc  S.  Pcrcna,  plc- 

bcin  S.   ISazarii,  plcbcm  de  Salurniano  cum  omni 

jurc  quod  liabol  in  ccclesia  S.  Marix,  qux  csl  iii 

burgo  Sancli  Quirici  in  Osenna,  ct  in  circum  adja- 

centibus  locis,  plcbem  dc  Oppiano,  plcbem  dc  An- 

caiano,  plcbcm  dc  iiionieCondano,  plebcm  S.  Geor- 


ccclesiam  ibidem,  sicut  dicitur,   erigenies,  cl  non  £,  g''  '"  Vaiona,  plcbem  S.  Valcntini,  plebcm  de  Cop- 


attendcnlos  quod  nullu.<;,  sine  illorum  cl  cpiscopi 
dioecesniii  asscnsu,  salvis  Eoclesix  Roinanx  privi- 
legiis,  in  eorum  parochia  valeat  ecclcsiam  fabri- 
care.  Quia  igitur,  si  verura  est  quod  asserilur, 
tanLe  prxsumplionis  audacia  non  csl  sine  corrc- 
ctione  deliita  rclinqucnda,  fraternilali  tux  pcr  apo- 
stolioa  scripla  inandamus,  qualenus  inquiras  super 
Lis  sollicilus  vcrilatcm,  et  quod  a    prxdictis  mo- 


piano,  plcbom  S.  Innocentix,  plcbcm  dc  Carli  cl. 
Murlo,  plcbcm  de  Crcola,  plebem  S.  Clirisiianx  ia 
Caio,  plcbcni  de  Monlalcino,  ceclesiam  S.  Marix  dc 
burgo  Sancli  Quirioi,  Carcianum  eliam,  quod  spc- 
cialilcr  ad  tu.im  guberiialioncin,  ct  providcnliani, 
doniinalioncni  ct  pertiiioiiliam  pcrlincl,  tilulum  S.. 
Angeli  de  Tressa,  plebcm  de  Corsiano,  plcbem  dc 
Riccnsa,  plebcm  de  Ruscia,  plebcm  de  Pcntolina, 


nialibus  noveris  esse  prxsumptum  ,  auctoritate  plebem  dc  Sovicille,  plebcm  dc  Fogliano,  plcbciii 
nostra,  ccssante  appellatione,  corrigas  et  cmcn-  S.  Justi  dc  Casciano,  plcbem  de  Marmorala  cuin 
dcs.  omnibus  rebus  et  pcrtincntiis  carum,  caslelbim  de 

Datum  Laterani,  xvu  Kalendas  Maii.pontilicalus      Poidano,    casicllum  de  Pogna,  casiellum  de  iMtn- 
cnsiri  annosecundu  tido,  caslellum   de  Furcolc,  caslcllum  de  Sovicillc, 

casiellum  dc  Murlo,  caslcUumdc  Crcvolc  cum  arcc. 


"51  CLEMtNTIS 

nomiiiis  cjosdcm,  ODbleliuni  <Ie  Mont<ciano  cuin  A 
ciiiie  sua,  et  omnihiis  «•aniin  pcrlinonJiis,  *juoiJ  ha- 
ln;l  iii  castdlo  Syivulac,  quol  liabet  in  monle  l*i- 
«cino,  ci  iii  Vallirano,  modiclaiem  de  Silva,  ct  la- 
cum  (le  Verrano,  mcdielalem  «lc  lacu,  cl  paludc  dc 
Falano  ;  quinlam  partcni  dri  Aquatico,  (|iiarlain  par- 
lcm  dcciraarum,  cl  ol)lationum  in  ecclesiis  ad  jus 
Ssncnsis  Ecclesiac  pcrlincnlibus;  quiiilam  parlein 
de  Montacutulo,  qui  cst  siiper  flavium  dc  Rosia, 
lcriiam  parlcm  de  caslcllo  et  curte  de  Radi  in  cpi- 
stopatu  Volalcrrano,  quartam  partem  dc  castcllo  ct 
curtedc  Vallc  Aspcro  in  episcopatu  Massano,  cum 
omnibns  perlineiiliis  parlium  supradictarum  ;  ca- 
slclla  qnoqiie  ci  possessioncs,  qu*  a  Tradulo  filio 
IJernardi  comitis,  lain  in  comilntu  Senensi  quam 
Volalcrrano,  Fiorcnlino,  ct  Faesulatio,  Sencnsi  Ec-  ^ 
clesias  concessae  sunt ;  illud  quod  dedit  Adolasia  de 
Cibiano,  qnotl  Rugeltus  iilius  Dernardi  dcdit  iu  pa- 
lerno  fundo,  quod  babct  dc  lisereditate  Rolandini 
Longobardi  ;  possessioncs,  quas  habct  in  comitatu 
castelli  Felicilatis  ;  quod  habel  in  caslello  de  Stro- 
ve,  el  in  Castilione  ;  castella,  et  possessiones  om- 
nes,  quas  lu,  velalius  per  te  lenel,  in  comitatu  Se- 
nensi,  Volaterrano,  Florentino,  Fesulano,  et  Are- 
lino.  Ordinaliones  etiam  ccclesiarum,  «juae  sunt  in 
lua  jurisdiclione  consiiiutx,  sicut  piaedccessorcs  tui 
habuerunlcas,  et  tu  ipsas  hacleitus  habuisti,  devo- 
lioni  luae  auctorilalc  apostolica  tonUrmamus. 

Decernimus  ergo  ul  niilli  omnino  hominum  liccal 
prKfaiam  ecclcsiam  tenieie  poriurbare,  aut  ejus  o 
possessiones  auferre,  vel  ablatas  rctinere,  minucre, 
eeu  quibuslibct  vcxationibus  fatigarc,  sed  omnia 
inlegre  conserventur,  «orun»  pro  quoruni  giibcr- 
iiatioue  ac  sustentaiione  conccssa  sunt  usibas  omni- 
niodis  profuiuia,  salva  nimirum  pcr  omiiia  aposlo- 
licx  scdis  auclorilale.  Si  qua  i^itiir  in  futuruin  ec- 
clesiastica  sxcularisvc  persotia,  haiic  nostix  con- 
«tituiionis  paginam  scicns,  contra  cam  temere  ve- 
nirc  tentavcrit,  sccumio,  icriiove  cominonita,  nisi 
realuni  suum  congrua  satisfaclione  correxerit,  po- 
tcsiaiis  honorisque  sui  carcat  dignitate,  reamque 
se  divino  judfcio  eiistere  dc  perpetrala  iniquitale 
cognoscat,  et  a  sacratissimo  corpore  ei  ^anguinc 
Dei,  et  Domini  Redemptoris  nostri  Jcsu  Chrisli 
alicna  iiat,  atquc  in  cxlremo  exa  :iine  districla:  ul-  D 
lioni  subjaceal.  Cunclls  autcm  eidem  loco  sua  jura 
servanlibus  sit  pax  Domini  noslri  Jesu  Christi , 
quatcnus  et  hic  fructum  bon«  actionis  pcrcipiant, 
ci  apud  dislricluni  Judicem  praemia  setern.-c  pacis  in- 
veniaiit.  Amen. 

Ego  Clcmens  catholicac  Ecclesiae  episcopus. 

Ego  Laborans  presb.  card.  S.  Maria;  irans  Tibe- 
rimecclcsiae  Calixti. 

Ego  Pandulphus  basilice  Duodecim  Apostolorum 
presb.  rard. 

Ego  Albinus  ecclesia;  Sanctce  Crucis  in  Hicrus.i- 
lcm  presb.  card. 

Ego  Bobo  ccclesiJC   S.  Aoaslasix   prcsb.  cardi- 
oalis. 


III  PAP/E  u:5 

L^o  Pctruj  cccIefcia;S.  Laiirci:lii  in  nainasopickh. 
c-aid. 

tgo  JafoLiis  dia(omis  card.  S.  Maiisein  Co»me- 
ditt. 

Ego  Cralianus,  SS.  Cosmx  cl  Damiaiii  diac. 
card. 

Ego  Gerardus  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Ocla\iano8  SS.  Sergii  cl  Hacchi  diac.  CJirdi- 
nalis. 

Ego  Goffredus,  Sanctae  Mari;c  in  Via  Lata  diiKr. 
card 

Ego  Bernjtrdus  S.  Maria  Nov.r,  Jiac.  card. 

Ego  Gregorius  S.  .Mariae  in  .Agro  diac.  card. 

Daium  Laterani  pcr  maniirn  Moysi,  S.  R.  E.  suL- 
diaconi  vicem  gerentis  canccllarii,  \ii  Kal.  Maii, 
indictione  VII,  IncarnatioiMS  Domiiiicx  anno  U89, 
pontificatus  vcro  Clementis  papae  III  anno  fcecundo. 

CXVII. 

Sublacense  monasterium  ejusque  bona  ,  qutg  cnume- 
rat ,  snb  sanctce  Tiomance  Eccleiia:  protcclivne  con' 
firmat  ,  in  lacu  monaslcrii  piacari  vel  molendina 
construcrc  absque  abbalis  licentia  :uicunque  prolii- 
bet;  episcopum  pro  ecclesiurum  detiicationibu$  et 
monacliorumseu  rlericorum  ordinulionibus  a  summo 
pontificc  expcieuilHm,  qnod  si  id  npportBuitas  tem- 
poris  non  pfmiserit ,  a  quocunque  ea  recipere  in- 
dulget ;  jurisdiclionem  in  eodem  ccenobio  liabere 
cnicunque  prwterquam  sedi  apostolicoe  interdicit ; 
abbatis  clcclionem  ad  monachos,  consecralionem  ad 
summnm  povlificem  specture  declarat ;  pcenas  con- 
tra  inobedientes  decernil ;  bencfactoribus  bcncdi' 
ctionem  elargilur. 

(Latcrani ,  .\pril,  20.) 

[M.vRCARixi,  liullar.  Casin.,  II,  218.] 

Clemens  cpiscopus,  scrvus  scrvorum  Dci,dileciis 
filiis  RrRALDO  abbaii  monasteiii  Sublacensis  ejos- 
quc  fratribus,  lam  pracsenlibus  qiiam  fuluiisregu- 
larera  vitam  professis,  in  pcrptUnum. 

Quamvis  universarum  Eocloviarum  curam  er 
ofliciis  susceplac  adininistralionis  gerere  lcneamur, 
iitarum  tamen  quae  ad  Romanam  Ecclesiam ,  duUq 
mediante,  rcspiciuni,  solliciludinem  habcre  nos 
convcnit  specialem  ct  cam  paci  ac  iranquillitaii , 
Domino  auxiliante,  providere.  Eaproplcr,  dilecli 
in  Domino  filii ,  vestris  juslis  postiilalionibus  cle- 
menter  annuimus,  et  pmefalum  Sublacense  mona- 
slerium  quod  heali  Peiri  juris  cxisiil ,  in  quo  di- 
vino  eslis  obsequio  mancipati ,  sub  bcati  Pctri  et 
nostra  proteciione  suscipimus,  el  praesentis  scri- 
pti  priviiegio  communimus,  inpriniis  siqiiidcm 
statuenies  ut  ordo  monasticus  qui,  secundum  Ueura 
et  beati  Benedicti  Regulam,  in  eodem  monasterio 
noscitur  insiitiitus ,  perpeluis  ibidem  temporibus 
inviolabiliier  observctiir,  Prajterea  qua.scunque  pos- 
sessiones,  qusecunque  bona  idem  monaslcrium  in- 
praesentiarom  jusle  et  canonicc  possidct,  aul  in  fu- 
«urum  concessiorfcponiificura  ,  l.irgilionc  regum  vel 
pvincipum.  oblationc  ridclium ,  scu  aliis  juslJs 
moQis,  pi?csl-^nu  Doniino,  poterit  adipisci,  fiiaa 
vobis  vestris(iue  successoribus  et  illibata  pcrma- 


iisr, 


EPlSTOL.f:  ET  PRIVILECIA.  —  AN.  1189. 


147.; 


m;a:tt.  Iii  <|iiibus  )kxc  propriii  duiimus  espriinonda  A  pertiiicritiis  suis;  vallem  <le  Ani;{tio,  ci-llj!n  do  Oc- 


vocatinlis. 

Lociiin  vcstnim  in  (|uo  monnslciiiini  os( ,  cum 
omniiius  |)orliiientiis  suis;specuin  in  quo  boaliis 
UeneJictus  in  siix  conversationis  CKordio  liabita' 
vil,  cuni  adjaconli  silva,  el  nionlc  tuio  circuni- 
circa  et  cum  omnibns  linibus ,  aul  pcrtinentiis 
antiquilus  constitulis;  ot  sub  eodem  specu  iacum 
sivc  nuvium  ex  co  proceJentein,  in  quibus  videlicet 
aquis,  ncmini  pra.*ter  abbaiis  el  rratrum  voluntatciii 
aul  piscari ,  aut  molcndinuin  xdiflcaro  licoat  usquc 
ad  arcum  qui  dicilur  dc  Fi-rrata ,  in  torritorio  Rii- 
viaiio.  De  forma  quoq.ic  anliqua,  qu:c  diicit  aquain 
dc  nuiniiic  ad  plebem  Sancii  Laureiitii ,  dc  aqtia 
qux  vocatur  Augusta,  ncmini  liceal,  prL-tcr  vulun- 


cia  cum  ninntibus  ct  collibns  ct  runJis  ct  casalibui 
suis  ;  Toccianollnm  ,  ruiidnm  Oiarum,  fundiiin  Mi- 
cionianum  ,  funJum  Canianum,  fnndiim  Cnnuilel- 
lum,  funJuin  .\quxvivx;  ct  niodictatem  montit 
Alilaiii  cum  uinnibus  rorum  portinontiis;  castrum 
Afilx  cum  inontibus  ot  coltibns  ct  mcdietalem  mnn- 
tis  Alilani ,  ct  cum  omnibns  c orum  perlincntiis  ; 
castruni  Pontix  cum  montilas  ct  coliibiis  ,  rt  cuni 
oinnibus  eorum  pertincnliis;  castrum  Roijatc  cuin 
fiocca  sua  ;  prxtcroa  qux  c\  antiquo  jiire  ,  ot  tain 
Roinanoruni  pontiricnm  quam  otiam  iinpcratornm 
conccssionibns  et  priviiogiis  ad  ideni  monasterinni 
Beaii  Bencdicti  pcrtincic  noscuntnr  ;  Salam  civita- 
te:n  qiix  vocalur  Carsoli   cuin  massis  ^t  fundis  e( 


tatein   vcstrani  aquam  dorivarc ,  nisi  quaiitnin  suf-  0  casalibn?  suis  ,  .\uricula,  roccam  d<i  Biille  ,  roccam 


Hcial  tcrris  rigandis  ct  roplenJo  foiit.Mn  baplisinatis 
in  eaJein  eccli.sia.  Nec  aquiinoluin  quisquani  iilic 
prxier  volunlatcm  veslram  xdilicarc  prxsumat  us- 
quc  ad  prxJicluin  arcum  dc  Ferrata.  Si  quis  vcro 
aliler  egerit,  banno  Roinanx  curix  disliingalnr ; 
cujiis  baniii  nicJictas  sacro  nosiro  palatio,  incdic- 
las  eiJoni  monastcrio  pcrsolvalur. 

ConGrinamus  etiani  volis  e(  vestro  moiiastcrio 
caslellum,  quuJ  Sublacum  dicitur.  cuin  omnibus 
suis  pcrtinonliis ,  sicut  a  prxJeccssonbus  no- 
stris  consiat  csse  concessum,  cum  montibus  et 
coilibus,  fundis  ct  casnlibus  ,  ciim  omiiibus  eccle- 
siis  cl  rcbus  ad  cos  gcncratiin  ct  ,in  inlcgrum  pcr- 
linenlibus;  funduin  canuiis,  ct  fundum  Gennx  in 


Aprunii ,  Arsuh ,  Rnbianum  ;  ct  supcr  (luviuni 
Anliciiiuro  ,  Sarraciniscum  ,  roccain  dc  Miazi ,  roc- 
cam  de  Sunici,  Sanibuci ,  Siciiianum,  medielateni 
de  liioe,  massam  Sancti  Valerii ,  Piscanum,  mon- 
(cm  Casalcin  ,  Civilcllam  ,  clibannm  ciiin  omnibut 
fundis  ot  casalibus  corum ,  nppiJiini  Tuscnianuni 
cum  rocca  sna  et  cum  omnibns  perlinentiis  suis; 
castolium  Gailicani  cum  ccclcsiis,  fundis  et  casa- 
libiis  ct  oinnibus  pcrtincnliis  suis. 

Coiifirmamiis  ctiam  vobis  ceiias  ad  idcm  mona- 
sterium  perlin?ntcs ,  videlicel  cccles:am  Sancti 
Angcii  in  Afii>  posilam,  ccclosiam  Sancti  Gcorgii 
c«m  omnibus  carum  pcrtincntiis  ct  cuin  vcteri 
bxreJitate  beati  Bencdicti,  ecclesiam  Sancii  Sle- 


r 

inlogrum  cum  pcrtinciaiis  suis  fundum  Frassiiuini      pliani  in  Piiio,  ccclcsiam   Sancti   Angeli  in   Pctra 


cuni  omnibus  suis  pcrliiionliis  ,  et  iocuin  qui  voca- 
tur  Fundi,  sicut  e^teiiditur  usquc  ad  pctram  lin- 
pcratoris ,  et  vadit  in  niontem  qui  vucaiur  Pionicn. 
iiulc  per  scrram  in  inoiilc  Romaiio,  ei  exii  in  cam- 
|iuniLongum,  iiide  in  campuin  Caiinum,  doiiide 
rcdil  aJ  supraJictam  petram  Imperatoris  ;  looum 
qui  dicitur  Seininariain  cnni  linibus  suis,  sicnl  in 
anleccssorum  nostrorum  privilegio  coiilinctur;  col- 
Icm  AUuium ,  caslellum  Augiislx  cuni  fui.dis  ct 
casalibus  suis,  cnsalc  Sanclx  Fclicilntis  ciiin  oadcni 
ccclcsia ,  cum  fundis  cl  casalibus  suis,  ct  cnni 
nmnibus  suis  perliaonliis ,  sicut  in  eisdem  privile 
giis   coiitinvlnr  ,  roccam    Ceniarix  tiim   fundis  ct 


Lala  ,  Sancii  Sebasiiani  iii  Paiiano,  ecciesias  Sat:- 
cti  Quintini  et  Sancli  Biasii  in  Anticulo,  ecclcsiam 
Sancti  Lcucii  in  Babuco,  cum  omnibns  earuin 
pertinentiis,  positas  iii  terriluiio  Campanino;  in 
Carlorio  ccclesiam  Sancti  Pelri  in  Caniinoraia  el 
Sancli  Petri  de  Aprunio ;  in  lerrilnrio  Morsitano 
Sancti  Pctri  in  Nerse,  Sancii  BcncJicti  in  rocca  de 
Meruii ,  Sanctum  Tboniam  dc  Transaqiiis  cnni  ec- 
clesia  Sancli  Nicolni  in  viila  posita  cum  eoruni 
pcrtinentiis;  Sanclum  Angclum  in  Albc,  Sanctuni 
Salvatorom  in  Avczano,  Sanclam  Mariain  dc  Tufo 
cuin  suis  perliiiontiis;  in  valic  S:>rntia  ecolesiaiii 
Sancti    Pauli  cum  'jliis  liibiis  ecclosiis  cum  villa 


I 


casalibus  suis  et  cum  omnibus  snis  pcrlinoDliis;  j)  juxta  se  posila  cl  cum  oinnibus  coriiin  pcrtinontiis  ; 
roccain  Incameralx,  caslcllum  .Marannm  ci  roccam  S.  Jonnncm  dc  Pcsculo,  Sanctain  Mariain  d«;  An- 
Marliiii  ct  roccaiii  Jc  Mtso  cum  omnibu^  corun;  ticub) ,  Sanctam  Marinm  de  HiiDiano,  Sanclam 
pcrtincniiis ,   cum    "'elcri   bxreJilatc  monaslorii ;      Mnriam  dc  Arsiile  ;  in  civilatc  Tibnrliiia,  ecclosiaiii 

Snncli  Anlonini,  SanclxCrucis  cl  Saiictx  Itarbarat 
cum  omnibus  corum  pcrlincntiis ;  nliam  coliam  aJ 
hoiiorcm  Sanclx  Crucis  in  Qnitililiano,  cuin  oli- 
veio  suo  et  cxtcris  suis  pcrtincniiis  ,  cl  sox  uiicins 
de  ccclosia  Sniicti  Potri ,  cuin  torris  ot  vinois,  sicut 
per  aiitiquos  confines  constal;  villnm  qu.T  vocatur 
Papi  cnm  cccicsia  Sanctx  Mniia;  cuin  tcrriscivi- 
neis ,  ct  nionte  qiii  vocntiir  Mansnl.i ;  occlosiani 
Sancix  M:irix  qiix  pdtiilur  iii  porla ;  ccclosiain 
Sancti  Scbaslinni  ciiin  oinniinis  suis  poilinoiiliis; 
aqiiitioolos  Ires  ,  nnum  in  ca^jlio  ^eltri,  nliiiin   fa- 


castruin  Canioranum  cnin  rocca  sua  ct  funJis 
el  casalibus  suis,  monicni  de  Giiffo,  vallem 
Frigidam,  monlem  dc  Moso  et  Finislellx  ciiiii  om- 
nibus  eorum  perlino.nliis  ;  c3«tellum  Corrctiim  ciim 
oronibus  perlineiuiis  suis,  castrum  Gcrnmuin  cuni 
moiilibus  el  collibus,  funJis  el  casalibus  suis , 
cum  massis  et  omnibus  suis  porlinciiliis,  ot  cuia 
veiori  iixrcJitalc  monaslorii;  caslellum  Ampollonii 
cum  montibus  et  casalibus  siiis  et  meJictatom  ca- 
stri  Sancii  Angcli  cum  ecclcsiis ,  fiinJis,  inassis, 
el  pcrtincnliis  coruin  ;  roccam  Sancli  Slopliani  (.uni 


1i55 


CLEMENTIS  III  PAPyE 


ris  porlam  majoroni  cl  alium  in  V«'Sla  ;  j«\la  ca- A  lionis  DominicT    anno   1180,    ponliruatUs 


U3C 
vero 


strttiiiii  Galliraiiiini  ccclcsias  Saiw.ii  Pasloris,  San- 
cti  Angcli ,  Sjncla;  Maiiac,  Saiicti  Laiircnlii  iii 
Aqiia  Alia  ciim  omniltus  earuin  posscssioiiibiis; 
Itonia; ,  monastcrium  Sancti  Erasmi,  cum  domi- 
hns  et  liorlis  cl  cx>lcris  posscssionibus  a<l  ipsum 
pcrlinenliliiis. 

Ad  liaer,  proptcr  frcqucnlcs  injurias  qu3c  ab  cpi- 
scopis  ,  vcl  ipsorum  minislris  monasteriis  ingerun- 
tur,  datatn  vestro  coenohio  facultatcm  a  nostris 
prxdecossoribus  vobis  qiioqiie  ralam  mauere  dc- 
ccrnimiis  ,  ut  ad  ccclcsias  ,  cum  cxpcdierit ,  dcdi- 
candas  ,  aiit  cicricos  in  monastcrio  ,  sive  in  ccllis  , 
sivc  in  casteliis  aul  villis  monastcrii  ordinandos,  a 
nobis  opiscopum  postuletis.  Quod  si  ad  nos  in  tcm- 
pore  vciiire  noquivcrilis,  qucm  malucrilis  episco- 
porum  Culboliciim  adcatis,  qiii  apostolicae  scdis 
fuilus  auctoritatc ,  quae  posiulantur  exliibcat ;  ncc 
a  quoquam  Ecclesiae  aliciijus  episcopo,  super  hoc 
contradiclionem  aut  quserimoniara  patiatur.  Eapro- 
pter  omnt-m  ciijuslibet  ecdesiae  sacerdotem  in  pra;- 
futo  Beati  Benedicli  monastcrio  ditionem  quamli- 
bct ,  prajter  sedem  aposlolicam  ,  baberc  prohibe- 
nuis.  Obounte  vero  le  nunc  ejusdcm  loci  abbale, 
vel  tuorum  quolibet  successorum ,  nullus  ibiqiiali- 
bct  subreptionis  astuiia  scu  violentia  pr.Tponalur, 
nisi  qnein  fratrcs  communi  conseiisu,  vcl  fratrum 
pars  consilii  sanioris,  secundiiin  Dei  timorcm  ct 
beali  Benedioti  Regulam  ,  praevidcriot  eligcndum  ; 
elootiis  .Tulcm  a  Romano  ponlilicc  consecretur. 

Deceroimus  ergo  ul  nuUi  omnino  bominum  liceal 
pr;cfaluMi  monas(cii»m  temere  perturbare,  aut 
possossiones  ipsiiis  aiifcrre  ,  vel  ablalas  rclinere, 
minuere,  scu  quibuslibet  vexalionibus  faligare, 
sed  omnia  intogra  conserveutur,  eorum  pro  quorum 
gubcrnationa  cl  siislentalione  concessa  suiit  usibus 
omniinodis  profulura  ,  saiva  sedis  apostolioai  au- 
clorilatc,  ct  Pracncslini  cpiscopi  consucta  justitia 
in  Pontia,  vel  Roialc,  sicul  in  instrumenlo  compo- 
silionis  de  ulriusque  parlis  assonsu  faclo  cxinde 
continclur.  Si  qua  igilnr  in  futurum  ccclesiastica 
sxculirisvc  pcrsona ,  lianc  nostrae  constitiilionis 
paginam  scicns,  contra  cam  temcre  venire  lcnla- 
verit,  sccundo  tcrtiove   commonita,  nisi  realiim 


R 


dorniii  Clcmenlis  p.ipx  III  anno  sccundo. 
CXVIIl. 

Ecdeii<B   Ferraricniii  proJectionem  tuicipil  el  poi- 
»es$ioues  juraque  confirmal. 

(Lalcrani,  April.  20.) 

(MtBATORi,  Antiq.  Ilal. ,  VI,  439.] 

CI.EMF..NS  episcopus ,  scrvus  scrvorum  Dei ,  vc- 
nerabili  Stephano  Fcrraricnsi  episcopo,  cjusque 
succes;oribus  canonice  substitucndis  ,  in  pcrfic- 
tuum. 

In  cminenti  sedis  apostolicac  specuia,  liccl  imme- 
riti,  disponente  Domino,  conslituti,  fratres  nostros 
cpiscopos  tam  vicinos  quam  longc  posilos  fialerna 
debcnius  cbatitale  diligerc  el  Ecclcsiis  a  Dco  sibi 
commissis  paterna  sollicitudine  providcie.  F.ipro- 
pter,  venerabilis  in  Chrislo  fratcr  episcope  ,  tuis 
justis  poslulationibus  ctcmcntcr  annuimus,  cl  feli- 
cis  recordationis  prapdccessorum  noslrorum  Iimo- 
ceniii,  Coeleslini,  Lucii,  Alexjmdri  et  Gregorii  Ro- 
manorum  pontificura  vestigiis  inhaercnles  prafa- 
lam  FsrrarienseraEccIcsiam,  cui  Dco  auctore,  prae- 
esse  dignosceris,  sub  bcali  Pelri  el  nosira  proic- 
clione  suscipimus  cl  pracsentis  scripli  privilegio 
communimus;  staluculcs  ut  quascunque  possessio- 
nes,  quaecurfque  bona  eadcm  Ecclesia  inpraescn- 
tiarum  justc  ct  canonice  possidet ,  ai.t  in  futurum 
concessione  pontilicum,  largilione  reguro  vel  prin- 
cipum,  oblatione  (idclium,  scu  aliis  justis  modis, 
C  praestantc  Domino,  poierit  adipisci  ,  firma  libi 
tiiisqiie  successoribus  ct  illibata  pcrmaneanl;  in 
quibus  hacc  propriis  du^imus  cxpiinicnda  voca- 
bulis  : 

Monasteiium  Sancli  Sylveslri  ,  monastcrium 
Sancli  Barlholomaei  ,  plebcm  Sancli  Gcorgii  ultra 
Padum.plebem  Sanclae  Mariae  de  Gabiana,  plebcin 
Sanctai  Maria;  de  Vicoveniia,  cum  casiro  et  cui  te, 
el  tolo  honore  ac  dislrictu  Vicoveniiae ;  plcbem 
Sancti  Mar^tini  de  conlr»  Padum  ,  plcbom  Sancti 
Apollinaris  de  Tnsicalio,  plebem  Saiicli  Siepiiani 
de  Firminiaiia,  cuin  tota  curte  Firminianae  el  Iri- 
sicali,  cuhi  lionore  ct  districiu  ;  plcbem  Sancti 
Petri  de  Copario,  plebem  Sancti  Georgii  de  Tama- 
ra  ,    plebcm  Saiicli  Martiiii  de    Rupina  ,    plebem 


suum  congrua   satisfactione  correxerit,  poicstatis      SanctsR  Mariae  de  scplcm  Policinis,  plebeni  Sar.clae 


lionorisque  sni  dignilate  careal,  reamque  se  diviiio 
jiidicio  exislore  de  perpelrala  iniqnitate  cognoscat 
et  a  sacraiissimocorpore  aosanguine  Dei  et  Domini 
Rcdcmptoris  noslri  Jcsu  Christi  aliena  fiat ,  atque 
in  cxlrcmo  examine  districlae  ultioni  subjaccat. 
Cunctis  autcm  cidcm  loco  sua  jura  servantibiis, 
sit  pax  Domini  nostri  Jcsu  Cbrisli,  quatenus  ct 
hic  fruclum  honae  aclionis  pcrcipiaiit  ct  apud  di- 
strictum  Judiccm  praemia  actcrna)  pacis  iiivoniant. 
Amcn  ,  amen  ,  nmen. 

Ego  Clemcns  calholicae  Ecclesiac  episcopus  ss. 

Datum  Lalcrani  per  inaniim  Moysi ,  sanctae  Ro- 
manae  Ecclesiie  subdiaconi,vicesagenliscanccllarii, 
duodccimo  Kalciid.  Maii ,   indiclionc  vii ,  liicai  na- 


Mariae  de  Vicariano,  cum  curte  \icariani  el  lolo 
honore  ac  districtu  ;  plebcm  Sancli  Donali  de  Pc- 
drurio  cum  curte  Sancti  Donati  ct  districlu  ,  ple- 
bem  Sancli  Slepbani  dc  Bolonitico,  cum  curtc 
Bolonitici  et  bonore  ac  dislrictu  ;  plebcm  Sancti 
Georgii  dc  Tricenla,  cnm  curle  Tricenla  ,  ct  bo- 
nore  ac  districtii ,  plebcm  Sancti  Antonini  de  Fi 
carolo,  plebcm  Sanciac  Marije  deCivisello,  plcbcm 
Sancti  Micbaclis  de  Brancanlino,  cum  curie  Me- 
laria  ct  loto  bonore  ac  districtii ;  ecclesiam  Sancti 
Stcpliani  de  Staurano,  cum  lota  ejus  curte;  eccle- 
siam  Sancli  Roniani  de  Tartaro ,  ecclesiam  dc 
Cadaldo,  cum  bospitali ;  ccclesiam  Sancti  Tliomae, 
cum  hospitali  sulJus  Buranam  ;  ccclcsiam  Sancti 


4437 


EPISTOLif:  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  It89. 


MT^ 


Ifalilirci ,    cum    iiospiiali    dc  Uupla    Petri   S(Oili;  A      E|,'o  Joannes  Felix  diaconus  caKliiialis  SaiKli  Eu- 


hospitale  omnium  Sanctorum,  hospilale  Fralris 
Diiranci,  hnspilale  de  Caudalonga  ,  ecclesiam  San- 
rti  Lazari  cum  iiospitale  de  cainpo  Mercati,  curlem 
Francolini,  ciim  tolo  lionore  ct  dislrictu,  curtcm 
Yadiignanai  et  nr.igantini,  cum  toto  honore  cl  di- 
striclii  ;  vallem  Tlieodoraiu,  campum  Ducis,  dos- 
siim  Pontuari:o,  cum  tola  Yallada  sitii  periincnte; 
ecclcsiam  Sancti  Marlini  de  Hosciio,  hospilale  de 
Ruptulo,  cum  omn.bus  capollis  cl  lenuiis,  cl  earum 
pertinrntiis. 

.\ntiquas  igilur  et  rationabilos  consueludines, 
quas  anlewssores  lui  in  caiionica  majori,  cl  in 
ecclesiis  lui  cpiscopatus  hactenus  habuerunt,  libi 
et  successoribiis  tuis  auctoriialc  apostulica  confir- 
mamus,  stalucnles  ul  nulli  liceal  aliqnom  ineccle- 
sia  majori  canonicum  ,.vcl  in  aliquain  prxialio- 
nem,  non  requisilo  consilio  el  scieniia  tua  sou  suc- 
ccssorum  luorum  ,  recipere.  Ncc  cuiqiiam  fas  sit 
in  cjlcris'  ccclesiis  capellanum  absqiic  liio  con- 
sensH  consiiiuere  vel  amovcrc.  Correclioncm  quo- 
quc  canonicorum  Ecclcsiai  tuae ,  el  aiioriim  clcri- 
corum  tui  episcopaliis  et  monachonim  libere  iia- 
l)cas,  el  eoruindem  ordinaiionem  ,  siciii  pracdeces- 
soics  lui  habuisse  noscuntur,  tibi  cl  successoribus 
luis  duximus  concedendam.  lllud  eiiam,  ad  cxeni- 
plar  supradiclorum  praidecessorum  noslrorurn  , 
omnimodis  sancienles ,  ul  Ferraricnsis  Ecclesia 
cum  loia  parochia  sua  In  jurc  ci  dominio  ac  pii 


stachii  juxlatemplum  Agrippce  subscripsi. 

Ego  Gregorins  SancUc  Marirc  in  Agio  diaconus 
cardinalis  subscripsi. 

Ego  Bernardus  Sanclx  Marix  Novne  diaconus 
cardinalis  subscripsi. 

Datum  Lalcrani  pcr  manum  Mnysi,  snnclae  Ro- 

man;c  Ecclosisc  subdiaeoiii  vircm  agenlis  cancolla- 

rii ,  XII  Kalendas  Maii,  iiidiclione  vii,  Incarnaiio- 

n>s  Dominicx  anno   1189,  ponlilicatus  vero  don:iii 

Clementis  papx  lertii  aniio  scciiiulo. 

CXIX. 

Ebcrlicrdo  Mersehurqemi  et  Ottoni  Ei^clitctlensi  epi- 
scopis  mandal  ut  de  viln  et  miraculis  Oltoiiis  I, 
episcopi  Bambertiensis,  diligeiiter  i}:quiranl,  eum- 
que,  nisi  iinpediinenta  invenerint,  sanctis  ascriptuin 
decluvenl. 

(Lalerani,  April.  29.) 

[UssERMAN.H ,   episcopatus   finmbergcnsis  ,  Prob., 
133.] 

Ci.EMENs  episcopus,  servus  servoriim  Doi,  vene- 
rabilibus  fralribus  E.  Merseburgensi  el  0.  Eislet- 
tensi  episcopis,  cl  dilectis  filiis  S.  Emmcrammi 
Ralisponensi  et  Schwarlzensi  abhalibus,  decano 
cl  scholaslico  'NYirtziburgcnsi  salutcm  ct  aposloiicam 
J)cnediciioncm. 

Ad  audieniiam  apostolalus  noslri  cx  quarumdam 
seric  littcrarum  cl  relationc  mullorum  pcrvcnit , 
quod  divina  polcniia  per  merita  et  inlervenlum 
beali    Olionis,   qui   Bambergcnsis.'  fuil   cpiscopus. 


vilegio  sancia;  Romanjc  Ecclesiae  beaii  Petri ,  cu-  r  "^"'^=»"*  ^^^   opcrata  salulem  ,  prscipue   in  gente 


jus  est  patiimonium,  perpcluo  conservelur,  el  sil 
sempersub  noslra  nostrorumque  siiccessorumelec- 
lionc,  ordinalione  alque  consecralione,  ulquicun- 
que  illic  elecius,  ordinatus  el  consccraius  fuerii, 
ilie  boiioris  iiiijus  ac  potcslalis  iiiiegritale  fun- 
satur.  Dcceriiimus  crgo  ul  nulli  omnino  iiominum 
liceat,  eic. 

Ego  Clemens  caiiiolicae  Ecclcsise  cpibcopus  sub- 
scripsi. 

Ego  Laborans  presbyler  cardinalis  Sanctx  Marix 
trans  Tiborim  et  Calixti  subscripsi. 

Ego  Pandulphus  Lasilica;  Diiodecim  Aposlolorum 
presbylcr  cardinalis  subscripsi. 

Ego  Albinus  presbyler  cardinalis  tilulo  Sanclae 
Ciucis  in  Jcrusalem  subscripsi. 

Ego  Bobo  prcsbyter  cardinaiis  litulo  SaiictxAna- 
slasi:e  subscripsi. 

Ego  Petrus  lilulo  [Sancli  Laurcnlii  in  Damaso 
prfsbyler  cardinalis  subscripsi. 

Ego  JacoLus  diaconiis  caidinabs  Saiiclx  Marix 
in  Cosmidin  subscripsi. 

Ego  Gralianus  Sanciorum  Cosmxct  Damiani  dia- 
conus  cardiiialis  subscripsi. 

Ego  Bornardus  Sanoli  Adriaiii  diaconus  caidina- 
lis  sukscripsi. 

Ego  Oclavianus  SMncloruni  Sergii  cl  Bacclii  dia- 
coiiiis  cardinalis  subscripsi. 

Ego  Gofredus  Sancl;c  M:uiiC  in  Yia  Lata  diaccnus 
cardinalis  subscripsi. 


D 


Pomoranica,  ad  quam  fuit  ab  apostolica  sede  Irans- 
missus,  ei  in  ra  coinpluribus  miraculis  donavit 
illi  Dominus  coruscarie.  Quoniam  igitur  juxta  di- 
\iiix  Sci  iplurx  lcstimonium  luccrna  non  sub  mo- 
dio  sed  supra  candelabrum  cst  ponenda,  discretiont 
ves'.rx  per  aposlolica  scripla  mandamus,  qualcnus 
de  \ita  ipsius  ei  miraculis  diligcnlius  inquiralis, 
qiix  nobis  fiicruiit  pcr  multorum  liiicras  indicala; 
et  si  non  inveneritis  aliqiiid  quod  obsistat ,  ipsum 
canonizalum  aucloriip.ie  fieti  aposlolica  solemni- 
lcr  el  publicc  nuntielis,  annivcrsarium  diem  sui 
iransiius  facientes  et  publicc  nuntianlcs  ad  iiono- 
rem  Doi  et  ipsius  oeaii  viri  memoriam  solcmnem 
habcre. 

Daum  Lnterani,  iii  Kal.  Maii  ponlilicalus  noslri 
anno  sccundo. 

cxx. 

Ottonem  II  episcopum  Bambergeusem  de  mauduln 
Merseburgcnsi  et  Eisclitetensi  episcopis  duto,  ccr- 
liorem  facit.   ■ 

(Lalcrani,   M:iii  1.) 

[Iiid.\ 

Clemens  cpiscopus,  scrvus  servoruin  Dci ,  vcne- 
rabili  fratii  Ottoni  episcopo  el  dilcctis  filiis  cano- 
nicis  el  univcrso  clcro  ct  populo  Bainbergonsl 
nioiitis  S.  Michaciis,  salutem  ci  apostolicam  l)cnc- 
diclioiiom. 

Cum  sedi  aposlolicx  rcferuniur  ca  qiix  ad  salu- 
tcm  perlinenl  animarum  ct  devolioncm  cleri  01  po- 
puli  manifestis   indiciis  rcspiccre   coniprob*nlur , 


iir>9 


CLEMENTIS  III  PAF/E 


UiQ 


ra  •irul   coii  cnil  libenler  au.iiinus,  cl  ut  Jebeanl  A  aulciii  lioc  allenlare  prisunijwerit,  Indignatiofictn 


in  Donuno  proinovcri  r.ivnrem  ut  cipedit  iinperli 
iiiur  apostoiicum  r(  assensum.  liiiic  cst  (|tiod  (11111 
9d  audieuliain  aposlolatus  nostri  quaniindam  acric 
lillerarum  et  roultnrum  relalione  pervencrit,  (|iiod 
divina  pntentia  per  miiacnla  ct  intcrvciittini  B.  Ol- 
loiiis,  4|ni  B.tmbcrgcnsis  fuit  episcopus,  sit  niullo- 
rum  operata  salutem,  prxcipuc  in  gente  romeiaiii- 
ca,  ad  qu.im  Tuit  ab  apostolica  sede  li-ansmissus,  in 
qua  dunavit  illi  Dominus  Deus  compluriLus  mira- 
culis  coruscare. 

Mis  gratantcr  auditis  ,  et  pro  tantis  bcncHciis 
omnipotenli  Dotnino  gratiarum  actionibus  cxsolu- 
lis,  Tesliis  piis  desideriis  ad  laudem  Dei  satistacere 
cupientes,  vcnerabiiibusfralribus  nosiris  Mcrsebur- 
gcnsi,  et  Eistcttciisi,  cpiscopis,  et  dilectis  filiis  S. 
Emnicrami  Ralisponensi  et  Schvs-artzensi  abbati- 
l)us,  decano  et  srholastico  Wirlzeburgensidcdimus 
in  mandalis,  qiiatciius  de  vila  ipsius  et  miraculis 
diligcnter  iuquirant,  qux  nobis  rueruut  per  multo- 
rum  liiteras  indicala.  Et  si  non  fuerit  invcntum  ali- 
quid,  quod  obsislat,  ipsum  canonizatum  prxdiclx 
magnx  personx  dcbeant  solemniier  ct  puUice  au- 
ctoritale  frcii  aposiolica  nuntiare ,  aiuiiversariiim 
diem  sui  transitus  facientes  ei  publice  nuntiantes  ad 
bonorem  Dei  et  ipsius  beati  viii  nierooriam  solcm- 
nem  habori. 

Datum  Laierani,  Kalend.  Maii,  poiitificalus  no- 
stri  anno  secundo. 

CXXL 

Mouaslerio  S.  Dionyaii  eccUiiam  S.  Blatii  de  Crandi- 
puleo  aszerit, 

(Latorani ,  Maii  18.) 

[DouBLET,  Hisloire  de  tainl  />eny«,  L°25.J 

Clemcns  episcopus,  servus  servoriim  Dei,  dile- 
ctis  filiis  abbati  ct  fratribus  Sancti  Dionysii  salU' 
tem  ct  apostolicam  bencdictiunem. 

Justis  petentium  desideriis  dignum  cst  nos  fa- 
cilem  pra;bere  assensuin ,  et  vota  quae  a  rationis 
Iramile  non  discordant  effectu  prose(|uentc  com- 
plere.  Eapntpler,  dilccti  in  Domino  filii,  gralo  con- 
currcntes  assensu,  ecclesiam  Sancii  Blasii  de  Graii- 
dipufcu  cuni  pertinentiis  suis,  quain  Hcvardus  divi- 
nus  fund.itor  ojusdem  ecclesiae,  de  assensu  et  con- 


n 


oiiiiiipotentis  fK-i  ct  beatoruin  Pfiri  et  Pauli  aposto- 
lorum  ejiis  sc  noxcrlt  incursuruin. 

Datum  Laterani,  xv  Kalendas  Junii,  pontificatM 
noblri  anno  secundo. 

CXXII. 

Monatterii  S.  Mntilia^i  de   CattetU  luteUm  tutti' 

pil,  ditciplinamque,    bona,  jmra  eonfirmat. 

(Lalerani,  Juii.  12.) 

[Cattula  ,  Hitl.  Catin.^  403.] 

CLr.MEMs,  episcopus,  servus  servorum  Dci,  dilectit 

filiis  Jacob  abbali  monastcrii  S.  Matlhxi  serToruiii 

Dci  de  Castcilo  ejusquc  fralribus,  tani  prxsenlihus 

qiiatn   fuluris,  reguiurem  vitam  profesois,  in  por- 

petuum. 

Iii  cmincnli  aposlolicz  sedis  spccula,  largicnle 
Doraino,  quanquam  immeriti,  consiiiuti ,  ad  uni- 
versum  corpus  Ecclosia;  aciem  noslrac  considera- 
tiunis  debemus  extcnderc,  et  servorum  Dci  quioti 
Atteiitiori  studio  providere.  Eaproptcr,  dilecti  in 
Doniino  filii,  vestris  juslis  postulatiouibus  clciiieii' 
ler  annuimus,  et  felicis  recordaiinnis  Aiexandri, 
Lucii  praedecessorum  noslrnruin  vcsligiis  inliaeren- 
tes  praefatum  monastcrium,  in  quo  cstis  divino  ob> 
sequio  mancipati,  sub  bcali  Pelri  et  nostra  prole- 
ctionc  suscipimus  et  prsescntis  scripti  privilegio 
communimus.  In  primis  siquidcni  statiientcs  ul 
ordo  monasticus  qui  secundum  Deum,  et  bcati  Ue- 
neJicti  Rcgulam  iii  vcstro  monasierio  insiiiutus 
Q  esse  dignoscilur,  pcrpelnis  ibidcin  lcmporiljus  in- 
violabiliicr  observeiur.  Prjeierea  quascunq-.ic  pos- 
sessioncs  quaecunque  bona  idem  nioiiast.:riiini  in- 
prjesenliarum  juste  et  canonice  possidet,  aui  in  fti- 
turum  concessione  ponlifictim.largitione  rogum  vcl 
principium,  oblalione  fidelitim,seu  aliis  justis  inodis, 
praestanle  Domino,  poicrit  adipisci,  firma  vobis, 
vcslrisquesuccessoiibus  ct  illibata  pcrraaneant;  io 
quibushaec  propriisduximus  exprimcnda  vocabulis. 
Locuin  ipsum  in  quo  praescriptum  monastcriiim 
construclum  est,  cum  oinnibus  pertineiuiis  siiis  ; 
tcrras,  et  vineas,  quas  habelis  in  lcrritorio  Aqui- 
nati,  possessiones,  et  lerras,  quas  habciis  in  lcira 
S.  Benedicti,  sive  terragio  ;  jusiitiam  panis  ct  vini. 
quam  de  veleri   conccssione  bactcnus  observat:i. 


firmatione  venerabilis  fralris  Cuillolmi  Senoncnsis  ^  diebus  singulis  a  Cassinensi  monaslorio,  ct  ca 


ni 


arcliiepiscopi  vobis  donavit,  sicut  eum  jusle  ac  pa- 
cilice  possidetis,  vobis  et  Ecclcsiac  vestrae  auclori- 
latc  aposiolica  conlirmamns  ct  prjescnlis  scripli 
palrocinio  communimus.  Nihilomii.us  ctiam  vobis 
piaiscntium  aaclorilale  conccdinius  ut,  si  generale 
interdiclum  terrae  fucrit,  si  dclicio  proprio  non 
fucritis  interdicii,  licoat  vobis  in.ea  clausis  januis, 
exclusis  cxcommuiiicatis  el  inlerdictis,  non  pulsa- 
tis  campanis,  supprcssa  voce  divina  orticia  ccle- 
brarc,  ct  homincs  de  familia  vestra  nisi  excommu- 
nicali  vel  interdicti  fucriul,  ecrlesiasticae  trailerc 


quam  ab  ecclesia  S.  Mariae  de  Albancia.  ci  S.  Ni- 
colai  de  Cicoiiia  rccipitis,  sicut  eas  vobis  pia;;Ii- 
cium  monasterium  Cassincnse  in  perpiiuuin  olai- 
ncndas  pietaiis  obienlu  concessit.  Libcriaicm  cii>in 
a  bonae  memoriae  RaynaI;!o,  Thendino,  Petro,  el 
dilecto  filio  UoffriJo  tituli  SS.  Marcellini  el  Pctii 
prcsbytero  cardinali  Cassinensibus  ahbaiibus,  curi 
assensu  capituli ,  sicul  in  eorum  scriptis  aullicn- 
ticis  continelur,  raonasterio  veslro  indultam ,  rt 
bonas  consueludines  bactenus  observalas  ,  nec 
non  ecclesiam  S.  Martini  de  Montemonlano  ,  ct 


septtUurac.  NuHi  cigo  omninohomiiium  licoat  banc  ccclosiam  S.  Leonardi  Juxta  Moniem  Sambuclum 
paginam  noslra' confirmalionis  et  conccssioiiis  in-  cum  periineniiis  suis.et  ecclcsiam  S.  Mariae  de 
fiingcrc,  vr.l  ci  ausu  icmcrario  conlraire.  Si  quii      U.uiicclo  cum  poitincniiis  suis,  ab  eisdcm  abbaii- 


jlil  l.IMSTOl.£  ET  PRIVILEGIA.  -  A>    1189.  «14? 

Lms  rationaliiiler  vobis  concossas,  cinn  honunil.ns  A      Ei:o  n.,bo  PorUieiiCis  Sanrtxfljrrin^SPilis  opisco- 
quos  a  praef.tio  inoiiaslerio  Casiuc:;si  lenelis,  niliilo-      pus  subscnpsi. 
minus    vobis    el     nionastorio    vcslro    auctoriiale 
ajwslolica  con(irm;unus.  Liccat  quoquc  volis  de- 


ricos,  vcl  laicos  fugieiilcs,  libcros,  el  absolulos  a«i 
coiiversionem  rtH.Mporc,  cl  in  vcstro  monasierio, 
kine  contrailiclionc  i|nalibet  rolinore.  ProliibcmMS 
iusuper,  ut  iiulli  frainim  voslroniin  ,  posi  factam 
in  loco  Tcsiro  proftssioMcm,  f:ts  siteoJem  loco.abs- 
quclicentia  abbalis  sui  disceilMC.  [>i>(-oJciiteni  vc.o 
»in<;coma)unium  litteraruni  ves.lraruni  oaulionc  nul- 
lusautleat  rcliiicrv.  li;terJicimus  cliam  nc  aliciii  li* 
ceataliquem  tuonacliuin  in  eamJom  doiniun  conlra 
vestram  volunlateiii  induccre,  aul  ex  ea  quemlibet  de 
fratribusve»lris,vobi»voientibus,siiiecaiisaraiiona- 


Ego  Ooiavianus  Oalien.,  cl  Volletren.  episcopus 
subscripsi. 

Ego  Lal)orans  prcsbytor  cardinalis  S.  Marias 
trans  Tisbcrtm  lii.  Calixi  sutscripsi. 

Ego  Pandulfus  piesbytcr  card.  basilicx  xii  Apo- 
Ktolorum. 

Ego  Jordanii»  prcsbyler  card.  Pudentianx  tl.  Pa- 
stons. 

Ego  Joanncs  t:lM'i  S.  Clemcniis  card.  (iTtiscjn. 
episcopiis  subscripsi. 

Ego  JaciniJiut  S.  Marix  iii  Cosniidin  tliac.  card. 
siibscripsi. 

Ego   Gratianus    SS.   Cvismae   ct  Dainiani   diac 


Lili  removere.  Sane  novalium  vcstrorum  (\\ix  pro-  B  cardinalis. 


Ego  Gcrardus  S.  Adriani  diaconus  cardinalis 
subscripsi. 

Ego  Gofridus  Sanclx  Marijc  in  Via  Lata  diac. 
card.  subscripsi. 

Ego  Berardus  S.  Marix  Novx  diaconus  canlinalis 
subscripsi. 

Ego  Gregorius  S.  Marix  in  .\quiro  diaconus  car- 
dinalis. 

Daluin  Latoiani  per  manum  Mnysi,  S.  R.  E.  snb- 
diaconi  viceni  agcnlis  cancellarii ,  ii  Idus  Juiiii , 
indictionc  scplima  ,  anno  incirnalionis  Doininicae 
1189,  pontiiicalus  vcro  domni  Clcmeniis  papx  ler^ 
lii,  anno  secundo. 

C  CXXIIL 

L'Ntr;rtitm  capitulum  Trevirense  et  omnem  clerum 
et  populum  per  arclticpiscovatum  coniistentem  a 
Fulmari  arihiepitcopi  et  R.  prceposili  obedientia 
in  spiritualibus  el  lemporntibus  absoltit. 

(Laterani,  Jun.  26.) 

[Glenthf.r,  Cod.  diplom.  Rheno-Moselt.,  1,  459.] 

CttMENS  cpiscopus,  servus  servorum  Dei ,  dilc- 
clis  filiis,  univcrso  capilulo  Trevircnsis  Ecclcsix  , 
ei  onini  clero  cl  populo  per  Trcvironsem  arcbi- 
cpiscopatiim  coiisistentibus,  saluiem  el  aposlulicani 
benediclioncm. 

Mulliplicibus  pcrturbalionum  gravamiiiibus,  qiix 
ftccasione  dissensionis  in  eleciione  archiopiscopi 
Trevirensis  incurrit  Ecclesia,  palerno  compalicnles 


pri  s  manibus,  vcl  sumptibus  coliiis.  sivc  de  nulti- 
Dtcntis  vesUorum  aiiimaiium  ,  nullus  oinninu  .t 
vobis  deciinas  prxsuinat  exigcrc.  Sttituimusinsiipcr 
utnulli  penituslicoal  oiJoin  moiiaslcriu  vcslro  inJc- 
bilas  eiaclionesaut  uovos  consus  iniponcre,  seu  vc- 
tercs  coulra  statuta  bacrnrum  caiionum  aJaugere ; 
sepulturaui  quoque  loci  ipsiusliberamosse  deceriii- 
nius,  ut  eoruiii  ilevolioni  el  oxiremx  voluniati,  qtii 
ee  illic  sepeliri  deliberaverint ,  iii^i  eKCommunicuti 
vel  interdicti  sint,  nuUus  obsistat,  salva  laiiieii  ju- 
slilia  illaruu)  vcclc&iarum,  a  quibus  inoiluorum 
corpoia  assuinuntur.  Oiicunle  voro  lo,  nunc  ejus- 
dciB  loci  abbale,  vcl  tuorum  quolibct  successoruu), 
nullus  ibi  qualihet  subrepiionis  astut  a,  seu  violen- 
lia  prxitonatur,  nisi  quera  fralres  cominuni  con- 
sensu,  vel  rratrum  pars  saiiiori.s  consitii,  secunduin 
Dei  timorcm,  et  beati  IkncJicti  (legulani  provide- 
rint  cligcndum. 

Deceriiinius  ergo,  ut  nulli  omnino  noniinum 
iiceat  prxfatum  monaslcrium  tciaere  perturLarc,  aiit 
ejus  possessioncs  auferro,  vel  ablatas  relineie,  ini- 
iiuero,  seu  quibuslibot  vcxalionibus  faligare ;  sed 
umiiia  integra et  illibala  sci  vontur,  corum  proquuruin 
gubornaUone  ac  sustenlatione  conccssa  suiil  usibus 
omniiiiuJisprofiitura.salva  seJis  aposiolicjc  auctori- 
tuto, clCas^iiunsisnioiiasteriidcbitojurccl  reveren- 
tia.Si  qua  ixiiur  in  fiitui  um  ecclcsiaslita,  sxcularisvc 
porsoiia,  banc  nosirx  coiiSlitiitionis  pagiiiain  sciens, 
conlra  cain  leuiere  venire  tentavorit,  secundo,  ter-  d  alTcctu,  consiJeiantes  cliam  qiiot  el  quai.ta  uiiiver< 


tioTC  common  ta  nisi  rcatum  suum  digna  satisfa- 
clione  corioverit,  polcstalis  lionorisque  sui  digni- 
tate  carcat,  leamque  se  diviiio  jiidicio  existere  dc 
pcrpctrata  iniquitale  cognosoal ,  ct  a  sacraiissimo 
corpore,  et  sanguinc  Dei  ct  Duniini  Redeinploris 
nustri  Jesu  Ckrisli  aliena  fui,  atque  iu  exiremo 
esamine  divinx  ultioni  subjaccal.  Cunctis  aulem 
fidem  loco  sua  servantibus  sit  pai  Doniini  nosiri 
Jcsu  Chrisli,  quutenus,  el  hic  fructum  bonx  acliu- 
nis  percipiant,  et  apud  districtum  Judicem  pnc- 
mia  xternx  pacis  tn.vcniant.  Ameii ,  anien,  anien. 

F^o  Clemens  catliolicx  Eccitsix  episcopus  sub- 
sci  ipsi. 

E^ul  Albaiius  Al!;aiiciisi.?  opiscopus  sulscripsi. 


sali  Ecclesix  cx  dissensione  qiix  intcr  Uomanain 
Ecclesiam  el  impcrium  propter  hoc  cnicrserat,  di- 
spendia  pott^r;)nl  eveiiire,  ab  ipso  noslrx  proino- 
lionis  inilio,  qiianto  siuJio  quanlaquc  solliciludinc 
potuimus  nc  iittoriiis  dicla  mala  proccJorcnl ,  el 
quxcxcitata  fuerant  sopirentnr,  per  nos  ct  fratres 
et  legatos  nostros  sinc  iiilormissione  curavinius  la- 
borare.  Et  quoniam  ipsius  pac.is  iracialiis,  et  totius 
negotii  consunimatio  vciieiabilis  fruliis  iiostri  Ful- 
mari  archicpiscopi  vcstri  prxscntiani  cxigebat , 
ipsum  aii  nos  iinpclrala  slhi  a  cliarissiinis  iii  Cliii- 
sto  fiiiis  iiosiiis.  F.  iinperalorc,  •'  !i.  tilio  cjiis 
resc  IlomuinTuin  scmper  au^ustis  oninimoda  setu- 
ril;ilo,   ;ipostolici   aucioritutc  prxcopli,  ctiravjmus 


/ 


Ui5  CLEMKNTIS  III  PAPyr  UU 

cvocare  Dil«*fli   olimn  filii    noslri  P.  Uliilo  Sancli  A      f-c''  J''C-  'Jiacorius  carJiiialis  Sanclx  Mariae  in 
P*'lr»  a<l  Vincula,  el  J.  s^aiiclx  Pudculiana:  picsli) 


ti-ri  rardinales,  aposlolicx  seilis  legati ,  lioc  ipsuiii 
ci  ex  parlc  noslra  cl  sua  niissis  lilleris,  tum  <{uai>la 
potucre  dislriclioiic  iiijungcre  curaverunl.  Ahjcciuin 
esl  eliam  quod  nisi  priilie  Idus  Februarii  jani  prx- 
tcriti,  nostio  se  conspcclui  prxscntaret,  niliilomi- 
nus  aJ  negotiiconsuminalionem  dc  fralrum  noslro- 
rum  consilio  procederc  curarcmus.  Quoniam  igiiur 
ftaelonus  ncscimus  qua  inlcniionc  scu  animosilale 
uobis  suain  noiuit  prxseniiam  exliibere,  ipsam  de 
communi  fiatrum  consilio ,  ceu  contumacem  ct 
inobedicntem  ,  auctorilate  qua  fungimur,  illa  quara 
iii  vos  ccclcsiam  Trcvirensen),  suOraganeos,  et  lo- 
lum  arcliirpiscopatum  de  jure  archiepiscopati  bac- 
tenus  liabuit,  putcsiate  privamus  ;  staluentes,  ut  B 
iani  ab  ipsius  quam  a  R.  prxposili  obedientia  tain 
vos  quain  universus  archicpiscopatus,  sitis  deinccps 
in  spiriiualibus  et  temporaiibus  quantum  ad  jus 
archiepiscopale  pertinel ,  praepeiuo  peniius  abso- 
luii ,  sicut  (lum  Yerone  essemus  vivente  adiiuc  bo- 
nae  memoriiC  Urbano  praedeccssore  nosiro,  jntcr 
ipsum  et  impei-ialcs  nuniios  condictum  fuerat  ct 
stalutum,  piout  in  litteris  composilionis  apparel , 
diclorum  cardiualium  icgatorum  nosirorum,  cl  ve- 
nerabiliuin  fratrum  nosirorum,  Bauemberg 'nsis,  et 
G.  Herbipolensis  episcoporum ,  et  dilecti  Ulii 
S.  Ilersfcldensis  abbatis  sigiilorum  testimonio  con- 
signatis.  Prsebcndas  tamen  el  beueficia  qu%  utcr- 
que,  et  clcrici  qui  pro  Fulmaro  ejecli  fueruni  ipsius 
eleetionis  terapore  possidebant ;  omnibus  volumus 
et  mandnmus  sine  aliqua  diniinuiioue  persolvi.  Nos 
elcniin  Fulmaro  jam  diclo  alicubi  per  sedcm  apo- 
siolicam  iioneste  volumus  providcri.  Interdicimus 
eliam  ne  idem  Fulmaius  ullo  unquam  tcmpure  in 
toia  Trevirensi  dioecesi  legaiione  fungaiur,  aul 
cuiu  ponlificalibus  debeat  insiguibus  ininistrare. 
Si  qur>s  autem  occasionc  non  impensx  sibi  obe- 
dicntia\  memoratus  Fulmarus  deposuit,  excommu- 
nicavit,  officioque  suspendit,  aul  beneficio,  in  inie- 
grum  esse  decernimus  restilutos.  Nulli  ergo  onin;- 
no  liominum  liceril  banc  paginam  noslr^e  consli- 
tHtionis  iiifringere ,  vci  ci  ausu  temcrario  conliai- 
rc  ;  si  quis  autem  hoc  attenlarc  prxsumpserit,  in- 
dignatiunem  omnipotcntis  Dei,  el  beaiorum  Pclri  j) 
ei  Pauli  apostolorum  ejus  se  noverit  incursurum. 

Ego  Clemens  catliolicae  Eccicbix  episcopus. 

Ego  Albinus  Albanensis  episcopus.  -- 

Ego  Bobo  Purtuensis  et  el  Sauctx  Riirtnic  scais 
episcopus. 

Ego  Octavianus  Ostiensis  episcopus,   et  Veile- 
trensis. 

Ego  Laborans  presbyter  cardinalis  Sanct%  Ma- 
rix  trans  Tiberim,  titulo  Calixti. 

Ego  Jordanus  Sanctx  Pudcutianx  tilulo  Paitsio- 
nis  presbyler  cardinalis. 

Ego  Joanncs  tiluio  Sancl:  Clemeniis  cardinalis 
el  TuscancDsis  cpiscopus- 


Co;>miiliii. 

Ego  Goffredus  Sanctx  Marix  in  Via  Lata  diaco- 
nus  cardinalis. 

Ego  Gregorius  Sanclx  Marix  in  Aquiro  diacO' 
nus  cardinaiis. 

Dalum  Laterani  per  manum  Moysi,  sandx  Ro- 
manx  Ecclesix  subdiaconi ,  vict-ni  agentis  cancel- 
larii ,  XI  Kal.  Junii ,  indictione  septima,  Incarnatio- 
nis  Doniinicx  anno  1180,  poiililicatus  vi-ro  doiuDi 
Clcnicntis  papce  lil  anno  secundo. 

CXXIV. 

UoHatlerio    S.  Chrytogoni   Jadrensit   eccteiiam  S, 
Uurlini  asteril. 

(Lalerani,  Jun.  28.) 
[Farlati,  Itlyricum  sacrum,  V,  6j.] 

Clemens   episcopus,  servus  servorum  Dci,  dile- 

ciis  filiisG abbaii  et  fratribus,  saluiem  et  apo- 

stolicam  benediciionero. 

Justis  peteniium  desideriis  dignum  est  nos  faci- 
lem  pixbere  consensum  et  vota  qux  a  rationis  tra- 
mile  non  discordant  effectu  prosequente  complore. 
Eapropter,  riilecti  in  Domino  lilii,  vestris  juslis  po- 
slulaiionibus  grato  concurrenies  assensu  ecclesiam 
Sancli  Martini  cum  oronibus  perliiienliis  suis  a  pa- 
tronis  ipsius  ecclesi»  de  consensu  Jaderiini  capi- 
luli,  monaslerio  vestro  pia  largilione  conccssani, 
sicut  ipsam  jusle  ac  sine  controversia  pfissiilotis, 
vobis  et  per  vos  eidera  monasierio  aticloriiaic  apo- 
C  stolica  conlirmamus  et  prxsentis  scripii  pairocinio 
communiinus  :  statuentes  ul  iiulli  omnino  bominum 
liccat  hanc  paginam  noslrx  confirmationis  infriii- 
gere  vel  ei  ausu  temerario  contraire.  Si  quis  autem 
hoc  ailentare  prssumpseril,  indigitationein  ofnni- 
poientis  Dei  et  beaiorum  Pelri  et  Pauli  aposioio- 
rum  ejus  se  noverit  incursurunt. 

Datum  Laterani,  iv  Kai.  Jtilii,  poniificatus  nosiri 
aoiio  secundo. 

cxxv. 

Uermano  magistro  el  fralribus  Itosjutalis  Jlieroso- 
Ittmitani  asseril  ea  quoe  Pliilippus  arcltiepiscopus 
tolouieiisis  liospilfdi  de  Saiicio  Sepulcro  Uuit- 
bur<fensi  donavetai, 

(Lalcrani,  Jul.  14.) 

[Lacomblet,  Lrliund.,  1,362.] 

Cleme.ss  epistopus,  servus  scrvorum  Dci,  diic- 
ciis  filiis  Herimanno  magisiro  et  fratribus  Jeros<»iy- 
inilani  hospitalis  saluieiu  ei  apostoticam  henedi- 
ciionem. 

Vidinius  aulhenticum  inslrumenium  venerabiils 
fratris  nostri  Philippi  Coloiiiensis  arthiepistopi,  cx 
cujus  teiioie  nobis  innotuit  quod  idem  archiepisco- 
pus  hospitali  vesi:o  de  Sanclo  S  pukro  in  Du-i- 
burg  pia  donationc  concessit  domum  Conradi  de 
Dicke,  domum  Alexandri  liiii  Lodewici,  domurj 
Lanthfridi  Brunciiini  Sifredicuoi  spatiis  iutcrjectis, 
nec  nonelomnes  termiuos  versus  ecclesiain  S.  Maiiae 


1 


iU5  mSTOIJE  ET  PRIVILEGIA.  -  AN.  1189.  U15 

iiifra    murum  ct  e\ln   murum  civitalis  sitos,  tali  A  corum  scriplo  auliicnlico  coriliiiotur,  ccclcsi^  ve- 
toiiore  vidflicct  ul  linbilalorcs  pncdictarum  domo- 
luin   bapiisinalia,  sepulturas,  visilalioiies  inflrmo- 


ruin  in  cailem    liospiiali  doiiiu  cum  oinni  jure  pa- 

rocliiali  recipiaiil ;  syimdo  tanien  pustoris  ecclcsix 

S.    Salvatoris  ct  arcliidiaconi    Sancter.sis  ac  fia- 

prseposiii  S.  Cunibcrli,   qui  jtirc  dccanatus  eidem 

eoLiesix  prxlatns  est,  slaiutis  debenl,  sicut  prius, 

lcmporibus    inloresse.  Slaluit  eliam  idem  arcliicpi- 

scopus  ul  dcciiuas  animalium  cum  obolis  qui  vulgo 

appellanlur  Oikenticlierf  de  doraibus  prxdiclis  me- 

morais  ecciesix  Dcal.e  Marix  tradatur,  pro  quo- 

rum  recompoiisalione  pastori  ccclesix  S.  Salvatoris 

dimidia  marca  debct  annualim  persolvi.  A.  quoque 

sacerdos  ei  successores  cjus  tertiam  partcin  cailie- 

dratici    prxilicii   arcliicpiscopi  et  servitii  arcbidia-  ^ 

coni  Sai;clci'sis  alifnc  pryeposiii  S.  Cuniiberii,  omni 

conlratiictione   rtnioia,  persolvant.  LU   igilur  con- 

slitulio  pru*dlcli  arcbicpiscopi  ct  concessio  vcl  con- 

iiraialio  robur  obiincnl  firmilatis,  ipsam  sicul  ra- 

tionabililer  facla  est  ct  iii  ejus  scripto  aullicntict 

conlinclur,  ralani  habcnuis  cl  sicul  prjedicla  omiiia 

pacificc  possideiis,  devoiioni  vesn;v  auctoriiaic  apo- 

stolica  cunnrmanius  ei  pra.*sentis  scripti  patrocinio 

cominiininius;  staluenles  ut  nulli  omninoiiomiiiuin 

liceal  li.inc  paginaiii  nosirx  confirmalioiiis  infrin  • 

gcre  vcl  ci  ausu  lemcrario  conlraire.  Si  quis  antcin 

boc  aileiilare  pra.'sunipscrit,  indignalioneni  oinni- 

potcnlis  Dei  ei  BB.  Peiri  et  Pauli  aposloloruin  cjtis 

se  noverit  incursiirum. 

Daia   Latcrnni,   u  Mus  Julii,  ponlificatus  noslri 
aiino  se<:uiido. 

CXXYL 

Caiioiiicis  fcclesiw  S.  Thomce  de  LoHvrea  Parisieiisis 
uateril  possessianes  a  Rvberio  comile  coUalus. 

(Lalcrani,  Jul.  26.) 

[Dom  FtLiBiEN,  Uisl.  de  Paris,  III,  75.] 

Clcmcns  cpiscopus,  scrvus  scrvorum  Dei,  dilectis 

(iliis  canonicis  ccclesix  S.  Thomx  de  Louvrca,  sa- 

lulcin  el  aposlolicain  benedictioncm. 

Juotis  pcteniium  desidcriis   facilcm  nos  convcnii 

prxbore  consensum,  ct  vota  qux  a  ratioiiis  traniile 

iiun  discurdanl  cGrcclu  prosequente  complci-e.  Ea- 

propter,  dilecti  io  Dumino   lilii,  precibus  inclinati 


strx  auclorilate  apustolica  conriimamus,  ct  pra^- 
sentis  scripti  pairocinio  conuniininnis;  slalucnles 
ut  iiulli  omuino  honiinum  liccat  iianc  pa^iiiani  no- 
strx  funiirinalionis  infringere,  vel  ei  ausu  tcnicra- 
rio  contraire.  Si  quis  aulcm  hoc  alteiilarepr.csum- 
pserit,  indiKnaiiuncin  omnipoientis  r>ci  ei  beaio- 
rum  Pciri  cl  Pauli  apostulorum  cjus  sc  novcril  iii- 
cursuruin. 

Daluin  Latcrani,  vii  Kal.  Angusti,  ponlificatus 
nosiri  anno  sccundo. 

CXXYIL 

Prwposiio  el  fratribus  ecclesice  S.  Sicolai  Slenda- 
leusis  privilcgia  coiiccdit. 

(Lalerani,  Sept.  II.) 

[RiEDEL,  Cod.  dipt.  Brem,,  I,  v,  42.] 

Ci.eue.Ms  episcopns,  scrvus  servoium  Dci,  dileclis 
filiis  prxposito  et  liati ibus  Sancti  Niculai  iii  Sicn- 
dalo. 

Tam  vestris  quam  dilecti  filii  nosiri  no- 

bilis  viri  Henrici  comitis,  vestix  ecclcsi;e  fundato- 
ris,  precibus  inclinali,  pr.xsenli  pagina  vobis  vc- 
strisqne  successoribus  duxinuis  indulgcndum,  ut 
sit  dicecesanus  vestor  a  vobis  cuiu  humililatc  «'c- 
bit.T  sub  lesliinonio  prndcnluni  viioruni  plurics  rc- 
qiijsilus,  sacrainenla  ecclcsiaslica  gralis  vobis  ct 
sine  difQculialc  ac  pravitatc  aliqua  noii  indulseril, 
a  quocunque  maiiierilis  Calholico  cpiscopo  graiiani 
apostolicx  scdis  habcnte,  ca  vobis  liccal  po.<;iulare, 
^  qui,  noslra  frelus  aucturilate,  ouod  postulatur,  im- 
pondal. 

Nulli  ergo  omnino  hominum  liccat,  ctc. 

Daium  Laierani,  iii  Idus  Septcmbris,  ponlificatiis 
ntsiri  annocccundo. 

C\XYIIL 

Lniversis  episcopis  prcccipit  ,  ut  sacrameiita,  cum  a 
fratribus  ecclesim  S.  !^icolai  Sleudulensis  fuerinl 
reqiiisiti,  dilalione  et  appellutionc  remota  iinpen- 
dant. 

(Latcrani,  Scpl.  11.) 

[Ibid.] 

Cleup.ns  episcopiis,  servus  scrvoruin  Dci,  vcnera- 
bilibus  fralribus  univcrsis  cpiscopis,  ad  quos  litle- 
rx  islx  pervencriiit,   salulem  el  apustolicani  beiie- 


i;obilis   fcininx  comilissx    Brayx,  possessiones  ct  [)  dictioncni. 


reddilus  a  Koberio  coiaiie  qtiondain  niarito  suo  ab 
ipsa  et  libcris  cjus  iu  eleemosynam  ecclcsix  vestrx 
concessos,  scilicel  cuiiau),  iii  qua  erapt  xdificata 
slabula,  ut  ibi  coiistrucretur  hospitale;  partcm  vir- 
gulli  (vulgo  du  vertjer)  iiitcr  iiospilalc  caiioiiicos  at- 
tiiigciiiis,  a  claustio  quod  est  anie  jaauam  ecclesia', 
us'iuc  ad  ciliciiiiialcm  muri,  et  rcdditus  ad  suslen- 
lalioiicni  canunicoruin  sacerdoluni  niancniiuin,  iii 
deciniis  de  Torciano,  Galliaco  el  de  Braya ;  cl  ccn- 
tum  solidos  Parisiensis  monetx  apud  Yillamnovam 
SaiKli  Gcurgii  annuatim  in  feslo  sancti  Uemij^ii 
pcrsulvcndos;  vineam  eliam  et  arpenlum  lerrx, 
qnx  jacent  cxlra  muros  prxdicti  loci  S.  Thoina', 
wcul  ea  jusic  et  sinc  conlroversia  possidclis,  ei  in 


Etsi  universarum  eoclcsiarum  quieti  icneamur 
sullicitc  proviilere,  dc  iilaruin  tamen  tranqtiill.latc 
ac  pace  nos  convcnit  vigilantins  cogilarc,  qux  no- 
slii  juris  cxistunt, ctad  Romanam  Ecclcsiam,  iiiillo 
nicdianle  peiiincre  nostuntur.  Inde  eslqnod  ciini 
dileciis  filiis  noslris  prxposilo  ct  fiutribus  ecclesix 
S.  Nicol ai  de  Stcndale,  qnx  bcali  Petri  juris  e*islil 
ct  ad  iios  specialiter  periinere  dignoscilur,  de  apo  ■ 
slolicx  sedis  cleineniia  sit  indulium,  ut  si  dioccesa- 
nus  episcopus  sub  testimonio  prudentum  viroi-\im, 
ab  cis  cum  liumil;tale  debila  plurics  rcquisilus,  sa- 
crame.ila  ccciesiaslica  graiis  illis  et  absque  dini- 
culiale  vel  pravilale  aiiqua  non  induiserit,  ea  po»- 
siiil  a  quocunque  niaiucrint  Catholico  episcopo  po- 


kfe 


iAl 


tLEMENTIS    111  PAP/E 


I4:g 


fttularc,   frDlornil.ui   vcslrx    pcr  aposlolica  sorij)la  A  gere,  et  li  inulilisapparucril  rcniovcrc,  sicul  a  prae- 


prxcipicndo  inniitlaiiiiis,  qiialcniis  sacramcnlj  ipsa 
ciin)  ahcisdcm  rrairihus  fuerilis  reqiiisili,  ililationo 
ot  appcllatione  rcmola,  libeiedc  auctorita:e  a|K>sto- 
lica  impcnilalis. 

Datiim  Latcrani,  iii  Mus  Scptcnibris,  pontiOcatus 
nostri  aniio  sccuiulo. 

CXXl!i. 

Uonattcrium  Daumbuigen$e  iHeiidum  tutcipit,  eju$- 
que   possessionei  iic  pricilegia  confitniut. 

(Latcrani,  Scpt.   12.) 

IHuND,    Metropolit  SaUsburg.,  III,    85.] 

Clemens    episcopus,    scrvus  servoruni   bei,  di- 

lecto  fiiio  Marsilio  prxposito  ecclesix  Sanctae  Mar- 

garetxdeBaumburg,  ejusquc  fratiibus  tani  prxsen- 


diccBSoribus  nostiis  fciicis  rccoidationis,  Pascali, 
lionorio,  Iiinocentio,  Liuio  secun-lo  et  Lucio  tertio 
slatutum  csse  et  scripto  suo  tirmatuin.  Obcunlc 
vero  lc,  nunc  cjnsdcm  loci  prjpposito  vol  tr.orum 
qiiolibi  t  succcssornin,  iiullus  ilii  quolibct  subre- 
ptionis  astulia  scu  violci  lia  pr.-i  poiialur,  nisi  quem 
fratres  comniuiii  consiMisii  vel  fralrum  pars  consilii 
sanioris  secundum  Dei  timorem,  canonice  prorl- 
dcrint  eligendum.  Sane  posl  prorcssioncm  ezliibi- 
tam,  nemiiii  vcslrum  liccal  proprium  quid  hal>ere, 
nec  sine  prxpositi  vcl  con^rcgatioiiis  licentia  de 
clauslro  discedere.  Sua  ciiam  iuorumr]ue  succ.sso- 
rum  charitati  apostoliva;  scdis  bimigiiilate  permitli- 
mus  el  roboramus  ut  liciiurn  vobis  sit  ordinalionei 


libusquam  futuris,  regularem  vitaiu   professis  in  B  clericorum,  aliaque  ccdcsiasiica  sacramenla  a  bo- 


perpetuum. 

Quoties  iiiud  a  nobis  petitur  quod  lionestaii  et 
religioni  convcoire  dignoscitur,  animo  nos  decet 
libenti  concedere,  el  peteiitiuni  dcsidcriis  congruura 
suffragium  impartiri.  Unde  qiiia  Uerengariiis  comcs 
Suizbachen  allodium  suuni  in  SuIzburgen.ieiTitorio 
bcalo  Petro  et  saiictx  Roman;^  Ecclesi;»  sub  unius 
Bizaiitii  aiinuo  censn  pia  dcvotiune  obtulit,  iii  quo 
in  bonorcni  Dei  el  memoriam  bealx  Margaielaf;  vir- 
giiiis  eccLcsiam  veslrain  construens  earn  ordini  ca  - 
nenicorum  regulariutn  deputavit,  nos  scquentes  ve- 
siigia  prxJecessorum  nostrorum  Romanorum  poii- 
tificum  PaschaHs,  Honorii,  Innoccnlii,  Lucii,  sc- 
cundi  ct  Lucii  tertii,  locum  ipsum  quoniam  beaii 
Pelri  juris  existit,  sub  beati  Pelri  et  noslra  pro- 
tectione  suscipiinus,  et  praesentis  scripti  privilegio 
communiraus.  In  primis  siquidem  staluentcs  ut 
ordo  canonicus  qui  secundura  Deum  et  beati  Au- 
gustini  RegHlaminstitutusessedignoscilur,  perpctuis 
ibidem  temporibus  inviolabililer  observotnr.  Prae- 
terea  quascunquc  possessiones,  quaecunque  bona 
eadcm  ecclesia  iiiprxsentiarura  jusie  et  canonice 
possidet,  aut  in  fulurum  conccssione  pontilicum, 
largitioiie  regiim  vel  principum,  oblationc  lidelium 
seu  aitis  juslis  modis,  prxslante  Domino,  potcrit 
adipisci,  firma  vobis  vestrisque  successoribus  et 
illibata  pcrmancant.  In  quibus  bxc  propriis  duxi- 
mus  esprimenda  vocabulis  : 

Archidiaconatum  ,  parocliiam  Sancti  Gcoigii ,  o 
cccUsiam  sancti  Jovanis  in  Frucbtlachiiigen,  Fni- 
leslorf  cum  pcriincntiis  suis  ,  Funigcii  ciiin  pcr- 
tincntiis  suis  ,  Varnaspacht  cuin  pertineiitiis  suis, 
Meglinger  cum  pcrlinanliis  suis  ,  Windbret  cum 
pertinentiis  suis.  Sepulturam  quoque  ipsius  loci 
liberam  esse  deccrnimus  ut  eoruin  devoiioni  et 
extrcnix  voluntati  qui  se  illic  .sepcliri  delibora- 
verint ,  nisi  forte  cxcomraunicati  vel  interdicti 
sint ,  nullus  obsistat ;  satv.i  tamcn  jnstitia  illa- 
rura  ccclcsiarum  a  quibus  niurtuorum  corpcra 
assumuntur.  Liceat  etiam  prxposiio  qui  pro  tcro- 
porc  fucril  advocatuni  qucm  eidem  loco  perutiiem 
et  necossariura  esse  perspcxerit,  coniinuni  vel  sa- 
nioris  parlis  fratrum  consilio  secundura  Dcum  eli- 


nis  episcopis  ei  religiosis  accipcrc,  si  vester  episco- 
pus  Simoniaca  vel  alia  hxrctica  pravilatc  infectus 
fuerit,  et  graliam  sedis  aiioslolice  non  habuerit ; 
ad  indicium  auiem  hujus  al>  jposiolica  sedc  pcrce- 
ptsp  tuilioiiis,  Bizanlium  unuin  singulis  aiinis  nobis 
noslrisquc  successoribus  pp.-solvclis.  Insnper  ctiam 
ut  Domino  nostro  Jesu  C/irislo  liberiori  aninio  scr- 
vialis,  vestrx  saluli  per  omnia  proviJcales,  stalui- 
Rtus  ut  servienles  veslri  qui  in  cuiia  veslra  voLis 
serviunl,  absque  iinpulsione  parochiani  in  ccclcsia 
vestra  verbum  Dci  el  roissas  audiant,  sacranicnla 
percipiant,  cxtcrisquc  divinis  le,^il>us  subjaccanl; 
decimas  vero  novalium  vestrorum,  vobis  vesirisqiie 
successoiibus  habcndas,  rcmoia  cpiscopalium  nii- 
nislrorum  contradiclioueconccdimus,  utquiele  ineo 
quod  assumpsislis  proposito,  largicnte  Doniino,  in 
perpetuum  oiancatis. 

Decernimus  ergo  ut  nulli  omnino  bominum  liceal 
eamJcm  ecclesiam  lcmere  perturbare,  aut  ejui 
possessiones  auferre,  vel  ablaias  reiincre,  scu  qui- 
biislibet  vesalionibus  faligare,  sed  omnia  inlcgra 
conserventur,  eorum  pro  quorum  gubernalicne 
ac  sustcntationc  concessa  sunt  usibus  omiiiniodis 
profulura,  salva  sedis  apostolicx  aucioiiiaie  ac  dioe- 
cesaiii  episcopi  in  subjectis  vobis  prsedictis  paro- 
chiis  canoiilca  justitia.  Siqua  igilurin  rulurum.elc. 

Ego  Clemcns  calholicx  Ecclesix  episcopus. 

Datuin  Latcrani,  ii  Id.  Sept. 

cxxx. 

Prceposito  et  fralribus  S.  ?iicolai  Stendulcn^is  co»« 
cedit,  ul  in  parochiis  qua:  cd  cos  perliueiil,  per  se 
vc!  per  cupellanos  muitDlreiit. 

(Latcrani,   Sept.    13.) 

[RiEDEL.,  Cod.  dipl.  Brand.,  I,  v,  25.] 

Cleinens  episcopus  servus  servorum  Dei,  dilectis 
filiis  proiposilo  et  fratribus  Sancli  Nicolai  in  Stcn- 
dale. 

....  Tani  veslris  quam  dilecii  filii  nolilis  \iri 
Hcnrici  comitis,  veslrx  ecclesix  funi'aloi!.-i,  pre- 
cibus  incliuati,  prxsenli  pcgina  vobis  vcslrisqie 
succcssoribus  duiimns  indulgcinium  ut,  si  dioece- 
sanus  episcopus  sub  honcslaruin  tcslimoiiio  per- 
sonarum  pl;irics  humiliter  rcquisitus   personis  ido- 


1U9 


EPISTOL.-t:  F.T  PniY 


iieis  a  vobis  canonico  prtcscnlaiis  ciiriin  aniinanin) 
illarum  {taroiliiaiuin,  qii:c  ad  V4>s  jKrliinnl,  sine 
diiriciiltate  ac  piaviiato  aliqiia  ikhi  iiiipc-iiJeril,  o\ 
tunc  cani  Je  aiicloritaic  aposiolira,  cossaiite  ap|n  U 
lalioiie  ab»i(ne  caluninia,  lcnealis  ct  in  eis  per  vos 
vel  pcr  cai>cllanos  vcstros  libeie  ininisirclis,  tloiicc 
cpiscopus  (iiiriiiam  siiam  lecogiians  pncsenlalos  a 
vobis  sicnt  dcbcl  admitial. 

Nulti  er)(o  oinnino  lioniiiium  liccal,  clc. 

Ualum  Latcraiii,  IJns  Scplcmliris,  ponlincalns 
noslri  aiiiio  sccuikIo. 

r.wxi. 

Pra'p<ni(n  et  fratrihtis  S.  yicolni  Sleudaleniis  per- 
miiiii  N<  «  deitiitusdc  tnovibus  ridtmniU  laicuiuui, 
el  eas  iun  suae$sorumiiue  usibus  tibere  depu- 
likl.  I 

(Lalcraiii,  Sept.  13.) 

[RiKPeL,    ibid.,  I,  v,  1i.] 

Ci  EM»:.>'s  episcopus,  scrvns  scrvoruin  Dei,  dileciis 
filiis  prxposilo  ct  fralribus  Saucli  Niculai  in  Slen- 
dalc. 

....  Vobis  pra*scntium  auciorilale  duximus  iiidul- 
goii<ium,  ul  liccat  vobisdcciin;is,  ad  veslras  paro- 
cliias  perlinentcs,  de  manibus  redimere  laicorum, 
c(  eas  veslris  vcslrorumque  succcsi^orum  usibus  li- 
bcre  dopiiiarc. 

NuUi  crgo  omiiino  liominuiu  liceat  banc  pagiiiam 
induigcnlix  nosir.-e  iiifi  ingere,  clc. 

Dalum  Lalcrani,  Idus  Sepiembris,  p  intilicalus 
noslri  anno  sccundo. 

CXXXII. 

IAt.  prcpposito  el  frutribus  S.  yicolai  Slendalensis 
concedil,  <  ul  uulli  sywidum  in  ecciesia  eorum 
liceal  celebrure,  nec  quisquam  episcopus  vel  pra- 
laius  eos  cjccomiitunicaie  aut  corum  ecclexiam  piui- 
sumat  tnbjicere  inlerdiclo.  » 

A  (Laicrani,  Nov.  4.) 

[Ibid.] 

Clemctis  cpiscopus,  scrvus  servoruin  Dei,  dileclis 
ftliis  Al.  pr.Tiposiio  cl  fratiibus  ecclesiai  de  Steii- 
dalc,  saliilciii  ct  aposlolicam  benediclioneni. 

....  Dilecli  in  Doiniiio  lilii,  vcslris  jiislis  poslula- 
lionibiis  gralo  coiicurrcnlcs  asseiisu,  aucloriiato 
vobis  pix>sciilium  iiidulgoiuns,  ul  iiulli  syiioilum 
iii  ccclcsia  vestra,  vobis  invilis,  liceal  celebrarc; 
antlorilale  cliaiii  aposlolica  proliibcmus,  ne  quis- 
quani  episcopus  vcl  piuilalus  pcrsoiias  veslras  cx- 
coiiimunicare  aut  vcslram  ecclesiam  praisnmal  sub- 
jicere  iulerdicto,  salva  scJis  aposlolicai  cl  ipsius 
lcj^ati  auclorilalc. 

rSulli  eigo  oinnino  bominiim  liccal,  elc. 

Dalum  Laieraiii,  ii  Non.  Novcmbris,  poiitificalus 
nosiri  auiio  secuiido. 

CXXXIII. 

Ad  Oer.  comilem  et  uuitersum   populutn  Haguti- 
nuw. 

(Lalcrani,  INov.    25.) 

[Farlati,    llltiricum    sacrum,    VI,   83.] 

Ci.EMF.NS  cpiscopus,   scrvus  scrvoruin   Dei,    di- 

lcclis    liliis    nobiii  viro  Ger...  comili   cl    univirso 

P4TR0L.  CCIV. 


I.IX.IA.  —  .VN.  nR9  «iSO 

A  populo   Ha;;usino,  salutom  ct  apostolicam  beneJi» 
t  lionom. 

Cuni  venoiabilis  fraler  nosler  Rer.  Ragusiiuis  ar- 
('liicpisciiptis  ad  sedem  aposlolicain  accessisset, 
ipsiim  sua:  probilatis,  lioneslalis  cl  lilleralur;c  in- 
luitu  bcuigiie  rcccpimus,  eiqiic  patlium  scilicel  pon- 
lilicalis  onicii  ploiiiludiiicm  clciiiciilcr  curivimus 
impeiiiti.  ipsuin  ij^ilur,  qucm  mi.c  discielioiiis  ci 
probitatis  cousidcralione  sinciia  cliaritalc  diligi- 
mus,  ad  vos  eiiin  cuiu  gratia  sedis  aposlulica^  rc- 
niiltentcs  univcrsitatcin  vcstrani  moiicmuH  cl  |>cr 
n|)oslolica  scripta  mandamiis  alqiie  prxcipimus, 
qualeiius  oum  bctii|;iic  cuiclis  cl  dovole  rccipero, 
ct  oi  obeJienliam  cl  rcvercnliam  dcbilam  c\liil)cntcs 
ipsius  saliitiria  inonila  cl  mandata  i-cvci'Ciitcr  ct 
"  sinc  rcfraclione  scrvolis,  ct  in  iiis  (lux  ad  Dciim 
suiit,  ci  latiqiiam  pulri  cl  aiiimantin  veslrarum  pa- 
stori  cum  oiniii  iiiansiicluJiticicdovoiionc  assislcre 
siudoalis,  cl  favorcm  veslrum  lidcnlcr  impcrliri, 
iit  ipse  in  suscepto  minislerio  vobis  cl  commissae 
sibi  Kcclesiaj  iililiter  proficcrc  valcat,  ct  vos  de  olic- 
dicnlix  ot  liJclilalis  observantia  prT^mium  u  Domiiio 
possitis  iiiJelicienter  cxspcclare. 

Dalum  Latcraiii,  vii  Kut.  Deccmbris,  poiiliiicaltis 
itoslri  anuo  sccundo. 

CXXXIV. 

ilonaslerium  S.  Quiiilini  Beltovacensis  in  protectio- 
ttcm  suscipit ,  disciplinamque  el  posscsiioiies  con- 
finnat 

£  (Romae.) 

[LofVET,  Atiliqniles  du  Beattvoisis,  I,  477.] 

CLr.5iE>(s  cpiscopus,  servus  scrvorum  Dci,  dilecti» 
iitiis  PErno  abl)ati  ct  caileris  fialribus  in  B.  Qiiin- 
tiiii  Ecclcsia  secus  Belvacum  sita,  canoiiicam  vilain 
profcssis,  corumque  successoribus  regularilcr  vi- 
cluiis,  iii  pctpcluuin. 

Pix  voluntalis  aOectus  proscqucnte  debct  studio 
conrovcri  ul  ccclcsiastica  ulilitas  aposlolicai  sedis 
favoievires  accipi-at  et  accrescai.  Eapropier,  diiecti 
in  Cliristo  iitii,  vcstris  jiislis  postulalionibus  cie- 
iiieniei  aiinuimus  cl  |>i'u^raiaiii  ccctcsiam  in  qua 
divii.o  maiicipati  csiis  obsciiuio,  aJ  instar  fclicis 
rocorjatioiiis  Alexaiidri,  praedeccssoris  iiostri,  Ro- 
iiiani  pohtilicis,  sub  beali  Pelri  cl  nostra  protc- 
D  <;iione  suscipimus  ct  prxsentis  scripli  privilogio 
comnniiiimus  :  iiiiprimis  siqiiiJcm  slatucntes  utorJo 
caiioiiicus,  qui  SQcuiiJum  Doi  liinoiciii  el  B.  Au^u 
slitii  Bogutam  inecclcsia  vcstra  slatutus  esse  digiio- 
scilur,  porpoiuis  ibidcm  lcmporibus  inviolabililer 
obscrvclur.  Prailcrca  quascunquc  posscssionos, 
quxcuiique  bona  cadcm  ecclesia  inpracsenlianini 
juslc  et  caiioiiicc  possidct,  aul  in  futurum  oonccs- 
sionc  ponlificum,  largilionc  rcgum  vel  principum, 
olilatione  ndclium,  scu  aliis  juslis  inoJis,  praestanle 
Domino,  potorit  adipisci,  linna  vobis  vestrisquc 
succcssoribus  et  iiiibala  pcrmancant.  Ic  quibus  Uxc 
propriis  duximus  cxprimenda  vocabulis  : 

Locum  in  quo  ccclcsia  ipsa  siia  csl  cum  omiiibua 
poriincntiis  suis,  vidolicel  prxbcndam  iii  cccloaia 


14S!  r.LFMKNTlS 

l)cau  Belvaccnils  Inlograrn  aUpic  perpolii:ini,  an-  A 
iiiialia  cliani  in  eadein  cc<  I<'sia  pr;('l»«:n(l:«riirn«|uaMtlo 
(^tiiiiUuntur  vel  miilaotur  dc  porkona  iii  p^rsunaiii, 
sive  pont  demissionem  ad  «•aindcni  porsiniain  rcilcaiil. 
nniio  liilcgro  el  inlcgre ;  pratbrinlani  in  crclcbia 
S.  BartlioIoin.Ti  inicgram  altn»e  iierpcliiani ;  pne- 
bcndani  in  ecclosia  S.  Vcdasti  inlogram  alqiic  pcr- 
poluam;  prxbcndam  in  cccli  sia  S.  Laurcnlii  intc- 
gram  atqne  perpetuam;  prajbcnjlam  in  ecclcbia  S. 
Arniilphi  de  Claroniontc  cum  vinca  ad  prxbciidarn 
portiiiente  inlegram  atquc  perpcUtani ;  pr#l)eiid;»in 
ii)  ecclcsia  Beaia  Mariae  dc  Mcrlolo  cuiii  viiica  ad 
pisebendani  pcnincnle  intcgram  alquc  pcrpcluam, 
domuni  eiiam  (|uamdain  iiifra  muros  cjusdein  ca* 
stelli.  Decimalionem  oiiiniuin  inolcndinorum  cpi- 
Kcopi  quse  siinl  Bclvaci,  ad  annonas  moiendas;  B 
Iredccimum  dcnariiim  in  omnibus  inolciidinis  ful- 
lonuin  episcopi,  ecclesiam  Sancti  Ilippolyli,  silvam 
de  Parco  quibuscunquc  nominibus  desigiiatur,  ad 
Msus  vobis  neccssarios,  ad  coquendos  p.inos  bnr-- 
gensium  d  Bolcngariorum  vcsirorum,  ad  clausuras 
el  escaratz  («c)  vinearum  ct  curticulonim  vcslro- 
rum  et  spinas;  quatuor  asiiios  ad  igui  necessaria 
quolidie  defereiida  ct  in  cademsilva  inorlua  ligna  ot 
incisa  lerrxqiie  jacentia.  Terram  in  insula  pra;di- 
cl3e  eeclesix  adjacenlcm,  et  molcndinuin  et  fiiinum 
c«m  aqua  qua  per  lerram  ipsam  di^ciirrit,  cxoussa 
omni  aliena  potestale.  Nullus  in  prxfaiis  ct  biugo 
el  terra  eidem  ecclcsiaj  adjaceiUe  dispositionein, 
ditionem  aut  judicium  praeter  Romanani  Lcolesiam 
vendicare  praesumat,  salvo  jure  canonioo  Belvacen- 
sis  episcopi.  Jusliliam  in  viis  et  pralis  terrae  cccle- 
siae  vcstrac  adjacentibus  porrcciis  in  longiim  [usque 
ad  cwrtem  eJHsdem  ecclesiui  quae  sita  esl  ciiia  ino- 
iiaslerium  S.  Justi  de  Marisco,  in  laiuiti  vero  usiine 
ad  fossalum,  quod  dividit  prata  a  comniunibus 
pascuis  el  a  novo  fossaio  el  a  stipcriOti  alveo  flti- 
minis  usque  ad  curtem  vestram  de  Marisco.  Paro- 
chiam  Sancii  Gcrvasii  de  Bragolla,  parocbiam  qu% 
\'0catur  FlageUatuni  Sancii  Viuintitu  et  jusliliam 
omiiem  ejusdem  villx  ei  tcrrain  uibiis  arairis  sufli- 
cientem  cum  parte  silva;.  Ecclesiam  de  Novovito 
et  molendiiium  ot  fiirnum ;  ecclesiam  de  Fuscinae 
viUa,  aliare  dt'  Tcmerii  vilia,  aJiarc  de  Andocni 
villa,  allare  de  Arioise,  altare  de  BiiSjy,  altare  de  D 
Medianvilla,  altare  de  Ftodinviila,  aliaie  dc  Dudo- 
liis  villari,  altare  de  Novavitla  Kcgis  cum  lota  mi- 
uuta  decinta  et  tertia  parte  grandis  dociin:e;  ailare 
de  Ilamenvillare,  allare  d«  Monciaio,  altaro  <lc 
Autoilo  cum  onini  giandi  dooiniiLi  ol  ininula,  Ter- 
rain  qu»;  appellatur  ntansionile  Aibciti  ab  oiririi 
justilia  libcram,  usuariuin  iii  oniiiibiis  silvis  do 
Ailiolio,  fralribus  ibidcin  nianeiUiltus;  in  Boivaoo 
cetisiira  diiarum  porianim  el  censttm  pollium  ;  co!- 
lam  B.  Maria:  de  Goriiaco  cuni  appcndtliis  siiii^, 
unum  modicum  frumcntt  ct  unuin  aveiian  (jitus 
reddit  vobis  annuaiiro  ecclcsia  dc  Uessotiis;  soxlani 
partem  toUus  dccitna;  de  vilia  S.  Mcnolai,  uiiuni 
umaium  rrumcnti    apiid  Giomeviner  qticin  de.cnt 


MI  PAP/R  UTji 

voliis  ranonici  S.  Mioliaelis;  medielatom  Crandis- 
vill.iriH,  qiialiior  allaria  qu*  U'nf*iit  a  vohis  mona- 
olii;  niansionilo  ;lc  Fiinioilo  al)  oinni  juslilia  el 
vioaria  lit>eriim. 

In  rpisciipalu  Anibi.incnsi  ecclosiam  B.  Dionysii 
de  Pircio  rum  appciidiliis  hitis,  parooliiam  S  Mar- 
liiii  ciim  tola  docima  gramli  <-l  minula,  parocbiam 
de  Sanrcl  cum  lota  dcoirna,  ecclcsiain  ConieicM. 
cum  appondiciis.  Allare  S.  M.-irtini  cl  capollam  do 
Tillcio,  altare  dc  Corc.Mlis,  medietalem  d»K;imae  dt 
ftiveriis,  capcllani  dc  Ferieiiis,  cum  decima  '|.,ta 
grandi  el  minula,  maiisionile  dc  Vagolla  et  Volaria. 

In  episcopatu  Noviomrnsi  atlare  de  P?riin  ciiui 
pertincnliis  suis;  in  ecolesia  B.  Quifimi  Vironian- 
dcnsis  praebendam  unam  et  i"'  .gram  aUpie  pcrpe- 
tuam.  In  ecclosia  B.  Mari.T  de  Nigolla  pri-bendaro 
uiiam  integram  atqne  pcrp>tuam.  In  opiscopalu 
Suessiononsi  callam  S.  A(lri;tni  cum  appendiliis 
suis;  hospiies  etiam  qui  in  lerra  canonicorum  ho- 
spitaii  siinl  ab  omni  jiislilia  ctexaclione;  iu  R-itt- 
vaHe  quarlam  partem  in  omnibiis  lerragiis  omnium 
seminum. 

In  archiopiscopaUi  Rolhomagensi  aliarc  dc  Spri 
cum  pr.-esenlalione  sacordotis  cl  tertiam  part»'m 
decimx  el  unum  hospitem.  In  cpisoopaiu  Trocensi 
celiam  Saticli  Georgii  cuin  appoiidiliis  suis,  curlem 
ciiam  caiionicorum  el  aUiuin  ojusdem  loci  jnrc 
parocliiali  lilierum,  vineas  eliam  el  lcrras  uni  ara- 
tro  sulTicicntes  ab  omni  decima  cl  oxaoiionc  libe- 
las;  iti  cccl  sia  B.  Polri  Troconsis  pia^bondaiii 
unaiii  altjiie  porpcUiam  ;  Treois  poriam  qune  dioilui 
Beloiiis;  ccclesiaiii  S.  Maii;e  de  Drolo  cum  oniiii 
deoima  grandi  cl  miniita.  el  furno  et  juslilia  ejiis- 
dem  vilta;;  capcilain  de  Fonianis  cuni  fnrno  ejus* 
dera  villaR.  et  mediclatem  ejusdem  vill*;  capellain 
de  Auriniaco  et  tcrliam  pailcm  tolius  grandis  dc- 
cimj;  oum  lota  minrita  :  tcrram  de  Maiiniaco  a^ 
omiii  decima  el  justiiia  liberam ;  parochiam  dc 
Macoriis  cum  lota  mino.ia  deciina,  et  in  eadem  pa- 
rochia  iiisulain  Grancoantm  ab  omni  justilia  libc. 
ram ;  parochiara  de  Villenosse  cum  omiii  decima 
grandi  ei  minuta  cjusdom  paroclii;!;  et  l)omine> 
vestros  ab  omni  jitslilia  liiicros,  et  mohMidiniim, 
capeilam  de  Fontanellis  cl  deciiT>am  cjusdem  loci, 
capellam  Sancti  Jacobi,  dimidium  modiuin  aniiosue 
in  decima  de  Loen,  ecclesiam  Sancli  Androae  ae 
Baldemeiit  cum  appendilils  suis  el  farno  ejusdem 
villae  el  medietatcm  graiidis  decitnae,  et  tertiam 
parteni  docimae  de  Pars. 

Ad  haec  anclorit.-ite  aposlolica  proliibcmiis  nf 
alitiuis  sine  manifesta  et  ralionabiii  caiisa  cxcom- 
municalionis  vel  suspensionis,  aul  in  ecclosiis  ve- 
siris  iiiltrdioti  seiiienliam  ferrc  praesumat  aut  cis- 
dein  eooiosiis  novas  vel  indebilas  evaouonos  prae- 
sumat  iniponero.  Obeunle  vriro  te  nunc  ejusJem 
looi  abbale  vel  luorum  quolibci  successorum,  nul- 
liis  ibi  (lualibct  suliropiioiiis  astutia  seu  violentia 
pricponalur  nisi  quom  fralres  de  cominnin  ooii- 
sensti,  ve!  fralium  p.'?r3  ooijsilii  sanJoris  secutiduin 


; 


U:i3  IIMSTOLyi:  F.TPRIYILEGIA.  —  AN.  1I!)0.  1154 

D.'uiu  el  bcali  Aii^nsliiii  Rf^gulani  provitfcriiil  cli-  ^  aposlolica  coiifirmanitis  ol  pracsoiilis  srripti  palio- 
gcre.  S<>pulliirain  quoqiic  ipsius  ioci  lilH'r»ni  csse  ciiiio  coiiuiiiiniiiius.  Niilii  crgo  oninino  lioniinuni 
{lcceiniinu&,  ui  eorum  devotioni  et  extreni:e  voliin-  liccat  lianc  pagiiiain  noslr.-e  connrmationis  infrin- 
tali,  qui  illic  scpoliri  tlcliberaverint,  nisi  forto  cx-  giMo  vol  oi  aiisu  tenierario  coniraire.  Si  quis  autein 
coinmiinicati  vol  intonlicli  sint ,  niillus  obsis5;it,  lior  aKoniarc  prn^sumpserit,  indignationem  onini- 
Mlva  lamon  justilia  illariMii  occlcsiaruni  a  iinilus  i>'>tciilis  Doi  et  boatoruiii  Pciri  ctPaiili  apostolorum 
inortuoruni  corpora  assumiintur.  tjns  iiovei  it  se  incursiiruin. 

Dccernimus  ergo  ul  iiulli  omnino  hoiiiinuni  licoat  D  .tum  Latoraiii,  viii  l<l.  Fcbruarii.    ponliAcatus 

prxfalum  inonasteriuin  lcmcrc  pcrlurbarc  aut  ejiis 
possessioncs  aiifcrro,  vel  sblaias  rolinero,  iiiiiiiiero, 
seu  aliis  quibuslibet  voxationibus  laligare,  scil  oiii- 
iiia  integra  coiiservenlur  oorum,  pio  quoruin  gii- 
bcrnatioiitf  acsustcntatione  concessa  suni,  usibusora- 
nimotlis  profutura,  salvasedisapostolicjcauctoriiate. 

Si  qua  igilur  in  futurum  ccclesi.tBlica  s;pcularisvc 


nostn  anno  tcrtio. 

cxxxvi. 

Ahhati  et    comrntui   (iisterciensi   mteril   ecctetinm 
Schnidcburijciisem,  a  Hicliardo  Angtorum  rtge  do- 


natain. 


(Lalerani,  Fcbr.  9.) 
[llcNRiQiF./,  Regulrt,  p,  232.] 


persona  banc  nostraecoiisliiulionis  paginain  scicns,  B  Clemcns  opiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  dilcctis 
conlra  cam  tcmere  venirc  tcntaverit,  secunJu  icr-  £(iis  abbati  ct  conventiii  Cistercii,  salulem  el  apo- 
tiuve  conimonila,   nisi  prxsuinplionem  suam  con-      stolicain  benoilictioiicm. 

grua  saiisfactione  correkeril,  potesialis  lionoiisqne  Juslis  polentiiim  tlcsideriis  dignum  cst  nos  faci- 
fui  carcal  dignitaie,  rcamqiic  se  divino  jutlioio  litcr  pricbete  consensnm,  ct  voia  qua:  a  ration  s 
cxistere  de  perpctrala  iniqiiiialc  cognoscat,  et  a  sa-  iramiio  non  disconlanl,  effectu  proscquentc  coin- 
craiissimo  corpore  ac  sanguine  Doi  et  Uomini  Ro-  plere.  Eapropter,  dilecti  in  Domino  filii,  vcstris  ju- 
dcmptoris  nosiri  Josii  Cliristi  aliena  liat,  atqiie  in  slis  posUiialionibus  grato  concurrenles  asscnsu, 
cxticmo  eiainine,  districla>  iiliioiii  sub]ac<  at;  ciir-  occlcpiam  dc  Schardeburg,  cum  omnibus  pertinen- 
ctis  aiitem  ciilcm  loco  sua  jnra  servantibns  sit  p:>x  tiis  ct  libcnalibus  suis  sicut  scripia  autheiitica  Ki- 
Domini  noslri  Jesu  Clirisli,  qualenus  et  li:c  fiuclnin  ch.ardi  ill"Jvliis  An.ilorum  regis  exiiidc  facta  tcstan- 
bonae  aciionis  percipiant,  ct  apud  districlum  jiidi-  tor,  qui  vo!j.'S  camdcin  ecclesiani  pia  largiilone  in 
ccm  prsemia  aclcrnje  pacis  itiveniant.  Anicn.  pcrpeluaia  eieemosynam  conccssil,  ad   procur.»tio- 

Acinm  Romac,  anno  1189.  "''^'  ^^-bltclum  capiiuli  goneralis.   devoiioni  vcstiae 

P  auciotitaic  aposiolica  coiilinnanius  ei  pr<cse(Uis 
scripti  pairocinio  communimus  :  statuenles,  ut  nulli 
oiiiniMO  hominuin  liceat  hanc  paginam  iioslrae  con- 
Jirmaiioiiis  inlVingere,  vel  ei  ausu  temerario  coii- 
ir;ure.  Si  quis  aitlem  hoc  aiieniarc  prx^sumpserit, 
i!idigi>a'ionom  omnipotcniis  Dei  ei  bcatorum  Pelri 
ct  PiiuJi  apostoiorun»  ejus  se  noveril  incursurum. 
J)alu;ii    Laloraiii,  v  idits  Februarii,  poiitilicaws 


AiNNO  M90. 
CXXXV. 


Sentenliam  de  jure  fundadonis  tnum  ^cclesinrion  dc 
Cliilcheim,  Eimuotiiigcn  et  Mutra,  ub  0\ttotie\ 
tjuoudam  episcopo  Conilap.tieinii  probalum,  coii- 
jirmat. 

(Latcrani,  Fcbr.  6.) 

[ScHOEPFLW,  Historiu  Zaritigo-  Badensis,  IV,  \'0.\ 

Clehc.is  ppiscopns,  sorvus  servoriiin  Dci,  dil'*- 
clis  liliis  Alcoto,  LtPtLTO  ct  TiiFOonico  de  Cliil- 
clitiin,snlulem  cl  apostolicam  bcncdiclioncni. 

Quolics  litigia  supcr  rebus  ecclesiasticis  orl.t  .id 
legitimam    discussioncm    devcniunt   et   in   jiuiicio 


iioslri  aiino  teitio. 


CXXXVIL 


Fcrlesice  Eboracenvs  suffraganeis  ct  universis  abba- 
tibnx,  prioribus  et  populo  ac  clero  per  proviuciam 
c.iiinlilutis,  Cnafndum,  fralrem  tlicardi ,  Anglo- 
rnm  regis,  iiunttai  urcliiepiscopum  Eboracensem  « 
ocse  agiiilum  esse. 

(Lalorani,  Mart    7.) 


pmposita  diuliiis  discepialionibus  partiuin  veuli-  '*  iRadulL  do  Dicoio  Imag  Hisi  ,  ap.  Twysdp.n  II.  A. 
lata  pcr  diiriiiilivam  scnlcntiani,  mediaiite  prsolalo-  Scrtpt.,l,  053.] 

riun  discretione,  lcgilime  sopiuntur,  decens  cst  at-  ('lemevs  cpiscopiis  servus  servorum  Dei,  vencra- 

qiie  convcniens,  nc  ilcriim  alicujiis  l.  nicri:ale  in  bilibn^;  fratribus  siifTraganeis  Lboiacensis  Ecclesia», 
coiitcntiunis  scrupulum  rclabantur,  scntenlins  ipsas  c\.  dilciUis  filiis  uiiiversis  abbatibus,  piioiibus,  ot 
scilis  .Tposlolicae   aucioiiialc   fiiinaro.  Cuni   autem      pojiulo,  ot  cicio  por  Eborarensem  provinclani  con- 


s\'.\>o.r  juro  fundaiionis  trium  ccclcsiarum,  dc  Cliil- 
cheiin  vidclicct  Eimuotingen  ct  Malra,  inter  vos  el 
B.  abbatein  dc  Stcin  qiia^stio  cmorsissot,  vobisquod 
iniendcbatis  legitima  testiiim  asserlionc  prubanti- 
bus,  senlenlia  fuit  pro  vobis  logitiinc  pioinulgala. 


slitnlis,  salutom  ct  aposlolicam  bcnediclioiicm. 

Por  lilloras  cliarissimi  in  Christo  filii  noslri  R. 
illuslris  Angloruin  rogis,  et  vcnerabilis  fralris  noslri 
H.  niiiiolni(!nsis  cpiscopi,  et  dilccloruin  filioruin 
Eborac^  iis.is    capiluli,   ol  miiltoriiin     rclij/iosoruni 


I 


quain  bon.-c  mcniorix  0.,  olini  Cjnslaniiensis  opi-  convcniuuin  ipsius  dioeccsis,  intcllccto,  quod  ideni 

sctipus  coiifirniavit.    Nos  ilaque  eamdem   scntcn-  rapiiiiliiiii    Elioracensis   Ecclosiae   diloctnm   filium 

lian»,  siciit  rationabililcr  hui  csl  ncc  lcgilinia  appcl-  G.iurriilum.  Iialrom  pr;cdioli  rojis,  volo  unanimi  ol 

laiioiic  siisi»eiisa  lalam  habenlcs,  ipsain  auciorilato  jnri  i  oiijcnsi'  in  pairein  oi    arcliiopi-.oopuin  eli- ■<•• 


D 


f4:;5  riJ'MF.NTis 

ruiit,  ct  qiKxi  (lilocliis  flliii<^  iinslor  J.  tiliili  Sani^ti  A 
.Nbrtini  prcshytor  raittiiialis,  aposlol  ca;  scdis  l)'g:i- 
ttis,  bicut  vx  ipsiiis  littcris  |tlciiiiis  iiilrllciiiniis, 
i'l<><-lioiH'jii  4>sam  :iii<-toriialc  l<Vr'aiiiMiis,  <|iia  iii 
Aiiglia  JuiiRi-hatur  ,  ('Oiilirniav(>rit  ;  roiisiilcraiitrs 
4'li.iin  (iiMxl  Ehoracfiisis  Kcclcsia,  <ninp  pasloris  coii- 
siliu  (tiulins  (leslilnla,  in  muliis  ex  (lcrcrlu  pnlali 
disp^^iKlium  passa  fucrit,  pcr  cjii8SolliciHi<liiicin  ct 
poKMilianiad  slaliirn  iKilcril  i<'parari  inclioicni,  vU:- 
-clioncm  ipsam,  sicut  concordilcr  facla  cst,  cl  al» 
codem  lcgalo  iiostro  conririnata,  pra^scrlini  cuiii 
•\>ix  nicmoriie  Alexandcr  papa  pra,'<lcccssor  nosler 
circa  personam  cjiis  dispcnsaverit,  ralainhalicinus, 
cl  de  fralruin  noslroniiu  consil^o  auctorilalc  scdi» 
aposloliore  confirmamus. 

Monemus  igiiur  universitaicm  veslram,  cl  per 
aposlolicascripla  mandamus,  (|ualcnus  ipsi  ceu  prae- 
laio  vcslio  rcverenliam  el  lionorem  quem  prjedcccs- 
soribus  suis  exliibuistis,  sinc  refragationc  inipcn- 
<lcre  studcatis,  ut  propierea  valeaiis  apud  Dcuin  et 
liomincs  merito  commeiidabiles  apparere. 

Daium  Laierani,  Nonas  Mariii,  pontilicaius  no- 
slri  anno  lertio. 

CXXXYUL 

mioni  urcliiepiscopo  Mediolanensi  et  ejm  suffraga- 
neis  significal,  se  [Theobaldo]  episcopo  Placenliuo 
inattdasse,  ul  in  cunsules  Placentinos,  tiisi  ab  inju- 
riis  in  ecctesias  recessissenl,  grdviler  inccderet. 

(Lalerani,  Mart.  29.) 

[Campi,  ttisl.  di.  Piac,  \\,  571.] 

CixMENS  episcopus,  servus  servoi  um  Dei,  vcnera-  r 
bilibus  fi-alril>us  Mediolanensi  arcbiepiscopo,  eisuf- 
fragaiieis  ejus,  saluiem  el  aposlolicain  bc.nediclio- 
iicm. 

Gravis  ei  delestandae  prjesumpiionis  audacia  nu- 
per  ad  aures  a,iOSlolaius  porvenii,  quoil  Piaceniinae 
civitalis  consnles  in  ecclesias  ausu  lcmciario  insiir- 
{;ciiies,  non  soluin  eurum  januas  confrcgerunl,  sed 
exiiide  clavibus  asporlalis  cas  reddere  nolueruiit, 
<!onec  u  qiiibiisdani  caulione  recepla,  quod  iiullus 
dc  ipsarum  facuilaiibus,  iiisi  quaiilum  ad  vicium 
nolummodo  pei  tinerel,  distralierenl,  fuil  eis  nrmi- 
icr  reprcmissum.  Mls  eliain  lcmeritalibus  non  coii- 
iciili,  prsestito  juramenlo  lirmarunl,  quod  usqiie  ad 
Kalendas  Juiiii,  iiisi  de  consilio  ipsius  civitatis  ad 
canipana;  pulsalionem  rcmaiiscrit,  se.\ceiilas  libras  D 
aiifcrrc  ipsis  ccclcsiis  couabunlur.  lliide  quia  licet 
ipsius  civitalis  populum,  sicul  qui  .nd  nos  specialiler 
peilinct,  sinccrc  iii  Domino  diiigainus,  suslinerc  ia> 
mcii  noiumus,  nec  debemiis,  ul  supcr  his  eorum 
pra:sumplio  remanerel  impunila  ;  ne,  si  fortc  in  eos 
ligor  ccclesiaslicus  tepidus  exstilerit,  vcl  reniissiis, 
»liis  prxbealur  matcria  doltnqueiidi,  vcncrabili  fr.v 
tri  noslro. . . .  Placcnliiio  episci>|)0  «lodimus  in  iiun- 
datis  ut,  nisi  prsedicli  coiisulcs,Juxta  quod  cis  Jc> 
<iiinus  in  mandatis,  a  tam  nefario  proposilo  quan- 
tocius  duxorint  dcsistendum,  in  ipsos  coiistilos  ec> 
ciesiasticam  censuram,  ct  in  totam  civilalem  exce- 
ptis  pocniientiis,  et  baptismale  parvulorum,  sciilea- 
(lam  proferat  inlerdicti. 


I  I  I'.\l'/i:  U» 

yiiocir<a  f.  alcniilati  vcslrp  fK-r  aposlolica  sciipla 
niaiidamiis,  qiialciiii&  bcnlciiliam,  qnaiii  pra^^liclu» 
rpiscopiis  iii  ipMis  propier  iiucpi(Miiiil;;3ve:  it,  ralaiii 
lial»c:»tis  ct  iirmam,  ct  faciaiis,  quanlum  in  votHS 
fiicril.  invi<)lal)ililcr  oljservari ,  vcfitrin  jMrochiMis 
disti  u  tiiis  pndiilx^ntcs,  nc  (Min  ipsis  l  .xrKiitiitis 
contractuin  aliquem,  sive  merciiiK>fiium  cotitraltero 
aliqtia  ratione  prxsumanl. 

Daliim  Latcrani,  v  Kal.  Apriiis,  poiitincatut  ii04tri 
niiiio  lcrtio 

CXXXIX. 

Pritile(jiiim  pro  erclei^iu  Thencr.si.  —  Collat^  ab  Al- 
berlo  arcliidirtcuno  ipsi  confirmal. 

(Latcraui,  Mart.  50.) 

[Map.ten  Anipl.  Cullect.,  l.  902.] 

Clemens  cpiscopus,  servussiMvoruni  Dci,  diioctia 
iiiiis  pra*posito  el  canonicis  TlK^nensis  ccclesia;,  sa- 
Iiitem  et  aposlolicam  bciiediciioncm. 

Etsi  dc  omnium  tranquillitalc  ex  debilo  commis^i 
nobis  officii  esse  soilicili  iion  iiumcrilo  debeainus, 
niajor  tamen  cura  dc  ecclesiarum  iilicrtalc  niaiiu- 
lenenda  nos  dc  ralionc  sciiicital,  nt  {)cr  nosirx  dis- 
posilionis  provideiUiam  tcmporaluer  et  spiriiiiaiilcr 
recipiant  incremenlum,  ct  qu.-iibcne  in  cis  ordinata 
sunt  ct  disposila,  ne  ipsis  valcant  depei  ire,  aposlo- 
iicx  coiifirmatioiiis  muniminc  ruboreniur.  Eapio- 
pter,  dilecli  in  Domino  filii,  vesli  is  postulationibiis 
annuetUes,  caiionicam  ordinalioncm  cl  disposiiio- 
•uem  ipsius  ecciesiaR,  et  rationabilcs  consliuilione» 
ralas  liabeinus,  ct  qiiaecuiique  vobis  ci  eccl'jsi;e  ve- 
strx  a  dileclo  filio  Aiberto  Leodicnsi  arciiidiucono 
fi!io  iiobiiis  viri  ducis  Lovaiiiensis  collata  suiit,  sic- 
ul  ipsa  juste  ct  sine  conlioversia  possidctis,  vobis 
cl  per  vos  ecclesiai  vcslrai  auclorilaie  aposlolica 
conlirmamus,  el  prssenlis  scripii  patrociiiio  <oin- 
muniinus,  slatuciues  ut  nuili  omnino  liomiiiitiii 
iiceat  hanc  paginam  nostra*.  connrmalioiiis  iiifrin- 
gei'e,  vel  ei  ausu  tcmerario  conlraire.  Si  quis  atitcm 
lioc  altcntare  prjgsumpserit,  indignatidnein  onini- 
poteiitis  Dci,  cl  bealorum  Petri  el  Pauli  apostoio- 
rum  ejiis  se  novcrit  incursurum. 

Datum  Laterani,  iii  Kal.  Apriiis,  pontificutus  oo- 
sti  i  aniio  tertlo. 

CXL. 

Privitegium  pro  ecctesia  liadesdorfeHSi. 

(Laterani,  Maii  23.) 

[Dronkk.  Cod.  diploin.  Fuld.,  A\i.] 

Clf.me.-^s  episcopus,  servus  servorum  Dei ,  dile- 
ctis  rdiis  CoNRADO,  praeposilo  Sancti  Joannis  Baf  li- 
st.T  iii  Radesdorf,  ejusque  fralribus,  tain  prieseiili- 
bus  qiiara  futuris  caiioiiice  siibstiluendis,  iii  pcrpc- 
timm. 

Effeclum  jusla  postulantibus  indulgere  et  vigor 
postulat  aequitatis  et  oido  exijjii  raiionis,  pra;ser- 
tim  quando  pelenliuin  volunialcs  ct  piclas  adju\at 
et  vcrilas  non  relinquiJ.  Eapiopier,  dib;cti  iii  Do- 
mino  filii,  vestris  jiislis  pohtuiatioiiibus  cl(Mncnlcr 
annuimus,  ct   pr;^:fatain  ecclesiam   Sancii  Joaiinis 


♦  io7  hriSTOl..^'    ET  rRIYII.KC.IA.  —  AN.  1100.  iiJiS 

tt;<|)l  sl*  fl   SaiuUJC  Cacilix-  in   Ratloiilorf,  iii  tiiia  A  niiircx  aiiiio  1  r.>0,  |iomirKnlns  vcro  domiiii  Cle- 
diviiiu   II  aiu-ipali  eslis   oliSfi|iiiii,  siili    bcali    l'i-tri       iiioiilis  |iai>a-  lli  aiiiio  UMlio, 

CXII. 

Partliititiuix  S.  C.osnhv  TiiUincolinisii  lulrlnm  tus- 
lipil,  iif  j)osf'CS!.i«iu-s  jiuniiiic  cuiilninui 

(Latoraiii,  Jiin.  1.) 


el  noslra  prolootioiie  susoipiiims  oi  |iiasOiilis  scri- 
pti  priviio<{io  ooiiiiiiuiiiniiis  ,  slalnoiitos  ul  i|uas- 
cuiKjue  possossioiios,  (|iMoiin(|iie  itoiia  ouiloin  oc- 
cicsia    inpr;vsonliariiiii    jiistc   ot  oaiioiiioo   possitlol, 


1111  in   riiluiiiiii   roiites>ioiic   poiitiliouin,  lar^itiono  [Cattii.a,  Suppicm.  Ilisl.  Cassiii.,  loni.  II,  p.  807).] 

regiiin  vol  prinoipiiii),  (>bialir  ne  (iJoliiiin,  soii   aliis  Ci.tMr\s  o|iiM(  o|iiis,    scrMis  soivouiin    l>ci,  dilo- 

jublis  nioilis,  pi;v>laiile    l>oiiiino,   potoiil  aJipisoi,  clis  iii  Clirisloliliabns  Ai  nois*.,  abW:iliss;c  iiioiiasie- 

lirnia  vobis  vcstrisijuc  ^ucossoribns  el  iilibat;!  por-  •'•    S.    Cosinac   dc   Taliiaoolio,   cjiisqiio  S(M(iribus, 

uiancant.  In  quiLUS   liaic  propriis  duxiinus  c.vpii-  ••»'»   prii-scnlibns   i]iiaiii    ruluris    rognlarein    vitaiu 

inonda  vocabulis.  piofossis,  in  poi  pcliiiiin. 

Locuin  ipstiin    in   (pio  pixfata  oo(  lesia   siia  csl,  Qnolic»  a  iiobis  poiilnr  qnod  rolij^ioiii  et   liono- 

cuni  oninilns  siiis    |)er4iiKnlii>  ,    0(olesiain    Sanoti  siali  convciiiii^di^noscilnr,  aniino  nos  docel  libonli 

Laurcnlii  iii  Ussinc  cuiii  ipsa  \iila  el  oinnibus  siiis  conccilerc  et  petentiuni  desidcriis  con^iiruun)  sutrra- 

portiiu-iitiis,  Dorialia,  Iii^iinaristat,  Snlalia  cuin  oa-  '^  i;inm  itnportiri.  Kaproptcr,  dilocUi;  in  Doinino  lili;r. 

luin  pertiiieiitiis,    Coitinstat,   Isiioibos,    ^ogilsloio,  veslris  juslis  posliilalionibiis  clonioiiler  annniinus, 

ciini  oai  um  pcrlinoiitiis  ;  Mtjlre,  Cledislcle  oiiii»  oin-  ol  pra>ra<uiii  iiioi:asloi  iiiiii,  iii  iiuo  diviiio  manoipala; 

iiibiis  suis  perlinentiis;  Daliiibcrcli,  Serlingos,  Co-  cslis  obseiiuio,  ad  cxemplar  fel.  rec.   Alexaiidri  pa 

zoldcsdcrf,  llasclaha,  ciiin  aliis  villis  el  pertinenliis  prc  praedccessoris  noslri,  snb  beali  Potri   el  iioslra 

«nnniuin  supradictanimvillarum.Liboilalcspra-torea  pioteolione  snscipimus  ot  [ira-soiitis  scripii  privile- 

el   inumiititatcs  curinriini  claiistialium   voslioruin,  ^'io  coiiiinnniiiiiis,  sialiionlos  ut  qiiascun(]uc  posscs- 

iicc  noii  aiitiijuas  01  ralionabiles  coiisueludinos,  ec-  sioiies,  (itiooiinniic  bona  eadem  ccclesia  iii  prjpson- 

closi;r.   veslrae  conccssas   el  liactcnus  observatas,  li.iruni  jusle  ot   oanoiiicc  possidtU,  aul  in  fuluruin, 

ralas  habemus  el  eas  fuluris  leinporibus  illibalas  conccssioiie  |)oi)iiliciim,  largiiione  reguni  vel  prin- 

iiianore  sancimus.    Ancloriialc  quo^iue    aposlolioa  cipuin,  oblaliono  (iJelinm,   seii   aliis  justis  modis, 

itibilominus   duxinuis    proliibendum   nc  advocalus  pnebianic  Doinino,  potcrit  adipi.^ci,  iirtna  vobis  el 

vcslor,   (|ui   pro   leiiiporo   fiioril,  locum  ipsum  vel  liis  qu;e   posl  vos   sucocssoi  iiil   el  illibaia  periiia- 

qu:!*  ad  eiini  pcrlinent  gravarc   seu  quibiislibel  in-  iieanl  ;  in  quibus  lia'C  pi  opriis  duximus  cxprimenda 

dcbilis  exactionibiis,  t:iin  in  forcslis  el  nciuoribus  „  vocabulis  : 

quani  novalibus  ecclcsi;c  voslrie,  faligarc  praesnmal,  Ecclcsiam  S.  Vili  cum  omnibus  porlincnliis  snis, 

sod  liis  qujc  aiiru|iiitiis  sibi  concossj  suiil  el  ad  ju-  ccclesiam  S.  Joaiiiiis  dc  Camcraie  cum  perlineiiliis 

r.liliam  suaiii  pcrtirionl  contonlus  existat.  suis,  jns  quod  babolis  in  ecclcsia  S.  Andicai,  (|ua» 

Decernimu»  crgo  ul  niilli  oinniiio  liumiitum  licoal  est  iii  Clcreio ;  mcdielaiom  oblalionum  quyc  in  cc- 

pra:fataiii   ecclcsiam    teincro    perturbarc   aut    ejus  clesiis  caslris  dc  Talliacolio   in   soleninitaiibus  Pa 

possossiones  auferre  vol  ablalas   rolinoie,  iniiiuere  sch;e  cl  Nal;)lis  Ooniini,  el   medieialom  de  oblatio- 

seu   qnibuslibel   vexalionibus  faligarc;   sod  oniiiia  nibiis  nioitiiorum;   si-puhuram  majorum  homiiiiiiu 

integra  consorveiiliir  cornin,  pro  qiiornm  guberna-  prajfali  casiri,  scpuliuram  Podii  Bufarui  cum  ine- 

lioite  ac  susientalionc  conccssa  sunt,  Ubibns  oiniti-  dictatc  obiaiionum  inortuorum,  dccimas  niolendi- 

inodis  piofiiliiia,  salva  scdis  aposlolit;i*  ancloritalo  norum,  quu;  sunl  in  valle  .Sancloruin  Cosma:  el  Da- 

01  dia-ce»aiii  canonica  jtistilia.  Si  qna  igilur  in  fii-  iniaiii ;  cl  in  alveo  suo  triginia  modios  semcntario- 

luriim  ectlosiastica  s;eoularisve  persona,  hanc  iio-  '.it»s  terru',  viiieas,  lerras,  silvas,  domos,  casularia, 

sli°%  oonslitulioiiis    paginam   sciens,    conlra    cani  qua:  in   pra>dicto  caslro  habetis;  duo  molendina, 

leiiiere  venire  lcntaverit,  sccundo  lertiove  comnio-  viginii  duos  pedes  lerrarum,  de  quibus   lioniines 

nita,  nisi  roaluin  snum  digna  salisfactione  correxe-  D  vcstri  monaslerii  sunt  infeodali,  ecclesiain  S.   Ma- 

ril,  poteslatis  honorisque  suidignitalo  careat,  ream-  ri;e  do  Sorlw)  cum  omnibiis  pcrlinenliis  suis,  ccclc- 

que  sc  diviiio  judicio  existerc  de  perpelrala  iniqiii-  .^i^iin   S.  Cooili;e  cuin  pcrlincnliis   suis,   ecclcsiain 

tate  cognosi  at,  et  a  sacratissimo  corporc  ac  san-  S.   ilCgidii    cnin  portinenlihus  suis,  eoclesiain  S. 

guinc  Dei  cl  Doinini  Ri^dcmploris  nostri  Josii  Chri-  Nicolai  ciim   portinontiis   suis,   occlesiaiii  S.  Pcli  i 

sti  aliena  liat,  at({uc  iii   extrcnio   cxaminc   divinie  ciini    portinontiis  siiis,   exlra    |ir;cf:iluin   castruin, 

ullioiti  snbjaceat.  ccclosi:iin  S.  Joanitis  de  Caiiicrala  in  colle  dc  Pa- 

Cuiictis  aulein  eidcm  loco  sna  jura   servanlibus  langu,   qtiidi|nid    liahctis  in    ccclesia    S.    Andrcx. 

sil  pax  Domini  noslri  Josu  Christi,  qualenus  ct  hic  Pra-ieroa  refuiationeni  corain   praidicto  pi\edcces- 

fructum    bona;  aclionis  percipiaiil  et   apud  dislri-  sore  noslro  proinissam,  quam  iiobilis  vir  Bartholo- 

ctiim    judicein    prxmia    xlcrnx    pacis    inveniaul.  inxusdeTalliacotio  de  pravisconsiietudinibus,  ({nas 

Amcn.  a  vestro  monastcrio  cxigehat  corani  personis  plu- 

DalumLatcr.,per  manum  Moysi,  Sanoix  Uoma-  "ibus  fecit,  ratam  et   ririnam   habcnles  nuctoritalu 

nx  Kcclesix  subdiaconi  vicein  agciilis  canccHarii,  aposlolica  prohibemus,  iie  consuetnJines  ipsas  idem 

VII  Kalcnd.  Junii.  indiclionc  vni,  Incarnalionis  Do-  Ilaitbolonixus,  vel  hxrudco  ejus  aliqiio  lcinporc  iii 


ii59 


riJMCMlS  Itl  PAP/E 


l4Ci) 


iiiuitasU:r!iitu  exorccro  prspsumaril.  Si:iHiiniii>,  ciiam  A  In«T»licim(is  eCinm  ne  atla  moniatis  vfstra,  vtl  cle- 


iit  luiilus  Marsoriim  episcopiis  iii  i.-ani(k-m  <Mcle- 
•iaai,  vel  cjits  nioniales  ct  clericos  alirjuij  jiiri(Ji- 
ciionig  cxcrcoat.  Nulli  oliam  episcopo,  vcl  Icgalo, 
4|ui  a  lalere  iiostro,  vel  successoris  no«tri  spcciali- 
t«r  directus  iiuii  fuerit,  liccat  sux  icgatioiiis  ohtontu 
vos  vel  succe<lent<-s  Tubis  cccloBiain,  aut  liomiueg 
vcslros  aut  scfvicntes,  iii  ccclesia  vcstra  inanenlcs, 
ulia  inlcriJicli ,  vel  excommiinicalioiiis  scnieiitia 
praegravare,  et  nulli  etiam  fas  sit  prxter  Roinanuni 
pontiiicem,  vcl  iogatiiin  al>  ejus  latcrc  missum  aiis^ 
f{uc  epeciali  inan'.bto  nustro  inoniales  donius  vc- 
strx  vcl  clericos  excommunicalionis,  vel  interdicii 
vinculo  innodare,  et  iiulli  cpiscoporum,  vel  alicui 
pcrsonse  ecclesiis  veslris,  maxime  ccclesiac  S.  Ma- 
ri;e  de  Sorbo ,  qux  proprii  jiiris  vestri  exislii, 
liceat  uovas  cl  indeiiiias  exacliones  imponcre,  vcl 
in  eis  procurati>ines,  aui  talliassive  dcmaiidas  coii-. 
ira  antiquam  et  rationabilcni  consueludineui  excr- 
cere,  sicul  est  iiudein  Iv.iclcnu6  obscrvaluin.  Prar;- 
tcrea  decima>«,  ad  ccclcsias  veslras  spccianles,  de 
inanibds  laicuruni  redimcndi  ot  quibuscun()iie  ra- 
tionabilibus  inodis  polerilis  acquirciidi  vobis  liceii- 
tiain  indul|;eiiius,  proliii)cnlcs  ul  iiullus  easdcni 
dccinias  absquc  cunsensa  vestro  de  laica  iiiaiiu 
i"ccipiat, 

Staluimus  insupcr  ut  infra  riiics  parucbiaruin  ve- 
sirarum  ecciesiain,  vei  capcllani,  seu  altare  contra 
altare  siiic  assensu  di^ecesani  episcopi  el  vestro 
nullus  sedilicct  vel  crignt,  sulvis  lamen  privilegiis  ^, 
Uomanorum  pontilicuui.  Piaiterca  nulli  i^ororum 
vestrarum,  vci  clericuruni  liceat,  post  factain  in 
eodeni  ioco  professiuneni,  aliqua  levilale,  sine  ab- 
balissai  suiC  licentia  dc  clausiro  discedcrc,  disce- 
dcnteni  vero  absqiie  communiun)  lilieraruni  cau- 
tioiic  nulius  audeat  reiinerc.  Licet  auleni  abbatissie, 
({ux  pro  tenipoie  fuerit,  in  cam  dc  sororibus  sii  s, 
qu£  vobis  ignuraiiiibus  aut  invilis,  ab  ecclesia  ve- 
sira  disccssei  il,  c;  sccundu  tertiovc  coinmonila  ad 
inonaslcriuin  redirc  conleinpserit,  regularem  scn- 
lentiam  promulgare.  Ecclesia  S.  Petri,  iii  Casiru 
quod  dicitur  Faliiacozzo  sUa,  ct  ejusdem  capellani, 
in  eadem  ii)M:i'tatc  permaneai  quani  tempore  anti- 
quo  h:'i>uil,  et  iiunc  liabcre  noscitur.  In  cadcin  eliain 


ricug,  s'  u  coiivcrsus  sliie  licentia  capiluli  vel  eliam 
ip.sa  abbalissa  pro  aliquo  fidejulical;  quod  si  feccril, 
iiec  ccciosia  vestra,  ncc  aliquis  lociis  vcstiT  ei  iUa 
(idojussionc  obligcliir.  Cliribrna  vero,  olcura  Kai>- 
clum,  conspcraliones  allarium,  stu  basilicarum, 
ordiiialioncK  rlericoriim  qui  ad  sacros  ordines  fue- 
rinl  promovendi,  absqiie  ornni  contradiclione  el  ap- 
l^cUalioiio,  a  qnocunquc  malucritis  suscipicti»  epi- 
scopo,  sivc  ad  ccclcsiam  vestrani  a  vobis  voi  ato, 
sivc  in  8IM  proprin,  sive  in  allorius  cccli-sia  licitc 
celebranlo,  si(|uidcin  catliolicus  fucril,  et  gialiam 
atquc  commiinioncm  apostolica:&edis  babuerit,sicul 
es(  b.^vctcnus  obscrvaluin. 

n  Dccernimus  ergo  ut  nulli  omnino  tKiiiiinam  liccal 
prxfatuin  monasteriuin  tcmcre  pcrtucbatc,  aut  ejts 
possessioncs  auferre,^  vel  ablatas  retincrc,  roifiuefe, 
seu  quihuslibci  vexationibus  faiigare,  scd  ilUbala 
umnia  cl  inlcgra  conscrventur  coriim,  p>  o  quoruni 
gubcrtiatione  cl  siistoiitatione  conccssa  sunl  u<4lbuH 
oinnimodis  prufutiira,  salva  sedis  aposlolicx  auclo- 
riiate  ct  Cassinensis  monasierii  dcbiia  jcsliiia  et 
n^vcrenlia.  Si  qiia  igilur  in  futuium  e<^clcsiislicj 
saecularisve  pcrsoiia,  lianc  nostrx  constituiionis  pa- 
ginam  sciens,  contra  eain  temcre  venire  tcnlaver  l, 
seciKido  lertiuve  commonila.  nisi  ))ncsumptioneni 
siiain  digna  salisfaclione  corrcxcrii,  ooteslaiis  liono- 
r.S(|ue  sui  dignitalc  careat,  rcainquc  se  divino  judi- 
cio  exislere  dc  perpetiaia  iniquitaie  cognosc?i,  ci  a 
sacralissimo  corpore  ac  sanguine  Dci  et  Domini 
Pv^demptoris  no^ri  Jesu  Cliristi  aliena  fiat,  atque 
in  exlremo  cxamine  district^c  ullioni  subjaceau 

Cnnctis  autem  eidem  !oco  sua  jura  scrvantibus 
sil  pnx  Domini  nostri  Jesu  Christi  quatenus  et  hic 
frueiuni  bonx  actionispercipi.ini,  et  apitd  dislrietuni 
judicem  prxmia  xiernx  pacis  inveuiant.  Amco, 
amcn,  amen. 

Ego  Clemens  cathoiicse  £cciesix  episcopus  stib- 
scripsi. 
—   Ego  Albinus  Albancnsi»  episc.  swbscripsi. 

Ego  Octavianus  Osiiensis  et  VeUeuentis  epise. 
subftcripsi. 

Ego  Joanncs  prcsbyter  cardiAsiis  tiL  SancSi  Mar< 


iibertate  capellatn  S.  JDgidii  ibidem  sitani  voluinus  D  ci  subscrip&i. 


pennanere;  inediclatom  molendini  ioannis  Froct£, 
quam  domina  Aduisa  abbalissa  eniit  a  doinino  Phi- 
lippo  de  S.  Dunato,  ct  niedielatem  silva^  capilis 
aqu;ie,  cl  siivani  Cullis  dc  Coci.  Cuni  autcni  generalc 
inlcrdictuni  teri^  fueiil,  liceat  vobis  in  nionasterio 
vestro,  ciausis  januis,  exclusis  cxcommunicatis,  et 
interdiclis,  non  piilsalis  c;:-inpaiiis,  submissa  voce, 
diviiia  oflicia  celebrare.  Satuinius  insMpcr  ut  abba  • 
tissis  quae  pro  tcmpore  fuerint,  non  liceal  terras, 
ccclosias,  Bcu  possessiones  alias,  vel  bona  ecclcsia 
vesfra',  sine  communi  consensu  capiluli  vcsiri,  vel 
majoris  et  sanioris  partis,  iinininucio,  vel  aliquid  in 
beneficium  6(»u  precariam  pcrsonalilcr,  vel  in  per- 
petuum  de  ca^lero  dare    &ut  modo  aliquo  alienarc. 


Ego  Pandulpbus  presbyt.  card.  basilicx  Duodccim 
Apostclorura  subscripsi. 

Ego  Petrus  piesb.  card.  tit.  Sanclx  Marix  siib- 
scripsi. 

Ego  Petrus  tit.  S.  Laurenlii  in  Dainaso  presb. 
card.  subscripsi. 

Ego  Petrus  presb.  card.  S.  Petri  ad  Vinctila  tit. 
Eudoxix  subscripsi. 

Ego  iordanus  S.  Pudentianx  lii.  Pastorum  pre»b. 
card.  subscripsi. 

Kgo  Joannes  lil.   S.  Clcmeniis  eard. 
episc.  subscripsi. 

Elgo  Joanncs  Folix  pre.sb.  card.  til.  S 
subscripsi. 


Tuscanus 
Susaatue 


nai  i:pisioi,.f:  kt  puimllgia.  —  an.  iioo.  li^i 

Ego  J;icobiis  liiao.  card.  S.  N;iii;u   iii  l^osiiii-iliii  A      K"u  Ocla\iaiiiis  Osliciisis  cl  Velic-trcnbis  opiscu- 


siibstripsi. 

Ego  Gregorius  S.  Maii;«  iu  Poilifu  diac.  carJ. 
Subscripsi. 

Ego  Joaiiiies  S.  Tlieodori  diacoiius  cardin.tlis  sub- 
cripsi. 

Cgo  Crcgorius  S.  Mari;c  iri  Ai|iiiro  diac.  card. 
sul>scripsi. 

Datuiii  LatiT;iMi  p^.r  mamini  .Moysi  Romaiiac  Cc- 
clesi%  sulxiiat^oiii  viceiti  gcrciitis  caiiccllui  ii,  ii  No- 
nas  JuDii,  iiidiclioMC  viii,  aniio  noiiiiiiicx  Iiicania- 
tionis  1190,  pontiiicatus  doniiiti  iiostri  Clenienlis 
papx  III  anno  lertio. 

C.\L|I. 
Prit4U-(fium  pvo  ecetttia  TrevtTensi. 

(Later;ini.  Jim.  4.) 
tCuE.iiTHtn.  Cvd  diplom.,  I,  470] 

CtEios  episcopus,  scrvus  servorum  Dei,  dilecto 
filio  JoANSi  Trevirensi  elcclo  ejuscjue  succcssoribus 
canonice  subsiitucnilis  in  peipcluum. 

Ineflabilis  provideiitia  luaie^tatis  idco  nos  in  apo- 
stolic:«  Sfdis  subliniilale  coiislituil  cl  universaruiii 
ccclesiarum  iiobis  gubernationeiu  curauiquc  com- 
misit,  ut  corpori  ojiis,  quod  Cbt  ccclcsia,  providore 
lUiliier  debcainus,  ct  fratres  nostros  epi.scopos 
aliosqiie  praelatos  ecclebiarum  iii  juro  suo  uos  opoi- 
tcat  aueiilius  confovere.  Ipsi  ciiiiu  dc  suuruiu  sub- 
jectoruia  salule  cl  regiiniiie  subditojuin  iioii  vore 
potcrunt  esse  soliicili,  iicc  oQicii  sui   proscculioni 


D 


poleruiii  cflicacius  iininiueic,  iiisi  »os  abundaiilio-  r  cardinalis. 


pus. 

F.go  Joaiincs  pres1>yler  cardinalis  tituii   Sanrti 
Marci. 

Lgo  Paiiduiriis  basilicj;   &ii   Apohtnloruin  pirsb. 
card. 

Ego  IVlms  prcsbyti-r  cardinalis  litiili  Sanclx  €.*•-  * 
cilia?. 

Ego  rolriis  prtsb.  card.  tit.  S.  Laurenlii  jn  Da- 
nijso. 

Ego  Pctrus  prcsb.  card.  S.   Petri  ad  VincuU  l>t. 
E(i'lo\i.v 

Ego  Jordaiius  S.  Ptulciiliaiia;  tit.  Pasfork»  |>re«b. 
rar  I. 

Ego  Joannes  lit.  S.  Clcmciitis  cardin.  Tuscaniis 
opiscopus. 

Ego  Joannes  Felix  tituli  Saiicta:  SusaiHKC  prrsfi. 
CQrdinalis. 

E^o  Jacobus  diacoiius  rardina!is.  S.   Mariae  m 
Co.<;mcdin. 

Ego  Gratianus    Sancioruiu  Cusmx  et  Daniiani 
diac.  card. 

Cgo  Soflridus  S.  Mariai  iu  Via  Lala  diaconus  car- 
diiialis. 

Ego  Gre{;orius  Sauctx  Marix  in  Poilicu  diacffiiJi 
card. 

Ego  Joannes  Sancti  Tlieodericl  diaconus  carJi^ 
salis. 

Ego  Crcgorius  Sandx  Maiix  in  Aqaino  diaconutk 


rem  sibi  senserint  bouoreni  impendere,  ct  since- 
riori  a/roclu  diligere  cbarilalis.  Quociica,  dilecle  iu 
Doiiiino  lili,  tuis  Justis  poslulationibus  grato  con- 
curreuies  assonsu,  persouani  tuain,  ct  Trevirensem 
ccclesiam,  cui  Deo  auctorc  praeeftse  dignoscoris, 
6ub  beati  Pclri  el  uostra  protectione  speciali  qua- 
dani  prxrogaliva  esse  censciuus,  el  diguilatos  oiu- 
nes  seu  honores  el  libertaics  ipsius  a  proidecessori- 
bus  nostris  Joanne  XIII,  Uenedicto  YII,  Leonc  IX, 
Viciore  II,  Innucentio,  Engenio  el  Adriano,  fclicis 
tuciuorix  Rouiaiiis  pitnlilJcibus,  aut  impcralonbus, 
^el  regibus,  eideni  ecclesia:  coiiccssas,  tibi  tuisque 
succcssoribus  aiictoritalc  apostoiica  conlinnamus, 
ct  praesentis  scripii  privilegio  comiiiuniinus.  Sla- 


Datuiu  Laterani,  per  manuin  Moysis,  Sanciae  Uo- 
manx  Ecclesiae  subdiaconi,  vicom  agentis  caiicel- 
Irfrii,  II  Nonas  Junii,  indictione  viii,  Incarnaii«ttiis 
Donrmic;»,  auno  1190,  pontiiicalus  vcro  doniiui  Cle^ 
menlifi  papx  III  aiiuo  tcrlio. 

CXLlll. 

WHUlmo  episcopo  Eliemi,  rogatti  Uicardi  Anglorunt 
regis,  legationit  officium  committit, 

(Laterani,  Jun.  5.) 

[Radulf.  de  Dicelo,  Imag.  Hisl.,  ap.  Twvsden  II.  A. 
Script.,  I,  OSC.] 

Clemens  papa,  Willelmo  episcopo,  salutem. 

Jtixta  conimendabilc  desiderium  el  salubrem  po- 

slulauoiieni  cbarissimi   in  Domino  filii  iiostri   Hi- 


loentes  ut  quascunque  possessioiics ,  quxcunqiie  ^  cliardi,  iliustris  re^isiAnglorum.rraternitatitux  lega- 


I 


bona  eadein  ecclesia  iiiprxsentiarum  Juste  ot  caiio- 
nice  possidet,  aut  iii  fuiuruin,  coucossionc  pontili- 
cum,  largilione  reguiu  vel  principuui,  ubintionc  li- 
delium  seu  aliis  Jusiis  modis,  prxsiante  Doiuino, 
poicrit  adipisci,  iiruia  tibi  tuisque  successoribus  ct 
i!libata  pcrnianeant,  iiominatim  ecciosiniu  dc  Lo- 
geustein,  caslruiu  dc  .Muiiclcr,  casirum  Tris  appol- 
Satum  cum  baiino  ei  appendiliis  suis,  quod  nubiiis 
vir  coroes  Oito  a&>ensu  et  volunlale  uxoris  sux 
Certrudis  Palatinx  comilissx  pra-diclx  ccclesix 
noscitur  contulisse.  Saiicimus  cliani  ut  Juxta  qiiod 
iii  sacro  Calcedonensi  conQilio  slatutuiu  est,  elc. 

l;go  Clcmens  Caiiiolicx  Ecclosix  cpiscopitg. 

F.jjo  .\lLinas  Albaiicnsis  episcopns. 


tiotiis  uiriciuin  in  tota  Anglia,  AVallia,  lam  per  Caiii 
tuaricnscm  quam  Eboracenscm  arcliiepiscopatuni, 
ct  iii  iilis  partibus  llyi>crni;e,  in  qitibus  iiobilis  v:r 
Joannes,  comosMoritonionsis.fratcr  ipsius  rcgis,  ju- 
ri.sdictionciu  Iiabet  cl  domitiium,  auctoritatc  duxi- 
nius  apostolica  committendum. 

^atum  Laierani,  Nouas  Jiinii,  poutificalus  aoblii 
aniio  tcitio. 

CXLIV. 

Fralrum  Carthuiiennium  prolectionem  tuicipit,  pot- 
^esiionetque  el  pnvilegia  confnmat. 

(Latcrani,  Jun.  6.) 

[Privil.  Ord.  Cartli.,  fol.  3.) 

Cl£X£58  cpiscopus,  scrvus  servoiuu)  Dci,  dilcctis 


<  i(;7i 


CLKMKNTIS  ill  IWVAI 


liGl 


lilils  |tii«»i'i  el  rraliiltus  <>ar(liiisiei)sibus,  saliiicni  ot  a 
ajiosiolioam  honfdictiononi. 

Iiilcr  virtulorn  aroinataft  sancloriKii  fia{,'raiitiani, 
stndioriim  o|iinionis  vcstra'  liaKainMs  suo  noliis 
odoio  discerniliir,  ijii.t  ciuii  bC  as|i«Mioi  ihns  iiistiln- 
lis  a  nuindaiia  s<;part'l  vanitate,  et  pr;r(l;ira  re- 
splcndcai  gloria  ineriloruni,  noliis  cst  dnipliiis  liono- 
landa.  Providcndiiin  qiiO(|iie,  dilij;enlius  csl  et  ta- 
vcnduin,  ne  <puoloni  saiu  (ain  iin[»roliitas  alicnjiis 
val(!al  conliirliare.  Kapropter,  dilccli  iii  Uoinino 
«ilii,  vesJra  liuinili  suppliralione  inducli,  doiniim 
vestram  tum  oinnibus  pertinenliis  suis,  et  onmiljus 
lionis  quae  inipraescnlianim  ralionaliililer  posside- 
<is,  aut  in  futiiruin  pia  vohis  fuerint  donatione  ron- 
cessa,  aul  aliquibus  justis  modis  poteriiis  adipisci, 
sub  bcali  Peli  i  et  noslra  proleclionc  suscipimus  et  ^ 
prsesentis  scrijtli  patrocinio  communimus:  siatueii' 
les  ul  omnia  vobis  iirma  ct  illibata  perinaneaiil,  nec 
alicui  liceat  vos  super  liis  iiidebite  nioleslare.  Novac 
etiam  et  indebitas  exacliones  a  quibuslibet  tam 
clericis  quam  laicis  a  vobisexigi  aucloritate  aposto- 
lica  dislricliusiiibibemus.  Ad  liacc  pricscnlibus  vo- 
Li.s  lilteris  iiidulgemns  ut  quicunqite  cierici  sivc 
laici  ad  ordinis  vcslri  proposilum  duxcrini  acee- 
dendum,  libcruni  sit  vobis  cos  rccipere  de  licenlia 
noslta,  ct  reccptos  posiquam  professionem  peiie& 
vos  fecerint,  rcliiiere;  salvis  lanien  privilegiis  super 
!ioc  a  sede  apostoiica  impulraiis.  Si  vero  privile- 
giaiorum  aiiquis  per  annum  postqiiam  fialribus 
domus  innoiuerilde  qua  ogressus  est,  apud  vosnon  „ 
lequisiius  moiam  fcccrit,  posiea  non  licei  ei  ordi- 
Kftm  vestrum  deserere,  vel  ab  ipso  per  violenliaM 
revooari.  Conseciaiiones  quoqoe  ccclesiaruin,  or- 
dinaiiones  cleiicoiam,  si  vel  proprii  episcopi  non 
liabueritis  copiain,  vei  requisiius  pracstare  noiue- 
rit,  prout  debet,  iicitum  sit  vobis  a  quoctiiKiue 
postuiarc  episcnpo,  qui  rogatusad  ecclesias  veslras 
accedens,  sacra  vobis  neccssaria,  iiostra  fretns 
aucloritatc,  iinpendat.  Eos  etiani  qui  de  oidine  ve- 
.sliove!  cx  subveiitione  terrjc  orientalis,  vel  ex  aliis 
causis  quiltuslibet  occasionos  evagandi  assumuni, 
si  commonili  non  duxerinl»  propositodesisieiidum, 
liccal  tibi,  dilecte  lili  prior,  per  cxcominunicalionis 
Srfiitenliam  coeicere. 

KuUi  ergo  ornriiiio  bominiiin  liceal  hanc  paj^inarn  D 
nostraK  concessionis  el  coiislitutionis  iiifringere,  vei 
oi  ausu  tcmerario  conlraire.  Si  quis  aiilcm  boc  at- 
tentare  pr«sumpseiit,  indignalionem  Dei  omnipo- 
toiilis  et  bealornm  Petii  el  Pauli  aposlolorum  ejus, 
se  noverit  iiicu!  surum. 

Oalum  Lateraiii,  viii  !uus  Junii,  punUiicatus  no- 
fclri  anno  lertio. 

CXLV. 

Arcliiepi$cQpis  el  cpincopis  ordinem  Canhusiensem 

cummendat. 

(Lalerani,  Jtin.  G.) 
[Ibid.,  fol.  3»>.l 
Clemcns  cpiscopus,  scrvus  scrvoruin  Dci,  vcnc- 
rubilibus  frutribus   arcbiopiscopis   cl  cpiscopis  ad 


(jiios  littoi«islar!pcrv<'norin(,  ^alutoin  ct  aposlolicam 
b('ii*-(lit:li(>n<:ii). 

Ciiin  diloctos  lilio.H  noslros  fratrcs  Cartbusionspf 
merilo  hux  i-i.'ligioriis  cbaros  liaix-aniiis  pbiriinurn 
et  arroptos,  inandalurn  qiiod  pro  ( is  faciinu»,  tanto 
voluinins  oilkai  iiis  adiinpb^rt.rpiaiilo  graviuft  Croa- 
torom  nostrum  ofreniliint,  i|iii  eos  vx  octasionc  ali- 
qtia  pcrsequiintnr.  Quaproptor  universilati  veslrx 
pcr  apostolica  ^cripta  inaiidainus  alrpie  pra-cipimus, 
qoaicnus  r>t  quis  conlra  iiidiilla  ois<)trn  fralrllius 
piivilogia  veniro  pr:<:':,iinipsoril,  ct  adiiiuKiliis  r<>si- 
piscere  fortc  noluerit,  « uiii  iiuliius  contradictiond 
vel  appellationc  obstanlc,  per  censuram  ccclcsia- 
&licain  compcscalis,  ila  quod  iidcsn  fralrcs  per  in- 
stanliam  vestram  doliila  pace  Ixtentur,  et  vos  (\<i 
coeio  justilix  et  ope  pielalis  possilis  apud  Dcnm  e.t 
bomincs  comnicndabilcs  apparcre;  nnllis  liltcris 
obstantibus,  tacila  pravitalc  a  sedo  apostulica  im- 
petralis. 

Daluin  Laterani,  viii  Idus  Junii,  [Mntificattis  no- 
stri  anno  tciiio. 

CXLVL 

Prioribus  el  frniribns  ordinis  Carthnsipnsis  coneeriit, 
<  jie  alicui  de  prinribus  ant  fratnbus  tiue  co/j- 
seusu  cupilnli  dvrttus  sues,  liceiniu  palenl  apvel- 
landi.  * 

(Lalerani,  Jun.  7.) 

[Ibid.] 

Ci.FMuxs  cpiscoptis,  sorvus  servorum  Doi,  dile- 
clis  liliis  univorsis  piiijribus  et  fiatiibus  Car- 
Ibiisiensis  oriiinis,  salulom  el  aposlolicam  Lcnedi- 
ctionem. 

Cum  ab  omnibus  tunniltiiom  sa?cii!arium  aglta- 
tionibus,  non  soium  nieiitibus  et  piofessiono,  sed 
eiiam  locis  et  babilationibus  separali,  stimina  vos 
oporlct  diligeiilia  proecavere,  ne  alioujus  lomporalis 
conimodi  causa,  vos  iternm  conlra  propositum  or- 
^inis  vestri,  sseculi  turbinibus  iminergatis,  ot  sub 
recti  specie  vosmotipsos  decipienlos,  ob  leniporale 
comniodum  acquirendum,  vel  iiicommodnm  evi- 
landum,  temere  caiisarum  vos  altercalionibus  iii- 
seratis.  lnde  onim  quod  cl  paci  ei  tranquiliitaJi 
vestrae  providere  volenles,  firmiler  inbibemus,  n<; 
alicui  de  prioribiis  aul  fralribus  veslris,  qiiacuiiqtic 
temeraria  priesuniptione,  sine  consensu  ei  volunlale 
capiluli  domus  sus,  vel  majoris  el  sanioris  parlis, 
iicentia  palcat  appcllandi. 

Piaeterea  cum  gencrale  vos  capituium,  sicul  an- 
nis  singiilis  consuevislis,  celebrare  coniigerit,  si 
omnos  convenirc  forie  nequiverinl,  quidquid  a  m.'»- 
jori  priore  ordinis  oum  niajoris  partis  ac  sanioris 
consilio  ralionabiliter  ac  provide  slatutum  fuerit, 
ratum  halioalur  et  firinuin,  ct  ab  omiiibus  ve- 
slri  oidinis  fratribus  irrcfragabililer  observc- 
tiir. 

Nulli  orgo  omnino  noiTiinum  liceal  banc  paginam 
noslra;  inliibiiionis  infringcie,  vel  ei  ausu  lcmera- 
rio  coiilrairc.  Si  (itiis  .-Autoin  boc  atlenlare  prxsum- 
pscril,   iniligoarrMiciii  oini'ipolenlis  Dci,  cl  bcalo- 


I 


Ii65  EPISTOL/E  ET  PRIMLEGIA.  —  AN.  1190.  1166 

riiin  Pflil  el  Patili  aposloluruiii  ejus,  se  iiovei il  in-  A      Ego  Alliinus  Albanensis  episcopns. 

E{(o   OcCavianus  Oslicn.  et    Volletrcn.    episcup. 


tursunini. 

naiuiii  Laierani,  vii  Idus  Junii,  pouiilicalus  no< 
stri  aiiiio  lertio. 

CXLVIL 

MonaUerio  Eihameim  ultaria  duo  asutit, 

(Laterani,  Jiin.  17.) 

[.MiRiei  Opera  dipl.,  IV,  29.) 

Cleiifns  episcopus  serviis  servorum  r-ei,  (lileclis 
liliis  alibali  ct  cotivciilui  dc  Eiliaio,  SAlulem  cl  apo- 
stolicani  l»cnc*!ictionem. 

Juslis  pelentiuni  desiilcriis  digntim  esl  nos  faci- 
lom  prxbcre  coiiscnsiim,  et  vola  qux  a  ralionis 
tramitc  non  discordant  eircciu  prusequenie  cum- 
jilere.  Eapiopier,  diiccti  iii  Uoniino  lilii,  vcsiris  ju- 
stis  pobtulalionibiK  graio  coiicurrcnles  assensu, 
altare  (|uod  iii  ecclesia  de,  Roesbckc  iii  episcopaiu 
Fornaccnsi,  cl  altare  de  Doriia,  quod  in  episcopatu 
('aineracciisi  cjiionice  esiis  adepti,  sJcul  ilia  jusle 
et  sinc  cont.^oversia  possidclis,  devotioni  vestrx 
aiicloiitaie  apostolica  conlinnamus  el  prxsi-nlis 
scripti  patrocinio  communimus. 


B 


sulisc. 

h.\iO  Joannes  presb.  card.  tit.  S.  Marci  suhsc. 

E^o  Paiidulplius  iiasiiica:  \ll  Apost.  presb.  card. 
subbC. 

Ego  Pclrus  presbyt.  card.  lil.  S.  Cecilix  subsc. 

Ego  Pctrus  prcsbyt.  carJ.  tti.  S.  Laurentii  in  Da- 
niaso  subsc. 

Ego  Pcirus  prcsbyl.  card.  S.  Petii  aJ  Vincula  ijt. 
Eudoxix  stibsc. 

Ego  Jordaiius  S.  Pudentianx  lit.  Pastoris  presb. 
card.  subi-c. 

Ego  Jiianncs  tit.  S.  Clementis  card.  Tuseutan. 
episc.  subsc. 

Egu  Juanncs  Fclix  pixsbyt.  card.  til.  S.  Susannv 
siibsc. 

Eijo  Jacobus  S.  Marix  in  Cosn.>ediii  di.ic.  cird. 
sibsc. 

Ego  Gratianus  SS.  Cosniac  et  Oamiani  diacoii. 
card.  siibsc 

Ego  SoQVcdus  S   Maiia;  ia  Via  Lala  diac.   card. 


Nulli  ergo  omnino  boniinum  lireat  banc  paginani      subsc. 


roslr.p  conlirmaiioiiis  irirtiiigcre,  vel  ei  ausii  tcnie- 
rario  contraire.  Si  quis  auiem  hoc  atienlare  pra^- 
sotnpscrit,  indignalionem  oninipolenlis  Dei  et  bea- 
loiuin  Pelri  el  Pauli  aposlolorum  cju»  se  iioveiil 
incnrstirum. 

Daiiini  Lalerani,  xv  Kal.  Julii,  poniificalus  nostri 
aiHio  leilio.  i 

CXLVHL 

Pacem  inter  eanonicos  S.  VinceHtii  ct  S.  Alexandrt 
licTijcmates  reconciliatam  con/irmal. 

(Laletani.  Jun.  H  ) 

(UcHtLi.i,  Ilalia  sacra,  lY,  472.] 

Clemf.ns  epistopns,  dileclis  filiis   .\ir>F.RAt)0  »r- 

rbidiacono,  Oberto  prxposilo,  el  nniversis  clcricis 

bt  rgoiiieiisis  Eiclcsi;»*,  saltilcn:.  eic. 

Ka  (|iKC  posi  discoidiain   et  conlrnversiam  Iiabi- 

taiii  iiiier  pariC'»,  nieliori  coiisilio  subscciito  f-jeritil- 

ainicabiii  concordia   icrniinata,  ul  inviolabilctn  olt- 

iMieaiil  (irmiliiiein,  el  fultiris  temporibus  nemo  lc- 


Ego  Grcgorius  S.  Marix  in  Poriicu  diac.   canL 
subsc. 

Ego  Bernardus  S.  Marix   Novx  diacoii.  cardin. 
sulisc. 

Ego  Grcgorius  S.  Marix  in  Aquiro  diacon.  card. 
stibsc. 

Daiuni  Latcraii.  pcr  maniim  Moysis,S.  R.  E.  suD- 
diacoiiii  vici  m  agenlis  cancellarii,  ix  Kal.  Julii  iii- 
dict.  octava,  Intarnationis  Dominic;c   1190,  ponti- 
iicalus  vero  doniiiii  Cleniciilis  pap.x  III  an.  tcrtio. 
CXLIX 
Bulla  canoiiisutionix  B.  Malacliicf. 
(Laleiaiii,  Jul.  C.) 
[Opp.  S.  Bernardi,  ed.  1719,1,  697.1 
Clf..mf.!«(s  episcopus,    scrviis   scrvorum  Dei,  dilc- 
clis  liliis    univeisis  abbatibus  ad  Cislerciense   ca- 
piiiilum    convonieiilibus,   salutcni  cl  apostoiican* 
beiicdiclionem. 

IJfO  sacrosanctam   Ronianam  Ecclesiam  Redem- 


meriialc  qualibet  obviare  prxsunial  jiixla  posliiian-  plor  noster  caput  oniniimi  iideliitm  esse  voltiit  tl 
tiiim  vuUiiilaieiii  consenlaneain  raiiotii  convcncrinl  m;igis,lram,  ul  ad  cjus  disposilionem  et  niiluiii,  di- 
aposlolici?auctoril;iti>  robiire  tonifdiiniri.  Eapioplcr  viua  giatia  pr;eeunte,  qtia;  ubiqtie  a  ftJelibus  ge^ 
vestris  justis  postulaliontbus  annuentes,  pacem  et  •viida  sun(,  ordinentur,  et  errala  iii  mcliui^  corrk- 
comordiam,  et  veslri  collcgii  uuionem  iiilcr  vos  ganlur,  et  ad  cjus  roiisilium  iii  ambiguis  recuri^ 
prudenicr  coiiteplam ;  el  tinanimi  voluntnlt- rccc- 
ptani,  atqtie  redaclam  iii  striptuin,  sicut  raluiiialii- 
liier  ractaest,  recepta  pariler,  el  seiv.Tia  dc  tratruni 
iioslrorum  assensu  auctoritale  aposlulica  conlirm;!- 
mus,  ct  prxsenlis  scripti  patrocitiio  communinius, 
Ad  iiiajureni  vcru  nriuitattiu  tenorem  ipsnis  scripti 
de  verbo  ad-verbum  duxir.ius  iiiaoremium.  i  In  rum  aliviiiaiido  sv.andalum  i>iiie  jusli  discrctlone  li- 
Cbristi  nomiiio,  nnno  Dumiiii  1190,  quadani  braniiiiiscommondainla  suppriiiicret,  et  minus  digna 
die,  »  eic.   Vide  Lghclli,  loco  laudalo.  inudibus  iiidebilis  celebiarct   Indc  si  quid  fuit  quod 

Uecernimus  ergo  ul  nulli  boniinum,  ctc.  Anien.      diloctiis  lilus  noster  Jordaiiiis  Sjincla:  Puilcntiaiuo 
EgoCI(.nicns,Calholicx  Etclcsiaiepiscopits.  su!;-      liltiii  Pastoris  presbytor  cardiiialis,  ad  precos  (|tio 
scripsi.  niiiidain  vcslruin,  viiam  baiitli   ciijusdani  viri,  iio- 


lur;etquod  ipsa  slaluerit,  ncniini,  qiiatiltimcua- 
qtie  de  suis  mcritis  glorietiir,  liteat  iniiuularc  :  uc 
si  forte  proiniscii;!  darttur  universis  litentia  quje- 
ctimque  sibi  secundiim  vtduniatem  propriam  oc.cur- 
rei  int  pcrpetrandi,  confiisa  liberlas,  cuni  sccumliim 
voluntaleiu    porsonaruin  voia  disscnliinl,  iii  alio- 


Mr,7 


CLf^MKMIS 


B 


iMiile  Malaciiia>,  qili  npud  (.!l:n'aiiiv:ilieni  iii  hoiaiiio  A 
nviuiOflcil,  a  H.  Ucriiariio  priiiio,  Clar;KValiciisi  al>~ 
bate,  coiisoriptaiii,  et  ntiracula  (|w:c  Doniiiiiis  ol) 
ipsiiis  mevita  (li-cbi^anda  pcr  ipsuiii  (iigiialus  csl 
opcrari,  cnin  iiiiilloiU(}i  voslri  oniinis  t«:.sliiiioiiii.s 
iiohis  (levoic  proseiilare  curavit,  ut  aiicloriialu 
apostolica  qiioil  lie  ipsiiis  meritis  s(^iUirc  dclieret 
Etcclesia  publicc  dolHjreinus  onihibiis  declaiare.  \i- 
sis  ergo  tanturuin  viroruin  lcslinioniis,  vila  ctiain 
ipsius  el  uiiraculis  «liligcnlcr  inspcctis,  preci!!i<s 
etiatn  el  lcsliinonio  ipsius  carJinaiis,  ct  dilccli  (ilii 
abbalifi  Caseniarii,  aIiorunu|ur  quanipInr^MiM,  qui- 
bus  liJein  oinnittiodan)  adliibci.>dain  credebaiiMir., 
iiiducli,  dictnni  saiictiini  viruni  Malacliiani  in  san- 
ctorutn  calalogo,  de  coinniuiii  frairum  iioslrorum 
C09isi?;0  duximus  ascvibcndum,  ct  per  ipsius  ine-- 
rila  Redenipioris  siiRragia  cum  rcliqnoruni  sancto- 
runrii  intervciilionibus  a  Cltrislilidclibiis  stalMiinus 
postulanda.  Vohiiiius  igilur  ul  eain  sibi  reveren- 
iiam  qiia;saiiciis  dcbctur,  univorsus  ordo  vcster  et 
Dlii  fideles,  de  liceittia  sedis  aposlo!ic:iR  devolcex- 
bibcaiii,  el  in  sanctotun)  nunicro  sec.irc  conscri- 
bant. 

Datum  Laleran.,  i:  Non.  Julii,  pontiiicatus  noslii 
anno  terlio. 

CL. 

Ctemens  lertius  in  lillcris  dalis  Yiterbii  iv  Nouas 
Auijusii,ponlificalus  sui  anHoni,ila  alloquilur  Flo- 
riacsnses :  ^ 

....  Cupientes  ut  ecclesia  monasterii  veslri, 
iii  honore  Sancti  Benedicli  dcdicala,  congniis  iio^ 
noribus  frequenlelur ,  universis  Chrisiilidelibus 
vere  pcpniientibus  el  confcssis,  qui  casndeni  eccle- 
siatn  iu  die  nataiis  ejusdein  sancli,  et  liansiutioiii* 
bus  ipsius,  eic. 

El  cenium  dies  indnlgentiarum  elargitur. 

[SACSSEif,  Annal.  Ecclesite  Aurei.,  201.] 

CLI. 

Ecett',i(B  S.  C.rHcis  Cfiingampensis  protectiouem 
suscipil  ,  pcisestionesque  ce  privilegia  confir- 
mat. 

(Latcrani,  Sopt.  1.) 

[MoRtCE,  M6m.  p.  s.  a  Vhist.  de  Brel.,  I.  717.]        D 

Clemens  episcopiis,  servus  servoruni  Dci,  dilc- 
clis  liliis  JoDOiNO,  nbbaii  eccl<\^i;e  S.  Crucis  de 
Guingampo  el  «jusdcm  fralribus  lant  pricscnlibus 
quam  fuiuris  vitaiii  JcliKiosani  pro!'osbis,  In  pe.rj» 
tuani  nienioiiani. 

Pice  poslulaliones  voSunt...  cfieclu  debcnt  nrosc- 
qucnte  i:onipl{;ri,  oi  ut  dcvolioni^i  fipcerilns  lan(!:«- 
l>*Ji<jts  cnilcscjt,  el  ulililas  poslulaia  vi;es  i!.iii;'...i- 
Jantcr  assumal.  Eapropler,  dilccti  in  (:iuisio  Do- 
riflino  tilii,  veslris  juslis  posii:l:ilionil)iis  iibentcr 
:tnnuimus,  ct  prxfulam  ecclesiain  S.  Crucis  de 
Guingampo,  in  qua  divino  esiis  oI).soquio  ntanci- 
pali,  ad  exemplar  prxdcccssorum  iiostronim  fr- 
iicis  fccordal'oais  Innoccntii  cl  .\lc\andri  lioniu- 


III  PAr/E  ii.';8 

iiuniin  pontiliium,  sub  brati  iVtri  et  nostra  pro- 
tcclione  sitsi  ipiiiins,  et  pr:i:seiitis  scripti  privilegio 
coinmufiinus  ;  iiiiprimis  si()uidpm  btalupnles,  ut 
ordo  caiioiiii  ns  ipii  scciiiidimi  Dcuin  et  bf^ati  Au- 
gustiiii  lU-t^iibin  iii  cadoin  F.(  nlcsia  inbtiinius 
esse  (lijjnoscilur  ,  pcrpeluis  ibidcni  leinpoiibiis 
inviolabililer  observeliir  ;  priterca  qnaKr.iinqne 
possessiones  qu3'Ciiii<|ne  bona  cadcm  Ecclesia  im- 
pr.Tseiitiariii!i  j*isle  el  caiionicc  possidet,  aul  iii 
fiituruiM  concossione  ponlificuni ,  largilionc  regum 
vel  principuiii,  obbitione  (Idelinm,  seu  aliis  jtistis 
modis,  pia-.staiite  Doinino,  potcrit  adipisci,  firma 
vobis,  veslrisqne  succossoribus  el  iliibala  perina-» 
ncant,  in  quibus  bx>c  propriis  dusiinus  exprirnenda 
vocabulis  : 

Locu.m  ipsum  in  qnu  pra:fata  ccctesia  sita  est, 
cuiii  omnibuj  pertinenliis  suis;  terram  qn«  siia 
Csl  jrixia  ilnvium  Trevium  cuin  burgo  el  aliis  cJ 
ipsam  perlinenlibus ;  ecclesiani  S.  M.^ndoli  juxta 
Gninga:i;?U!ti  cum  tribus  villis  tcrra; ;  diinidiaiii 
<leciinai:i  toiins  parocliix  Pluntagor,  (|ualiior  mp- 
lendina  supra  Treviam,  qux  (iedil  coinitissa  Ha- 
vis ;  iiovem  viilas  Rivalloni  liticr.is  ab  oinni  ser- 
vilio ;  duas  nummatas  panis  oinni  dic  ((uas  de- 
dit.  .  .  .  (tiinidiuin  niolendiiinm  Colel  ante  inolam 
coinitis  quam  (iedil  coines  Sleplianus ,  quintam 
p»ttein  villue  Snlbar  cum  suo  praio,  |diniidiaiii  vil- 
lain  Gnidamori  quam  dciiil  Gjnfridus  dapifer, 
torliam  parlem  \\[ise  S.  Marix  de  Lo.cijuiili  quani 
dcdit  Hogus,  et  quaitam  parlen)  ejijsdcm  viltse 
quam  dedit  conics  Sleptianus,  tcrrarn  quae  est  in- 
ter  duos  torreiites  qujc  fuit  Quiniou,  lilii  Kaeima- 
roo,  qiias  dedit  Doiigiialus  lllius  Maikoct;  eccle^iani 
Chrisii  dc  Pleian  cum  porlinentii»  sui» ,  leriani 
de  Corle  et  ires  .Trpennos  lerr.x,  quos  dedil  Kvon, 
filius  Coiiec,  juxla  bnrgum  S.  Crucis  *  iteciioain 
de  Puibic,  donium  oomilissde  juxla  portaii)  P>edo- 
nonscin  quam  dedit  comiiissa ,  duo  niolendina 
Clioslcila  iiitra  Guiiiga:npum,  qiia:  dcdil  comitisi-a ; 
pratutn  et  tcrra  qtiie  esl  in  auslrali  parlc  torrenlis 
qui  ju.\ta  Molain  defluit  iii  Treviam,  minagium 
caslri  Giiiii:]ampi  quod  dedit  con.es  Siephanus ;  in- 
sulain  qiKc  dicitur  Guirgucnis;  ecclesiam  S.  Qui- 
riiii,  qua;  sit;)  csi  in  silva  qiix  dicilur  Meuc,  diini- 
diuin  i(ioien(iiiiuin  Cltoescl,  quod  itnncupalur  nic» 
iendinum  LouIi»mi,  uuum  moicndinun)  siiper  Tro- 
viani  iii  !ooo  qui  dioilur  Riipis  Suliart,  quod  ded^t 
toinos  Slepfianus;  unum  moUndiiium  Chosel  ex 
oocidi^nlali  parte  Trcviae,  super  burgum  S.  Crucis, 
tics  uiarcbiis  argenli  in  Anglia  quas  dedil  comes 
Slophiiuus  de  dccinia  quam  lenuit  Eudo  presbyler 
(]'-.  Laia!M.-!ia,  et  eoclesiani  B.  Mari;£  Magdalcnx 
j'j.*:la  .Moniem  Consulareni  (Moiilcontour)  cuin  om- 
i!(!;-.is  appeiidiliis  suis  ,  qnatuor  arpcnnos  prati 
ju\la  nioiendiiinin  Locon  quos  dedit  Hamo  (ilius 
Giialleri,  ncc  noii  el  duos  arpcnnos  praii  juxta  ve- 
sirura  molcndiiium  Clioosel,  quos  ecclesi*  vesirae 
dedit  comiiissa ;  quaiuor  insuper  arponnos  tcrise 
arabilis  "''cr  ccdcsiam  vcslram  ct  GuingaiDpuin, 


J 


11G9 


EPISTOL.t:  LT  FiXIVILET.IA.  -  AN.  1190. 


H70 


quos  a<l  pbiilaiiiJan)  \iiie;iin  s;rpo  meiuofala  co-  A 
iiiiiissa  ecTlesi*  veslrae  donavit.  Capcllain  S.  Ge- 
rani  de  Tflerna  el  insulam  tuni  appfHiiiliis  suis  , 
capellam  lie  Porlal  ciini  perliiienliis  suis;  cecle- 
siam  S.  Ciliiasii  de  IMoeiuMgoiT,  graiKleiii  villam 
Je  Tremei«r  Pordic  cuiii  suis  peilineiiliis.  Saiici- 
mus  eliam  ne  iiomines  pi^xfali  loci  S.  Criici»  ad 
veslrain  Etcksiam  perlineutes  ad  aliquas  iiidebi- 
tas  vcl  illicilas  cvacliou«s  vel  angariaii  couipil- 
bniur. 

Sane  i)ov.ilium  veslrorum  quar>  proprits  ntani- 
bus  vel  suiiiplibus  culilis,  sive  de  iiiit  iincinis  uui- 
maliutn  veittrorun),  nuUus  a  votis  derimas  ciigeic 
vcl  eklorquerc  prxsuiiut,  licealque  vobis  cIitIcos 
vel  laicos  iii  &.cculo  pcrageiiles  lil)eros  e(  absolulos 


CLII. 


Abbaii  S.  Gtnorefee,  decnno  el  c/iinoii  ParhirH$ibui 
icrihil  de  pTCtbendn  fcclenict  Meldetisi»,  a  P\eiTo\ 
quondam  epi^copo  Tuscnlaiiensi  coiidila,  $ecuiuluui 
roudtiori$  vottiytr.lem  coinervanda. 

(Laler.mi,  Ocl.  17.) 

[Du  rLEsSis,  llist.  dc  Meaiix,  II,  77.] 
CiEMrNS  opiscopus,  servtis  sprvoriim  Hei,  dileclit 
filii.s  .ilHaii  S,  Genovcr.p,  derano  cl  c.inlori  Pari- 
sicnsibus,  snliitein  el  .'»pr>stoliram  licnediiiioneni. 
Cum  boii;r  memoriitP.,  quondam  Tiucnlaneiisis 
episcopu*,  .id  constitiiendam  iii  F,<rlesia  Weldensi 
prxlikcndani,  CL  libras  P.TrisiiMisi»  nioncte  In  iiUima 
Bua  voluiitate  legasset,  dilccti  fiiii  noKtri  abbas  S. 
Victoris  et   magistcr  N,  olim   prfl>dicti  Tusctilan. 


-     -     o 

ad  conservaiioiiem    rccipere,  ol  cos  absqne  coii-  **  clericus,   quibus  lam   ab  ipso  lestalorr,  qnam    a 

sedc  aposlolica  faerat  cxseculio  lcslanienii  cuni' 
Hiissa,  venerabili  fralri  cpiscop;)  el  dilectiB  (iliis 
c-^pilulo  Ucldensi  ad  liluluin  jam  dict*  pr«l)cnd;c 
pcrsonam,  sicui  dectiil,  pr;escntarunt,  ordinanto« 
insupcr,  ut  is  qni  prK!bciidam  illain  successione 
teinporuiii  obliiierct,  in  clioro  ol  capiUiIo  cum  illii 
dignilaiis  et  honoris  intcgrilaie  qua  caBleri  cano- 
iiici  antiquitus  insliluti  gaudcbanl,  canonicus  lia- 
bcrelur,  cl  ecclcsia  S.  Maria;  de  Cagia  reddilus 
illius  pr3pl)cnd;c,  post(|iiam  persona  deceilerei,  per 
aniHiii),  sicul  aiiarum  piTbendarum,  sine  diminu- 
tiuiio  leneicl.  Scd,  ciim  quidum  ne  illc  cannntcns 
lialjerctar  impcdiic  pro  suae  voluntatis  arbitrio  mo- 

fueriiit,   iiullus   obsistat,  satva   (anien    iilanim  cc-  ^^  lircnttir,  et   pncdicti  oxseculores  nolicnt  mcmora- 


tiadictione  aliqua  reiinere.  Proliiliemus  iiiMiper 
u(  nuUi  fialiuin  veslroruni  posl  raciani  in  eodeni 
loco  profossioncm  fas  eit  abs<|ue  abbaii^  sui  li- 
centia,  nisi  arctioris  religionis  obteiilu,  de  eodcu 
loco  disccdcre,  discpdciiicm  vero  alisquc  c^  mmu- 
iiiuin  litlcraruin  caulioae  nullus  audca(  rediierc. 
Cum  auieni  goncrale  intcrdicluin  fuciit,  liccal  vo- 
bis  daiisis  januis ,  cxciusis  extoniniiiMicalis  ct 
intcrdicliK,  non  pulsatis  caiiipaiiis,  supprcssa  voce 
Jiviiia  oflicia  celcbrare.  Sepulliiram  quoque  Ipsius 
loci  libcraiii  esse  deceniiiniis,  ut  co;  um  devotioni 
et  cxlrciii;e  voluiiiaii  qni  sc  illic  sepcliri  delibcra- 
verinl  ,    nisi    forte  cxcoiniiiunica(i    vel    inlcrdicti 


clesiaruin  a  quibus  mortuorum  curpora  assuinun 
tur.  .  .  . 

Obcuiitc  vcro  (e  nunc  ejusdem  loci  abba(e, 
vel  luoriim  quolibet  succcssorum,  iiullus  ibi 
qtialibet  subrep(ioiiis  as(u(i3  seu  violeiilia  prsc- 
pona(ur,    nisi   qtiem   fratres   commun:   con.scnsu, 


ttKi^  prnposiluii)  p)-o  iilorum  conlradiclione  mutare, 
a  nobis  super  hoc  ad  petitioncm  jam  dicli  cpi.scopi 
ct  caiionicorum  ad  nos  lilterx  manaverunt.  Ctini- 
qje  pendenie  tausa,  clc.  .  .  .  \o3  volun(a(ein 
ullimam  lestatoris  aitendentes,  ct  nolonies  lantain 
utiliialem  quorunilibet  vcrsutia  dc  cxlero  pr;cpc- 


vel  fratrum  pars  niajor  consilii  sanioris  secundum  diri,  praescriplain   ordinalioncra   in    utroque   ar(i- 

Dci  limorem  cl  beali  Augustini  Kegulam  providc-  culo,  super  quibtis  qii;estio  diutius  fiierat,  appro- 

riiit  cligendum.  baslis ;  et  ipsam  nostra  aitctorilatc  firniantes  dc- 

Dctcrnimus  ergo,  ut  nulli  oninino  boininum  fas  crevisiis,  in  ea  digni(alis  et  lioiioris  integriiale  qua 

til    praDfatam    Ecclcsiam  (emere  per(url)are  ,  aut  cxlcri  anliqiii(us  iiis(itu(i ,  canonicus  seniper  exi- 

ejus  possessiniies  auferre,  vel  ablatas  retinere,  mi-  slat,  et  ecclcsia  juitidi<i.a  de  Cagia,  sicut-  dc  aliis 

iiuerc,  scu   quibuslilet  vexationibus  fatigare,  sed  pra^bendis  annualcs   Iruc^us,   istius  pra;bendae  de- 

omnia   inlcgra    conscrvenlur  eoruin,   pro  quorum  cedente  pcrsoiia,  pcr  aiiiium  ex  integro  debeat  ob- 
gubcriialione   concessa    snnt,   usibits    oinnimodis  D  tincre, 

profutura  ,   salva   sedis   aposlollcx  auctoritate   ct  ^^^  igitur  quod  a  vol)is  supcr  hoc  facluin  praevia 

dioecesani   episcopi  canonica  justitia.  Si  qua  igi-  ralione  ra(uin  baben(es,  cic.  .  .  . 

tur    ia    futurum    ecciesiaslica ,    sxciilaiisve   per-  Dalum  La(eiaiii,  xvi  kaU-udas  Novembris,  ponli- 


sona,  etc. 

Ego  Clemens,  catholicae  Ecclesi»  opiscopus. 

Ego  Pelrus  presbyter  cardinalis  S.  Pct.i  ad  vin- 
cula,  eic. 

Dalum  Lateraniper  manum  Moysi,  S.  R.  E.  sul> 
diacuni,  vicem  agentis  cantellarii,  Kai.  Scp(eni- 
bris,  indictione  viii,  Incarnationis  Dominic»  anno 
4190;  ponlificalus  vero  domiiii  Clcmcntis  papsc  111 
aiino  teriio. 


ficatus  nostri  aiino  tciiio. 

CLIIl. 

Bulla  pro  confirviaiione  bvnornm  eccletia:  S.  MartK 
Ihiiuraliv  'lol'>snuiv. 

(Lateraiii,  Oct.  19.) 

[Call.  Clirisl.,   \HI,    -2G.J 

CiF.MESs  episcopus,  servus  ser\orum  Dei,  dilectis 

liliis  H.  priori  et   fratiibus  ccclesix  Beata;  Maria: 

Douuratx,  saliilen)  et  apostoiicaui  bcneiliiiionem. 

Pix   pobiiil;iiio    voluiilalis    efrettu    debct   prose 

(inoiite  ton)|>ieri,  ut  devotioiiis  sinccrilas  Iaiid;ibi' 


lilcr  cnili»sr!(l,  ci   iilitltns  poslulnl»  vircs  iihliilii-  A  clmriias  cl  icli;:ionis  oliscrvanlia  tciDporitnis  tuis 


tiMitcr  assuinat.  Kajnopici-,  (lilccli  iii  Doniiito  filii, 
vrslris  juslis  poslublioiiilus  graio  «•onfuriciil<'.-> 
Asscn^u,  <ievotionciu  quani  orga  H.  Pitriiiii  cl  iios 
ipsos  lial)cre  nosciniii.i,  allcinlcnlcs,  pcrsonas  v«- 
stias  cuni  oiiiiiilnis  lioiiis  laiii  ccclesiaslicis  qnani 
innir.lanis  qu;c  in  prauscnliariini  lainiabiliti-r  possi  - 
delis,  aul  in  fnluium  juslis  inodis,  praistanle  l»o- 
mino,  poieiilis  aiiipisci ,  fub  prolcctione  B.  Pelri 
ct  noslra  suscipinins,  spci  ialiler  antcm  ecclc.-iiam 
Saiici;c  .MaiiiC  l)calbal;c,  ccclcsiam  Sancti  Pclri  ct 
Sancli  Martini,  ccclcsiam  S;incii  Nicolai,  c;ipcilain 
Sancti  Jacolii,  capcllam  Saiict;e  Maii:et|ua;  csl  in 
doino  Branlianonis,  ccclcsiam  Saiicli  Marlialis,  cc- 
cle&i;im  Saiidi   Joaniiis  de    Saviuiaco,    ccclesiam 


snstincat  ilclriiiiciilMiii.  Iilcoijiie  ili^(  iciiDiieni  tiiaiii 
inoticnins  allcntiiis  cl  <  \lioilaiiiur  iii  Doniino,  el 
prxscnlinm  auciorilatc  iiijniiginiuH,  qualenuii  a«i  «a 
(|u;e  antcriora  suiil  ju^it«;r  lc  cxlemlens,  circa  siiS' 
ccpla:  adniinislralionis  olTicinin  allcnla  S'*llicitu- 
(!inc  pios''(|n:iris,  sic  snbililos  Inos  salubribiis  iiu»- 
iiilis  iiisli  iias  el  liortciis,  corrigas  qu.i"  rucrint  cor- 
rigcnda,  n^diliccs  cl  plantcs,  ut  et  Dcus  in  tuis 
uclibus  lioiiorclnr,  cl,  tuo  sliidio  f3cicHte,  non  so- 
luiii  in  ecclcsia  lua,  sed  in  ra'teris  cx  ca  transplan- 
laiis,  iicc  iion  in  omnibiis  de  ordinc  veslro  per 
lolain  Sjxoniam,  sicnldcjurc  ad  le  rcspecium  ba- 
bcre  debent,  el  resccenlur  vitia  el  virliilum  ger- 
niina  propagcntur.  Jnxta   snbditornm  necessilates 


S.   Klcnllicrii,   ecclcsiam  S.  Joannis  de  Goiionis,  C  «l  indifjeiiliain  aposiolica;  sedis  cciisura  su;e  discre- 


ccclcsiam    Saiicii  Amanlii,  ecclcsiam  Sancti  Pctri 

(lc  Quiiilo,  occlesian»  Sancti  Salvii  de  Dalbs,  ccclc- 

si:)iii   Saiicli  Sulpilii  de  Cella,  et  ccclcsiam  Sancl;e 

Mai'i;e  dc  Salvones  cum  perlinenliis  caruni,  sicut 

cas  jnsie  cl  sine  conlrovcrsia   possidclis,  vobis  ei 

ecclcsiaj  vcsli;e  auctorilalc  aposlolica  coiifiriiiamus, 

cl  pncseniis  scripli  palrocinio  communimus  :  sla- 

tu<!ntcs  ut  si  vos  in  allqiio  gravari  senserilis,  libere 

vobis  licrat  sedcm  aposlolicam  appellarc.  Nnlli  ergo 

omnino  lioininum  liceal  pcrsonas  scii  b<ma  veslra 

lemere  perturbarc,  seu  lianc  paginam  nostrae  con- 

firmalionis  et  proteolionis  infringere,  vel  ei  awsu  lc- 

meraiio  conti airc=    Si  quis  aulem    altcnlarc  pnc- 

Sumps<irit,  in<lignaiionem  oinaipolciilis  Dci  cl  bca- 

tanim  l'elri  et  Pauli  aposloioruin  cjus  se  noveril 

incursurum. 

Dalum  Lalorani,  xiv  Kal.  Novemb.,  ponlificalus 

iiosui  a.iiio  Ijrlio, 

CLIV. 

Piwposito   Sunclcs  Mariic  Slagdeburgensi  cliiTolhe- 
caruni  usum  concedil. 

[LtuEWiG,  RetiquiK  inss.,  11,  ^07.] 

C.LEHENS  cpiscopns,  scrvus  servorum  Dei,  diieclo 

fiiio  pijepasito   ecclesi.c   Bcal;K   Mariai    in  Magde- 

burg. 

Ad  iinlvcrsalis  Ecdcsise  regimcn  providentia  su- 

pernse  dispositioiiis  assuinpli,  sic  adminislrare  dc- 

bcmus  dispensalionis  nobis  crcdit:eminisieiium,  ut 

oculos  aposlolicae  sc'dis  saluti  ac  piofcciiu   siiigu-  «^ 

lorum  invigilet,  et  eos  pia;cipue  ad  obscrvalionem 

Lunoruni   operum  debeal  sollicilius  provocarc  qiii 

sub  regulaii  niilitia   saciam  e.xliiboio  Doinino  ni- 

lunlur  scrvilutem.  Cum  autciii  Ecclesia,  libi  coin- 

missa  pcr  rdicis  mcmori;j'  N.  quoii<lain  Ma,idcbur- 

gcnscm  arcliicpiscopiim,  icgularibus  inslilutionibus 

pcr  Dei  graliam  fuerit  informala,  ct    in   ea   rigor 

canonicos  cl  rcgalaris  obsci  vantia  disciplina;  laii» 

tlabiiiler  hactcnns,  Domiiio  f;icieii(e,  vigiiorit,  oi  pcr 

tpsam  iaudabilis  lionestatis  f.  agranliam  noiimilla;  in 

|>artibus  illis  €cclesi;e    sinl   i;onslrucl;e,  atl.cniius 

aollioitiKlini  li!;c  imminct  pra;cavendiini,  nc  (quod 

absil!),   inimico  huniani  genciis   snadcnto,   ipsWis 

rcligionis  puritas  rcfrigcscat,  el    fialerna   in  vobis 


tionis  moderari  consuevit  indulgenliam,  iit  qux' 
oinnibus  tcnetur  prospicere,  nullius  fortunam  vcl 
mcriliim  vidcalur  negligere.  liide  esl  qnod  nos  bo- 
n,'C  coiiversationis  tuiic  famam  favorabililer  prosc- 
qncntos,  desiderio  liio  eDicaciler  cuncurriiDUs  ct 
nssiduum  tibi  cliiroiliecaruin  usnm  conocdiniutf,  ne 
vidclicel  manus  Itias,  quas  spiritualiler  sacris  usi- 
biis  devovisli ,  aliciijus  focdilatis  tactiis  cumnia- 
culcl ;  scd  ab  a-slu  eas  ct  golu  nrcdine  continui 
opciimenli  consueludo  incontaminatas  conhcr- 
vet,  elc. 

CLV. 

Mouaslerii  S.   Dionijsii   de    Nogcnlo    protectionem 
suscipit,  bonuque  ac  preiileyia  confirmal. 

[Bullar.  Cluniac,  9i.] 

Clemens  episcopus,  servus  servornm  Dci,  di- 
leclis  (iliis  Simom,  priori  monaslerii  Sancli  Dio- 
nysii  de  Nogento,  ejusdemque  fiatribus,  tam  pnr- 
seniibus  quain  fuluris,  rcgularcm  vitam  profes.sis 
in  perpeliiiim. 

llcligiosis  dcsideriis  dignum  est  racilcra  prael)cre 
conscnsiim,  ul  (iilcliiim  devolio  ccl 'rom  sorlialur 
efifcctum,  ct  tanto  libcnlius  sacne  rclig.onis  obser- 
vanti?e  ct  aliis  boiis  opcribus  insistat,  quando 
senserit  ab  aposlolica  sede  iii  pio  et  beal»  pr«p<»- 
sita  benigne  conlovcri.  Eapropter,  dilocti  i^i  Diimino 
lil  i,  veslris  jtistis  poslnlalionibus  giatttm  imper- 
licnfcs  asscnsnm  ,  pra-fatum  moi.aslorium  Sancti 
Dionysii  de  Nogonlo,  in  quo  Dominico  mancijiali 
estis  obsoqiiio  ad  cxemplar  fclitis  memori.e  praedc- 
cessoris  nostri  Alexandri  pap3e,siib  beati  Potri  ct 
nostia  prolectionc  suscipimus  ct  pra^ntis  scripti 
privilegio  coniinuiiiinus,  statucntes  ut  qusecunque 
bona  idem  ccenobium  impresentiarum  jtiste  et  ca- 
nonice  possidet,  aul  in  fuiurum  concessione  poiili- 
licum,  laigitionc  rcgnm  vcl  principum  ,  oblaiione 
fideliuin,  seu  aliis  modis,  prrcstante  Domino,  potcrit 
a.Iipisci,  lirni:t  vobis  vestrisquc  successoribus  et 
Ulibafa  permaneant ;  in  quibus  ha;c  propriis  dusi- 
mus  e.vprimenda  vocabulis  : 

Ecclcsiam  r?c.iii  Hilarii  de  Nogenlo  cum  capol- 
(ar.iis  cl  .Tppepdii.i'.s  suis  ;  burgtim  S.  Dionysii  libc- 
inm  ci  .>bs' lulnn'.   :»b  oiniii   iurisiiciioiic  ct  txa- 


U73                                           EPISTOLyE  ET  PRIMI.EC.IA.  -  AN.  lirO.  1474 

(lioiie  alirujiis,  rurnns,  pisrariain  iii  oadem   villu,  ^  ;itiloiii  pro  rolius  lL'in|ioralilins   (Irl)i(aiii|  sulijeolio- 

luoleiidiiia,  ficinui*  (1c  Croisiltis  r(  (alefacliuncs  tle  ui-iu   ekliiboaiit .    Adjiciotilos    iiibiipi>r,    auctorilatc 

ncmoribus  ooinilis  el  ropaialioiios  aJ  doinos  pro-  aposlolioa  pn>|iil)oiiuis,    iil  iiiilli    aroliic-piscopo  vol 

prias,  ruriculas  oirca  aiiiiain  Ediilia*,  ct  iilira  aqiiani  episoopo  liceal   in   prxJioluin   inonasleriuin  vol   iii 

ruin    propriis  melcriis,   deoiinain   lelonci  rjusJoin  vos   inierdioti   vel    excoiiiuiunitalionis    suiilcntiaui 

castri;  in   liis    oninibiis,    Iturgcnsiljus    vidclicel    el  promiil^aro,  aliqu.isqiic  coiiNiioUidmos  ibi  exigere, 

riisticis  (oiuin  doiiiiniuni  pr;vlcr  diioiliiin,  ecole»iam  seu   al.ciijus   ^ravantinis  caiisa   iiiaiiuin  apponore, 

Sanotx    Marixdc  Mai^on,  diios  inodius  apud  Ar-  vol  inissas  piiblicas,  seu  stalioir^s  siiic   asscnsu  ve- 

cias, ecclesiam   Ue   Poira    Eiia,   ccclesiam    Sancli  siro  celobraro,  qualenus  ab  oinni  servilii  sxculaiis 

Mariiiii  dc  P<"iiol!is,  eccle.siani  de  Canipo  U>i(uii(lo,  iiiroslalione   securi,    oiiiiii     gravaniinc     iniindaiix 

ca|H-llani  Saiitix  .Manaj  MajjdcltiKK  de  Pcnaria,  eo-  oppnr^sioiiis  renioli,  in  sancl.e  ioli;;ioiiis  obSL-rva- 

closiain  dc  Cidroorillo,  codosiain  Sancli  Androa}  (!e  i''uie   scdiili  ac   ([uieli,  Doniino    aiinuciitc,  perina- 

Fieiiiiiaco,  ccoUsiaui  Saiioli   Albini  uc  alio  Cainpo  iioatis.  Si  vero  in  alrio  vcslro,  vel  in  saiiguinis  ef- 

H.iluiido,  ecclc&iain  Saiitli    Petri  de  Ilarponvillar.o  fnsionc,    vcl  in   V(  rboruin  illalioiie,  sivc  in   al  quo 

cuin  appeii;li(iis    su.s,  ccclesiain    Santli  llilaiii  de  Iuijusinodi    violeiiliain   con(ij;oiil     irrogari  ,     forte 

Bolloiivilla,  eoclosiani   Sanclie  Anasiasiaj  dc   Non-  B  no(|(ia(|uain  piopler  lioc  a  divniis  ccclosia  proliibca- 

viliario,  ecilcsiaiii  Saiioli  Maitini  dc  Lniversio  cuui  lui  olliciis. 

appcnditiis  suis  ,  tapcllani  de  Oronco,  ecolcsiam  de  I.iberlates  siqnidom  cl  iminunilalcs,  nec  non  an- 

Klacciaco  cuni  appenJitiis  suis,  doinuni  in  Can.o-  ti,|uas  cl  ralionabilcs  consneUidines,  vcslro  mona- 

loiisi  urbe,  cl  oinnia  (jn»  ibidem  laiionabililer  pos-  sicrio  oncessas  el  liactcnus  obser\aias,  ralas  baltc- 

Ridetis  ;  ruslicos  apud   llooiinillani  cl    (|u;ccuii(iue  imis,  oasquc  fuluris     ton.poribus   illibalas  inaiiera 

al.a   in   Ca.nolensi  parocliia   caiioiiicc    possi.:olis,  srincinuis.  Clirisnia    vcro,   olcnni   sanctiiin,   coiise- 

ccclesiain   Sancli  Potri  de  UosNilleitc  cuin  appon-  cialidiies  allariuin   scu   basilicarum  ,    ordinalioncs 

diliis  snis,  qux  iii  oadom  parocliia  sila  esl;e(olo-  oloricorum  (ini  ad  sacros   onlincs  fneriiit  pioino- 

siani  Sancti  Potri  de  CcKiiic  cum  biu-o,  ol  niolon-  voiidi,  el  caoicra  ecclesiaslica  saorainenla  a  dia'ce- 

dinisci  furno,  et  nislicis  ct    appondiliis  suis;  ec-  sano  suscipialis  i^piscopo,  siqnidcm  Calbolious  fuc- 

tlosiam  Sancli  Vulpbacii  cum  appenditiis  suis,  el  lii  et  graliam   ol   coninninioncin    aposloiicaj   sodis 

qiiaecunquc    in    Ca.'nomaiiioa    paiocbi.i  possidolis;  b;ibncril,  cl  ea  gralis  clabsque  pravilale  aliiiua  vobis 

eccle  iam  Sancii   .Martini  de    Berzelis,  ecclfsiain  voluoril  exbibcre,  alioquin  vobis  licoal  iiuemcun.3ue 

Sancii  Pclri  de  Brucria,  cctlcsiain  Saiic.li  Andoenis  nialucritis  adire  anti^liieni  Cailiolic.im,  qiii    iiiiiii- 

de  Vcrreriis,    ccclesiani    S.iiitli  Marlini  de   neloiip  '-  luin  iiosira   fulUis  aiiolorilalo,  qnod  posluhilur  in- 

cuin  appendiciis  suis,  ctclesiain   de   Gimagiis,  cc-  dulgeal.   Sopiiliurani  praHeioa  ipsiiis   loci   libiTam 

clesiain  Sancla;  MariiC  dc  Uure,  ecclesian»  de  Fa-  cssc  deceniiniiis,  nt  coruin   dcvotioiii  et  c\Uoin.i! 

deiiti\illa  prope  Maurilaiiiam  cuni    qiiadam   parte  volunlali  qui  se   illic   scpiliri    dolibcraveiiat ,  nisi 

dciinije;  dooiniani  de  Biirollie ,    eoclosiam    Sancli  forie   excominunicali  siiil,    iiiilius   obsislat,    salva 

Polri  el  S;incli  Joaiinis  dc  Mannls  tuni  .\griponno  tanicn  jnslilia   illariim  occicsiaiiim  a  (|uil)iis  <  or- 

pialo;   detinias  apud  Corbon,  ccclesiam  dc  Coni-  poia  mortuorum   assuinuiiUir.  Ecdcsiaiuiii  vcblra- 

blou  ;  dcciinas  apud  Corgon,  ecclesiain  Santli  Mar-  riiiii  dcciinas  qu;c  a  laicis  obiineiilur,  si  socuiKium 

tiiii  de  Loiscl,  ccclfsiam  Sancli  Praistcti,  ccclosiam  Doniiniim  eoruin  potostali   subtialicrc   veslra)  rcli- 

Sancli  Cervasii  de  Faiinis,  ectlesiain   Sa:;cli   Cer-  gionis  n  viiontia    pcloril,  ad  vosiram  ot  paiipcriiin 

niaiii  de  Lostio  tuin  capellaiiis  el  ap|iciidiliis  suis,  gube;naiioncm  vnbis  liooal  possiderc.    Pixcipiinus 

ecclesia  sc.licct  Dcala;  Marix,  el  ecolesiain  Be;ili  eliain  ul  omiies  ccclesiaj  scii  oapolbe  vcslnc  et  coc- 

M;ieiiti  ci  ecclesiam  Saiicli  Joaunis,  quu;  suiil  posi-  meleiia  siiit  oiiinis  cxaclionis  iiiimnnia,  pijeler  con- 

Ije  iii  .Mau:  ilaiii  Casiro.  suclam  episcopi   paratain   cl   Jusiitiain  iii    prosby- 

Dooiinain  lolonei  de  Manrilania  cnm  ruriio;  deci-  r^  lcros,  si   advcrsus  sui  onlinis  olTeiidi-iinl   di.;;nita- 

iiiain  pasnagii  do  Resnou,  el  dc  codeiii  nonioro(a-  lein.  Pioliibomus  cliain  ul.  «iifra  lincs  parocbiariim 

lefacliunes,  cl  re|iarationes  doinoriiin  nioiiacboiiim  voslrarum,  nulliis  ccclcsiain  vcl  oratoriuin  sinc,  as- 

de  Luscio;  qiiid((uid  juris  liabotis  in  ccclesia  Saiicti  scnsu    vcsiro   xdilicare   pr>csumot,    salvi.s    laiiUmi 

Ililarii  juxta   Saiiclain  Ccroiiam;  docimam  dc  Fos-  privilcgiis  Roinanoniin  ponlilituin.  Saiiciniiis  iiisu- 

vallo,  detiiiiain  apud  Oilum  robur,  deciinani  apud  per  ut  doiialiones  cl  aiionalioncs,  qu;e  dc  posscs- 

Liiicioles,  dccimain  dc   Corl>eon,  el  quidqiiid  juiis  sioiiibiis  t:ipiluii  vcslri  cl  locoruiu  veslroruin,  abs- 

lialx-tis  in  parocbia  Sagicnsi,  in  coenicleriispriini-  i|iic  coiiscusu   ip^ius  capiluii  vcl  ni.ijoris   p.nlis  ol 

l.ib  burgciisibiis,   inolcndinis,  in  agris,  pralis  sive  sanioris,   a  quadraginla  aiinis    inlra    illicite  (att.e 

^liis  pussossionibiis,  vobis  aucloritjte  sodis  aposlo-  siinl.  logitinie  lovo.  eiiliir,   c|   no  dc   ca.lci'>   talilor 

l.cx'  conririnamiis.   Liccat  eliani  vobis   in   ctciesiis  liaiit  aucturilalo  aposlolica  proliibonuis. 

vcstris  presbylcros  cligerc,  ct   dioeccsano  cpiscopo  ConlirPiamusciiani  nc  cellaruin  vosiiariini,  ubi- 

piXaCiilarc  ;  (|ui  si   idoiici  fucrinl,  ab   ipso   gral.s  libct  posilariiin,  fiatros,  pro  (jualib.l  intcrdiotionc 

cl  absquc  pravitato  aliqna  curam  aiiimarum  susci-  vcl  oxcoinmunioalione.    (i.vinorum  o(I:cioriiin    siis- 

piant,  eiiiue  dc  pl.'bis  cura  raiioncin  rcddant,  vobis  pensionein  paliaiiUii ,  scd  lan,  monaclii  ipsi  oi   la- 


Un  CLfiMKNTIS 

muU  eorum,  el  <nii  sc  moiias»i(ic  d<;volii)ni  dcvo-  a 

vcruiit,  claiisis  ccdcbiarum  janiiis iioii  admis- 

£is,  divina:  6ervitu(is  oflioia  cciolirunl,  c(  s^^pniiuru! 
debita  peragant.  Coiiceilinius  etiani  vobis  laicos 
scu  clericos  s.i:culures  lilxiros  ct  absolutos,  iiisi  p:  o 
certis  criminihus  cxc«>niinuiiicati  siiit,  ad  convcr- 
sioiiem  seu  sepulluram  pir  loca  vest:o  susciperc. 
Pro  altaribus  quoque  et  ecclesiis  veiit.ris  iiuili  epi- 
scoporum  facultas  sit  gravamcn  aliquod  vobis, 
aut  molestias  irrogare,  sed  qnidquid  juris  in  cis 
liabuistis,  caoonicc  in  futurum  liabeatis.  Inhibcmiis 
eiiam  ne  (crras  scu  possossioiies  alias  et  ibcsauros 
ccclesiarum  vestrarum  licent  alicui  veiidere,  seu  al>o 
iiiodo  alieiiare,  vel  loco  pij^iioris  oMigare,  vel  alicui 
fiatrum  vestroriim  (idejubere,  absque  coiiscnsu  ca- 
piiuli  vestri,  aul  majoris  et  sanioris  parlis;  quod  ^ 
si  factum  fuerit,  dcccrnimus  irrilandiim.  Paci  quo- 
que  el  tranquillilali  vestrx  palerna  imposterum  sol- 
iiciludine  providere  volciites,  auctorilate  aposlolica 
proiHbcinus,  ai  infra  cbusuras  locorum  seu  gran- 
giarum  vestr<iruni ,  seu  coemeteriorum  ambilum, 
null-js  violeniiam,  seu  furiuin  commitiere  vel  saeri- 
legiiim,  ignem  apponere,  hominem  capere  vel  inter- 
ficere,  aut  quamlibet  personam  ausu  lemerario  l£- 
dcre  audeat. 

Decernimus  ergo  ut  nulli  omnino  homiiium  fas 
sit  pracfatum  monasierium  et  loca  ei  subdiia  te- 
mere  pcrlurbarc,  aut  eorum  possessioiics  aufeire, 
aut  ablala  teuiere  relinere,  miiiuere,  seu  quibus- 
iibct  vexalionibus  faligare ,  sed  omiiia  iniegre 
conserveiitiir  eorum,  pro  qiiorum  gubernalione  ac  C 
sustenlatione  eoncessa  sunt,  usibus  oinnimodis 
prolulura,  salva  sedis  aposiollcx  ^uctoriiale  el 
Cliiniacensis  monasterii  ad  quod  spiritualiter  spe- 
clat  debita  revcreniia.  Si  qna  igiiur  in  fulsjrum 
ecclesiaslica  sa;cularisve  persona ,  hanc  nostrse 
constitutionis  pa;;iiiam  sciens,  coiitra  cam  temeie 
venire  tenlaverit,  etc. 

CLV!. 

Bfauriiio  episcopo  Pariiiemi  lioc  prsvileijiiim  asterit, 
tU  quoliescuiique  decamttus  vacaverit  ,  reddilum 
ejus  percipinl. 

[Thkohori  P(eiiilentittle  ,  l\ ,  640.] 

Clemf.ns  Maur!T!0  Parisiensi  episcopo. 

Ek    quodam    &cripto  aulheiiiico  exhibito  nobis 

didicimus ,  quud,  cum  causa  qu%  intcr  te  ct  cano- 

iiicos  Ecclesiae    luae  super  redditibus  decaiiaius, 

dum  vacaret,  percipiendis ,   emerserat,   venerabili 

fratri  nosiro  Ucmensi  archiepiscOi>o  sanclse  Sabin» 

cardinali,  tuiic  Senouensi  archiepiscopo  a  felicis 

recordalionis  Aiexandro  papa   pnedecessore  noslro 

commissa  fuisset,  decanus,  et  canior,  et  quaniplii- 

res  canonici    ejusdem  Ecclesiae  infia  diem  libi  et 

canonicis  ab  ipso  archiepiscopo  assignalain  in  do- 

mo  lua  nova  eadem  pracsenie  arcbtepiscopo  conve- 

nertint,  et  se  ca<is:£  iili  renutUiasse  peniliis ,  et  in 

tu»  voluntatis  arbilrio  posuissc,  ^c  omnes  alios  ca- 

iionicos  in  pleiio  capilulo  comaninitcr  fecisse,  idi- 

psum  coram  saepedicio  archiepiscopo  suiit  Qonfcs- 


III  PAP^: 


iro 


fii.  Nolenles  igilur  qiiod  iinposU»rum  *.iipcr  boc  ii- 
ti;:ium  iiidcLitc  su^citctiir,  rdiiinlialionem  (|uxsliu- 
nibus  illis,  siciit  a  capitulo  luo  coram  praediclu 
arcliicpiscopo  farta  o-l  sponlanea  voliintale,  et  ha- 
clenus  obscrvaia  ,  rt  in  scriplo  ejusdem  archicpi- 
scopi  facio  exinde  coiilinetur,  raiam  haliemus,  el 
auitorilale  apostolica  conlirmamug  :  statucsieit,  ni 
nuili  omnino  bomiiiuiii,  clc. 

CLVII. 

Pelente  ilaurilio,  episcopn  Pnriaienii,  eoncordiam 
iiiler  Sleplinniim  qiioudam  epitcopum  el  Theobal- 
duin  arcliidtucoiium  compo$Uum  coutfertari  ;m- 
bel. 

[Theodori  Pcenitenliale,  II,  718,  ubi  rcvocaiur  lcc- 
tor  ad  privib^gia  Kn^cnii  III  et  Alexandri  III  de 
eadem  re  episcnpo  Parisiens'  concessa.  Vide  Pa- 
trologicB  tt.  CLXxX  et  CC.] 

CLvin. 

Uanrilioepiscopo  {Pariiienti)  tcrihit,  mirari  u,qvu>d 
archiepiicoput  Senoneutii  paroehianot  ejut,  «  eo 
vescieule  et  inrequisiio,  ad  aliot  judiut  miltul, 
inlerdum  el  propria  senlenlix  defimlionem  cou^ 
demnel.  »  Concedil,  t  ul  liceai  ei  tenientiam  sulva 
appellalione  promuUjalani  ip*&  jure  proponere  .  el 
parochianis,  ne  coram  judicibus  sic  dalis  respon' 
deant,  prohibere.  » 

[TnEODORi  PcemteHtiaU^  II,  563.] 

Clemens  Mauritio  episcopo. 

Cum  ex  aucioriiate  canonum  liqueal  quid  archie- 
piscopis  jure  metropoliiico  delieatur,  ci  scriptum 
sil,  ne  quis  lerminos  alienos  usur]»et,  mirabile  ge* 
rimus  et  satis  reprebensibile  judicamus,  qiiod  ve- 
nerabilis  fraler  noster  archiepiscopus  Scnonensis 
parocliianos  tua;  jnrisdictioni  snbjectos.  teneseiente 
cl  inrequisilo,  quosdam  ad  alios  jiidices  miliil,  in- 
leidum  et  proprire  senlentiae.  definitionem  condem- 
nat.  Saue  quia  hoc  inhibitum.  probibitione  cano- 
nica  reperiiur,  salvo  eo  quod  de  articulo  appella- 
tionis  e.\cipiiur,  el  seiitentia  a  nun  suo  judice  hia 
niliil  obtinct  llrmilatis,  fraternilali  tuae  pncsenlibiis 
lilletis  duxinius  concedendum  ,  ul  liceat  tibi  sen- 
lciiliam  laliler  proinulgatam  ipso  jnre  proponere 
ei  parochianis  luis,  necoram  jujicibus  sic  daiis  re- 
spondeant,  prohibere. 

NuUi  ergo,  clc. 

CLIX. 

Pelenle  Alphonto,  CasieUce  rege,  in  cintate  Plaeen- 
tina  sedeni  episcopalctn  cousiituit,  ditrcesiuique  a 
rege  instiluiam  coufirmat. 

[Ferjjandez  ,  Histoiin  y  Annales  de  Plnsencia  , 
p.  23.] 

Clesens  episcopus,  servus  servorum  Dei,  cha- 
rissimo  in  Chrislo  filio  illuslri  regi  Castclla;  Al- 
PHONSO,  salutem  el  apostolicam  beiiediclionciii. 

Tunc  Dci  beneplacitum  in  humanis  implctiir  ac- 
tibus,  cum  corda  principum  ad  hoc  conspiciiiiiis 
viribns  loiis  inlondere,  ui  cullus  divini  noinitiis  di- 
latelur,  el  iiiimici  fidei  catlioIic?e  conterantur.  Lhide 
nos  qui  qnorumlibet  pia  desideria  quadam  iiianu 
Eoliicitudinis  adjuvarc  teacniur,  tanlo  ad  c«)ncepiu- 
rum  e.xscculiunetn  eos  volunius  diligoali  adhoila- 


1177 


F.piSTOL/1':  ET  rnivii.EGiA.  --  AN.  iiyo. 


iiTS 


lioMC  iiKJuoffrc,  oi  annuonJo.  qujp  poslnlanl ,  iiivi-  A      ««  ultius  sa'ctiliiri  ponliac  sint  suhjecti  potetta- 
lare,  quanlo  pia  exordia ,  qii;c  de  biwia  inteiilione  "•  • 


proceiluiit,  sperjiilui  ,  lau^laliilioruiii  cxilii  coiiclu- 
(ioiida.  Inde  t-st,  qiioJ  inioiitioiKMn  re^i;iiii  n>o<lis 
omiiibiis  commendanles,  do  ainplifK-andis  Clirisli- 
anae  rcligionis  lcrniinis,  jain  coiiccplain  in  ri.Ken- 
tina  civilate,  quam  iii  (iTra  por  siitniiiinlcm  luam 
<1e  raanu  I.smaclitarum  arquisila  ,  divin.i  prospe- 
ranie  clemeiilia,  populasse  dignosccri.s,  aiictorit.it'! 
aposiolica  episcopalem  (atlicdrain  oonstituimus. 
DiofH^esioi  quoquc  liabendam  juxta  dispnsitioncm 
regi.Tin,  ab  eadeni  eci  lcsia  callicdr.ili  decerninnis, 
ul  viliae,  sicul  pr.rsenli  sciipto  conrliulifjr,  qn.-c 
siia  sunl  ei  largitione  <oncessa  diiRfcsano  jure  ad 
eam  perpetuo  debeant  perliiiere  ;  Targellumscilicel, 
Cl  liedelinum,  et  Mons  Fragorum ,  el  S.uirlacruz 
runi  omiiibus  pcrlinonliis  siiis.  Ul  auteiii  h<ec  con- 
cessio  futuris  lemporibus  inle;;ra  el  illibrit.-»  serve- 
tur,siaiuimus  ut  iiuili  omnmo  lioininum  fas  sit  iianc 
iiostrx  conSrmatioiiis  paginam  infringoro  aut  ci 
ausu  lemerario  corilraire.  Si  quis  atttem  lioc  aiten- 
tare  prxsumpserit,  iiidignationeiu  oinnipnlcntis  Doi 
et  bcalorum  Petri  ei  Pauli  aposloloruin  ojus  se  no- 
\erit  incursurum. 

CLX. 


R 


[Vide  Cypr.ci  Aniial.  episr.    Slesvicensis,  202.) 

CLXI   (9). 

AJ  Velrum  abbalcm  HurterieHsem. —  Mellis  damiia- 
lionem  charinrum  conlra  aiitiqunm  libertaiem 
Ihirleyiensis  t"  cciesicr  falaa  sucigeHione  acqnisiia- 
riim,  coir.probai,  ipsuviqtte  ecclestam  liberam  esse 
coiifirinal. 

(L.iierani,  Jun.  4.) 

[!MiR/Ei  Opcra  dipl.  III,  5C8.] 

Clemens  episcopus,  scrvus  scrvoruni  Doi,  dilectis 
filiis  PcTRO  ibliati  Ilartericnsis  ccclesix  ,  ejusque 
fratiibiis  tam  futuris  qiiani  prxsentiLus. 

Ivx  litleiis  sigiilalis  domni  Stophani  Mettensis 
episcopi  et  convenlus  ejusdeni  ecclosi.c  didicimus, 
charlas  sigiilis  Bencilicti  papjc  VIII ,  et  Eugenii  pa- 
px  III,  ei  iinperaloiuni  Ollonis*  I  el  Conradi  con- 
firmal.T.s,  et  conlra  antiquam  libertatcm  Haslerien- 
sis  FAciesiae  falsa  sug^^estione  acquisitas,  Metlis  jii- 
dicio  csse  damnalas.  Quod  jiiste  ct  canonicc  fa- 
cliim  essc  appiobamus,  el  pri^dictad  cliart;)s  ,  et 
quidquid  lilicrlali  vestrae  ol)via»e  potcbt ,  in  perpe- 
tuMin  damnaip.iis,  ci  ccclosiam  vcs.ram  in  omiii 
jiiro  convcntiialis  occlosi;e  liberam  csse  per  se,  apo- 
.st«r.ca  aucloritate  et  pracscntis  scripli  patrocinio 
coiifirmamus.  Stnluentcs,  ut  nulli  oinnino  homi- 
num  liccat  huic  coiiQrmationi  ansu  tcmcrario  con-- 
trairc. 

Si  qiiis  autcm  lioc  atleniare  pnpsunipserit ,  in 


Waldr^maro  epitcopo  Slesvicensi  a^seril  qiinm  •  Ca- 
nmut  rex  Dauia;,  consanguineus  ejus  ei  et  succes- 
loribus  libcrtatem  conceisu  ,  tit  ium  villici  qiiam 
coloni   ab   oniiii   gvavumine    rcgio   Vi'l   o/ficialiuni 

Viorv.m  liberi  maneaHl  elinnnuncs  ;  incoe,nilw,^  C  ^^^^.^^^  ^,^^^-^^  ^.^.,^^  ^,Hi,j„l  suljaceal. 
rui  quoque  el  exsccuttoutcus,    quce  pnus  per  offi-  .  ■c     , 

aales  regios   iraciurt  solebuiit,  nuiic  nemixi  re-  *^:»*""»   Lalerani,iv   .Nonas    Junii ,   ponlificatus 

spondeniu,  sed  eius  sint  vrovrio  mandalo  sHbjecli,      nostri  anno  secundo. 

(9)  Dubium. 


CLE3IENTIS  III  VkVM 


DECRETA. 

(Mjk.isi.  Coiicilta,  lom.  XX!1,  pag.  549.) 


1. 

Ai^    abbatem     et     archipresbyterum    Montulanum. 
—  lll  Caiit.   ucohjlho  benejicium  ablaium  resti- 

lUUHt. 

Oucrelam  Cand.  acolyibi  nos  accepisse  noscalis, 
siout  praedecessor  nosler  CrCKOrius,  qiii  ad  vos 
propter  euin  bis  scripisse  no.scilur,  qui  cuiM  a  G. 
muliere  po.terelur  in  virum,  iiide  s'impi.i  occasiono, 
ipsum  bcnelicio,  quoi!  a  nobis  liabeb;^!,  posl  appel- 
!ai'onein  ad  sc<Jein  aposlolicaiu  faclain  niiniis  ralio- 
•ii^ililer  spoliastis.  Unde,  quia  oinnibns  injusle 
grnvatis  patiociiiiuin  teneniur  a})ostolicuiii  iniper- 
•i.i-d.  v.  ro.  aueuiius  n  por  .4.  s   p   in.   qna.  si 


D  rcm  sic  sc  baberc  constiterit,  inomoralo  clerico  bc- 
iiencium  iliud  taliior  sublractum  absque  dilatioiic 
iTddcnles,  ap.  re.  pacillre  diniiualii,  iia  quod  q-ie- 
rolam  ad  nos  non  dobcai  iloraro,  miinor;iti  abbalis 
senleMlia  non  obslimle,  snpor  ni.Uriinoniu  hu\,  qno- 
minus  Ivciiciioiuni  dcbeat  obliiurc,  nisi  curaiii  lia- 
bcal  aniniaiuin  annexani. 

II. 

Ad  Oddonein  episcopum  Verulnnum.  —  De  quodain 
matrimouio  nou  dissotccvdo. 

Lilteras  tuas  rccepinius,  cx  quarum  leHore  co- 

gno\in)Us,    quoJ  cnm  ialor   pixsciitiuin  qiiamdam 

foiniiiam  jain  clapso  quinqucnnio  .sibi  malnmoiiio 


U79 


CLLIMENTIS  III  i'M'M 


im 


c  ptiiassct.ct  scciiin  pcr  ircs  rnciise»  in  codcin  lecto  A 
iloriniss''!,  inalflinio  siio  crcdilur  inipcititus  <|uo(J 
co^nosccrc  iilaiii  iicqnivil.  Siipcr  (|iii>  s(.-dis  aposlo- 
lic.i'  lillcras  rccrpisli,  in  quibus  coMtinclialiir,  (pjod 
dc  l(oiiiaii:v  Lcclcsia;  coiisucludiiic  non  cral  (aiiuin 
inatrinionium  scparanduni.  IJiide  convocalis  eis  ad 
tuain  prxscnliain,  cnin  viveient  scparatini,  conipu< 
lisli  cos  ad  iiaiiiiationeni  redirc  coinmuiicm,  el  licct 
poslinodiim  in  oaJcin  donio  cl  It^clo  fu.sscnt,  c-t 
ideiii  liomo  iiiuita  vciLa,  sicul  liLi  cdnslilii,  eidein 
rcinina;  conlulissc,  ei  lamen  non  potiiit  cainalilcr 
cominisceri;  piopler  quap  lu  liincns,  nc  idcm  vir 
liomicidii  rcaluni  incurral ;  <|Uod  iii  lioc  casu  cs- 
sel  a},'cndum,  nos  consulcie  voluisti.  Qiiocirca  d. 
t.  per  A.  s.  in.  qua.  pro  memor.iiis  occasionibus 
non  dimiltas,  quiii  pra^diclos  virum  el  uxorem  pcr  '^ 
ccnsuram  ecclcsiasticam  insiinul  habilare  cum- 
pellas. 

IH. 

Ad  Ancomtdiium  archicpiscopum.  —  De  tege  ab  A«- 

couilanis  slaiula. 

Prsetcrea  dc  lcge  il!a,  vci  crrorc  qiiam  [quem]  ci- 
ves  tuos  asscris  statuisse,  videlicet,  iit  si  quis  le- 
iieret  per  xxx  aitiios  possessiones  alicujus  ccclesiae, 
nec  reddidisset  canoncni  coiistiiutum  non  ideo  ca- 
dcret  ad  pcnsioncm  posscssionis  iilius,  niiiit  cerii 
tibi  possumus  respondere,  donec  constitulionem 
illam  ab  ipsis  (aclatn  iiobis  verbo  ad  vesbum  expo- 
sttam  studcas  desiinare. 

IV.  c 

Ad  episcopum  quemdam.  —  De  sacerdotibus  qui  rea- 
tum  adulterii  incurrerint,  vel  perjurii,  tet  falsi 
teslamenii. 

Ex  luse  fraleniitatis  consulto  percepiinus,  le  velie 
a  se.  A.  cerliludine  edoceri  utrum  sacerdolcs,  Yel 
alii,  in  quibusiibcl  sacris  ordiiiibns  constiluli,  qui 
per  lapsum  carnis,  leatum  adulferii  incurrcrunt, 
vei  pcrjurii,  vei  alii  falsi  teslinionii,  vd  crimine 
hoinicidii  irretiti,  bonum  icclas  coiiscienliae  pcidi- 
deruul,  si  pcracla  condigna  pcenileiilia  de  com- 
iiiisso,  in  piioribiis  loleiari  ,  vcl  sulTragantibus 
meriiis  ptovclii  valcanl  ad  majora.  Super  i^uo  fia- 
terniiaii  lusc  rcspondcmus,  quatcnus  si  noloria  sint 
crimiiia,qii2e  praediximus  vcl  ordine  judiciario  coni- 
probala,  lales  rcos  censura  sacrorum  canonum,  " 
cliam  post  pcraclam  pociiilcnliam,  non  fanium  ad 
aliora  progredi  non  pcrmiuit,  vcrum  eliam  jubet 
gradum  pristinum  luui  teiiere.  Porro  si  proposita 
criniina  coiitra  aliquein  notoria  non  fuerini  vel 
ordinc  judiciario  coniprobala,  monendi  sunt  ta- 
les  qui  eisdem  lenenliir  obnoxii  et  siib  intcimi- 
iiaLionc  divini  jiidicii  oblcstandi,  ul  in  lestimo- 
iiiuiii  damnalionis  sua:  in  suscepto  ordinc  non  mi- 
iiislreiit. 

Cum  sacrosancta  Komana  Ecclcsia,  eic.  Ei  in- 
fra  :  Aiios  aiitcin,  qni  pcopter  inipedinienlum  <ela- 
lis  presliytcrii  hoiiorcm  adipisci  iion  possuiit,  si  id 
soluin  obslare  cognoverit,  Kccl  forsan  ad  lalia  offi- 
ciu  iii  ca  .-elale  non  debuciinl  assiimi,  seqiio  a:ii;h0 


dcbcs  usquc  ad  iilud  lcmpiis  &iiic  rancorc  alit|uo 
loicrare;  quos  cos  ad  8US(  ipienduni  oiius  sacerdolii 
dc  consiiliitioiic  ranonuni  idoiiCfKi,  si  aliud  non  ob- 
stilciit  coinprolialiis,  quos  uli(|uc  prarfahc  aitiinad- 
versionis  seiilcntia  cinaliis  auclorilat«?  nostia  pcr- 
stiiiigcic,  si  tiiiic  a  le  coininonili  cotUcmpkeriiii  iii 
prcsbyteros  ordinari. 

V. 
Rescriplum  ad  quemdam  archirpiscopuni. 
Si  maliimoiiii  causa  possit  pcr  proi  uialorein 
cx[)cdiri  iios  tua  duxit  prudenlia  consiilciidos.  Ilic 
aulcm  dcccrniinus  distinguciidum,  quod  si  in  ip^a 
cau.sa  malriiiioniali  criniinaiiicr  qujtstio  vcntilalur, 
cl  ob  camdcm  ab  adversa  parle  ciiiniiiali  sil  agcn- 
duiii,non  per  inlcrpoHilum  personain,  scd  pcr  ipsain 
peisonam  principalem  causarn  malrimonii  tei  ininjri 
ojiorlet,  cum  sicut  jura  lcsianlur,  prsscns  pracsen- 
lcm  accusare  debd,  ct  se  lalionis  vinculo  obiigare. 
Scciis  aulein  in  causa  malrimoiiiali,  iit  qua  non  cri- 
nriinaliter  agilur,  credimus  procedendum ;  securius 
lamen  agcretur,  si  cum  haberi  possil  priticipalium 
prajseniia  peisonarum,  ipsis  prxscnlibus  in  ulio- 
que  ad  definitionis  calculum  procedatur. 

vr. 

Ad  quemdam  archiepiscopum.  —  De  abr,olultone  ec- 
rum  (jui  vucaii  ai  judicium  venire  conlcwnunl  et 
pro  conlumacia  sua  vinculo  anaikematis  inno- 
dantur. 

Signiiicavit  nobis  tua  fraternitas,  quod  quidam 
in  pvovincia  !ua  vocali  aliquando  ad  judicium  vc- 
nire  contemnunt,  et  pro  coulumacia  sua  per  te,  vtl 
per  aliquem  suffraganeorum  tuorum  vinculo  ana- 
lliemalis  innodanlur.  Tandcm  vcio  ad  se  redeunles 
ofTeruiit  sc  ad  justiliam,  ei  qiiod  juri  pareant,  juiis- 
jurandi  volunt  religione  firmare.  Sed  ne  aiile  dcci- 
sionem  causa;  a  sentenlia  possinl  excoauniinicaiio- 
nis  absidvi,  pars  adversa  appelialioiiis  oL».  inierpo- 
iiit.  Sunt  insuper  alii  [eliani],  qui  cxconnnunicali 
sc  juramenio  ptaislito  jusliliai  siare  promiiiunt ; 
scd  post  absoluiionem  suam  diffugiunl,  et  appcliant. 
Supcr  his  igitur  f.  t.  duximus  rcspondemium,  quod 
absolulio  pra^dictorum,  qui  pro  eo,  quoa  cuni  ve- 
nire  noluerinl  ad  causam,  excoinmiinicationis  sen- 
lentiam  receperunt,  proliibitione  seu  appeliaiione 
advers?e  parlis  impediri  noii  polesl;  diiminndo  pa- 
rendi  juri  suflicicnicm  pr.Tslcnl  cl  idoncaiii  cau- 
lionem.  llli  vcro  qui  jurcjurando  promituint  se 
juslilise  parituros;  et  per  appcllaiionis  obstai  ulum 
subicrfiigiaut,  nisi  inlra  convcnicnlem  tcrminum 
app.*iiationem  fuerint  proseculi,  a  te  cogi  possinl, 
el  dcbcnt  ut  sicut  juravcrint,  ap.  re,  juiis  paicaiil 
xquitali. 

VII. 

Ad  quemdam  episcopum.  —  De  consecrando  ora- 

torio. 

Tenor  liltcrarum   luaruni   aposlolalum  nostnmi 

edoiuit,  quod  cum  nobilis   quidain  C.  de  tuo  cpi- 

scopulu  reocplo  a  praedeccssore  tuo  priniar-io  lapide, 

oralorium   in   sladio  suo  [proprioj  construxil ;  cl 


nr.i 


DECRETA 


H^i 


tnm 


jd  inManliam  vju8paralu«eBS«i  conieiiationis  A  t.xJesiae,  liiclenii»  observala   el    apostoliea   sed-« 


inunerc  iilud  insignire.ab  a!io  nobili  fuit,  iie  proce- 
«lcres.  in  ejns  ul  credis  [credil]  odiuin  appellalnm. 
Tu  anlcm  volens  apptlialioni,  prout  fralernilaiem 
luam  decuil,  cum  humililale  de(erre,  cl  a  consc- 
rralioiic  abslinuisti,  el  lcrminum  ei,  infra  quem  dc- 
hoM  prosequiappeilalionem,praelixisli;  cumquoap- 
jM'llalionem  [prosccutus]  sil  ille  nuUatenuset  annufl 
&it  a  die  appellationis  clapsus,  fundator  pr.nedictus  con- 
srcraiioiiem  dicli  oralorii  a  te  cum  instantia  pelere 
non  omiitil.  Quia  vero  prajsumendum  vidclur  eum 
viTe,[non],propier  gra\amcn,vel  opprcsbionero  ali- 
qiiam  in  sui  juris  dispendium  appellasse,  cum  vo- 
tutiiaiem  non  habucni  infra  prxiixum  sibi  tcrnti- 
num  super  appellationis  causa  pruccdere,  praiser- 
lim  cum  de  jurc  coinniuni  anni  spalium  appcllan- 
libus  sit  iiiduilum,  intra  quod  secundum  sc,  cum- 
inuniterve  litem  cxerceanl,  f.  t.  pcr  a.  s.  m.  qua. 


anclorilalc  conllrmata,  aliiid  suaserii  uiiscrvanduin. 
Sic  cnim  el  audacia  danle  Doniino  relrcnabilur  lin- 
proboriim,  ct  Fcclesiarum  utjlitas  lalius  per  cjus 
niisericordiam  extendeliir. 

X 

Ad  fpiscopnm  Segoriensem.  —  De  Judceis  vel  Sara- 
cenit  ad  fidem  Christianam  convenis, 

Interrogatum  esl  ex  parte  vestra  ulrum  Jiidjpi 

vel   Saraceni   ad  lidem  Christianam  conversi  suis 

uxorihus  cobabitare  vaieant,  quas  in  secundo,  ter- 

tio  et  quarlo  gradu  sibi,  duni  fuissent  in  infideliLale 

positi  j  malrimoniatiter  ropuiarunt;  an  ipsis  con- 

versis   liccat  reliclis  cnnjugibus  ad  alias  nuptias 

convolare.  .Auciorit^Hte  libj  praesentium   rcsponde- 

"  inusquod  talitcr  ad  lidem  Christi  conversi,  quandiu 

voluerint  uxores  eorum  reminere  cum  ipsis,  ea» 


sive  convcrsae  sint,  sive  non ,  liccntiatn  habeant, 
si  ila  procesf^um  cogiioveris,  sieut  ipsarum  habuit  «i  voiuerint,  relinendi  ;  non  tamen  sunt  cogendi  ad 
coiitinentia  litlerarum,  cum  exiiidc  fueris  requisi-  hoc.  Caeterum  ipsis  viveniibus  et  volentibus  rema- 
tiis,  pi-xscripium  orntoriuin  ap.   ccs.  reddas  mu-      iiere,  cum  aliis  contrahere  iion  (lehent  [debcbunt]  ; 


iicre  concccraliejiis  insigne. 

VIU. 

Ad  episcopwn  qutmdam.  —  De  appetlationihui. 

I.icet  appellaliuiiis  reinediuin  ad  lcvamen  invcn- 
liiin  fucrii  oppri-ssoriim,  noniiulii  tainer.  clerici  tu:e 
b  Jteniiiati  subjecii,  sicut  arcepimus,  ad  appella- 
i.oiiis  dilfugium  uialiliuse  rcrurrunt,  et,  duni  exa- 
inen  lui  juiiicii  teniore  subterriigiunt,  coniiiigit  sx- 


qiiod  si  in  odiuni  Cbristianx  IjJei  reccpcrint,  cun> 
leste  Gregorio,  conlumelia  Crealoris  circa  eum,  qui 
rclinquitur,  jus  matrimonii  solvat,  alias  in  matrimo- 
niumducerenonprobibcntur;  necrefertutrum  inse- 
cundo,  vel  tertiogradu,diim  fiiissenlafidealieni.con- 
tiaxerint,  ciiin  fuisset  in  vcieri  laiiiuift  logs  proiii* 
bitum  nc  soroniin  suarum  tiirpitudinem  revelarent. 

XI. 


pius  ul  non   soliim  ii>si,  scd  cliani  alii,  qni   ab  hu-  r>      Ad....  —  P.eipoMel  de  voio  eomitts  cujusdam. 

j  isMiodi    culpa  siitl  peiiiiiis  inimunos   ad  ssculaic  ^'erpendiDus,  e'.o.  OKlerum  de  volo  qund  ipsum 

jndiciuin  pro.raiiiiniiir  [porlraliuiilur] ;  unde  lii  ut  coinilcm  fecisse  propoiiis,  ul  scilJCct  singulis  sextis 

\no  caluniiiiosis  a  Uicis   iiinocciiles  prolixiiis  mo-  fi;riis  in  paiic  et  aqiia  jejuoarcl,  iioii  videtnr,   quoil 

iesleiilur.  Nos  it;itiir  lanlac  iiicommoditaii  clcnco-  rcdcmpl  o  il!a  siidicial  dc  altari  constiueiido,  [quiaj 

ruin    Noleiitfs  pasloraii    solliciludinc  providere  et  ciini  quavis  voliintaiium  sit  voveic,  ex   neccssilala 

bicis  ipsis  auferre  inaleriani  siigdlandi  cleriios  v»-!  tanien  vola  facta  illicila  [licitc]  sunt  soivenda.  Ad 

rofc  sub  eorum  judicio   [eodem  judicio]  coeicendi,  uliimum  quod  de  siibvenieiido  lerrae  Hierosolymi- 

tibi  «os  sttper  Koc  consulcie  curaiiii,  laliier  duxi-  taiiae  proniisit   ipsuin  ad  eumdcin  illuc   iii   propria 


inus  rrspondciiiium,  ul,  si  tiijuslibct  cKrici  tibi 
ftubjecii  quxsiio  fueril  ad  lu.im  fratcriulalein  deljta, 
eiquodinquaeslioiie  verlilur  xi.  solidorunivalcntiam 
iioh  altin^at,clerico  qui  ex  hoc  aJ  sedcm  duxeril  apo- 
siolioam  appellandum,  necessiialem  tibi  non  iinpo- 
i.iiiHis  dcfciendi.   quoininus   si    maiufris,  causani 


persona,  si  fieri  poiest,  diligeiilius  exhorteris  ;  vel 
ia  voii  supplemenmin  conipetentia  subsidia  euiilibus 
Hierosolymam  submiiiistret. 

XII. 
Ad    monaclios  quosdam.  —  De  ecctesiis  ad  eortim 
pra^senlationem  spectamibus. 


ivsain  siiie  ap.  ob.  valeas  lcriiiinare,  nisi  mai.ifesla  q      ^'^  minori  possemus  sollicitudinc  argui  merilo, 

si  ad  ea  conservanda  jiira  vcslri  monasterii,  qu» 
ad  piovisioncin  vestram  [nostram]  specialiler  respi- 
ciuni,  .Tiiimum  non  accumularemus.  Qiiapropter 
verbis  el  justiliis  [rusticis]  vestris  ponlidcali  vo- 
.•enics  diligcntia  providere,  auctoriiale  aposlolioa 
probibcmus  ne  in  ecoiesiis  ad  pra;sentalionem  ve- 
stram  spertanlibus  iilli,  nisi  a  vobi»  praeseniati  fue- 
rint,  ordineDtur;  sed  si  qiios  vobis  non  pracsentan- 
tibub  ordinari  [orjinare]  contigerit,  ab  ecclesiis 
eis  per  vosmetipsos  auotoritate  apostolica  amo- 
veantur,  et  eorum  ordinalio  jicnitus  irriia  habeaiur, 
nisi  fortc,  quod  absit  !  praosentaiionem  cleritoriiin 
vos  constiterit  maliliosc  dilTcne. 


P 


cunlra  te  suspicioiiis  cansa  fucril  oslensa 

IX. 

Ad .iudeqatensem  episcopum. — PrcPx<alcat  zemprr  quoa 
a  majoti  el  saniori  paile  concilii  fuerit    stalutum 

Fralcrnitalis  luae  prudenli:iin,  etc.  Et  infra  .  Se- 

f  iindac  .|ua;slioni«;  noduin   aucioritalc  duximus  La- 

It-rancns.  concilii   res<>lvcndiim,  ut  nisi  videlicct  de 

aliqiio,  vel  de  [ab]  aliquibus  [poiioribiis],  vel  inferio- 

ribus  iriationabilc  firrationabilc  lamen.  vel  minus 

rationabile;  (f)*)aliquid  objici  et  probari  conligeril, 

prxvaleat  scmper  ei  obtineat  debilum  le.   ap.  ob. 

lirmamentum,  quod  a  majoris  et  sanioris  partc  cou- 

c4Hi  fuerit  constitutum,  nisi   antiqna    consuetuJo 

(9*)  Hestiluenda  suiii  hsec  verba  ut  legilur  iii  decr.  44,  infr» 
Patroi..  CCIV. 


47 


•   f  OT 


iiSI 


xm. 


Ad  cpiscopum  quemdnm.  —  De   distolvendo   miliiit 
cujutdam  matrimouio. 

Nohis  cx  tuarum  innoinit  continenlia  litlcrarum, 
quod  quiilam  milcs  parociiianus  tuus  olim  quam- 
(lam  nobilem  juravit  fiiio  6uo  tradcre  in  uxorem  , 
circa  annos  nubilescxislenii,  quam  idcm  filii  no- 
mine  traduxil;  postmodum  ciiam  quaiuor  annis, 
et  amplius  camdem  nurum  in  propria  domo  enu- 
irivit,  processu  vero  tcmporis  uxor  praefati  miiitis 
diem  clausit  extreroum  ;  et  ipsc  cum  traducta  filii 
instinctu  diabolico  dormivit,  et  cum  id  postremo 
fpostrcmum]  publicum  exstilissct,  eam  sibi  matri- 
moniaiiter  copulavit;  cui  ftrmitcr  vetuisii,  ut  cum 


CLEMENTIS  III  PAP/E 

A  XV. 

Ad  archiepitropnm  Cnutunriente.m.  —  DeB.  miUlit 


malrimonio  non  dirimendo. 

Ex  lilleris  tux:  fraleniitatis  acccpimus,  quod  cum 

B.  miles  L.  mulicrcm  xxv  annis  lenueril  in  nxo- 

rcm,  nunc  dictus  miles  ab  ca  separari  desiderans, 

matrimonium  ipsum  acousavit,  as&crens,  se  ad  in- 

Ticem  in  sepUnio  consanguinitatis  gradu  attingere, 

idemque  [idcoquc,  at.  idem  quoque]  coram  te  sol- 

ficientcr  sc  probaturum  idoneis  testibus  propone- 

Lat;  adjiciens  insuper  quod  ob  hanc  causam  a  G. 

prxdecessorc  tuo  in  primo  anno  nuptiarum  vinculo 

fuit  excommuoicalionis  astrictus  :  ex  adverso  vero 

prxrala  mulier  dixilaccusationem  suam  [eju;^]  nulla- 

...  tenusandieodam,coquod,sicutscntan(testebrobaie 

ca  amplius  non  dormiret,  si  saluti  pruprix  veilet  n  .i-    i   .  -j  _    ■    .  •    -.- 

/       -,  .       '  I»    1»  «-    V  t»  u  diegi^a^  pgr  xxv  annos  idem  vir  tanquam  leKitimarii 

providere.  Verum  quia  quid  super  hoc  lieri  del>cat      ..,^„„^  „„„   „   ..:,„„,    n  a,  i 

'  .     .    .  ,  .  uxorem  eam   lenuissci.  Unde  quia  super  hoc  noa 

sedera  duxisti  apostolicam  consulendam  ;  nos  tuaia      o..i^-«    .1  •  .    ..^  .  i.  .•     •.       .  i-. 

*^  '  coasulere  vuluisti,  consultalioni  tux  raliter  respoit- 


diiigentiam  approbantes  per  a.  s.  m.  qua.  militi 
prxnominato  sub  excommunicatione  prohibeas,  nc 
ad  cam  carnaliter  de  caetero  prxsumat  accedere  , 
vel  ei  se  audeat  ulterius  admiscere. 


demusquod,  si  tibi  constitcrit  prxdiclam  virum 
mulierem  illam  xxv  annis  tanqnam  uxorem  legiti- 
tr.am  tenuisse ,  ipsum  ad  eam  [nt]  in  uxorem  de 
csetero  delineQdam,  et  maritali  afectione  tractan» 
dam  ap.  re.  compellas ,  perpeiuum  ipsi  vero  super 
eadem  quxstione  silenlium  auctorilate  apostoUca 
imponcns 

XVL 

Cum  sis  praeditus  scientia  liiterarum  et  ad  ea     Ad  epiicopum  quemdam.  —  De  duobM  virit  ijui  dua» 
scfiiciens  qux  a  nobis  requirere  Yoluisti,  quia  ta'*  acctperini  sorores. 

inen  ad  majorem  ccrtiludinem  judicium  noslrum  Dilectus  niius  nosier  archipresbyter  tuus  per  suai 
solliciludinc  pastorali  requiris,  et  prudentiam  tunm  p  nobis  liiteras  iniimavit  quod,  cum  duo  viri  duas 
cxinde   commendamus  ct  responsum  nostrum  pre      accepissent  sorores,  aliera  sioc  iiberis  ex  liac  vita 


XIV. 

Ad....  —  Ue  tis  qut  contra  inliibiliotiem  clandesttHa 
conjugia  conlraxerint. 


susceplo  [susceplis]  oOicii  uostri  debiio  desiina- 
mus.  Coiisuluit  nos  sane  tua  discretio  utrum  ii  qui 
contra  iiihibitioncm  aniiuatim  in  suo  syiiodo  cum 
excommuiiicatione  in  genere  facla  ciandestina 
conjugia  contraxerunt,  separandi  sint,  an  tole- 
rari  debeant  sic  contracta  matrimonia,  vel  taliier 
contrabeiitcs  excommunicandi  sunt  [sint] ,  donec 
salisfaciant  Ecclesix ,  quam  Ixseruni.  Super  quo 
uliq.  f.  l.  duximus  respondendum  quod,  licet  sic 
contracta  malrimonia  conjugia  esse  negentur  [vi- 
deanlur],  sacri  lamen  caiiones  ideo  praMiicla  pro- 
liibcrc  noscunlur,  ne  si  aiiercontraheniium  muiala 
vuluiitaie  in  aliud  votum  se   publice  transferret. 


subtracta,  vir  ejus  accepii  aliam  in  uxorem,  ex  qua 
lilium  generavit,  cui  filia  sororis  alierius  fuit  tem- 
pore  procedcniein  matrimonium  copulula;  cumqua 
jam  pcrmanct"^  filios  ex  ipsa,  ac  rilias,  qui  adhuc 
supcrsiiies  sunl,  accepit.  Quia  vero  ex  matrimonio 
illo  sinislra  opinio  cst  exorta  ,  per  memoralas  lit- 
teras  idem  archipresbyter  apustolicum  duxit  super 
hoc  consilium  requirenduro.  Unde  licet  publicx 
honestaiis  justilia  hujiismodi  probibeat  matrimonia 
contrahi,  quia  landiu  insimul  permanserunt,  ut  ac- 
cusatores  (si  qui  fuerint)  debeant  suspecti  habeii, 
qui,  cum  prxsentes  exsliterint,  per  tam  longa  tem- 
poris  spatia  tacuisse  noscuutur,  hoc  tibi  super  boc 


pre  conjugio,  quod  incertum  est,  judicis  [est,  ju-  ..  duximusconsulendum,  ut  contra  inatrimonium  illud 


dici]  seutenlia  promulgari  non  possil.  Verum,  si 
coiiirahentium  volunias  propria  suflTragaverit,  et 
legitima  vota  succurrerint  [succurrunt],  licet  ab 
initio  tale  matrimonium  uon  teuuerit,  ex  post  facto 
tamcn  subsequente  voto  ulriusque  legitimo  roboo 
raiur  ,  et  tolerandi  sunt  taliter  conlrahentes  ,  nisi 
Hiatrimoniuin  fueril  accusatum.  Sed  quoniam  con- 
ira  inierdiclum  Ecclesise,  et  excommunicaliciiem 
gencraliter  faclam  agere  prasompserunt  [prsBsum- 
pseriat] ,  nominatim  excommunicati  denuntiandi 
suiit  pro  contempta  ,  donec  Ecclesiae  satisfeceriiit, 
ei  posimodum  eis  iuspccta  personarum  el  tcmporis 
qualiiale,  pcenilcntia  est  indicenda 


accusaiio  nullatenus  deinceps  admiliatur  ;  sed  po- 
tius  sub  dissiinulatione  personse  ilke  permitiaolur 
insimul  permanere. 

XVII. 
Ad....  —  De  II.  et  R.  mulieris  malrimonio. 
Sicut  ex  litteris  tuis  et  petitionis  tenore  nobis 
oblatffi  cognovimus,  cum  oiim  iuter  H.  et  R.  mu- 
lieretn  mairimouium  esset  juramento  (irraatum , 
quod  quidam  assercbat  eos  adinvicem  cousaogui- 
iiitatis  se  gradu  altingere,  tunc  vocato  plebano,  de 
cujus  parochia  vir  et  mulier  fuerant  oriuodi,  ei 
dislrictiusinjunxisti,  ut  super  negotio  illo  veritatem 
inquirerel  diligentius,  et  accusatoribus  ipsius  ma- 
tiimonii  ex  lua  parte  praecipcret ,  ut  iufra  lermi- 


1465 


nECRETA. 


iiuin,  <iwcm  plcbanTi*  nic  statucrei,  ad  arvnsalionem  A  eleciiocassata  fderil.ctiJemtr.aillregimcn  ejusdcm 


conTenireiil;  quod  i\  in  iI!o  termino  non  armfe- 
rent,  ullerius  miiiime  audirchlur.  Unile  qnia  iJem 
accusaiores  in  siatuio  eis  termino  minime  acccsse- 
nint,  matrimoninm  illud  fuil  ulriusque  copnla  ron- 
firmaluin  ;  quia  vero  postmoilum  patruus  prwdictx 
puclle  a.l  illius,  ut  dicitur,  liaeredilatem  anhelans, 
accasaturus  malrirooniuin  illud  ad  prxsenliam 
coam  accessit,  duos  secum  lestes  adducens  ,  quos 
prsefatus  vir  et  mulier  paraii  crant  infames  esse 
incontiiienti  prcbare,  et  quia  verbis  eorum  minime 
acqnicfioere  videbaris,  idem  vir  ad  nostram  audien- 
lism  appell.-tvit;  qaia  vero  conlracta  matrimonia 
ftiiie  magna  deliberalione  cepar«ri  non  debent,  nec 
fonlra  ea  reripi  quxsiioncs  ;  f.  t.  m.  qua.  si  vera 
suiti  qux  prxtliiimus,  lcstcs  el  accusati>res  ipsios 
roalrimonii,  tanquam  suspcctos  abjicias,  nec  te  ipsc 
niittas.  nec  sinas,  quantuin  interfuerit,  a  quoquam 
aduiitli. 

xvni. 

Ki  epitftrjmm  qmerndiim.  —  Will.  de  Bimare  divor- 
lium  facers  ctuu  tecuiida  uxore  nott  debere. 

Conea  Wll.  de  Runuiren  [VV.  de  RimareJ,  vir 

nobilis  p»rochianus  tuus,  prout  nobis  per  luas  lit- 

teras  reiulisti,  libi  fuit   secreto  confessos   qnoil, 

mm  ipse  cum  qnadam  moliere  nobili  matrimonium 

coniraiitset,  ipsa  instinctu  quorunHlam  admonita, 

cnnsanguiniiatcM  inicr  se  et  eum  esse  proposuit. 


Ecclosiae  iteruni  concorditcr  nominalus,  an  secunds 
rkciio  delieat  confirmari,  boc  tuam  tcnerc  volumus 
(liscrctioncm  quoJ ,  si  prior  eleclio  non  vilio  per- 
sonx ,  scl  modo  clcclionis  cassatur ,  nisi  forle 
Simoniae  pravitatis  aliquid  intercessisse  constiterit, 
promotionem  ejos  in  eadi-m  Ecclc«ia  non  dcbcat 
impedire. 

X%. 

Ad  WillettHum  re^iem  Sicitite.  —  Oe  i%ramento  ftdt- 
itlatit  ab  higredibu*  rt^it  poniifcibui  lioiuatti» 
pramando. 

Charitatis  amica  stmplicitas  naltis  vcrboram  fal- 
laciis,  nollis  appetit  ambiguitatum  involucris  of- 
fuscari.  Frequenter  igitor  rst  neccsse  ut  qxix  miiiis 
^  plcnx  dicta  videntur ,  et  ambiguitatis  scrupulos 
possent  sane  dicta  genefarc,  expianaiione  TcriJica 
clarius  eluccscaaU  Eaproptcr,  benigne  in  Oomino 
fiii,  audito,  quod  in  magaitudinis  tu»  prxscotia 
qaxslio  mola  fucrtt,  otnim  ex  noslri  tenore  re- 
scripti  coiligeretur  quod  singuli  haeredum  tuorum 
singulis  nostris  siKCCSSoribus  fideliistis  praeslara 
debcant  bujusroodi  jurjmeniuro ;  inlcllccia  eliam 
cxposilione  diiectorum  filiornro  A.  in  litulo  S.  t^ru- 
cis  in  Jcrusalein  ,  et  P.  in  titulo  S.  Laurentii  in 
Damaso  preshyieroruro  carJinaliam,  sedis  aposto- 
licx  legatorum ,  qiue  ad  nos  foit  sub  si|illoruin 
suorum  tesiificaiioae  transmissa,  a  sano  eorumdeni 
intcllticla  nolcntes  aliquatenujs  di&sentirc,  sereni- 


per  Ricardum  oiim  Cantuanen.  arcbicpiscoBum,      ..■■..         •  .-        j  > 

,    .     ..                   .  ,       .     ..                           f  tati  reg;«  duxirous  intimandura  quod,  cum  intenlio 
postiibvii  divortiura  cclebran  ;  licet  aatena  prse-  O  " 

dictuscnmcs  illam  crederct  ad  se  nulh  consanguini- 


i.itis  liiiea  pertincre,  fercns  tamen  indigne  qued 
litor  sua  eum  cuntcmpserat ,  cum  contradicerc 
poinissci  obiiruil,  nec  aliquatenus  ad  sedem  »po- 
siolicam  appellavii  [voluit  appellare] ;  sed  post  coiv- 
snngniiiitaieni  probalam,  et  divorlio  judicio  Elcclc- 
six  consecuto  muliere  jam  dicta  ad  matrimonium 
ciijnsdam  nobilis  transeiinle,  idera  Wll.  aliam  sibi 
nialiimonialiter  copuiavit;  quia  vero  ipsum  propria 
conscieiitin  remorJet,  ul  asseris,  de  eo  quod  scieng 
intcr  se  ci  priinam  uxorcin  nullam  esse  consangui- 
iiitatcm  ,  ab  ea  sustinuit  separari ;  cam  ab  ipso 
commoiiitus  quid  sibi  agendum  sit  diiigenter  in- 
«juiras  :  prxscnti  pagina  respondemus  quod,  quam- 
vis  in  conscieiitia  scrupulum  gerat  de  prima  con- 
joge  derclicta,  noii  dcbet  tameii  a  secunda  recederc, 
et  coojugale  debitum  denegare,  cxpedi'  tamen  ut 
pceniientiam  ei  competentem  jungas,  pro  eo  quod 
conlra  conscientiam  suam  separari  conseosit,  ct 
iusupcr  eam  poenitentiam  Eibi  experiatur  inOi- 
ctain  ;  ul  ad  secunJx  cnitum  cum  Jolore,  si  fiic- 
rit  rcquisitus ,  etiam  tenealur  accejcrc;  UKtan 
arbitri-tur  se  jus  reposcendi  ab  ea  carnaU;  debiiuin 
amisissc. 

XIX 
Ad  quemdam.  —  De  eujusdam  ctcrtionc  probanda, 
Super  eo  vero  quod  quxrcre  voiiiisii,  si  alicujus 


nofttra  sit  nit  intolerabile  libi,  vel  tixrcdibus  tuis 
imponere,  taliter  in  boc4ilulo  tibi  duximusrespon- 
dendum,  ut  bxredes  tui  qui  nobis,  vel  alii  succcs» 
sorum  nostrorum  jaraverlnt ,  alii  postea  jurare 
minimc  compeUantur;  catholieis  tamen  successo- 
ribus  nostris,  qui  prxpositi  fuerint,  el  hoiuiiiii,  ct 
iidelitatis  puritatem  nihilominus,  ac  si  juraverint, 
omni  lempore  teneaniur  absque  tergiversatione 
aliqua  fiJciiter  cbscrvare,  nisi  forte  alicui  corum, 
sicut  personx  tux  fuerit  bominiuin  Iteoignitaie 
sedis  aposiolicx  relaxatum,  qut  tameii  non  se  pro« 
ptcrca  credit  a  Udelitatis  observatione  iminuncDi. 
1)3  lum  Latcrani. 

XXI. 

Ad  Abserentem  [Absorensem]  episeopum  et  nboatem 
S.  .indrea;  de  Ikrgis.  —  JJe  paiiiunlia iujungenda 
presbytero  ctiidam,  cujus  vilio  iium  faiiiUtus  <iHtUain 
morluus  sit  incertum. 

(10)  Ad  audientiam  apostolatus  nostri  cx  parte  ve- 
slra  pervcnit  quoJ  quidam  presbytcr  volens  corri- 
gere  quemdain  do  familia  sua  co  ciiigulo,  quo  cingi 
soiebat,  illum  verberarc  tentavit  :  el  contingit  quo  I 
cullellus  Je  vagina,  qux  cingulo  adhxreiiat,  cla- 
psus  eiim  in  dorso  aliquanlnluni  vulneravil.  Post- 
moJiiin  vero  cum  ille  vulneratus  aliquandiu  vi« 
xisscl,  et  jam  convaluissct  a  vulnere,  gravinri,  u| 
creJiiur,   iiirirmilatc  pciculsus,  cura  sana  nicnie, 


(10)  Uncis  inclusadesunt  in  Uccret. 


us"j  C!-i;mkntis  ni  ?kvx.  im 

ac  (tcvotionc  deLila  vi:un  csl    iiiiivcrsx   cariiis  in- A  Kcclesiae  raiiunabili(cr  piomiiiguta,   nisi   foiie    iii 


grcssus.  Quia  vero  ulniin  occasionc  vuliicris  dc- 
ccssisy  l  dubiiiin  Iiabchalnr,  |rorUMn  |jrfsi)\tcro 
ab  «iniii  oflicio,  be(ielicioi|uc  sospcnso,]  <|iii(|  .sniicr 
hoc  voliis  cssel  agcndinn  aposlolicain  scdcm  coii- 
sultare  voluistis.  Niinc  itaquc  vcstrae  discrclionis 
industriae  duxinius  rcspondcmJum,  (|u>;d,  ciini  in 
dubiis  scmiliim  dcbcanius  clif^cic  tulioicin  ,  vos 
convcnil  injuiigcie  prcsbylcro  mi".ii;oia'(),  i»c  do 
csn.tcro  iii  sacris  ordinibus  adininistiaic  acccdal ; 
injuncla  tamcn  poetiitcntia  congruciiti  polcstis  ei 
concedcto,  ut  sit  coiilcntus  in  iiiinoribus  ordiiii- 
bus  minislrare,  Si  vcro  [vobis  Icgitime  constiic- 
rit,  quod]  es.  aiia  infirniiialu  obietil,  de  vcstra  11- 
centia  piUerit,  sicul  eral  solitus,  diviiia  ollicia  cc- 
lcbrare 
{^Datuin  Laterani.] 

XXH. 

Ad  episcopum  quemdam.  —  De  qnadam  pntochiana 
ejus  quce  annos  undecim  nondum  udlnu  unta  Tett- 
tonico  cuidavi  in  malrimouiuni  tmdiia  fuerat, 
qv.a)'iiis  reJiUeHS. 

AJ  idquod  nobis  per  liiicras  tuas  intimasti  de 
quadam  paroohiana  lua,  quam  suus  viiricius  cui- 
dain  Tcuionico  malrimonialiter  oopulavil,  talilcr 
lespondernus  quod,  quamvis  undecim  aiinos  ad- 
huc  babens  ab  iiiiiio  ci  invila  fuisscl  iradiia  el 
leniteiis,  lainen,  quia  posimodum  per  annum  di- 
midiuinve  ci  cobabilans  consensisse  videtur  ,  ad 


coiilrarium  l''i;ilime  probarclur.  Ad  ulliinum  ci- 
dem  miilicri  vcro  dcliclum  suum  tibi  confcsSiK 
)>ociiam  illam  injinigas,  quain  juxta  qualilalcm  per- 
son.-c  cl  quanlitatciu  cxccssus  ci  viJcris  imponca- 
dam.] 

Martinus  nerlliam  duxil  in  iixorem  ;  Ti-I)ergana 
sibi  Lotbarius  copulavil;  Lotbariiis  Martini  et  lirr- 
th.T:  filium  dc  sacio  fonte  susccpil;  Lotbarius  vero 
ct  Bertba  siiblatis  de  mcdio,  Martinus  cuin  T<  b^rga 
contraxil.  (Quajril  tua  fratcrnitas  utrum  talcs  sint 
ab  inviceni  sf-parandi  )  Nos  aulcm  tua:  consultationl 
duxiiiiits  rcspondenduin  qiiod,  cum  secunduin  ver- 
biim  Uotnini  vir  ct  mulicr  iina  pcr  coniiubium  caro 
elTlcianiur,  liquidum  est  Tebergam  non  posse  Mar- 
"  tino  inatrimoiiialitcr  copulari  ,  qui  eam  par  { f. 
compaier]  ejus  fu'  rai,  ciuii  quo  ipsa  Tebcrga  iina 
noscilurcaro  exstilisse. 

[Super  alium  vcro  dc  quo  rcscripium  aposiolica 
sedis  posiulasti,  ulrum  conjiigatus,  qui  ante  con- 
tractum  matiiinonium  uxoris  suae  consar/guincam 
propinquam  caniilj  coinniislione  coguovit,  cum  id 
ulerque  confiteaiur,  et  aliqua  pars  viciniai  id  ac- 
clainare  dicatur,  sil  ab  uvorc  sua  Ecdesiae  judicio 
separandus,  tali  respoiiso  lus  fraleinitali  rescri- 
bimus,  quod  si  aiiter  verilas  ordinario  judicio  non 
patueril  in  niulicre,  propicr  eorum  conlessionem 
taiitummodo,  vel  rumorein  viciniae  separari  non  de- 
beni.  Cum  enim  quando  nonnulli  iiiter  se  conira 
ipsum  esl  cogenda   rcdire  ;    ncc  de  ca^teio   reci-  ,-  matrimonium  coUudere  vciinl  ,   ad  confessionem 


picnui  sunt  testes,  si  quos  memorala  mulicrad  pro- 
baiidum  quod  non  conscnseril  in  eum  nomiiiavil 
producendos,  cum  mora  tanti  temporis  bujusmodi 
proualioneni  excludat.  Volumus  igilur  ct  raanda- 
inus  ut,  propler  boc  non  omittas  quominus  [ap- 
pellatione  rcmola]  per  ccnsuram  ecclesiasticam 
utiumque  compellas  ad  alterum  maritali  ane- 
ctione  reamandum,  nisi  forte  vclleiit  ad  rcligio- 
nena  pariter  convolare,  poeiia  eis  inflicta  pro  eo 
quod  ad  alienos  et  illicitos  coiicubitus  uierque 
transiverit. 
[batum  Latcrani.] 

XXIU. 

Ad   Formolensem  episcopum.  —  Qunslionibus  ejus 
respondel. 

Consanguinei  Ermengardae,    latoris  pra^sentium, 

Bicut   nobis  rilleris  tuis  inlimasti    [pioduclis  jure 

sub  examine  lestibus],  compaterniiatcm  iiiler  ipsam 

el  virum  suum   legitime  provenirc,  ila  quod   inter 

cos  sentenliani  divortii  protulisti.  Pra^dicia  vcro  E. 

ciim  sil  libi  poslmodum  confessa  cjvis  comniater  in 

vcritatc  ante  senlentiam  »on  fuisse,  post  separa- 

lioiiem    compaternitaiem  eam  conlraxit,  et  lainen 

ad  sccundas   nuptias  convolavit.  jQuia    igitiir  ica- 

tiiin  suum  recognoscens  hunc  consilium   nostruin 

b<.ipcr  hoc  expetal.   tu   a  nobis   in    hoc   poslulasti 

rc&ponsum.   traiernitati  tuae  pnesenli   pagina  re- 

sp^yniicmus   quod  propter  solam  corifcssionein  mu- 

iicis  iiou  esl  recedcndum  a  seiitcjiiia  pcr  jiidi(.ium 


jneesius  facile  prosilircnt,  si  suo  dcsidcrio  credc- 
reiit  pra-jiidiciuin  concurrendum.  liumor  aulcm 
viciniae  iion  esl  momenti  usque  adeo  judicandus 
valide,  quod  nisi  ratioiiabiles  et  (ide  dignae  proba- 
lioncs  accedanl,  possint  bene  constituiuiu  inairinio- 
niuin  vitare.] 

[Teriio  loco  quaestionis  bujusmodi  nodum  fra- 
lernitas  tua  petiit  explcandum,  an  juvenis  spoii- 
sam  suam  in  quantum  per  verba  de  prsesenli  con- 
sensii,  uxorcm  debeai  iiabere,  ad  quorum  malii 
mouium  impcdiendum  ncptis  ipsius  spons;e  pro» 
siliens  se  a  juvcne  carnaliter  prx'cognilam  propo- 
neliat ;  et  cum  de  hoc  lestes  produccret,  dixcrunl 
illi  se  pro  certo  credere  quod  illa  praedicli  juveiiis 
D  concubina  exstiterit,  et  ei  carnali  commistioiie  con- 
juncia,  .idjicicntes  quod  eos  insimul  videbant  per 
plaiia,  clncmora,  vias,  el  in  via  pluries  convagan- 
tes,  et  tcstiinoniuin  \icinise  se  supcr  hoc  rccepisse 
dicebant  Ad  niajorcni  autcm  cerlitudincm  quod 
miiius  sunicicntcr  crcdidisti  probaium,  quod  cadein 
mulicr  asserebal  lam  ipsam  quam  juveneni  juia- 
mcntis  astrictos  diccntem  convonisti,  et  scorsum 
vctiti  coiifcssi  sunt,  quod  se  ad  invicem  carnaiiter 
prajcognoveraiil,  licet  juvenis  nollel  ab  ea  (iiiam 
desponsaveral  separari.  IS'os  aulcm  iis  quac  dicia 
sunt  intelleclis  alteiidentes  vicinij'  famam  et  dicio- 
rum  mulieris,  ac  juvcnis  conticlas  cenfabulatio- 
nes  ct  per  soliludines  vagos  inccssus  pcr  testes 
esse  probalos,  ct  de  cariiaii  cognilione  eos  per  ju- 


1^89  t>KC 

rannMilmn  separalim  fuissc  tonfessos,  pra^scnim 
cuin  lioc  no/i  iiic;iliir  ociuluim,  se.l  qiiam  manifcsie 
a  pliiril>us  praulicitur,  prxileccssoruni  noslroiuni 
vestigiis  iiilix-rciitcs,  el  pneserliin  feiicis  nieiiioriai 
Ale\atiilri  papj^  slatuta  scciaiili»,  consiilliiis  cl 
sccurius  esic  creJinuis,  u(  iii;ilriiiiniiialiter  iioii 
ju>ig;nilur,  seU  ab  invicein  suiulis  sponsalibus  scpa- 
renlur.J 
[Daiuiu  Laierani.] 

X\IV 

Ad  ifOtifredum  Aqnileieiisem  pairiarcham.  — De  ei- 
communicatorum  absotultoue. 

Cuin  desidercs  [quid  lua  fraleniilas  observare  su- 
per  his  quac  dubielatcin  continenl,  aposlolic;\i  se- 
dis  scripto  pleiiius  eiloceri,  nos,  qui  licei  imnierili 
ri  susceplx  admiiiislrationis  olTicio  consnllationi- 
Lus  respondcre  cogiinur,  singiilorum  inicrrogalio- 
iiuin  tiiarum  nodus  pra-scnti  rcscripto  solvcre  vulu- 
iniis  ;  et  lunni  in  liuc  priidentiam  commendamus, 
qui  cum  juris  cniionici  periliam  iiabeas,  et  prudcn- 
tiiin  coiisilio  pcrliuaris,  ad  majorem  tainen  cvidcii- 
tiam,  el  forinam  cictcris  pr.Tligendam,  sacrosancla; 
Ronianx  Ecclcsix  matris  tuo;  consullu  rcquiiis,  la 
<|U()  spirituni  consilii,  el  foriitudinis,  stcut  vir  dilc- 
<ius,  cl  piiidensle  liabcrc  oslcndisl  Fuit  aulon) 
piinia;  quH:stionis  tenor  linjusmodi,  iitruni  alicui 
excouiniunicato,  qut  maiidato  Lccicsi;c  slarc  jura- 
%it,  etante  absolutionem  cpiscopus  ci  coinmunio 
iicm  reddidit,  sii  comnuiniiandus  ab  aliis,  et  an 
cpiscopus  id  facerc  debrai 'Ciii  siquidem  qu.estioni 
(:>l.lcr  duxiiiius  respondrndum  quod  cum  catilio  jii- 
I  jioria,  quam  budie.  qut  excommunicali  '^unl,  prse 
blaiit,  poiius  ad  cautelain  e.t  consueUMline  Fcclesij-, 
qiiain  tx  rigorc  canonum  sit  inducta,  nomic  iiio- 
iiiciiti  lam  validi  icputelur,  ut  nisi  absoiuiionis 
iKiicliiium  subsequatur  ,  il!c  qiii  cxcominimica- 
lus  esl  debcat  aliorum  coinniunioni  reslitui,  pr;e- 
bfitiin  (iini  ex  co  juianiento  absoiulioneni  conse- 
(.uius  iioii  sit,  et  coiisial  euni  cxcommunicatum 
(uissc  el  vcrum  sit  absolutiim  non  cssc,  noii  potest 
e;>iscopuii,  ncc  debet  (ei  comniunionem  reddere), 
iiec  alii  eiilcm  coiinnunicDre  ,  niss  fucril  secun 
duin  formani  ecilesiaslicani  post  jurainenlum  pia?- 
fciitum  absolulus  ,  quia  jsccundun!  apostoloruni 
caiioncs,  et  Fabiaiii  sialula  ponliricis]  :  qui  cum 
excoiiimuni<:alo  scieiiter  communicaveril,  cst  coni- 
niuniuiie  pnvandus,  imo  ,  [justa  Isidoruin]  sia 
tim  cum  eo  c\(uiiiinuiii<.'aiioiiis  conliaiicl  pue- 
naih. 

Se<-.und;e  qua:stioni  (slatuta  caiionum  cl  prac- 
cipue  pix*  ini'moii;e  Alexaiiilii  |i;»|r»;ni  |»ij;dcces- 
Btiris  nosUi  sciiuenles)  liunc  liiiem  duximus  impo- 
iiciiduin  (|iiud,  si  publica  i"ani:i  esl  aliqiiem  vcrbe- 
lassc  clericum,  iiec  cpiscopus,  iiec  al.iei  coninuiiii- 
care  dclH>nl,  nisi  leKilime  ad  arbilrinm  episcopi  dc 
l.or  sc  piirj;;i\erit  vcl  ad  :najorcm  cautelaiu  benc.li- 
ciiiiii  absiiliitioiiis  acccpeiit. 

T<;rlio  loco  lua  discieiio  icqtiisiMl.  |Si  clcricus 
vcrbciatus    »I)   .iliiiii.i    iiiorimoniain    apu  l    '"pisi.o- 


HFTA 


ii90 


D 


A  puiii  buiiiii  di  posuit,  el  lcstos  produccre  p.iralus 
fiiil,  el  cpi.^copo  !ii<'iliaiite,  cl  ooiniiiuiiicaiilc  i>i, 
(lui  \eibcravii  ipsuin,  amicabiliter  cum  co]  conipo- 
buii,  ct  lecuncilialus  ci  fuil,  au  sit  ci  communi- 
canduiii  ab  aliis  ,  siipor  quo  l;iliu>r  respoiideinus  : 
quod  licct  ille,  qui  violciitas  iiianus  uijccit,  |<>i] 
quem  l;vsit,  salisfecisso  vide;itur,  l",rclcsia;  tanicn 
[graliam]  oGTendit ;  cx  iioc  non  satisfecis&c  digno- 
bcitur,  nisi  forma  ccclesiastica,  qu;K  pro  absolu- 
tionc  taliuni,  ut  supra  dixiuuis,  iiilruducla  csl  ob- 
scrvelur. 

[Lltimat?  prxlcrea  qurcstiunis  pcrplcxionem  rcvol- 
viinus,  quud  iion  impari  stylo  criniinis  Con(|uadra- 
tur,  qui  cicricum  caplivum  dcliiict,  licet  violcnlas 
nianus  iii  ipsuiu  iioii  iiijecerit,  ei,  qiii  violcntas  ma- 
nu3  iiije»  il,  iicc  esl  communioiii  IValcrnaj  ledden- 
diis,  nisi  juxta  formain  Ecclcsia.'  lucrit,  ui  supra 
dictum  est,  ubsolutus. 
Dala,  ut  supra.  | 

XXV. 

Ad  taccrdotcs  qnosdam.  —  Qucrstionibus  eorum  dd 
f  accusalionc  malrtinonii  t  respondet. 

Nobis  csl  cx  parlc  Fcciesia;  vcstra;  requisituin, 
utrum  aliqui,  super  accusalione  matrimonii  nil 
>oce  propiia  depromentcs  «icbcanl  per  solain  cliar- 
tol:e  coiiscriptiunem  admilii.  Ad  lioc  dicimus  quod 
iii  talilms,  iiisi  quatilum  ad  prxsumplionem,  nul- 
lis^  momcnii  est  conscriptio  ,  qua  ad  scnleiitiaj 
lalculum  proferendum,  nisi  alia  legitime  sulTia- 
.,  gaii^e  :  pneterea  quia  ct  hoc  consuilalioni  fuit  ad- 
jecluni  ,  iiiidc  rcspondcmus  quod  qui  sponsaii- 
Liis  inlerfuerunt,  ct  tacucrc  quxsili,  non  sunl  reci- 
pi.'ii'U  postca  si  \clint  contra  malrimonium  ali- 
qiia  coiilJleii,  nisi  du  bis  aliqua  veliiit  dicerc  quod 
iii  Ycritalc  poslmoduin  didicerunt,  de  quibus  ciiam 
coiislei  cos  nibii  fact.-e  interrogationis  tempore 
oognovijse.  Qiialitcr  ab  bis  qui  accusanf  nialri- 
inoiiium  ,  vcl  aliqiiid  proieslanlur  rccipienduin 
sit  sacramciilum.  et  post  quot  annos  sinl  aliqui  iii 
acctisatione  matrimonii  audiendi,  prxsentibus  iil- 
teris  non  duxinuis  adncciendum,  quia  fornia  hu~ 
jusmodi  sacrameiiti  pene  in  omnibus  palct  m 
canonibns  diligenler  expressa  ,  tum  quia  pro- 
plcr  variclatcm  casuum  ,  ct  divcrsitales  persona- 
D  rum  rerta  dc  annor>im  spatio  iis  non  possit  nieta 
pr.Trij;i. 

Djla  l.wlerani. 

XXVI. 

Ad  rpisiopum  quemdam.  —  De  pmiiitenliasncerdoli- 
biis  lirtvcis  injunyenda  ii  eam  sibi  poilulent  pro  fi- 
liis  vpprcssis  iujungi. 

Qu.Tsitiim  esl  a  nobis  iitriim  sacordoiilius  Cr.t-cis, 
quibiis  lcgitimo  iiiatriinonio  liccl  uti,  publica  sit 
pocnitcnlia  imponenda,  si  oani  sibi  pustulent  pro 
liliis  oppicssis  injiingi  liuic  i^iiiii  coiisullai>oni 
talilC!  icspondcmus,  qiKMl  si,  ijisis  ptociuaiitiuus 
vel  simiiuse  iicgii^^ciilibus,  filii  iu  bctis  nperiniitur 
opprcssi,  ab  onicio  altaris  debeiil  porpcluo  absli- 
ncir.  ct  eis  gravior  <iiiaiii  laicis,  liOii  tamen  public.'). 


mi  CLEMCNTIS 

nisi  id  in  puMicum  vcniaC,  p<Rrul«iilia  debel  iiiipoiii.  A 
[Qui  (amen  noii  soluin  a  sacroium  orJinuiii  i'\Ke- 
culione  ct-ssabunl,  veruin  eliaiii  sisunl  inlVa  ijtsos, 
ad  cos  minime  assumaiitur.]  Verum  si  ex  iiiciiiia 
mortui  inveniaiitur[(ilii]  in  cunis,  et  fueril  illud  oc- 
cultum,  poena  eis  pro  arLitriopoeiiilenliarii  iiiipona- 
tur,  et  in  torrorem  alioruni  ad  lenipus  al/stineaut 
a  colebratione  missarum. 
[Oatuin  Laterani,]  . 

XXVII 

AU  episcopum  quemdam.  —  Ut  W.  ad  Ugiiimam 
uxorem  redire  compellat. 

Kx  littciis  tuis  acccpiious  quod  lator  pracsentium, 
W.  nomiu« ,  de  tua  dioecesi  olim  quaniUain  duxit 
Luciam  videlicet  in  uxoreni  :  qui  Mialigiio  spirilu 
iiistigante  paucis  temporibus  fuerc  concordes.  Fro- 
ponebat  etiam  idcm  W.  quod  illam  per  violentiaiu 
sibi  illatam  metu  etiam  mediaiite  duxisset.  Tu  vero 
una  cum  capituio  tuo  cum  tani  miiiis  quam  adino- 
iiitionibus  inter  eos  saepius  pacein  reformare  siu- 
dons,  et  eos  tcmere  segregatos  rcconciliari  pai  iltr 
coegisses,  taiidem  vir  uxorem  suam  super  crimine 

fornicalionis tcntavit.  Post  longas  vero  inducias 

ct  admoiiitiones  diligemer  factas,  ut  ab  hujusinoJi 
litigationibus  cessarcnt,  cum  ad  hoc  ulterius  scdari 
iioii  possent,  vir  eiiara  eam  ileruin  de  ciimiue  for- 
iiicaiionis  expressius  appellaret,  ipsi,  nesciraus  quo 
ducia  spiritu,  coegit  publicc  coi.fiicri,  quod  cum 
vir  ei  HCgaict  in  dcbitis  et  necessariis  providere , 
crimen  compulsa  est  incurrere  niemoratum.  Cum-  C 
que  diligeulius  a  le  fuisset  commojiiia,  ne  ad 
suggeslioneiu  alicujus  vei  Iniquum  consiiium  iiliid 
lain  tuipe  contra  se  proponeiet,  ipsa  eadem  ma- 
«ifestius  asserebat.  Sane  convocato  capitulo  tiio, 
et  aliis  viiis  discrelis,  cum  ex  eoruin  consilio  utri- 
que  parti  conliiientiam  (jrraiter  injunieris  obser- 
vandam,  itaquod  caste  viverent  invicera  segregaii  ; 
et  ex  relalionc  quorumdam  perceperis  quod  aliaiii 
memoiatus  W.  inienderet  ducere  in  uxorem ,  licet 
ipsum  ne  hoc  facere  aliquaienus  atieotaret  roo- 
iineris  diligenler,  ipse  nihilominus  extra  civitatem 
furiira  cum  alia  sponsalia  et  nupiias  temere  ccle- 
bravit.  Verum  cum  faclum  inquirere  laborares,  ut 
secundum  illud  procederes,  supradictus  W.  lei  se- 
riem,  prout  faclum  fueiat,  explicaiis  et  exponens, 
ad  nosti ain  audieniiam  dicilur  appeliasse.  Undc  fia- 
leniitaii  lua;  per  apostolica  scripta  niandamus» 
quoniam  si  rcs  ila  piocessit,  prxtaxatuui  virum, 
appellalionc  lemola ,  ad  legiliniam  uxorcin  per 
cxconiinuiiicalionis  senieiitiam  redire  compellas,  ot 
injuncia  eidciii  ptenitenlia  de  commisso  adulierio 
ciini  sccunda,  priorem  marit;tli  affeclione  ab  ipso 
facias  pertraclari.  Capellaaiim  iuhiloiiiiniis,qucni  bc- 
neJictionem  tibi  consliteiitcelcbrasseciim  sccui;da, 
ab  oniciu  ,  bcnelicioque  suspcnsus  cuni  iitt:raru:n 
i-.iarum  icsiimonio  apud  scdcin  aposiol  ca.".)  siuila- 
teniis  desiinarc  postpoiias. 

Datuiii  Laterani. 


III  VWJE 


\m 


xxviir. 


Ad  epif.copum  quemdam.  —  De  canonico  rerjulmi 
{fui  iu  extremii  atjein  proprium  itoluil  re$ignare. 

Sup(;r  quodnm  regulari  c.inonico  de  tua  dioeceti, 
qiii  iii  arliculo  morlin  agens,  licet  a  priore  sao 
commoiiitus,  propriuni,  quod  eontra  regulani  Is' 
tenter  habebal,  noiuit  resigiiarc,  et  sic  diem  cUiusit 
extrcmum,  qjiid  sciiicit  dc  illo  agendaro  »it,  cubbi 
nihilominus  sit  inter  :ilios  fratres  iradiltis  »<puW 
turae ,  nos  duxisli  necessario  requircndos.  Quia 
vero  le  ignorare  non  credinius  quid  de  talibtis  in 
Itegula  S.  Augustirii  hal>eatur  statultim,  et  quid  in 
synodo  Laleranensi  constet  inhibiteni ,  maiiifc)>te 
inquisiiioni  tux  prxseiitibus  liiteris  respondemu» 
qu(>d  iiie  canonicus  non  tantum  feit  Chritiiiana 
bcpullura  privandos,  veram  etiam,  si  sine  ma\iiuo 
scandalo  potiierit  fieri,  de  ipsa  projici  dignut,  et 
oxira  coemetcrium  eccleslae  sepeliri ,  cuin,  sicut  in 
ipsa  synodo  habetur  expressum,  nec  absolulio  pro 
eo  facicnila  sit,  nec  inler  fralres  debeat  gepulluraia 
habc<e,  hoc  auiem  cum  forte  contigerit  in  lalibus 
cst  agendum. 

XXIX. 

Ad  prerposilam  Fnlc —  Contra  clericet 

militaiitet. 

In  audientia  nostra  lalis  fuit  consuliatio  ex  parte 

lua  proposita ,  utrum  clerici  qui  arma  miliiaria, 

rclicio   hahitu  clericali,    goslare    nollateiius  eru- 

bescunt ,  si  eis  fuerit  corporalis  injuria  illaia,  vel 

»e  a  captore  redemerint,  ilia  debeant  clerico:uiii 

immunitate  gau<lere,  qua  pro  temeraria  manuuni 

injectione  facta  in  clericum    excommonicalus  qui« 

ipso  jure  noictur.  Ad  hoc  tibi  breviter  respoiide- 

mus  quod,  cum  frustra   Eccie&iae  suffragiura   iii- 

vocat,  qui  comraittit  in  ipsam,  ei  lex  &ecularii!iii. 

principum  huic  responso  saiis  eflicacia  afferat  ar- 

gumenta,  quo  maiiifesle  cassatura  hal>etnr:  &biio- 

nam  cujus   pudicilia   atlcntals  fnerit,   iion    possc- 

iiijuriarum  agere,  si  fucrit  in  vestc  merelricia  dc- 

prehensa ;   hujusmodi  clerici  si   fuerint  a  prxlatis 

suis  tertio  commonili,  et  noluerint  arma  depouere, 

da  privilegio  clericorum  babere  non  debcnt. 

XXX. 

Ad  epi$copum  Siguntinum.  —  Si  ra  aliter  probari 
non  polest,  etiam  in  causa  criminali  compellendi 
sunl  tetles,  ctc. 

Pervenit  ad  nos  quod  in  episcopatu  tiio  s%|>e 
conlingal],  quod  a  laico  euorinis  et  intolenibilis 
iiijuria  clerico,  multis  astantibus  ct  videutibiis 
iiiforatur,  vd  pr.esenle  plebe,  in  ecclosia,  cuni  dia- 
bolica:  (raudis  instinctu  accidit  horiiliililer  saii- 
guincm  humaniim  fundi,  ct  ob  lioc  iiijiiriinlos  iit 
causa  tracli  negaiit  sc  tantum  facinus  coiiiniisisse, 
et  cum  lapsus  illaiam  injuriam  corum  lestiinonio, 
qui  praesenles  viderunl,  probare  dosidcrct,  [ipsiuiel, 
licet  veritatem  cognovcrint,  conienftnunt]  lestiino- 
niuni  veritati  perliibcre,  et  sic  ecclesiastica  justitia 
doperit  et  clericalis  ordo  vilcscit.  [Accidit  eiiam 
coinplures  fretiuenter  iii  clerico  violcntas  manus 
tcniCiC  injiciuut,  a.l  sedem  oequeunt  aposiolicatri 


ildZ 


OECKETA. 


i  m 


jtluiiinis  ol)s(acu!i5   venire;  el  qiiia  super  his  lua  A  slulcf  atijiti  ccrtam  siimmam  pccuniit  nuiiifiali'. 


iios  du\il  f:ateriiiias  coiisulendos] ,  tua;  coiisulia 
lioiii  laliter  respoiideinus  ;  quod  quide  lebus  eccle- 
siaslicis  iiolunt  lestimonium  perhibere ,  si  alias 
vcrilas  nequivcril  iuveuiri  [licel  juxla  rigorera  ca- 
noiium  uiiitis  tesiiinonio  non  sit  siandum] ,  juxla 
coiisuctudiiicni  KuiiiaiKe  Ecclesix  propler  reveren- 
liaro  ordiuis  clcricaiis  ipsorum  jurameuto  liJcm 
Tolumus  adhibere.  Illos  autem ,  qui  valeludine 
l»r*pedili  pro  absolutionis  bcnelicio  ad  scdem  nc- 
queunt  aposlolicani  veiiirc,  reccpto  ab  cis  jiira- 
iiieDto,  sicul  raoris  cst,  poios  absolvere ;  ita  quod 
saiiiiati  pristinx  rcsliiuti  aposlolico  coiispectui  sc 
rcpra:senteut.  Scxui  vero  femineo,  et  pueris ,  ac 
seuibu»  satis  credimus  te  lilxre  dispensarc.  Eccle- 


ut  sic  ad  (|(iali(aUMn  pr.tmii  valcat  pcrvcniri  , 
utrum  possil  id  licile  ficri,  cwpil  ab  aliqiiilms 
dubiUri,  [  quam  ob  causara  scdcnj  apostolitam 
consulere  voUiisti.  Licel  itaque  hkc  discrcllonis 
industriam  igiioraro  minimc  repulcmus,  qiud  siipcr 
codem  articulo  sit  agendum ,  nihilominus  sic  tux 
diligcinix]  rcspoiidcmus  quod  cum  dc  jam  dictis 
parocbialibus  cccicsiis  per  se  queat  pcrmutaiio 
celebrari,  el  in  permutatione  possessionum  pcr  se 
iion  sii  iiibibitum,  ubi  altera  possessionum  altcri 
prxponderat,  pecuniam  posse  refiindi,  de  ipsaruni 
quanto  possessionibus  ad  invicein ,  prout  visuiit 
fueril  expedire,  refusa  cerlae  pccuniae  quantitato, 
poterit  conlractuspermulalionisncri,  sictamenquud 


nt « ' ' 

sias,  qune  fuerint  sanguiiiis  effusione  polluia;,  civi-  "  ncquaquam  contraclus  sibi  invicem  misceantur 


talis  clericis  convocalis ,  et  cum  processione,  el 
ai|ux  bc.nedicta:  aspersione,  prout  iu  ordinario 
lialwtur  scriptuiii,  poieritis  cmuudare.] 

De  his  vcro  qui  non  fratri  euormem  injurtam 
irrugaiii,  iu£  frateiniiatis  aibitrio  duximus  relin- 
quciiduui. 

XX.\I(II). 

AJ  eumdem.  —   De  Judirii  vel  Saracenis  'ad  fidem 
Christiauam  convenis. 

Interrogatum  nobis  est  ex   parte  vestra  ulrum 

Jiutxi,  vcl  Saraceni  ad  fidem  Clirislianam  coQTersi 

suis  utoribus  cohabitare  valeant,  quas  in  secundo, 

lertio,  et  quarto  gradu  sibi  duni  fuisseiit  in  iiifide- 


XXXIII. 

Ad archiepiscopum  de  Sanclo  Marino  (Durantasino?). 
—  De  removendo  plebano  Simoniace  eleclo  et  de 
jure  patronaius. 

Nobis  fuii  ex  parte  tua  significatum  [cum  magna 
diligeniia  ]  quod,  cum  quaiuor  esscnl  a  capitulo 
consiiluti,  qui  debeant  quondam  in  plcbanum  eli- 
gere,  amici  iliius  de  electione  cujus  res  habebatur, 
uiii  eligeniinm,  vel  omnibus  promiserinl  sc  pecu- 
niam  soluturos,  co  lamen  ignorante,  qui  bujusmodi 
intervenienie  promissione  postmodum  est  electus. 
Qiiia  igilur  nos  super  boc  consulcrc  voluisti,  sol- 
licitudini  tux  taliter  respondcmus  quod,  tiisi  forle 


liiatc  posiii,   luairimonio  copularunt;  an  ct   ipsis  r  constaret  illos  qui   talc  promissum  fecerunt  pcr 

fraudem  et  in  dispendium  illius  qui  eligeiidus  crat, 
id  Dialitiose  fecisse,  quamvis  ipse  conscius  pio- 
missionis  non  fucrii,  lamen  electio  tanquam  Simo- 
niace  pcr  pravitaiem  hujusmodi  acquisita  esl  penitus 
reprobanda. 

[  Prxlerea  quaesivisti  a  nohis  :  Si  quis  eiTiciatur 
suae  ecclesiae  constructione  paironus,  vel  si  ad 
eleciionem  plcbani  sit  cum  clcricis  admittcndus, 
seu  ab  ipsa  omnino  rcpeliendus ,  tametsi  de  longa 
consuetudiiie  electioni  se  allegaverit  intcresse  de- 
berc.  Et  huic  siquidem  tale  damus  responsum  : 
Quod  si  quisecclesiamconsensu  dioecesani  episcopi 
construxerit,  ex  eo  jus  palronaius  acquirit.  Cjcte- 
rum  convenluali  ccclesia  non  cleclioni  plebani 
D  faciendac,  scd  jam  facta:,  ut  boncsliiis  pairoiii 
postutctur  consensus,  nisi  patronus  alias  de  sua 
jnrisdictionc  obtineat,  ut  partcs  suas  interponcrc 
debcat  electioni  traclandx.  Secus  tamcn  est  in 
capclla,  in  qua  unus  prcsbytcr  staluciidus,  quo- 
niam  a  palrono  eligilur,  et  per  institutionem  lia- 
bendam  loci  cpiscopo  presentatur.  Pro  fundationc 
quoquc  ipsa  Iioiior  proccssionis  fundatori  servalur, 
etsi  ad  inopiam  vjigit ,  ab  Ecclcsia  illi  modcsto 
suiruiTilur,  sicul  in  canoiiibus  csi  consiilutum.] 

Ad  ultimum  super  hoc,  quod  in  tinc  tu»  epislnlji 
invenimus,  hoc  du\imus  rcsponJendum  :  Quod 
aliqui>  in  plcbaiium  scu  presbytcrum,  scu  qiicm- 
libct  Ecftcsix  prxlaium  cleclus.  el  sv  est  per  pra- 


conversis  liceat  rdiclis  conjugibus  ad  alias  nuplias 
4:onvolare,  Auctoritate  igitur  prxsentium  respondeo 
quod  laliter  ad  fidem  conversi ,  quandiu  volunt 
uxorcs  eorum  rcmancre  cum  ipsis,  eas  sive  con- 
versx  sint,  sive  non ,  licentiam  habcnt,  si  volue- 
rint,  retinendi ;  iion  tainen  ad  hoc  sunt  cogendi. 
Cxterum,  ipsis  viveniibus  et  volentibus  remanere, 
cum  aliis  contrahere  non  dcbent ;  quod  si  in  odiuat 
Udei  Christianx  recesserint,  cum,  leste  Gregori», 
contumelia  Crcaioris  solvat  matrimonii  jus  circa 
eum  qui  relinqnitnr,  alias  ducere  minime  prohi- 
lientur.  Nec  rcfert  utrnm  in  secundo,  vel  iertio,  vel 
quarto  gradii,  dum  fuissent  in  inUdelilate,  coniraxe- 
runt,  cuiii  tantum  fuissci  in  vetcri  lege  proliibitum, 
uc  sorurum  sunruui  turpitudinem  revelareiU. 
XXXII. 

Ad  Joannem  Lugdunensem  archiepiscopum.  —   De 
Ecclesiis  conrentualipus. 

[Ad  qiixstioncs  solvcndas  ,  qiix  pcr  fratres  et 

coepiscopos  nostros  sedi   aposlolicx   porriguiiliir, 

juxta  oUicii  nosiri  debilum,  iios  conxeiiit  solulioncm 

adhibere.]  lutellexiinus  utique  ex  luis  iilleris,  quod 

diix  convuntuales  Kcclesix  sunt    iu   tua  dioecesi 

coiistitutx,  quaruin    uiraque    parochialcm   liabel 

ccclcsiaiu  cum  possessionibus,  magis  allori  qiiam 

sibi    vicinam.    lilis     aulem     cas    desiderantibus 

permutare,  cuin  iliarum  altcra,  rcspectu  mcliorum 

prnvontiium   possessionum  sux  ecclesix  sibi  po- 

(14)l'3deiii,  paucis  muiatis,  ac  indccr.  10,  supra. 


1495  CLBMKNTIS  \U  fAPiC  tm 

vitaiem  reprohalui.  ab  epixcopo  luo  dupvnBalionein  A  cogriovit,  aed  po^lmoduin  carn  a  parentiLut  coge- 


atiqnant  de  jure  obiiiicre  iion  dcbet. 
[Dalum  Laieraiti,  viii  idus  Maii.1 

XXXIV. 


u 


Ad  Woffridum  SS.  Marcellhii  r.t  Petrt  prnhijterum 
carainaleiit,  abbalcm  Cnsincinem.  —  Iji  de  quiK- 
ttiorte  malrimonii  i.iler  lioberlutn  et  IJ.  mulicrem 
decernat. 

Tenor    litlcrarum     ttiarum    nobts    Iransmissuii 

oslendit,  quoJ  [  ciiin  iii   archipresbyleralu  S.  Ger- 

mani  ]  inler  Robertum,  ct  li.   iiiulicrcm  qu.ic.stio 

imatrimonii  vcrteretur,  [ipsa  lcstcs  pro  malrinionio 

producente,  vir  ad   sedom   opostolicam   appcliavii. 

Cumque  venerabili  fralrij  lclcsino  [Tliealino]  opi- 

scopo  causa  commissa  fuisset,  [quia  tcrra  illa  iniic 

l»ro  regis  morte  linbaia ,  mulier  sibi  cvideiili  peri- 

rulo  viaruin  prxcavens,  noii  poteral  se  judici,  q»o 

ab  eo  le.»-tio  ciio  faerat,  prasentare,  licel  nuniiuni 

ciim  exciisaiione  transmiserii ,  opiscopus  tamcn  ] 

eumdem  R.  postmodum  muliere  absentc  ab  iinpe- 

(itione  ipsius  absolvtt.  Calerum  cadem  niulicr  [  ad 

prscseniiam  nostram  aocedens]  a  nobis  ad  tc  Uiieras 

impelravit,  ut  de  causa   cognoscens,  el  cam  debilo 

finc  dirimercs,   [quandoquidem  coram   memoralo 

«piscopo  pro  commotioiie  lerrae  iion  poterat  difli- 

«iri.J  Dicius  vero  R.   a  le  convocalas  ad  causam 

intirmilale  praetensa    noii   adfuii  ;  seil   quia   iiocte 

sequente  aiiam  sibi  copulare  prjesumpsit ,  in  euni 

«excommunicalioais  senlenliam  promulgasli ,  a  qua 

tandem  fuit  poslmodum  absolulus ,   cum  antc  le  in  q  '""*  iiidulgeiidas. 

propria  personsi   venicns  ostend  l  lilleras  episcopi 

memorali,  quibus  eum  ab  inquicialioiie  ipsLiis  ab 

'loc  absoluuim  fuisse  patebai.  [  quod  ad  prseseii- 

liam  episcopi  non  acccssit.]   Quia  igitur,   [  sicut 

proponis,   mulier  eadem   cum   lacrymis    quotidic 

clamal  posl  le,]  suos  lestes  afferens  ad  probandum, 

quod  idetn   eam    desponsationis    annulo  publice 

subarrbasssCt ,  tu  qiiid  super  bis  agere  debcas  liu- 

militer  postuJas  edoceri.  Inquisiiioni   tuae    laliter 

TCSpondemus  quod  ,  noii  obsiante  lali  illiciia  abso- 

luiione  quara  episcopus    fecit,  in  eausa  [sublaio 

appellalionis  impediincnlo  proceiias,  et  eam  debito 

fine  dccidas,]  cidcm  Ilobcrio  sub  pcena  excomniu- 

nicationis  arctius  intcrdiccns,  ne  ad  eam,  quam 


relur,  ut  hpoiisam  accipen-t,  eis  cuiif-ssus  est  pr;e- 
tcriptumfaciiiusperpctrasse;  sed  jrcliidiaronus  lo<i 
niliiluminus  ipsom  spoiiSX>  sux  (fcbitum  raru-Atirr 
pfrsoiverc  ccclcsiaslica  censnra  coe{.;it.  Q>it  Imt 
invitus  id  asserit  parui^se.  Copl«»ruin  qnia  pr»iu- 
buisse  diccris,  u(  ad  ncairam  carnalcm  acccs.vtiiu 
bal/eat,  ct  nos  ronsuiere  voluisli,  qoiJ  ofHcut  luu 
coinpeial  facienduni,  consiiltalioni  tu»  labier  Ttn- 
pondemus  :  quotl  ex  sola  ipsius  viii  confesiione 
fiuper  hoccrimine,  a  sponsa  sua  non  dvbel  aliqja- 
toniis  abslincre. 


XXXVI. 

Ad   Cilberlum   epizcopum   ClaromoHtanum.   —    Dt 
jurejnrundo. 

Cum  te  audiremus  ante  consecrationem  tuain  ju- 

ramenta  adco  in  damnum  cpiscopalis  juris  et  digni- 

tatis  canonicis  dare  moniluin  prxstitisse,  quod  ex 

eo  robur  episcopale  videatur  nimium   enervari,  tu 

supter  hoc,  sicui  providus  ei  discretus  ,  nos  consu- 

lcre  voluisli,  ei  huic  incommoditaii  remedium  apo- 

elolicnm  suppliciter  implorasti.   Nos  itaqiie  el  au- 

cioritalepro  iiostri  oflicii  debito  providcre  volcnles 

tuae  sollicitudini  respondemiis,  qiiod  illicita  jura- 

mcnla    in   damntim  episcopalus  Cbremoiitano  ca- 

pitnio  a  te  prjesiita    nullunt    tibi    debeiit   impedi- 

mentum  afferre,  et  ut  super  boc  contra  detraben- 

littm  objecliones  itilus  et  prxmoniltis  cxistas,  iio  • 

slias  absoliitionis  liiteras  libi  in  testimoiiium  duxi- 


XXXYII. 

4d  Ca'saraugustaniim  episcopum.  —  De  panilentim 

injuTigenda  Si)'toiiiacis. 

De  regularibus  cauonicis,  seu  monacbisnosvolui- 
sli  consulere,  qui  per  Simoniaro  ingressum,  ip»is 
ecientibus  [et  macbinanlibus'!,  habuerunt.  Veruiu 
cum  snper  boc  auclorilalcs  inultae  iuvcniunlur  ex- 
pressse,  non  aliud  quam  stattitum  est  responde- 
mus,  ui  locum  qui  taliter  accepli  sunt  omiiino  di- 
mtttant,  el  soliludines  seu  alia  monastcria  distri- 
ctiora  .ideant,  in  quibus  tain  essecrabilem  cxces- 
sum  absque  interniissione  dcplorent.  Si  autem 
ignorantibus  ipsis  pecunia  data  fuerit,  cogas  eos  aJ 
renuntiandum  loco  eidem  ;  et  postinodum  in  ipsum 


supcriiKluxii ,  accedat ,  priusquam    fucrit  causa  D  rcdiiccs,  si  ibi   absquc  scandalo  remanerc  potue- 


decisa.  [Testcs  auiem  non  respuas,  quos  de  pa- 
rcntela  sua,  vel  aliis,  dumnioiio  alias  idonei  sint, 
praenominata  B.  duxerit  producendos,  cum  con- 
ganguinei  lum  charlis  «uin  leslibus,  tum  et  reci- 
tatione  majorum  ,  vcl  argumenlis  aliis  melius 
quam  exlranei  su*™  consueverint  cognoscere 
parentelam]. 

XXXV 
Deeoquicognovit  consanguincam  uxoris. 
Ex  litieris  luje  discrolionis  aicepimus  qiiod.cum 
G.  a  te  poenam  postulasse  confcssus  qtiamdam  in- 
ira  nubilcs  annos  dcsponsassc;  sed  cum  in  domo 
p:Uris  sui  cnm  ipsa  mancrel,  ad  sororemsiia^.  sponsx 
acccssit,   eamqtip   r»inalit'»r,   di;»bulf   «nggpr?iilf. 


rinl,   vel  in  aliquo,  quod  sit  de  ordine  ipso  ad  ser- 
viendura  poteris  coUocare. 

xxxvm. 

Ad  eonsiiles  et  populum  Genua;.  —    De  D.  tubdia- 
cono  qui  pueruin  inviius   necaverat. 
Suggeslnm   est   auribus   nostris   quod  cum   D 
subdiaconus,    praiseniium    lator,   aliqua  die    per 
quemdam  ponlem  transilum  facerel,  ei  casu  iu  eo 
moram  faccrel,  vidisset  jiiVLues  quomdam  pucrum 
contendcnies  iii  flumiiie  violenter,   bono  zelo  dii- 
cius,  ne  ab  eis  suUocaieiiir  in  aqua,    ipsos  levitor 
argueic  coepit  ut  puerumrelaxarent.  Uli  vero  piiero 
dimisso  eumdem  .«iubdlaconum  conriii  <;u»it  ad   llu 
mcn  pcT  peoofi    aiifahere,    Vorum  mm  aa  ri  -m 


11=17 


proxidius  eral,  ne  pru  eorum  MuIciUo  traiiii  pr.t- 
ceps  nierel,  so,  ul  poieral,  lenuissci,  lapis  tainen 
avulsus  eumdem  puerum,  quem  prins  liberare  vo- 
luerai,  intcrficil.  Qnocirra  fraicrniiaii  tua*  pcr 
«posloiicum  scripl'.im  manilamus,  qiiatenus,  si  rcs 
ita  sc  liabot,  eoilem  subdiacono  pcr  aliquoj  icm- 
pus,  pruui  lilii  visum  fucrit,  ab  ordinis  suscepti 
exsecutione  suspenso,  ipswm  iii  coilem  poslca  mi- 
nislrarc  pernutlas.  Ad  m.-^jorcs  aulcm  ordincs,  ne 
«candaiuin  populo  Dei  ingencrcliir,  licel  quoad  lioc 
lii  ciilpa  non  videatiir  fuisse,  nequaquam  ascondol, 
\m\  foric  ad  monasierium,  seii  canonicam  ro-^u- 
larein,  circa  i['suiu  de  suspensis  ordiuibus  fial  dis- 
pensalio,  ei  ordinalori  suo  visuin  fueril  fjcien- 
dum. 

XXXI\. 

Ad  arehiepiiropun    Cassineti$em    [Cai$ilientem?\ 

Ad  hoc  ex  lua  parle  nostris  auribus  rclHlum 
»st,  etc.  Quod  a  nobis  tua  fraiernilas  rcquisivit  , 
an  a  ponlilicibus  gcncrati  vaieanl  ad  [gradus  ec- 
clesiasticos]  promoveri,  si  scientia  fuertnt  el  mo- 
ruin  honcsiaie  probabilcs.  Sciat  discreiio  tua  quod 
duinmodo  ex  legilimo  n^atrinionio  siiit  procrcati  , 
nec  aliud  canonicum  obvial,  liciic  possunt  in  sucris 
ordinibus  ordinari,  el  in  eisdcni  Ecclosiis,  in  qui- 
bus  pricsunt,  vel  eliam  prxfucrinl  gcnilorei,  eoruiu 
bcncficium  obiinere. 

XL. 

Ad  [.ivnuii-nsem  rpisropnm  et  torios.  —  Cciredit  ut 
rihit  u(aii:»r  (jui  iit  ab  iiifidilibui  npponan- 
tur. 

Quam  sil  laudabile,  elc.  Ei  infra.  Tiiis,  rralcr 
episcopc  ,  petilionibus  annuenles,  tibi  tuisque 
tociis,  cum  ad  praedicandam  Clirisii  fidcm  pagunis 
cxibitis  aposiolica  auclorilatc  conccdiiniis  ui  \ubis 
iis  cibis,  cuin  modeslia  et  gratiaruin  actiono,  ser- 
Tata  tempuruin  qualiiate  juxta  canonicas  sanctio- 
nei,  uii  liceal,  qui  vol)i«  ab  ipsis  inlidelibus  appo 
nuiilur.  Insiipcr  indulgcitiiis  iil  quicunqtic  viri 
niuiiaclii  seii  clerici  idonci  ad  iiunliandam  gen- 
tibtis  evangelicani  verilaiem ,  requisita  et  ba- 
l>ita  (uorum  pr?claloruin  licentia,  si  vuhierinl 
•dlijerere,  id  absquc  contrarictatc  aliqua  exsc- 
qtiendi  liberam  habeanl  aucloritate  apostulica  fa- 
cultalein. 

XLI. 

Ad  epiteopum  quemdam.  —  Clrrirorum  atsullorrs  et 
iiiceudiarioi  iionniii  fu-r  Honianum  pautificrm 
absolveiidos.  Sacerdolem  leprosum  ab  v(jicio  rcmo- 
vendum. 

Tua  nos  duxit  fraicrnitas  consulcndos  an  ii  soli 
sint  ad  sedem  aposlolicam  dcslinamli  qui  in  lal?e 
senicnliae  canunes  incidenies  manus  in  clcricos  pcr- 
verlerunt  violenlas,  el  utrum  possinl  nh  cadem 
benlcniia,  nisi  per  Romanum  pontificcin,  lilierari. 
L'ndc  fratcrnilali  tu.x  rcspondemus  qiiod  non  so- 
liim  ii  qui  in  clericos  lemeraria<  niaiius  niittunt. 
»eJ  etiani  iucendiani     e^  quo  smpi   pcr  cccUsia- 


OEi  RETA.  im 

A  slicam  &enlcnliam  publicati,  pro  absoiulioiiis  be- 
neficio  td  seJcm  snnt  apostulicain  dcstinandi , 
(el  nonnisi  pcr  Ronianuin  poiitinccm  absol- 
vendil. 

[Illi  veroqui  ccclesiastica  beneCcia  de  mani- 
bus  prxsumunl  laicorum  acciperc,  non  consueve- 
runt  pro  lali  cxccssu  ad  scdcm  apostolicam  labu- 
r.Trc.l 

r>c  sacerdole  vcro,  qui  divino  juilicio  lcpra  re- 
spcrsus  in  paroclii.ili  ccclesia  pr.Tlalionis  ofTicio 
fungiliir,  tibi  duxiioiis  intiinandum  quud  pro  scan- 
dnlo  vel  ob  murmurationem  popiili,  ab  admi- 
nistrationis  dcbet  ollicio  rcmovcri,  ita  quod  jux- 
la  facultatem  Ecclesiae ,  si  quod  vixerit,  mini- 
slreliir. 


"  XLIL 

Ad    Tttroueincm    archiepiscopum.    —    Dt   H.    clt- 

rico. 

Ciim  H.  lator  pr.x>sentium,  sicut  sua  nobiscon- 

questionc  monstravit,  a<l   tuain  prarscntiam    oriU- 

naiionis    lempoie  acccssisset,    tua   ei   rraternilas, 

juxta  consuoliidiiicm  patri.Te  quatuor  minores  ordi- 

nes  contulit,  quibus  nulialcnus   contonlus,  subdi:^- 

conatum  [codem  die  inter  alios  latens,  te  inscin,  ct 

diacunatumj  temerario  ausu  rccepit.  Quia  vcro  idem 

clericus  in  facto  isto  nniltnm  cxcessit,  fraternilnli 

tu.c  mandamus  quatenus  eum  in  niinoribus  ordini- 

bus  permilias  ministrare.  Si  vero  domum  reiigioni$ 

iniraveril,  et  vila  ejus  fct  mores   exegerint,  abbas 

r  suus  eliam  in  aliis  cum  co  poterit  ordinibus  dispcn- 

sare. 

XLFIL 

Ad  Ahicncnscm  [.Mbiciisem  ?]  episcopum.  —  Vl  i« 
ecclcsiis  <^uibusrltim  tot  religiosas  persvnas  slaluut 
quol    eaium  redditus  su/ficiant. 

F.a  noscilur,  ctc.  F.l  iiifra.  Ad  audicntiam  si- 
quiilem  nostrain,  le  significantc,  pervenil,  quod 
qua:;dain  Ecclcsia;  inlra  vcstran>  dioecosiin  et  ad 
liiam  jurisdiciionemspectanlcs,  cum  iii  eis  prius  fue- 
riiil  clcrici  sscculares,  ad  regularem  observantiam 
suiit  iranslatx.  Vcrum  in  qiia  .iliquando  viginti 
clerici  soliti  fuerunt  subslenlart ,  vix  modo  septem 
in  ea,  vel  octo  monadii  commorantur,  el  ubi  de  • 
ccm  fucrunt  clerici,  vel  qoatuor,  vel  ires  niona- 
D  clii  6unt  statuli,  cum  possessiones  non  siiit  modu 
diminutx,  nec  aiiqua  alia  e\  quibus  clericis  so- 
lebant  provenire.  Quapropter  quid  tibi  supcr  hi:» 
sil  ainodo  faoienduro  noslris  pclisli  lilteris  cdo- 
ccri.  Ne  igiiur  Ecclesiis  illis  cx  mutaiione  bujus- 
iiiodi  Uci  obsequium  diutius  inancal  iinminulum  , 
fraiernitnti  tus  prrescntis  scripli  pagina  duximus 
indiilgcnduin,  utsi  prplali,  ad  quos  Ecclosix  istx. 
pcrlinont,  ad  comnionilionom  Itiam  in  cis  tanluiri 
reli^iosonim  numeium  instiluere  pralermiserint, 
qiianlus  e.x  eariim  proveniu  honcste  valeat  sub 
&tentari,  liboruiu  tibi  sit  in  eis  lol  religiosas  personas 
rjiisdein  ordinis,  coittradiclione  et  appellaiioii.;  ccs- 
sanle,  sl.ilucie,  quot  eortiin  redditus  suflkiuni  ad 
ncccsjaiia  piovidciida.  Litral   qu''";':«  tib)  P».s  di- 


liCo  CLEMENTIS  111  I»AI»/E  1500 

tiiiclioncm  ccclc«iaslicam  (|«os  conlr.KJiclorfts  in-  K  XLVI. 

Ad  Ai>lu)iceHiem  ppticoputii.  —  De  pra-tendit. 
Iii  Ecclesia  vcblra  cerilum  numcro  canouicorum, 
sicut  noliis  innuluil,  consiievit  iiistilaere,  et  inMi- 


vonoris,  appcllalione  ccsaanle,  cngcit-  ad  ohscr- 
vationem  curuin,  qux  super  liis  duxeris  6la< 
lucnda. 


XLIV. 

Ad  episcopum  qneiudam.  —  De  /trs  qute  fiunt  a  ma- 
jtiri  purle  capiluli. 

Fratcrnilatem  luain  ctc.  El  infra.  Oiligenli  siqui- 
dcm  a  noliis  consullatione  crcdidil  tua  solcrtia 
in(|uiren(lum  qiiid  observare  debnas  el  apo&tolica 
auctoriiale  slatuere  supcr  eo.  In  ecclesia  »ua  qui- 
dam  vcl  ctiam  minimus  ipsam  ecclcf  iam,  siite  tuo, 
et  aliorum  canonicorum  consensu  interdicto  sup- 
poiiit,  per  quod  et  ipsius  ecclesiu:  servitium  desc- 
iit,  ct  in  populo  scandaluro  non  modicum  gencia- 
iur.  Addidit  ctiam  discreiio  tua  supcr  co  se  vclle 
i'C!>criptum  sedis  apostolicx  promereri,  quod  qui- 
(lam  ex  clericis  majoris  ecciesiae,  vel  aliarum  iu 
tiia  dioecesi  constitutarum  ordinatioites  cai-ura,  et 

alia  ralionabilia  slatuta  capiluli canonicx  con- 

tradictionis  occasione  impediuul,  et  ordinatioiient 
ecclesiasticao)  procedere  nun  permittuni.  Primx 
igitur  quaestionis  arliculo  respondemus,  ut  iuterdi- 
ctum  sine  tuo,  et  fratrum  assensu  per  aliquem  ex 
canoiiicis  in  ccclesia  posiiuin  ouliatenus  servare 
dcbeas,  iiec  sustincre  ut  alii,  prxsertim  contra 
jiistitiam,  edir.ium  obscrvcot.  Secundx  quaestionis 
nudum  auctoiitate  Lateranensis   concilii  diiximus 


tutionem  vestraiii  rcligioncfirmarcjurantcnti.  Undc 
quia  nuin<;ro  tllo  successu  tcinpornm  diminolo  in 
dubilalioneni  dedurilis,  ulrum  ipsuni  dc  inbtiuitionc 
caiionicorumsupplercposftitis  laicis  compataiis,  qki 
in  Ecclesia  vestra  canonicorum  titulo  nominantur, 
^talulis  noslris  sit  implctum.  Ut  hxc  ambignitas  a 
vcstris  ( ordibus  auferatur,  nobis  videtur  quod  laici 
iion  det>cnt  cauonicorum  iiumero  compulari,  itec 
vos  debcatis  quoininus  statulum  noitruin  Jura- 
mento  praeslito  roboralum,  dc  aliis  ck-ricorum  per- 
sonis  idoncis  canonicos  suppleatis.  Ncc  enim  alia 
iiostra  inteiit!o  fuisse  putalur,  quain  quod  uWi  ad 
snpiilenduin  iiumerum,  cum  necessc  furet,  curare- 
tis  uiisnimiter  invenire,  per  qaos  Deo  iii  divinis 
officiis  per  ecclesia&ticos  ordines  congrue  strvire- 
lis.  Ad  ha'C  veio  districlius  protiibemus  ue  dec^:- 
tcro  laicos  ut  canonicos  admillatis. 

XLVH. 

Ad  AUocemem  (?)  electum.  —  De   pwHitentia 
injungenda  H.  comiti. 

Perpendiinus  ex  liiicris  tuis,  qiiod  quidam  sacor- 

dos  tuae  dioccesis  pro  eo  quod  se  Hlium  regis  iioiim- 

naie  praisuinpsit,  ct,  armis  arrcptis    in    Pioviocia 

scditioiiem  fecit  cl  guerram,  a  diiecto  Glio  II.  co- 

mitc  pcr  vicos  visus  est  fustigari,  qui   poslea  ejus 


rcsolvendum,   ut  nisi  videlicet  ab  aliquo,  vel  ali-  C  mandato  patibulo  tradilus  exspiravit.  Quia    igilur 


quibus  poiioribus,  vcl  inferioribns  tanquain  ratio- 
nabile  aliquid  objectum  probare  contigerit,  prxva- 
leat  semper  cC  obtineat  debitum,  appellatione  re- 
mola,  objectum  lirmatum  quod  a  raajori,  et  sa- 
niori  parte  capituli  fuerit  constitutum,  nisi  antiqua 
consuetudo  Ecclesiae  bactenus  observata,  et  au- 
ctoriiatc  sedis  apostolic^e  confirmata,  aliud  suaseril 
observandum  ;  sic  eiiini  et  audacia,  daiiie  Domino, 
refrenabilur  improborum,  el  ecclcsiaslicorum  uti- 
Utas  latius  extendclur. 

XLV. 

Ad  Wallerium   Rothomagentem  archiepitcopum.  — 
De  concessiotte  eccteniie  non  vacantis. 
Ea   noscitur,  etc.    pt    infra  :  £\    tua    siqui- 


tam  ipsutn  comitem  quam  alios  bujus  facii  partici- 
pes  velle  super  lia:c  satisfacere  ijilimasii,  pra-stnti 
paginaduxiiuus  respondendum  quod,  siniemoralus 
sacerdos  tali  modo  excessit,  et  arma  fcrens  non 
propulsando  injuriain,  sed  ea;n  inferendo  fuit  occi- 
sus,  non  videtur  nobis  quod  iutcrfcctorcs  cjusdeiii 
propter  lixc  ad  obtinenduin  absolutionem  apustoli- 
cam  sedem  adire  cogantur.  Tu  veio.  quoit  mclius 
nosti  mcrita  personarum,  cis  aliaui  poenazu  cuiupe- 
teutcni  adjungas. 

(<x'tcruin  de  voto  quod  ipsum  coroitem  (ecisse 
proponis,  ut  scilicct  singulis  scxti»  feriis  in  pauc 
jejuuet  et  aqua,  nou  videtur  quod  reo  e  pretio  illa 
suflicial  de  aitari  constructo,  cum  quaravis  volun- 

dem    nobis    est  ex    parte  piopositum    quidquid      tariuiu  sit  vovcre,  ex  neccssttate  taineii  vota  liciia 

dubium    tibi  exstat ,    utruin   ilioruni   hit  appella-      sunt  solvcnda. 


tioni  dcferendum,  qui  occasione  promissioiiis  sibi 
factae  super  Ecclesiis  noii  vaeantibus,  cum  eis 
pr.Ttermissis,  vacantes  postmoduni  Ecclcsias  intel- 
ligant  coiiferendas,  in  voceni  appellationis  pro- 
rumpunt.  Super  quo  fiaternitati  tuse  duxiiitus 
respondendum ,  quod  cum  promissiones  bnjus- 
modi  in  concilio  Laterancnsi  fuerint  probibitx, 
nisi  scdis  apostolicx  aucloritas  intcrvcnerit  , 
vcl  aiiud  quid  ralionabilc  obviavcrit,  pro  biijus- 
litodi  appcUationc  non  debct  vacantium  ecclcsia- 
rtim  instilulio  proro^ari ,  vel  aliquatcnus  intpc- 
diri. 


Ad  uliiinumquod  de  subveniendo  tcrr.'e  Jcros<»- 
lymoruin  piomisit,  ipsuiu  ad  eumdem  [eundum]  il- 
luc  in  piopiia  persona,  hi  lieii  potest,  diligentias 
exborteris,  vci  in  voti  supplemento  corapeteutia 
subsidia  cuntibus  Jerosolyraam  subministret. 

In  ultitno  litterarum  loco  requisisti  a  nobis, 
utrum  baro  quidain  de  tua  dicecesi,  •}ui  sacerdoti 
mortem  inflixit,  ct  postea  ad  Cisteicieusera  ordiiicin 
convolavit,  jain  nunc  factus  moiiachus  ab  abbate 
tuo  possit  absolvi.  Ad  quod  brevilcr  respoudemus 
quod,  ubi  prreccssit  talis  excommunicatio  in  mo- 
naobuni,  nonnisi  per  Koraanuin  pontirtccin,  vcl  ejus 
niandaio  absolutloucm  sui  polcrit  oLliucic ;  cx  di»- 


^■^Ol  CECnETA.  iro2 

pviisalioiie  taiiien  ei   poterilis  aucloriliile    iiostra  A  liaccliaii,  ab  audlcnlia  (>iia[(>J!isI  voccm  appcIIaliDnis 


iiiunus  alisolulioiiis  iiiipeudero,  ol  jiro  cvcc-Sbu  ju*- 
iiam  iiuponeio  couipotenicin. 
XLVIII. 

Ad —   De  diiello. 

Cura  susccpli  regiininis  nos  iiiducit  ut  rralruni 
nostrurum  consuUationibus  rtspoiidure  [delicaiiiiis], 
et  ub  cis,  quaiituin  huniaiia  pcrniillil  Iragilitas.  duiii- 
tatiunissciupulosampulare.  Miiic  est  (;uod,  cuni  iiia 
duseril  fratcrnitus  sedein  apostulicain  cuiisulendain, 
ulruin  supcr  Ecclesiaruni  pruiSL-nLAionibus  duclla 
debeant  »ustineri,lu;e  duxinius  sollicitudiui  rcspon- 
denduin,  qiiod  neque  in  eodeiu  casu,  iiec  eiiain  iii 
aliis  debcs  aliqualenus  tolcrare. 

XL.X.  P 

Aa    ctipiiHlum    Luctiise.  —  De    teutenlia 
excomiuuiiicatiouis. 

Cum  bonx  meniurix  Cleniens  papa  prunloressor 

iioslcr  L.  M.  Sl.  et  aiios  quosdam   Haren.  (lericos 

vocasset,  ut  Bernardo  arcbidiacono  suo,  quem  gra- 

viler  Ixseraui,  ad    ipsius   arcedcrent  prxseniiam 

respoiisuri,  quia  venire,  Juxta  roandalum  apostoU- 

cuiii  coiitcmpserunt,  in  cos   recit  per  Vigileni  epi- 

tcopuni  suspi-nsionisscnteotiam  proinulgari,  iiiqiia, 

sicut  dicitur,  triennio  permanentos,  qiiidaiu  ex  ipsis 

suspensi  aliud  beneficium  ecclesiasiicuni  sunt  ade- 

pli ;  ct  qiiia  utruin  lieiieficia  adepta  possint  ratio- 

nabiliter  reiinere  iios  consulere  vuluisti ,  significa- 

tione  prxsentium  vobis  respondemus,  quod  non  li- 

ceat  iUos,  ncc  illa  qux  iiabuerant,  i>ec  ea  beiieficia  f, 

qu;e  postinodiiin  suiit  adepii,  aliqualeiius   rctinerc. 

Uudeveiicrabili  fralri  nostroBar.  episcopo  dedimii» 

iii  inaiidatis,  ul  eos   pro    taota  pcrtinacia  et  con- 

temptu  apostolico,  beneliciis  qux  balient    non  dif- 

fcrat  spoiiare ;  ea  taiidio  in  suis  maiiibus  detineafi- 

lur,  donec  quid  sup^r  bis  facere  debeas  litleras  no- 

btras  acc°piat,  et  mandatum. 

L. 

Ad  Joannein  Ludimensem  [Lngdunentem]  archiepi- 
scopum.  —  Ne  ctericorHm  quoruiHdam  uppellatiO'- 
neui  admittaL 

Cuin  in  Ecclesia  Dei  pro  diversitatc  ordinum,  ct 
liouoruiii  jurisdictio  possideiitium  nonnunquam  iii 
subdilis  Tarietur,  et  venerabilcs  fiatrcs  nostri  epi- 
scopi  concessam  sibi  potestatem  excrceant  in  red-  [) 
deiidis  juribus  subdilorum  populorumque,  cvcnit 
ut  non  ror.sideratione  justiliae,  scd  voluntatis  pro- 
priae  libertaie  pen&ata,  qux  sua  sunt,  noii  qu;e 
Jesu  Clirisli  quxrciitcs,  ipsoriini  episcoporum  ju- 
dicium,  poteslatcmquc  deciinant,  appelialioiiis  re- 
fugiuin  usurpantes,  ciijus  auiiliwiu  jusle  interpo- 
iiendum  ad  prxsidiuiu  iiiiioccnliuiii  nu)>cilur  iiisli- 
tulum.  Accepimus  aulcm  veneiabilis  fratiis  noslri 
Lingonieusis  cpiscopi  tiai:sniissa  iioLis  conqucs- 
lioiio  querelam,  qiiod  quiduni  clerici  deCuilan.gra- 
vaniinis  necessiiale  iioii  cunipulsi,«U  nullius  opp.es- 
kiorii  mole  gra\ali,  soJ  solo  prxlcxlu  excutieiidi  a 
s<!  jugum  ecdesiasticx  discipliiix,  ut  possint  iiltcn- 
tius    in    &ui  Cfiuris  ct  ii<  quam   propo»iii  Libcrlale 


cinitliiiit,  et  oc(':isione  judicii  tui,  quod  velie  oli- 
s«;rvare  sc  juctant,  ejiisdcm  judicis  ordinarii  siiie 
rationaliili  cogiiilioiio  evitant.  Quia  vcro  appellalionis 
dilTugium  iion  ad  dofonsioneni  iiiiquitatis,  sod  aJ 
remcdium  oppressoium  etdamnalorum  iiijuste  taiii 
caiionica,  quam  rivilia  jura  induxerunl,  ad  slatula 
Laieraiiensis  concilii  non  est  subditorum  liujus- 
niodi  appollalio  admitienda,  qux  iion  porrigitur 
nisi  ubi  digna  corroctio  eludi  valoat  prxlatorum  ct 
uiiiiiiiim,  qui  in  partc  sullicitudiui^  Ecclcsiarum, 
dispuneule  Domino,  convorantur  ;  intcresse  digno- 
soitiir,  ut  sua  cuiqiie  jura  illibala  serventur,  fia 
tcriiilalom  luum  litloiis  prxsontibus  datimus  coiii- 
muiiciidani,  per  apostolicuin  sciipinm  libi  man 
daiitos  ut,  si  quando  conligorit  aliqueni  de  praNli' 
ctis  clcricis  a  prxfato  episropo  tiiaiii  audieiiliaiii 
appollarc,  noii  ante  sibi  audiontiain  prxbeas,  iioc 
rjus  appolialioiies  adniittas,  quani  tibi  constileiit 
ab  appellatione  illius,  vei  a  gravaniiiio,  vel  iiijust:i 
CDitdcinnatioiie  porrecturo  ;  aliuquin  ipsum  ad  prx- 
fati  episcopi  audilorium,  remuta  appelialioiie,  rc- 
inittas,  in  sux  discnssionis  ex:>miiie  jiisto  ojus  ji!  • 
dioio  permitleiis.  Sic  ciiiin  coiitunncia  rerronali- 
iNr  iinproburum,el  boitor  coepiscopis  debilus  pcr 
fiatenix  vicissitudinis  ol>sci'VJiitiain  ia  sua  libertale 
coiisistet. 

LI. 

Ad  CxsarauguHauum   episcopum.  —  Dt  prtebendit 
vacanlibtts. 

Qiiia  roquisisii  a  iiobis,  fili  P.  prxposilc,   (|uiJ 

agciidiiin  sit  qiianJo  prxbenda  in  Ecclcsia  tua  va- 

caiile  coiitigei-il  coniplurescx  bis,  qui  nuiuerali  sunt 

ibi  in  voceiii  appeliationis  erumpunt,  inlerdiceiites 

c>.prcbsim   nc    ad    elorlioiiem    alicujus  procedaiil, 

coiisiiliationi  tux  taiitor  rcspoiidemus,  quod  si  ap- 

pollutiuneiii  qiiam    intcrponuut,  intra   quadragiiita 

d:es  prosocuti  noii  fueriiit,  piocedeiiduni  est  posl- 

niodum,  appellationc  nullius  obslanle,  ad  canoiii- 

cam  cleclioiieni  persoux  miiiistcrio  Ecclcsix  coin- 

peieiilis. 

LII 

Ad  Certiidum  Donouieiiutn  epitcopum. —  De  magi- . 

tirornin  el  sclwiaiuni  lioipilitt  in  %ii4iuiliiwiuut  ,HjU' 
riam  uou  couduceiidis. 

Ex  r«iscri|Uo  litleraruiii  pix  recordaliouis  P.  [Po-  -" 
trij  quoiidum  Tusculani  episcopi  nobis  ini:oluit, 
quiHl  cuni  civitatem  Bononieuseni  teniporc  siix  le- 
gatiiuiis  iiitraiis  inveiiit  fuisse  ibi  a  bonx  nieinurix 
W.  [Villolm.]  qiiondam  Portiicnsi  cpiscopo  consli- 
tutum,  ct  siib  excuniniuniolioiicpiohibiluin,  ne  ali- 
qiii  scbolarcs  ;Jiorum  bospilia  iiiaj«iris  mercedis 
proinissione  roiiducereut,  ubi  ea  sibi  vol  inaiiis  glo- 
rix  sludio  qiiasi  polci.liorcs  in  expensis  appurore 
vi>Ieiiles,  vcl  privalx  utilitalis  roininoJo  vindicu- 
renl.  Unde  ipsc  soilicila  provisione  consideiaus, 
quod  bujusuKjdi  coiiductionis  improbiias  i:i  discor- 
dix  foriiacem,  ct  impedimenla  noii  inodica  pareiet 
studioiuin,  inxdictara  const  tutioiicin  l  liatio.  e  qua 


•:,03 


CLEMI:MIS  iil  PAP.t  DlXllhlA. 


iM 


runjjcl^atMr   sciJls  apokloii<-:c  coiinrn)3\il,  pcrpeluis  A  l^piiiis  iitcrttiir,  iptuin   puf^rum,   iion  sluiliose,  <><i(l 


lciiiporiliiJS  siib  pa;iia  <'<!(oriK;ii>i  anatljcmatis  ob- 
scrvaiiduin,  ulniiilus  nin;;istronim,  Kive  schoiariiini 
sipcr  durcndis  liospitiis,  iii  la;.,ioiicin  el  praejuiJi- 
cium  habitaiiliiim  auilcnt  liospitcni  coiivcnire,  nisi 
priiis  ccnsliterit  tempii.i  roii(liiclioiiis  clapsuin,  vel 
iiiq  'ilini  in  lioc  suiiin  pr.cstilcrinl  placido  favore 
cimscnsum.  Qnocirca  iios,  quideiestaliiles  versutias 
Lonye  (i<lei  coiilractibiis  iniiiiicas  non  solum  in  tle- 
licis,  sed  eliam  in  qnibuslibct  eliam  mcrcaloribns 
roiidemnamus,  praedictam  consiilutioiicni  a  prnefalo 


cau^aliter  \uiiieiavil,  de  quo  vuinerc  vix  fuit  cura 
medicoruin  agcnlcs  (tic)  infra  bicve  (e